hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Yahudiliğin Yapay Zekaya Yaklaşımı Ve ChatGPT'de Yahudilik
The Jewish Approach to Artificial Intelligence and Judaism in ChatGPT
Yazar: Taşpınar, İsmail
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 24 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Comparative Religious Studies ; Karşılaştırmalı Dini Araştırmalar ; Dinler Tarihi,Yahudilik,Yapay Zeka,ChatGPT ; History of Religions,Judaism,Artificial Intelligence,ChatGPT

Bu araştırmada, ChatGPT’nin dinler konusunda kendisine sorulan sorulara verdiği cevaplar değerlendirilmektedir. Araştırmada, örnek din olarak ‘Yahudilik’ ele alınmaktadır. Buna bağlamda, araştırmanın birinci kısmında cevabı aranan soru, Yahudi din adamlarının yapay zekanın dini konularda verdiği bilgilere ve yaptığı analizlere yaklaşımları, güvenleri ve yapay zekaya dayalı uygulamalara dair tavırlarının ne yönde olduğudur. Araştırmanın ikinci kısmında ise, yapay zeka uygulaması ChatGPT’nin, Yahudilik konusunda sorulan sorulara verdiği cevapların ne kadar doğru ve tutarlı olduğu sorusuna cevap aranmaktadır Bunun için. ChatGPT’ye Yahudilikle ilgili dört temel kavrama dair soru sorulmuştur. Bu sorular, Tevrat, On Emir, Yahudiliğin iman esasları ve seçilmişlik kavramları hakkındadır. Araştırmanın sonucunda, Yahudi din adamları ve düşünürlerin yapay zekanın dinle ilişkisine dair yaklaşımlarının gerçekçi bir değerlendirmeden yoksun olduğu hem de ChatGPT’nin kendisine Yahudilikle ilgili sorulan sorulara verdiği bilgilerin genel olarak doğru bilgiler içerse de, ciddi eksiklikler ve yanlışlıklar içerdiği sonucuna varılmaktadır.

This study evaluates ChatGPT’s responses to questions asked about religion. The study takes ‘Judaism’ as an example religion. Accordingly, the question sought to be answered in the first part of the study is the approach and trust of Jewish clergy to the information and analyses provided by artificial intelligence on religious issues, and their approach to applications based on artificial intelligence. The second part of the study seeks to answer the question of how accurate and consistent the responses given by the artificial intelligence application ChatGPT to questions asked about Judaism are. For this purpose, ChatGPT was asked questions about four basic concepts related to Judaism. These questions are about the Torah, the Ten Commandments, the principles of faith in Judaism, and the concepts of being chosen. As a result of the study, it is concluded that the approaches of Jewish clergy and thinkers regarding the relationship between artificial intelligence and religion are incomplete, and that the information provided by ChatGPT to questions asked about Judaism, although generally accurate, contains serious deficiencies and inaccuracies.
Tasavvuf Tarihi Literatürü ve Yapay Zeka Perspektifleri: Karşılaştırmalı Bir İnceleme
The Literature of Sufi History and Artificial Intelligence Perspectives: a Comparative Study
Yazar: Kılıç, Ali İhsan
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 24 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Religious Studies (Other) ; Dini Araştırmalar (Diğer) ; Sufism,Sufi Literature,Sufi Biography,Artificial Intelligence,ChatGPT,Gemini ; Tasavvuf,Tasavvuf Literatürü,Sûfî Biyografisi,Yapay Zeka,ChatGPT,Gemini

