27 Mayıs Darbesi ve Ali Fuat Başgil
27 Mayıs Darbesi ve Ali Fuat Başgil
Yazar: Soysüren, Ali Haydar
Dergi: Mülkiye Dergisi, Vol. 45 No. 3, 2020
Anahtar kelimeler: Başgil,Demokrasi,Sol,Muhafazakâr,27 Mayıs Darbesi.

Bu çalışma Ali Fuat Başgil’in 27 Mayıs darbesi karşısında takındığı tutuma odaklanırken,Türkiye’de askeri darbelere desteğin yaygınlığına dair bir fikir vermeyi de amaçlamaktadır.27 Mayıs 1960, 12 Mart 1971 ve 12 Eylül 1980 müdahalelerinden farklı olarak genellikle“Sol”la ilişkilendirilmektedir. Ali Fuat Başgil’in benimsediği ideolojik çizgi ise, 27 Mayıs’aatfedilen hattan farklıdır. Başgil, kendisini “milliyetçi, maneviyatçı, hürriyetçi, terakkicimuhafazakâr” bir eksen üzerinden konumlandırmaktadır. Aynı zamanda Başgil, yaygınşekilde darbe karşıtlığının bir sembolü sayılmaktadır. Özellikle iki binli yıllarda bu vurguüzerinden gündeme getirilmiştir. Çalışma, Başgil’e dair yaygın algıyı sorgulamakta, 27Mayıs darbesine yaklaşımını kendi yazdıkları üzerinden sergilemektedir. Bu kapsamdabaşlangıçta, Başgil hakkındaki popüler algıya ilişkin bazı hatırlatmalar yapılmıştır.Ardından Başgil’in açık bir şekilde 27 Mayıs darbesini meşru bir hareket olarak gördüğüortaya konmuş, böylece algıyla gerçeklik arasındaki farka dikkat çekilmiştir. Çok zamandarbe karşıtlığının prototipi olarak sunulan Başgil’in, siyaset bilimi argümanlarıyladarbeye meşruiyet kazandırmaya dönük yorumları, meselelere, bu arada aydınlaraseçmeci bir yaklaşımla değil, bir bütünlük içerisinde bakmanın önemini hatırlatmıştır.Devamında Başgil’in darbeye yönelik tutumunun konjonktürel olup olmadığı hususudeğerlendirilmiştir. Bu kapsamda daha önce ifade ettiği bazı görüşler üzerindedurulmuştur. Demokrasinin oy sayısına indirgenmemesi, memleketin kaderinin“cahil” kitlelere bırakılmaması gerektiği şeklindeki değerlendirmelerinin altı çizilmiştir.Bu düşünceleriyle, darbe karşısında takındığı tutum arasında ilişki kurulabileceğiyönünde çıkarımlara varılmıştır. 27 Mayıs döneminde bir süre tutuklanan Başgil, 1961seçimlerinden sonraki Cumhurbaşkanlığı adaylığını, bizzat darbecilerin baskısıyla geriçekmek zorunda kalmıştır. Bu kapsamda onu darbeciler nezdinde sakıncalı hale getirenfaktörler araştırılmıştır. Çalışmanın son kısmında, Türkiye’deki laiklik uygulamasınadönük eleştirel tutumu ile Anayasayı yapacak Kurucu Meclisin yapısı ve işleyişihakkındaki görüşlerine dikkat çekilmiştir. Muhalif konumunun, darbe karşıtlığıyla değil,darbe sonrası izlenecek politikalarla ilgili olduğu savunulmuştur.

Bu çalışma Ali Fuat Başgil’in 27 Mayıs darbesi karşısında takındığı tutuma odaklanırken,Türkiye’de askeri darbelere desteğin yaygınlığına dair bir fikir vermeyi de amaçlamaktadır.27 Mayıs 1960, 12 Mart 1971 ve 12 Eylül 1980 müdahalelerinden farklı olarak genellikle“Sol”la ilişkilendirilmektedir. Ali Fuat Başgil’in benimsediği ideolojik çizgi ise, 27 Mayıs’aatfedilen hattan farklıdır. Başgil, kendisini “milliyetçi, maneviyatçı, hürriyetçi, terakkicimuhafazakâr” bir eksen üzerinden konumlandırmaktadır. Aynı zamanda Başgil, yaygınşekilde darbe karşıtlığının bir sembolü sayılmaktadır. Özellikle iki binli yıllarda bu vurguüzerinden gündeme getirilmiştir. Çalışma, Başgil’e dair yaygın algıyı sorgulamakta, 27Mayıs darbesine yaklaşımını kendi yazdıkları üzerinden sergilemektedir. Bu kapsamdabaşlangıçta, Başgil hakkındaki popüler algıya ilişkin bazı hatırlatmalar yapılmıştır.Ardından Başgil’in açık bir şekilde 27 Mayıs darbesini meşru bir hareket olarak gördüğüortaya konmuş, böylece algıyla gerçeklik arasındaki farka dikkat çekilmiştir. Çok zamandarbe karşıtlığının prototipi olarak sunulan Başgil’in, siyaset bilimi argümanlarıyladarbeye meşruiyet kazandırmaya dönük yorumları, meselelere, bu arada aydınlaraseçmeci bir yaklaşımla değil, bir bütünlük içerisinde bakmanın önemini hatırlatmıştır.Devamında Başgil’in darbeye yönelik tutumunun konjonktürel olup olmadığı hususudeğerlendirilmiştir. Bu kapsamda daha önce ifade ettiği bazı görüşler üzerindedurulmuştur. Demokrasinin oy sayısına indirgenmemesi, memleketin kaderinin“cahil” kitlelere bırakılmaması gerektiği şeklindeki değerlendirmelerinin altı çizilmiştir.Bu düşünceleriyle, darbe karşısında takındığı tutum arasında ilişki kurulabileceğiyönünde çıkarımlara varılmıştır. 27 Mayıs döneminde bir süre tutuklanan Başgil, 1961seçimlerinden sonraki Cumhurbaşkanlığı adaylığını, bizzat darbecilerin baskısıyla geriçekmek zorunda kalmıştır. Bu kapsamda onu darbeciler nezdinde sakıncalı hale getirenfaktörler araştırılmıştır. Çalışmanın son kısmında, Türkiye’deki laiklik uygulamasınadönük eleştirel tutumu ile Anayasayı yapacak Kurucu Meclisin yapısı ve işleyişihakkındaki görüşlerine dikkat çekilmiştir. Muhalif konumunun, darbe karşıtlığıyla değil,darbe sonrası izlenecek politikalarla ilgili olduğu savunulmuştur.