hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
İzmirli İsmail Hakkı'nın Metafizik Alana Dair Bilinmeyen Bir Eseri: Muhtasar mâ ba'de't-tabîa
An Unknown Work of Izmirli Ismail Haqqi on the Metaphysical Field: Mukhtasar mā ba‘de’t-tabīa
Yazar: Bozbuğa, Hande Nur
Dergi: İslam Tetkikleri Dergisi, Vol. 10 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Izmirli   Ismail   Haqqi,Mukhtasar   mā   ba‘de’t-tabīa,Mukhtasar felsefe-i ūlā,metaphysics,philosophy ; İzmirli İsmail Hakkı,Muhtasar mâ ba‘de’t-tabîa,Muhtasar felsefe-i ûlâ,Metafizik,Felsefe

İzmirli İsmail Hakkı (öl. 1869-1946), İslâm düşüncesinin çeşitli alanlarında pek çok  eser  vermiş  önemli  düşünürlerden  biridir.  Metafizik  ilmi  alanında  daha  çok Muhtasar  felsefe-i  ûlâ  adlı  eseri  bilinmektedir.  Onun  bu  alanda  Muhtasar mâ  ba‘de’t-tabîa  adında  bir  başka  çalışması  da  mevcuttur.  Araştırmalarımız  sonucu  İzmirli  üzerine  yapılan  çalışmalarda  söz  konusu  ikinci  esere  hiç  atıf  yapılmadığı  fark  edilmiştir.  Bu  nedenle  makalemizde,  hem  eseri  şekil  ve  muhteva  açısından  tanıtmayı  hem  de  İzmirli’nin  böyle  bir  telifi  olduğuna  dikkat  çekmeyi  amaçlamaktayız.  Zira  söz  konusu  eserde,  metafizik  ilmindeki  epistemoloji,  ontoloji  ve  teoloji  konuları  oldukça  sistematik  ve  eleştirel  bir  üslupla  ele  alınmıştır.  Ayrıca  modern  Batı  düşüncesinin,  İzmirli’nin  tabiri  ile  felsefe-i  cedîdenin,  metafizik  disiplinine  dair  yorumları  tahlile  tabi  tutulmuş  ve  yer  yer  tenkit  edilmiştir.  Buna  ek  olarak  eser  içerisinde  metafizik  alana  dair  kavramların  Fransızca  karşılıklarına  yer  verilmiştir.  Ele  alınan  konular,  mukayeseli bir şekilde işlenmiştir.

Izmirli Ismail Haqqi (1869-1946) was an important philosopher who published numerous  works  in  various  fields  of  Islamic  thought.  Among  his  notable  works in the field of metaphysics are: Mukhtasar felsefe-i ūlā; and, Mukhtasar mā  ba‘de’t-tabīa.  However,  in  his  studies  on  Izmirli,  it  has  been  noted  that  there was no reference to a second work. For this reason, we aim to introduce the  work  in  terms  of  form  and  content  and  draw  attention  to  the  fact  that  Izmirli  does  indeed  have  such  a  work.  This  second  work  presents  ideas  on  epistemology, ontology and theology (all variously related to metaphysics) in a systematic and critical way. In his work, his views on Western metaphysics are analyzed and some are also criticized. Furthermore, the text contains the French translations of the concepts being examined. In this article, the topics discussed in his text are comparatively examined.
Sâbiîlik’te Işık–Karanlık Düalizminin Mitos Çözümlemesi: Sağ Ginza 12’deki Metin Bağlamında
Sâbiîlik’te Işık–Karanlık Düalizminin Mitos Çözümlemesi: Sağ Ginza 12’deki Metin Bağlamında
Yazar: Osmançelebioğlu, Serhan
Dergi: İslam Tetkikleri Dergisi, Vol. 10 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Sâbiîlik,Ginza,Mitos Çözümlemesi,Gnostik Düalizm

