hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Turgut Uyar’ın Şiir Karakteristiği ve “Hiçsizliğe” Şiiri
Turgut Uyar’ın Şiir Karakteristiği ve “Hiçsizliğe” Şiiri
Yazar: Turna, Murat
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları No. 28, 2023
Anahtar kelimeler: Modern Turkish Literature in Turkiye Field ; Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı ; Turgut Uyar,İkinci Yeni,Şiir,İnanç,Gelenek.

İkinci Yeni, Türk şiirinin ses getiren son büyük tecrübelerindendir. Turgut Uyar da kendi özgün şiiriyle bu harekete zenginlik katan bir şairdir. O; temleri, dili ve kullandığı formlar bakımından İkinci Yeni karakteristiğinin oluşmasında pay sahibidir. Bu makalede, sanatçının şiirinin genel özelliklerine ana hatları ile değinilecek ve belirtilenler çerçevesinde, “Hiçsiz- liğe” başlıklı şiiri incelenecektir. “Hiçsizliğe”, Turgut Uyar’ın iç dünyasının anlaşılmasına yardımcı olacak nitelikte bir şiirdir. Şimdiye dek ayrı bir makale konusu olmamış bu şiirin din, inanç, Tanrı kavramları etrafında Uyar’ın duygu ve düşüncelerini ihtiva ettiği kaydedil- melidir. Bu çerçevede sanatçının gayet bireysel bir algılayışı olduğu, inanç temelinde soyutla kurduğu bağın iç yüzü anlaşılır. O, yaşadığı çağın özellikleriyle ilgili olan ve döneminden, İkinci Yeni’nin kültürel florasından pek de uzak düşmeyen bir metafizik konumlanış sergiler. Daha önce söz konusu harekete ve şaire yönelik muhtelif değerlendirmeler yapılmıştır. Ma- kale İkinci Yeni’ye ve sanatçıya dair bu değerlendirmelerde tespit edilen bazı hataları tashih etmektedir. Ayrıca söz konusu şiir hakkında dile getirilmiş birtakım hususların da Uyar’ın şiir karakteristiği dâhilinde tekrar ele alınması faydalı olacaktır.

İkinci Yeni, Türk şiirinin ses getiren son büyük tecrübelerindendir. Turgut Uyar da kendi özgün şiiriyle bu harekete zenginlik katan bir şairdir. O; temleri, dili ve kullandığı formlar bakımından İkinci Yeni karakteristiğinin oluşmasında pay sahibidir. Bu makalede, sanatçının şiirinin genel özelliklerine ana hatları ile değinilecek ve belirtilenler çerçevesinde, “Hiçsiz- liğe” başlıklı şiiri incelenecektir. “Hiçsizliğe”, Turgut Uyar’ın iç dünyasının anlaşılmasına yardımcı olacak nitelikte bir şiirdir. Şimdiye dek ayrı bir makale konusu olmamış bu şiirin din, inanç, Tanrı kavramları etrafında Uyar’ın duygu ve düşüncelerini ihtiva ettiği kaydedil- melidir. Bu çerçevede sanatçının gayet bireysel bir algılayışı olduğu, inanç temelinde soyutla kurduğu bağın iç yüzü anlaşılır. O, yaşadığı çağın özellikleriyle ilgili olan ve döneminden, İkinci Yeni’nin kültürel florasından pek de uzak düşmeyen bir metafizik konumlanış sergiler. Daha önce söz konusu harekete ve şaire yönelik muhtelif değerlendirmeler yapılmıştır. Ma- kale İkinci Yeni’ye ve sanatçıya dair bu değerlendirmelerde tespit edilen bazı hataları tashih etmektedir. Ayrıca söz konusu şiir hakkında dile getirilmiş birtakım hususların da Uyar’ın şiir karakteristiği dâhilinde tekrar ele alınması faydalı olacaktır.
Yeniden Doğum, Kleśa ve Nirvāṇa Hakkında Bazı Eski Uygurca Fragmanlar
Yeniden Doğum, Kleśa ve Nirvāṇa Hakkında Bazı Eski Uygurca Fragmanlar
Yazar: Uzunkaya, Uğur
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları No. 28, 2023
Anahtar kelimeler: South-East (Latest Uyghur/Uzbek) Turkic Dialects and Literatures ; Güney-Doğu (Yeni Uygur/Özbek) Türk Lehçeleri ve Edebiyatları ; Budizm,Eski Uygurca,metin neşri,yeniden doğum,kleśa,nirvāṇa

