Helallerde Îtidal: Vera‘ -Kapsamı ve Kazanımlarına Dair Analitik Bir İnceleme-
Attention in Halals: Wara‘ -An Analytical Review Regarding Its Scope and Benefits-
Yazar: Öztürk, Esma
Dergi: Dergiabant, Vol. 8 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Tasavvuf,Vera‘,Zühd,İhtiyat,Şüphe ; Sufism,Wara‘,Zuhd (Ascetism),Precaution,Doubt

İlk dönem İslam toplumunda hâkim yaşam tarzı dünyaya rağbet ve hırsın terki şeklinde tanımlanabilecek bir yaşam tarzıdır. Bu yaşam tarzı “zühd” adıyla sadece bir kavram olarak literatürde anılmakla kalmamış, aynı zamanda tasavvuf tarihinin ilk dönemine de kaynaklık etmiştir. “Kitabu’z-Zühd” ismiyle bağımsız çalışmaların yapıldığı bu dönemin diğer bir eser türü de vera‘ kavramını müstakil olarak ele alan çalışmalardır. Bu kavramla ilgili hiç de azımsanamayacak ölçüde eser yazılmıştır. Özellikle vera‘ ile ilgili yazılmış bu eserler referans alındığında aslında vera‘nın en az zühd kadar bu döneme damga vurmuş bir kavram olduğu gözlenmektedir.Tarihi süreçte ilk olarak sadece haramlardan sakınma anlamını taşıyan vera‘, zaman içinde anlam genişlemesine uğrayarak mübâhlardan da kaçınma anlamını içermiştir. Bu çalışmada vera‘ kavramının ilişkili olduğu bazı kavramlar (takva, zühd, havf, şüphe, vesvese, tebettül) vera‘ merkeze alınmak suretiyle incelenmiş, vera‘nın semantik tahlîlinin yanı sıra sadece tasavvuf kavramlarıyla değil İslam hukukunda kullanılan “ihtiyat” kavramıyla da bağlantısı ortaya konmaya çalışılmıştır. Sonuç olarak; vera‘nın kişinin ahlakını yansıtan bir boyutu olduğu, ihtiyatın ise teorik çerçevede kullanıldığı görülmüştür. Öte yandan vera‘nın; “zühd”, “takva”, “havf”, kavramlarıyla doğrudan, “vesvese”, “şüphe”, “tebettül” gibi kavramlarıyla da dolaylı yönden bağlantılı olduğu tespit edilmiştir.

The dominant lifestyle in the early Islamic society was a lifestyle that could be defined as the abandonment of world demand and ambition. This lifestyle was not only mentioned in the literature as a concept with the name of "zuhd", but also was the source of the first period of Sufism history. Another type of work of this period, in which independent studies were conducted under the name of "Kitabu'z-Zuhd", are the studies that deal with the concept of wara‘ independently. A substantial amount of work has been written on this concept. Especially when these works written about wara‘ are taken as a reference, it is observed that wara‘ was a concept that left its mark on this period at least as zuhd. In the historical process, wara‘, which meant only avoiding harams for the first time, included the meaning of avoiding mubahs by expanding its meaning over time. In this study, some concepts related to the concept wara‘ (taqwa, zuhd, havf, doubt, waswasa, tebettul) have been examined by taking wara‘ in to the center and semantic analysis of wara‘ as well as the concept of precaution used in the Islamic law is revealed. As a result; it has been observed that wara‘ has a dimension that reflects the morality of the person and precaution is used in a theoretical framework. On the other hand, it has been determined that wara‘ is directly related with the concepts of “zuhd”, “taqwa”,”havf” and indirectly related with “waswasa”, “doubt” and “tebettul”.