Kömürcüoda Katı Atık Depolama Sahasında Çöp Gazından Enerji Üretiminde Kullanılan Gaz Motorlarında Oluşan Depozitin Elementel Karakterizasyonu
Kömürcüoda Katı Atık Depolama Sahasında Çöp Gazından Enerji Üretiminde Kullanılan Gaz Motorlarında Oluşan Depozitin Elementel Karakterizasyonu
Yazar: Sevimoğlu, Orhan; Östürk, Özge
Dergi: Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, Vol. 6 No. 10, 2018
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Çöp gazı,elementel analiz,XRD,XRF,Depozit

Katı atık depo sahalarında oluşan çöp gazı enerjiüretim için gaz motorlarında yakılarak genellikle elektrik enerji üretilmekte,aynı zamanda sera gazı emisyonu azaltılmaktadır. Çöp gazı bünyesinde esermiktarda siloksanlar, H2S, merkaptanlar ve diğer organik bileşiklerbulunmaktadır. Enerji üretimi sırasında çöp gazında bulunan bu bileşiklerinyüksek sıcaklık ve basınç altında oksitlenmesi sonucu oluşan parçacıklarmotorun yanma odasının ekipmanları yüzeyinde birikerek kompleks depozitoluşturmaktadır. Bu çalışmada, İstanbul Kömürcüoda Katı Atık Depolama Sahasındakiçöp gazından enerji üretimi tesisinde kullanılan gaz motorlarının pistonbaşlarında biriken kompleks depozitlerin elementel içerikleri incelenmiştir. Çöpgazının yanması sırasında oluşan metaloksitler yüksek sıcaklık ve basıncınetkisiyle motor parçalarına çarparak tutunmakta ve motor yüzeyinde başlangıçtaince bir tabaka oluşturmaktadır. Yanma işlemi süresince oksitlenmeye devam edenelementler bu tabaka üzerinde birikerek kalınlığı yaklaşık 0,5-2 mm arasındadeğişen depozit formlarının oluşmasına neden olmaktadır. Bu depozitlerioluşturan elementlerin kompozisyonunun belirlenmesi için piston başlarından alınandepozitler X-Işını Difraksiyonu (XRD) ve X-Işını Floresan (XRF) spektrometresiile analiz edilmiştir. Analizler neticesinde, XRD analizi sonucu kristal formdaCaSO4 ve XRF analizi sonucu 16 element tespit edilmiştir. Alınansonuçlara göre, oksijen toplam kütlenin yaklaşık olarak yarısınıoluşturmaktadır. kalsiyum, sülfür ve silisyum oranları ise sırasıyla %16,6,%16,1 ve %14,6 olarak bulunmuştur. Ayrıca, depozitteki antimonun kütlece oranı%3,5 olup, toksik bir element olduğu dikkate alındığında bu oran diğerelementlere nazaran yüksektir. Bu elementlerin tespiti çöp gazı arıtmasistemlerinde uygulanacak uzaklaştırma metotlarının seçimine yön verecektir.

Katı atık depo sahalarında oluşan çöp gazı enerjiüretim için gaz motorlarında yakılarak genellikle elektrik enerji üretilmekte,aynı zamanda sera gazı emisyonu azaltılmaktadır. Çöp gazı bünyesinde esermiktarda siloksanlar, H2S, merkaptanlar ve diğer organik bileşiklerbulunmaktadır. Enerji üretimi sırasında çöp gazında bulunan bu bileşiklerinyüksek sıcaklık ve basınç altında oksitlenmesi sonucu oluşan parçacıklarmotorun yanma odasının ekipmanları yüzeyinde birikerek kompleks depozitoluşturmaktadır. Bu çalışmada, İstanbul Kömürcüoda Katı Atık Depolama Sahasındakiçöp gazından enerji üretimi tesisinde kullanılan gaz motorlarının pistonbaşlarında biriken kompleks depozitlerin elementel içerikleri incelenmiştir. Çöpgazının yanması sırasında oluşan metaloksitler yüksek sıcaklık ve basıncınetkisiyle motor parçalarına çarparak tutunmakta ve motor yüzeyinde başlangıçtaince bir tabaka oluşturmaktadır. Yanma işlemi süresince oksitlenmeye devam edenelementler bu tabaka üzerinde birikerek kalınlığı yaklaşık 0,5-2 mm arasındadeğişen depozit formlarının oluşmasına neden olmaktadır. Bu depozitlerioluşturan elementlerin kompozisyonunun belirlenmesi için piston başlarından alınandepozitler X-Işını Difraksiyonu (XRD) ve X-Işını Floresan (XRF) spektrometresiile analiz edilmiştir. Analizler neticesinde, XRD analizi sonucu kristal formdaCaSO4 ve XRF analizi sonucu 16 element tespit edilmiştir. Alınansonuçlara göre, oksijen toplam kütlenin yaklaşık olarak yarısınıoluşturmaktadır. kalsiyum, sülfür ve silisyum oranları ise sırasıyla %16,6,%16,1 ve %14,6 olarak bulunmuştur. Ayrıca, depozitteki antimonun kütlece oranı%3,5 olup, toksik bir element olduğu dikkate alındığında bu oran diğerelementlere nazaran yüksektir. Bu elementlerin tespiti çöp gazı arıtmasistemlerinde uygulanacak uzaklaştırma metotlarının seçimine yön verecektir.