hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
İmam Kasım b. İbrahim ve Mu’tezilîlik
IMAM KASIM B. İBRAHİM AND MUTEZİLE
Yazar: Ümit, Mehmet
Dergi: Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 1 No. 1, 2002
Anahtar kelimeler: İmam Kasım b. İbrahim,Mutezilik,Kelam ; IMAM KASIM B. İBRAHİM,MUTEZİLE,KELAM

Zeydiyye’nin 3./9. yüzyıldaki belli başlı dört otoritesinin resmidoktrinlerinin hacimli bir özeti olan Kûfeli Zeydî Ebu AbdullahMuhammed b. Ali el-Alevi (ö. 445/1035)’nin Kitâb el-Câmi’ el-Kâfî’si,sonuç bölümünde teolojik doktrini inceler.1 el-Alevî, bu kitapta,Yemen’deki Zeydî yönetimin/devletin kurucusunun büyük babası imamel-Kasım b. İbrahim er-Ressî (ö. 246/860)’nin, eserlerinden alınmayanbazı görüşlerini nakleder. Kasım’ın bu görüşleri, onun kendidönemindeki Mu’tezilî doktrinle ilişkisini belirlemede önemlidir.

Zeydiyyeins 3./9. centuryKûfeli Zeydî Abu Abdullah Muhammad b. Ali al-Alevi (d. 445/1035) 's Kitâb al Ma'amal-Qa'f'ah, examines the theological doctrine in the conclusion section.1al-Alevi, in this book, the grandfather of the Zaydî government / founder ofthe state in Yemen imam hand -Present b. Ibrahim er-Ressi (d. 246/860), some ofhis works are not taken. These views of November are important in determiningthe relationship between the Mu iliştezili Doctrine in its period.
Küleynî’nin el-Kâfî Adlı Eserinde Hz. Ali'yle İlgili Bazı Rivayetlerin Tenkit ve Değerlendirilmesi
The Criticism and Evaluation of Some Hadiths on Ali b. Abī Tālib in Kuleyni’s al-Kāfī
Yazar: Kutluay, İbrahim
Dergi: Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 13 No. 26, 2014
Anahtar kelimeler: Ali b. Ebû Tâlib, Küleynî, Kitâbü’l-Hücce, Velâyet, İmâmet ; Ali b. Abū Tālib, al-Kuleynī, Kitāb al-Hujja, Walâya, Imāma

Küleynî el-Kâfî adlı eserinin Usûl bölümünün”Hücce”kısmında, başta Ali b. Ebû Tâlib olmak üzere mâsum imamlara dair birtakım rivayetlerle Hz. Ali’ye ve diğer imamlara delalet ettiği iddia edilen bazı âyetlere yer vermiştir. Ne var ki ilgili rivayetlerin çoğu, Kur’ân âyetleri ile açık bir şekilde çeliştiği gibi delil olarak kullanılan âyetlerin çoğunun ise konu ile ilgisi bulunmamaktadır. Bu çalışmamız, Küleynî’nin mezkûr eserinin “Hücce” kısmında tahric ettiği rivayetleri esas almakta, delil olarak kullanılan âyetlerin Şîa ve Ehl-i sünnet’e ait temel tefsirlerde nasıl yorumlandığını tesbit etmeyi, ardından Şîa’nın imâmet teorisini temellendirmek için Hz. Ali’nin ve diğer imamların nasla tayin edildiklerini iddia etmelerinin nazarî arka planını ortaya koymayı, bu rivayetlerin doğuşuna sebep olan faktörleri belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmanın diğer bir amacı, imâmet nazariyesini ispat edebilmek için Küleynî’nin “Hücce” başlığı altında tahric ettiği rivayetler içinde zikrettiği âyetlerin bağlamından nasıl koparıldığını, bazı rivayetlerin aşırılıklar ve zorlama yorumlar, hatta tahrifler ihtiva ettiğini göstererek ilgili bölümde kaydedilen Hz. Ali ile ilgili rivayetlerin kat’i olduğunu iddia etmenin ne derece gerçeği yansıttığını tartışmaktır.

