Kadın ve Erkeklerde Olumsuz Değerlendirilme Korkusunun Belirlenmesinde Algılanan Ebeveyn Tutumları ve Benlik Saygısının Rolü
The Role of Self-Esteem and Perceived Parental Attitudes in Determining Fear of Negative Evaluation in Men and Women
Yazar: Cankardaş, Sinem
Dergi: Psikoloji Çalışmaları, Vol. 39 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Perceived parental attitudes,fear of negative evaluation,self-esteem,social anxiety,gender ; Algılanan ebeveyn tutumları,olumsuz değerlendirilme korkusu,benlik saygısı,sosyal anksiyete,cinsiyet

Alan yazındaki bulgular olumsuz değerlendirilme korkusunun beden dismorfik bozukluğu, yeme bozuklukları, sosyal kaygı gibi birçok bozuklukla ilişkili olduğuna işaret etmektedir. Bu nedenle olumsuz değerlendirilme korkusunun ortaya çıkışında etkili olan faktörlerin tespit edilmesi, ruh sağlığı alanında önleyici programlar geliştirmede oldukça önemlidir. Olumsuz değerlendirilme korkusunun düşük benlik saygısı ve reddedici ebeveyn tutumları ile ilişkili olduğuna dair çalışmalar bulunsa da bu konudaki bilgi yeterli değildir. Yapılan bu çalışmada hem kadın ve erkeklerin ebeveynlerinden farklı tutumlar gördüğü varsayımını test etmek hem de kadın ve erkeklerde olumsuz değerlendirilme korkusunun belirlenmesinde benlik saygısı ve algılanan ebeveyn tutumlarının rolünün araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla 125’i kadın olmak üzere 230 üniversite öğrencisi Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği, Kısaltılmış Algılanan Ebeveyn Tutumları Ölçeği Çocuk Formu ve Olumsuz Değerlendirilme Korkusu Ölçeği Kısa Formu doldurmuştur. Yapılan bağımsız gruplar için t testi sonucu ebeveynden algılanan duygusal sıcaklık ve reddedicilik puanlarının cinsiyete göre farklılaştığı görülmüştür. Buna göre kadınlar ebeveynlerinden daha fazla duygusal sıcaklık görürken, erkekler daha fazla reddedici tutumlar deneyimlemektedir. Kadın ve erkeklerde olumsuz değerlendirilme korkusunu yordayan değişkenleri tespit edebilmek için iki ayrı regresyon analizi yapılmıştır. Kadınlarda düşük benlik saygısının olumsuz değerlendirilme korkusundaki varyansın %12’sini açıkladığı ancak erkeklerde benlik saygısının olumsuz değerlendirilme korkusunu belirleyen bir değişken olmadığı görülmüştür. Bunun yerine erkeklerde ebeveynin aşırı koruyucu tutumunun olumsuz değerlendirilme korkusu üzerinde etkili bir değişken olduğu ve olumsuz değerlendirilme korkusu düzeyindeki varyansın %20’sini açıkladığı bulunmuştur. Elde edilen bulgular, hem olumsuz değerlendirilme korkusunun ortaya çıkışında etkili faktörlerin araştırılmasında hem de önleyici müdahaleler geliştirilmesinde toplumsal cinsiyet rolü beklentilerinin de göz önünde bulundurulması gerektiğine işaret etmektedir. Çalışmanın bulguları ışığında kadınlarda benlik saygısını geliştirmeye yönelik bireysel müdahalelerin, erkeklerde ise ebeveynleri hedef alan ve olumlu ebeveyn tutumlarını geliştirmeye yönelik eğitim programlarının etkili önleyici müdahaleler olabileceği düşünülmüştür.

The findings in recent literature indicate that fear of negative evaluation is related to many disorders such as body dysmorphic disorder, eating disorders and social anxiety. Therefore, determining the factors that affect the development of fear of negative evaluation seems important for developing preventive programs in the field of mental health. Although previous studies reported that the fear of negative evaluation is related to low self-esteem and rejecting parental attitudes, our knowledge is still inadequate in this area. The aim of this study was to both test the assumption that the attitudes of parents of women and men differ, and to investigate the role of self-esteem and perceived parental attitudes in the determination of the fear of negative evaluation in women and men. To this end, 230 university students (125 of which were women) completed the Rosenberg Self-Esteem Scale, the Perceived Parental Attitudes Scale and the Brief Fear of Negative Evaluation Scale. The results suggest that perceived emotional warmth and rejection scores were different across genders. While women perceived more emotional warmth, men perceived higher rejective parental attitudes. Two different regression analyses were performed to determine the predictors of fear of negative evaluation in women and men. Low self-esteem accounted for 12% of the variance in fear of negative evaluation among women. Overprotective parental attitudes accounted for 20% of the variance in fear of negative evaluation among men. The findings indicate that gender role expectations should be taken into consideration in the investigation of those factors affecting the development of fear of negative evaluation and in the development of preventive interventions. In light of the findings of this study, it is believed that individual interventions which aim to improve self-esteem in women, and education programs which aim to encourage parents to develop positive parental attitudes could be effective as preventive interventions.