Propaganda Tipolojisi: Antik Sembollerden Algoritmik Hedeflemeye
A Typology of Propaganda: From Ancient Symbols to Algorithmic Targeting
Yazar: Nalçınkaya, Öznur
Dergi: Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Vol. 27 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Political Communication ; Siyasal İletişim ; Propaganda,Political Communication,Disinformation,Digital Propaganda,Persuasion ; Propaganda,Siyasal İletişim,Dezenformasyon,Dijital Propaganda,İkna

Propaganda, stratejik iletişimin bir türü olarak önceden tasarlanmış, duygusal ve tekrarlı iletiler aracılığıyla kamu algısını yönlendirmeyi amaçlar. Antik çağlardan bu yana iktidarın meşrulaştırılması, kitlelerin yönlendirilmesi ve ideolojilerin yayılması amacıyla kullanılmış; 20. yüzyılda kitle iletişim araçlarının yükselişiyle erişim alanını ve etkisini artırmıştır. Günümüzde ise algoritmalar, mikro hedefleme ve platformlaşmış medya ekosistemi sayesinde bireylere kişiselleştirilmiş düzeyde ulaşılabilmekte; bu durum, dezenformasyon ve sahte içeriklerin hızla yayılmasını ve doğrulamanın güçleşmesini beraberinde getirmektedir. Bu makale, “geçmişi anlamadan bugünü kavramanın güç olduğu” savından hareketle, propagandanın kavramsal çerçevesini, tarihsel kökenlerini ve dönüşümünü incelemektedir. Çalışma, anlatı odaklı tarihsel-karşılaştırmalı bir derleme niteliğindedir; birincil tarihsel örnekler ve klasik kuramsal metinler çağdaş literatürle bütünleştirilmektedir. Bulgular, dönemler arasında araçlar değişse de propagandanın çekirdek mantığının duygusal çağrı, tekrar, seçici sunum ve meşrulaştırma korunduğunu; dijital çağda ise hız, kişiselleştirme ve yayılım ölçeği bakımından niteliksel bir sıçrama yaşandığını göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, propaganda ile yakın kavramlar arasındaki sınırların netleştirilmesi, dönemsel bir tipoloji önerisi geliştirilmesi ve medya okuryazarlığı ile şeffaflık temelli politika önerileriyle literatüre katkı sunmaktadır.

Propaganda, as a form of strategic communication, aims to steer public perception through pre-designed, affective, and repetitive messages. Since antiquity, it has been used to legitimize authority, guide masses, and disseminate ideologies. In the twentieth century, with the rise of mass media, it expanded its reach and impact. Today, through algorithms, microtargeting, and a platformized media ecosystem, it can address individuals at a personalized level. This has accelerated the spread of disinformation and fabricated content while making verification more difficult. Proceeding from the premise that the present cannot be grasped without understanding the past, this article examines the conceptual framework, historical origins, and transformation of propaganda. The study adopts a narrative, historically comparative review design, integrating primary historical cases and canonical theoretical texts with contemporary scholarship. The findings indicate that although instruments vary across periods, the core logic of propaganda—emotional appeal, repetition, selective presentation, and legitimation—persists. Moreover, the digital age entails a qualitative leap in terms of speed, personalization, and diffusion scale. In conclusion, the study contributes to the literature by clarifying the boundaries between propaganda and adjacent concepts, proposing a periodized typology, and advancing policy recommendations grounded in media literacy and transparency.