Yapay Zekâ Mi İnsan Çevirmen Mi? Uzmanlık Terimlerinin Çevirisi Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme
Artificial Intelligence or Human Translator? A Comparatıve Study On The Translation of Specialised Terms
Yazar: Çimen Karayürek, Esra
Dergi: Avrasya Terim Dergisi, Vol. 13 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: Modern Turkic Languages and Literatures (Other) ; Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları (Diğer) ; Terim Çevirisi,Makine Çevirisi,Jules Verne,Chatgpt,Gemini ; Terminology Translation,Machine Translation,Jules Verne,Chatgpt,Gemini

Küreselleşmeyle metin ve bilgi akışı hız kazanmış ve bu durum çeviriye olan ihtiyacı katlayarak artırmıştır. Bilgisayar destekli çevirilerin yapay zekâ tabanlı çevirilere evrilmesiyle birlikte, son yıllarda çeviri alanında farklı konular gündeme gelmeye başlamıştır. Bu bağlamda, çeviribilimin disiplinlerarası alt alanlarından biri olan terminoloji çevirisi ve bu alandaki insan çevirmenlerin rolü, yeterliliği ve yapay zekâyla karşılaştırmalı performansı akademik ilginin odağı hâline gelmiştir. Bu çalışmanın amacı Jules Verne’in Le Phare Du Bout Du Monde (Dünyanın Ucundaki Fener) adlı eserinin terimsel bağlamda iki insan çevirisiyle iki yapay zekâ çevirisinin istatistiksel karşılaştırmalı analizini yapmaktır. Kaynak metin olarak yazarın aynı isimli eserinin Fransızca dilindeki özgün hâli kullanılmıştır. Hedef metin için de Fransızca aslından ve eksiksiz çevrilmiş olduğu tespit edilen Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları ve ALFA Yayınları’ndan çıkan iki insan çevirisi kullanılmış ve Gemini 2.5 Flash ücretsiz sürümü ile Chat GPT-4o ücretli sürümü olmak üzere iki yapay zekâ botunun çevirisinden alınan çıktılarla karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Değerlendirme sonucunda incelemeye alınan terimlerin insan çevirileriyle yapay zekâ botlarının çevirileri arasında insan çevirilerinin lehine anlamlı farklar saptanmıştır.

The acceleration of globalisation has resulted in an exponential increase in the flow of text and information, thereby creating a substantial and growing demand for translation services. With the evolution of computer-assisted translation into artificial intelligence-based translation, various issues have come to the fore in the field of translation in recent years. In this context, terminology translation, one of the interdisciplinary subfields of translation studies, and the role, competence, and comparative performance of human translators in this field compared to artificial intelligence have become the focus of academic interest. The aim of this study is to conduct a statistical comparative analysis of two human translations and two artificial intelligence translations of Jules Verne's Le Phare Du Bout Du Monde (Lighthouse at the End of the World) in terms of terminology. The source text of this study is the original French version of the author's work of the same name. For the target text, two human translations published by Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları and ALFA Yayınları, which were found to be complete translations of the French original, were used and evaluated in comparison with the outputs obtained from two artificial intelligence bots, namely the free version of Gemini 2.5 Flash and the paid version of Chat GPT-4o. The evaluation revealed significant differences in favour of human translations when comparing human translations with AI bot translations of the terminology examined.