hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Abdullah Kütâhî’nin Ferâidu’l-Funûn Adlı Eserinde İlm-i Âdâb-ı Mutâlaa
‘Ilm-i Ādāb-ı Mutāla‘a in ‘Abd Allāh Kutāhī’s Farāıd al-Funūn
Yazar: Aliyev, Elmin
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi No. 87 Abdullah Kütâhî&#039;ye (ö. 1199/1784) Özel Sayı, 2025
Anahtar kelimeler: Political and Civilization History of Islam ; İslam Tarihi ve Medeniyeti ; Intellectual History of Ottoman ; Osmanlı Düşünce Tarihi ; History of Ottoman Education ; Osmanlı Eğitim Tarihi ; Abdullah Kütâhî,İlimler tasnifi,Mutâlaa âdâbı,Ders âdâbı ; ‘Abd Allāh al-Kutāhī,Classification of sciences,Ādāb al-mutāla‘a,Ādāb al-dars

İslam düşünce tarihinde ilm-i âdâb-ı mutâlaa mevzubahis edildiğinde ilk akla gelen en kapsamlı eser hiç kuşkusuz Müneccimbaşı Ahmed Dede’nin Feyzu’l-Harem’idir. Müneccimbaşı 1102/1691 yılında Mekke’de kaleme aldığı bu eserinde mutâlaa ilminde dikkat edilmesi gereken temel ilkeleri açıklamaya tabi tutmuş ve bu ilmi adeta müstakil bir disiplin haline getirmiştir. O, bu alandaki literatürün yetersizliğinden yakınarak sadece Hâmid b. Burhân b. Ebî Zer Gıfârî’yi (XV.-XVI. yüzyıl) referans gösteriyorsa da Osmanlı coğrafyasında mutâlaa ilminin konu alındığı farklı çalışmalara da rastlamak mümkündür. Bu makalenin konusu, Abdullah Kütâhî’ye (ö. 1199/1784) nisbet edilen bilimler ansiklopedisi niteliğindeki Ferâidu’l-funûn ekseninde mutâlaa ilminin Osmanlı entelektüel çevresindeki serüvenine ışık tutmaktır. Abdullah Kütâhî, burada âdâb-ı ders ile ilişkilendirdiği mutâlaa ilmine, Müneccimbaşı Ahmed Dede’nin eseri çerçevesinde kapsamlı bir bölüm ayırmıştır. Bu nüans doğrultusunda içerik analizine baş vurularak eserin ilgili literatür içerisindeki konumu belirlenmeye çalışılacak; konusu, gayesi ve faydası bağlamında ilm-i âdâb-ı mutâlaa ile âdâb-ı munâzara ve âdâb-ı ders ilimleri arasındaki ilişkiye değinilecektir.

In the history of Islamic thought, the most comprehensive work that comes to mind when ādāb-i mutāla‘a is mentioned is undoubtedly Fayd al-Harām by Müneccimbaşı Ahmed Dede. In this work, which he wrote in Mecca in 1102/1691, Müneccimbaşı explained the basic principles to be considered in the science of mutāla‘a and turned this science into an independent discipline. Although he complains about the inadequacy of the literature in this field and refers only to Hāmid b. Burhān, it is possible to come across other works on the science of mutāla‘a in the Ottoman geography. The subject of this article is to shed light on the adventure of the science of mutāla‘a in the Ottoman intellectual environment through the encyclopaedia of sciences Farāid al-funūn attributed to ‘Abd Allāh al-Kutāhī (ö. 1199/1784). Here, within the framework of Ahmed Dede’s work, Kutāhī devotes a comprehensive section to the science of mutālaa, which he relates to ādāb al-dars. In line with this nuance, the paper will try to determine the position of the work in the relevant literature, and the relationship between the sciences of ādāb-i mutāla‘a, ādāb-i munāzara and ādāb-i dars will be discussed in the context of its subject, purpose and benefit.
Banka Reklamlarında Sembolik Tüketim ve Diderot Etkisi: Göstergebilimsel Bir Analiz
Symbolic Consumption and Diderot Effect in  Bank Advertisements: A Semiotic Analysis
Yazar: Alkara, İbrahim
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi No. 89, 2025
Anahtar kelimeler: Service Marketing ; Hizmet Pazarlaması ; Advertisement ; Reklam ; Consumer Behaviour ; Tüketici Davranışı ; Finansal pazarlama,Banka reklamları,Sembolik tüketim,Diderot etkisi,Göstergebilimsel analiz ; Financial marketing,Bank advertisements,Symbolic consumption,Diderot effect,Semiotic analysis