Eski Uygurca, farklı dinî muhitlerde yazılan muhtelif konu ve türdeki eserlerin ter- cümesine dayanır. Bu dinî muhitler içerisinde Budizm, Manihaizm ve Nasturi Hristiyanlık yanında önemli bir yere sahiptir. Esasen Sanskritçe Budist külliyata ilişkin eserlerin tercü- mesi temelinde oluşan Budist Uygur edebiyatında bütünlüklü olarak korunan birçok eserin külliyattaki yeri tespit edilebilmiştir. Bunun yanında kimi yazmaların kısmen hasarlı olması bunların külliyatla ilişkilendirilmesini engellemektedir. Bu çalışmada da bugün hangi Eski Uygurca metnin parçası olduğu belirlenmeyen ancak başta Budizm’deki yeniden doğum, kleśa “ihtiras” ve nirvāṇa “kurtuluş, huzur” konularını ele alan daha evvel yayımlanmamış Eski Uygurca metin parçalarının filolojik neşrine odaklanılmıştır. Çalışmaya dâhil edilen yedi fragman bugün Berlin Turfan Koleksiyonu’nda korunmaktadır ve sırasıyla şu arşiv numaralarına sahiptir: U 2139 (o. F.), U 2213 (T I 217), U 2268 (T I 642), U 2269 (T I 648), U 2286 (T I α 512; T I α), U 2321 (T I D 513; T I D) ve U 5383 (T I α). Bu yazıda bahsi ge- çen fragmanların yazı çevirimleri ve harf çevirileri, Türkiye Türkçesine aktarmaları, metne ilişkin açıklamaları ve analitik dizini de ihtiva eden sözlüğü sunulacaktır.

Eski Uygurca, farklı dinî muhitlerde yazılan muhtelif konu ve türdeki eserlerin ter- cümesine dayanır. Bu dinî muhitler içerisinde Budizm, Manihaizm ve Nasturi Hristiyanlık yanında önemli bir yere sahiptir. Esasen Sanskritçe Budist külliyata ilişkin eserlerin tercü- mesi temelinde oluşan Budist Uygur edebiyatında bütünlüklü olarak korunan birçok eserin külliyattaki yeri tespit edilebilmiştir. Bunun yanında kimi yazmaların kısmen hasarlı olması bunların külliyatla ilişkilendirilmesini engellemektedir. Bu çalışmada da bugün hangi Eski Uygurca metnin parçası olduğu belirlenmeyen ancak başta Budizm’deki yeniden doğum, kleśa “ihtiras” ve nirvāṇa “kurtuluş, huzur” konularını ele alan daha evvel yayımlanmamış Eski Uygurca metin parçalarının filolojik neşrine odaklanılmıştır. Çalışmaya dâhil edilen yedi fragman bugün Berlin Turfan Koleksiyonu’nda korunmaktadır ve sırasıyla şu arşiv numaralarına sahiptir: U 2139 (o. F.), U 2213 (T I 217), U 2268 (T I 642), U 2269 (T I 648), U 2286 (T I α 512; T I α), U 2321 (T I D 513; T I D) ve U 5383 (T I α). Bu yazıda bahsi ge- çen fragmanların yazı çevirimleri ve harf çevirileri, Türkiye Türkçesine aktarmaları, metne ilişkin açıklamaları ve analitik dizini de ihtiva eden sözlüğü sunulacaktır.
İntiharın Bir Gösterge Olarak Analizi: Nilgün Marmara ve Sadık Hidayet Örnekleri
İntiharın Bir Gösterge Olarak Analizi: Nilgün Marmara ve Sadık Hidayet Örnekleri
Yazar: Güvenek, E. Serap
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları No. 28, 2023
Anahtar kelimeler: Modern Turkish Literature in Turkiye Field ; Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı ; İntihar,söylem analizi,gösterge,sözce,Nilgün Marmara

