hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Kitâbu’l-Mihan
Kitâbu’l-Mihan
Yazar: Kılıç, Ünal
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi No. 4, 2000
Anahtar kelimeler: Ebu’l-Arab Muhammed b. Ahmed b. Temîm et-Temîmî'nin,Kitâbu’l-Mihan (thk.,Yahya Vehîb el-Cebbûrî,Beyrut 1408/1988) adlı Eserinin Tanıtımı

Siyer ve Megâzî türü ile başlayan İslâm tarihçiliği, zamanla Coğrafya, Ensâb, Fütûh, Emvâl, Harâcvb. ile gelişerek devam etmiştir. İslâm tarihçileri, içerisinde yaşadıkları dönemin şartlarından daetkilenerek çalışma türlerinde bazı meselelere ağırlık vermişlerdir. Örneğin Kerbela olayından sonra pekçok tarihçinin Kerbela ile bağlantılı konularda eserler telif ettikleri görülmektedir. Fetihlerin hızlı birşekilde devam ettiği dönemlerde fütuhâtla ilgili konulara, ekonomik veya siyasî buhranların olduğudönemlerde ise daha çok bu hususlarla ilgili çalışmalara ağırlık verildiği görülmektedir. Aslında budurum yadırganmamalıdır. Zira İslâm tarihçisi de içerisinde yaşadığı toplumun bir ferdi olması sebebiyletoplumun maruz kaldığı olaylara bigane kalamaz. Bir başka ifadeyle İslâm tarihçisi, dönemindegerçekleşen olaylardan etkilenmiştir. Bu etkilenme onun telif edeceği eserlerin konusu ve çeşidine tesirettiği gibi meseleleri ele alış biçimindeki tarafsız kalıp kalmamasında da etkili olmuştur.

Siyer ve Megâzî türü ile başlayan İslâm tarihçiliği, zamanla Coğrafya, Ensâb, Fütûh, Emvâl, Harâcvb. ile gelişerek devam etmiştir. İslâm tarihçileri, içerisinde yaşadıkları dönemin şartlarından daetkilenerek çalışma türlerinde bazı meselelere ağırlık vermişlerdir. Örneğin Kerbela olayından sonra pekçok tarihçinin Kerbela ile bağlantılı konularda eserler telif ettikleri görülmektedir. Fetihlerin hızlı birşekilde devam ettiği dönemlerde fütuhâtla ilgili konulara, ekonomik veya siyasî buhranların olduğudönemlerde ise daha çok bu hususlarla ilgili çalışmalara ağırlık verildiği görülmektedir. Aslında budurum yadırganmamalıdır. Zira İslâm tarihçisi de içerisinde yaşadığı toplumun bir ferdi olması sebebiyletoplumun maruz kaldığı olaylara bigane kalamaz. Bir başka ifadeyle İslâm tarihçisi, dönemindegerçekleşen olaylardan etkilenmiştir. Bu etkilenme onun telif edeceği eserlerin konusu ve çeşidine tesirettiği gibi meseleleri ele alış biçimindeki tarafsız kalıp kalmamasında da etkili olmuştur.
NECMEDDİN ALİ BİN ÖMER EL-KÂTIBÎ EL- KAZVÎNÎ, HAYATI, ESERLERİ VE “ŞEMSİYYE”Sİ
NECMEDDİN ALİ BİN ÖMER EL-KÂTIBÎ EL- KAZVÎNÎ, HAYATI, ESERLERİ VE “ŞEMSİYYE”Sİ
Yazar: Çaldak, Hüseyin
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi No. 3, 1999
Anahtar kelimeler: NECMEDDİN ALİ BİN ÖMER EL-KÂTIBÎ EL- KAZVÎNÎ,HAYATI,ESERLERİ VE “ŞEMSİYYE”Sİ

Her insan konuşma ve düşünme fıtratı üzerine yaratıldığından konuştuğunu ifade edebilmesiiçin kendisine bir de dil verilmiştir. Bununla birlikte insan konuştuğunda sözünün anlaşılır ve tutarlıolması için Gramer adı verilen dil yasaları vardır. Aynı şekilde insan, düşünce istidadını kullanırken,muhakeme esnasında, fikrinin salim bir şekilde ve hatalardan uzak olarak ortaya çıkması ve maksadınınhasıl olması için diğer bir kanuna ihtiyaç vardır. Bu ise Mantık ilmidi

