Sakarya Savaşı Öncesinde Türk Ordusunun Yeniden Yapılandırılma Süreci
Sakarya Savaşı Öncesinde Türk Ordusunun Yeniden Yapılandırılma Süreci
Yazar: Tosun, Ulvi Ufuk
Dergi: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 25 No. Özel Sayı, 2021
Anahtar kelimeler: Türk Ordusu,Kütahya-Eskişehir Savaşları,Başkomutanlık Kanunu,Tekâlif-i Milliye Emirleri,Sakarya Savaşı.

Mustafa Kemal Paşa ve silah arkadaşlarının yürüttüğü Millî Mücadele, çok önemli bir tarihî evreyi teşkil etmektedir. Amasya Genelgesi, Erzurum Kongresi, Sivas Kongresi, Son Osmanlı Mebusan Meclisinin Toplanması, Misak-ı Millî’nin Kabulü ve Birinci Türkiye Millet Meclisinin Açılışı; bu sürecin önemli gelişmeleri olarak kayda geçmiştir.Tüm bu gelişmeler, Millî Mücadele’nin bir sistematik kazanmasında büyük katkılar sağlamıştır. Kararlı şekilde yürütülen bu mücadeleyi, pratiğe taşıyan, başka bir ifadeyle hedefe ulaştıran yegâne unsur ise savaş meydanları olmuştur. Millî Mücadele literatüründe Muharebeler Dönemi diye tanımlanan bu süreç, kuşkusuz İstiklâl Savaşı’nın en kritik evresini teşkil etmiştir. I. ve II. İnönü savaşlarının kazanılması, Türk ordusunun moral-motivasyonunu yükselterek ülkenin işgalden kurtarılacağı kararlılığına ilham kaynağı olmuştu. Bu moral ve motivasyon; Kütahya, Eskişehir Savaşlarının kaybedilmesiyle yerini büyük bir karamsarlığa bırakmıştı. Alınan mağlubiyet, bazı şehirlerin kaybedilmesi, hatta Millî Mücadele’nin yönetildiği Ankara’nın dahi işgal tehlikesiyle karşılaşması ve tüm bu olumsuzlukların yanında ordunun önemli ölçüde dağılması, söz konusu endişe ve karamsarlıkları daha ileri boyutlara taşımıştı. Türk tarafında, böyle bir psikoloji hâkimdi. Buna karşılık Yunan tarafında, artık Anadolu’nun tamamen ele geçirilmesi için sona yaklaşıldığı düşünülmekteydi. Sakarya Savaşı’nı kazanıp bu düşünceyi sonuçlandırmak heyecanına kapılmışlardı. Bu savaş, Türk tarafı için bir ölüm kalım meselesiydi. Eğer Yunan ordusu durdurulamazsa ülke bütünüyle işgale uğrayabilirdi. Bunu çok iyi idrak eden Mustafa Kemal Paşa ve silah arkadaşları, söz konusu savaşa büyük önem atfedip o doğrultuda hazırlıklar yapmaya girişmişlerdi.Bu çalışma; Kütahya, Eskişehir Savaşları sonucunda büyük oranda çözülen Türk ordusunun Sakarya Savaşı için nasıl yeniden derlenip, toparlanarak hazır hâle getirildiğinin anlaşılmasına katkı sunmayı amaçlamıştır.

Mustafa Kemal Paşa ve silah arkadaşlarının yürüttüğü Millî Mücadele, çok önemli bir tarihî evreyi teşkil etmektedir. Amasya Genelgesi, Erzurum Kongresi, Sivas Kongresi, Son Osmanlı Mebusan Meclisinin Toplanması, Misak-ı Millî’nin Kabulü ve Birinci Türkiye Millet Meclisinin Açılışı; bu sürecin önemli gelişmeleri olarak kayda geçmiştir.Tüm bu gelişmeler, Millî Mücadele’nin bir sistematik kazanmasında büyük katkılar sağlamıştır. Kararlı şekilde yürütülen bu mücadeleyi, pratiğe taşıyan, başka bir ifadeyle hedefe ulaştıran yegâne unsur ise savaş meydanları olmuştur. Millî Mücadele literatüründe Muharebeler Dönemi diye tanımlanan bu süreç, kuşkusuz İstiklâl Savaşı’nın en kritik evresini teşkil etmiştir. I. ve II. İnönü savaşlarının kazanılması, Türk ordusunun moral-motivasyonunu yükselterek ülkenin işgalden kurtarılacağı kararlılığına ilham kaynağı olmuştu. Bu moral ve motivasyon; Kütahya, Eskişehir Savaşlarının kaybedilmesiyle yerini büyük bir karamsarlığa bırakmıştı. Alınan mağlubiyet, bazı şehirlerin kaybedilmesi, hatta Millî Mücadele’nin yönetildiği Ankara’nın dahi işgal tehlikesiyle karşılaşması ve tüm bu olumsuzlukların yanında ordunun önemli ölçüde dağılması, söz konusu endişe ve karamsarlıkları daha ileri boyutlara taşımıştı. Türk tarafında, böyle bir psikoloji hâkimdi. Buna karşılık Yunan tarafında, artık Anadolu’nun tamamen ele geçirilmesi için sona yaklaşıldığı düşünülmekteydi. Sakarya Savaşı’nı kazanıp bu düşünceyi sonuçlandırmak heyecanına kapılmışlardı. Bu savaş, Türk tarafı için bir ölüm kalım meselesiydi. Eğer Yunan ordusu durdurulamazsa ülke bütünüyle işgale uğrayabilirdi. Bunu çok iyi idrak eden Mustafa Kemal Paşa ve silah arkadaşları, söz konusu savaşa büyük önem atfedip o doğrultuda hazırlıklar yapmaya girişmişlerdi.Bu çalışma; Kütahya, Eskişehir Savaşları sonucunda büyük oranda çözülen Türk ordusunun Sakarya Savaşı için nasıl yeniden derlenip, toparlanarak hazır hâle getirildiğinin anlaşılmasına katkı sunmayı amaçlamıştır.