Dış dünyadaki nesnenin varlığını ego ile sonlandıran ve sosyal bir gerçeklik olan in- tiharın etiyolojisine ilişkin; “bilinçaltı öfkesi”, “kendine, dünyaya karşı negatif bir bakış”, “toplumsal bir olgu”, “stres verici olaylara karşı öğrenilmiş bir tepki” olduğu söylenebilir. İntihar, genellikle, toplumsal sebeplerin tetiklediği bireysel bir eylemdir. Toplumdan ba- ğımsız olarak ele alınamayacak bireyin, eyleminin neticesini de sadece bireysel açıklamak eksik ve anlaşılmaz kılacağından intiharı bireysel bir eylem yönünden ziyade toplumsal yönüyle ve sebebiyle dile getirmek her şeyi daha açıklayıcı hâle getirebilir. Bu sebeple, top- lumsal ya da bireysel sebeplerden herhangi biri ya da kesişimleri sonucunda hayatlarına son veren yazar ya da şairlerin eserlerinde yer alan ölüme dair cümleler, onların hayatlarına son vermeden önceki verdikleri tepkinin en büyük sosyal gerçeklik göstergeleridir. Tamamlan- mış intihar göstergelerinin inceleneceği bu çalışmada çeşitli etkenler ve sebeplerden dola- yı hayatlarına farklı şekillerde son vermiş bulunan Nilgün Marmara ve Sadık Hidayet’in seçilen eserleri örneklem metnini oluşturacak ve bir ipucu olarak sergilenen, ölümlerinin şahitleri olan sözcelerin anlamsal boyutları ele alınıp ölümün onlarda hangi göstergelerle tezahür ettikleri gözler önüne serilecektir ve intiharın göstergeleri olan sözceler üzerinden bir söylem analizi yapılacaktır.

Dış dünyadaki nesnenin varlığını ego ile sonlandıran ve sosyal bir gerçeklik olan in- tiharın etiyolojisine ilişkin; “bilinçaltı öfkesi”, “kendine, dünyaya karşı negatif bir bakış”, “toplumsal bir olgu”, “stres verici olaylara karşı öğrenilmiş bir tepki” olduğu söylenebilir. İntihar, genellikle, toplumsal sebeplerin tetiklediği bireysel bir eylemdir. Toplumdan ba- ğımsız olarak ele alınamayacak bireyin, eyleminin neticesini de sadece bireysel açıklamak eksik ve anlaşılmaz kılacağından intiharı bireysel bir eylem yönünden ziyade toplumsal yönüyle ve sebebiyle dile getirmek her şeyi daha açıklayıcı hâle getirebilir. Bu sebeple, top- lumsal ya da bireysel sebeplerden herhangi biri ya da kesişimleri sonucunda hayatlarına son veren yazar ya da şairlerin eserlerinde yer alan ölüme dair cümleler, onların hayatlarına son vermeden önceki verdikleri tepkinin en büyük sosyal gerçeklik göstergeleridir. Tamamlan- mış intihar göstergelerinin inceleneceği bu çalışmada çeşitli etkenler ve sebeplerden dola- yı hayatlarına farklı şekillerde son vermiş bulunan Nilgün Marmara ve Sadık Hidayet’in seçilen eserleri örneklem metnini oluşturacak ve bir ipucu olarak sergilenen, ölümlerinin şahitleri olan sözcelerin anlamsal boyutları ele alınıp ölümün onlarda hangi göstergelerle tezahür ettikleri gözler önüne serilecektir ve intiharın göstergeleri olan sözceler üzerinden bir söylem analizi yapılacaktır.
Yunus Emre’nin Meşhur ve Meçhul Bir Şiiri Üzerine Bazı Mülahazalar
Yunus Emre’nin Meşhur ve Meçhul Bir Şiiri Üzerine Bazı Mülahazalar
Yazar: Adıgüzel, Muhammet Sani
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları No. 28, 2023
Anahtar kelimeler: Modern Turkish Literature in Turkiye Field ; Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı ; Yunus Emre,Şiir,İlim,Bilmek,Tema

