Türkiye’deki Başlıca Sığır Irklarının Kesim ve Karkas Özelliklerinin MANOVA ve Çok Boyutlu Ölçüm Tekniği Kullanılarak Değerlendirilmesi
Evaluation of Major Cattle Breeds in Turkey for Slaughter and Carcass Traits Using MANOVA and Multidimensional Scaling Technique
Yazar: Kızıl, S. H.; Aydoğan, M.
Dergi: Erciyes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, Vol. 11 No. 1, 2014
Anahtar kelimeler: Crossbreeding, MANOVA, multidimensional scaling, native breeds, slaughter and carcass traits ; Çok boyutlu ölçüm, kesim ve karkas özellikleri, MANOVA, melezleme, yerli ırklar

Bu çalışmada, Türkiye’deki yerli ırklar (Yerli Kara, Doğu Anadolu Kırmızısı, Güneydoğu Anadolu Kırmızısı), melez (Yerli Kara × Esmer) ve kültür ırklarına (Simmental, Siyah Alaca, Esmer) ait, 11 kesim özelliği (canlı ağırlık, deri, baş, ayak, akciğer, kalp, karaciğer, dalak, testis, penis, iç yağı ağırlıkları) ve 18 karkas özelliğinin (sıcak karkas, soğuk karkas, sağ ön kol, sağ but, sıcak böbrek, sıcak böbrek yağı, soğuk böbrek, soğuk böbrek yağı, bonfile, pirzola, kontrfile, but etleri ve kemik ağırlıkları, MLD alanı (cm), kabuk yağı kalınlığı (cm), sıcak karkas yüzdesi, soğuk karkas yüzdesi, kemik oranı) karşılaştırılmasında MANOVA ve çok boyutlu ölçüm teknikleri uygulanmıştır. Her iki metodun sonuçları birbirine benzer ve birbirini destekler mahiyettedir. Kültür ırkları (Simmental, Siyah Alaca, Esmer) ile yerli ırklar (Yerli Kara, Doğu Anadolu Kırmızısı, Güneydoğu Anadolu Kırmızısı) ve melezler (Yerli Kara × Esmer) arasındaki farklar, kültür ırkları yönünde yüksek oranda önemli bulunmuştur. Simmental ırkı, testis ağırlığı ve kemik oranı haricindeki tüm özelliklerde en yüksek değerlere sahiptir. Siyah Alaca ve Esmer ırkları, deri ağırlığı, pirzola ağırlığı ve kemik oranı haricindeki tüm özelliklerde birbirine benzer değerlere sahiptir. Melezler, yerli ırklarla karşılaştırıldığında, kemik oranı haricindeki tüm özelliklerde en yüksek değerleri göstermiştir. Yerli Kara ırkında, yerli ırklar arasında kemik oranı haricindeki tüm özelliklerde en düşük değerler elde edilmiştir. Doğu Anadolu Kırmızısı ve Güneydoğu Anadolu Kırmızısı ise, incelenmiş olan tüm özellikler yönünden benzer değerlere sahip bulunmuştur. Sadece kabuk yağı kalınlığı yönünden, yerli ırk ve melezler birbirine benzerlik göstermiştir.

In this study, MANOVA and Multidimensional Scaling techniques were used for 11 slaughter traits (body weight, skin weight, head weight, leg weight, lung weight, heart weight, liver weight, spleen weight, testis weight, penis weight, internal fat weight) and 18 carcass traits (hot carcass weight, cold carcass weight, right forequarter weight, right hindquarter weight, hot kidney weight, hot kidney fat weight, cold kidney weight, cold kidney fat weight, sirloin weight, rib-eye weight, short loin weight, round weight, bone weight, rib-eye area, fat thickness, hot dressing percentage, cold dressing percentage, bone ratio) to compare Turkish native cattle breeds (Native Black, East Anatolian Red, Southeast Anatolian Red), crossbreed (Native Black × Brown Swiss) and foreign breeds (Simmental, Holstein, Brown Swiss) in Turkey. Results of the two methods were similar and supported each other. Differences between foreign breeds (Simmental, Holstein and Brown Swiss) and native breeds and crossbreed (Native Black, East Anatolian Red, Southeast Anatolian Red, Native Black × Brown Swiss) were highly significant in favor of the foreign breeds. Simmental had the highest values in all traits except for testes weight and bone ratio. Holstein and Brown Swiss had similar values in all other traits except for skin weight, rib-eye weight and bone ratio. Native Black × Brown Swiss crossbreed had the highest and Native Black cattle had the lowest values among the three native breeds and crossbreed for all the 28 traits investigated, except for bone ratio. East Anatolian Red and Southeast Anatolian Red had similar values for all the traits investigated. Only for back fat thickness, native breeds and crossbreeds were similar to each other.