Her insan konuşma ve düşünme fıtratı üzerine yaratıldığından konuştuğunu ifade edebilmesiiçin kendisine bir de dil verilmiştir. Bununla birlikte insan konuştuğunda sözünün anlaşılır ve tutarlıolması için Gramer adı verilen dil yasaları vardır. Aynı şekilde insan, düşünce istidadını kullanırken,muhakeme esnasında, fikrinin salim bir şekilde ve hatalardan uzak olarak ortaya çıkması ve maksadınınhasıl olması için diğer bir kanuna ihtiyaç vardır. Bu ise Mantık ilmidi
SİRÂCÎ’NİN MANZUM KIRK HADİS TERCÜMESİ
SİRÂCÎ’NİN MANZUM KIRK HADİS TERCÜMESİ
Yazar: Yıldız, Alim
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 15 No. 1, 2011
Anahtar kelimeler: Türk edebiyatı, şiir, Sirâcî, kırk hadis

Sirâcî’s Poetic Explanation of Forty HadithIt has become traditional in eastern civilizations to produce Works containing forty hadith since the second century of the Islamic calender. Turkish literature had yielded some outstanding examples in this tradition.İn this article, we studied Forty Hadith of Sirâcî. The article consist of two chapter. İn the first chapter, we studied Forty Hadith of Sirâcî. In the second chapter, the original text of Sirâcî’s Forty Hadith has been given.

Sirâcî’s Poetic Explanation of Forty HadithIt has become traditional in eastern civilizations to produce Works containing forty hadith since the second century of the Islamic calender. Turkish literature had yielded some outstanding examples in this tradition.İn this article, we studied Forty Hadith of Sirâcî. The article consist of two chapter. İn the first chapter, we studied Forty Hadith of Sirâcî. In the second chapter, the original text of Sirâcî’s Forty Hadith has been given.
Tarih-Mekan İlişkisi:  Uhud Savaşı’nın Mekanı Üzerine Bazı Mülahazalar
Tarih-Mekan İlişkisi:  Uhud Savaşı’nın Mekanı Üzerine Bazı Mülahazalar
Yazar: Erkoçoğlu, Fatih
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 15 No. 1, 2011
Anahtar kelimeler: Medîne, Uhud Dağı, Uhud Savaşı, Ayneyn Tepesi

Özet Medîne güney doğu ve batı istikametlerinde harre denilen kara taşlıklarla çevrili bir arazi üzerinde kurulmuşur. Şehirde, taşlık alanların dışında ise verimli hurma bahçeler, duvarlarla çevrili evler ve savunmaya yönelik utum denilen kaleler vardı. Özellikle bu taşlık alanlar hem Uhud Savaşı’nda hem de Hendek Savaşı’nda şehrin savunmasında etkili rol oynamıştır. Bundan dolayı Mekkeli Müşrikler Medîne’ye yönelik saldırılarında, bu taşlık alanlardan geçemeyeceğini bildiklerinden farklı bir cihetten, Uhud dağı istikametinden Medîne’ye gelmişlerdir. Buralardaki hurma bahçeleri ve duvarlarının da sayesinde şehre girilememiş, Hz. Peygamber ve ordusunun şehir dışına çıkması sonrasında Uhud Dağı önünde Ayneyn tepesi yanında bir meydan savaşı olmuştur. Tarafların savaş meydanında nerede bulundukları, stratejik bir önemi haiz bulunan Ayneyn tepesinin bu savaşın kaderini belirlemede ne gibi bir rolü bulunduğu hususları kanaatimizce büyük önem arz etmektedir. Bu çalışmada anılan hususlarla birlikte Medîne coğrafyası ve Uhud Savaşı ile ilgili olarak bazı tespitler ve mülahazalar üzerinde durulmuştur.

