Selçuklu Kültür Katmanının Güncel Yaşama Katılması: Niğde Tarihî Kent Merkezi Örneği
Integrating the Seljuk Cultural Layer into Contemporary Life: The Case of Niğde Historic City Center
Yazar: Efe Yavaşcan, Emel; Gediz Urak, Zehra
Dergi: Art-Sanat No. 24, 2024
Anahtar kelimeler: Visual Arts (Other) ; Görsel Sanatlar (Diğer) ; Historical Stratification,Multi8layered City,Seljuk Period,Niğde,Sustainable Conservation ; Tarihî Katmanlaşma,Çok Katmanlı Kent,Selçuklu Dönemi,Niğde,Sürdürülebilir Koruma

Günümüz tarihî kent merkezleri, yer altı ve yer üstündeki tarihî izleriyle, kültürel zenginlikleri ve özgün kimliklerinin yanı sıra, “yerin ruhu”nu yansıtan kentsel hafıza alanlarıdır. Çok katmanlı bu tarihî kent merkezleri, kültür varlıklarının fiziksel ve işlevsel eskimesi, sosyo-kültürel ve ekonomik doku bozulmaları, koruma problemleri vb. sorunlarla giderek çöküntü yerleri hâline gelmektedir. Bu sorunları barındıran Niğde kentinde yapılmış koruma uygulamalarında, kentin yer altında ve yer üstünde bulunan katmanlarının dikkate alınmamış olması çalışmada problem olarak belirlenmiştir. Kentli tarafından tepe olarak algılanan çalışma alanı uzun zamandır çöküntü alanı niteliğindedir.Çalışmanın amacı, Niğde Tarihî Kent Merkezi’nin Selçuklu Dönemi’ne ait tarihî katmanını analiz etmek, haritalandırmak ve bu katmanı çağdaş koruma uygulamalarına entegre etmeye yönelik öneriler geliştirmektir. Araştırma verileri, kentin tarihî gelişiminde en belirleyici dönemin Selçuklu Dönemi olduğunu göstermektedir. Bu sebeple çalışma kapsamında bu katman odak alınmıştır. Ayrıca, diğer tarihî katmanların da korunarak günlük yaşama kazandırılmasına katkı sağlamak, bu çalışmanın bir diğer hedefidir. Bu bağlamda, Selçuklu Dönemi’ne ait yer üstü ve yer altı değerlerinin sürdürülebilir korunmasına yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Historic city centers today serve as urban memory sites reflecting the “spirit of place” (genius loci) through their underground and aboveground historical layers, cultural richness, and unique identities. However, these multi8 layered historic centers are increasingly turning into areas of urban decay due to the physical and functional deterioration of cultural assets, socio8cultural and economic degradation, and various conservation problems. In the case of Niğde, it has been identified that conservation practices have failed to consider the historical layers both above and below ground, which constitutes a major problem addressed in this study. The study area, perceived by locals as a hill, has long been characterized as a declining zone.The aim of this study is to analyze and map the Seljuk period layer within the Niğde Historic City Center and to develop proposals for its integration into contemporary conservation practices. Research findings indicate that the Seljuk period was the most significant era in the city’s historical development, thus this layer was prioritized. Another objective is to contribute to the conservation and integration of other historical layers into daily life by setting an example. In this context, proposals have been developed for the sustainable conservation of the aboveground and underground heritage of the Seljuk period.