hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Hanefî Usûl Düşüncesinin Gelişimi: Eser İnceleme
Hanefî Usûl Düşüncesinin Gelişimi: Eser İnceleme
Yazar: Akan, Yasin
Dergi: Artuklu Akademi, Vol. 7 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Hanefî Mezhebi,Irak Ekolü,Semerkant Ekolü

İlmî disiplinlerin her alanında olduğu gibi fıkıh usûlü alanında da birçok ekolün ortaya çıkması ve ortaya çıkan bu ekollerin süreç içerisinde gelişerek belli noktalarda değişikliğe uğraması doğal karşılanmıştır. Ekollerin kronolojik gelişimini tarih ve tabakât türü kaynaklardan takip etmek mümkün olsa da ekollere ait düşüncenin muhtevasına dair gelişim, değişim ve dönüşüm seyrini bu kaynaklardan takip etmek oldukça zordur. Zira muhtevâ ile ilgili ortaya konulacak sonuçlar için çoğu kez tarih ve tabakât türü eserlerin yanı sıra ilgili ekole ait eserleri, hatta ulaşılabildiği kadarıyla sahada ortaya konulan bütün birikimi değerlendirmek gerekecektir. Modern dönem usul çalışmalarıyla adından söz ettiren Haitham Khazneh’nin, yüksek lisans ve doktora tezlerini gözden geçirerek tek kitap halinde Tatavvuru’l-Fikri’l-Usûlîyyi’l-Hanefî adıyla yayıma hazırladığı ve Hanefi usûl düşüncesinin ortaya çıkışını ve gelişimini ele alma iddiasını taşıyan bu çalışmasını incelemeye çalışacağız.

İlmî disiplinlerin her alanında olduğu gibi fıkıh usûlü alanında da birçok ekolün ortaya çıkması ve ortaya çıkan bu ekollerin süreç içerisinde gelişerek belli noktalarda değişikliğe uğraması doğal karşılanmıştır. Ekollerin kronolojik gelişimini tarih ve tabakât türü kaynaklardan takip etmek mümkün olsa da ekollere ait düşüncenin muhtevasına dair gelişim, değişim ve dönüşüm seyrini bu kaynaklardan takip etmek oldukça zordur. Zira muhtevâ ile ilgili ortaya konulacak sonuçlar için çoğu kez tarih ve tabakât türü eserlerin yanı sıra ilgili ekole ait eserleri, hatta ulaşılabildiği kadarıyla sahada ortaya konulan bütün birikimi değerlendirmek gerekecektir. Modern dönem usul çalışmalarıyla adından söz ettiren Haitham Khazneh’nin, yüksek lisans ve doktora tezlerini gözden geçirerek tek kitap halinde Tatavvuru’l-Fikri’l-Usûlîyyi’l-Hanefî adıyla yayıma hazırladığı ve Hanefi usûl düşüncesinin ortaya çıkışını ve gelişimini ele alma iddiasını taşıyan bu çalışmasını incelemeye çalışacağız.
Müslüman Toplumlarda Çağdaş Medeniyet Tartışmaları
Contemporary Civilization Debates in Muslim Societies
Yazar: Sunar, Lütfi
Dergi: Artuklu Akademi, Vol. 7 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Medeniyet,çağdaş düşünce,toplum

İslam dünyası son iki yüzyıldır Batı ile bir karşılaşma ve yüzleşme içerisinde bulunuyor. Modernleşme sürecinde Müslüman toplumların tarih, toplum ve benlik tasavvurları çok hızlı bir biçimde değişmiştir. Bu manada medeniyet kavramının tanım ve çerçevesinin önemli bir role sahip olduğu söylenebilir. Zira Batılı modernitenin kurulmasında ve tanımlanmasında merkezi ve hayati bir yeri olan medeniyet kavramı aynı zamanda Batılı olanı diğerlerinden ayırmaya da yaramaktadır. Buradan hareketle Müslüman toplumlarda da zamanla bir medeniyet tarif ve tasavvurunun ortaya çıktığı görülmektedir. Temelde modern tanıma bağlı kalarak, medeniyeti saf ve temiz bir şey olarak tanımlayan bu yaklaşımlar aslında bir taraftan da yanlış bir başlangıç ile yanlış neticelere varmaktadırlar. Bu yazıda medeniyet kavramının çerçevesini ve içeriğini tartıştıktan sonra Müslüman toplumlarda çağdaş medeniyet tartışmalarını ele alacağım.