Shiī scholar al-Kuleynī transmits some hadīths on Ali b. Abū Tālib and other imams in Usūl al-Kāfī under chapter Kitāb al-Hujja. However, most of these narrations explicitly contradict some Qur’ānic verses and the majority of them used for as evidence don’t have any relationship with the subject. Our study, therefore, based on narrations in Kitāb al-Hujja in Kuleyni’s al-Kāfī and primarily analyses how these verses were interpreted by some key Shiī and Sunni’s tafsīr books. Our paper also aims at establishing a theoretical background for the theory of imamāt and of imams who were determined by Allāh, argued by Shia; and intends to identify factors that lead to the appearance of these narrations. This study targets to show how Kuleynî decontextualized the verses and how some narrations contain excesses and inappropriate comments or even some narrations contained distortions in order to prove the imāmate theory. Finally, our goal is to discuss to what extent the narrations are genuinely recorded in Kitāb al-Hujja in al-Kāfī and what the value of the narrations about Ali b. Abū Tālib.
İlahiyat Lisans Tamamlama Programının Verimliliği Üzerine Olgusal Bir Araştırma
An Empirical Research on Efficiency of Bachelor’s Degree Completion Program in Theology (ILITAM)
Yazar: Kaymakcan, Recep; Meydan, Hasan; Telli, Adnan; Cevherli, Kübra
Dergi: Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 13 No. 26, 2014
Anahtar kelimeler: Uzaktan Yüksek Din Eğitimi, İlahiyat Eğitimi, İlahiyat Lisans Tamamlama ; -,Distance Higher Religious Education,Theological Education,Bachelor’s Degree Completion Program in Theology (ILITAM)

Bu çalışmada İlahiyat Lisans Tamamlama (İLİTAM) programı özelinde uzaktan yüksek din eğitiminin fonksiyonları, imkânı ve örgün ilahiyat eğitimine oranla verimliliğinin araştırılması amaçlanmıştır. Araştırma anket ve mülakat teknikleri bir arada kullanılarak karma modelle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel kısmının örneklemini İLİTAM programında okuyan 496, ilahiyat fakültelerinde okuyan 441 öğrenci oluşturmuştur. Nitel boyutun çalışma grubunu ise İLİTAM programında görevli 7 öğretim üyesi oluşturmuştur. Araştırma sonucunda İLİTAM mezunlarının örneklemde yer alan öğrenci ve öğretim elemanları tarafından İlahiyat mezunlarına oranla daha az yeterli görüldükleri, uzaktan yüksek din eğitiminin geleneksel eğitime göre ikincil kabul edildiği ve İLİTAM’ın sağladığı imkânlar nedeni ile - örgün eğitime alternatif oluşturacak şekilde genelleştirilmeden -varlığının devamının gerekli görüldüğü sonucuna ulaşılmıştır.

In this study was aimed to investigate the functions, opportunities and efficiencies of distance higher religious education, in the case of Bachelor’s Degree Completion Program in Theology (ILITAM). The study uses a mix of methodologies including both the quantitative and qualitative methodology. The sampling of the study comprises 496 randomly selected students of ILITAM and 441 of the Faculty of Theology. A working group of 7 members consisting of faculty deans, program coordinators and academic members was established for the qualitative part of the study. This study shows that graduate students of ILITAM are perceived less qualified than graduate students of Theology by students and faculty members, that distance higher education is considered secondary than traditional higher religious education, and that, ILITAM is regarded necessary - without generalizing instead of formal theology education- thanks to the opportunities it provides
Sûfîlerin “…Gözümün Nûru Namazda Kılındı.” Hadisindeki “Kurretu Ayn”a Bakışı
Sufi’s comments on the term of “kurretu ayn” in that hadith “…It was pointed out as pray the light of my eyes”
Yazar: Akkaya, Veysel
Dergi: Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 13 No. 26, 2014
Anahtar kelimeler: Namaz, göz aydınlığı, muhabbet, müşâhede ; Prayer, eyes bright, love, observed

Bu makalede “Hz. Peygamber’in göz aydınlığının (kurretü ayn) namazda olması” hadisinin, mutasavvıflar tarafından nasıl anlaşıldığı ortaya konulmaktadır. Hadîsin tasavvufî şerhlerine geçmeden önce Arap dilinde “kurretü ayn” tabirinin, gözün bir şeyde karar kılması ve sevinçten kinaye olmak üzere, iki esas anlamı açıklanmıştır. Hadis şarihlerinin her iki mana ile ilgili, hadisi muhabbet ve müşâhede doğrultusundaki izahlarına kısaca yer verilmiştir. Ardından mutasavvıfların hadîse getirdikleri, zengin açıklamalar değerlendirilmiştir. Mutasavvıflar namazdaki göz aydınlığının Allah’a muhabbetten kaynaklandığına kanidirler. Kişinin göz aydınlığı muhabbeti nisbetinde gerçekleşmektedir. Kimi için bu göz aydınlığı Hakk’ın huzurunda durma, Hakk’a vuslat iken, kimi için de müşâhede makamına erme sevincini yaşamaktır. Müşâhede makamından nasibi olanlar ise peygamberler ve velilerdir.

