Bizans İmparatorlarının Kuzeyli Muhafızları: Varegler
The Northern Guards of the Byzantine Emperors: The Varangians
Yazar: Şen, Fatih; Çog, Mehmet
Dergi: Mavi Atlas, Vol. 13 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: History of The Byzantine ; Bizans Tarihi ; Varangians,Byzantium,Early Rus’,First Russian State,Imperial Guards ; Varegler,Bizans,Erken Ruslar,İlk Rus Devleti,İmparator Muhafızları

Bizans İmparatorluğu’nun uzun tarihi boyunca imparatorların kişisel güvenlikleri her zaman önemli bir mesele olmuştur. İmparatorluk bünyesinde kurulan ve Hetaireia olarak adlandırılan özel muhafız alayları, bu zorlu görevi üstlenmiştir. Ancak bu muhafız alayları, her zaman imparatorlara sadık olmamışlardır. Bizans tarihinde pek çok kez bu muhafızlar, gaspçı imparatorların ya da isyan eden yetenekli komutanların yanında yer alarak imparatorları arkadan vurmuşlardır. Sadakatleri çok kolay bir şekilde para ile satın alınan bu muhafızlar; saray teşkilatının aksamasına, daha da önemlisi imparatorun hayatının tehlikeye girmesine neden olmuştur. Bu durumun getirdiği tehlikelerin farkında olan İmparator II. Basileios 988’de radikal bir karar ile kişisel muhafızlarını yerli unsurlar yerine o dönemde Kiev’de yaşayan ve sadakatleri ile tanınan Kuzey kökenli Vareglerden seçmeye karar vermiştir. Bundan sonraki süreçte iki kısma ayrılan Vareglerin bir bölüğü imparatorların özel muhafızları olurken diğer bir bölüğü de merkezi orduların içerisine paralı askerler olarak alınmıştır. II. Basileios’un bu tarihi kararından sonra hem sarayda hem de saha ordularında görev alan Vareg savaşçıları, Bizans İmparatorluğu’nun eski parlak günlerine kavuşmasında oldukça büyük katkılar sağlamışlardır. Vareglerin yeni kurulan Rus Devleti’nin siyasi, kültürel ve ekonomik tarihine de oldukça fazla etkileri olmuştur. İlk Rus Devleti’nin Bizans Ortodoksluğunu kabul etmesini, aynı zamanda Bizans adına Karadeniz’den gelecek tehlikelerin de önünün kesilmesini sağlamışlardır. Bu çalışmada Vareg muhafızlarının ve paralı askerlerinin Bizans'ın asker açığını kapatmasına ve eski gücüne kavuşmasına ne türden katkıları olduğu hakkında bilgi verilecektir.

Throughout the long history of the Byzantine Empire, the personal security of emperors has always been an important issue. Special guard regiments, established within the empire and called Hetaireia, carried out this tough task. However, these guard regiments were not always loyal to the emperors. Many times in Byzantine history, these guards sided with usurper emperors or talented commanders who rebelled and stabbed the emperors in the back. These guards, whose loyalty could easily be purchased with money, caused disruption in the palace organization and, more importantly, endangered the life of the emperor. Emperor Basil II, who was aware of the dangers brought by this situation, instead of choosing the guards from the local elements made a bold decision in 988 and decided to choose his personal guards from the Varangians of Northern origin, who lived in the Russian plains at that time and were known for their loyalty. In the following period, the Varangians were divided into two parts, one part of which was the special guard of the emperors, while the other part was recruited in central armies as mercenaries. After this historic decision by Basil II, the Varangian warriors, who served both in the palace and in the field armies, made great contributions to the Byzantine Empire's return to its former glory. The Varangians had a significant impact on the political, cultural, and economic history of the newly established Russian state. They not only ensured that the first Russian state embraced Byzantine Orthodoxy but also prevented threats to Byzantium from the Black Sea. Therefore, this study will examine how the Varangian guards and mercenaries contributed to overcoming the Byzantine Empire’s shortage of soldiers and to regaining its former strength.