ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİ NEŞRİYATINDA GAGAUZ TÜRKLERİ
Gagauz Turks in the Publication of Early Republican Era
Yazar: Korkmaz, Asım
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi No. 77, 2025
Anahtar kelimeler: History of The Republic of Turkiye ; Türkiye Cumhuriyeti Tarihi ; Cumhuriyet,Gagauzes,Publication,Republic of Türkiye,Varlık ; Cumhuriyet,Gagauzlar,Neşriyat,Türkiye Cumhuriyeti,Varlık

Gagauzlar, Türk dünyasının Hristiyan halklarından olan bir topluluktur. Balkanlarda etnik köken tartışmalarının başladığı 19. yüzyıldan günümüze gelen süreçte Gagauzların bir Türk halkı olduğu bilim camiasında kabul edilmektedir. Yeni Türk devleti, kurulduğundan kısa bir süre sonra Gagauzların yaşadıkları bölgelerde görev alan diplomatları vasıtasıyla Gagauzlarla temas kurmuştur. Özellikle Bükreş Elçisi Hamdullah Suphi Tanrıöver, bu noktada önemli girişimleri olmuştur. Gagauz Türklerinin Türkiye gündemine girmesiyle birlikte eş zamanlı olarak bu halk, Türkiye’nin yazılı iletişim araçlarının da konusu haline gelmiştir. Dönemin önde gelen gazeteleri ve dergileri, Gagauzları anlatan yazıları Türk kamuoyuyla paylaşmıştır. Başta Cumhuriyet, Ulus, Akşam, Tan, Varlık, Halk Bilgisi Haberleri olmak üzere erken Cumhuriyet döneminin önemli yayın organları, kimi nüshalarında Gaguzlarla ilinti makale ve haberlere yer vererek bu Hristiyan halkı Türk toplumunun dikkatine sunmuşlardır. Ayrıca dönemin bazı kitaplarında da Gagauz Türklerinden bahsedilmiştir. Türkiye Cumhuriyeti tarihinde Hristiyan Türkler hakkında ilk kez bu dönemde oldukça fazla yayın yapılmıştır. Bu tarz yayınlarla; Gagauzların Türkiye Cumhuriyeti’nin kimliği açısından oldukça önemli bir noktada durdukları, devlete kazandırılmaları ve son noktada mümkünse Türkiye’ye göçleri fikirleri işlenmiştir.

The Gagauzes are a populace of Christiyan peoples of the Turkic world. From the beginning of ethnicity debates in the Balkans in the 19th century to the present day, it has been accepted that the Gagauzes are a Turkic people in the scientific community. Shortly after its founding, the new Turkish state made contact with the Gagauzes through its diplomats that were stationed in the regions where they lived. In particular, the Bucharest ambassador Hamdullah Suphi Tanrıover made significant efforts in this regard. As Gagauz Turks entered Türkiye’s agenda, they simultaneously became a topic of discussion in the written media of Türkiye. Leading newspaper and magazines of the time shared articles about the Gagauzes to the Turkish public. The important publications of the early Republican period, particulary Cumhuriyet, Akşam, Tan, Varlık, Halk Bilgisi Haberleri, brought this Christian people to the attention of the Turkish society by including articles and news related to the Gagauzes in some of their issues. The Gagauz Turks were also mentioned in some books of the period. This period marked the first significant publication in the history of the Republic of Türkiye about Christian Turks. It was discussed the ideas that the Gagauz people are at a very important point in terms of the identity of the Republic of Türkiye, that they should be integrated into the state and, if possible that they should migrate to Türkiye in such publications.