Bursa Yeşil Cami’nin Yarım Kalan Taş Süslemeleri Hakkında Bir Değerlendirme
An Evaluation on the Unfinished Stone Decorations of Bursa Green Mosque
Yazar: Gök İpekçioğlu, Sevinç; Çakmak, Şakir; Gündüz, Lemye
Dergi: Sanat Tarihi Yıllığı No. 34, 2024
Anahtar kelimeler: History of Architecture ; Mimarlık Tarihi ; Art History ; Sanat Tarihi ; Bursa Yeşil Zaviye,Çelebi Sultan Mehmed,Çelebi Sultan Mehmed’s illness,stone decoration,incomplete decoration,incomplete inscriptions ; Bursa Yeşil Zaviye,Çelebi Sultan Mehmed,Çelebi Sultan Mehmed’in hastalığı,taş süsleme,eksik süsleme,eksik yazılar

Devrinin en gözde eserlerinden biri olan Yeşil Cami/Zaviye, yalnızca mimari kuruluşu ve süslemeleriyle değil, Osmanlı Devleti’nin yeniden doğuşunu simgeleyen bir yapı olması açısından da büyük önem taşır. Aynı zamanda, I. Mehmed’in tahta çıkmasına destek veren Ahilere ve Abdallara yönelik bir şükran yapısıdır. Tarihi kaynakların sıklıkla bahsettiği, araştırmacıların da incelemelerine konu olan yapı, hala birçok yönden incelenmeye muhtaçtır. Çalışmamız kapsamında yapının muhteşem taş süslemeleri incelenmiş ve kuzey cephede yer alan bezemelerin tamamlanmamış kısımlarının bilinenden fazla olduğu saptanmıştır. Hiç yapılmayan, süsleme konturları çekilip ham bırakılan, derinliği verilmeyen ve detayları işlenmeyen bu süslemelerin bütün kuzey cephe boyunca var olduğu, ancak bu eksikliklerin sistemli bir şekilde, göze batmadan yerleştirilmesine dikkat edildiği anlaşılmıştır. Yarım kalan süslemelerin tespitinin yanı sıra neden tamamlanamadıkları sorusunun yanıtlanması da çalışmamızın amaçları arasındadır. Yeşil Cami ve benzeri yarım kalmış çeşitli yapılara ilişkin çalışmalar yürüten araştırmacılar bu durumu genellikle siyasi ve ekonomik nedenlere bağlamaktadırlar. Ancak konu Yeşil Cami özelinde irdelendiğinde gerek siyasi gerekse ekonomik bir gerekçenin, süslemelerin neden bitirilemediği sorusunu yeterince yanıtlamadığı görülmektedir. Osmanlı Devleti’nin yeniden canlandığı, nispeten huzurlu bir dönemin yaşandığı, ekonomik açıdan da herhangi bir sıkıntının kayıtlara geçmediği bu dönemde, bu kadar önemli bir yapının süslemelerinin tamam? lanamaması, I. Mehmed’in kötüye giden sağlığından kaynaklanmış olmalıdır.

Yeşil Mosque/Zaviye, one of the most popular works of its period, is of great importance not only for its architectural foundation and ornaments but also as a building symbolising the rebirth of the Ottoman Empire. It is also a structure of gratitude to the Ahis and Abdals who supported Mehmed I’s ascension to the throne. The building, which is frequently mentioned by historical sources and the subject of researchers’ analyses, still needs to be examined in many ways. Within the scope of our study, the magnificent stone decorations of the building were examined and it was determined that the unfinished parts of the decorations on the north façade were more than known. It was understood that these decorations, which were never made, the contours of the ornaments were drawn and left raw, the depth was not given and the details were not processed, were present along the entire north façade, but attention was paid to the systematic and unobtrusive placement of these deficiencies. In addition to the identifi? cation of unfinished ornaments, answering the question of why they could not be completed is also among the aims of our study. Researchers who conduct studies on the Green Mosque and similar unfinished buildings usually attribute this situation to political and economic reasons. However, when the subject is analysed in the specific case of the Green Mosque, it is seen that neither political nor economic reasons sufficiently answer the question of why the decorations could not be completed. The failure to complete the decorations of such an important building in this period, when the Ottoman Empire was revived, a relatively peaceful period was experienced, and no economic problems were recorded, must be due to the deteriorating health of Mehmed I.