İslam dünyası son iki yüzyıldır Batı ile bir karşılaşma ve yüzleşme içerisinde bulunuyor. Modernleşme sürecinde Müslüman toplumların tarih, toplum ve benlik tasavvurları çok hızlı bir biçimde değişmiştir. Bu manada medeniyet kavramının tanım ve çerçevesinin önemli bir role sahip olduğu söylenebilir. Zira Batılı modernitenin kurulmasında ve tanımlanmasında merkezi ve hayati bir yeri olan medeniyet kavramı aynı zamanda Batılı olanı diğerlerinden ayırmaya da yaramaktadır. Buradan hareketle Müslüman toplumlarda da zamanla bir medeniyet tarif ve tasavvurunun ortaya çıktığı görülmektedir. Temelde modern tanıma bağlı kalarak, medeniyeti saf ve temiz bir şey olarak tanımlayan bu yaklaşımlar aslında bir taraftan da yanlış bir başlangıç ile yanlış neticelere varmaktadırlar. Bu yazıda medeniyet kavramının çerçevesini ve içeriğini tartıştıktan sonra Müslüman toplumlarda çağdaş medeniyet tartışmalarını ele alacağım.
İnciller: Hristiyanlık Neden ve Nasıl Ortaya Çıktı?
İnciller: Hristiyanlık Neden ve Nasıl Ortaya Çıktı?
Yazar: Çeken, Muhittin
Dergi: Artuklu Akademi, Vol. 7 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Zafer Duygu,İsa,Pavlus,İnciller

Hıristiyanlık, taraftar sayısı itibariyle günümüzde dünyanın en büyük dinidir. Bu din, I. yüzyılda o dönemin en muktedir siyasi gücü olan Roma İmparatorluğu’nda ortaya çıkmıştır; zamanla imparatorluğun din anlayışını teşkil eden pagan karakterli geleneksel kült inançlarına üstünlük sağlayarak ülkenin resmi dinine dönüşmüştür. Bu gelişme, Hıristiyanlığı imparatorluğun temel dinamiklerinden biri yaptığı gibi, ona geniş coğrafyalarda yayılma imkânı da bahşetmiştir. Bununla beraber imparatorluk yönetimi, IV. yüzyıldan itibaren, Hıristiyanlığın kadim teoloji tartışmalarına müdahil de olmuştur. Bu olgu, Hıristiyanlığın kurumsallaştırılması ve ülkenin yönetim sistemiyle eklemlenmesi adına yürütülen politikalarda, örneğin bu bağlamda toplanan konsillerde belirginleşmektedir.

Hıristiyanlık, taraftar sayısı itibariyle günümüzde dünyanın en büyük dinidir. Bu din, I. yüzyılda o dönemin en muktedir siyasi gücü olan Roma İmparatorluğu’nda ortaya çıkmıştır; zamanla imparatorluğun din anlayışını teşkil eden pagan karakterli geleneksel kült inançlarına üstünlük sağlayarak ülkenin resmi dinine dönüşmüştür. Bu gelişme, Hıristiyanlığı imparatorluğun temel dinamiklerinden biri yaptığı gibi, ona geniş coğrafyalarda yayılma imkânı da bahşetmiştir. Bununla beraber imparatorluk yönetimi, IV. yüzyıldan itibaren, Hıristiyanlığın kadim teoloji tartışmalarına müdahil de olmuştur. Bu olgu, Hıristiyanlığın kurumsallaştırılması ve ülkenin yönetim sistemiyle eklemlenmesi adına yürütülen politikalarda, örneğin bu bağlamda toplanan konsillerde belirginleşmektedir.
İbnü’l-Cârûd ve el-Müntekâ Adlı Eseri
İbnü’l-Cârûd ve el-Müntekâ Adlı Eseri
Yazar: Çelik, Ali
Dergi: Artuklu Akademi, Vol. 7 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Hadis,İbnü’l-Cârûd,el-Müntekâ,Ahkâm,Sıhhat

