Demografik Yapıya Göre Tıbbi Aromatik Bitkilerin Kullanımı ve Tercih Sebepleri
Use of Medicinal and Aromatic Plants and Reasons for Preference According to Demographic Structure
Yazar: Dinçel, Burak; Arslan, Ebuzer; İlbaş, Ali İrfan
Dergi: Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi, Vol. 12 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Medicinal and Aromatic Plants ; Tıbbi ve Aromatik Bitkiler ; Medicinal and aromatic plants,Demographic structure,Use of medicinal and aromatic plants,Medicinal and aromatic plant preference ; Tıbbi aromatik bitkiler,Demografik yapı,Tıbbi aromatik bitki kullanımı,Tıbbi aromatik bitki tercihi

Bu araştırma demografik yapıya göre tıbbi aromatik bitkilerin kullanımını ve tercih sebeplerini belirlemek için yapılmıştır. Araştırma 563 kişi ile yapılmış olup, katılımcıların demografik özellikleri yanında, en fazla kullandıkları tıbbi aromatik bitkiler ve tercih sebepleri incelendi. Buna ek olarak kullandıkları bitki kısımları, tıbbi aromatik bitkileri temin ettikleri yerler ve ambalajlama şekilleri, kullanım amaçları, hastalık durumunda tıbbi aromatik bitkilerin kullanımını ve bırakma sebepleri ve tıbbi aromatik bitkilerin kullanımı hakkındaki bilgi edinme şekillerini belirlenmiştir. Araştırmaya katılan kişilerin %47.8’i kadın, %52.2’si erkeklerden oluşmaktadır. Elde edilen verilere göre en fazla kullanılan tıbbi aromatik bitkiler nane (%64.1), kekik (%58.8), ıhlamur (57.9) ve kuşburnudur (%53.2). Katılımcıların büyük çoğunluğunun (%73.1) bitkilerin yaprak kısımlarını kullandığı ayrıca kullanım amacının en fazla baharat (%79.5) ve tıbbi (%73.2) amaçlı olduğu belirlenmiştir. Katılımcılar (%71.0) solunum yolu hastalıkları için tıbbi aromatik bitkileri kullanmaktadırlar. Katılımcıların hastalık durumunda tıbbi aromatik bitki ve ilaç tercihleri ise ilaç + tıbbi aromatik bitki kullanımı (%74.5), tıbbi aromatik bitki (%23.9) ve ilaç (%19.8) olarak belirlenmiştir. Bitkilerin temin edildikleri yerler ve satış şekilleri incelendiğinde ise katılımcılar büyük çoğunlukla aktarları (%82.6) ve açık şekilde (%45.5) satışa sunulan tıbbi aromatik bitkileri tercih etmektedirler. Demografik değişkenler ile tıbbi aromatik bitki kullanımı arasında istatistiksel olarak anlamlı ancak zayıf düzeyde ilişkiler tespit edilmiş; özellikle cinsiyet ve eğitim düzeyinin kullanım amaçları ve temin edilen yerler üzerinde belirleyici olduğu belirlenmiştir.

This study was conducted to determine the use of medicinal and aromatic plants and the reasons for their preference based on demographic characteristics. The research was carried out with 563 participants, examining their demographic profiles alongside the medicinal and aromatic plants they most frequently use and their reasons for preference. In addition, the study investigated the plant parts used, sources of procurement, packaging methods, purposes of use, patterns of use during illness, reasons for discontinuation, and ways of obtaining information about these plants. Of the participants, 47.8% were female and 52.2% were male. The findings indicate that the most commonly used medicinal and aromatic plants were mint (64.1%), thyme (58.8%), linden (57.9%), and rosehip (53.2%). The majority of participants (73.1%) reported using the leaves of plants. The main purposes of use were as spices (79.5%) and for medicinal purposes (73.2%). Additionally, 71.0% of participants used these plants for respiratory diseases. Regarding treatment preferences during illness, participants reported using a combination of medicine and medicinal plants (74.5%), only medicinal plants (23.9%), and only conventional medicine (19.8%). In terms of procurement and sales methods, herbalists were the most preferred source (82.6%), and open-sale products were commonly chosen (45.5%). Statistical analysis revealed that demographic variables had significant but weak relationships with the use of medicinal and aromatic plants. In particular, gender and education level were found to be influential in determining both usage purposes and sources of procurement.