Bu çalışmada, tasavvuf tarihi literatürü üzerinden yapay zeka modelleri olan ChatGPT ve Gemini’nin performansları değerlendirilmiştir. Sosyal bilimler alanındaki çalışmaların, doğrudan ölçülebilir boyutları olduğu gibi yoruma dayalı yönleri de bulunduğundan, bu çalışmada nesnel ölçüm yapılmasını mümkün kılan literatür odaklı bir yaklaşım benimsenmiştir. Yapay zeka modellerinin performansını test etmek amacıyla, literatürün farklı yönlerine odaklanan on soru belirlenmiştir. Belirlenen sorular, bağımsız beş alan uzmanı tarafından geçerlilik açısından değerlendirilmiş ve ardından modeller aynı IP adresi ve cihaz üzerinden test edilmiştir. Yanıtlar, bağımsız araştırmacılar tarafından doğruluk, metin kurgusu, özgünlük, detaylandırma ve kavram kullanımı gibi kriterler üzerinden 1 ile 10 arasında puanlanarak değerlendirilmiştir. Modellerin performansı, her bir soru bağlamında analiz edilerek karşılaştırmalı bir şekilde incelenmiş; yüksek başarı gösterdikleri ve eksiklik gösterdikleri alanlar tespit edilmiştir. Elde edilen genel başarı düzey ortalamalarından hareketle modellerin tasavvuf literatürü araştırmalarındaki imkanları ve sınırlılıkları değerlendirilmiştir.

This study evaluates the performance of artificial intelligence models, ChatGPT and Gemini, based on the literature of Sufi history. Since studies in the social sciences have both directly measurable aspects and interpretative components, a literature-focused approach was adopted in this study to enable objective measurement. To test the performance of the AI models, ten questions focusing on different aspects of the literature were selected. The selected questions were assessed for validity by five independent experts, and the models were then tested using the same IP address and device. The responses were evaluated by independent researchers using criteria such as accuracy, text structure, originality, elaboration, and use of concepts, with scores ranging from 1 to 10. The models’ performance was analyzed within the context of each question and compared, identifying areas where they showed high success or shortcomings. Based on the overall average success levels, the possibilities and limitations of the models in Sufi literature research were evaluated.
İslam Felsefesi Alanında Yapay Zekâ Modellerinin Değerlendirilmesi: Chatgpt–Google Bard
Evaluation of Artificial Intelligence Models in the Field of Islamic Philosophy: ChatGPT-Google Bard
Yazar: Aykıt, Müzeyyen Asiye
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 24 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Religious Studies (Other) ; Dini Araştırmalar (Diğer) ; İslam Felsefesi,ChatGPT,Google Bard,Yapay Zekâ ; Islamic Philosophy,ChatGPT,Google Bard,Artificial Intelligence

Sosyal medya gibi siber alan platformları, pek çok alanda olduğu gibi sosyal bilimler alanında da, çeşitli bilgilere erişim sağlayarak yardımcı olma potansiyeline sahiptir. Sosyal bilimlerde özellikle ilahiyat ve felsefe alanlarında bilgi edinme amaçlı kullanılan yapay zekâ modellerinin olumlu ve olumsuz yönleri hakkında araştırmalar oldukça sınırlıdır. Çalışmanın amacı, iki yapay zekâ modelinin, Chat Generative Pretrained Transformer-3.5 (ChatGPT) ve Google Bidirectional Encoder Representations from Transformers (Google Bard), İslam Felsefesi alanında bilgi sağlama potansiyelini karşılaştırmak ve değerlendirmektir. İslam Felsefesi alanında geliştirilen sorular hem ChatGPT'ye hem de Google Bard'a sorulmuştur. Sorular, modelleri değerlendirmeye zemin hazırlamak maksadıyla bilgi, karşılaştırma, analiz şeklinde farklı türlerde hazırlanmıştır. Her iki modelden üretilen yanıtlar; netlik ve özgüllük, alaka düzeyi, destekleyici bilgi, tutarlılık, yeterlilik, bütünlük, doğruluk, veri hacmi bakımından incelemeye tabi tutulmuştur. Yanıtlar, İslam felsefesi disiplini itibarıyla değerlendirildiğinde oldukça sınırlı bilgiler içerdiği görülmüştür. Bununla birlikte karşılaştırma sorularında Google Bard'un ChatGPT'ye kıyasla genellikle daha nitelikli, tafsilatlı ve doğru yanıtlar verdiği gözlemlenmiştir.

