Yoğun Bakım Birimlerinde Çalışan Hemşirelerin Yararsız Tedavi ve Uygulamalara İlişkin Görüşleri
Yoğun Bakım Birimlerinde Çalışan Hemşirelerin Yararsız Tedavi ve Uygulamalara İlişkin Görüşleri
Yazar: Orkun, Nilay; Eşer, İsmet; Çetin, Perihan
Dergi: Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, Vol. 34 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; faydasız tedavi,yoğun bakım,Hemşire

Özet:Amaç:Araştırmayoğun bakım birimlerinde çalışan hemşirelerin yaşlı hastalara uygulananyararsız tedavi ve uygulanmasına ilişkin görüşlerinin belirlenmesi amacıylatanımlayıcı olarak yapılmıştır. Gereçve Yöntem: Araştırmanınevrenini, 15 Mart- 15 Mayıs 2015 tarihlerinde İzmir’deki bir Eğitim veAraştırma Hastanesinin Yoğun Bakım birimlerinde görev yapan toplam 123 hemşireoluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini ise, araştırmaya katılmaya gönüllü olanve ulaşılabilen 75 hemşire oluşturmuştur. Araştırma verileri, Veri ToplamaFormu kullanılarak toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde sayı,yüzdelik ve iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi kullanılmıştır.Bulgularve Sonuç: Hemşirelerinçoğu (%49,3) yararsız tedaviyi ‘Zararı yararından fazla olan tedavi’ olaraktanımlamışlar ve %77,3’ünün yararsız tedavi uyguladıkları saptanmıştır.Yararsız tedavi hemşirelerin %44’ü tarafından ‘inotrop ilaçların hasta eksitusolmasın diye en yüksek dozda verilmesi’ olarak örneklendirilmiştir. Yaşlıhastalara uygulanan tedavilerin yararsız olduğunu düşündürennedenlerebakıldığında hemşirelerin %38,7’sinin ‘Tedavilerin beklentilere cevap verme olasılığının olmaması’şeklinde belirtilmiştir. Hemşirelerin %65,3’ü tarafından yararsız tedaviuygulamasına doktorun karar verdiği, %41,4’ünün bu kararı sağlık ekibininvermesi gerektiğini belirtmiştir. Hemşirelerin %68’i yararsız tedaviuygulamasının yapılmasını uygun bulmadıklarını, %64’ünün uygulamaları sırasındaetik ikilem yaşadıklarını ve etik ikilem yaşayan hemşirelerin %70,8’ininyaşadıkları etik ikilem sorununu çözemediklerini belirtmişlerdir. Hemşirelerin çoğu tarafından yoğun bakım ünitelerinde hastalara yararsıztedavi uygulandığını ve uygulanan bu tedavinin yapılmaması gerektiğinibelirtilmiştir.  Hemşirelerin doktorunkarar verdiği yararsız tedavi uygulamaları yapılmasının hemşirelerin etikikilem yaşamalarına neden olmaktadır. Ülkemizde Yararsız tedavinin uygulanmasınakarar verilmesi ve tedavinin uygulanması sürecine yönelik kurumsal ve yasalpolitikaların oluşturulması önerilir.Anahtar kelimeler:   faydasıztedavi, yoğun bakım, hemşirelik.Destekleyen kurumlar:Kaynakça:1.       Acar V. Yararsız Tedavi. Türkiye Biyoetik Dergisi 2016; 3(2): 74-84.2.       Akpınar A, Ersoy N. YaşamıDestekleyen Tedaviler: Ne Zaman Esirgenmeli? Ne Zaman Sonlandırılmalı?. Türk OnkolojiDergisi 2012;  27(1): 37-45.3.       Huynh TN, Kleerup EC, WileyJF & et al. The frequency and cost of futile treatmentin critical care.  JAMA Intern Med.2013; 173(20): 1887-94.4.       Neville TH, Wiley JF, Yamamoto MC & et al.  