Etkin Sağlık Sistemleri İçin Güçlü Birinci Basamak
Strong Primary Care for Effective Health Systems
Yazar: Ayhan Başer, Duygu; Kahveci, Rabia; Koç, Meltem; Kasım, İsmail; Şencan, İrfan; Özkara, Adem
Dergi: Ankara Medical Journal, Vol. 15 No. 1, 2014
Anahtar kelimeler: Family Practice; Health Systems Plans; Primary Care Physicians ; Aile Hekimliği; Birinci Basamak Hekimleri; Sağlık sistemi planları

Günümüzde sağlık hizmetleri; birinci basamak, ikinci basamak ve üçüncü basamak biçiminde örgütlenmiştir. Birinci basamak sağlık hizmetleri; sağlık hizmetleri örgütlenmesinde, merkezi konumda bulunmaktadır. Uluslararası araştırmalar; iyi eğitilmiş aile hekimlerinin çalıştığı etkili birinci basamak temelinde örgütlenmiş sağlık sistemlerinin, birinci basamağın geliştirilmesi pasif olanlardan hem ekonomik hem de klinik başarı olarak daha etkin sağlık bakımı sağladığını göstermektedir. Birinci basamak sağlık hizmetleri, içinde birçok yapısal elemanı barındıran çok boyutlu bir sistemdir. Birinci basamak alt yapısının güçlü oluşturulduğu, insan gücünün ve diğer kaynakların tüm toplumda dengeli dağılımının yapıldığı sağlık sistemine sahip ülkelerde toplum sağlık sorunları daha çabuk ve kolay çözümlenmekte, böylece sağlık eşitsizlikleri engellenmiş olmaktadır. Birinci basamağı güçlü olan ülkelerde ikinci ve üçüncü basamağa sevk oranları düşmekte ve aile hekimleri, hastalarının çoğunun sağlık ihtiyaçlarına tatminkâr cevap verebilmektedir. Ayrıca, sağlık giderlerinin gayri safi milli hâsıladaki payının daha düşük olduğu ülkeler, sağlık hizmet sunumunda daha maliyet etkindirler. Ülkemizin de içinde bulunduğu çoğunluğu Avrupa birliğinden olan 31 ülkede devam eden ve 2013’de sonuçlanması planlanan “Avrupa da birinci basamağın kalite ve maliyeti” (QUALICOPC) isimli çalışmada ülkelerin birinci basamak sağlık sistemlerinin performansı kalite, eşitlik ve maliyet açısından değerlendirilmektedir. Bu çalışma sonucunda güçlü birinci basamağın gerekleri ve sağlık sistemleri performansına katkısıyla ilgili sorulara cevap beklenmektedir. Bugün Türkiye’de birinci basamak sağlık hizmetlerinde kökten bir değişim süreci yürütülmektedir. Aile hekimliği uygulaması, hem sağlık çalışanları, hem de vatandaşlar açısından alışılması ve düzenlenmesi vakit alacak uzun bir süreçtir. Genel sağlık sistemimizle birlikte aile hekimliğinin aksayan yönlerinin sürekli revize edilerek hızla gelişmesi ve ülkemizin dünyada örnek gösterilen ülkeler arasına girmesi en içten dileğimizdir.

Nowadays, health care services are organized in form of primary, secondary and tertiary care. The primary care services are located at center of the health services. The international researchs show that health care services which in well trained family physicians worked, provides more efficient health care both economicly and clinically success than passive ones. Primary health care services are multidimensional systems. The public health problems are resolved more quickly and easily in countries which had strong primary care infrastructure, so that health inequalities are prevented. In general, transfer rates to secondary and tertiary care fall and family physicians provide satisfactory answers to the majority of patients in countries with strong primary care. In addition, the countries which have strong primary care and lowest share of health expenditures in GNP are more cost-effective. The performance of countries’ primary health care systems are evaluated according to quality, equality and cost, in study named as "The Quality And Cost Of Primary Care İn Europe" (QUALICOPC).As result of this study, the answer of questions about the requirements of strong primary care and the contribution of the performance of health systems is expected. Today, radical changes are carried out in primary health care in Turkey. Family medicine practice is very long process which will take time for orientation of citizens and health care workers. So, our’ best wishes are about rapid development of failing aspects of our general health systems together with family medicine and the entrance of our country in sample countries of world.