GELİŞİMSEL OLARAK KATEGORİ YAPILARININ İNCELENMESİ: ÇOCUK GENÇ VE YAŞLI DENEKLERDE KATEGORİ NORMLARI
Investigation of Categorical Structures From A Developmental Perspective: Categorical Norms of Children  Adolescent and Elderly
Yazar: Çengelci, Banu
Dergi: Ege Eğitim Dergisi, Vol. 5 No. 1, 2014

Dillerdeki her sözcüğün bir kavrama ait olması  dil uzmanlarını norm çalışmaları yapmaya sevk etmiştir  Bu çalışmalarda  kategori üyeleri arasındaki tipiklik farklarının ortaya konması ve kullanım sıklığına göre sıralanması hedeflenmiştir  Battig ve Monteque  1969 bkz Rosch 1978; Peynircioğlu 1988; Çengelci  1996   Türkiye’de yapılan çalışmalarda İngilizce normlar tercüme edilerek kullanılmıştır  Ancak kültürel farklılıklar nedeniyle ciddi sorunlar yaşanmıştır  Türkçe kategori normları ile ilgili ilk çalışma Peynircioğlu  1988  tarafından sadece gençler kullanılarak yapılmış  çocuk ve yaşlı örneklem kullanılmamıştır  Bu eksikliğin giderilmesi amacı ile  yapılan bu araştırmaya çocuk  genç ve yaşlı olmak üzere toplam 461 denek dahil edilmiştir  Çocuk grubu 10 13 yaşları  ort =10 38  arasında toplam 91 kişiden  genç grubu 17 25 yaşları  ort = 20 61  arasında toplam 220 kişiden ve yaşlı grup ise 55 85 yaşları  ort =68 69  arasında toplam 150 kişiden oluşmuştur  Araştırmada  bir ön çalışma ile belirlenen 15  aşina ve 12 aşina olmayan üst düzey kategori deneklere sunulmuş ve kendilerinden iki dakika içinde bu kategoriye ait  kavramları saymaları istenmiştir      T test analizi ile incelenen veriler ışığında aşina olan hemen hemen tüm kavramlarda gençlerin hem yaşlı gruptan hem de çocuklardan fazla tepki ürettiği saptanmıştır  Aşina olmayan kavramlarda da genellikle benzer sonuçlar elde edilmiştir  Ancak “mefruşat” ve “zücaciye” kategorilerinde yaşlıların  genç ve çocuk gruplarından daha çok tepki ürettikleri görülmüştür  Peynircioğlu’nun  1988  çalışması ile karşılaştırmalar yapıldığında da kategori normlarında zamana bağlı farklılıklar olduğu saptanmıştır

Dillerdeki her sözcüğün bir kavrama ait olması  dil uzmanlarını norm çalışmaları yapmaya sevk etmiştir  Bu çalışmalarda  kategori üyeleri arasındaki tipiklik farklarının ortaya konması ve kullanım sıklığına göre sıralanması hedeflenmiştir  Battig ve Monteque  1969 bkz Rosch 1978; Peynircioğlu 1988; Çengelci  1996   Türkiye’de yapılan çalışmalarda İngilizce normlar tercüme edilerek kullanılmıştır  Ancak kültürel farklılıklar nedeniyle ciddi sorunlar yaşanmıştır  Türkçe kategori normları ile ilgili ilk çalışma Peynircioğlu  1988  tarafından sadece gençler kullanılarak yapılmış  çocuk ve yaşlı örneklem kullanılmamıştır  Bu eksikliğin giderilmesi amacı ile  yapılan bu araştırmaya çocuk  genç ve yaşlı olmak üzere toplam 461 denek dahil edilmiştir  Çocuk grubu 10 13 yaşları  ort =10 38  arasında toplam 91 kişiden  genç grubu 17 25 yaşları  ort = 20 61  arasında toplam 220 kişiden ve yaşlı grup ise 55 85 yaşları  ort =68 69  arasında toplam 150 kişiden oluşmuştur  Araştırmada  bir ön çalışma ile belirlenen 15  aşina ve 12 aşina olmayan üst düzey kategori deneklere sunulmuş ve kendilerinden iki dakika içinde bu kategoriye ait  kavramları saymaları istenmiştir      T test analizi ile incelenen veriler ışığında aşina olan hemen hemen tüm kavramlarda gençlerin hem yaşlı gruptan hem de çocuklardan fazla tepki ürettiği saptanmıştır  Aşina olmayan kavramlarda da genellikle benzer sonuçlar elde edilmiştir  Ancak “mefruşat” ve “zücaciye” kategorilerinde yaşlıların  genç ve çocuk gruplarından daha çok tepki ürettikleri görülmüştür  Peynircioğlu’nun  1988  çalışması ile karşılaştırmalar yapıldığında da kategori normlarında zamana bağlı farklılıklar olduğu saptanmıştır