Social media platforms, like other cyber domain platforms, have the potential to assist in various fields, including social sciences, by providing access to various types of information. In social sciences, especially in the fields of theology and philosophy, research on the positive and negative aspects of artificial intelligence models used for information retrieval is quite limited. The aim of this study is to compare and evaluate the information-providing potential of two artificial intelligence models, Chat Generative Pretrained Transformer-3.5 (ChatGPT) and Google Bidirectional Encoder Representations from Transformers (Google Bard), in the field of Islamic Philosophy.Questions related to Islamic Philosophy were posed to both ChatGPT and Google Bard. The questions were prepared in different types, such as informational, comparative, and analytical, to lay the groundwork for evaluating the models. The responses generated by both models were examined in terms of clarity and specificity, relevance, supporting information, consistency, adequacy, completeness, accuracy, and data volume. When the responses of both models were evaluated in terms of the discipline of Islamic philosophy, it was observed that they contained quite limited information. However, it was noted that Google Bard provided more qualitative, detailed, and accurate responses compared to ChatGPT.
Klasik Ricâl Eserlerinde Rihle Tespiti: Kaynaklar, Yöntemler ve Teklifler
Identification of Rihle in Classical Rijâl Works: Sources, Methods, and Proposals
Yazar: Kuzudişli, Bekir
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 25 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Hadith ; Hadis ; Hadis,Beşeri Bilimler,İlmi Yolculuklar,Zehebî ; Hadîth,Digital humanities,Scholarly travels,al-Zhahabî

Seyahat imkânlarının oldukça sınırlı olduğu şartlarda özellikle muhaddislerin Endülüs’ten Horasan’a, Yemen’den Anadolu’ya kadar oldukça geniş bir coğrafyada gerçekleştirdikleri ilmî yolculuklar, kültür tarihi, bilginin dolaşımı ve âlimlerin bireysel yolculuk tecrübeleri gibi konularda pek çok çalışmayı hak etmektedir. İlmî seyahatlerin dönem ve coğrafyaya göre farklılık göstermesi, her bir âlimin detayda yaşadığı ilmî serüvenin farklı olması gibi nedenlerle özellikle II./VIII. asrın ortalarından itibaren artan ve neredeyse her âlimin az-çok iştirak ettiği bu faaliyeti derinlemesine incelemek için dijital beşeri bilimler çerçevesinde geliştirilen imkânların da dikkate alınarak bir ekip çalışmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu makale böyle bir projeye mukaddime olması amacıyla klasik dönemde ricâl eseri yazarlarının bir şahsın rihlesini nasıl tespit ettikleri ve bu tecrübeden hareketle rihle tespitinin nasıl yapılabileceği sorularına odaklanmaktadır. Makalede, oldukça farklı yönleri olan bu meselenin bütünüyle çözüme kavuşturulması amaçlanmamış; mesele, ilgili âlimlerin rihle tespitini ilgilendirdiği ölçüde ele alınmıştır. Bu bağlamda, teknolojik gelişmeler ve disiplinler arası yöntemlerin devreye alınması, rihle çalışmalarının daha geniş ve derinlemesine bir perspektifle incelenmesini mümkün kılacaktır.

Despite limited travel opportunities in the premodern era, hadith scholars journeyed extensively—from al-Andalus to Khurasan and Yemen to Anatolia—offering rich material for research on cultural history, knowledge transmission, and individual scholarly experiences. Since these journeys varied by time and place, and each scholar’s intellectual path was unique, understanding this widespread phenomenon—especially after the mid-2nd/8th century—requires collaborative efforts informed by digital humanities. This article serves as a preliminary step toward such research, focusing on how classical rijāl scholars identified a person’s riḥla (scholarly journey) and how such identifications might be approached today. It does not aim to resolve the entire issue but addresses it insofar as it relates to the identification of riḥla in biographical sources. Integrating technological advancements and interdisciplinary methods can significantly enhance the scope and depth of future studies on scholarly mobility within the Islamic tradition.
Üdfüvî’nin El-İmtâ‘ Bi-Ahkâmi’s-Semâ‘ Kitabı Bağlamında Mûsikî Meselelerine Özgün ve Bütüncül Yaklaşımı
Al-Udfuwī’sUnique and Holistic Approach to Musical Issues in the Context of al-Imtāʿ bi-Aḥkāmi as-Samā‘
Yazar: Dinç, Sema
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 25 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Religious Music ; Dini Musiki ; Islamic Studies (Other) ; İslam Araştırmaları (Diğer) ; Türk Din Mûsikîsi,Üdfüvî,Semâ‘,Mûsikî,el-İmtâ‘ bi-Ahkâmi’s-Semâ‘ ; Turkish Religious Music,Al-Udfuwī,Samā‘,Music,al-Imtā‘ bi-Aḥkām as-Samā‘