Özet Medîne güney doğu ve batı istikametlerinde harre denilen kara taşlıklarla çevrili bir arazi üzerinde kurulmuşur. Şehirde, taşlık alanların dışında ise verimli hurma bahçeler, duvarlarla çevrili evler ve savunmaya yönelik utum denilen kaleler vardı. Özellikle bu taşlık alanlar hem Uhud Savaşı’nda hem de Hendek Savaşı’nda şehrin savunmasında etkili rol oynamıştır. Bundan dolayı Mekkeli Müşrikler Medîne’ye yönelik saldırılarında, bu taşlık alanlardan geçemeyeceğini bildiklerinden farklı bir cihetten, Uhud dağı istikametinden Medîne’ye gelmişlerdir. Buralardaki hurma bahçeleri ve duvarlarının da sayesinde şehre girilememiş, Hz. Peygamber ve ordusunun şehir dışına çıkması sonrasında Uhud Dağı önünde Ayneyn tepesi yanında bir meydan savaşı olmuştur. Tarafların savaş meydanında nerede bulundukları, stratejik bir önemi haiz bulunan Ayneyn tepesinin bu savaşın kaderini belirlemede ne gibi bir rolü bulunduğu hususları kanaatimizce büyük önem arz etmektedir. Bu çalışmada anılan hususlarla birlikte Medîne coğrafyası ve Uhud Savaşı ile ilgili olarak bazı tespitler ve mülahazalar üzerinde durulmuştur.
Nisâ Sûresi 65. Âyete Dair Abdülmecîd-i Sîvâsî’nin (971/1049-1563/1639) Bilinmeyen Bir Risalesi
Nisâ Sûresi 65. Âyete Dair Abdülmecîd-i Sîvâsî’nin (971/1049-1563/1639) Bilinmeyen Bir Risalesi
Yazar: Çiçek, Mehmet
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 15 No. 1, 2011
Anahtar kelimeler: Osmanlı, tefsir, risale, Abdülmecid-i Sîvâsî, Sebeb-i Nüzûl

Osmanlı dönemi tefsir geleneğine dair yapılan çalışmalar, henüz beklenilen ve hedeflenen noktadan uzak görünmektedir. Bu makale, bir nebze de olsa mevcut duruma işaret etme ve “bilinmeyeni” ortaya çıkarma hedefini gütmektedir.  Abdülmecid-i Sivasi’ye ait Nisa suresi 65. Ayete dair risaleyi ele aldığımız bu makalede eser hakkında bilgi vermeye çalıştık. Değerlendirmelerimizi ise metod ve içerik olmak üzere iki açıdan ele aldık. Risale, söz konusu Nisâ suresi 60 ila 65. ayetlerin münafıklar hakkında indirildiğine dikkat çekmektedir. Ayrıca Zübeyr b. Avvam’ın sebeb-i nüzûlle ilgili rivâyetine bir cevap vermeyi hedeflemiştir, diyebiliriz. Buna ilaveten risalenin Bedir ehlinin üstünlüğüne dair hassasiyeti dikkate aldığı söylenebilir.

Osmanlı dönemi tefsir geleneğine dair yapılan çalışmalar, henüz beklenilen ve hedeflenen noktadan uzak görünmektedir. Bu makale, bir nebze de olsa mevcut duruma işaret etme ve “bilinmeyeni” ortaya çıkarma hedefini gütmektedir.  Abdülmecid-i Sivasi’ye ait Nisa suresi 65. Ayete dair risaleyi ele aldığımız bu makalede eser hakkında bilgi vermeye çalıştık. Değerlendirmelerimizi ise metod ve içerik olmak üzere iki açıdan ele aldık. Risale, söz konusu Nisâ suresi 60 ila 65. ayetlerin münafıklar hakkında indirildiğine dikkat çekmektedir. Ayrıca Zübeyr b. Avvam’ın sebeb-i nüzûlle ilgili rivâyetine bir cevap vermeyi hedeflemiştir, diyebiliriz. Buna ilaveten risalenin Bedir ehlinin üstünlüğüne dair hassasiyeti dikkate aldığı söylenebilir.
HORASAN BÖLGESİNİN FETHİ MESELESİ
HORASAN BÖLGESİNİN FETHİ MESELESİ
Yazar: Pırlanta, İsmail
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 15 No. 1, 2011
Anahtar kelimeler: Horasan, Nişabur, Merv, Hz. Ömer, Hz. Osman