Bu çalışma, bankacılık sektöründeki reklam anlatılarını sembolik tüketim ve Diderot Etkisi bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, Türkiye'de yayınlanan bir kamu (Halkbank) ve bir özel bankanın (Akbank) reklam filmleri, amaçlı örneklem kapsamında Saussure’ün yapısalcı dilbilim modeli ve Barthes’ın düzanlam/yananlam boyutları temel alınarak göstergebilimsel analizle incelenmiştir. Analiz sonucunda Akbank reklamının "hız ve modernite" kodlarıyla bir "bütünleşme miti" inşa ettiği; Halkbank reklamının ise geleneksel bürokrasi algısını yıkarak "takım arkadaşı" metaforu oluşturduğu görülmüştür. Diderot Etkisi bağlamında Akbank’ın sunduğu dijital deneyim modern kimliği tamamlayan bir "bütünlük aracı", Halkbank’ın başlangıç kredisi ise yeni bir tüketim zincirini başlatan "tetikleyici nesne" olarak konumlandırılmıştır. Çalışma, banka reklamlarının yalnızca finansal hizmet tanıtmadığını, aynı zamanda idealize edilmiş bir yaşam tarzı ve kimlik sunduğunu ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, sembolik dilin tüketici davranışları üzerindeki etkisini anlamada ve başarılı pazarlama iletişimi kurmada sektör çalışanlarına stratejik öngörüler sunmaktadır.

This study aims to examine advertising narratives in the banking sector within the context of symbolic consumption and the Diderot Effect. Within the scope of purposive sampling, commercials of a public (Halkbank) and a private bank (Akbank) broadcast in Türkiye were examined using semiotic analysis based on Saussure’s structuralist model and Barthes’ denotation/connotation dimensions. The analysis revealed that the Akbank commercial constructs a 'myth of integration' via 'speed and modernity' codes, while the Halkbank commercial creates a 'teammate' metaphor by dismantling traditional bureaucracy perceptions. In the context of the Diderot Effect, Akbank’s digital experience is positioned as a 'tool of wholeness' complementing modern identity, whereas Halkbank’s startup loan serves as a 'triggering object' initiating a new consumption chain. The study demonstrates that bank advertisements promote not only financial services but also idealized lifestyles. These findings offer strategic insights for industry professionals in understanding the impact of symbolic language on consumer behavior and establishing successful marketing communications.
Savunma Sanayisinde Milli Teknoloji Hamlesi: Ankara İli Örneği
National Technology Initiative in the Defense Industry: The Case of Ankara Province
Yazar: Kalkan, Duhan
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi No. 86, 2025
Anahtar kelimeler: International Security ; Uluslararası Güvenlik ; Security Studies ; Güvenlik Çalışmaları ; Realizm,Savunma sanayi,Milli teknoloji hamlesi,Ankara ; Realism,Defense industry,National technology ınitiative,Ankara