Heterodoks Nasura yahudi akımları arasında yer alan Sâbiîlik’te, Gnostik karakterli metafizik evren ile içinde yaşanılan evrenin oluşturduğu bir düalizm öğretisi hakimdir. Sâbiîliğin bu karmaşık gnostik inanç sisteminin anlaşılması için kutsal kitapları Ginza'da yer alan ilişki biçiminin incelenmesi gerekir. Bu amaçla bir tarafta ışık/nur alemin diğer tarafta karanlık alemin bulunduğu düalist bir yaratılışı kabul eden Sâbiîliğin, bu iki zıt gücün birbirleriyle sonsuz rekabetinin tasvir edildiği Sağ Ginza'dan bir bölümün mitos çözümlemesi ve mitolojik tahlili yapılmaktadır.

Heterodoks Nasura yahudi akımları arasında yer alan Sâbiîlik’te, Gnostik karakterli metafizik evren ile içinde yaşanılan evrenin oluşturduğu bir düalizm öğretisi hakimdir. Sâbiîliğin bu karmaşık gnostik inanç sisteminin anlaşılması için kutsal kitapları Ginza'da yer alan ilişki biçiminin incelenmesi gerekir. Bu amaçla bir tarafta ışık/nur alemin diğer tarafta karanlık alemin bulunduğu düalist bir yaratılışı kabul eden Sâbiîliğin, bu iki zıt gücün birbirleriyle sonsuz rekabetinin tasvir edildiği Sağ Ginza'dan bir bölümün mitos çözümlemesi ve mitolojik tahlili yapılmaktadır.
Mısır Hanefiliği: Memlükler Dönemi Hanefi Fıkıh Düşüncesi
Mısır Hanefiliği: Memlükler Dönemi Hanefi Fıkıh Düşüncesi
Yazar: Taş, Mustafa
Dergi: İslam Tetkikleri Dergisi, Vol. 10 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; hanefî mezhebi,mısır hanefîliği,memlükler

Dört büyük Sünnî fıkıh mezhebinden biri olan Hanefîlik hicrî ikinci yüzyılda Ebû Hanîfe ve öğrencilerinin görüşleri doğrultusunda Irak bölgesinde teşekkül etmiş ve daha sonra birçok coğrafyaya yayılmıştır. Buna bağlı olarak mezhep içerisinde Irak, Mâverâünnehir, Mısır, Osmanlı ve Hint Alt Kıtası Hanefîliği gibi pek çok bölgesel alt ekol gelişmiştir. Bu alt ekollerden biri olan Mısır Hanefîliği Abbâsîler tarafından bölgeye Hanefî kadılar atanmasıyla başlamış, Zengîler ve Eyyûbîler döneminde de gelişimini sürdürerek Memlükler ile oluşumunu tamamlamıştır. Bu bağlamda tanıtımını yapacağımız Muş Alparslan Üniversitesi İslam Hukuku kürsüsünde öğretim üyesi Dr. Bekir Karadağ tarafından telif edilen Mısır Hanefîliği: Memlükler Dönemi Hanefî Fıkıh Düşüncesi başlıklı eser Hanefî mezhebinin bir alt ekolü olarak Mısır Hanefîliğini incelemektedir.