Horasan, fethi konusunda günümüz araştırmacılarının birlik sağlayamadıkları bir bölgedir. Bu bağlamda kimileri bölgenin Hz. Ömer zamanında fethedildiğini söylerken kimileri de Horasan’ın ele geçirilmesinin Hz. Osman döneminde gerçekleştirildiğini dile getirmektedirler. Meseleye üçüncü bir bakış açısından yani iki görüş sahiplerinin delillerini objektif olarak değerlendirip bir sentez oluşturma yönünden bakmanın en doğru yol olacağı kanaatindeyiz. Böyle bir sentezin oluşumunda ilk dönem İslam fetihlerinin meydana geliş tarzı dayandığımız önemli bir dayanak noktasını oluşturmaktadır. Müslümanların yapmış oldukları bu fetihler bir anda gerçekleşip bitmeyen, bir süreç içerisinde gerçekleşen fetihlerdir.

Horasan, fethi konusunda günümüz araştırmacılarının birlik sağlayamadıkları bir bölgedir. Bu bağlamda kimileri bölgenin Hz. Ömer zamanında fethedildiğini söylerken kimileri de Horasan’ın ele geçirilmesinin Hz. Osman döneminde gerçekleştirildiğini dile getirmektedirler. Meseleye üçüncü bir bakış açısından yani iki görüş sahiplerinin delillerini objektif olarak değerlendirip bir sentez oluşturma yönünden bakmanın en doğru yol olacağı kanaatindeyiz. Böyle bir sentezin oluşumunda ilk dönem İslam fetihlerinin meydana geliş tarzı dayandığımız önemli bir dayanak noktasını oluşturmaktadır. Müslümanların yapmış oldukları bu fetihler bir anda gerçekleşip bitmeyen, bir süreç içerisinde gerçekleşen fetihlerdir.
OKUL ÖNCESİ DÖNEM ÇOCUKLARININ AİLE EĞİTİMİ
OKUL ÖNCESİ DÖNEM ÇOCUKLARININ AİLE EĞİTİMİ
Yazar: Önder, Mustafa
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 15 No. 1, 2011
Anahtar kelimeler: Çocuk eğitimi, Aile eğitimi, Okul Öncesi Dönem, Medya, Rehberlik

İnsan karakteri büyük ölçüde ilk altı yılda şekillenmektedir. Bu dönem eğitim açısından son derece önemlidir ve bilim adamları tarafından “hayati dönem” olarak nitelendirilmektedir. Bu kritik dönemde çocuğu tanımak, yeteneklerini keşfederek bilinçli yardımda bulunmak yetişkinler ve ebeveynler olarak görevimizdir. Çocuklarımızın iyi insan, iyi vatandaş olabilmeleri için teknolojinin esiri olmadan ama bilim ve teknolojinin imkânlarından da faydalanarak eğitilmelerine katkı sağlayabiliriz. Eğitimin temel taşı ailedir ve sağlıklı bir aile eğitimi olmadan çocuklarımızı eğitmek, zararlı etkilerden onları korumak hayli zordur. Birçok çeldiricinin bulunduğu günümüzde duygusal rehberlik yaparak çocuklarımızı yetiştirebiliriz.