İslâm kültüründe mûsikînin hükümlerini ele alan semâ‘ kitapları arasında Memlûkler döneminde yaşamış Şâfiî mezhebinden Cafer b. Saleb b. Hassâm Üdfüvî’nin (ö. 748/1347) yazdığı eser içeriği ve prensipleri itibarıyla öne çıkmaktadır. el-İmtâ‘ bi-ahkâmi’s-semâ‘ adlı kitabında Üdfüvî, Kurân-ı Kerîm’in nağmeyle okunması, hüdâ, inşâd, şarkı söylenmesi, kadın ve erkeğin şarkı icrâ etmesi, bu konu hakkında haram veya mübah hüküm verenlerin delilleri, sûfîlerin delilleri gibi meseleleri kitap, sünnet, icmâ ve kıyâsla belirlenen hükümlerle ele almaktadır. Kendisinin de mûsikîşinas olduğu bilinen Üdfüvî, kitabının ikinci bölümünü tamamen mûsikî âletlerine ayırarak kendi döneminde bulunan def, şebbâbe ud, davul, zil, sunûc, kadîb ve diğer vurmalı çalgıların hem tanımlarına hem de fıkhî olarak durumlarına genişçe yer vermektedir. Aklî ve naklî delilleri zengin bir yelpazede ele alan bu eser, alanında muhteviyatlı çalışmalar arasındadır. Üdfüvî eserinde mûsikînin caiz olduğunu tüm delilleriyle ve çok yönlü bir şekilde aktarmaktadır. Bu çalışmada tarihsel müzikoloji, doküman analizi ve biyografi tekniği kullanılmıştır. Hakkında henüz Türkiye’de hiçbir araştırma yapılmamış olan bu eserin ilk kez tanıtılarak incelenmesi önem arz etmektedir.

Among the books of sama that deal with the rules of music in Islamic culture, the work written by al-Udfuwī, a Shāfī’i who lived during the Mamluk Period, stands out in terms of its content and principles. In his book called al-Imtā‘ bi-aḥkāmias-samā‘, al-Udfuwī deals with issues such as the recitation of the Quran with melody, hudā, inşād, singing, women and men singing, the evidence of those who give haram or mübah rulings on this subject, and the evidence of the Sufis, with the evidence of kitap, sunnah, ijma and analogy. Known to be a musician himself, al-Udfuwī devoted the second section of his book entirely to musical instruments, giving extensive space to both the definitions and jurisprudential status of the def, şebbābe, ud, davul, zil, sunūc, kadīb and other percussion instruments of his time. This work, which deals with a rich range of rational and traditional evidence, is among the comprehensive works in its field. Al-Udfuwī conveys in his work that he gives favorable approval for music with all his evidence in a multifaceted manner. This study used historical musicology, document analysis, and biography techniques. It is important that this work, which has not yet been studied in Turkey, is introduced and examined for the first time.
Gençlik Koordinatörlüğü Personelinin Perspektifinden Gençlik Çalışmaları: Sorunlar ve Beklentiler
Youth Activities from The Perspectives of Youth Coordinatorship Staff: Problems and Expectations
Yazar: Gece, Senanur; Gün, Ayşegül
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 25 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Religious Studies (Other) ; Dini Araştırmalar (Diğer) ; Religious Education,Presidency of Religious Affairs,Youth Activities ; Din Eğitimi,Diyanet İşleri Başkanlığı,Gençlik Çalışmaları

