Selanik Vak’ası’nın Ortaya Çıkışı ve Tepkiler (1876)
The Emergence of the Salonika Event and Reactions (1876)
Yazar: Acer, Zabit
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi No. 88, 2024
Anahtar kelimeler: Late Modern Balkan History ; Yakınçağ Balkan Tarihi ; Late Modern Ottoman History ; Yakınçağ Osmanlı Tarihi ; Selanik Vak’ası,İhtida,Osmanlı Devleti,Almanya,Fransa,Rusya ; The Salonika Event,Conversion,Ottoman State,Germany,France,Russia

Helen adında bir Bulgar kızı ihtida etmek amacıyla 5 Mayıs 1876’da Avrethisarı’ndan köy imamı, bir Arap kadın ve annesiyle birlikte Selanik’e gitmek üzere yola çıkmıştır. 6 Mayıs 1876’da Selanik istasyonuna gelen Helen resmi işlemlerini yapmak üzere hükümet konağına gitmek isterken, Selanik’teki Amerikan Konsolosunun da kışkırtmasıyla harekete geçen Rum ve Bulgar gruplar tarafından feracesi ve yaşmağı yırtılarak kaçırılmıştır. Bunun üzerine olayı protesto etmek isteyen Müslümanlardan oluşan kalabalık bir grup önce hükümet konağının önünde toplanmış ve daha sonra Selim Paşa Camiinin önüne gelmiştir. Burada bir tahrik sonucunda Fransız Konsolos Jules Moulin ile Alman Konsolos Eric Abbott kalabalığın saldırısını uğrayarak linç edilmiştir. Bu nedenle Fransa, Almanya, Rusya, Avusturya ve İtalya oldukça sert bir tutum takınarak hemen savaş gemilerini Selanik Limanı’na göndermişler ve Osmanlı Devleti’yle ilişkilerini askıya almışlardır. Böylece makalenin konusu uluslararası bir krize dönüşen Selanik Vak’ası’nın nasıl gerçekleştiğini, olayın ardından başta konsolosları öldürülen Fransa ve Almanya’nın ilk tutumları olmak üzere diğer batılı devletlerin tepkilerini, çaresiz kalan Osmanlı Devleti’nin nasıl mahkeme kurduğunu ve olayla ilgisi olanları nasıl cezalandırdığını, Osmanlı Devleti’nin dış baskılardan kurtulmak için öldürülen Fransa ve Almanya Konsoloslarının geride kalan ailelerine ne kadar tazminat ödediğini ve bu vak’anın bastırılması sırasında emeği geçenlere hangi taltifleri verdiğini çoğunlukla Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nden edindiğimiz belgeler olmak üzere diğer kaynaklardan da faydalanarak ortaya koymaktır.

On May 5, 1876, Helen, a Bulgarian girl from Avrethisarı, travelled to Thessaloniki with the village imam, an Arab girl, and her mother intending to convert to Islam. Upon her arrival at the Thessaloniki train station on May 6, 1876, The Greek and Bulgarian gangs abducted Helen as she was proceeding to the Government House to complete the official conversion process. During the abduction, her clothes and veil were torn, an act that -coupled with the involvement of the American Consulate- served as a major provocation. In response a crowd of Muslims who wanted to protest the event gathered together and walked to Selim Paşa Mosque. Amidst the escalating tension, the French Consul Jules Moulin and the German Consul Eric Abbott were lynched by the mob. Following this incident France, Germany, Russia, Austria and Italy adopted a hard stance sending warships to Thessaloniki Port and temporarily suspended their relations with Ottoman State. This article examines how the “Thessaloniki Event” evolved into a international diplomatic crisis. Using various archival documents, particularly from the Ottoman Archives, it analyzes the reaction of Western powers especially France and German whose consuls were killed, the judicial process established by the Ottomans to punish the perpetrators, the indemnity paid to the families of the victims to mitigate external pressure, and the rewards granted to officials who served in suppressing the unrest.