Dört büyük Sünnî fıkıh mezhebinden biri olan Hanefîlik hicrî ikinci yüzyılda Ebû Hanîfe ve öğrencilerinin görüşleri doğrultusunda Irak bölgesinde teşekkül etmiş ve daha sonra birçok coğrafyaya yayılmıştır. Buna bağlı olarak mezhep içerisinde Irak, Mâverâünnehir, Mısır, Osmanlı ve Hint Alt Kıtası Hanefîliği gibi pek çok bölgesel alt ekol gelişmiştir. Bu alt ekollerden biri olan Mısır Hanefîliği Abbâsîler tarafından bölgeye Hanefî kadılar atanmasıyla başlamış, Zengîler ve Eyyûbîler döneminde de gelişimini sürdürerek Memlükler ile oluşumunu tamamlamıştır. Bu bağlamda tanıtımını yapacağımız Muş Alparslan Üniversitesi İslam Hukuku kürsüsünde öğretim üyesi Dr. Bekir Karadağ tarafından telif edilen Mısır Hanefîliği: Memlükler Dönemi Hanefî Fıkıh Düşüncesi başlıklı eser Hanefî mezhebinin bir alt ekolü olarak Mısır Hanefîliğini incelemektedir.
Malay Dünyasının İlk Mutasavvıf Şairi Hamza Fansûrî’nin İkan Tunggal Şiiri Bağlamında Vahdet-i Vücûd Anlayışı
The Wahdat Al-Wujūd Approach of Hamzah Fansurı, the First Sufi Poet in the Malay World as Revealed in “Ikan Tunggal”
Yazar: Tuncer, Eyyüp
Dergi: İslam Tetkikleri Dergisi, Vol. 11 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Hamzah Fansuri,Nūr Muhammadī,Wahdat al-wujūd,Malay literature,Indonesian sufi literature ; Hamza Fansurî,Klasik Malay Edebiyatı,Endonezya Edebiyatı,,Vahdetü'l-Vücûd

Hamza  Fansûrî,  Malay  dünyasının  ilk  mutasavvıf  şairi  olarak  bilinmektedir.  Malay   takımadalarına   ilk   kez   vahdet-i   vücûd   nazariyesini   taşıyan   ve   tasavvufî  hislerini  rubâî  formunda  nazım  ile  ifade  eden  bir  şahsiyet  olması  açısından  hem  tasavvuf  hem  de  edebiyat  sahasında  incelenmesi  gereken  önemli  isimlerden  biridir.  Bölgede  tasavvuf  ve  edebiyatı  birleştiren  öncü  bir  kişilik  olmasından  dolayı  Malay  dünyasının  “Celâleddîn-i  Rûmî”si  olarak  nitelendirilmiştir.   Hamza   Fansûrî,   “İkan   Tunggal”   isimli   şiirinde   vahdet-i   vücûd   anlayışını   ana   temalarıyla   ortaya   koymaktadır.   Şiir,   muhteva   ve   üslup  açısından  incelendiğinde  Bâyezîd-i  Bistâmî,  Hallâc-ı  Mansûr,  İbnü’l-Arabî  başta  olmak  üzere  Ferîdüddîn-i  Attâr,  Mevlânâ  Celâleddîn-i  Rûmî,  Sadreddin-i   Konevî,   Fahreddîn-i   Irâkî,   Sa’dî-i   Şîrâzî,   Abdülkerîm-i   Cîlî,   Abdurrahmân-ı   Câmî   gibi   önemli   isimlerin   geliştirdiği   ve   yorumladığı   vahdet-i  vücûd  düşüncesinin  farklı  bir  dilde  yeniden  ifade  edilişi  olarak  değerlendirilebilir. Hamza Fansûrî, İkan Tunggal şiirinde genellikle sembolik bir dil kullanmakta; “hakîkat-i Muhammediyye/nur-ı Muhammedî” ve bunun bir  tezahürü  olan  “insân-ı  kâmil”  konusunu  vahdet-i  vücûd  terminolojisi  çerçevesinde işlemektedir.