Velûd bir âlim olan İbnü’l-Cârûd’a, farklı alanlarda olmak üzere birçok eser nispet edilmiştir. Bu eserlerden biri olan ve sadece fıkhî ahkâmla ilgili rivayetleri konu edinen el-Müntekâ, hadis rivayetinde tevsîk edilen hocalardan elde edilen rivayetlerle oluşturulmuştur. Eser, ilgili ilim çevrelerince takdir edilmiş ve Müslümanlar nezdinde hüsn-ü kabûle mazhar olmuştur. Eserde tahrîc edilen 1114 rivayetin kahir ekseriyeti sahih kabul edilmiş, geri kalan rivayetler ise hasen sayılmıştır. Nitekim eserde yer alan rivayetlerden sadece yirmi beşi dışındakilerin Kütüb-i Sitte’de de yer alması eserin sağlam oluşunu teyit etmesi açısından önemlidir. Öte yandan İbnü’l-Cârûd, semâ etmediği bazı hocalarından tahdis ettiği rivayetleri eserine almasından dolayı bazı âlimlerce tenkit edilmiştir. Bununla birlikte esere yönelik yapılan bazı değerlendirmelerde ise el-Müntekâ’da yer alan bir kısım rivayetler zayıf kabul edilmiştir. Ancak sonraları konuyla ilgili yapılan araştırmalarda İbnü’l-Cârûd’un el-Müntekâ’sında söz konusu hocalardan rivayette bulunulmadığı ve rivayetlerin zayıf olarak değerlendirilmesinde ise isabet edilmediği görülmüştür.

Velûd bir âlim olan İbnü’l-Cârûd’a, farklı alanlarda olmak üzere birçok eser nispet edilmiştir. Bu eserlerden biri olan ve sadece fıkhî ahkâmla ilgili rivayetleri konu edinen el-Müntekâ, hadis rivayetinde tevsîk edilen hocalardan elde edilen rivayetlerle oluşturulmuştur. Eser, ilgili ilim çevrelerince takdir edilmiş ve Müslümanlar nezdinde hüsn-ü kabûle mazhar olmuştur. Eserde tahrîc edilen 1114 rivayetin kahir ekseriyeti sahih kabul edilmiş, geri kalan rivayetler ise hasen sayılmıştır. Nitekim eserde yer alan rivayetlerden sadece yirmi beşi dışındakilerin Kütüb-i Sitte’de de yer alması eserin sağlam oluşunu teyit etmesi açısından önemlidir. Öte yandan İbnü’l-Cârûd, semâ etmediği bazı hocalarından tahdis ettiği rivayetleri eserine almasından dolayı bazı âlimlerce tenkit edilmiştir. Bununla birlikte esere yönelik yapılan bazı değerlendirmelerde ise el-Müntekâ’da yer alan bir kısım rivayetler zayıf kabul edilmiştir. Ancak sonraları konuyla ilgili yapılan araştırmalarda İbnü’l-Cârûd’un el-Müntekâ’sında söz konusu hocalardan rivayette bulunulmadığı ve rivayetlerin zayıf olarak değerlendirilmesinde ise isabet edilmediği görülmüştür.
İlmü’l-Hadis Beyne Menhecey Cumhuri’l-Ulemâ ve’z-Zâhirîyeti’l-Muasira
Beyne Menhecey Cumhuri’l-Ulemâ ve’z-Zâhirîyeti’l-Muasira
Yazar: Kaya, Hüsamettin
Dergi: Artuklu Akademi, Vol. 7 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: hadis,Zahîrî,Bid'at

