Bilimsel Muhakeme Konusunda Türkiye’de Gerçekleştirilen Tezlerin Analizi: Bir Meta-Sentez Çalışması / Analysis of Dissertations on Scientific Reasoning in Türkiye: A Meta-Synthesis Study
Analysis of Dissertations on Scientific Reasoning in Türkiye: A Meta-Synthesis Study / Bilimsel Muhakeme Konusunda Türkiye’de Gerçekleştirilen Tezlerin Analizi: Bir Meta-Sentez Çalışması
Yazar: Ergün, Zeynep; Tümoğlu, Emine; Şahin, Dilara; Kabataş Memiş, Esra
Dergi: e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, Vol. 14 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Studies on Education ; Eğitim Üzerine Çalışmalar ; Eğitim,Fen eğitimi,Bilimsel muhakeme,Meta-sentez ; Education,Science education,Scientific Reasoning,Meta-synthesis

Bu araştırma ile Türkiye’ de bilimsel muhakeme konusunda gerçekleştirilen tezlerin analiz edilmesi ve bu alanda nasıl bir eğilim olduğunun ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında tezlere YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanından ulaşılmıştır. Tez adı “Muhakeme” olarak “Eğitim ve Öğretim” konusunda tezler taranmıştır. Bu kapsamda, meta-sentez çalışmasına 73 lisansüstü tez dâhil edilmiştir. Tezlerin her birine içerik analizi yapılarak çalışmanın amacı, konu alanı, yöntemi, örneklemi, veri toplama araçları, kullanılan öğretim uygulamaları, kullanılan istatistiki yöntemler ve elde edilen sonuçlar ve öneriler olarak incelenmiştir. Elde edilen veriler tablo ve grafiklerle gösterilmiş, frekansları verilerek sonuçlar yorumlanmıştır. Araştırma kapsamında tezlerin amaçları incelenerek muhakeme becerisinin tespit edilmesi ve geliştirilmesi, herhangi bir uygulamanın muhakeme becerisine etkisi, muhakeme becerisinin diğer değişkenlerle ilişkisi, muhakeme becerisine yönelik ölçek geliştirme, muhakemeyi etkileyen faktörler, muhakeme süreci ve müfredat inceleme temaları oluşturulmuştur. Yapılan çalışmalarda deneysel çalışmaların ve tarama çalışmaların sayısının fazla olduğu görülmektedir. Bunlara ek olarak nitel yöntemlerden durum çalışmasının da fazla sayıda kullanıldığı görülmektedir. Yapılan çalışmalarda en fazla beceri testinden yararlanıldığı görülmektedir. Veriler incelendiğinde nicel yaklaşımlardan yararlanılan araştırmalara bağlı olarak parametrik testlerin daha fazla kullanıldığı, non-parametrik testlerin ise az kullanıldığı görülmüştür. Nitel yaklaşımlardan yararlanılan araştırmalarda ise içerik analizi, betimsel analiz gibi analiz teknikleri kullanılmıştır. Yapılan çalışmalardan elde edilen sonuçlara bakıldığında; muhakeme becerisinin geliştirilebilmesine imkân kılan uygulamalar kullanıldığında muhakeme becerisine olumlu bir etkinin söz konusu olduğu görülmekte, ayrıca muhakeme becerisinin öz yeterlilik, algı hızı, karar verme, bilimin doğası algısı gibi diğer değişkenlerle ilişkisinin önemine vurgu yapılmaktadır. Çalışmaların daha fazla katılımcı ile daha fazla sürede uygulanmasına, farklı konularda ve farklı değişkenler ele alınarak yürütülmesine yönelik öneriler göze çarpmaktadır.

AbstractWith this research, it is aimed to analyze the theses on scientific reasoning in Türkiye and to reveal what kind of orientation there is in this field. Within the scope of the research, theses were accessed from the YÖK National Thesis Center database. Theses titled “Reasoning” and “Education and Training” were scanned and included in the meta-synthesis study of 73 postgraduate theses. The purpose, subject area, method, sample, data collection tools, teaching practices used, statistical methods used, results and suggestions of the research were examined by making content analysis for each of the theses. Within the scope of the research, the aims of the theses were examined and the themes of determining and developing the reasoning skill, the variables affecting the reasoning skill, the effect of any application on the reasoning skill, the relationship of the reasoning skill with other variables, scale development and curriculum review were examined. In the studies conducted, it is seen that the number of experimental studies and screening studies is high. In addition to these, case study, which is one of the qualitative methods, was used extensively. It is seen that skill tests are mostly used in the studies. In studies using quantitative approaches, it has been seen that parametric tests are used more than non-parametric tests. Analysis techniques such as content analysis and descriptive analysis were used in studies using qualitative approaches. Considering the results obtained from the studies; When applications that enable the development of reasoning skills are used, it is emphasized that reasoning skills have a positive effect on self-efficacy, speed of perception, decision-making, decision-making and the perception of the nature of science. It is recommended that the studies be conducted for a longer period of time, with more participants, on different subjects and taking into account different variables.