Diyanet İşleri Başkanlığı (DİB), gençlerin dinamizmini en doğru şekilde yönlendirmek, onların millî ve manevî değerler doğrultusunda gelişimine destek olmak için bünyesine bağlı Gençlik Koordinatörlüklerini kurmuştur. Bu kapsamda Gençlik Koordinatörlüğü personelinin görevlerini yürütürken karşı karşıya kaldığı problemlerin ve bunlara ilişkin çözüm önerilerinin tespiti, sürecin yakından tanınması ve daha iyi organize edilebilmesi için gereklidir. Bu amaçla, çalışma grubunu Amasya il ve ilçelerindeki Gençlik Koordinatörlüklerinde görev yapan personelin oluşturduğu nitel bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Veri toplama tekniği olarak görüşmenin tercih edildiği araştırmada 24 personel ile görüşülmüş, elde edilen veriler “Karşılaşılan Sorunlar” ve “Öneri ve Beklentiler” olmak üzere iki tema altında sınıflandırılmıştır. Buna göre personelin; kendi kurumlarından, iş birliği içinde olunan kurumlardan, gençlerden, kendilerinden ve velilerden kaynaklanan bazı olumsuzluklar yaşadıkları, gençlik çalışmalarının kalitesini arttırmak için bazı düzenlemeleri gerekli gördükleri tespit edilmiştir.

The Presidency of Religious Affairs (PRA) has established Youth Coordinatorships affiliated with itself to channel youngers dynamism most accurately and support their development in line with national and moral values. In this context, it is necessary to identify the problems encountered by the Youth Coordinationship staff while carrying out their duties and the solution suggestions related to them to get to know the process closely and organize it better. For this purpose, qualitative research was carried out, and the working group consisted of staff working in the Youth Coordinationships in Amasya province and its districts. In the study where the interview was preferred as the data collection technique, 24 staff were interviewed, and the data obtained were classified under two themes: "Problems Encountered" and "Suggestions and Expectations". Accordingly, it has been determined that the staff have experienced some negativities originating from their institutions, the institutions they cooperate with, the younger, themselves, and the parents. They find some arrangements necessary to increase the quality of youth work.
Eğitim Felsefesi Açısından Yapay Zekâ Teknolojilerine Dair Bir Okuma: Potansiyeller ve Riskler
A Reading of Artificial Intelligence Technologies in Terms of Philosophy of Educa-tion: Potentials and Risks
Yazar: Özalp, Hasan
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 24 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Religious Studies (Other) ; Dini Araştırmalar (Diğer) ; Philosophy of Education,Education,Artificial İntelligence,Educational Technologies. ; Eğitim Felsefesi,Eğitim,Yapay Zekâ,Eğitim Teknolojileri

Bu makale, yapay zekâ (YZ) teknolojilerinin eğitim felsefesi açısından sunduğu potansiyelleri ve riskleri analiz etmektedir. Eğitim felsefesi, eğitimin amaçlarını, yöntemlerini ve topluma etkilerini inceleyen bir disiplindir. Yapay zekâ, bilgiye hızlı erişim, bireyselleştirilmiş öğrenme, eleştirel düşünce gelişimi ve demokratik toplum oluşturma gibi önemli fırsatlar sunmaktadır. Ayrıca, eğitimde eşitlik sağlayarak bilgiye erişimi küreselleştirebilme potansiyeline sahiptir. Ancak YZ’nin kontrolsüz kullanımı ciddi riskler de taşımaktadır. Bireyselliğin kaybı, duygusal ve sosyal yeteneklerin zayıflaması, eleştirel düşüncenin azalması ve eğitimin ticarileşmesi bu risklerden bazılarıdır. Ayrıca, dijital gözetim mekanizmalarının bireysel özgürlükleri tehdit etmesi ve bilgi manipülasyonunun artması gibi etik sorunlar da ortaya çıkabilir. Ayrıca YZ’nin eğitime olumlu katkılar sağlayabilmesi için etik ve hukuki çerçevelerle düzenlenmesinin önemini vurgulamaktadır. Makalede, YZ’nin sunduğu fırsatlar ve risklerin dengeli bir şekilde ele alınarak eğitim sistemlerinde yapıcı bir dönüşüm gerçekleştirilmesi gerektiği belirtilmektedir. Devletlerin, bu teknolojilerin faydalı bir şekilde kullanılabilmesi için ortak kurallar belirlemeleri önerilmektedir.