Ziyâd Ali Cûde tarafından Ürdün Darü’l-Feth li’d-Dirâsât ve’n-Neşr’de 2017/1439 yılında ISBN: 978-9957-23-441-6 numarasıyla yayımlanan bu eser, hadis ilmi çerçevesinde, cumh’urü’l-ulemanın ve çağdaş Zâhirîlerin usul ve yaklaşımlarını karşılaştırmalı ve eleştirel bir şekilde ele almaktadır.Bu eser, bir mukaddime (önsöz), çağdaş Zâhirîlerin cumh’urü’l-ulemâya muhalafet ettiği on sekiz konu, sonuç ve kaynakçadan oluşmaktadır.Eseri değerlendirmedeki metodumuz, önce yazarın öne sürdüğü fikir ve buna bağlı olarak ele aldığı konular hakkında bilgi verilmesi; daha sonra bu fikir ve konuların doğruluğunun ve objektifliğinin değerlendirilmesi şeklinde olacaktır.Yazar, eserin mukaddimesinde eseri yazma amacından söz etmektedir. Ancak amacını ve endişelerini dile getirmeden önce, âlimleri muhaddisler ve fakihler olmak üzere ikiye ayırmaktadır. Muhaddisleri ise hadis usul ve kaidelerine uygun hareket eden cumhur hadis uleması ve hadis ilminde sadece lafızların zâhirîni baz alarak hareket eden Zâhirî muhaddisler şeklinde bir ayrıma tabi tutmakta ve eserini bu ayırım özelinde telif etmektedir

Ziyâd Ali Cûde tarafından Ürdün Darü’l-Feth li’d-Dirâsât ve’n-Neşr’de 2017/1439 yılında ISBN: 978-9957-23-441-6 numarasıyla yayımlanan bu eser, hadis ilmi çerçevesinde, cumh’urü’l-ulemanın ve çağdaş Zâhirîlerin usul ve yaklaşımlarını karşılaştırmalı ve eleştirel bir şekilde ele almaktadır.Bu eser, bir mukaddime (önsöz), çağdaş Zâhirîlerin cumh’urü’l-ulemâya muhalafet ettiği on sekiz konu, sonuç ve kaynakçadan oluşmaktadır.Eseri değerlendirmedeki metodumuz, önce yazarın öne sürdüğü fikir ve buna bağlı olarak ele aldığı konular hakkında bilgi verilmesi; daha sonra bu fikir ve konuların doğruluğunun ve objektifliğinin değerlendirilmesi şeklinde olacaktır.Yazar, eserin mukaddimesinde eseri yazma amacından söz etmektedir. Ancak amacını ve endişelerini dile getirmeden önce, âlimleri muhaddisler ve fakihler olmak üzere ikiye ayırmaktadır. Muhaddisleri ise hadis usul ve kaidelerine uygun hareket eden cumhur hadis uleması ve hadis ilminde sadece lafızların zâhirîni baz alarak hareket eden Zâhirî muhaddisler şeklinde bir ayrıma tabi tutmakta ve eserini bu ayırım özelinde telif etmektedir
‘Ali el-Kârî ve Tasrîfu'z-zencânî İsimli Eser İçin Kaleme Aldığı Şerhi
‘Ali el-Kârî ve Tasrîfu'z-zencânî İsimli Eser İçin Kaleme Aldığı Şerhi
Yazar: Tekin, Mahmut
Dergi: Artuklu Akademi, Vol. 7 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: ‘Alî el-Kârî,,Sarf,,Şerhu Tasrîfi’l-‘İzzî,,ez-Zencânî,,‘İzzî.

