CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRK SİNEMASINDA KADIN TEMSİLİ
CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRK SİNEMASINDA KADIN TEMSİLİ
Yazar: Karavar Öz, Hilal
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 16 No. 62, 2017
Anahtar kelimeler: Kadın,değişim,sinema,inkılap,toplum

Türkiye’de kadınların statüsü 1923-1930 yılları arasında yaşanan inkılâp hareketleriiçinde değişime uğradı. İnkılâp hareketleri içinde kadının eğitim, aile ve toplumsalhayattaki konumlarında düzenlemeler yapılmış olmasına rağmen öncelik aslındaimaja yönelikti. Bir anlamda simgesel olarak "kadın kimliği" Cumhuriyetin ilkyıllarında “devletin saygın vatandaşı” çizgisinde şekillendi. 1950’li yıllaragelindiğindeyse ataerkil çizgi içerisinde yaşayan kırsaldaki kadının yanında kandavaları, kız kaçırma gibi konuların anlatıldığı köy filmlerinde kadınlar, itaatkâr,çileli olarak verilirken şehir hayatının anlatıldığı filmlerde de benzer vurgularyapılarak haksızlığa uğrayan “ahlaklı kadın” karakterleri işlenmiştir. Hem 1950’liyıllarda hem de 1960’lı yıllarda çekilen filmlerdeki kadınların ortak özelliği ya iyi biranne- eş olup acılara katlanan sabırlı, temiz kadın ya da yuva yıkan, mutsuzluğamahkûm, dişiliğini kullanan kötü kadındır. 1960-1965 arasında Türk sinemasında“Toplumsal Gerçeklik Akımı” başlamıştır. 1960’lı yılların ilk döneminde çekilen sinemafilmlerinde kadın sorunlarını irdelemeye çalışıldığı birkaç film dışında kadınkahramanların kendilerine ait bir kişiliği yoktur; genelde baştan çıkarıcı “kötü kadın” veyaerkeğe tabi “yan öğeleri” canlandırmışlardır. 1970'li yıllar Türk sinemasında erotikfilmlerin daha fazla yer bulduğu dönemse de Ulusalcı ve Devrimci sinema filmlerindeataerkil toplumsal yapı, iktidar ilişkileri eleştirilerek gerçekçi kadın temsillerine yerverilmeye devam edilmiştir. Ayrıca Milli Sinemacılarsa köyden kente göçü yanlışbatılılaşmayı İslami değerlerle öze dönmek şeklinde kadını konumlandırmayaçalışmıştır. Kadının cinselliğini sadece evlilik içinde olumlayan görüş; 1980’lere,Türkiye’de feminist hareketlerin başlamasına kadar devam etmiştir.

Türkiye’de kadınların statüsü 1923-1930 yılları arasında yaşanan inkılâp hareketleriiçinde değişime uğradı. İnkılâp hareketleri içinde kadının eğitim, aile ve toplumsalhayattaki konumlarında düzenlemeler yapılmış olmasına rağmen öncelik aslındaimaja yönelikti. Bir anlamda simgesel olarak "kadın kimliği" Cumhuriyetin ilkyıllarında “devletin saygın vatandaşı” çizgisinde şekillendi. 1950’li yıllaragelindiğindeyse ataerkil çizgi içerisinde yaşayan kırsaldaki kadının yanında kandavaları, kız kaçırma gibi konuların anlatıldığı köy filmlerinde kadınlar, itaatkâr,çileli olarak verilirken şehir hayatının anlatıldığı filmlerde de benzer vurgularyapılarak haksızlığa uğrayan “ahlaklı kadın” karakterleri işlenmiştir. Hem 1950’liyıllarda hem de 1960’lı yıllarda çekilen filmlerdeki kadınların ortak özelliği ya iyi biranne- eş olup acılara katlanan sabırlı, temiz kadın ya da yuva yıkan, mutsuzluğamahkûm, dişiliğini kullanan kötü kadındır. 1960-1965 arasında Türk sinemasında“Toplumsal Gerçeklik Akımı” başlamıştır. 1960’lı yılların ilk döneminde çekilen sinemafilmlerinde kadın sorunlarını irdelemeye çalışıldığı birkaç film dışında kadınkahramanların kendilerine ait bir kişiliği yoktur; genelde baştan çıkarıcı “kötü kadın” veyaerkeğe tabi “yan öğeleri” canlandırmışlardır. 1970'li yıllar Türk sinemasında erotikfilmlerin daha fazla yer bulduğu dönemse de Ulusalcı ve Devrimci sinema filmlerindeataerkil toplumsal yapı, iktidar ilişkileri eleştirilerek gerçekçi kadın temsillerine yerverilmeye devam edilmiştir. Ayrıca Milli Sinemacılarsa köyden kente göçü yanlışbatılılaşmayı İslami değerlerle öze dönmek şeklinde kadını konumlandırmayaçalışmıştır. Kadının cinselliğini sadece evlilik içinde olumlayan görüş; 1980’lere,Türkiye’de feminist hareketlerin başlamasına kadar devam etmiştir.