Bir Adanın Hikâyesini Anlatmak: Yaşar Kemal’de Tarih, Bellek ve Doğa
Narrating an Island’s Story: History, Memory and Nature in Yaşar Kemal’s Quartet
Yazar: Cebe, Günil
Dergi: Erdem No. 68, 2015
Anahtar kelimeler: Identity,nation-state,ecocriticism,narrative techniques,Yaşar Kemal,Bir Ada Hikâyesi ; Kimlik,ulus-devlet,eko-eleştiri,anlatı teknikleri,Yaşar Kemal,Bir Ada Hikâyesi

Yaşar Kemal (1923-2015), Bir Ada Hikâyesi başlıklı dörtlemesinde, Birinci Dünya Savaşı’ndan Cumhuriyet sonrasına uzanan bir zaman aralığında çeşitli savaşlara tanık olmuş insanları ve Anadolu coğrafyasınıanlatmıştır. İnsanın diğer insanlarla olduğu kadar tarihle, ulus-devletle, insan olmayan varlıklar ve doğa ile ilişkilerini kurgulamıştır. 1997-2012 yılları arasında yazılmış olan Bir Ada Hikâyesi, yazarın edebîyaşamındaki gelişmeyi ve bütünlüğü değerlendirmek açısından önemtaşımaktadır. Bu makalede, dörtlemedeki karakterlerin ve ada topluluğunun ulus-devlet karşısındaki konumu mercek altına alınarak romankişilerinin geçmişle, birbirleriyle ve diğer varlıklarla kurdukları ilişkilerçözümlenmiştir. Eko-eleştiri, milliyetçilik kuramları ve tarih-kimlikilişkisini bellek açısından irdeleyen yaklaşımlardan yararlanılmıştır. Buyolla, yazarın insan-doğa etkileşimini nasıl yorumladığını göstermenin yanı sıra tarih algısına yeni bir bakış açısı getirmek amaçlanmıştır.Ayrıca yazarın kendine özgü anlatı teknikleriyle, roman türüyle nasılve neden hesaplaştığı sorgulanmıştır. Sonuçta, yazarın egemen ulusdevlet söylemiyle diyalojik ilişki içinde olan alternatif bir tarih anlatısıyarattığı anlaşılmıştır. Tarihi yazan devletin yerine onu yapan bireylerin anlatılarının birleşmesiyle oluşan bu alternatif anlatıyı kurmak için,sözlü kültürden ödünç alınan tekniklerin roman türünde dönüştürüldüğü görülmüştür. Böylece, Batı Avrupa merkezli ve akılcılığın ürünüolan ulus-devleti eleştirirken, onun edebî üretimi olan roman türünüde sorguladığı gösterilmiştir.

Yaşar Kemal (1923-2015) in his Bir Ada Hikâyesi quartet narrates thestories of individuals who witnessed several wars in the time periodfrom the Great War to the foundation of the Turkish Republic andbeyond, as well as of Anatolian geography. He interprets the persistenteffects of war with regards to his characters’ relationship with history, the nation-state, non-human beings and nature. Scrutinizing thequartet which consists of novels written between 1997 and 2012 issignificant for comprehending the development and integrity of thenovelist’s authorship. This paper analyzes the connections charactersestablish with the past, with each other and with non-human beingsby concentrating on their position vis-à-vis the nation-state. Theoriesof nationalism, ecocriticism and approaches that interpret the relationship between history and identity through the perspective of memoryconstruct the methodological frame of the analysis. Besides proposinga new perspective on the writer’s criticism of history, the paper aims todemonstrate how Yaşar Kemal portrays the human-nature interaction.Correspondingly, it questions the ways in which the author problematizes the novel genre by employing original narrative techniques aswell as the possible reasons behind this intervention. It is concludedthat the author creates an alternative narrative of history in a dialogicrelationship with the dominant discourse of the nation-state. Insteadof the official narrative of the state who writes history, the alternativecomprises the stories of the individuals who make history. In order toconstruct it, it is observed that the author borrows oral culture techniques and transforms them in the novel genre. In this way, while criticizing the Western Europe-oriented nation-state which is a productof rationalism, he also problematizes the novel genre as the literaryproduct of the same understanding. In accordance with it, he overrides the anthropocentric conception which positions human abovenon-human beings, by depicting human as a part of a holistic eco-system in mutual interaction with more-than-human nature.