Edebî eserleri okurken eserin temasını bilmek metni anlamak için elzemdir. Bununla birlikte, bazı meşhur eserlere dair farklı okumalar ve anlamlandırmalar da mümkün ola- bilmektedir. Çalışmada, Yunus Emre’nin “İlim ilim bilmektir” mısraıyla başlayan şiiriyle alakalı bazı mülahazalar bu bağlamda ele alınmaktadır. Şiir, çeşitli nüshalarda ve neşirlerde farklı biçimlerde yer almıştır. Bu farklılıklar; yazımda başkalıklar, bazı kelimeler ve mısra- ların kaynaklar arasında farklılık arz etmesi ve hatta şiirin topyekûn başka bir şiirle karış- tırılması şeklinde karşımıza çıkabilmektedir. Birçok yazar tarafından iktibas edilen, edebî kültürümüzde önemli bir yere sahip şiirin genel anlamına dair okumalar; şiirde hangi ilmin, neyi bilmenin kıymetli olduğunun vurgulandığı noktasını paylaşmaktadır. Diğer taraftan, şiirin ilk mısraı bilhassa tekrarlanan “ilim” kelimesi sebebiyle oldukça farklı yorumların yapılmasına sebep olmuştur. Söz konusu mısraı iki “ilim” kelimesi arasına virgül koyarak “İlim, ilim bilmektir” şeklinde okuyanlar olduğu gibi, “İlim ilim ilmektir” ve “İlim ilmi bilmektir” şeklinde okuyanlar da vardır. Bu çalışmada, “İlim ilim” ibaresinin bir tekrar grubu, yani bir ifade tarzı olarak anlaşılmasının uygun olacağını ve mısraın “ilim, bilmek demektir” anlamına geldiği öne sürülmektedir.

Edebî eserleri okurken eserin temasını bilmek metni anlamak için elzemdir. Bununla birlikte, bazı meşhur eserlere dair farklı okumalar ve anlamlandırmalar da mümkün ola- bilmektedir. Çalışmada, Yunus Emre’nin “İlim ilim bilmektir” mısraıyla başlayan şiiriyle alakalı bazı mülahazalar bu bağlamda ele alınmaktadır. Şiir, çeşitli nüshalarda ve neşirlerde farklı biçimlerde yer almıştır. Bu farklılıklar; yazımda başkalıklar, bazı kelimeler ve mısra- ların kaynaklar arasında farklılık arz etmesi ve hatta şiirin topyekûn başka bir şiirle karış- tırılması şeklinde karşımıza çıkabilmektedir. Birçok yazar tarafından iktibas edilen, edebî kültürümüzde önemli bir yere sahip şiirin genel anlamına dair okumalar; şiirde hangi ilmin, neyi bilmenin kıymetli olduğunun vurgulandığı noktasını paylaşmaktadır. Diğer taraftan, şiirin ilk mısraı bilhassa tekrarlanan “ilim” kelimesi sebebiyle oldukça farklı yorumların yapılmasına sebep olmuştur. Söz konusu mısraı iki “ilim” kelimesi arasına virgül koyarak “İlim, ilim bilmektir” şeklinde okuyanlar olduğu gibi, “İlim ilim ilmektir” ve “İlim ilmi bilmektir” şeklinde okuyanlar da vardır. Bu çalışmada, “İlim ilim” ibaresinin bir tekrar grubu, yani bir ifade tarzı olarak anlaşılmasının uygun olacağını ve mısraın “ilim, bilmek demektir” anlamına geldiği öne sürülmektedir.
Osmanlı Mizahında Kayzer Wilhelm İmajı
Osmanlı Mizahında Kayzer Wilhelm İmajı
Yazar: Kırömeroğlu, Nida
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları No. 28, 2023
Anahtar kelimeler: Literary Studies (Other) ; Edebi Çalışmalar (Diğer) ; Birinci Dünya Savaşı,Osmanlı Devleti,Kayzer Wilhelm,Karagöz,propaganda,mizah

