Antik Kastabala Kenti Kuzey Kilise Üzerine Gözlemler: Uzam, Mekan ve Anlamsal Üretim Döngüsü
Observations on Ancient Castabala City North Church: Space, Mass and Semantic Production Cycle
Yazar: Kortanoğlu, Rıfat Eser; Barut, Ferda
Dergi: Anatolian Research No. 23, 2020
Anahtar kelimeler: Archaeology ; Arkeoloji ; Kilikia,Kastabala,Church,Mother Goddess,Artemis,Christianity ; Kilikia,Kastabala,Kilise,Ana Tanrıça

Antik Kilikia Bölgesi’nin Kastabala kenti, Geç Hellenistik Dönem’de Roma’nın vasal kralı Tarkondimotos ile bölgenin tarihselliğinde öne çıkmaya başlamış ama özellikle de Roma İmparatorluk Dönemi’nde en görkemli halini yaşamıştır. Roma İmparatorluk Dönemi’nde, MS 2-3. yüzyıllarda kentte sütunlu cadde ve anıtsal birçok yapı inşa edilmiştir. Geç Antik Çağ’ın başlamasıyla, Hıristiyanlık ile birlikte tapımdaki tekilliğin kendine özgü kutsal yapıları da kentte inşa edilmiştir. Bu bağlamda kentte “Kuzey Kilise” ve “Güney Kilise” olarak adlandırılmış yapılar kentin İmparatorluk Dönemi anıtsal yapılarına ait mimari öğelerin yeniden kullanılmaları ile inşa edilmiştir. Makale öznesi olarak Kuzey Kilise’ye odaklanmıştır. Kuzey Kilise bağlamında söz konusu inşa paradoksal bir anlam kazanmıştır. Bunun temel nedeni blokların ve mimari malzemelerin normalde kullanılması gereken yerlerde konumlandırılmamış olmalarıdır. Makalede Kuzey Kilise olarak anılan anıtsal kütle; spolia malzemenin kullanımı, dekonstrüksiyon, Genius Loci kavramı ve Artemis Perasia tapınımı, Roma’nın tanrı imparatorları, özellikle Pavlus üzerinden Hıristiyanlığın kurulumu ve bu kurulumun post-yapısalcı eleştiri üzerinden yorumlanması çerçevesinde incelenmiştir. Bunun dışında Kilikia Bölgesi ve Anadolu bağlamında kilise mimarisi ve plan tipolojisi açısından da anıtsal Kuzey Kilise, belirli bağlam ve kümesel ilişkiler çerçevesinde değerlendirilmiştir.

Castabala  in  Ancient  Cilicia  is  a  city  became  prominent  during  Late  Hellenstic  period during the reign of Tarkondimotos, vassal king of Rome. The golden age of the city was its time under the Roman Imperial Period. During this period, in 2nd and 3rd centuries AD, a colonnaded street and other monumental buildings were built. In Late Antiquity, idiosyncratic sacred structures/buildings of the singularity of worship were also built in the city. In this context, the buildings named “North Church”  and  “South  Church”  were  built  by  re-using  of  the  architectural  elements  of  the  monumental  buildings  of  Roman  Empire  period  of  the  city.  North  Church  is the main subject to be focused in this paper. In the context of Kuzey Kilise, the construction in question takes on a paradoxical meaning. The main reason of it is that  the  blocks  and  architectural  elements  not  to  be  situated  in  the  places  which  normally they had to be. The monumental mass as called North Church within the scope  of  the  article  is  analyzed  within  the  frame  of  the  spolia,  deconstruction,  Genius  Loci  concept  and  Artemis  Perasia  cult, the God-Emperors of Rome, the construction of Christianity via Paul and the interpretation of this construction in the context of poststructuralist critique. Besides, North Church edifice is commentated within the frame of certain contexts and clusteral relationships in terms of church architecture and typology in the context of Cilicia and Anatolia.