Klasik Türk Şiirinde “Yüzü Açılmış” Deyimi Üzerine
On The Idiom “Yüzü Açilmiş” In Classical Turkish Poetry
Yazar: Keklik, Murat
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 23 No. 23, 0
Anahtar kelimeler: Deyim,Yüzü açılmış,Beyit,Klasik Türk Şiiri ; Idiom,yüzü açılmış-face opened,Couplet,Classical Turkish poetry

Deyim ve atasözleri toplumların en önemli dil  hazineleridir. En az iki kelimeden oluşan dil birlikleri olan  deyimler ifadeye zenginlik kattıkları gibi ait olduğu  toplumun kültür dinamiklerini, yaşayışını, inançlarını  yansıtırlar. Bir dildeki deyimler incelendiğinde o dili  kullanan toplumun değer yargıları hakkında bilgiler  edinilebilir. Deyimlerin bir kısmı dilden dile aktarılarak  günümüze kadar ulaştırılmış, bir kısmı da edebî eserlerin  sayfaları arasında kalarak unutulmuş dolayısıyla  kullanımdan düşmüştür. Kimi deyimler de kuşaktan kuşağa  aktarılırken söyleyiş ve anlam bakımından değişime  uğramıştır. Edebi metinlerde deyimlerin tarihsel süreç  içindeki gelişimini izlemek mümkündür. Klasik Türk  edebiyatı metinleri bu açıdan oldukça zengin kaynaklardır.  Bu metinler yazıldıkları dönemin toplum hayatına, değer  yargılarına ışık tutan deyimlerle doludur. Klasik Türk  edebiyatı metinlerinde geçen deyim ve tabirleri doğru  anlamak ve yorumlamak bu metinlerin anlaşılmasında kilit  öneme sahiptir. Çalışmamıza konu olan “yüzü açılmış”  deyimine 16. yüzyıl metinlerinde rastlanmaktadır. Deyimin  geçtiği beyitler ve ilişkili olduğu kavramlar çözümlenip  yorumlandığında toplumun değer yargılarını yansıtan ve  günlük dilde yaygın olarak kullanılan bir deyim olduğu  anlaşılmaktadır. Çalışmada divanlar ve mecmualar  taranarak “yüzü açılmış” deyiminin geçtiği beyitler tespit  edilmiş, tespit edilen beyitlerden yola çıkılarak yüzü açılmış  deyiminin anlam çerçevesi çizilmeye çalışılmış, deyimin kullanım şekilleri ve bağlamlarının ortaya konulması  amaçlanmıştır.

Idioms and proverbs are the most important language  treasures of societies. The idioms, which are language  associations of at least two words, add richness to the  expression and reflect the cultural dynamics, life, and  beliefs of the society to which they belong. When the idioms  in a language are examined, information about the value  judgments of the society can be obtained. Some of the  idioms have been transferred to the present day by  transferring them from language to language, and some of  them have been forgotten by staying in the pages of literary  works and thus have fallen out of use. Some idioms have  been changed in terms of discourse and meaning as they  are transferred from generation to generation. It is possible  to follow the development of idioms in historical texts in  literary texts. Classical Turkish literature texts are very  rich sources in this respect. These texts are full of idioms  that shed light on the social life and value judgments of the  period in which they were written. To correctly understand  and interpret the idioms and phrases used in the texts of  classical Turkish literature are key to the understanding of  these texts. The expression “yüzü açılmış-face-opened”,  which is the subject of our study, is found in the 16th  century texts. When the couplets and the related concepts  are analyzed and interpreted, it is understood that it is a  commonly used phrase in daily language that reflects the  value judgments of society. In this study, divans and  mecmuas were scanned and couplets using the phrase “yüzü açılmış face-opened”were identified. Based on the  couplets identified, it was tried to draw the meaning frame  of the expression “yüzü açılmış-face opened”. It is aimed to  reveal the usage forms and contexts of the statement.