İş Süreçleri Yönetimi ve İş Süreçleri Modelleme ve Notasyonu'nun Tarihsel Gelişimi: Bibliyometrik Bir Değerlendirme
The Historical Development of Business Process Management and Business Process Model And Notation: A Bibliometric Evaluation
Yazar: Kaya, Mustafa
Dergi: Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Vol. 43 No. 4, 2025
Anahtar kelimeler: Business Systems in Context (Other) ; İş Sistemleri (Diğer) ; Yönetim,Yönetim Bilişim Sistemleri,BPM,BPMN,Süreç Modelleme,Süreç Otomasyonu,Süreç Madenciliği,Bibliyometrik Analiz ; Management,Management Information Systems,BPM,BPMN,Process Modeling,Process Automation,Process Mining,Bibliometric Analysis

Bu çalışma, dijital çağ bağlamında iş süreçleri yönetimi (BPM) ve iş süreçleri modelleme ve notasyonu (BPMN) alanlarında üretilen akademik çalışmaların mevcut durumunu ve eğilimlerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Smith, Taylor, Drucker ve Deming’in erken dönem katkılarıyla şekillenen BPM disiplini; 1990’larda radikal süreç yeniden yapılandırma yaklaşımlarından sürekli iyileştirme ve kurumsal kaynak planlaması (ERP) entegrasyonuna, 2000’li yıllarda ise dijital dönüşümle süreç modelleme, otomasyon ve sürekli iyileştirmeyi bütünleştiren modern yönetim paradigmasına evrilmiştir. Scopus veri tabanında 2004–2025 döneminde dizinlenen 909 makale, sistematik ve bibliyometrik analiz teknikleri kullanılarak incelenmiştir. Analiz; anahtar kelime yoğunlukları, tema evrimi, ortak yazarlık ağları, atıf dinamikleri ve uluslararası iş birliği yapılarından oluşan beş boyutta yürütülmüştür. Bulgular, süreç madenciliği, yapay zekâ, büyük veri analitiği ve Nesnelerin İnterneti gibi yeni nesil teknolojilerin literatürde stratejik önem kazanan temalar olduğunu göstermektedir. “İş süreçleri yönetimi”, “süreç madenciliği” ve “BPMN” en sık rastlanan anahtar kelimeler olarak belirlenmiştir. Coğrafi dağılımda Avrupa, Kuzey Amerika ve Asya Pasifik bölgeleri baskın olurken; atıf ağı analizleri Marlon Dumas, Marcello La Rosa, Jan Mendling ve Wil van der Aalst’ın alanın en yüksek etkiye sahip araştırmacıları olduğunu ortaya koymuştur. Bu çalışma, BPM/BPMN literatürünün tarihsel gelişimini, güncel eğilimlerini ve gelecekteki araştırma alanlarını akademik topluluğa sistematik bir perspektifle sunmaktadır.

This study outlines the current state and emerging trends in Business Process Management (BPM) and Business Process Model and Notation (BPMN) research in the digital era. Originating with Smith, Taylor, Drucker, and Deming, BPM evolved from 1990s process reengineering to continuous improvement and ERP integration, and since the 2000s to a paradigm combining process modeling, automation, and refinement under digital transformation. The study examined 909 Scopus-indexed articles (2004–2025) via systematic review and bibliometric analysis of keyword frequency, thematic evolution, co-authorship networks, citation dynamics, and international collaboration. Findings reveal that technologies such as process mining, artificial intelligence, big data analytics, and the Internet of Things represent strategically significant research themes. “Business process management,” “process mining,” and “BPMN” emerged as the most frequent keywords. Europe, North America, and the Asia-Pacific dominate the geographic distribution. At the same time, citation network analysis highlights Marlon Dumas, Marcello La Rosa, Jan Mendling, and Wil van der Aalst as leading scholars. By providing a systematic perspective on BPM/BPMN’s historical development, current trajectories, and future research directions, this study offers methodological guidance for multidisciplinary investigations into digital transformation, process optimization, and innovation management.