Eko-Çeviribilim Bağlamında Edebî Eser Çevirisi Üzerine Betimleyici Bir Çalışma
A Descriptive Study on Literary Translation in the Context of Eco-Translatology
Yazar: Erkalan Çakır, Nesibe
Dergi: Litera: Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi, Vol. 34 No. 1, 2023
Anahtar kelimeler: World Languages, Literature and Culture (Other) ; Dünya Dilleri, Edebiyatı ve Kültürü (Diğer) ; Eko-çeviribilim,Eko-çeviri,Edebî Çeviri,Türk edebiyatı,Yaşar Kemal ; Eco-translatology,eco-translation,literary translation,Turkish literature,Yashar Kemal

Çevirmenin, çeviri sürecinin merkezinde olduğu ve buna bağlı olarak çeviri metnin ekolojisinden sorumlu kişi olarak görüldüğü eko-çeviri anlayışı, son zamanlarda araştırmacıların ilgi duyduğu konulardan biri hâline gelmiştir. Eko-çeviri anlayışında çeviri, bir yandan kaynak metinde yer alan ekolojik unsurları ön plana çıkarırken, diğer yandan da erek metin okuyucusunda ekolojik farkındalık oluşturmaktadır. Çin asıllı çeviribilim araştırmacıları Gengshen Hu ve Youlan Tao’nun (2016) bahsettiği ekoçeviribilim yaklaşımı ise çeviri eyleminin ekolojik bir bakış açısıyla incelenmesi ve bu nedenle çeviri sürecinde ekolojik unsurların ön planda tutulması bakımından diğer çeviribilim yaklaşımlarından ayrılmaktadır. Dolayısıyla, bu yaklaşımın dilbilim, edebiyat, kültür, iletişim veya sanat gibi çeşitli alanlardan farklı olarak çeviriyi eko-holizm ışığında yorumladığını belirtmek mümkündür. Bu çalışmada amaç, çeviribilim alanında nispeten yeni bir çalışma konusu olan eko-çeviri yaklaşımını Türkiye’de yürütülecek çeviri çalışmalarına katkı sağlaması açısından edebî eserlerin çevirisi ile ilişkilendirerek yorumlamaktır. Bu bağlamda öncelikle Yaşar Kemal’in Yılanı Öldürseler adlı eserinde geçen benzetme ifadeleri belirlenmiştir. Belirlenen bu benzetme ifadeleri, Fransızca çevirileri ile eşleştirildikten sonra Hu ve Tao’nun eko-çeviribilim yaklaşımı çerçevesinde önerdiği denge ve uyum ilkesi, çoklu eko-entegrasyon ilkesi, ortak yaşam (simbiyoz) ve çeşitlilik ilkesi ile çevirmenin sorumluluğu ilkesi olarak isimlendirilen dört ilke dikkate alınarak analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, Türkçe metinde geçen benzetme ifadelerinin büyük çoğunluğunun Fransızcaya eko-çeviribilim ilkelerine uygun bir şekilde çevrildiği görülmüştür.

The eco-translatology approach, in which the translator is at the center of the translation process and, accordingly, has the responsibility for the ecology of the target text, has recently become a topic of interest to researchers. In the eco-translation approach, the translation process not only highlights the ecological elements in the source text but also creates ecological awareness for the reader of the target text. The ecotranslatology approach was put forward by Chinese translation studies researchers Gengshen Hu and Youlan Tao to examine the act of translation from an ecological perspective. Therefore, this approach brings ecological elements to the forefront in the translation process and in this respect differs from other translation approaches. Therefore, this approach can be said to interpret translation in light of eco-holism, unlike various fields such as linguistics, literature, culture, communications, or art. The study aims to interpret literary translation in the context of the eco-translatology approach. In this context, I have first identified the simile expressions in Yashar Kemal’s book, Yılanı Öldürseler and I compared these simile expressions with their French translations in light of the eco-translatology approach. For the analysis, I’ve taken into account the following fundamental four principles Hu and Tao (2016) proposed within the framework of their approach: the principle of balance and harmony, the principle of multiple eco-integration, the principle of symbiosis and diversity, and the principle of translator responsibility. As a result of the analysis, the simile expressions in the source text are observed to have mostly been translated into French in accordance with the principles of eco-translatology.