In this article “bright eyes of the Prophet’s in prayer” of the hadith, is demonstrated what understanding by the Sufis. Before proceeding to the mystical commentary of the hadith, this term “kurretü ayn” in the Arabic language, the eye fixing something and the joy of being a trope, two essentially means are explained. Hadith commentators are given descriptions briefly, related to both meanings, in the direction of love and observation with the hadith. Sufis rich descriptions on hadith are evaluated. Sufis agree that bright eyes in prayer result from the love of Allah. The more the person has love of Allah, the more has bright eyes. According to some, the bright of eyes is to stand in the presence of Allah when Reunion time and according to some people to feel joyful about attain observation rank. Prophets and saints can rank among observation rank.
“(Hastalıkta) Bulaşıcılık Yoktur” Hadisinin İsnad ve Metin Açısından Tahlili
The Isnad and Matn Analysis of “There is no contagion...” Hadith Narration
Yazar: Kesgin, Salih
Dergi: Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 13 No. 26, 2014
Anahtar kelimeler: Contagion, disease, augury, evil omen, mukhtalifu’l-hadith ; Bulaşıcılık, hastalık, uğur, uğursuzluk, muhtelifü’l-hadis

“(Hastalıkta) bulaşıcılık yoktur” ibaresini içeren hadisler, erken dönemlerden itibaren akla aykırı bulunarak ya da “Hastalıklı olan sakın sıhhatlilerin yanına sokulmasın” ve “Cüzzamlıdan arslandan kaçar gibi kaçın” gibi hadis rivayetlerine ters düştüğü ifade edilerek tenkid edilen hadis rivayetlerindendir. İhtilafü’l-hadis edebiyatının önemli kaynaklarından Te’vilu Muhtelifu’l-Hadis’inde İbn Kuteybe, (ö.276/879) bu hadisleri açıklarken “bulaşıcılık” kavramını ikiye ayrırarak izah etmiş; veba gibi hastalıkları, kendi zatıyla bulaşıcı olanlar ve cüzzam gibi hastalıkları da kokusu vb. bulaşıcı olup zatında bulaşıcılık bulunmayanlar şeklinde tasnif ederek bu itirazlara cevap vermiştir. Ancak hicri üçüncü asrın tıp âlimlerinden Ebubekir er-Râzî’nin (251-313/865-925), vebayı da cüzzamı da bulaşıcı hastalık olarak vasıflandırmış olması Hz. Peygamber’in bu beyanının nasıl anlaşılabileceği hususunda bizi araştırma yapmaya sevketmektedir. Bununla birlikte; İbn Kuteybe’nin ilgili hadislerdeki bulaşıcılık kavramının hastalığın sirayeti yerine uğursuzluğun sirayeti anlamına geldiğine işareti de “(Sirayet) bulaşıcılık” (…عَدْوَىَ) ifadesindeki muradı anlama çabamızı daha da derinleştirmemizi gerektirmektedir. Çalışmamızda öncelikle, Kütüb-i Sitte kaynaklarında “(Hastalıkta) bulaşıcılık yoktur” (…لَا عَدْوَىَ) beyanıyla nakledilen hadislerin her bir tarîkinin isnad tahlili gerçekleştirilecek ardından da metin tahlili yöntemiyle bu beyanı ile Resulullah(s)’ın muradının ne olduğu tartışılacaktır.