Bu çalışma, Türkiye’nin savunma sanayisinde dışa bağımlılığı azaltmaya yönelik politikalarını, realizm kuramı çerçevesinde değerlendirmektedir. Realizme göre devletler, anarşik uluslararası sistemde güvenliklerini sağlamak ve varlıklarını sürdürmek için askerî kapasite ve caydırıcılıklarını artırmak zorundadır. Bu doğrultuda dışa bağımlılık, yalnızca ekonomik bir zafiyet değil, aynı zamanda ulusal güvenliğe yönelik stratejik bir tehdit olarak görülmektedir. Türkiye’nin son yıllarda benimsediği “Milli Teknoloji Hamlesi”, realizmin temel kabulleriyle örtüşmekte ve savunma sanayisinde yerli ve milli üretimi önceleyen bir strateji olarak öne çıkmaktadır. Makalede, savunma sanayisinin tarihsel gelişimi ve teknolojik dönüşümü aktarıldıktan sonra, Ankara ili örneği üzerinden Türkiye'nin bu alandaki kurumsal ve yapısal gücü analiz edilmiştir. ASELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN, HAVELSAN ve Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketi (MKE) gibi ana yüklenici firmaların yanı sıra, üniversiteler, Ar-Ge merkezleri ve teknoparklar ile desteklenen geniş bir ekosistemin varlığı, Ankara’yı Türkiye’nin savunma sanayii üssü haline getirmiştir. Çalışma, savunma sanayisinin sadece güvenlik değil, aynı zamanda kalkınma, teknolojik bağımsızlık ve uluslararası rekabet gücü açısından da kritik bir rol üstlendiğini ortaya koymaktadır.

This study evaluates Türkiye’s policies aimed at reducing foreign dependency in the defense industry within the framework of realist theory. According to realism, in an anarchic international system, states must enhance their military capacity and deterrence in order to ensure their security and preserve their existence. In this context, foreign dependency is considered not merely an economic vulnerability but a strategic threat to national security. Türkiye’s recently adopted “National Technology Initiative” aligns closely with the core assumptions of realism and emerges as a strategy prioritizing domestic and national production in the defense sector. After presenting the historical development and technological transformation of the defense industry, the article analyzes Türkiye’s institutional and structural strength through the case of Ankara. With major contractors such as ASELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN, HAVELSAN, and Mechanical and Chemical Industries Corporation (MKE), alongside universities, R&D centers, and technoparks, Ankara has become the central hub of Türkiye’s defense industry. The study demonstrates that the defense industry plays a critical role not only in ensuring national security but also in promoting economic development, technological independence, and international competitiveness.Keywords: Realism, Defense industry, National technology ınitiative, Ankara
Kendini Denetleyen İşletmeler: Gizli Müşteri Araştırmasının İşleyişine Yönelik Bir Çalışma
Self-Monitoring Businesses: A Study on Mystery Customer Research
Yazar: Türkmenoğlu, Gülbahar
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi No. 88, 2025
Anahtar kelimeler: Business Administration ; İşletme ; Gizli müşteri araştırması,Hizmet karşılaşmaları,Kendini denetleme ; Mystery customer research,Service encounters,Self-Monitoring

Günümüzde hizmetler çeşitlenmiş, hizmet örgütlerindeki artış, pazarı oldukça yoğun hale getirmiştir. Örgütler bir yandan hizmet kalitesine odaklanmakta, bir yandan da başarılı hizmet etkileşimleri tasarlamaktadır. Ancak kontrolü güç olan hizmet karşılaşmaları, yoğun hazırlık isteyen bir süreçtir. Bu süreçte müşteri, üstün hizmet sunumu talep ederken, örgüt de bu talebi müşteri memnuniyeti beklentisiyle karşılar. Gizli müşteri araştırmaları, çalışan-örgüt arasındaki bu alışverişi sistematik bir zemine oturtan ve işlediği verilerle yeni stratejiler oluşturulmasına destek olan çalışmalardır. Örgütlerin müşteri ilişkilerini yeniden yapılandırmasını teşvik eden gizli müşteri araştırmaları, sorunlu alanların iyileştirilmesinde bir gerekçe formatındadır. Söz konusu araştırma; gizli müşterinin seçilmesi, eğitilmesi, belli kriterlere göre veri toplanması, profesyonel bir şekilde değerlendirme yapılması aşamalarını kapsamaktadır. Tüm bu aşamalar hizmet faaliyetlerini denetlemekte, düzenlemekte ve nihayetinde örgütün eylem planında kaynaklık etmektedir. Bu çalışmanın amacı, gizli müşteri araştırmalarının, örgütün kendini denetlemesinde ve hizmet faaliyetlerini düzenlemesinde ne şekilde kullanıldığını araştırmaktır. Çalışma, gizli müşteri uygulamasının, işletmeler ve hizmet karşılaşmaları üzerindeki rolüne yönelik bir anlayış kazandırdığı için önem arz etmektedir.