Savaş gibi herkesi ilgilendiren önemli olaylarda propaganda hayati bir rol oynar. Gaze- teler, dergiler, kitle iletişim araçları sadece cephede savaşan askerlere yönelik değil, cephe gerisinde yaşayan bütün toplumu tek bir düşünce etrafında toplamak için propaganda içe- rikli yayın yaparlar. Amaç, bir bütün olarak toplumu savaş karşısında yekvücut haline getir- mek, halkın moral seviyesini en üst seviyede tutmaktır. Birinci Dünya Savaşı yıllarında İs- tanbul’da çıkan gazete ve dergiler de propagandaya yönelik yayınlar yapmışlardır. Bununla birlikte görsel malzemenin kullanıldığı mizah gazeteleri diğerlerine nazaran propaganda konusunda daha öne çıkmaktadır. Birinci Dünya Savaşı yıllarında çıkarılan mizah gazete- leri üzerinden yaptığımız taramalarda bir ismin, Alman İmparatoru Kayzer Wilhelm’in öne çıkarıldığı görülmektedir. Osmanlı devletinin içinde bulunduğu ittifakın lideri olmasının elbette bunda rolü büyüktür.Bu makalede, dönemin en önemli mizah gazetesi olan Karagöz’den seçtiğimiz görsel- lerden hareketle, Osmanlı kamuoyunda Alman İmparatoru Kayzer Wilhelm’in ne şekilde değerlendirildiği, hangi nitelikler etrafında resmedildiği, nihayetinde bu kişinin nasıl bir imaja sahip olduğu tespit edilecektir. Bununla birlikte Almanya cephede başarılı ve başarısızken gazetenin Wilhelm’e yaklaşımı, ona yüklediği imaj karşılaştırılacak ve gösterilecektir.

Savaş gibi herkesi ilgilendiren önemli olaylarda propaganda hayati bir rol oynar. Gaze- teler, dergiler, kitle iletişim araçları sadece cephede savaşan askerlere yönelik değil, cephe gerisinde yaşayan bütün toplumu tek bir düşünce etrafında toplamak için propaganda içe- rikli yayın yaparlar. Amaç, bir bütün olarak toplumu savaş karşısında yekvücut haline getir- mek, halkın moral seviyesini en üst seviyede tutmaktır. Birinci Dünya Savaşı yıllarında İs- tanbul’da çıkan gazete ve dergiler de propagandaya yönelik yayınlar yapmışlardır. Bununla birlikte görsel malzemenin kullanıldığı mizah gazeteleri diğerlerine nazaran propaganda konusunda daha öne çıkmaktadır. Birinci Dünya Savaşı yıllarında çıkarılan mizah gazete- leri üzerinden yaptığımız taramalarda bir ismin, Alman İmparatoru Kayzer Wilhelm’in öne çıkarıldığı görülmektedir. Osmanlı devletinin içinde bulunduğu ittifakın lideri olmasının elbette bunda rolü büyüktür.Bu makalede, dönemin en önemli mizah gazetesi olan Karagöz’den seçtiğimiz görsel- lerden hareketle, Osmanlı kamuoyunda Alman İmparatoru Kayzer Wilhelm’in ne şekilde değerlendirildiği, hangi nitelikler etrafında resmedildiği, nihayetinde bu kişinin nasıl bir imaja sahip olduğu tespit edilecektir. Bununla birlikte Almanya cephede başarılı ve başarısızken gazetenin Wilhelm’e yaklaşımı, ona yüklediği imaj karşılaştırılacak ve gösterilecektir.
Hücvirî, Ali b. Osman Cüllâbî, Keşfu’l-mahcûb (Hakikat Bilgisi), Haz.
Hücvirî, Ali b. Osman Cüllâbî, Keşfu’l-mahcûb (Hakikat Bilgisi), Haz.
Yazar: Özsaray, Mustafa
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları No. 28, 2023
Anahtar kelimeler: Classical Turkish Literature of Ottoman Field ; Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı ; tasavvuf,edebiyat,kitap,hakikat

