Kral Yolu’nun Anadolu Güzergâhı
The Anatolian Route of the Royal Road
Yazar: Polat, Erdal
Dergi: Erdem No. 85, 2023
Anahtar kelimeler: Political Geography in Political History ; Siyasi Tarihde Siyasal Coğrafya ; Anadolu,Pers (Akhaimenid) İmparatorluğu,Kral Yolu,I. Darius,Herodotos ; Anatolia,Persian (Achaemenid) Empire,Royal Road,Darius I,Herodotus

MÖ 6. yüzyılın ilk yarısında Pers (Akhaimenid) İmparatorluğu’nuntahtına II. Kyros geçmiştir. II. Kyros (Büyük Kyros) (MÖ 559-530/29)döneminde bir dizi yenilik gerçekleştirilmiş ve Persler (Akhaimenidler)yükselen bir ivme kazanmıştır. Persler, doğuda Hindistan, batıdaEgenin mavilikleri ve güneyde Mısır’a kadar geniş bir coğrafyayahükmetmiştir. Bu coğrafyayı Satraplık adı verdikleri idari bir sistemleyönetmişlerdir. Söz konusu bu coğrafyadaki gelişmelerden haberdarolabilmek ve aynı zamanda bu coğrafyaya ulaşabilmek için var olanyolları kullanılmışlardır. İlk başlarda bu yollar askeri amaçlara hizmetetmiş olsa da, daha sonra idari, ekonomik ve haberleşme gibi birçokalanda kullanılmaya başlanmıştır. Literatürde Kral Yolu olarak bilinenyolda bu amaçla kullanılmıştır.Perslerden önce Anadolu’da (Türkiye) ikamet eden devletler/imparatorluklar tarafından inşa edilerek kullanılan bu yollar, Persdönemi Anadolu’sunda da bir takım iyileştirmelerden geçerekkullanım görmeye devam etmiştir. Özellikle de Pers Kralı I. Darius’untahta çıkmasıyla, idari sistem ile vergilendirme de revizyonlargerçekleştirilmiştir. Bunun yanında daha geniş imparatorluk sınırlarıiçin gerçekleştirilen askeri seferler de bu yolların kullanımınıarttırmıştır. Bu durum yollar da bakım çalışmalarını gerektirmiştir.Kral Yolu, antik metin yazarı Herodotos’un Historiai adlı eserinde(V. 52-54) anlatılmaktadır. Bu anlatıya göre; Kral Yolu ülkemizinbirçok bölgesinden ilerleyerek sınırlarımız dışına çıkmıştır. Yol,günümüz İran’ın Huzistan eyaleti sınırları içerisinde kalan Sousaşehrinde sonlanmaktadır. Ephesos’dan (Selçuk) başlayan yolun,şekillenmesinde topoğrafik faktörlerin etkili olduğu görülmektedir.Ayrıca yolun Sardeis’den (Sart) sonraki güzergâhı üzerine birçok farklıgörüşün bulunması, Lydia ve Phrygia Bölgeleri’nde Kral Yolu’nunilerleyişi ile ilgili tartışmalı rotaların oluşmasına neden olmuştur.Bu çalışmada, idari, ekonomik, askeri ve haberleşme gibi birçok alanda kullanılan Kral Yolu’nun, Anadolu sınırları içerisinde ilerleyenbölümü çivi yazılı belgeler, arkeolojik veriler ve antik metin kayıtlarıışığında ele alınmıştır. Bu yolun geçmiş olduğu farklı güzergâhlarayer verilmiş ve Anadolu’nun kuzey ve güneyinde iki farklı rotanınkullanılmış olduğu saptanmıştır. Bu duruma bağlı olarak da KralYolu’nun geçmiş olduğu önemli merkezlere ve güzergâha eklenmesigereken yerleşim yerlerine de bu çalışma vasıtasıyla ulaşılmıştır.Akhaimenidler için jeostratejik manada önem arz eden Daskyleion(Hisartepe) ve yolların kavşak noktasında bulunduğu için önemli olanOluz Höyük (Kritalla?) yerleşimlerinin Kral Yolu’na dâhil edilmesigerektiği nedenleriyle ifade edilmiştir. Ayrıca imparatorluğun doğuve batısı arasında yaşanan kültürel etkileşim de Kral Yolu’nun rolüsaptanmış ve bu yolun önemi bir kez daha görülmüştür.

In the first half of the 6th century BC Cyrus II came to the throne of thePersian (Achaemenid) Empire. A number of innovations were madeand the Persians (Achaemenids) gained a rising momentum underhis rule between the years 559-530/29 BC. The Persians ruled over awide geography as far as India in the east, the Aegean in the west andEgypt in the south. They ruled this geography with an administrativesystem called Satrapy. Persians used the existing roads to be awareof the developments in this geography and to reach this geographyat the same time. Although these roads served for military purposesat first, they started to be used in many areas such as administrative,economic and communication. The road known as the Royal Road inthe literature was also used for this purpose.These roads, which were built and used by the states/empires residingin Anatolia (Türkiye) before the Persians, continued to be used aftersome improvements in the Persian period Anatolia. In particular, withthe accession of the Persian King Darius I to the throne, revisions weremade in the administrative system and taxation. In addition, militaryexpeditions to expand the empire also increased the use of these roadsand thus the roads were improved.The Royal Road is described in the Historia (V.52-54) of the ancienttext writer Herodotus. According to this narrative; The Royal Roadhas gone beyond our borders by passing many parts of our country.The road ends in Sousa, within the borders of the Khuzestan provinceof present-day Iran. It is seen that topographic factors were effectivein the shaping of the road starting from Ephesos (Selçuk). In addition,the existence of many different views on the route of the road afterSardis (Sart), caused the formation of controversial routes regardingthe progress of the Royal Road in the Lydia and Phrygia Regions.In this study, The part of the Royal Road within the borders of Anatolia,which is used in many areas such as administrative, economic,military and communication, has been discussed in the light ofcuneiform documents, archaeological data and ancient text records.The different routes that this road passed through were investigatedand it was determined that two different routes were used in the northand south of Anatolia. Because of this, the places worth being addedto the list of important centers and settlements where the Royal Roadpassed were reached through this study. The fact that the settlementsof Daskyleion (Hisartepe), which was of geostrategic importance for the Achaemenids, and Oluz Höyük (Kritalla?), which was importantbecause it was located at the crossroads of the roads, should beincluded to the Royal Road was stated with reasons. In addition, therole of the Royal Road in the cultural interaction between the east andwest of the Empire was determined and the importance of this roadwas seen once again.