Kentsel Alanlardaki Taşkın Duyarlılığına Karşı Ekolojik Peyzaj Tasarım Önerilerinin Geliştirilmesi: Antalya, Kemer Örneği
Developing Ecological Landscape Design Proposals Against Flood Susceptibility in Urban Areas: Antalya, Kemer Example
Yazar: Aksoy, Onur; Altaş, Elif; Erken, Kamil
Dergi: Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Vol. 9 No. 1, 2022
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Multi-Criteria Decision Making,Ecological Design,Climate Change,Flood Susceptibility ; Çok Kriterli Karar Verme,Ekolojik Tasarım,İklim Değişikliği,Kemer,Taşkın Duyarlılığı

Küresel iklim değişikliğinin, kentsel ve kırsal alanlarda vejetasyon kaybı, tarım deseninde bozulma, ısı adası etkisi gibi birçok olası etkisi mevcuttur. Bu etkilerden biri de yağış rejiminin bozulmasıyla meydana gelen taşkınlardır. Taşkınlar kentsel ve kırsal alanlardaki ekosistemleri ve insan hayatını birçok yönden tehdit etmektedir. Bu kapsamda son yüzyılda taşkın riski ile mücadelede birçok yöntem geliştirilmiştir. Peyzaj mimarlığı disiplini de, almış olduğu yapısal ve bitkisel önlemler ile oluşacak taşkınların etkisinin azaltılmasında etkin rol oynamaktadır. 20. yüzyılda gündeme gelen ekolojik peyzaj tasarım yaklaşımıyla taşkının olası etkileri azaltılabilir. Bu çalışma Antalya’nın ilçesi olan Kemer merkez ve yakın mahallelerini kapsamaktadır. Kemer ilçesi yılın farklı zamanlarında taşkın felaketiyle karşı karşıya kaldığı için çalışma alanı olarak belirlenmiştir. Çalışma 3 aşamadan oluşmuştur. İlk aşamada literatür araştırması yapılmıştır. İkinci aşamada incelenen veriler doğrultusunda belirlenen alanda; eğim, bakı, arazi kullanımı, toprak, yağış ve akarsuya olan uzaklık haritaları Coğrafi Bilgi Sistemleri platformunda çok kriterli karar verme yöntemine göre derecelendirilmiş, daha sonra ArcGIS ortamında taşkın duyarlılık analizi yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre olası bir taşkında 893 ha tarım alanının ve çalışma alanındaki yerleşim alanlarının 2/3’ünün taşkından etkileneceği sonucuna varılmıştır. Çalışma sonucunda taşkın duyarlılığı yüksek alanlarda ekolojik peyzaj tasarım önerileri geliştirilmiştir. Önerilerin uygulanması durumunda ekolojik faydanın yanında ekonomik ve sosyal fayda da sağlanacağı beklenmektedir. Bu çalışmanın amacı taşkın duyarlılığının yüksek çıktığı alanlarda, yapısal mühendislik ağırlıklı uygulamalara göre daha az maliyet çıktısı ve çevreye daha az zarar veren ekolojik peyzaj tasarım uygulamalarının geliştirilmesidir. Önerilen ekolojik peyzaj tasarım yaklaşımlarıyla bitkisel ağırlıklı uygulamalar ile su akışı düzenlenirken, açık yeşil alanlar ve geçirimli alanların artırılmasıyla yeraltı suyunun beslenimi sağlanacaktır.

There are many possible impacts of global climate change such as loss of vegetation in urban and rural areas, deterioration in agricultural patterns, heat island effects. One of these effects is floods due to the deterioration of the precipitation regime. Floods threaten ecosystems and human life in urban and rural areas in many ways. In this context, many methods have been developed in the last century to combat flood risk. Landscape architecture discipline with the structural and vegetative measures it has taken also plays an active role in reducing the impact of the floods that will occur. With the ecological landscape design approach that came to the fore in the 20th century, the possible effects of flood can be decreased. This study covers the center of Kemer, which is the district of Antalya, and its nearby neighborhoods. Kemer district was selected as the study area because it faces with flood disasters at different times of the year. The study mainly consisted of 3 stages. In the first stage, literature research was made. In the area determined in line with the data examined in the second stage; the slope, aspect, land use, soil, precipitation and distance to stream maps were graded according to the multi-criteria decision making method on the Geographical Information Systems platform and then flood susceptibility analysis was performed in the ArcGIS environment. According to the results of the analysis, in a possible flood event, it was concluded that 893 ha of agricultural land and 2/3 of the residential areas in the study area will be affected by the flood. As a result of the study, ecological landscape design proposals have been developed in areas with high flood susceptibility. In case of suggestions are implemented, it is expected that besides economic and social benefits, ecological benefits will be gained as well as. The aim of this study is to develop ecological landscape design applications that are less costly and less harmful to the environment than structural engineering-based applications in areas where flood susceptibility is high. With the proposed ecological landscape design approaches, the water flow will be regulated with plant-based applications, while the groundwater will be fed by increasing open green areas and permeable areas.