Hadiths which mentions that “there is no contagion” has been criticized because of its externally contradictory content in the face of reason and also other hadith narrations. Ibn Qutayba (d.276/879), in his monumental work on “mukhtalifu’l-hadith” which is Ta’wilu Mukhtalifi’l-Hadith, clarified the meaning of this hadith by dividing diseases into two: Communicable diseases like plague and non- communicable diseases like leprosayı: However, Abu Bakr arRâzî (b.251/865-d.313/925) who is a prominent medical scholar of the third century AH, accepts both plague and leprosy as a communicable disease. These different approaches to the contagion affect the perception on “there is no contagion” (…َََى َو ْدَعَ َلَ) narrations and directs us to focus on these narrations. In our study, first of all, the isnad of each hadith variant which is narrated within the al-Kutub al-Sittah will be examined, then secondly the meanings of these narrations will be clarified by performing text analysis. At the end of the study, the results which are obtained during the study will be presented.
Kur’ân ve Sünnet Işığında Firavun’un İmânı Meselesi
Pharaoh’s Belief in the Light of Qur’an and Sunnah
Yazar: Aydın, Süleyman
Dergi: Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 13 No. 26, 2014
Anahtar kelimeler: Pharaoh,Belief,Qur’an,Sunnah ; Kur’ân, Sünnet, Firavun, İmân

Bütün peygamberler gönderildikleri ümmetlere yüce Allah’a imân etmeyi tebliğ etmekle emir olunmuşlardır. Davetlerine icabet edenler imân etmiş, etmeyenler imân etmemiş hükmünü almışlardır. Hayatın son anlarında imân ettim diyenler, Firavun örneğinde olduğu gibi müfessirleri manalandırma açısından, akaid âlimlerini de hayatın son anlarında imân edenlerin imânlarının sıhhati açısından ilgilendirmiş, bu konuya hasredilen çok sayıda eser verilmesine sebebiyet vermiştir. Meseleye son nefeste imânın sahih olması açısından bakanların bazıları, Firavun’un imânına, kabul olunma şartlarına uygun bir imândır hükmünü vermişler. Diğer akaid uleması ve tefsir ilmindeki esasları dikkate alanlar ise, Kur’ân-ı Kerîm’deki üslûbun, imânın kabul olmadığına açık delaleti olduğunu ifade etmişlerdir. Mesele, akaid ilminin müsellem kurallarıyla tefsir ilminin müsellem kurallarının imân-küfür sınırına tatbiki açısından güzel bir örnektir. Makalede tefsir ilminin gerekleri açısından Firavun’un imânının kabul olunmadığı görüşü tercih edilmiş ve delillendirilmiştir.

All the prophets were ordained to invite their people to whom they were sent to believe in Allah. Those who accepted their invitation became believers, and those who did not were considered as unbelievers. Issue of the people who said that they came to believe at the end of their life concerned exegetes in terms of the meaning of the related verses, and the theologians in terms of the status of the people in question; and as a consequence a considerable amount of work on the issue was written. Some of the scholars who discussed the subject in terms of validity of the belief at the end the life considered Pharaoh’s belief as valid. Other theologians and those who took tenets of exegesis into consideration said that the wording and style in the Qur’an indicate that his belief was considered invalid. The problem is an excellent example in terms of the application of tenets of theology and exegesis on the border of belief and disbelief. In the present article, the opinion that Pharaoh’s belief was not accepted was preferred because of the requirements of exegesis, and this option was supported with evidence.
Şeyhülislam Musa Kazım Efendi’nin (1858-1920) Fıkıh Usulüne Dair Bir Risalesi: Hakikat ve Mecaz
A Lecture of Sheikh al-Islam Musa Kazım Efendi (1858-1920) about Islamic Jurisprudence (Usûl al-fiqh): Reality (al-haqiqa) and Methapor (al-majaz)
Yazar: Koca, Ferhat
Dergi: Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 13 No. 26, 2014
Anahtar kelimeler: Islamic Jurisprudence (Usûl al-fıqh), Dâr al-Fünûn, Musa Kazım Efendi, Reality (alhaqiqa) and Methapor (al-majaz) ; Usul-i fıkıh, Dârülfünûn, Musa Kazım Efendi, Hakikat, Mecaz

Musa Kazım Efendi (1858-1920), Osmanlı imparatorluğunun son döneminde şeyhülislâmlık yapmış, imparatorluğun çöküşünü durdurabilmek için kendi alanıyla ilgili konularda çeşitli gayretler göstermiş ve ikbal dönemlerinden sonra “sürgün” günlerini de yaşamış bir ilim adamıdır. Elinizdeki makalede Musa Kazım Efendi’nin Dârülfünûn İlahiyat Şubesi ikinci sınıfında görülen Usûl-i Fıkıh dersinde vermiş olduğu bir dersin metnini neşrettik. Bu metin “İlahiyat Şubesi İkinci Sınıfında Tedris Olunan Usûl-i Fıkıh” adını taşımaktadır. Söz konusu metin/risale fıkıh usulünün hakikat ve mecaz konusuyla ilgilidir. Bu makalede önce Şeyhülislam Musa Kazım Efendi’nin kısaca hayatı ve eserleri anlatıldı, sonra da fıkıh usulüyle ilgili risalesi aslına sadık bir şekilde latinize edildi.