Tasavvuf edebiyatının klasik eserlerinden biri de Ebü’l-Hasen Ali b. Osman b. Ebî Ali el-Cül- lâbî el-Hücvirî (ö. 465/1072) tarafından Fars diliyle yazılan Keşfu’l-mahcûb’tur.Keşfu’l-mahcûb, tasavvufun teorik ve pratik konularını sistemli bir şekilde işleyen ilk kitaptır. Hücvirî, eserinde tasavvufî hayatın derinliklerini kavramak ve bunları ifade etmek için aklî ve mantıkî ölçüleri ve ilkeleri mümkün olan en geniş şekilde kullanmıştır. Hücvirî, tasavvufun esas- larıyla sûfîlerin söz ve makamlarının açıklanması hakkındaki bu eserini kaleme alırken Serrâc’ın (ö. 378/988) Lüma‘ ve Sülemî’nin (ö. 412/1021) Tabakātü’s-sûfiyye’sinden faydalanmakla birlikte bunlardan farklı olarak hayat hikâyesini anlattığı sûfîlerin sözlerini de yorumlamış, gittiği yerler- de karşılaştığı kişi ve olaylar hakkında bilgiler vermiş ve tasavvufu yanlış anlayan ve uygulayan sahte mutasavvıfları eleştirmekten geri durmamıştır. (Süleyman Uludağ, “Hücvirî”, TDV İslam Ansiklopedisi, c. 18, s. 459-460.)

Tasavvuf edebiyatının klasik eserlerinden biri de Ebü’l-Hasen Ali b. Osman b. Ebî Ali el-Cül- lâbî el-Hücvirî (ö. 465/1072) tarafından Fars diliyle yazılan Keşfu’l-mahcûb’tur.Keşfu’l-mahcûb, tasavvufun teorik ve pratik konularını sistemli bir şekilde işleyen ilk kitaptır. Hücvirî, eserinde tasavvufî hayatın derinliklerini kavramak ve bunları ifade etmek için aklî ve mantıkî ölçüleri ve ilkeleri mümkün olan en geniş şekilde kullanmıştır. Hücvirî, tasavvufun esas- larıyla sûfîlerin söz ve makamlarının açıklanması hakkındaki bu eserini kaleme alırken Serrâc’ın (ö. 378/988) Lüma‘ ve Sülemî’nin (ö. 412/1021) Tabakātü’s-sûfiyye’sinden faydalanmakla birlikte bunlardan farklı olarak hayat hikâyesini anlattığı sûfîlerin sözlerini de yorumlamış, gittiği yerler- de karşılaştığı kişi ve olaylar hakkında bilgiler vermiş ve tasavvufu yanlış anlayan ve uygulayan sahte mutasavvıfları eleştirmekten geri durmamıştır. (Süleyman Uludağ, “Hücvirî”, TDV İslam Ansiklopedisi, c. 18, s. 459-460.)
Janus’un Yüzü Ve Türk Edebiyatında Kanon, Karşı-Kanon Meselesi
Janus’un Yüzü Ve Türk Edebiyatında Kanon, Karşı-Kanon Meselesi
Yazar: Öztürkçü, İbrahim
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları No. 28, 2023
Anahtar kelimeler: Modern Turkish Literature in Turkiye Field ; Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı ; kanon,kavram,modernizm,karşı-kanon

Türk edebiyatının temel meselelerinin başında teorik kavramların Türkçeye ve Türk edebi- yatına uyarlaması gelmektedir. Birçok kavramın literatürde Türk dili ve edebiyatında ne denli doyurucu bir nitelik taşıdığı her dönemde tartışılmıştır. Temelleri Yunan felsefesi, Batı kültür ve edebiyatında atılan modernizm, postmodernizm, metinlerarasılık, sosyal realizm, bir yorumlama teorisi ve metodolojisi olarak Hermenötik gibi birçok kavram, eski tabirle “efrâdını câmi, ağyârını mâni” bir biçimde Türkçeye uyarlanabilmiş değildir. Bu tezimizin bir yansıması olarak kavramlar üzerinde sosyal, kültürel ve edebî bir mutabakatın bulunmayışını gösterebiliriz. Bu bağlamda sık- ça tartışılan kavramların başında Türk edebiyatında kanon meselesi gelmektedir.