İnsan karakteri büyük ölçüde ilk altı yılda şekillenmektedir. Bu dönem eğitim açısından son derece önemlidir ve bilim adamları tarafından “hayati dönem” olarak nitelendirilmektedir. Bu kritik dönemde çocuğu tanımak, yeteneklerini keşfederek bilinçli yardımda bulunmak yetişkinler ve ebeveynler olarak görevimizdir. Çocuklarımızın iyi insan, iyi vatandaş olabilmeleri için teknolojinin esiri olmadan ama bilim ve teknolojinin imkânlarından da faydalanarak eğitilmelerine katkı sağlayabiliriz. Eğitimin temel taşı ailedir ve sağlıklı bir aile eğitimi olmadan çocuklarımızı eğitmek, zararlı etkilerden onları korumak hayli zordur. Birçok çeldiricinin bulunduğu günümüzde duygusal rehberlik yaparak çocuklarımızı yetiştirebiliriz.
MESNEVİ’DEKİ ‘BEDEVİ İLE KARISI’ HİKÂYESİNE GÖRE AKLIN KONTROLÜNDE HAREKET EDEN NEFSİN GELİŞİM SEYRİ
MESNEVİ’DEKİ ‘BEDEVİ İLE KARISI’ HİKÂYESİNE GÖRE AKLIN KONTROLÜNDE HAREKET EDEN NEFSİN GELİŞİM SEYRİ
Yazar: Özköse, Kadir
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 15 No. 1, 2011
Anahtar kelimeler: Mevlana, Mesnevi, Bedevi ile karısının hikayesi, akıl, nefis

Bedevi ile karısı hikâyesinde Mevlânâ, insan benliğinin değişim ve gelişim seyrini anlatmaktadır. Kadın ile sembolize edilen nefsin doyumsuzluğundan, tatminsizliğinden, memnun edilemeyişinden, sürekli şikayetinden bahsedilmektedir. Bedevi ile sembolize edilen akıl ise kararlı, tutarlı, duyarlı ve isabetli yaklaşımları ile bilinmektedir. Kocasına sürekli fakirlikten şikayet eden kadın, kocasının ilkeli tavrını gördükten sonra pes eder, kocasına layık olmaya çalışır, kocasının emrine amade olur. Kadının teslimiyeti ile nefsin akla ram oluşundan bahsedilir. Akılla yoldaş olan nefsin daha ileri noktada uzlaştığından, kesafeti terk edip letafete büründüğünden bahsedilir. Bu hikaye mahviyet eğitimini, fakr duygusunu, Allah karşısında kulun hiçlik duygusuna sahip olmasını öngörmektedir. Nefsin kötülüğü emredici konumundan safiyete erme sürecini izah etmektedir.

Bedevi ile karısı hikâyesinde Mevlânâ, insan benliğinin değişim ve gelişim seyrini anlatmaktadır. Kadın ile sembolize edilen nefsin doyumsuzluğundan, tatminsizliğinden, memnun edilemeyişinden, sürekli şikayetinden bahsedilmektedir. Bedevi ile sembolize edilen akıl ise kararlı, tutarlı, duyarlı ve isabetli yaklaşımları ile bilinmektedir. Kocasına sürekli fakirlikten şikayet eden kadın, kocasının ilkeli tavrını gördükten sonra pes eder, kocasına layık olmaya çalışır, kocasının emrine amade olur. Kadının teslimiyeti ile nefsin akla ram oluşundan bahsedilir. Akılla yoldaş olan nefsin daha ileri noktada uzlaştığından, kesafeti terk edip letafete büründüğünden bahsedilir. Bu hikaye mahviyet eğitimini, fakr duygusunu, Allah karşısında kulun hiçlik duygusuna sahip olmasını öngörmektedir. Nefsin kötülüğü emredici konumundan safiyete erme sürecini izah etmektedir.
İBNÜ'L-ARABİ DÜŞÜNCESİNDE MÜMKÜN VARLIKLARIN İLAHİ İLİMDEKİ EZELİ HAKİKATLERİ: A’YÂN-I SÂBİTE
İBNÜ'L-ARABİ DÜŞÜNCESİNDE MÜMKÜN VARLIKLARIN İLAHİ İLİMDEKİ EZELİ HAKİKATLERİ: A’YÂN-I SÂBİTE
Yazar: Özköse, Kadir
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 15 No. 1, 2011
Anahtar kelimeler: A’yân-ı Sâbite, İbnü’l-Arabi, Feyz, Âlem, Hakikat, Kader, Vahdet-i

Vahdet-i vücûd düşüncesinde varlık mertebelerinin kincisi a’yân-ı sâbitedir. A’yân-ı sâbite mümkün varlıkların ilahi ilimdeki ezeli hakikatlerdir. Mümkün varlıkların zuhuru, a’yân-ı sâbitedeki istidatlarına göre gerçekleşmektedir. A’yân-ı sâbiteye  mahiyetler, hüviyetler ve madûmât adı da verilmektedir. A’yân-ı sâbite aynı zamanda kader sırrı olarak kabul edilmektedir. "Feyz-i akdes" ve "feyz-i mukaddes" a’yân-ı sâbitenin ortaya çıkış süreçleridir.