Hamzah Fansuri is well known as the first Sufi poet in the Malay world and should be studied as part of both Sufism and literature because he was the first  to  expound  the  theory  of  wahdat  al-wujūd  in  the  Malay  archipelago  and  express  his  feelings  for  Sufism  using  the  rubā'ī  verse  form.  He  has  been called the “Mawlānā Jalāl al-Dīn Rūmī of the Malay world” because of his  pioneering  combination  of  Sufism  and  literature  in  the  region.  Hamza  Fansûrî  reveals  his  understanding  of  the  main  themes  of  vahdet-i  wujûd  (unity  of  existence)  in  his  poem  “Ikan  Tunggal.”  The  poems’  content  and  style  are  a  restatement  of  the  wahdat  al-wujūd  (in  Malay)  that  had  been  previously developed and interpreted by many early significant Sufi writers such as Bāyazīd Bistāmī, Mansūr al-Hallāj, Ibn al-'Arabī, Sadr al-Dīn al-Qunawi, Farīd al-Dīn Attār, Mawlānā Jalāl al-Dīn Rūmī, Fakhr al-Dīn 'Irākī, Abdul Karim Jili, and Abd Al-Rahmān Jāmī. Hamzah Fansuri generally uses symbolic language in his Ikan Tunggal poem when expressing the “nūr Muhammadī/light of Muhammad and the “al-insān al-kāmil/perfect human-being” in the wahdat al-wujūd framework.
Afîfüddin Tilimsânî’nin İlâhî İsimler Nazariyesi, Orkhan Musakhanov (İstanbul: Litera Yayıncılık, 2018) s. 349. ISBN: 978-605-2023-33-4
Afîfüddin Tilimsânî’nin İlâhî İsimler Nazariyesi, Orkhan Musakhanov (İstanbul: Litera Yayıncılık, 2018) s. 349. ISBN: 978-605-2023-33-4
Yazar: Beyazıt, Ayşe
Dergi: İslam Tetkikleri Dergisi, Vol. 11 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Afîfüddin Tilimsânî,Esmâ-i Hüsnâ,Esmâ-i Hüsnâ Nazariyesi,Ekberiyye,vahdet-i vücûd,a‘yan-ı sâbite

Afîfüddin Tilimsânî’nin kendisine has bir “ilâhî isimler nazariyesi” olduğu temel iddiası üzerine kurulu olan Afîfüddin Tilimsânî’nin İlâhî İsimler Nazariyesi adlı kitap değerlendirilecektir. Eserde, Tilimsânî’nin hocaları, tasavvufî çevresi, bağlı olduğu Ekberî ekolle ilişkisi ve düzeyi, öğrencileri, eserleri, eserlerinin tam olarak tesbiti ve kronolojisi, tasavvuf tarihindeki yeri incelenmektedir. Ayrıca eser, Tilimsânî’nin ilâhî isimler nazariyesi hakkında akademik düzeyde yapılan ilk çalışma olmasıyla dikkati çekmektedir. Kitapta Tilimsânî öncesi dönemde yazılmış Kuşeyrî, Gazzâlî, İbn Berrecân, İbnü’l-Arabî ve Konevî’nin “Esmâ Şerhleri” ele alınarak mukayese edilmiş ve Tilimsânî’nin temeli a‘yân-ı sâbitenin reddine dayanan îlâhî isimler nazariyesi, esmâ-i hüsnâ literatüründeki temel meselerle karşılaştırılarak ortaya konmaya çalışılmıştır.

Afîfüddin Tilimsânî’nin kendisine has bir “ilâhî isimler nazariyesi” olduğu temel iddiası üzerine kurulu olan Afîfüddin Tilimsânî’nin İlâhî İsimler Nazariyesi adlı kitap değerlendirilecektir. Eserde, Tilimsânî’nin hocaları, tasavvufî çevresi, bağlı olduğu Ekberî ekolle ilişkisi ve düzeyi, öğrencileri, eserleri, eserlerinin tam olarak tesbiti ve kronolojisi, tasavvuf tarihindeki yeri incelenmektedir. Ayrıca eser, Tilimsânî’nin ilâhî isimler nazariyesi hakkında akademik düzeyde yapılan ilk çalışma olmasıyla dikkati çekmektedir. Kitapta Tilimsânî öncesi dönemde yazılmış Kuşeyrî, Gazzâlî, İbn Berrecân, İbnü’l-Arabî ve Konevî’nin “Esmâ Şerhleri” ele alınarak mukayese edilmiş ve Tilimsânî’nin temeli a‘yân-ı sâbitenin reddine dayanan îlâhî isimler nazariyesi, esmâ-i hüsnâ literatüründeki temel meselerle karşılaştırılarak ortaya konmaya çalışılmıştır.
el-Medhal ilâ Usûli’l-Hadis alâ Menheci’l-Hanefiyye, Abdülmecîd et-Türkmânî, (Dâru’r-Riyâhîn), Beyrut-Lübnân, 2018, s. 341.
el-Medhal ilâ Usûli’l-Hadis alâ Menheci’l-Hanefiyye, Abdülmecîd et-Türkmânî, (Dâru’r-Riyâhîn), Beyrut-Lübnân, 2018, s. 341.
Yazar: Enes, Muhammed
Dergi: İslam Tetkikleri Dergisi, Vol. 11 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; hadis usûlü,Hanefî mezhebi,Şâfiî mezhebi,Muhaddisler

