Yatırımcı Risk Eğilimleri ve BİST Sektör Endeks Getirileri İlişkisi: Asimetrik Etkileşimler
Investor Risk Sentiments and BIST Sector Index Returns: Asymmetric Interactions
Yazar: Özdemir, Letife
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi No. 85, 2025
Anahtar kelimeler: Capital Market ; Sermaye Piyasaları ; Risk appetite,Risk propensity index,Sector stock indices,Hatemi-J causality test ; Risk iştahı,Risk eğilim endeksi,Sektör pay senedi endeksleri,Hatemi-J nedensellik testi

Çalışmada, yatırımcıların risk iştahı göstergesi olan yerli, yabancı ve tüm yatırımcılar için ayrı ayrı hesaplanan Risk Eğilim Endeksleri ile Mali, Hizmet, Sınai ve Teknoloji sektörlerinin pay senedi endeksleri arasındaki asimetrik nedensellik ilişkisi 02.04.2010-27.12.2024 dönemi için Hatemi-J yöntemiyle araştırılmıştır. Bulgular, tüm sektör endekslerindeki pozitif şokların yabancı ve tüm yatırımcı risk eğilim endekslerinde pozitif şoklara, negatif şokların ise negatif şoklara neden olduğunu göstermektedir. Bu sonuç, tüm sektör endekslerindeki olumlu hareketlerin, yabancı ve tüm yatırımcıların risk iştahını artırabileceğini, olumsuz gelişmelerin ise bu yatırımcı gruplarının risk algısını azaltabileceğini göstermektedir. Ayrıca, tüm sektör endekslerinde yaşanan negatif şoklarla, yabancı ve tüm yatırımcıların risk alma eğilim endekslerinde görülen pozitif şoklar arasında çift yönlü bir ilişki bulunmaktadır. Bu durum, bazı hallerde yatırımcıların piyasa düşüşlerini fırsat olarak değerlendirip risk alma eğilimlerini artırdığını ya da artan risk iştahlarının piyasa üzerinde dalgalanmalara yol açabileceğini göstermektedir. Bu bulgular, Hizmet, Sınai ve Teknoloji sektörü ile yerli yatırımcılar arasındaki ilişki için de geçerlidir. Mali, Hizmet, Sınai ve Teknoloji sektörleri ile çeşitli yatırımcı gruplarının risk alma eğilimleri arasındaki asimetrik ilişkilerinin hem politika yapıcılar hem de yatırımcılar için yatırım tercihlerini belirlerken etkili olacağı değerlendirilmektedir.

The study investigates the asymmetric causal relationship between Risk Propensity Indices, calculated separately for domestic, foreign, and all investors as indicators of investors' risk appetite, and the stock indices of the Financial, Services, Industrial, and Technology sectors for the period from April 2, 2010, to December 27, 2024, using the Hatemi-J method. The findings indicate that positive shocks in all sector indices lead to positive shocks in the risk propensity indices of foreign and all investors, while negative shocks result in negative shocks. This result indicates that positive movements across all sector indices may increase the risk appetite of both foreign and overall investors, while negative developments may reduce the risk perception of these investor groups. Moreover, there exists a bidirectional relationship between negative shocks in all sector indices and positive shocks observed in the risk tendency indices of both foreign and overall investors. This indicates that, in some cases, investors perceive market downturns as opportunities, increasing their risk-taking tendencies, or that rising risk appetite may lead to fluctuations in the market. These findings are also valid for the relationship between the Services, Industrial, and Technology sectors and domestic investors. The asymmetric relationships between the Financial, Services, Industrial, and Technology sectors and the risk-taking tendencies of various investor groups are considered to be influential in shaping investment preferences for both policymakers and investors.