AHMED-İ DÂÎ DİVANI’NDA ESKİCİL ÖGELER
AHMED-İ DÂÎ DİVANI’NDA ESKİCİL ÖGELER
Yazar: Güneş, İsmail
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 8, 2018
Anahtar kelimeler: Arkaik,Ahmed-i Dâî Divanı,Eski Anadolu Türkçesi,Klasik Türk Edebiyatı,Leksikoloji

Klasik Türk Edebiyatı, meydana getirilen pek çokeserle edebiyat ve dil araştırmacıları için zengin bir başvuru kaynağıdır.Osmanlı döneminin sosyal ve kültürel yaşamına dair veriler, çok çeşitlialanlarda oluşturulmuş döneme ait metinlerin tespiti ve derinlemesineincelenmesi sayesinde gün yüzüne çıkarılabilmektedir. Bununla birlikteincelenecek konulardan biri de söz varlığı ve bazı gramer şekillerinde görüleneskicil ögelerin tespitidir. Fransızca kökenli arkaik sözcüğü ile eşanlamlı olarak kullanılan bu terim, Güncel Türkçe Sözlükte “konuşulan veyazılan dilde kullanımdan düşmüş olan eski söz veya deyim, ayrıca kullanıldığıçağdan daha eski çağdan kalma bir biçimin bir yapının kullanılmasıdır” şeklindeaçıklanmıştır. Bu çalışmada, Eski Anadolu Türkçesinin temsilcilerinden Ahmed-i Dâî’ninTürkçe Divanı eskicil ögeler açısından incelenecektir. Eserde meydanagetirildiği dönemde Eski Türkçedeki gibi kullanılan yapısal ve sözlüksel biçimlerintespiti üzerinde durulacaktır. Ahmed-i Dâî Divanı, eskicil ögeler hususunda çokçaveriye ulaşılabilecek önemli kaynaklardan biridir. Dâî, 14. Yüzyılın sonlarındave 15. Yüzyılın başlarında yaşamıştır. Klasik Türk Edebiyatının kurucuşairlerinden biri olarak kabul edilir. Aruzu başarıyla uygulayan, çoğunlukladin dışı konuları işleyen, geniş kültürüyle devrinde kabul görmüş bir şairdir.Eski Anadolu Türkçesinin dil özelliklerini geniş ölçüde yansıtan ve zengin birkelime hazinesine sahip Türkçe Divanında 27’si kaside olmak üzere 331 şiirivardır. Bu çalışmada, Ahmed-i Dâî Divanı’nda yer alan eskicil ekler vekelimeler ele alınacak; eskicil yapılar, yer aldığı beyitler üzerindegösterilip kullanım sahaları ve anlam özellikleri göz önünde bulundurularakaçıklanacaktır.

Klasik Türk Edebiyatı, meydana getirilen pek çokeserle edebiyat ve dil araştırmacıları için zengin bir başvuru kaynağıdır.Osmanlı döneminin sosyal ve kültürel yaşamına dair veriler, çok çeşitlialanlarda oluşturulmuş döneme ait metinlerin tespiti ve derinlemesineincelenmesi sayesinde gün yüzüne çıkarılabilmektedir. Bununla birlikteincelenecek konulardan biri de söz varlığı ve bazı gramer şekillerinde görüleneskicil ögelerin tespitidir. Fransızca kökenli arkaik sözcüğü ile eşanlamlı olarak kullanılan bu terim, Güncel Türkçe Sözlükte “konuşulan veyazılan dilde kullanımdan düşmüş olan eski söz veya deyim, ayrıca kullanıldığıçağdan daha eski çağdan kalma bir biçimin bir yapının kullanılmasıdır” şeklindeaçıklanmıştır. Bu çalışmada, Eski Anadolu Türkçesinin temsilcilerinden Ahmed-i Dâî’ninTürkçe Divanı eskicil ögeler açısından incelenecektir. Eserde meydanagetirildiği dönemde Eski Türkçedeki gibi kullanılan yapısal ve sözlüksel biçimlerintespiti üzerinde durulacaktır. Ahmed-i Dâî Divanı, eskicil ögeler hususunda çokçaveriye ulaşılabilecek önemli kaynaklardan biridir. Dâî, 14. Yüzyılın sonlarındave 15. Yüzyılın başlarında yaşamıştır. Klasik Türk Edebiyatının kurucuşairlerinden biri olarak kabul edilir. Aruzu başarıyla uygulayan, çoğunlukladin dışı konuları işleyen, geniş kültürüyle devrinde kabul görmüş bir şairdir.Eski Anadolu Türkçesinin dil özelliklerini geniş ölçüde yansıtan ve zengin birkelime hazinesine sahip Türkçe Divanında 27’si kaside olmak üzere 331 şiirivardır. Bu çalışmada, Ahmed-i Dâî Divanı’nda yer alan eskicil ekler vekelimeler ele alınacak; eskicil yapılar, yer aldığı beyitler üzerindegösterilip kullanım sahaları ve anlam özellikleri göz önünde bulundurularakaçıklanacaktır.