İslam hukukunun temel kaynaklarından biri olan sünnet ile, Hz. Peygamber tarafından öğretilmiş ve konulmuş olan kaideler bütünü; hadis ile de sünnetin aktarıldığı yazılı malzeme kastedilmiştir.  Bu aktarımın metodolojisi olan hadis usûlüne dair Şâfiîler müstakil çalışmalar kaleme almışken Hanefîler, daha çok fıkıh usûlü çalışmalarının sünnet başlığı altında, bazı kitapların mukaddimelerinde ele almıştır.  Günümüzde müstakil olarak okunan hadis usûlü eserlerinin çoğu Şâfiî hadis usûlü anlayışını yansıtmaktadır.  Hanefî hadis usûlü anlayışı ise birkaç eser dışında  müstakil çalışmalara konu olmamıştır. Bu boşluğu doldurmak maksadıyla yaklaşık iki yüz eserden yararlanılarak, âdeta Hanefî fıkıh usûlü eserlerinin sünnet bahislerinin panoramasının sunulduğu, bununla birlikte zaman zaman muhaddislerin görüşlerine de yer verildiği el-Medhal ilâ usûli’l-hadîs alâ menheci’l-Hanefiyye adlı eser Abdulmecîd et-Türkmânî tarafından kaleme alınmıştır. Bu çalışmada adı geçen eserin tanıtımı yapılacaktır.

İslam hukukunun temel kaynaklarından biri olan sünnet ile, Hz. Peygamber tarafından öğretilmiş ve konulmuş olan kaideler bütünü; hadis ile de sünnetin aktarıldığı yazılı malzeme kastedilmiştir.  Bu aktarımın metodolojisi olan hadis usûlüne dair Şâfiîler müstakil çalışmalar kaleme almışken Hanefîler, daha çok fıkıh usûlü çalışmalarının sünnet başlığı altında, bazı kitapların mukaddimelerinde ele almıştır.  Günümüzde müstakil olarak okunan hadis usûlü eserlerinin çoğu Şâfiî hadis usûlü anlayışını yansıtmaktadır.  Hanefî hadis usûlü anlayışı ise birkaç eser dışında  müstakil çalışmalara konu olmamıştır. Bu boşluğu doldurmak maksadıyla yaklaşık iki yüz eserden yararlanılarak, âdeta Hanefî fıkıh usûlü eserlerinin sünnet bahislerinin panoramasının sunulduğu, bununla birlikte zaman zaman muhaddislerin görüşlerine de yer verildiği el-Medhal ilâ usûli’l-hadîs alâ menheci’l-Hanefiyye adlı eser Abdulmecîd et-Türkmânî tarafından kaleme alınmıştır. Bu çalışmada adı geçen eserin tanıtımı yapılacaktır.
İslam Hukukuna Göre İhtiyaç Fazlası Malların Biriktirilmesi
The Accumulation of Surplus Property According to Islamic Law
Yazar: Turgut, Mücahit
Dergi: İslam Tetkikleri Dergisi, Vol. 11 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Property,Need,Economics,Wealth,Kanz,Iddikhar,Stocking ; Mal,İhtiyaç,İktisat,Kenz,İddihar,Servet,İhtikâr