Concordance of nurses and physicians onwhether critical care patients are receiving futile treatment. American Journal of Critical Care 2015;24(5): 403-410.5.       Akpınar A, Senses M, Er RA.  Attitudesto end-of life Decisions in PediatricIntensive Care. Nursing Ethics 2009;16(1): 83-91.6.       Carvalho KK,Lunardi VL. Therapeutic Futility as an Ethicali Issue: Intensive Care UnitNurses. Revista Latino-Americana deEnfermage 2009; 17(3): 308-313.7.       Ersoy N. Etiğe UygunKanser Bakım Sistemi. Hacettepe Tıp Dergisi 2009; 40(2): 102-7.8.       Kadooka Y, Asai A, Fukuyama M  & et al. A Comparative Survey onPotentially Futile Treatments Between Japanese Nurses and Lay People. Nursing Ethics 2014; 21(1): 64–75.9.       Meltzer LS, Huckabay LM. Critical Care Nurses’ Perceptıons of Futility and İtsEffect on Burnout. American Journal of Critical Care 2004; 13(3): 202- 208.10.    Mobley MJ,Rady MY, Verheijde JL & et al.  The Relationship Between Moral Distress and Perceptionof Futile Care in the Critical Care Unit. Intensive Crit Care Nurs 2007; 23:256-63. 11.     Özden D,Karagözoğlu Ş, Tel H & et al. Yoğun Bakım Ünitesinde Çalışan Hemşirelerin YararsızTedavi ve Uygulamaya İlişkin Görüşleri. Hemşirelikte Araştırma GeliştirmeDergisi 2012; 1: 1-10.12.     Palda VA, Bowmna KW, Mclean RF & et al.   “Futile” Care: Do We Provide İt?Why? a Semi Structured, Canada-Widesurvey of intensive care unit doctors and nurses.Journal of Critical Care. 2005;20: 207-213.13.    Piers RD, Azoulay E, Kanz FD& et al.Perceptions ofAppropriateness of Care Among European and Israeli Intensive Care Unit Nurses andPhysicians. JAMA 2011; 36(24): 2694-2703.14.     Sibbald R, Downar J, Hawryluck L. Perceptions of “Futile Care” Among CareGivers in İntensive Care Units. CanadianMedical Association Journal. 2007; 177(10): 1201-1208.15.    Sucaklı MH, Bakan B, ÇelikM. Huzurevinde Yaşayan Yaşlıların Yaşam Kaliteleri ve Etkileyen Faktörler.Türkiye Aile Hekimleri Derneği 2013; 17(3):96-100.16.    Susana L, Huckabay ML. Critical Care Nurses' Perceptions of  Futile Care and Its Effect on Burnout. American Journal of Crıtıcal Care 2004; 13(3): 202-7.17.    TheInternational Council of Nurses, Revised2012, Code of Ethıcs for Nurses, Erişim:05.05.201718.    Topeli A. Yoğun Bakım Ünitesi'nde Geriatrik Hasta.Turkish Journal of Geriatrics 2000; 3(4): 151-4.19.     TÜİK. Sağlık Araştırması. Bilgi Yayıncılık 2012;22.20.    Türk Tabipleri Birliği (2008) Türk Tabipleri Birliği Etik BildirgelerÇalıştayı Sonuç Raporları.Türk Tabipler Birliği yayınları; 2008.  21.    Türkçe Sözlük. Yararsız Tedavi Tanımı. Ankara: TürkDil Kurumu Yayınları; 1998.22.    Uzuncu HB, Buyruk H, Alnak E, Yıldırım G. Yoğun Bakımda Yapılacak BirŞeyi Kalmayan Kanserli Terminal Dönem Hastalara İnsanca Bakım Önerisi.  Cumhuriyet TıpDerg 2013; 35: 143-151.23.    Ülger Z, Cankurtaran C. Yoğun Bakımda Yaşlı Hasta, Yoğun BakımDergisi 2006;6(2):94-100.24.     Vincent JL.Withdrawing May Be Preferable to Withholding. Critical Care Medicine 2005; 9(3): 226-229.25.    William JR. (2005) Dünya Hekimler Birliği Tıp EtiğiKitabı. Çeviren: Civaner M. Ankara: TürkTabipleri Birliği Yayınları; 2006.

