Gaslighting Olgusunun Sosyodemografik Faktörler ve Kişilik Eğilimleri Bağlamında İncelenmesi
Reviewing Gaslighting within the Context of Sociodemographic Factors and Personality Inclinations
Yazar: Çabuk, Beyza; Kumova, Filiz
Dergi: FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi No. 23, 2024
Anahtar kelimeler: Educational Psychology ; Eğitim Psikolojisi ; Gaslighting,psikolojik manipülasyon,duygusal manipülasyon,kişilik ; Gaslighting,psychological manipulation,emotional manipulation,personality

Bu çalışmanın temel amacı, romantik ilişkilerde bir duygusal manipülasyon türüolan “gaslighting” ile demografik faktörler ve kişilik özelliklerinin ilişkisini inceleyençalışmalar hakkında geleneksel bir derleme yapmaktır. Anahtar kelimeler, (gaslighting)AND (personality) AND (“romantic relations” OR “intimate partnership”); (gaslighting)AND (kişilik) AND (“romantik ilişkiler” OR “yakın ilişkiler”) olarak belirlenmiş olup,2000-2023 yılları arasında yayınlanmış araştırmalar “Science Direct”, “Google Scholar”,“Medline”, “PubMed”, “YÖK Tez Merkezi” ve “Web of Science” veri tabanlarındataranmıştır. Tarama sonucunda, bu derlemeye toplam 15 çalışma dâhil edilmiştir.Sosyodemografik özelliklere ilişkin bulgular bir arada incelendiğinde, konuya ilişkingelecekte daha fazla araştırma yapılması önerilmektedir. Bunun yanı sıra gaslightinguygulayan ve buna maruz kalanların cinsiyetlerinden çok, cinsiyet stereotiplerinetoplumsal olarak atfedilen güç eksenli özelliklerin gaslighting uygulama ve buna maruzkalma ile daha yakından ilişkili olabileceği düşünülmüştür. Bahse konu olasılık dolaylıyoldan, ilişkideki güç dengesi- gaslighting ilişkisine dair kısıtlı araştırma bulgularıile de uyumludur. Alanyazında kişilik özellikleri ile gaslighting davranışı arasındakiilişkiyi inceleyen araştırmaların, Karanlık Üçlü/Dörtlü özelliklerine odaklananlar hariç, birbirlerinden farklı kişilik özelliklerine odaklandığı görülmüştür. Gelecekte genel olarakhem mevcutta kısıtlı sayıda çalışılmış olan hem de henüz çalışılmamış olmakla birliktegaslighting ile ilişkili olabilecek kişilik özelliklerine odaklanan farklı araştırmalarınyapılmasının, kişilik eğilimleri-gaslighting ilişkisine dair daha kesin bir resim sunulmasınısağlamak açısından faydalı olacağı düşünülmüştür.

The main purpose of this study is to conduct a traditional review of studiesexamining the relationship between “gaslighting”, a type of emotional manipulation inromantic relationships, and demographic factors and personality traits. Key words weredetermined as (gaslighting) AND (personality) AND (“romantic relations” OR “intimatepartnership”); (gaslighting) AND (kişilik) AND (“romantik ilişkiler” OR “yakınilişkiler”) and research published between 2000-2023 were scaned in “Science Direct”,“Google Scholar”, “Medline”, “PubMed”, “YÖK Thesis Center” and “Web of Science”databases. As a result of the scanning, a total of 15 studies were included in this review. Itwas recommended that more research is needed to be conducted on this topic in the futurewith respect to the findings regarding sociodemographic characteristics. Furthermore, itwas thought that the power-based characteristics socially attributed to gender stereotypesmight be more closely related to both the perpetration and victimization of gaslightingrather than the actual gender of perpetrators and victims. This possibility was indirectlycompatible with the limited research findings on the relationship between power balanceand gaslighting in the relations. Moreover, it was observed that studies in the literatureexamining the relationship between personality traits and gaslighting behavior focusedon different personality traits from each other, except the ones explored the Dark Triad/Tetrad features. It was thought that it would be beneficial to conduct different studies in thefuture, focusing on personality traits that were explored in the mentioned limited numberof studies and those that have not yet been studied but may be related to gaslighting,in order to provide a more precise picture of the personality tendencies-gaslightingrelationship.