Bu  makalede  İslam  iktisadının  temel  esaslarına  değinilmiş  ve  ihtiyaç  fazlası  malları   biriktirmenin   câiz   olup   olmadığı   tartışılmıştır.   Giriş   bölümünde   bu   konunun   hem   geçmişte   hem   de   günümüz   dünyasındaki   önemine   işaret  edilmiş  ve  sosyal  adaletin  ciddi  boyutlarda  zedelendiği  günümüz  dünyasında   bu   konunun   araştırılması   gerektiği   üzerinde   durulmuştur.   Daha  sonra  konuyla  ilgili  kavramlara,  hangi  şartlarda  ne  kadar  ölçüde  mal  biriktirilebileceğine  dair  farklı  görüşlere  ve  ileri  sürülen  argümanlara  yer  verilmiştir.  Konuyla  ilgili  geçmişten  günümüze  öne  sürülen  muhtelif  görüşler,  objektif  bir  bakış  açısıyla  ele  alınmış  ve  temel  kaynaklar  ışığında  bir   değerlendirmeye   tabi   tutulmuştur.   Normal   şartlarda   İslam’da   özel   mülkiyet   hakkının   olduğu   ve   zekât/vergi   dışında   ayrıca   zaruri   haller   ile   genel   kamu   yararı   haricinde   bireylerin   biriktirdikleri   mallara   devlet   tarafından   dokunulamayacağı   tespit   edilmiştir.   Toplum   içindeki   çeşitli   mağdur   ve   muhtaçların   temel   ihtiyaçlarının   karşılanması   için   İslam’da   çeşitli   yardımlaşma   ve   dayanışma   alternatifleri   geliştirilmiştir   ancak   bu   yardım   kanallarının   yetersiz   kalması   durumunda   ihtiyaç   fazlası   mallara   sahip  olanların  diyâneten  bir  sorumluluklarının  olduğu,  dolayısıyla  malî  sorumlulukların bazılarının iddia ettiği gibi sadece zekâttan ibaret olmadığı sonucuna varılmıştır.

This   paper   discusses   the   basic   principles   of   Islamic   economy   and   investigates  whether  the  permissibility  of  accumulating  surplus  goods.  In  the  introduction,  the  importance  of  the  subject  is  examined,  in  both  past   and   contemporary   contexts.   In   the   main   part,   doctrines   on   the   accumulation   of   property   are   described.   Various   perspectives   on   the   conditions  and  circumstances  necessary  for  the  accumulation  of  property  are  examined.  Opinions  on  the  subject  from  past  to  present  are  discussed  from  an  objective  point  of  view  and  are  evaluated  in  the  light  of  the  basic  sources.  It  is  determined  that,  under  normal  conditions,  there  is  a  right  to  private  property  in  Islam,  and  the  property  that  individuals  accumulate  cannot  be  touched  by  the  state  except  under  conditions  of  necessity  and  for the public benefit. Alternatives related to assistance and solidarity have been developed in Islam to meet basic needs in society, but this study concludes that those with surplus goods have a religious responsibility; their financial responsibilities do not consist only of zakat
Doğu Edebiyatının Batı Edebiyatına Etkisi Üzerine Bazı Mülahazalar
How Eastern Literature Came To Influence Western Literature
Yazar: Bulut, Ali
Dergi: İslam Tetkikleri Dergisi, Vol. 11 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Eastern   Literature,Western   Literature,Literary   Interaction,Goethe,Tolstoy ; Doğu,Batı,Edebiyat,Etki

Doğu  edebiyatının  Batı  edebiyatına  etkisine  dair  bazı  mülahazaları  ele  almayı   amaçlayan   bu   makale,   tercüme   faaliyetleri   ve   ilk   etkilenmenin   ele  alındığı  bir  girişten  sonra  iki  bölümden  oluşmaktadır.  Birinci  bölümde  Doğu’dan  etkilenen  başlıca  Batılı  yazarlar  ele  alınmış,  burada  dokuz  yazar  ve  eserleri  karşılaştırmalı  olarak  incelenmiştir.  İkinci  bölümde  ise  Batılı  bazı  bilim  adamlarının  Doğu’dan  alınan  bilgiye  dair  kabullerine  yer  verilmiştir.  Bir  de  makalenin  sonunda  Ek1  başlığı  altında  Tolstoy’un  eseriyle  Sa'dî-i  Şîrâzî’nin eserinde geçen Üç soru hikâyesi, baş, orta ve sondan alınan birer paragrafla karşılaştırmalı olarak verilmiştir.