Özet:Amaç:Araştırmayoğun bakım birimlerinde çalışan hemşirelerin yaşlı hastalara uygulananyararsız tedavi ve uygulanmasına ilişkin görüşlerinin belirlenmesi amacıylatanımlayıcı olarak yapılmıştır. Gereçve Yöntem: Araştırmanınevrenini, 15 Mart- 15 Mayıs 2015 tarihlerinde İzmir’deki bir Eğitim veAraştırma Hastanesinin Yoğun Bakım birimlerinde görev yapan toplam 123 hemşireoluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini ise, araştırmaya katılmaya gönüllü olanve ulaşılabilen 75 hemşire oluşturmuştur. Araştırma verileri, Veri ToplamaFormu kullanılarak toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde sayı,yüzdelik ve iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi kullanılmıştır.Bulgularve Sonuç: Hemşirelerinçoğu (%49,3) yararsız tedaviyi ‘Zararı yararından fazla olan tedavi’ olaraktanımlamışlar ve %77,3’ünün yararsız tedavi uyguladıkları saptanmıştır.Yararsız tedavi hemşirelerin %44’ü tarafından ‘inotrop ilaçların hasta eksitusolmasın diye en yüksek dozda verilmesi’ olarak örneklendirilmiştir. Yaşlıhastalara uygulanan tedavilerin yararsız olduğunu düşündürennedenlerebakıldığında hemşirelerin %38,7’sinin ‘Tedavilerin beklentilere cevap verme olasılığının olmaması’şeklinde belirtilmiştir. Hemşirelerin %65,3’ü tarafından yararsız tedaviuygulamasına doktorun karar verdiği, %41,4’ünün bu kararı sağlık ekibininvermesi gerektiğini belirtmiştir. Hemşirelerin %68’i yararsız tedaviuygulamasının yapılmasını uygun bulmadıklarını, %64’ünün uygulamaları sırasındaetik ikilem yaşadıklarını ve etik ikilem yaşayan hemşirelerin %70,8’ininyaşadıkları etik ikilem sorununu çözemediklerini belirtmişlerdir. Hemşirelerin çoğu tarafından yoğun bakım ünitelerinde hastalara yararsıztedavi uygulandığını ve uygulanan bu tedavinin yapılmaması gerektiğinibelirtilmiştir.  Hemşirelerin doktorunkarar verdiği yararsız tedavi uygulamaları yapılmasının hemşirelerin etikikilem yaşamalarına neden olmaktadır. Ülkemizde Yararsız tedavinin uygulanmasınakarar verilmesi ve tedavinin uygulanması sürecine yönelik kurumsal ve yasalpolitikaların oluşturulması önerilir.Anahtar kelimeler:   faydasıztedavi, yoğun bakım, hemşirelik.Destekleyen kurumlar:Kaynakça:1.       Acar V. Yararsız Tedavi. Türkiye Biyoetik Dergisi 2016; 3(2): 74-84.2.       Akpınar A, Ersoy N. YaşamıDestekleyen Tedaviler: Ne Zaman Esirgenmeli? Ne Zaman Sonlandırılmalı?. Türk OnkolojiDergisi 2012;  27(1): 37-45.3.       Huynh TN, Kleerup EC, WileyJF & et al. The frequency and cost of futile treatmentin critical care.  JAMA Intern Med.2013; 173(20): 1887-94.4.       Neville TH, Wiley JF, Yamamoto MC & et al.  Concordance of nurses and physicians onwhether critical care patients are receiving futile treatment. American Journal of Critical Care 2015;24(5): 403-410.5.       Akpınar A, Senses M, Er RA.  Attitudesto end-of life Decisions in PediatricIntensive Care. Nursing Ethics 2009;16(1): 83-91.6.       