Bu çalışmada, XI. yüzyılın önemli dilcilerinden biri olan ‘Alî el-Kârî’nin (ö. 1014/1605) sarf ilmi ile ilgili yazdığı Şerhu tasrîfi’l-‘izzî isimli eseri incelenmiştir. Söz konusu eser, içerik, konu sıralaması, üslup, tanımlar, ta‘lîller, örnekler ve istişhâdlar açısından ele alınmıştır. el-Kârî’nin kaleme aldığı eseri değerli kılan önemli etkenlerden biri hiç şüphesiz eserinde kullanmış olduğu üsluptur. Hemen hemen her bölümün sonunda tasavvufî bir yaklaşım sergileyerek konuyla bağlantılı bir takım hikmetli sözlere yer vermektedir. Böylelikle sürekli dil konularıyla ilgilenen talebelere manevî bir zevk tattırmaktadır. Eseri değerli kılan bir başka etken ise ez-Zencânî’ye (ö. 654/1256) ait olan ‘İzzî isimli risâlenin şerhi olmasıdır. Nitekim ez-Zencânî’nin söz konusu eseri, yazıldığı günden bu yana yüzyıllardır İslâm âleminde bulunan medreselerde talebelere okutulmakta ve ezberletilmektedir.

Bu çalışmada, XI. yüzyılın önemli dilcilerinden biri olan ‘Alî el-Kârî’nin (ö. 1014/1605) sarf ilmi ile ilgili yazdığı Şerhu tasrîfi’l-‘izzî isimli eseri incelenmiştir. Söz konusu eser, içerik, konu sıralaması, üslup, tanımlar, ta‘lîller, örnekler ve istişhâdlar açısından ele alınmıştır. el-Kârî’nin kaleme aldığı eseri değerli kılan önemli etkenlerden biri hiç şüphesiz eserinde kullanmış olduğu üsluptur. Hemen hemen her bölümün sonunda tasavvufî bir yaklaşım sergileyerek konuyla bağlantılı bir takım hikmetli sözlere yer vermektedir. Böylelikle sürekli dil konularıyla ilgilenen talebelere manevî bir zevk tattırmaktadır. Eseri değerli kılan bir başka etken ise ez-Zencânî’ye (ö. 654/1256) ait olan ‘İzzî isimli risâlenin şerhi olmasıdır. Nitekim ez-Zencânî’nin söz konusu eseri, yazıldığı günden bu yana yüzyıllardır İslâm âleminde bulunan medreselerde talebelere okutulmakta ve ezberletilmektedir.
Kur’an-ı Kerim’in Kürtçe Tercümeleri ve Zazaca İlk Kur’an-ı Kerim Tercümesinin Dilbilimsel Analizi
Kur’an-ı Kerim’in Kürtçe Tercümeleri ve Zazaca İlk Kur’an-ı Kerim Tercümesinin Dilbilimsel Analizi
Yazar: Kırkan, Ahmet
Dergi: Artuklu Akademi, Vol. 7 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Kur'an,Zazaca,Dilbilim,Tercüme

Kur’an Müslümanların kutsal kitabı olmasından dolayı, İslamiyet’in farklı milletlerin arasında yayılmaya başlamasından sonra yoğun bir şekilde tercüme edilmeye başlanmıştır. Dünyanın birçok diline tercüme edilen Kur’an, kısa süre önce de Zazacaya tercüme edilmiştir. Çalışmanın amacı Zazaca Kur’an tercümesinin dilbilim kriterleri açısından incelenmesidir. Çalışmada kutsal kitap tercümelerinin genel bir çerçevesi çizilmiş, Kürtçe tercümelerin değerlendirilmesi yapılmıştır. Zazaca tercüme, çeviri bilim ve genel dilbilim kuralları açısından değerlendirilmiştir. Eldeki Kur’an tercümesi Zazaca ilk tercüme olmasından dolayı önemlidir. Klasik edebiyatta bazı ayetler fragman olarak çevrilmişse de Kur’an’ın tamamı Zazacaya tercüme edilmemiştir. Yapılacak değerlendirme, yapılacak tercümelerin önüne açmaya ve geliştirmeye yöneliktir.