This study examines the influence of eastern literature on western literature. The introduction explores the impact of translation as an influential factor in enticing western interest. Two sections precede the Appendix at the end of the article, comparing Tolstoy and the three-story question of Sa'dî-i Shirazi. Section one explores the work of nine western writers influenced by eastern literature.  Section  two  looks  at  western  writer-translators  who  admittedly  took eastern content as their own.
Son Hidâye Şerhi Sırrı Efendi’nin Îzâhu’l-Hidâye İsimli Eseri
The Last Hidâye Commentary Work By Sirri Efendi Named Îzâhu’l-Hidâye
Yazar: Zorlu, Harun
Dergi: İslam Tetkikleri Dergisi, Vol. 11 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Fıkıh,Merginânî,el-Hidâye,Süleyman Sırrı,Îzâhu'l-Hidâye ; Islamic  Jurisprudence,Merginânî,  al-Hidâya,Süleyman  Sirri,Îzâhu’l-Hidâye

Burhâneddin     el-Merginânî’nin     (öl.     593/1197)     Hanefî     füru     fıkhının     klasiklerinden  olan  el-Hidâye  adlı  eseri,  yazıldığı  günden  itibaren  asırlar  boyu  ulemâ  ve  ümmet  tarafından  hüsnü  kabul  görmüştür.  Telif  edildiği  günden   itibaren   her   dönemin   şeçkin   âlimleri   tarafından   eser   üzerine   şerh,  hâşiye  ve  benzeri  çalışmalar  yapılmıştır.  Bu  itibarla  eser  fıkıh  tarihi  ve  literatürü  açısından  da  önemli  bir  yer  teşkil  etmektedir.  el-Hidâye  üzerine  çalışma  yapanlardan  biri  de  Osmanlı’nın  son  dönem  âlimlerinden  Beyazıt  dersiâmlığı  ile  Mektebe-i  Hukûk  ve  Dârülfünun’da  muallimlik  yapmış  olan  (Ermenekli) Süleyman Sırrı (öl. 1931) Efendi’dir. Sırrı Efendi el-Hidâye üzerine Îzâhu’l-Hidâye  adlı  eseri  telif  etmiştir.  1908-1914  yılları  arasında  yoğun  bir  çalışma  sonucu  ortaya  çıkan  bu  kıymetli  eser,  maalesef  günümüzde  pek  bilinmemektedir. Bu çalışmanın amacı Îzâhu’l-Hidâye isimli eserin tanıtımının yapılması ve bir el-Hidâye şerhi olarak literatürde hak ettiği yeri almasıdır.

Burhâneddin    al-Merginânî’s    (d.    593/1197)    work    entitled    “al-Hidâya,”which  is  one  of  the  classics  of  Hanafi  fiqh  literature  has  been  accepted  by  scholars  and  Muslim  ummah  for  centuries  since  the  day  it  was  written.  Commentaries,  annotations,  and  similar  works  have  been  written  about  this  book  by  distinguished  scholars  from  each  period  since  the  day  it  was  compiled.  In  this  respect,  this  work  has  an  important  position  in  terms  of  the history and literature of Islamic jurisprudence. One of the scholars who worked on “al-Hidâya” was Süleyman Sirri Efendi (from Armenia) (d. 1931), a late  Ottoman  scholar  who  was  a  teacher  of  Beyazıt  dersiâmlığı,  Mektebe-i  Hukûk, and Dârülfünun. Sirri Efendi compiled a work entitled Îzâhu’l-Hidâyeon al-Hidâya.  This  valuable  work,  which  emerged  as  a  result  of  a  serious  study between 1908 and 1914 is unfortunately unknown today. This study introduces this valuable work named Îzâhu’l-Hidâye to establish its deserved place in the literature as a Hidâya commentary.
Tabiîn Dönemi Fakihlerinden Esved b. Yezid (ö. 75/694) ve Fıkıh Tarihindeki Yeri
Aswad b. Yazid (d. 75/694) and Its Place in the History of Fiqh
Yazar: Gezgin, Yusuf Erdem
Dergi: İslam Tetkikleri Dergisi, Vol. 11 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; History of Fiqh,Sahābah,Tābi‘ūn,Aswad ibn Yazid,Hanafi School of Law ; Fıkıh Tarihi,Sahabe,Tabiin,Esved b. Yezîd,Hanefî Mezhebi

