Sosyal Sorumluluk Projelerine Neoliberalizm ve Sosyal Devlet Bağlamında Eleştirel Bir Bakış
A Critical Overview of Social Responsibility Projects in The Context of Neoliberalism and Social State
Yazar: Biter, Gülhanım; Kocabay Şener, Nihal
Dergi: Intermedia International E-journal, Vol. 8 No. 14, 2021
Anahtar kelimeler: Communication and Media Studies ; İletişim ve Medya Çalışmaları ; kurumsal sosyal sorumluluk,sürdürülebilir kalkınma amaçları,neoliberalizm,sosyal devlet ; Corporate Social Responsibility,Sustainable Development Goals,Neoliberalism,Social State

1960’lı yıllarda kurumsallaşan sosyal devlet olgusu, 70’lerle birlikte sosyal devlet anlayışının sorgulanması ve 1980’lerden itibaren neoliberal politikaların yaşama geçmesiyle birlikte çözülmeye başlamıştır. Bu süreç sonucunda devletin sosyal yönü yok olmamakla birlikte zayıflamıştır. Devletlerin sorumluluğunda olan bazı konular kar odaklı şirketlere devredilmeye ya da çeşitli ortaklıklar yürütülerek yerine getirilmeye çalışılmıştır. Böylece devletlerin sorumluluk alanında yer alan hizmetler, kurumsal sosyal sorumluluk projeleriyle tamir edilmeye başlanmıştır. Bu çalışmada neoliberal politikalarla sosyal devletin yaşadığı dönüşüm ele alınırken Türkiye’deki sosyal sorumluluk projelerine nasıl yansıdığı açıklanmaya çalışılmıştır. Ülkelerin kalkınma hedeflerinin, şirketler tarafından gerçekleştirilen kurumsal sosyal sorumluluk projelerine yansıması bu çalışmada incelenmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada, Türkiye hükümetinin de kabul ettiği Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’nın (SKA) kurumsal sosyal sorumluluk projelerine yansıması incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini 2017-2020 yılları arasında Türkiye Kurumsal Sosyal Sorumluluk Derneği ve Cenevre merkezli Sürdürülebilir Kalkınma Akademisi tarafından düzenlenen Sürdürülebilir Kalkınma Akademi Ödülleri’ni alan kurumsal sosyal sorumluluk projeleri oluşturmaktadır. Doküman analizinin kullanıldığı çalışmada ödül alan 50 projenin üretildiği SKA’lar, paydaş analizi ve SKA’lara yönelik sektör analizi yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, kurumsal sosyal sorumluluk projelerinin nitelikli eğitim (SKA 4), eşitsizliklerin azaltılması (SKA 10) başlıklarında yoğunlaştığı görülmüştür. Temiz su ve sanitasyon (SKA 6), erişilebilir ve temiz enerji (SKA 7), sudaki yaşam (SKA 14), barış, adalet ve güçlü kurumlar (SKA 16) başlıklarında ise 2017-2020 yılları arasında proje üretilmediği tespit edilmiştir. Enerji, petrol, gaz türevleri üretimi ve dağıtımı sektöründe bulunan şirketlerin sosyal sorumluluk projesi üretmesine rağmen kendi sektörlerini ilgilendiren SKA 7 kapsamında proje üretmemeleri dikkat çeken bulgulardandır. Özel sektörün kurumsal sosyal sorumluluk projelerinde paydaş tercihi analiz edildiğinde en fazla kamu kuruluşlarıyla, ardından ise STK’larla sonrasında ise hem kamu kuruluşları hem de STK’larla işbirliği yaptığı görülmektedir.

The social state can be tracked back to the 17th century (Kara, 2013, 285-286). However, the rise of social state is after 1945. Thereafter state’s power of social and economic began to reduce because of the apperance of neoliberalism and the effectiveness of social state was weakened. Moreover, privatization has started to come forward with neoliberalism. Social security system started facing problems as social policy implementations were decreased. Theinternational capital gained more effective power than the states thus the international capital gained more authority (Jessop, 2005, 318). Hence, the state started to recede from social policy implementations, and these implementations were taken over by private sector, non profit organization or non governmental organization. As a result,  compaies tried to solve social problemsinstead of  the state (Petenkaya, 2010, s.170-171).It is possible to draw a parallelism between rising of neoliberalism policy and gaining importance of corporate social responsibility. According to Okay and Okay, notion of social responsibilty was born in middle of the 1960s (2012, s.515). Social responsibility is a requirement for companies to be benefical to society. According to the notion of social responsibility, companies should not only only aim for profit, but also to generate social benefits. According to Kotler, social responsibility has acquired a new dimension when it comes to the fore as a systematic field (Kotler, 2015, s.152-155). For business world, the competition rules were changed, and social responsibility has became an evaluation criteria for success. The business world started to act more responsible for the issues in the field of social responsibilty. The main reasons of social responsibility in the business world can be explained as follows: the state’s inability to provide adequate services in some areas (Akkoyunlu ve Kalyoncuoğlu, 2014, s.126-127), aiming to make profit in the long run, creating a possitive image, and providing competitive advantage (Kotler ve Lee, 2017, s.69). Protectionist approaches initiated by international organizations -such as United Nations, ILO, OECD an EU- are also causedthe increase both interest and importance of social responsibility (Acar, 2020, s.6).This research aims to analyse the relationship between social responsibilty projects and neoliberal policy. Turkey’s neoliberal policy started in 1980s and Turkey Republic has trid to shuffle off some social policy issues over the years. At this point, social responsibilty which turn into new competitive field between companies, and neoliberalization of the state intersect. Although there are many academic studies on the field of social responsibility, studies focus on social responsibility, neoliberalism and the social state triangle are extremely limited (Akyıldız, 2007; Aksoy, 2011; Bağcan, 2013). Hence, the mentioned limitation in the field reveals the importance of this research.In this study, the reflection of the Sustainable Development Goals (SDG), which was set forth by the United Nations (UN), and also accepted by the Turkish government, on corporate social responsibility projects was examined. The sample of the research is the corporate social responsibility projects which were awarded by the Sustainable Development Academy between 2017-2020. Sustainable Development Academy Awards are organized by Turkey Corporate Social Responsibility Association and Sustainable Development Academy. The method of this research is document analysis, and 50 projects that were awarded are analyzed by their sectors and stakeholders. According to the research results, corporate social responsibility projects focused on quality education (Goal 4), and reduced inequalities (Goal 10). Between 2017-2020, there were no projects on clean water and sanitation (Goal 6), affordable and clean energy (Goal 7), life below water (Goal 14), peace, justice and strong institutions (Goal 16). One of the interesting findings is that companies at sector of energy, petrol or gas do not produce any project within Goal 7, even though they produce some social responsibility projects. In corporate social responsibility projects of the private sector, it cooperates mostly with public institutions, then with NGOs and then with both public institutions and NGOs.