Kur’an Müslümanların kutsal kitabı olmasından dolayı, İslamiyet’in farklı milletlerin arasında yayılmaya başlamasından sonra yoğun bir şekilde tercüme edilmeye başlanmıştır. Dünyanın birçok diline tercüme edilen Kur’an, kısa süre önce de Zazacaya tercüme edilmiştir. Çalışmanın amacı Zazaca Kur’an tercümesinin dilbilim kriterleri açısından incelenmesidir. Çalışmada kutsal kitap tercümelerinin genel bir çerçevesi çizilmiş, Kürtçe tercümelerin değerlendirilmesi yapılmıştır. Zazaca tercüme, çeviri bilim ve genel dilbilim kuralları açısından değerlendirilmiştir. Eldeki Kur’an tercümesi Zazaca ilk tercüme olmasından dolayı önemlidir. Klasik edebiyatta bazı ayetler fragman olarak çevrilmişse de Kur’an’ın tamamı Zazacaya tercüme edilmemiştir. Yapılacak değerlendirme, yapılacak tercümelerin önüne açmaya ve geliştirmeye yöneliktir.
Orta Çağ İslam Dünyasında Kitap ve Kütüphâne
Orta Çağ İslam Dünyasında Kitap ve Kütüphâne
Yazar: Altıntaş, Fatma Betül
Dergi: Artuklu Akademi, Vol. 7 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Kitap,Kütüphane,Orta Çağ

Bu eser, bilgi birikiminin, duyguların, düşüncelerin ve bilgi alışverişinin nakledilmesi için icad edilmiş bir araç olması itibariyle kitapların ve kitaplara ev sahipliği yapmış kütüphanelerin Orta Çağ İslam dünyasındaki durumlarıyla ilgili Türkçe literatürde yazılmış en kapsamlı çalışmadır. Kitabın ortaya çıkış ve gelişimi yanında fiziki yapısını oluşturan papirüs, parşömen, kağıt ve mürekkep gibi malzemeleri ve zaman içinde geçirdikleri değişimlerle birlikte kitabın muhteva özellikleri üzerinde duran bu titiz çalışma,  kapsamlı bir giriş kitabı niteliğindedir. Bu çalışma kitabın her formu ile ilgileniyor olması sebebiyle aynı zamanda el yazma geleneği hakkında kıymetli bilgiler ihtiva etmektedir. Erünsal’ın kitap ve kütüphanecilik alanındaki ilmi birikiminin ve emeğinin mahsülü olan bu çalışmada teorik bilgilerin yanında 1.000 civarında yazma eserin de kaynak olarak kullanıldığı görülmektedir. Türk Dili ve Edebiyatı profesörü Erünsal, kültür tarihi, eski Türk edebiyatı, arşivcilik, ve kütüphanecilik sahalarında ilmi çalışmalarına devam etmektedir.