This article analyzes the potentials and risks of artificial intelligence (AI) technologies from the perspective of educational philosophy. Educational philosophy is a discipline that examines the goals, methods, and societal impacts of education. AI offers significant opportunities, such as rapid access to information, personalized learning, critical thinking development, and fostering democratic societies. It also has the potential to globalize access to knowledge by ensuring equality in education. However, the uncontrolled use of AI entails serious risks. These include the loss of individuality, the weakening of emotional and social skills, the decline of critical thinking, and the commercialization of education. Additionally, ethical issues such as threats to personal freedoms through digital surveillance and the increase in information manipulation may arise.  The article emphasizes the importance of regulating AI within ethical and legal frameworks to ensure its positive contributions to education. It underlines the need for a balanced approach to AI's opportunities and risks to achieve constructive transformation in education systems. Governments are urged to establish shared rules to enable the beneficial and effective use of these technologies.
Siyer Sahasında Sorulan Sorulara Yapay Zekâ Modellerinden Google Gemini Tarafından Verilen Cevaplara Dair Bir Araştırma
A Study on the Answers Provided by Google Gemini, an Artificial Intelligence Model, to Questions Asked in the Field of Sīrah
Yazar: Yılmaz Gömbeyaz, Melek
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 24 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Islamic Studies (Other) ; İslam Araştırmaları (Diğer) ; History of Islam,Siyar,Artificial Intellect,Gemini ; İslam Tarihi,Siyer,Yapay Zekâ Gemini

Son zamanların en yeni ve popüler uygulamalarından olan yapay zekâ modellerinin insanların hayatına girmesiyle bilgiye ulaşma, onu analiz etme, değerlendirme vb. gibi birçok meşakkatli faaliyet, saniyeler içinde ulaşılabilir hale gelmiştir. Böylelikle tüm dünyada popüler olan ve hemen her alanda kullanılan yapay zekâ modelleri, bilim alanında da kullanılmaya başlamış hem bilgiye ulaşma hem de onu işleyerek birtakım fikirler, teoriler, makaleler oluşturma süreçlerinde sıkça başvurulan bir başvuru kaynağı olmuştur. Dolayısıyla çeşitli bilim dallarında olduğu gibi Siyer çalışmalarında da yeni bir araştırma sahası olması hasebiyle durumun önemine binaen yapay zekâ modellerinden “Google Gemini” özelinde yaptığımız nitel çalışmamız ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda söz konusu yapay zekâ modeline Siyer alanında farklı özelliklerde çeşitli sorular sorulmuş; alınan cevaplar, “doğruluk”, “tarafsızlık”, “anlama/algılama ve bağlantı kurma”, “yararlılık” ve de “kapsam genişliği” yönlerinden incelemeye tabi tutulmuş ve değerlendirilmiştir.

With the introduction of artificial intelligence models, one of the newest and most popular applications of recent times, many tedious activities such as accessing information, analyzing it, evaluating it, etc. have become available to us in seconds. Thus, artificial intelligence models, which are popular all over the world and used in almost every field, have started to be used in the field of science and have become a trendy reference source in the processes of both accessing information and creating ideas, theories and articles by processing it. Therefore, our qualitative study on “Gemini”, one of the artificial intelligence models, has emerged due to its importance as a new research field in Siyer studies as well as in various branches of science. In this process, the artificial intelligence model in question was asked various questions with different features in the field of Siyar, and the answers received were analyzed in terms of accuracy, impartiality, understanding / perception power, usefulness and breadth of scope. We believe that the results will contribute to other researches to be conducted in the field of Siyar, such as providing clues, mentioning the positive and negative aspects, or what to pay attention to.