Musa Kazım Efendi is a scholar who served as Sheikh al-Islam in the last periods of Ottoman Empire, made a great effort in subjects about his fields to stop the collapse of empire; experienced even exile days after prosperous times. In this article, we published the text of a lecture that Musa Kazım Efendi gave in the class of Islamic Jurisprudence (usul al-fıqh) in the second-grade, Department of Theology, Dâr al-Fünûn. This text was named as “Islamic Jurisprudence Lessons Given in the Second-Grade of the Department of Theology” (İlahiyat Şubesi İkinci Sınıfında Tedris Olunan Usûl-i Fıkıh). Mentioned text is about the subject of reality (al-haqiqa) and methapor (al-majaz) in Islamıc jurisprudence. At first, we dealt with the life of Musa Kazım Efendi and his works in this study. After that we latinised authentically the mentioned text of him
Osmanli Devletinde Tanzimat Sonrası Aile Hukuku Alanındaki Gelışmeler ve Hukuk-ı Aıle Kararnamesi
Regulations in Family Law after the Tanzimat Period of the Ottoman Empire and 1917 Decree of Family Law (Hukuk-ı Aile Kararnamesi)
Yazar: Küçüktiryaki, Ahmet
Dergi: Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 13 No. 26, 2014
Anahtar kelimeler: Tanzimat, Kanunlaştırma, Hukuk-ı Aile Kararnamesi ; Tanzimat,Codification,1917 Decree of Family Law

Osmanlı Devletinde Tanzimat’la başlayan dönem pekçok alanda köklü değişikliklere şahit olması dolayısıyla önem arz etmektedir. Bu dönem birçok bakımdan olduğu gibi hukuk tarihi bakımından da önemlidir. Kuruluşundan 19. asrın ortalarına kadar devam eden Osmanlı hukuk düzeni, ilk defa Tanzimat döneminde gerek mahkemelerin yeniden düzenlenmesi ve gerekse bu mahkemelerde uygulanmak üzere yeni kanunların hazırlanmasıyla köklü bir değişikliğe uğramıştır. Ancak aile hukuku alanında bazı düzenlemeler söz konusu olsa da kanunlaş- tırma konusunda en sona bırakılan alanlardan biri olmuştur. Biz bu çalışmamızda Tanzimat sonrası aile hukuku alanında yapılan düzenlemeler hakkında bilgi verdik ve söz konusu dö- nemde aile hukuku alanındaki en önemli gelişme sayılan Hukuk-ı Aile Kararnamesini değişik açılardan ele aldık.

Hosting many radical changes in many areas, the Tanzimat Period has a crucial importance in the late Ottoman Empire. The Legal History of the Ottoman as one of these areas was affected by facing new regulations. The classical Legal Order of the Ottoman lasting from the foundation to the middle of 19th century encountered fundamental changes for the first time in Tanzimat Period by both re-organizing courts and regulating new laws in order to apply in these re-organized courts. Although Family Law was subjected to these changes as well as others, its codification was relatively late. First, in this paper, I deal with the regulations related to the Law Family in the Ottoman applied after the Tanzimat Period. After drawing the framework of these regulations, secondly, I analyze the 1917 Decree of Family Law (Hukuk-ı Aile Kararnamesi) which is considered as the most important improvement in this particular period
Burhanettin Tatar, Din, İlim ve Sanatta Hermenötik
Burhanettin Tatar, Din, İlim ve Sanatta Hermenötik, (İstanbul: İsam Yayınları, 2014, 205 s.)
Yazar: Dinç, Ömer
Dergi: Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 13 No. 26, 2014
Anahtar kelimeler: Burhanettin Tatar,Din,İlim ve Sanatta Hermenötik ; Burhanettin Tatar,Din,İlim ve Sanatta Hermenötik

