DİJİTAL ÇAĞIN GÜVENLİ LİMANLARI: KRİPTO PARALARIN KRİZ DÖNEMLERİNDEKİ VOLATİLİTE DİNAMİKLERİ
SAFE HAVENS OF THE DIGITAL AGE: VOLATILITY DYNAMICS OF CRYPTOCURRENCIES IN CRISIS PERIODS
Yazar: Öztürk, Elvan
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Vol. 27 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Economic Models and Forecasting ; Ekonomik Modeller ve Öngörü ; Finance and Investment (Other) ; Finans ve Yatırım (Diğer) ; Cryptocurrencies,Safe Haven,Volatility,Hedge,Bitcoin ; Kripto Paralar,Güvenli Liman,Volatilite,Hedge,Bitcoin

Finansal piyasalarda volatilitenin artmasına neden olan kriz zamanlarında, güvenli liman varlıkları yatırımcılara olası kayıplara karşı korunma imkanı sunmaktadır. Literatürde, finansal varlıkların farklı kriz dönemlerinde güvenli liman özelliğini sorgulayan birçok çalışma olduğu; ancak son dönemlerin önemli yatırım alternatiflerinden olan kripto paralar ve sabit kripto paralar ile bu varlıkların kendi dinamiklerini etkileyecek krizler üzerine yapılan araştırmaların sınırlı olduğu görülmüştür. Bu nedenle çalışma, klasik güvenli liman olarak bilinen altın (XAU) ve dolar endeksi (DXY) ile birlikte, Bitcoin (BTC), Ethereum (ETH), USDT, USDC, Ripple (XRP), BNB ve Solana (SOL) gibi önde gelen kripto paraların kriz dönemlerindeki volatilite davranışlarını karşılaştırmalı olarak analiz etmeyi amaçlamaktadır. Kripto piyasasını etkileme gücü yüksek olan ve gerçekleştiği dönemde ani fiyat değişimlerine yol açan yedi kriz dönemi belirlenmiş ve kukla değişkenler aracılığıyla modellere dahil edilmiştir. Kripto boğası ve çöküşü, COVID-19 pandemisi, Elon Musk Tweeti, Çin’in kripto para yasağı, Terra Luna çöküşü, FTX borsasının iflası ve Silikon Vadisi Bankası’nın iflası kriz dönemlerini oluşturmaktadır. Korelasyon analizi, tek değişkenli GARCH (1,1) ve EGARCH (1,1) ile çok değişkenli EGARCH (1,1) analizleri ile varlıkların çeşitlendirici, korumacı (hedge) ve güvenli liman özelliklerinin araştırıldığı model sonuçlarında, yüksek işlem hacmine sahip olan kripto paraların genel itibarıyla aynı yönde hareket ettikleri ve bu nedenle portföylerde çeşitlendirici olarak kullanılabilecekleri sonucuna varılmıştır. Sabit kripto paralar, diğer kripto paraların çoğuna karşı güçlü güvenli liman özelliği sergilerken, altın ve dolar endeksi birbirlerine karşı korunma (hedge) amacıyla kullanılmaktadır. BTC ve XRP ise sabit kripto paralara karşı korunma rolündedir.

In times of crisis, which cause increased volatility in financial markets, safe haven assets offer investors the opportunity to protect against possible losses. There are many studies in the literature that question the safe haven feature of financial assets in different crisis periods; however, it has been observed that there is insufficient research on cryptocurrencies and stablecoins, which are important investment alternatives of recent times, and the crises that will affect the dynamics of these assets. Therefore, the study aims to comparatively analyze the volatility behaviors of leading cryptocurrencies such as Bitcoin (BTC), Ethereum (ETH), USDT, USDC, XRP, BNB and Solana (SOL) during crisis periods, along with the gold (XAU) and dollar index (DXY), known as classical safe havens. Seven crisis periods that occurred that had a high impact on the crypto market and caused sudden price changes during the period they occurred were determined and included in the models through dummy variables. The crypto bull and crash, COVID-19 pandemic, Elon Musk tweet, China’s cryptocurrency ban, Terra Luna crash, FTX exchange bankruptcy, and Silicon Valley Bank bankruptcy constitute crisis periods. In the model results where the diversifying, hedging, and safe-haven features of assets are investigated with correlation analysis, univariate GARCH (1,1) and EGARCH (1,1) and multivariate EGARCH (1,1) analyses, it is concluded that cryptocurrencies with high trading volume generally move in the same direction and therefore can be used as diversifiers in portfolios. While stablecoins are strong safe havens against most other cryptocurrencies, gold and the dollar index are used as hedges against each other. BTC and XRP act as hedges against stablecoins.