Carvalho KK,Lunardi VL. Therapeutic Futility as an Ethicali Issue: Intensive Care UnitNurses. Revista Latino-Americana deEnfermage 2009; 17(3): 308-313.7.       Ersoy N. Etiğe UygunKanser Bakım Sistemi. Hacettepe Tıp Dergisi 2009; 40(2): 102-7.8.       Kadooka Y, Asai A, Fukuyama M  & et al. A Comparative Survey onPotentially Futile Treatments Between Japanese Nurses and Lay People. Nursing Ethics 2014; 21(1): 64–75.9.       Meltzer LS, Huckabay LM. Critical Care Nurses’ Perceptıons of Futility and İtsEffect on Burnout. American Journal of Critical Care 2004; 13(3): 202- 208.10.    Mobley MJ,Rady MY, Verheijde JL & et al.  The Relationship Between Moral Distress and Perceptionof Futile Care in the Critical Care Unit. Intensive Crit Care Nurs 2007; 23:256-63. 11.     Özden D,Karagözoğlu Ş, Tel H & et al. Yoğun Bakım Ünitesinde Çalışan Hemşirelerin YararsızTedavi ve Uygulamaya İlişkin Görüşleri. Hemşirelikte Araştırma GeliştirmeDergisi 2012; 1: 1-10.12.     Palda VA, Bowmna KW, Mclean RF & et al.   “Futile” Care: Do We Provide İt?Why? a Semi Structured, Canada-Widesurvey of intensive care unit doctors and nurses.Journal of Critical Care. 2005;20: 207-213.13.    Piers RD, Azoulay E, Kanz FD& et al.Perceptions ofAppropriateness of Care Among European and Israeli Intensive Care Unit Nurses andPhysicians. JAMA 2011; 36(24): 2694-2703.14.     Sibbald R, Downar J, Hawryluck L. Perceptions of “Futile Care” Among CareGivers in İntensive Care Units. CanadianMedical Association Journal. 2007; 177(10): 1201-1208.15.    Sucaklı MH, Bakan B, ÇelikM. Huzurevinde Yaşayan Yaşlıların Yaşam Kaliteleri ve Etkileyen Faktörler.Türkiye Aile Hekimleri Derneği 2013; 17(3):96-100.16.    Susana L, Huckabay ML. Critical Care Nurses' Perceptions of  Futile Care and Its Effect on Burnout. American Journal of Crıtıcal Care 2004; 13(3): 202-7.17.    TheInternational Council of Nurses, Revised2012, Code of Ethıcs for Nurses, Erişim:05.05.201718.    Topeli A. Yoğun Bakım Ünitesi'nde Geriatrik Hasta.Turkish Journal of Geriatrics 2000; 3(4): 151-4.19.     TÜİK. Sağlık Araştırması. Bilgi Yayıncılık 2012;22.20.    Türk Tabipleri Birliği (2008) Türk Tabipleri Birliği Etik BildirgelerÇalıştayı Sonuç Raporları.Türk Tabipler Birliği yayınları; 2008.  21.    Türkçe Sözlük. Yararsız Tedavi Tanımı. Ankara: TürkDil Kurumu Yayınları; 1998.22.    Uzuncu HB, Buyruk H, Alnak E, Yıldırım G. Yoğun Bakımda Yapılacak BirŞeyi Kalmayan Kanserli Terminal Dönem Hastalara İnsanca Bakım Önerisi.  Cumhuriyet TıpDerg 2013; 35: 143-151.23.    Ülger Z, Cankurtaran C. Yoğun Bakımda Yaşlı Hasta, Yoğun BakımDergisi 2006;6(2):94-100.24.     Vincent JL.Withdrawing May Be Preferable to Withholding. Critical Care Medicine 2005; 9(3): 226-229.25.    William JR. (2005) Dünya Hekimler Birliği Tıp EtiğiKitabı. Çeviren: Civaner M. Ankara: TürkTabipleri Birliği Yayınları; 2006.