Today, services have diversified and the increase in service organizations has made the market quite intense. Organizations focus on quality of service while designing successful service interactions. However, service encounters, which are difficult to control, require an intensive preparation process. In this process, while shopper demands outstanding service delivery, the organization meets this demand with the expectation of shopper satisfaction. Mystery shopper research is a study that provides a basis for the interaction between the employee and the organization and supports forming new strategies with the data it processes. Mystery shopper research that encourages the organizations to restructure shopper relations, is in the form of a justification for improving problem areas. The research in question consists the selection and training of the mystery shopper, data collection according to certain criteria and professional evaluation stages. All these stages supervise and regulate service activities and ultimately serve as a source in the organization’s action plan. The main purpose of this study is to investigate how mystery shopper research is used in the organization’s self-monitoring and regulation of service activities. The study is important because it provides an understanding of role of mystery shopper in businesses and service encounter.
Yeşil Ürünlere Karşı Tutumun Yeşil Satın Alma Davranışına Etkisi: Sürdürülebilir Gıda Lojistiği Uygulamalarına Yönelik Tüketici Tutumlarının Aracılık Rolü
The Effect of Attitude Toward Green Products on Green Purchasing Behavior: The Mediating Role of Consumer Attitudes Toward Sustainable Food Logistics Practices
Yazar: Özkuk, Ömür
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi No. 89, 2025
Anahtar kelimeler: Consumer Behaviour ; Tüketici Davranışı ; Yeşil ürün,Tutum,Yeşil satın alma davranışı,Sürdürülebilir gıda lojistiği,Sürdürülebilirlik ; Green product,Attitude,Green purchasing behavior,Sustainable food logistics,Sustainability

Bu araştırma, yeşil ürünlere yönelik tüketici tutumlarının yeşil satın alma davranışı üzerindeki etkisini ve bu ilişkide sürdürülebilir gıda lojistiği uygulamalarına yönelik tutumların aracılık rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma verileri kolayda örnekleme yöntemiyle 385 katılımcıdan elde edilmiştir. Veriler SPSS 26.0 ve Smart PLS 4 programları ile yapısal eşitlik modellemesi kapsamında analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, yeşil ürün tutumunun yeşil satın alma davranışını doğrudan ve sürdürülebilir gıda lojistiğine yönelik istekli ve davranışsal duyarlılık tutumları aracılığıyla dolaylı olarak pozitif yönde etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca aracılık etkisinin davranışsal duyarlılığın istekli tutuma göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları, sürdürülebilir lojistik uygulamalarının tutum–davranış boşluğunu azaltma ve yeşil pazarlama stratejilerinin etkinliğini artırmada kritik bir rol oynadığını ortaya koymaktadır.