Bu eser, bilgi birikiminin, duyguların, düşüncelerin ve bilgi alışverişinin nakledilmesi için icad edilmiş bir araç olması itibariyle kitapların ve kitaplara ev sahipliği yapmış kütüphanelerin Orta Çağ İslam dünyasındaki durumlarıyla ilgili Türkçe literatürde yazılmış en kapsamlı çalışmadır. Kitabın ortaya çıkış ve gelişimi yanında fiziki yapısını oluşturan papirüs, parşömen, kağıt ve mürekkep gibi malzemeleri ve zaman içinde geçirdikleri değişimlerle birlikte kitabın muhteva özellikleri üzerinde duran bu titiz çalışma,  kapsamlı bir giriş kitabı niteliğindedir. Bu çalışma kitabın her formu ile ilgileniyor olması sebebiyle aynı zamanda el yazma geleneği hakkında kıymetli bilgiler ihtiva etmektedir. Erünsal’ın kitap ve kütüphanecilik alanındaki ilmi birikiminin ve emeğinin mahsülü olan bu çalışmada teorik bilgilerin yanında 1.000 civarında yazma eserin de kaynak olarak kullanıldığı görülmektedir. Türk Dili ve Edebiyatı profesörü Erünsal, kültür tarihi, eski Türk edebiyatı, arşivcilik, ve kütüphanecilik sahalarında ilmi çalışmalarına devam etmektedir.
Hadis Usûlünde Râvi Değerlendirme Metodu -İbn Ebî Hâtim Örneği- Kitap Tanıtımı
Hadis Usûlünde Râvi Değerlendirme Metodu -İbn Ebî Hâtim Örneği- Kitap Tanıtımı
Yazar: Emen, Muhammed Veysel
Dergi: Artuklu Akademi, Vol. 7 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: İbn Ebî Hâtim,Cerh,Ta'dîl,Râvi,Rivayet

Râvi değerlendirmesi denildiği zaman akla ilk gelen usûl, cerh ve ta'dil yöntemidir. Hadislerin geçerliliğinin korunması, ravilerin durumlarının bilinmesi ve hadis rivayetine ehil olup olmadıkları mevzusu, bu ilmin çalışma sahasını oluşturur.  Cemel ve Sıffin vakaları sonrası meydana gelen fitne-fesat hareketleri ve tarafgîrlik, beraberinde hadis uydurma faaliyetlerini de meydana getirmiştir. Bunun neticesinde râvilerin durumunun bilinmesi, adalet ve zapt vasıflarında herhangi bir eksikliğin olup olmamasının bilinmesi elzem hale gelmiştir. Bu sebeple de cerh ve ta'dil ilmi ile alakalı faaliyetler meydana gelmiştir. Bu ilimle uğraşanların başında İbn Ebî Hâtim er-Râzî gelmektedir. el-Cerh ve't-Ta'dîl adlı bir eser yazan İbn Ebî Hâtim, bu çalışma ile cerh ve ta`dîl alanındaki terimleri sistemleştirmiş, kendinden sonraki çalışmalara da kaynaklık teşkil etmiştir. İlahiyat ve İslami İlimler fakültelerinin açılışından günümüze kadar, cerh ve ta‘dîl alanında azımsanmayacak derecede eserlerin var olduğu görülmektedir. Bununla birlikte bu çalışmaların yeterli seviyede olmadığı, hatta bu alanda otorite kabul edilen münekkidlerin rical tenkit yöntemi ile ilgili çalışmaların çok az olduğu gözlemlenmektedir. Bu bağlamda Fikret ÖZÇELİK, Hadis Usûlüne Râvi Değerlendirme Metodu -İbn Ebî Hâtim Örneği- adlı bir çalışma yaparak bu alandaki eksikliği gidermeye gayret etmiştir.