Vahdet-i vücûd düşüncesinde varlık mertebelerinin kincisi a’yân-ı sâbitedir. A’yân-ı sâbite mümkün varlıkların ilahi ilimdeki ezeli hakikatlerdir. Mümkün varlıkların zuhuru, a’yân-ı sâbitedeki istidatlarına göre gerçekleşmektedir. A’yân-ı sâbiteye  mahiyetler, hüviyetler ve madûmât adı da verilmektedir. A’yân-ı sâbite aynı zamanda kader sırrı olarak kabul edilmektedir. "Feyz-i akdes" ve "feyz-i mukaddes" a’yân-ı sâbitenin ortaya çıkış süreçleridir.
ESİRÜDDİN EL-EBHERÎ’NİN KİTÂBU BEYANİ’L-ESRAR İSİMLİ ESERİNİN MANTIK BÖLÜMÜ ÜZERİNE BİR İNCELEME
ESİRÜDDİN EL-EBHERÎ’NİN KİTÂBU BEYANİ’L-ESRAR İSİMLİ ESERİNİN MANTIK BÖLÜMÜ ÜZERİNE BİR İNCELEME
Yazar: Kömürcü, Kamil
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 15 No. 1, 2011
Anahtar kelimeler: Ebherî, Kitabu Beyâni’l-Esrâr, mantık, lafız, önerme, kıyas

Bu çalışmada Esirüddin el-Ebherî’nin  mantık, fizik ve metafizik olmak üzere üç bölümden oluşan Kitabu Beyâni’l-Esrâr isimli eserinin mantık bölümü incelenmiştir. Mantık ilmi,  kitabın birinci bölümünü oluşturur. Başlangıçta söz  konusu eserin mantık bölümünün genel özellikleri, ana şeması, müellifin diğer kitaplarındaki mantık kısımlarıyla mukayesesi ve bu bölümün ana hatlarıyla içeriği konu edinilmiştir. Daha sonra bu bölümün Türkçeye çevrilmiş  metnine yer verilmiştir. Eserin mantık kısmında kategoriler dışında klasik mantığın bütün başlıkları ele alınmıştır. Lafızların incelemesi, önermeler konusu ve kıyasların yapısı ağırlıklı olarak üzerinde durulan konulardır.

Bu çalışmada Esirüddin el-Ebherî’nin  mantık, fizik ve metafizik olmak üzere üç bölümden oluşan Kitabu Beyâni’l-Esrâr isimli eserinin mantık bölümü incelenmiştir. Mantık ilmi,  kitabın birinci bölümünü oluşturur. Başlangıçta söz  konusu eserin mantık bölümünün genel özellikleri, ana şeması, müellifin diğer kitaplarındaki mantık kısımlarıyla mukayesesi ve bu bölümün ana hatlarıyla içeriği konu edinilmiştir. Daha sonra bu bölümün Türkçeye çevrilmiş  metnine yer verilmiştir. Eserin mantık kısmında kategoriler dışında klasik mantığın bütün başlıkları ele alınmıştır. Lafızların incelemesi, önermeler konusu ve kıyasların yapısı ağırlıklı olarak üzerinde durulan konulardır.
KURAN’DA ÖLÜM PANORAMASI (Kıyamet Suresi 26–30. Ayetlerine Yeni Bir Bakış)
KURAN’DA ÖLÜM PANORAMASI (Kıyamet Suresi 26–30. Ayetlerine Yeni Bir Bakış)
Yazar: Erten, Mevlüt
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 15 No. 1, 2011
Anahtar kelimeler: Kıyamet Suresi, ölüm panoraması, Kuran