This study aims to examine the impact of consumer attitudes toward green products on green purchasing behavior and the mediating role of attitudes toward sustainable food logistics practices in this relationship. The research data were collected from 385 participants using a convenience sampling method. The data were analyzed using structural equation modeling (SEM) with SPSS 26.0 and SmartPLS 4 software. The findings indicate that attitudes toward green products positively affect green purchasing behavior both directly and indirectly through willingness and behavioral sensitivity toward sustainable food logistics. Additionally, it was found that the mediating effect of behavioral sensitivity was higher than that of willingness. The results highlight the critical role of sustainable logistics practices in reducing the attitude–behavior gap and enhancing the effectiveness of green marketing strategies.
Çalışan Performansı Üzerinde Paradoksal Liderlik Davranışının Etkisi: Sesin Aracılık Rolü
The Effect of Paradoxical Leadership Behavior on Employee Performance: The Mediating Role of Voice
Yazar: Kaya, Elif Ebru
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi No. 88, 2025
Anahtar kelimeler: Business Administration ; İşletme ; Leadership ; Liderlik ; Organizasyon ; Organizasyon ; Paradoksal liderlik davranışı,Çalışan performansı,Ses,Teşvik edici ses,Engelleyici ses ; Paradoxical leadership beha1vior,Employee performance,Voice,Promotive voice,Prohibitive voice

Bu çalışma, son zamanlarda incelenmeye başlayan, nispeten yeni bir kavram olan paradoksal liderliğe odaklanmaktadır. İki çelişkili seçenek arasında denge kuran paradoksal liderin çalışanlar üzerinde çeşitli sonuçlar doğurduğu sınırlı sayıda olsa da önceki çalışmalarda ortaya konmuştur. Bu çalışma kapsamında ise Türkiye’de paradoksal liderlik davranışının çalışan performansına etkisi, çalışan sesi aracılığıyla incelenmektedir. Paradoksal liderliğin, performansı artırıcı bir etki yaratacağı düşünülmektedir. Çalışmanın amacı, paradoksal liderin çalışan üzerindeki etkisini tespit etmektir, bu ilişkide ses davranışının etkisi de tespit edilmek istenmektedir. Anket uygulaması ile toplanan veri 161 gözlemli veri, SPSS ve AMOS programları aracılığıyla test edilmiştir. Bulgular, paradoksal liderlik davranışının çalışan performansını olumlu yönde değiştirdiğini ortaya koyarken bu ilişkide çalışan sesinin kısmi aracı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

This study focuses on paradoxical leadership, a relatively new concept that has only recently begun to receive scholarly attention. Although limited in number, previous studies have shown that the paradoxical leader — who balances two seemingly contradictory options — produces various outcomes for employees. Within the scope of this study, the effect of paradoxical leadership behavior on employee performance is examined through the mediating role of employee voice in Türkiye. It is proposed that paradoxical leadership will have a performance-enhancing effect. The aim of the study is to identify the influence of the paradoxical leader on employees and to determine the role of voice behavior in this relationship. Data collected through a survey that has 161 participations were analyzed using SPSS and AMOS. The findings indicate that paradoxical leadership behavior positively affects employee performance, and that employee voice acts as a partial mediator in this relationship.
Algılanan İş Yükünün Duygusal Tükenmeye Etkisinde Psikolojik Dayanıklılığın Düzenleyici Rolü: Bir Yerel Market Zincirinde İnceleme
The Moderating Role of Psychological Resilience in the Effect of Perceived Workload on Emotional Exhaustion: A Study in a Local Supermarket Chain
Yazar: Yeni, Zehra; Sezici, Emre
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi No. 89, 2025
Anahtar kelimeler: Human Resources Management ; İnsan Kaynakları Yönetimi ; Business Administration ; İşletme ; Organisational Behaviour ; Örgütsel Davranış ; İş yükü,Duygusal tükenme,Psikolojik dayanıklılık ; Workload,Emotional exhaustion,Psychological resilience

Günümüzde artan ve çeşitlenen bireysel ihtiyaçlar, bu ihtiyaçlara hizmet sunan süpermarket sayısında kayda değer bir artışı beraberinde getirmiştir. Bu durum, süpermarket çalışanlarının hem iş yüklerinde hem de müşteriyle kurdukları iletişimde doğrudan bir yoğunluk yaratmıştır. Bu bağlamda gerçekleştirilen çalışmada, Kütahya ilinde faaliyet gösteren yerel bir market zincirinin 245 çalışanından elde edilen verilerle, algılanan iş yükünün duygusal tükenme üzerindeki etkisi ve psikolojik dayanıklılığın bu ilişkideki düzenleyici rolü incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda, algılanan iş yükünün duygusal tükenmeyi anlamlı ve pozitif yönde etkilediği; ayrıca psikolojik dayanıklılığın, bu ilişki üzerinde düzenleyici role sahip olduğu ortaya çıkmıştır.

