ARAP TASAVVUFÎ ROMANLARININ YAPISI VE KURGUSU
ARAP TASAVVUFÎ ROMANLARININ YAPISI VE KURGUSU
Yazar: Demir, Ethem
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 19 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Arap Dili ve Belagatı,Modern Arap Romanı,Tasavvufî Roman,Tasavvufî Roman Unsurları

Arapedebiyatının yükselen değeri durumunda olan roman, bireyin sosyal etkileşiminiyansıtma, toplumu doğrudan etkileme ve meramını dile getirme noktasındakiyetkinliğinden dolayı haklı olarak son bir asırdır en çok ilgiye mazhar olan vehakkında konuşulup çeşitli fikirler üretilen bir sanat dalı olmuştur. Zamaniçerisinde izlek ve teknik açıdan zenginleşerek başarı trendini sürdüren romansanatı, diğer türler gibi tasavvufî roman türünü de bünyesine katmıştır.İslâm’ın kültürel tarihî mirasını yeniden yorumlama ve bu anlamda bir kişilikinşa etme hedefiyle hareket eden bu roman türü, roman sanatına yeni bir sesgetirmiştir. Nefis tezkiyesi, vecd, sahv, setr ve murâkabe gibi tasavvufîdeğerleri kazanmak için sûfîlerin çıkmış oldukları seyrü sülük şeklindekimânevî yolculuklarına yer veren tasavvufî roman, bu manada tasavvufun derûnîâlemine inmeyi hedeflemiştir. Tasavvufun mânevî hallerinin yanı sıra sûfîlerinhayatlarını ve toplumsal rollerini de irdeleyen söz konusu roman türü, bukapsamda asırlar boyunca İslâm toplumunu derinden etkilemiş olan tasavvufunsosyokültürel tasvirini yapmıştır. Son yarım asırda vücut bulup gelişen ilgiliroman türü, işaret edilen tematik özgünlüğünün yanı sıra roman tekniğinoktasındaki tasavvufî anlayışıyla da oldukça dikkat çekmiştir. Romanın yapısalunsurları olan zaman, mekân, karakter ve olay örgüsünü tasavvufî bir anlayışlayeniden yorumlayan bu roman türü, söz konusu unsurlara tasavvufî bir anlamyüklemiştir. Diğer roman türleri gibi zamanı hızlandırma, yavaşlatma, ilerletmeve geriye götürme gibi zamanın farklı kullanımlarına yer veren bu roman türü,sadece tasavvufî anlayışta bulunabilen bast-ı zaman gibi farklı bir zamankullanımına da yer vermiştir. Bu anlamdaki farklılığını mekân, karakter ve olayörgüsünde de ortaya koyan tasavvufî roman, bu kapsamda roman sanatına birçokyenilik kazandırmıştır. Kullandığı farklı tekniklerle romanın söz konusuunsurlarını tasavvufî bir renge büründürerek romanın yapısında özgün birçeşitliliğe giden tasavvufî roman, bu özgünlüğünü romanın kurgusuna dayansıtmıştır. Keşf, vuslat, sahv, vecd, râbıta ve mucâhede gibi pek çoktasavvufî kavramı kullanarak roman dil ve üslûbunda farklı bir yol izleyen buroman türünün, yer verdiği dergâh konuşmalarıyla diyaloglarda da özgün bir yolizlediği görülmüştür. Arap tasavvufî romanını teknik açıdan inceleyen buçalışma, söz konusu edebî yazım türünün roman tekniğine getirdiği tasavvufînitelikli yeni açılıma farklı yönlerden ışık tutmuştur. Bu manada alanında öncübir role sahip olan ilgili makale, tasavvufî romanın yapısal ve kurgusalunsurlarına değinerek bu roman türünün özgünlüğünü örnekleriyle ortayakoymuştur.AnahtarKelimeler: ArapDili ve Belagatı, Modern Arap Romanı, Tasavvufî Roman, Tasavvufî Roman Unsurları,Roman Tekniği.

Arapedebiyatının yükselen değeri durumunda olan roman, bireyin sosyal etkileşiminiyansıtma, toplumu doğrudan etkileme ve meramını dile getirme noktasındakiyetkinliğinden dolayı haklı olarak son bir asırdır en çok ilgiye mazhar olan vehakkında konuşulup çeşitli fikirler üretilen bir sanat dalı olmuştur. Zamaniçerisinde izlek ve teknik açıdan zenginleşerek başarı trendini sürdüren romansanatı, diğer türler gibi tasavvufî roman türünü de bünyesine katmıştır.İslâm’ın kültürel tarihî mirasını yeniden yorumlama ve bu anlamda bir kişilikinşa etme hedefiyle hareket eden bu roman türü, roman sanatına yeni bir sesgetirmiştir. Nefis tezkiyesi, vecd, sahv, setr ve murâkabe gibi tasavvufîdeğerleri kazanmak için sûfîlerin çıkmış oldukları seyrü sülük şeklindekimânevî yolculuklarına yer veren tasavvufî roman, bu manada tasavvufun derûnîâlemine inmeyi hedeflemiştir. Tasavvufun mânevî hallerinin yanı sıra sûfîlerinhayatlarını ve toplumsal rollerini de irdeleyen söz konusu roman türü, bukapsamda asırlar boyunca İslâm toplumunu derinden etkilemiş olan tasavvufunsosyokültürel tasvirini yapmıştır. Son yarım asırda vücut bulup gelişen ilgiliroman türü, işaret edilen tematik özgünlüğünün yanı sıra roman tekniğinoktasındaki tasavvufî anlayışıyla da oldukça dikkat çekmiştir. Romanın yapısalunsurları olan zaman, mekân, karakter ve olay örgüsünü tasavvufî bir anlayışlayeniden yorumlayan bu roman türü, söz konusu unsurlara tasavvufî bir anlamyüklemiştir. Diğer roman türleri gibi zamanı hızlandırma, yavaşlatma, ilerletmeve geriye götürme gibi zamanın farklı kullanımlarına yer veren bu roman türü,sadece tasavvufî anlayışta bulunabilen bast-ı zaman gibi farklı bir zamankullanımına da yer vermiştir. Bu anlamdaki farklılığını mekân, karakter ve olayörgüsünde de ortaya koyan tasavvufî roman, bu kapsamda roman sanatına birçokyenilik kazandırmıştır. Kullandığı farklı tekniklerle romanın söz konusuunsurlarını tasavvufî bir renge büründürerek romanın yapısında özgün birçeşitliliğe giden tasavvufî roman, bu özgünlüğünü romanın kurgusuna dayansıtmıştır. Keşf, vuslat, sahv, vecd, râbıta ve mucâhede gibi pek çoktasavvufî kavramı kullanarak roman dil ve üslûbunda farklı bir yol izleyen buroman türünün, yer verdiği dergâh konuşmalarıyla diyaloglarda da özgün bir yolizlediği görülmüştür. Arap tasavvufî romanını teknik açıdan inceleyen buçalışma, söz konusu edebî yazım türünün roman tekniğine getirdiği tasavvufînitelikli yeni açılıma farklı yönlerden ışık tutmuştur. Bu manada alanında öncübir role sahip olan ilgili makale, tasavvufî romanın yapısal ve kurgusalunsurlarına değinerek bu roman türünün özgünlüğünü örnekleriyle ortayakoymuştur.AnahtarKelimeler: ArapDili ve Belagatı, Modern Arap Romanı, Tasavvufî Roman, Tasavvufî Roman Unsurları,Roman Tekniği.