Bu çalışma, çağdaş ilmi araştırmalar ışığında Kıyamet suresi 26–30. ayetlerini yeni bir bakışla ele almaktadır. Girişte ölümle ilgili genel bilgiler verdik. İnsanda hep var olan ölümsüzlük duygusuna vurgu yaptık. Konuyu temellendirmeden önce, ölüm kelimesinin anlam alanını belirlemek gerektiğinden bunu yaptık. Daha sonra konumuza kaynaklık edecek, modern araştırmaların ortaya koyduğu ölümün psikolojik evrelerini sıraladık. Bu evreler, hem ölmesi kesinleşmiş kişiler, hem de ölü yakınlarının geçirdiği evreler olmak üzere iki boyutludur. Son olarak, konumuzun esasını teşkil eden bu çalışmalarda ortaya konan tespitler ışığında Kıyamet suresi 26–30. ayetlerine yeni bir boyut getirdik.

Bu çalışma, çağdaş ilmi araştırmalar ışığında Kıyamet suresi 26–30. ayetlerini yeni bir bakışla ele almaktadır. Girişte ölümle ilgili genel bilgiler verdik. İnsanda hep var olan ölümsüzlük duygusuna vurgu yaptık. Konuyu temellendirmeden önce, ölüm kelimesinin anlam alanını belirlemek gerektiğinden bunu yaptık. Daha sonra konumuza kaynaklık edecek, modern araştırmaların ortaya koyduğu ölümün psikolojik evrelerini sıraladık. Bu evreler, hem ölmesi kesinleşmiş kişiler, hem de ölü yakınlarının geçirdiği evreler olmak üzere iki boyutludur. Son olarak, konumuzun esasını teşkil eden bu çalışmalarda ortaya konan tespitler ışığında Kıyamet suresi 26–30. ayetlerine yeni bir boyut getirdik.
FÂTIMÎ İMÂMET ANLAYIŞINDA DEĞİŞİM SÜRECİ
FÂTIMÎ İMÂMET ANLAYIŞINDA DEĞİŞİM SÜRECİ
Yazar: Avcu, Ali
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 15 No. 1, 2011
Anahtar kelimeler: Mehdî, Kâim, İmâmet, Fatımî, İsmâilîlik

Şîî gelenekte imâmet anlayışı, birtakım sosyokültürel ve tarihi şartların etkisiyle uzun bir değişim süreci yaşamakta; bu süreç içerisinde ilk öğretiden oldukça farklı bir itikadî yapı ortaya çıkabilmektedir. Şîa’ya mensup olan İsmâilîliğin Fâtımî kolu da Ubeydullah el-Mehdî’nin öğretide gerçekleştirdiği birtakım değişiklikler sebebiyle imâmet öğretisinde ciddi bir krizle karşılaşmıştır. Bu makalede, Ubeydullah el-Mehdî’nin sebep olduğu krizin, Fâtımîler’in ilk asrında imâmetle ilgili hangi tartışmalara ve itikadî dönüşümlere sebebiyet verdiği konusu tartışılacaktır.

Şîî gelenekte imâmet anlayışı, birtakım sosyokültürel ve tarihi şartların etkisiyle uzun bir değişim süreci yaşamakta; bu süreç içerisinde ilk öğretiden oldukça farklı bir itikadî yapı ortaya çıkabilmektedir. Şîa’ya mensup olan İsmâilîliğin Fâtımî kolu da Ubeydullah el-Mehdî’nin öğretide gerçekleştirdiği birtakım değişiklikler sebebiyle imâmet öğretisinde ciddi bir krizle karşılaşmıştır. Bu makalede, Ubeydullah el-Mehdî’nin sebep olduğu krizin, Fâtımîler’in ilk asrında imâmetle ilgili hangi tartışmalara ve itikadî dönüşümlere sebebiyet verdiği konusu tartışılacaktır.
İslâm Hukuk Tarihindeki Âkile Bugünün Sigortası mıdır?
İslâm Hukuk Tarihindeki Âkile Bugünün Sigortası mıdır?
Yazar: Sağlam, Hadi
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 15 No. 1, 2011
Anahtar kelimeler: İslam Hukuku,Akile,Sigorta