Fıkhî  mezheplerin  Hz.  Peygamber’den  (s.a.v.)  müctehid  imamlara  uzanan  bilgi  ve  hoca  ağlarına  dayalı  oluşum  sürecinde  Kûfe  şehri  önemli  bir  konuma  sahiptir.  Fıkhî  yaklaşımda  rey  düşüncesinin  öne  çıkmış  olmasıyla  bilinen Kûfe fıkıh ekolünün sembol ismi Abdullah b. Mesud (ö. 32/652-53) ve onun öğrencileridir. Onun meclislerinde yürütülen ilmi faaliyeti aktaran birçok  fakih  olmakla  beraber  en  meşhurları  Alkame  b.  Kays  (ö.  62/682)  ve  Esved  b.  Yezîd’dir  (ö.  75/694).  Çalışma  Esved  ve  onun  fıkıh  tarihindeki  konumu  üzerinde  yoğunlaşmıştır.  Bu  manada  önce  onun  hayatı  ve  ilmi  kişiliği  aktarılmış  sonrasında  sahabe  neslinin  eğitiminden  geçen  onun  da  içerinde  bulunduğu  tabiîlerin  fıkıh  mezheplerinin  oluşumundaki  etkileri  beyan edilmiştir. Esved ile ilgili rivayetler bağlamında onun fıkıh tarihindeki konumu tespit edilmeye çalışılmıştır. Kûfe merkezli fıkıh faaliyeti yürütmesi nedeniyle    Hanefî    mezhebinin    oluşumundaki    etkisiyle    ilgili    ayrıntılı    bilgiler  verilmiştir.  Bu  çerçevede  onun  fıkıh  metodolojisi  ve  furû-i  fıkıh  konusundaki örnek görüşleriyle bu durum teyit edilmiştir. Neticede onun Hanefî  mezhebinin  oluşumunda  icra  ettiği  görevin  mahiyetiyle  ilgili  bir  sonuca varılmıştır.

Kufa  played  an  important  role  in  the  formation  process  of  fiqh  sects  from  the  Prophet  Mohammad  to  the  mujtahid  imams.  The  leading  names  of  the Kufe fiqh school, known for its rationalism, are Abdullah ibn Masʽud (d. 32  /  652–53)  and  his  students.  Many  scholars  have  conveyed  the  scientific  activity carried out in ibn Masʽud ’s assemblies to the next generation. The most famous of these scholars are Alqama ibn Qays (d. 62/682) and Aswad ibn  Yazid  (d.  75/694).  This  study  has  focused  on  Aswad  ibn  Yazid  and  his  position in the history of fiqh. In this context, first, his life and his scientific personality  were  described,  and  then  the  effects  of  the  tābi‘ūn,  who  were  educated by the generation of the sahābah, on the formation of fiqh sects were  explained.  In  the  context  of  the  narratives  about  Ibn  Yazid,  scholars  have  attempted  to  determine  his  position  in  the  history  of  fiqh.  Detailed  information was given about the influence of the Hanafi School of Law on the  formation  of  the  Kufa-centered  fiqh  activity.  This  account  has  been  confirmed  by  his  fiqh  methodology  and  his exemplary views about the Furûʻ al-Fiqh. As a result, we arrived at a conclusion about the nature of the task he performed in the formation of the Hanafi School of Law.