Diyarbakır İlinde Mercimek Ürününe Karışan Yabancı Ot Tohumlarının Belirlenmesi
Determinatıon of Weed Seeds in Lentil Product in Diyarbakır Province
Yazar: Uruç, Berat; Bozdoğan, Olcay
Dergi: Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: Herbology ; Herboloji ; Diyarbakır,Lentil,Contaminated,Weed seed ; Diyarbakır,Mercimek,Ürüne karışma,Yabancı ot tohumu

Çalışma Diyarbakır ilinde mercimeğe karışan yabancı ot tohumlarını belirlemek amacıyla 2019-2020 yılında gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla Diyarbakır iline bağlı Merkez ve merkeze uzak olan toplam 14 ilçede 150 tarım işletmesinden hasat sonrası depolanmış mercimek ürününden birer kilogramlık mercimek numuneleri alınmıştır. Mercimek numuneleri içerisindeki yabancı ot tohumları ve sağlam daneler birbirinden ayrılmış, daha sonra farklı gözenek çapına sahip elek sisteminden geçirilmiştir. Eleklerin ayırt edemediği tohumlar tek tek elle seçilerek ayıklanmıştır. Daha sonra tohumlar tek tek sayılarak kayıt altına alınmıştır. Çalışma sonucunda, Diyarbakır ilinde mercimek ürününe 11 familyaya dahil 27 cinse ait 29 yabancı ot türünün tohumlarının karıştığı belirlenmiştir. Rastlama sıklıklarına göre çok yaygın (ÇY) olan türler sırasıyla Boynuzlu yoğurt otu (Galium tricornutum Dandy) (%98.00), Tarla düğün çiçeği (Ranunculus arvensis L.) (%92.66), Kendi gelen buğday (Triticum sp.), Pelemir (Cephalaria syriaca L.) (%72.66), Yabani hardal (Sinapis arvensis L.) (%67.33), Trakya hardalı (Neslia apiculata Fisch.) (%64.00) ve Duvar arpası (Hordeum murinum L.) (%62.66) olarak tespit edilmiştir. Mercimeğe karışan yabancı ot tohumları arasında ilk sırayı 774.78 adet/kg ile Serçe dili (Stellaria media (L.) Vill)’nin aldığı belirlenmiştir. Bunu sırasıyla Yabani hardal (S. arvensis) (365.67 adet/kg), Boynuzlu yoğurt otu (G. tricornutum) (364.42 adet/kg), Dilkanatan (Galium aparine L.) (331.12 adet/kg) ve R. arvensis (320.67 adet/kg) takip etmiştir. Ürüne karışma miktarı ve karışma oranı bakımından ilk sırayı S. media (9.84 g/kg ve %0.98) almakta ve bunu sırasıyla G. tricornutum (7.09 g/kg ve %0.70), R. arvensis (6.67 g/kg ve %0.66) ve G. aparine (5.56 g/kg ve %0.55) türleri izlemiştir. 1000 g mercimek ürünü içinde ortalama 2615.793 adet yabancı ot tohumu ve bunların ortalama ağırlığının 53.110 (%5.448) g/kg olduğu saptanmıştır. Üreticilere yabancı ot tohumlarından ari sertifikalı tohumluk ve herbisite tolerant mercimek çeşitleri kullanmaları tavsiye edilmektedir.

The study was carried out in 2019-2020 to determine the weed seeds mixed with lentils in Diyarbakır province. For this purpose, one kilogram lentil samples were taken from lentil products stored after harvest from 150 agricultural enterprises in the center of Diyarbakır province and 14 districts far from the center. Weed seeds and intact grains in the lentil samples were separated from each other and then passed through a sieve system with different pore diameters. The seeds that the sieves could not distinguish were hand-selected one by one. Then the seeds were counted one by one and recorded. In the results of working, it was identified that the seeds of 29 weed species including to 27 genera from 11 families were mixed into the lentil product in Diyarbakır province. According to their frequency of occurrence, the species that are very common (ÇY) are Rough bedstraw (Galium tricornutum Dandy) (98.00%), Field buttercup (Ranunculus arvensis L.) (92.66%), Voluntary wheat (Triticum sp.), Syrian scabious (Cephalaria syriaca L.) (72.66%), Wild mustard (Sinapis arvensis L.) (67.33%), Ball mustard (Neslia apiculata Fisch.) (64.00%) and Wall barley (Hordeum murinum L.) (62.66%). It was determined that Chickweed (Stellaria media (L.) Vill) took the first place among weed seeds mixed with lentils with 774.78 pieces/kg. This is followed by Wild mustard (S. arvensis) (365.67 pieces/kg), Rough bedstraw (G. tricornutum) (364.42 pieces/kg), Catchweed bedstraw (Galium aparine L.) (331.12 pieces/kg) and Field buttercup (R. arvensis) (320.67 pieces/kg). Chickweed (S. media) takes the first place in terms of density (9.84 g/kg) and frequency (0.98%) in lentil crop, followed by Rough bedstraw (G. tricornutum) (7.09 g/kg and 0.70%), Field buttercup (R. arvensis) (6.67 g/kg and 0.66%) and Catchweed bedstraw (G. aparine) (5.56 g/kg and 0.55%) species, respectively. It was determined that there was an average of 2615.793 weed seeds in 1000 g of lentil product and their average weight was 53.110 (5.448%) g/kg. Producers are advised to use certified seeds free from weed seeds and herbicide tolerant lentil varieties.