Afet yönetimi faaliyetlerinde toplum katılımı: uyarlanabilir yönetime yönelik stratejik öncelikler
Community participation in disaster management activities: strategic priorities for adaptive governance
Yazar: Turan, Melikşah
Dergi: Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi No. 72, 2025
Anahtar kelimeler: Political Science (Other) ; Siyaset Bilimi (Diğer) ; Afet Yönetimi,Delphi Yöntemi,Dirençlilik,Stratejik Öncelikler,Toplum Katılımı ; Disaster Management,Delphi Method,Resilience,Strategic Priorities,Community Participation.

Afet yönetim süreçleri, doğaları gereği belirsizlik, çok katmanlı riskler ve çok aktörlü etkileşimlerle şekillenmekte olup; bu dinamik yapı karşısında geleneksel, tepki odaklı ve merkeziyetçi yaklaşımlar, etkili koordinasyon sağlama noktasında yetersiz kalmaktadır. Bu bağlamda, sürdürülebilir kalkınmayı da tehdit eden afetlerin yönetiminde, dirençlilik politikalarının toplumsal düzeyde yeniden yapılandırılması ve toplum merkezli, esnek ve uyarlanabilir yönetişim sistemlerinin geliştirilmesi gerekliliği giderek daha belirgin hale gelmektedir. Bu çalışma, merkeziyetçi yapısı nedeniyle ağırlıklı olarak idari yönetim modeline sahip olan ülkemizde, toplum tabanlı ve katılımcı bir afet yönetimi yaklaşımının uyarlanabilmesi için yerel kapasitenin süreçlere entegrasyonunu esas alan stratejik öncelikleri, uyarlanabilir yönetişim perspektifiyle belirlemeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında, kamu, sivil toplum kuruluşu, akademi ve özel sektörden 23 uzmanın katılımıyla iki turlu Delphi araştırması gerçekleştirilmiştir. Yarı yapılandırılmış uzman görüşlerine dayalı olarak yürütülen bu süreçte, betimsel ve analitik istatistiksel analizlerle birlikte tematik içerik değerlendirmesi yapılmıştır. Veriler SPSS 29.0 programı kullanılarak analiz edilmiş; Wilcoxon testi ve Kendall’s W katsayısı ile fikir birliği düzeyi değerlendirilmiş, uzlaşı düzeyi varyans değişimine dayalı olarak hesaplanmıştır. Sonuç olarak toplum tabanlı afet yönetimi yaklaşımı doğrultusunda toplum merkezli ve sürdürülebilir afet yönetimi politikalarının oluşturulmasına rehberlik edecek; afet farkındalığı, katılım, altyapı, psikososyal destek, yönetişim, dijitalleşme ve kırılgan gruplara yönelik 40 stratejik öncelik belirlenmiştir.

Uncertainty, multi-layered risks, and multi-actor interactions shape disaster management processes. Traditional, reaction-oriented, and centralized approaches are insufficient in providing effective coordination in the face of this dynamic structure. In this context, the need to restructure resilience policies at the societal level and develop community centered, flexible, and adaptable governance systems in managing disasters that also threaten sustainable development is becoming increasingly apparent. This study aims to determine strategic priorities based on an adaptable governance perspective, focusing on integrating local capacity into processes, to adapt a community-based and participatory disaster management approach to our country (which predominantly follows an administration-based disaster governance model due to its centralized structure). Within the scope of the study, a two-round Delphi survey was conducted with 23 experts from the public sector, civil society organizations, academia, and the private sector. Based on semi-structured expert opinions, this process involved thematic content evaluation and descriptive and analytical statistical analysis. The data were analyzed using the SPSS 29.0 program; the level of agreement was evaluated using the Wilcoxon test and Kendall’s W coefficient, and the level of consensus was calculated based on variance change. As a result, 40 strategic priorities were identified to guide the development of community centered and sustainable disaster management policies in line with the community-based disaster management approach, including disaster awareness, participation, infrastructure, psychosocial support, governance, digitalization, and vulnerable groups.