Gümüşhane İli Yerel Fasulye Genotiplerinin Morfolojik ve Tarımsal Özellikler Yönünden Karakterizasyonu Üzerine Bir Ön Çalışma
A Preliminary Study on the Characterization of Common Bean Landraces in Gümüşhane in  Terms of Morphological and Agricultural Characteristics
Yazar: Soydaş, Veysel; Aydın, Murat; Elkoca, Erdal; İlhan, Emre
Dergi: ANADOLU Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, Vol. 31 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Agricultural, Veterinary and Food Sciences ; Ziraat, Veterinerlik ve Gıda Bilimleri ; : Fasulye,Phaseolus vulgaris L.,karakterizasyon,seleksiyon,kümeleme analizi ; Bean,Phaseolus vulgaris L.,characterization,selection,cluster analysis

Bu çalışmada, Gümüşhane ilinin bütün ilçelerindeki yerel fasulye (Phaseolus vulgaris L.) genotipleri toplanarak tanımlamalarının yapılması ve üstün özelliğe sahip olan genotipler belirlenerek ileride yapılacak ıslah ve seleksiyon çalışmaları için çekirdek koleksiyon oluşturulması amaçlanmıştır. Gümüşhane merkez ve ilçeler, 2014 yılı hasat döneminde gezilerek 49 fasulye genotipine ait tohumlar toplanmış ve toplanan genotipler 2015 yılında Gümüşhane-Kelkit Öbektaş beldesinde Şansa Bağlı Tam Bloklar Deneme Deseninde 3 tekrarlamalı olarak morfolojik ve tarımsal özellikler yönünden denemeye alınmıştır. Genotiplerin morfolojik karakterizasyonu IPGRI ve EU-CPVO tarafından geliştirilen çeşit değerlendirme kriterlerine göre yapılmıştır. Ayrıca, çıkıştan hasada kadarki dönemde, fenoloji, verim ve verim unsurları ile ilgili gözlem ve ölçümler yapılmıştır. Böylece genotiplerin değerlendirilmesinde 30 adet morfolojik ve 9 adet tarımsal özellik dikkate alınmıştır. Araştırma sonucunda, incelenen morfolojik özelliklerden 20 tanesinde genotiplerin değişkenlik gösterdiği ve tarımsal özellikler bakımından da genotipler arasında önemli farkların bulunduğu belirlenmiştir. Genotipler morfolojik ve tarımsal özellikler bakımından ayrı ayrı kümeleme analizine tabi tutulmuş ve genotipler morfolojik olarak üç, tarımsal özellikler bakımından ise dört ana grupta kümelenmiştir. Sonuç olarak, tarımsal özellikler bakımından yapılan sınıflandırmada yüksek verimli ve erkenci genotiplerin yer aldığı Grup B ile tarla koşullarında seleksiyon çalışmalarına devam edilmesine karar verilmiştir.

In this study, local bean (Phaseolus vulgaris L.) genotypes in all districts of Gümüşhane were collected and characterized with the aim of creating a core collection for future breeding and selection studies by determining genotypes with superior features. Forty-nine common bean genotypes were collected by visiting central Gümüşhane and its districts during the harvest period in 2014. These genotypes were investigated for morphological and agricultural characteristics in three randomized complete blocks in Öbektaş town of Gümüşhane-Kelkit in the 2015 crop season. Morphological characterization of genotypes was made according to the variety evaluation criteria developed by IPGRI and EU-CPVO. In addition, in the period between emergence and harvest, observations and measurements were made on phenology, yield and yield components. Thus, 30 morphological and 9 agricultural characteristics were taken into account in the evaluation of genotypes. Results showed that bean genotypes varied in 20 of the morphological traits examined and that there were important differences among genotypes in terms of agricultural characteristics. Genotypes were subjected to cluster analysis separately in terms of morphological and agricultural characteristics and were clustered into three main groups based on morphological characteristics and four main groups based on agricultural characteristics. It was decided to continue selection studies under field conditions with Group B, which includes high yielding and early maturing genotypes.