Çuvaş Edebiyatında Usta Bir Hikâyeci, Sivri Dilli Bir Eleştirmen: Hvetĩr Uyar (1914 -2000)
Çuvaş Edebiyatında Usta Bir Hikâyeci, Sivri Dilli Bir Eleştirmen: Hvetĩr Uyar (1914 -2000)
Yazar: Yıldırım, Özgür
Dergi: İdil Ural Araştırmaları Dergisi, Vol. 1 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Creative Arts and Writing ; Sanat ve Edebiyat ; Hvetir Uyar,Çuvaş Edebiyatı,Eleştiri Edebiyatı,Tanata,Fedor Ermiloviç Afanas'yev

XIX. yüzyıla kadar sözlü olarak gelişimini sürdüren Çuvaş edebiyatı,Yakovlev, N. İ. Zolotnitskiy, N. İ. Aşmarin, G. Timofey gibi şair, yazar vearaştırmacıların çalışmalarıyla bir yazılı edebiyat geleneğine kavuşmuş,sonraki dönemlerde yetişen yetenekli şair ve yazarların çalışmalarıyla damodern ve özgün kimlik kazanarak atılıma geçmiştir. Gerçekleştirdiğiçalışmalarla Çuvaş edebiyatının gelişimine yön veren yazarlardan biri de HvetĩrUyar’dır. Ünlü şair İlle Tĭhti ile İvan Muçi’nin yönlendirmesi ve teşvikiyle1930’lu yıllardan itibaren yazım faaliyetlerine başlayan Uyar, Çuvaşedebiyatında ustaca kurgulanmış hikâyeleriyle tanınmış, Çuvaş sosyal hayatınıntemel meselelerine yönelen ve  dilioldukça sivrilen eleştiri eserleriyle geniş kitlelere ulaşmıştır. Millî birşuurla hareket edip halkı merkeze alan bir yaklaşım benimseyerek eserlerinibiçimlendiren yazar, kaleme aldığı deneme, roman ve hikâyeleriyle halkın bilgibirikimini artırmaya çalışmıştır. Bu çerçevede söz konusu eserlerini derinbilgilerle süslemiştir. Eserlerinin konusunu tamamen Çuvaş sosyal hayatındanseçen Uyar, kahramanlarını da Çuvaşların sosyal yaşamına ve dünya görüşüneuygun bir şekilde biçimlendirmiştir. Ayrıca, yazar, roman ve hikâyelerindeoldukça başarılı, resmedici betimlemeler ve psikolojik tahlilergerçekleştirmiş, Çuvaş edebiyatında psikolojik tahlil yöntemini kullanarakinsanın iç dünyasına yönelen ilk yazarlardan biri olmuştur. Bu yazıda, Çuvaşedebiyatının gelişmi üzerinde kaleme aldığı eserleriyle büyük bir rol sahibiolan Hvetĩr Uyar tanıtılmaya çalışılacak ve böylece Çuvaş edebiyatı üzerineTürkiye’de gerçekleştirilen çalışmlara bir katkı yapılmaya çalışılacaktır.

XIX. yüzyıla kadar sözlü olarak gelişimini sürdüren Çuvaş edebiyatı,Yakovlev, N. İ. Zolotnitskiy, N. İ. Aşmarin, G. Timofey gibi şair, yazar vearaştırmacıların çalışmalarıyla bir yazılı edebiyat geleneğine kavuşmuş,sonraki dönemlerde yetişen yetenekli şair ve yazarların çalışmalarıyla damodern ve özgün kimlik kazanarak atılıma geçmiştir. Gerçekleştirdiğiçalışmalarla Çuvaş edebiyatının gelişimine yön veren yazarlardan biri de HvetĩrUyar’dır. Ünlü şair İlle Tĭhti ile İvan Muçi’nin yönlendirmesi ve teşvikiyle1930’lu yıllardan itibaren yazım faaliyetlerine başlayan Uyar, Çuvaşedebiyatında ustaca kurgulanmış hikâyeleriyle tanınmış, Çuvaş sosyal hayatınıntemel meselelerine yönelen ve  dilioldukça sivrilen eleştiri eserleriyle geniş kitlelere ulaşmıştır. Millî birşuurla hareket edip halkı merkeze alan bir yaklaşım benimseyerek eserlerinibiçimlendiren yazar, kaleme aldığı deneme, roman ve hikâyeleriyle halkın bilgibirikimini artırmaya çalışmıştır. Bu çerçevede söz konusu eserlerini derinbilgilerle süslemiştir. Eserlerinin konusunu tamamen Çuvaş sosyal hayatındanseçen Uyar, kahramanlarını da Çuvaşların sosyal yaşamına ve dünya görüşüneuygun bir şekilde biçimlendirmiştir. Ayrıca, yazar, roman ve hikâyelerindeoldukça başarılı, resmedici betimlemeler ve psikolojik tahlilergerçekleştirmiş, Çuvaş edebiyatında psikolojik tahlil yöntemini kullanarakinsanın iç dünyasına yönelen ilk yazarlardan biri olmuştur. Bu yazıda, Çuvaşedebiyatının gelişmi üzerinde kaleme aldığı eserleriyle büyük bir rol sahibiolan Hvetĩr Uyar tanıtılmaya çalışılacak ve böylece Çuvaş edebiyatı üzerineTürkiye’de gerçekleştirilen çalışmlara bir katkı yapılmaya çalışılacaktır.