Türk edebiyatının temel meselelerinin başında teorik kavramların Türkçeye ve Türk edebi- yatına uyarlaması gelmektedir. Birçok kavramın literatürde Türk dili ve edebiyatında ne denli doyurucu bir nitelik taşıdığı her dönemde tartışılmıştır. Temelleri Yunan felsefesi, Batı kültür ve edebiyatında atılan modernizm, postmodernizm, metinlerarasılık, sosyal realizm, bir yorumlama teorisi ve metodolojisi olarak Hermenötik gibi birçok kavram, eski tabirle “efrâdını câmi, ağyârını mâni” bir biçimde Türkçeye uyarlanabilmiş değildir. Bu tezimizin bir yansıması olarak kavramlar üzerinde sosyal, kültürel ve edebî bir mutabakatın bulunmayışını gösterebiliriz. Bu bağlamda sık- ça tartışılan kavramların başında Türk edebiyatında kanon meselesi gelmektedir.
Yeni Türk Edebiyatı Ne Kadar Yeni? XIX. Asır ve Sonrasına Dair Yeni Yaklaşımlar
Yeni Türk Edebiyatı Ne Kadar Yeni? XIX. Asır ve Sonrasına Dair Yeni Yaklaşımlar
Yazar: Beyaz, Yasin
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları No. 29, 2023
Anahtar kelimeler: Modern Turkish Literature in Turkiye Field ; Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı ; Tanzimat Edebiyatı,Yeni Türk Edebiyatı,Türk Milliyetçiliği,Teceddüd,Edebiyat Tarihi

İkinci Meşrutiyet Dönemi’nde başlayıp Cumhuriyet Dönemi’nde devam ettirilen Türk Edebiyatı Tarihi çalışmaları birtakım ideolojik saiklerle edebiyat tarihçileri tarafından kurgulanıp çeşitli dönemlere ayrılmıştır. İnkılapçı ve milliyetçi bir yaklaşımla hareket edilerek ortaya konan bu kurgu, isimlendirme ve dönemlendirmelerin elde edilen yeni bilgi ve belgelerin ışığında değişen ictimai, siyasi ve kültürel atmosferle birlikte tekrardan ele alınması elzem görünmektedir.Bu bağlamda “Yeni Türk Edebiyatı” veya “Tanzimat Edebiyatı” olarak isimlendirilen dönemin de yeniden ele alınması icap etmektedir. Edebiyatımızın XIX. asır ve sonrasındaki dönemini ve hasılalarını inceleyen bu alanın isimlendirilmesi, dönemlendirilmesi ve başlangıcına dair verilen bilgiler ciddi problem ve tezatlar ihtiva etmektedir. Bu nedenle “Tanzimat Edebiyatı” isminin tartışmaya açılması, edebiyatımızda “yeni” olarak isimlendirilen hâlin ne zaman başladığına dair ortaya atılan görüşün yeniden de ele alınması ve dolayısıyla “Yeni Türk Edebiyatı”nın başlangıcının da güncellenmesi gerekmektedir. Elinizdeki makale mevcut isimlendirme, dönemlendirme ve tarihlendirmelere yönelik birtakım eleştiri ve teklifleri içermektedir.

İkinci Meşrutiyet Dönemi’nde başlayıp Cumhuriyet Dönemi’nde devam ettirilen Türk Edebiyatı Tarihi çalışmaları birtakım ideolojik saiklerle edebiyat tarihçileri tarafından kurgulanıp çeşitli dönemlere ayrılmıştır. İnkılapçı ve milliyetçi bir yaklaşımla hareket edilerek ortaya konan bu kurgu, isimlendirme ve dönemlendirmelerin elde edilen yeni bilgi ve belgelerin ışığında değişen ictimai, siyasi ve kültürel atmosferle birlikte tekrardan ele alınması elzem görünmektedir.Bu bağlamda “Yeni Türk Edebiyatı” veya “Tanzimat Edebiyatı” olarak isimlendirilen dönemin de yeniden ele alınması icap etmektedir. Edebiyatımızın XIX. asır ve sonrasındaki dönemini ve hasılalarını inceleyen bu alanın isimlendirilmesi, dönemlendirilmesi ve başlangıcına dair verilen bilgiler ciddi problem ve tezatlar ihtiva etmektedir. Bu nedenle “Tanzimat Edebiyatı” isminin tartışmaya açılması, edebiyatımızda “yeni” olarak isimlendirilen hâlin ne zaman başladığına dair ortaya atılan görüşün yeniden de ele alınması ve dolayısıyla “Yeni Türk Edebiyatı”nın başlangıcının da güncellenmesi gerekmektedir. Elinizdeki makale mevcut isimlendirme, dönemlendirme ve tarihlendirmelere yönelik birtakım eleştiri ve teklifleri içermektedir.