Ortaöğretim Öğrencilerinin Eğitimde Yapay Zekâ Kullanımına Yönelik Kaygı Ölçeğinin Geliştirilmesi
Development of the Anxiety Scale for Secondary School Students Regarding the Use of Artificial Intelligence in Education
Yazar: Bebek, Mehmet; Doğusoy, Berrin; Uzun, Nezaket Bilge
Dergi: Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, Vol. 16 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: Social and Humanities Education (Excluding Economics, Business and Management) ; Sosyal ve Beşeri Bilimler Eğitimi (Ekonomi, İşletme ve Yönetim Hariç) ; Other Fields of Education (Other) ; Alan Eğitimleri (Diğer) ; Artificial intelligence,scale development,secondary school students. ; Yapay zekâ,ölçek geliştirme,ortaöğretim öğrencileri

Bu çalışmanın amacı ortaöğretim öğrencilerinin eğitimde yapay zekâ kullanımına yönelik kaygı düzeylerini ölçmeye yönelik psikometrik nitelikleri güçlü Türkçe bir ölçme aracı geliştirilmesidir. Ölçme aracının geliştirilmesi sürecinde, geçerlik ve güvenilirlik analizleri rasyonel ve istatistiksel olarak yapılandırılmıştır. Açımlayıcı faktör analiz sonuçlarına göre ölçeğin 29 madde ve 4 faktörden (öğretim ortamı, bilgi güvenliği ve hata payı, beceri geliştirme eksikliği, güvenilirlik) oluşan bir yapı gösterdiği belirlenmiştir. Ölçeğin açıklanan toplam varyansı %53,91 olarak hesaplanmıştır. Ölçme aracının iç tutarlılığı ile ilgili Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı ölçeğin geneli için 0,934; öğretim ortamı, bilgi güvenliği ve hata payı, beceri geliştirme eksikliği, güvenilirlik boyutları bazında ise sırayla 0,896, 0,815, 0,837 ve 0,806 olarak hesaplanmıştır. Buna dayanarak ölçeğin yüksek bir güvenirliğe sahip olduğu görülmüştür. Dört faktörlü yapının doğrulayıcı faktör analiz bulguları model veri uyumunun sağlandığı ve madde standart yüklerinin 0,33 ile 0,79 aralığında değiştiği, tüm maddelerin t değerlerinin anlamlı olduğu, CR katsayılarının ve yakınsak geçerlik için elde edilen açıklanan ortalama varyans (AVE) değerlerinin istenen büyüklüklerde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu bulgulardan yola çıkılarak, eğitimde yapay zekâ kullanımına yönelik kaygı ölçeğinin, bilimsel ve psikometrik açıdan güvenilir ve geçerli olduğu söylenebilir.

The purpose of this study is to develop a psychometrically robust Turkish-language measurement instrument to assess secondary school students’ anxiety levels regarding the use of artificial intelligence in education. During the scale development process, validity and reliability analyses were conducted through both rational and statistical methods. Exploratory factor analysis revealed that the scale consists of 29 items and demonstrated a four-factor structure: (1) instructional environment, (2) information security, (3) lack of skill development and (4) reliability. The total explained variance of the scale was calculated as 53.91 %. The Cronbach's alpha reliability coefficient was calculated as 0,934 for the overall scale, with subscale coefficients of 0,896 (instructional environment), 0,815 (information security), 0,837 (lack of skill development), and 0,806 (reliability), indicating high reliability. Confirmatory factor analysis results confirmed the four-structure, demonstrating a good model-data fit. Standardised factor loadings ranged between 0,33 and 0,79, with all t-values being statistically significant. The composite reliability (CR) coefficients and average variance extracted (AVE) values met the recommended thresholds for convergent validity. Based on these findings, it can be concluded that the Anxiety Scale for Artificial Intelligence Use in Education demonstrates both scientific and psychometric reliability and validity.