Anlama üzerine bilimsel bir düşünme faaliyeti olan hermenötik pek çok açından incelenmeye değer bir konudur. Bu alana ilişkin yapılan çalışmaların tek bir boyuttan ele alındığı ve konunun belli başlı hususlar açısından değerlendirildiği bilinmektedir. Özellikle hermenötik çaba sadece kutsal metnin yorumlanması süreciyle gündeme gelmiş ve bu eksende anlaşılması üzerine mesai harcanmıştır. Ancak hermenötiğin metnin yorumlanmasından öte birçok alanda bir düşünme sanatı olduğunu ve bu faaliyetin diğer ilim dallarında da uygulanabileceğini söylemek mümkündür.  Bu düşünceden hareketle çalışmasında birçok alanı hermenötik açıdan ele alan Burhanettin Tatar; Kur’an, Ahlak, Tıp, Hüsn-i Hat ve Müzik alanlarının geçirdiği değişim ve dönüşümleri irdeleyerek bu alanlardaki hermenötik süreci tasvir etmektedir.

Anlama üzerine bilimsel bir düşünme faaliyeti olan hermenötik pek çok açından incelenmeye değer bir konudur. Bu alana ilişkin yapılan çalışmaların tek bir boyuttan ele alındığı ve konunun belli başlı hususlar açısından değerlendirildiği bilinmektedir. Özellikle hermenötik çaba sadece kutsal metnin yorumlanması süreciyle gündeme gelmiş ve bu eksende anlaşılması üzerine mesai harcanmıştır. Ancak hermenötiğin metnin yorumlanmasından öte birçok alanda bir düşünme sanatı olduğunu ve bu faaliyetin diğer ilim dallarında da uygulanabileceğini söylemek mümkündür.  Bu düşünceden hareketle çalışmasında birçok alanı hermenötik açıdan ele alan Burhanettin Tatar; Kur’an, Ahlak, Tıp, Hüsn-i Hat ve Müzik alanlarının geçirdiği değişim ve dönüşümleri irdeleyerek bu alanlardaki hermenötik süreci tasvir etmektedir.
İslâm Hukuk Felsefesi: Kaynaklar, Yöntemler Araçlar
İslâm Hukuk Felsefesi: Kaynaklar, Yöntemler Araçlar
Yazar: Gül, Tuğba
Dergi: Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 13 No. 26, 2015
Anahtar kelimeler: Allâl el-Fâsî,Osman Güman,SonerDuman

Bir sistemin devamlılığı hedeflenenmaksat yönünde işlerliğinin sağlanmasına bağlıdır. Maksat kavranırken söz konusu edilenin bir “sistem” olduğu hatırda tutulmalıdır. Menşei itibariyle ilâhî olan ancak beşerî çabayla üretilip geliştirilen bir sistemin devamlılığını sağlamak ayrıca gayret gerektirir. Bu sebeple ictihad, ilahi maksadı arayıp insanî maslahata uyarlayan ve süreçte çizilmiş yol haritasından sapmaması gerektiğini bilen yoğun bir çabadır. Farklı ictihat anlayışları, lâfız-mana yönünden farklı dengeleri olmakla beraber, yüzyıllar boyunca İslâm hukukçuları bu faaliyetleri yürütmüş ve zengin bir literatürün mirasçısı olmuşlardır. Makâsıd literatürü ilgili sistemin maksat, maslahat ve yürütülen bu faaliyetler açısından bütüncül bir okumaya tabi tutulmasıyla oluşmuştur. 20. yüzyıldan itibaren makasıd konusuna yaklaşımın farklılaştığı ve arttığı görülmektedir.

Bir sistemin devamlılığı hedeflenenmaksat yönünde işlerliğinin sağlanmasına bağlıdır. Maksat kavranırken söz konusu edilenin bir “sistem” olduğu hatırda tutulmalıdır. Menşei itibariyle ilâhî olan ancak beşerî çabayla üretilip geliştirilen bir sistemin devamlılığını sağlamak ayrıca gayret gerektirir. Bu sebeple ictihad, ilahi maksadı arayıp insanî maslahata uyarlayan ve süreçte çizilmiş yol haritasından sapmaması gerektiğini bilen yoğun bir çabadır. Farklı ictihat anlayışları, lâfız-mana yönünden farklı dengeleri olmakla beraber, yüzyıllar boyunca İslâm hukukçuları bu faaliyetleri yürütmüş ve zengin bir literatürün mirasçısı olmuşlardır. Makâsıd literatürü ilgili sistemin maksat, maslahat ve yürütülen bu faaliyetler açısından bütüncül bir okumaya tabi tutulmasıyla oluşmuştur. 20. yüzyıldan itibaren makasıd konusuna yaklaşımın farklılaştığı ve arttığı görülmektedir.