Mithat Cemal Kuntay'ın Üç İstanbul Romanında Metinlerarasılık
Intertextuality in Mithat Cemal Kuntay's Üç İstanbul Novels
Yazar: Kula, Fikri
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları No. 33, 2025
Anahtar kelimeler: Modern Turkish Literature in Turkiye Field ; Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı ; Mithat Cemal Kuntay,Türk romanı,İstanbul,Üç İstanbul,metinlerarasılık ; Mithat Cemal Kuntay,Turkish novel,İstanbul,Üç İstanbul,intertextuality

Metinlerarasılık, yirminci yüzyılın ikinci yarısında Batı kökenli bir edebiyat kuramı olarak ortaya çıkıp geniş yankı bulsa da uygulaması evrensel mahiyette olup çok daha eskilere dayanır. Metinlerarasılığın kuramsal çerçevesinin tam bir netliğe kavuşamaması ve kuramcıların farklı görüşler öne sürmesinin nedeni uygulama ve teori arasındaki zaman farkından kaynaklanır. Yazar ve eleştirmenler tarafından farklı yorumlar getirilse de metinlerarasılık postmodern yazının temel kuramlarından biridir. Metinlerarasılık, bir metinde yazara, metne ve okura bakan tarafı olması yönüyle çok katmanlı bir yapıya sahip olup metinler arasında etkileşimi ve çoksesliliği sağlayan temel unsurdur. Türk edebiyatının önemli isimlerinden Mithat Cemal Kuntay’ın okumaya merakı, zengin kütüphanesi, arşivci titizliğiyle araştırmalar yapıp belgeler toplaması ve bunları eserlerinde kullanma isteği eserlerinin çoksesli ve metinlerarasılık bağlamında değerlendirilebilecek bir yapıda olmasını beraberinde getirir. Yazarın İstanbul’un II. Abdülhamid, Meşrutiyet ve Mütareke dönemlerini gerçek olay ve şahıslardan hareketle kurguladığı Üç İstanbul romanında metinlerasılık, “kolaj-montaj”, “alıntı” ve “gönderge” ile sağlanır. Bu çalışmada, Mithat Cemal Kuntay’ın Üç İstanbul romanının kurgusunda yeri olan kaynaklar tespit edilerek  metinlerarasılık yöntemleri açısından incelenecektir.

Although intertextuality emerged as a literary theory of Western origin in the second half of the twentieth century and found widespread resonance, its application is universal and dates back much further. The reason why the theoretical framework of intertextuality has not been fully clarified and theorists put forward different opinions is due to the time lag between practice and theory. Although different interpretations have been made by writers and critics, intertextuality is one of the fundamental theories of postmodern writing. Intertextuality has a multi-layered structure in that it has a side that looks at the author, the text and the reader in a text, and is the main element that ensures interaction and polyphony between texts. Mithat Cemal Kuntay, one of the important names in Turkish literature, has a passion for reading, a rich library, and the meticulousness of archivists in researching and collecting documents, as well as his desire to use them in his works, all contribute to his works having a structure that can be evaluated in the context of polyphony and intertextuality. In the novel Üç İstanbul, in which the author fictionalizes the periods of Abdulhamid II, the Constitutional Monarchy and the Armistice in Istanbul based on real events and individuals, intertextuality is achieved through “collage-montage”, “quotation” and “reference”. In this study, the sources that have a place in the fiction of Mithat Cemal Kuntay's novel Üç İstanbul will be identified and examined in terms of intertextuality methods.