In recent years, increasing and diversifying individual needs have led to a significant rise in the number of supermarkets that cater to these needs. This situation has intensified both the workload of supermarket employees and their interactions with customers. In this context, this study examines the effect of perceived workload on emotional exhaustion and the moderating role of psychological resilience in this relationship, based on data collected from 245 employees of a local supermarket chain operating in Kütahya province. The results indicate that perceived workload has a significant and positive effect on emotional exhaustion, and that psychological resilience has a moderating effect in this relationship.
Türkiye’de Dolaylı Vergiler ve Ekonomik Büyüme İlişkisi
The Relationship Between Indirect Taxes and Economic Growth in Türkiye
Yazar: Albayrak, Murat
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi No. 89, 2026
Anahtar kelimeler: Policy of Treasury ; Maliye Politikası ; Public Finance ; Kamu Maliyesi ; Dolaylı vergiler,Ekonomik büyüme,Türkiye,Dışa açıklık,Gayrisafi sabit sermaye ; Indirect taxes,Economic growth,Türkiye,Trade openness,Gross fixed capital formation

Vergileme ve ekonomik büyüme arasındaki bağlantı iktisadi birimlerin davranışlarına göre şekillenmektedir. Bir diğer ifadeyle, vergileme nedeniyle bireylerin tercihleri şekillenerek iktisadi refaha etki etmektedir. Bu doğrultuda vergi kompozisyonunun etkisi farklılaşabilmektedir. Bu kapsamda bu çalışma vergi yapısının bir bileşeni olan dolaylı vergilerin ekonomik büyüme üzerindeki etkisini Türkiye için analiz etmektedir. 1968-2024 dönemini kapsayan güncel verilerin zaman serisi teknikleriyle ele alındığı çalışmada ekonomik büyümenin önemli belirleyicileri olan dışa açıklık ve gayrisafi sabit sermaye yatırımının etkisi de dikkate alınmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, eşbütünleşme ilişkisi geçerli olup seriler uzun dönemde birlikte hareket etmektedirler. Uzun dönem tahmin sonuçları ise, dolaylı vergilerin ekonomik büyüme üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Benzer şekilde dışa açıklık ve gayrisafi sabit sermaye yatırımının ekonomik büyüme üzerindeki etkisi pozitif ve istatistiksel olarak anlamlıdır. Bu ampirik kanıtlar ışığında, Türkiye’de takip edilen dolaylı vergi ve dış ticaret politikası ile birlikte yatırımların ekonomik büyümeyi desteklediği belirlenmiştir.

The relationship between taxation and economic growth is shaped by the behavior of economic agents. In other words, taxation shapes individuals' preferences, thereby affecting economic welfare. In this regard, the impact of the tax composition may vary. Within this framework, this study analyzes the impact of indirect taxes, which are a component of the tax structure, on economic growth in Türkiye. The study, which analyzes updated dataset covering 1968–2024 using time series techniques, also considers the impact of trade openness and gross fixed capital formation, which are important determinants of economic growth. According to the results, the cointegration relationship exists and the series move together in the long term. Long-run estimation results indicate that indirect taxes have a positive and statistically significant effect on economic growth. Similarly, the effect of trade openness and gross fixed capital formation on economic growth is positive and statistically significant. In light of this empirical evidence, it has been determined that the indirect tax policies and foreign trade policies pursued in Türkiye, together with investments, support economic growth.