İslâm hukuk tarihinde günümüz sigorta sistemiyle benzerlik gösteren “âkile müessesesinin” ne olduğu hep merak konusu olmuştur. Acaba bu müessese nasslar doğrultusunda kusursuz sorumluluğun organize edildiği bir sosyal müessese midir? Bu disiplin, bugünün müessesesi olan sigortanın alt yapısını mı oluşturmaktadır yoksa ilk dönemlerde bu kurumsal organizasyon “âkile” kavramı ile ifade edilirken günümüzde bu organizasyon “sigorta” kavramıyla mı ifade edilmiştir? Bu makalemizde klasik dönem sigortası olarak bilinen âkile müessesesinin, İslâm hukuk tarihi açısından ele alınarak günümüz sigorta sistemiyle mukayese edilmektedir.

İslâm hukuk tarihinde günümüz sigorta sistemiyle benzerlik gösteren “âkile müessesesinin” ne olduğu hep merak konusu olmuştur. Acaba bu müessese nasslar doğrultusunda kusursuz sorumluluğun organize edildiği bir sosyal müessese midir? Bu disiplin, bugünün müessesesi olan sigortanın alt yapısını mı oluşturmaktadır yoksa ilk dönemlerde bu kurumsal organizasyon “âkile” kavramı ile ifade edilirken günümüzde bu organizasyon “sigorta” kavramıyla mı ifade edilmiştir? Bu makalemizde klasik dönem sigortası olarak bilinen âkile müessesesinin, İslâm hukuk tarihi açısından ele alınarak günümüz sigorta sistemiyle mukayese edilmektedir.
FELSEFÎ VE TEOLOJİK BİR PROBLEM OLARAK DİNÎ ÇEŞİTLİLİK
FELSEFÎ VE TEOLOJİK BİR PROBLEM OLARAK DİNÎ ÇEŞİTLİLİK
Yazar: Arıcan, Kazım
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 15 No. 1, 2011
Anahtar kelimeler: Felsefî problem, teolojik problem, dinî çeşitlilik

Dinî çeşitlilik konusu, Batı dünyasında, son yıllarda üzerinde en çok tartışma yapılan sorunlar arasında en önde gelenlerdendir. Özellikle çağdaş din felsefesi bağlamında, dinî çeşitlilik üst başlığı altında, üç paradigma ya da model çerçevesinde tartışmalar ön plana çıkmaktadır: Dinî tekelcilik, dinî kapsayıcılık ve dinî çoğulculuk. Çalışmamıza ilk olarak, dinî çeşitliliğin mahiyetini ele alarak başlamak istiyoruz. Bu eksende temayüz eden sorunlar ve tartışmalar, dinlerin farklılığı ya da dinî çeşitlilik meselesinin neliği, dinî çokluk ile dinî çoğulculuğun mahiyet farklılığı meselesidir.    Ardından dinî çeşitlilik tartışmaları bağlamında ele alınan üç paradigmayı ayrı ayrı ele alarak çalışmamızı sonlandırmak istiyoruz.

Dinî çeşitlilik konusu, Batı dünyasında, son yıllarda üzerinde en çok tartışma yapılan sorunlar arasında en önde gelenlerdendir. Özellikle çağdaş din felsefesi bağlamında, dinî çeşitlilik üst başlığı altında, üç paradigma ya da model çerçevesinde tartışmalar ön plana çıkmaktadır: Dinî tekelcilik, dinî kapsayıcılık ve dinî çoğulculuk. Çalışmamıza ilk olarak, dinî çeşitliliğin mahiyetini ele alarak başlamak istiyoruz. Bu eksende temayüz eden sorunlar ve tartışmalar, dinlerin farklılığı ya da dinî çeşitlilik meselesinin neliği, dinî çokluk ile dinî çoğulculuğun mahiyet farklılığı meselesidir.    Ardından dinî çeşitlilik tartışmaları bağlamında ele alınan üç paradigmayı ayrı ayrı ele alarak çalışmamızı sonlandırmak istiyoruz.