BAT-TR: Tükenmişlik Ölçme Aracı’nın (BAT) Türkçeye Uyarlanması
BAT-TR: Turkish Adaptation of Burnout Assessment Tool (BAT)
Yazar: Koçak, Ömer Erdem; Gençay, Oğuz; Schaufeli, Wilmar
Dergi: Psikoloji Çalışmaları, Vol. 42 No. 3, 2020
Anahtar kelimeler: Tükenmişlik,BAT,Türkçeye uyarlama,BAT-TR ; Burnout,adaptation into Turkish,BAT-TR

Avrupa  ülkeleri  arasında  Türkiye,  çalışanın  bilişsel,  duygusal  ve  fizyolojik fonksiyonlarını olumsuz etkileyen iş tükenmişliğinin oldukça yüksek olduğu ülkelerden  birisidir.  Bu  anlamda  Türkiye’de  tükenmişlik  düzeyinin  doğru ölçülmesi  ve  müdahaleler  geliştirilmesi  büyük  önem  taşımaktadır.  Bugüne kadar  tükenmişliğin  ölçümünde  en  çok  kullanılan  ölçeğin  kavramsal,  teknik ve uygulama anlamında önemli eksikliklerinin bulunduğunun tespit edilmesi üzerine  bu  eksiklikleri  gideren  yeni  bir  tükenmişlik  ölçümü  geliştirmek için  Tükenmişlik  Ölçeği  Konsorsiyumu  26  ülkeden  katılımcılarla  Burnout Assessment  Tool  (BAT)  Ölçeğini  geliştirmiştir.  Bu  çalışmanın  amacı  BAT’ı Türkçeye  uyarlamaktır.  Bu  amaçla  üç  çalışma  yürütülmüştür.  İlk  çalışmada 295 katılımcılı bir çalışma ile ölçek tercümesi tamamlanmış ve faktör yapısı belirlenmiş, ikinci çalışmada 399 kişilik bir örneklem ile ölçeğin yapı geçerliği ve güvenirliği sınanmıştır. Üçüncü aşamada ise İş Talepleri-Kaynakları Modeli (İT-K, Demerouti ve ark., 2001) çerçevesinde 2778 katılımcılı bir çalışma ile ölçeğin nomolojik geçerliği test edilmiştir. Yapılan analizlerde BAT’ın Türkçe formunun (BAT-TR) dördü birincil ve ikisi ikincil olmak üzere altı faktörlü yapıya sahip olduğuna dair görgül destek bulunmuştur. Ayrıca, ölçekten elde edilen  tükenmişlik  puanlarının,  İT-K  (Demerouti  ve  ark.,  2001)  modeline uygun olarak iş talepleri tarafından pozitif olarak ve iş kaynakları tarafından negatif olarak yordandığı görülmüştür. BAT-TR’nin tükenmişliği ölçen Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ) ve Oldenburg Tükenmişlik Ölçeği (OTÖ) ile pozitif, çalışmaya tutkunluk ile negatif ilişkisi olduğu bulunmuştur. Ayrıca, BAT-TR’nin, işle ilgili tutum ve davranışları MTÖ ve OTÖ’nün ötesinde açıklayarak artışlı geçerliğe sahip olduğu görülmüştür. Dolayısıyla, BAT-TR’nin dört kök faktörü ve iki ikincil semptomlu yapısı kullanılarak ölçeğin geçerliği ve güvenirliğine dair güçlü kanıtlar bulunmuştur. Çalışmanın literatüre katkıları ve kısıtlamaları tartışılmış,  BAT-TR  ölçeğinin  Türkiye’deki  tükenmişlik  araştırmalarında kullanılabilecek bir ölçek olduğu önerilmiştir.

Like many other European countries, Turkey has a high rate of employee burnout which negatively affects employees’ cognitive, emotional, and physiological functions. In this regard, accurate measurement of burnout and the development of interventions in Turkey are critical. It has been determined that the scale that has been used most frequently in the measurement of burnout has significant conceptual,  technical,  and  application  deficiencies. Thus,  the  Burnout  Scale Consortium  developed  the  Burnout Assesment  Tool  (BAT),  with  participants  from  26  countries,  to  address  these shortcomings. The purpose of this study is to adapt BAT to Turkish. Three studies were conducted for this purpose. First, the scale translation was completed, with the factorial structure being determined through a study of 295 participants. For the second study, the scale’s reliability and validity was tested with a study of 399 participants. For the third study, the scale’s nomological network validity was tested with a study of 2,778 participants, using the Job Demands-Resources Model (JD-R; Demerouti et al., 2001). As a result, the empirical evidence was found to support the six-factor structure, of which four are primary and two are secondary. Additionally, in line with the JD-R model (Demerouti et al., 2001), it was discovered that job demands positively predicted the scale, while job resources negatively predicted it. The BAT-TR was found to have a positive correlation with both the Maslach Burnout Inventory (MBI) and the Oldenburg Burnout Scale (OBS), but a negative correlation with work engagement. Additionally, it has been observed that, when compared to MBI and OBS, it has incremental validity for work-related attitudes and behaviors. Thus, the BAT-TR four core factors and two secondary symptoms provide strong evidence for the validity and reliability of the Turkish form. A discussion is presented with contributions to the literature and the study’s limitations, suggesting that the BAT-TR scale can be used in burnout research in Turkey