Râvi değerlendirmesi denildiği zaman akla ilk gelen usûl, cerh ve ta'dil yöntemidir. Hadislerin geçerliliğinin korunması, ravilerin durumlarının bilinmesi ve hadis rivayetine ehil olup olmadıkları mevzusu, bu ilmin çalışma sahasını oluşturur.  Cemel ve Sıffin vakaları sonrası meydana gelen fitne-fesat hareketleri ve tarafgîrlik, beraberinde hadis uydurma faaliyetlerini de meydana getirmiştir. Bunun neticesinde râvilerin durumunun bilinmesi, adalet ve zapt vasıflarında herhangi bir eksikliğin olup olmamasının bilinmesi elzem hale gelmiştir. Bu sebeple de cerh ve ta'dil ilmi ile alakalı faaliyetler meydana gelmiştir. Bu ilimle uğraşanların başında İbn Ebî Hâtim er-Râzî gelmektedir. el-Cerh ve't-Ta'dîl adlı bir eser yazan İbn Ebî Hâtim, bu çalışma ile cerh ve ta`dîl alanındaki terimleri sistemleştirmiş, kendinden sonraki çalışmalara da kaynaklık teşkil etmiştir. İlahiyat ve İslami İlimler fakültelerinin açılışından günümüze kadar, cerh ve ta‘dîl alanında azımsanmayacak derecede eserlerin var olduğu görülmektedir. Bununla birlikte bu çalışmaların yeterli seviyede olmadığı, hatta bu alanda otorite kabul edilen münekkidlerin rical tenkit yöntemi ile ilgili çalışmaların çok az olduğu gözlemlenmektedir. Bu bağlamda Fikret ÖZÇELİK, Hadis Usûlüne Râvi Değerlendirme Metodu -İbn Ebî Hâtim Örneği- adlı bir çalışma yaparak bu alandaki eksikliği gidermeye gayret etmiştir.
Kur'an Perspektifinden Pişmanlık
Regret from the perspective of Quran
Yazar: Yalvaç Arıcı, Handan
Dergi: Artuklu Akademi, Vol. 7 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: regret,repentance,awareness,aktive,remorse ; Pişmanlık,Tövbe,Farkındanlık,Aktif,Nedamet

Kur’an, Allah’ın zihinleri ve gönülleri inşa ettiği, hayatları düzenleyen ilahi bir mesajdır. Bu ilahi mesaj insanın düşünce sistematiğini ve eylemlerini organize etmesine rehberlik etmektedir. Kur’an bireyin tasavvurunu inşa ettikten sonra hangi eylemlerin sonucunda pişmanlık yaşayacağını bildirmekte, dünyada ve ahirette hem bireysel hem de toplumsal olarak yaşanacak pişmanlıkları detaylı bir biçimde açıklamaktadır. Günümüz insanının Kur’an’dan uzaklaşarak dünyevileşmiş bir yaşam tarzını tercih etmesi aynı zamanda Allah’ın belirlediği sınırları aşarak tatmin arayışında olması bireysel ve toplumsal olarak pişmanlığa zemin hazırlamaktadır. Pişmanlık tecrübesi, bireyin hatalarından, yanlışlarından dönebilme iradesi göstermesi ve Allah’tan mağfiret dileyerek gönlünü günah yükünden hafifletmesini ifade etmektedir. Tövbesi olan pişmanlık bir farkındalık eylemi ve doğru olana yönelme iradesidir. Bu çalışmada Kur’an perspektifinden bireysel ve toplumsal olarak dünyada ve ahirette yaşanacak pişmanlıklar değerlendirilmekte, ahirette pişman olan kişilerin talepleri anlatılmakta, peygamberlerin pişmanlık ve tövbeleri açıklanarak insanlık tarihinde insanlara rol model olmuş kişilerin yaşanmış tecrübeleri analiz edilmekte ve pişmanlığın yönetimi ortaya koyulmaktadır.

Abstract: The Holy Quran is a divine message of Allah which builds the minds and souls; organizes the lives. This divine mesamessage guides human to organize his systematic of idea and of behaviour. The Quran states in detail what actions the individual will regret after constructing his/her imagination, and explains in detail the regrets that will be experienced both individually and socially in the world and in the hereafter.Today the decision of prefering a mundality life style going far away from the Holy Quran and his seeking for satisfaction going beyond to Allah's borders lead up to a regret on individual and social basis. The experience of regret refers to the individual's willingness to return from his mistakes and to relieve his heart from the burden of sin by asking forgiveness from Allah. Regret with repentance is an act of awareness and the will to turn to the righteous. In this study, individual and social regrets to be experienced in the world and the hereafter are evaluated from the perspective of the Qur'an, the demands of those who regret in the hereafter are explained, the repentance, and the repentance of the prophets are explained, the experiences of those who have been a role model for people in human history are analyzed and the management of regret is revealed.