Yazarı Bilinmeyen Bir Sad Kelime-i Ali Tercümesi Üzerine Bazı Dikkatler
Yazarı Bilinmeyen Bir Sad Kelime-i Ali Tercümesi Üzerine Bazı Dikkatler
Yazar: Belli, Handan; Kavruk, Hasan; Yoldaş, Kazım
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 29 No. 29, 2022
Anahtar kelimeler: Creative Arts and Writing ; Sanat ve Edebiyat ; Manzum Hadis Tercümesi,Sad Kelime-i Ali,Kıt’a,Sabır,Tevazu.

İslamî dönem Türk edebiyatında didaktik bir üslûpla yazılan edebî türlerin içerisinde Peygamber hadislerinin tercümeleri önemli bir yer tutmaktadır.  Mensur-manzum karışık veya sadece manzum veya sadece mensur olarak yazılan bu metinler, bazen edebî bazen de didaktik metin özelliği gösterirler. Bu makalede manzum şekilde, hadis tercümesi türünde yazılmış olan yazma bir eser inceleme ve metin çalışması ile tanıtılacaktır. Sivas Ziya Bey Yazma Eser Kütüphanesinde 16377/3 numarada kayıtlı olan, müellifi ve yazıldığı yüzyılı tespit edilemeyen bu yazma eserin içerisinde 94 hadis ve tercümesi yer almaktadır. Eserin der-kenarlarında ise sekiz adet tercümesi yapılmayan hadis bulunmaktadır. Yazma eserde Hz. Ali’ye ait olan 94 sözün yer aldığı ve bu sözlerin kıt’a nazım şekliyle tercümesinin yapıldığı tespit edilmiştir. Bu hadisler içerik olarak incelendiğinde daha çok nefis, tatlı dil, iyilik, cömertlik, sabır, zulmün kötülüğü, tevazu, açgözlülük, cimrilik, edep, hırs, intikam, istişare, yalan söylememe, doğruluk, vefâ, takvâ, verâ, esenlik, cehalet, akıl ve dil vb. özellikle kişinin ahlâkî değerleri ile ilgili olan sözlerin seçildiği görülmüştür. Eserin istinsah tarihi 1012/1604 olup dil özellikleri bakımından incelendiğinde Eski Anadolu Türkçesi dil özellikleriyle karşılaşılmaktadır. Metinde kelimelere gelen bazı eklerin ayrı yazımı, eklerin gösteriminde ünlülerin kullanımı vb. durumlar dikkat çekmektedir. İncelemiş olduğumuz Sad Kelime-i Ali eserinde geçen hadisler ile Türk atasözleri ve halk deyişleri arasındaki benzerlikler tespit edilmiştir.

İslamî dönem Türk edebiyatında didaktik bir üslûpla yazılan edebî türlerin içerisinde Peygamber hadislerinin tercümeleri önemli bir yer tutmaktadır.  Mensur-manzum karışık veya sadece manzum veya sadece mensur olarak yazılan bu metinler, bazen edebî bazen de didaktik metin özelliği gösterirler. Bu makalede manzum şekilde, hadis tercümesi türünde yazılmış olan yazma bir eser inceleme ve metin çalışması ile tanıtılacaktır. Sivas Ziya Bey Yazma Eser Kütüphanesinde 16377/3 numarada kayıtlı olan, müellifi ve yazıldığı yüzyılı tespit edilemeyen bu yazma eserin içerisinde 94 hadis ve tercümesi yer almaktadır. Eserin der-kenarlarında ise sekiz adet tercümesi yapılmayan hadis bulunmaktadır. Yazma eserde Hz. Ali’ye ait olan 94 sözün yer aldığı ve bu sözlerin kıt’a nazım şekliyle tercümesinin yapıldığı tespit edilmiştir. Bu hadisler içerik olarak incelendiğinde daha çok nefis, tatlı dil, iyilik, cömertlik, sabır, zulmün kötülüğü, tevazu, açgözlülük, cimrilik, edep, hırs, intikam, istişare, yalan söylememe, doğruluk, vefâ, takvâ, verâ, esenlik, cehalet, akıl ve dil vb. özellikle kişinin ahlâkî değerleri ile ilgili olan sözlerin seçildiği görülmüştür. Eserin istinsah tarihi 1012/1604 olup dil özellikleri bakımından incelendiğinde Eski Anadolu Türkçesi dil özellikleriyle karşılaşılmaktadır. Metinde kelimelere gelen bazı eklerin ayrı yazımı, eklerin gösteriminde ünlülerin kullanımı vb. durumlar dikkat çekmektedir. İncelemiş olduğumuz Sad Kelime-i Ali eserinde geçen hadisler ile Türk atasözleri ve halk deyişleri arasındaki benzerlikler tespit edilmiştir.