İNSANİ KALKINMA İLE KARBONSUZ EKOLOJİK AYAK İZİ İLİŞKİSİ: SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMAYA FARKLI BİR BAKIŞ AÇISI
Relationship Between Human Development and Non-Carbon Ecological Footprint: A Different Perspective To Sustainable Development
Yazar: Oluç, İhsan
Dergi: Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Vol. 41 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Development Economics - Macro ; Kalkınma Ekonomisi - Makro ; Non-Carbon Ecological Footprint,Human Development,Sustainable Development ; Karbonsuz Ayak İzi,İnsani Kalkınma,Sürdürülebilir Kalkınma

Bu çalışmanın amacı, Türkiye için çok boyutlu insani kalkınma endeksi, yenilenebilir enerji tüketimi, yenilenemez enerji tüketimi ve ekonomik büyümenin karbonsuz ayak izi üzerindeki etkilerini analiz etmektir. Bu amaçla 1965-2016 dönemine ait veriler kullanılarak modifiye edilmiş insani kalkınma Kuznets eğrisi test edilmiştir. Karbonsuz ayak izinin kullanılması ile çevresel bozulmanın lokal etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yapılan analizin güvenilir sonuçlar üretebilmesi amacıyla ilgili döneme ait Türkiye’nin yaşamış olduğu ekonomik ve sosyal dönüşümler dikkate alınarak yapısal kırılmalı metotlar kullanılmıştır. Değişkenlerin durağanlıkları Carrion-i-Silvestre yapısal kırılmalı birim kök testi (2009) ile araştırılmıştır. Gregory-Hansen yapısal kırılmalı eşbütünleşme testi (1996) ile seriler arasında eşbütünleşme ilişkisi araştırılmış, Tam modifiye edilmiş en küçük kareler (FMOLS) yöntemiyle uzun ve kısa dönem katsayı tahmini yapılmıştır. Son olarak değişkenler arası nedensellik ilişkisi Hatemi-j (2012) asimetrik nedensellik testi ile araştırılmıştır. Yapılan ampirik analiz sonucunda çok boyutlu insani kalkınma ile karbonsuz ayak izi arasında “Ters U” ilişkisinin bulunduğu ve serilerin eşbütünleşik olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yenilenebilir enerji tüketimi ile ekonomik büyümenin, karbonsuz ayak izini büyütürken yenilenemez enerji tüketiminin karbonsuz ayak izini küçülttüğü ve çevresel bozulmayı azaltığı sonucuna ulaşılmıştır.

The purpose of this research is to examine the effects of multidimensional human development index, renewable energy consumption, non-renewable energy consumption and economic growth on non-carbon ecological footprint for Turkey. The modified human development Kuznets curve was tested for this purpose using data from 1965 to 2016. With the use of non-carbon ecological footprint, it is aimed to investigate the local effects of environmental degradation. To produce reliable results, structural break methods were used, considering the economic and social transformations Turkey had experienced during the relevant period. The Carrion-i-Silvestre structural break unit root (2009) test was used to evaluate the stationarity of the variables. The cointegration relationship between the series was investigated using the Gregory-Hansen structural break cointegration test (1996), and the long and short term coefficients were estimated using the Fully Modified Least Squares (FMOLS) method. Finally, the causal relationship between the variables was explored by Hatemi-j (2012) asymmetric causality test. According to the empirical findings, there is an "Inverted U" relationship between multidimensional human development and non-carbon ecological footprint, and the series are cointegrated. It has been concluded that renewable energy consumption and economic growth contribute to the expansion of the non-carbon ecological footprint, while non-renewable energy consumption reduces the non-carbon ecological footprint and mitigates environmental degradation.