Ege Bölgesi Bağ Alanlarında Fitoplazma Hastalıklarının ve  Olası Vektör Böcek Türlerinin Belirlenmesi
Determination of Grapevine Phytoplasma Diseases and Possible Vectors in the Aegean Region
Yazar: Erilmez, Serpil; Kaya, Aydan; Üstün, Nursen; Güven, Neziha; Altındişli, Ferhunde Özlem; Özsemerci, Fatma
Dergi: ANADOLU Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, Vol. 32 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Agricultural Engineering (Other) ; Ziraat Mühendisliği (Diğer) ; Phytoplasma diseases,grapevine,survey,molecular methods,Hemiptera ; Fitoplazma hastalıkları,asma,sürvey,moleküler metotlar,Hemiptera

Bu çalışma 2013-2015 yıllarında, Ege Bölgesi’nde Çanakkale, Denizli, İzmir ve Manisa illerinde bağlarda fitoplazma hastalık etmenleri Candidatus Phytoplasma vitis (Flavescence doree (FD)) ve Candidatus Phytoplasma solani (Bois noir (BN)) moleküler yöntemlerle belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma alanını kapsayan 4 ilin, 13 ilçesindeki 119 bağda Eylül-Kasım aylarında tesadüfi örnekleme yöntemine göre sürveyler gerçekleştirilmiştir. Survey alanında gelişme geriliği, yapraklarda renk değişikliği, kızarma, sararma, içe ve aşağı doğru yaprak kıvrılması, düzensiz olgunlaşma belirtileri gösteren toplam 194 asmanın yıllık sürgünlerinden yaprak ve sürgün örnekleri alınmıştır. Hastalık etmenlerinin tanılanması moleküler yöntemler kullanılarak yapılmıştır. Multiplex nested PCR yöntemiyle yapılan tanılamada 22 adet örnek FD’nin yer aldığı 16 Sr V grubu, 14 örnek ise BN’nin bulunduğu 16 Sr XII grubu için pozitif reaksiyon vermiştir. Yapılan çift yönlü DNA sekans analizinden elde edilen verilerin NCBI-BLAST analizine göre 16 Sr V grubuna ait olduğu belirlenen 22 adet izolat gen bankasında kayıtlı Candidatus Phytoplasma vitis izolatları ile % 97’nin altında benzerlik gösterdiğinden tür düzeyinde bu etmenin varlığı doğrulanmamıştır. Öte yandan,  16 Sr XII grubunda yer alan 14 adet izolatın  2 adedi gen bankasında kayıtlı Candidatus Phytoplasma solani (BN) izolatları (Acc. No. JQ977744.1) ile % 99 benzerlikte saptanmış ve bu izolatlar Candidatus Phytoplasma solani olarak tanımlanmıştır. Söz konusu 2 izolat Denizli ili Bekilli ilçesinden alınan örneklerdir. Vektör böceklerin saptanabilmesi amacıyla, hastalık etmenlerinin tespit edildiği bitkilerde görülen Hemiptera takımına ait böcekler toplanmıştır. Teşhis sonucunda çalışmada elde edilen türlerin fitoplazma hastalığının vektörü olduğu bilinen türlerden farklı olduğu belirlenmiştir. Ege Bölgesi bağ alanlarında BN saptanmasına rağmen yayılmasında etkili olan vektör böceklerin bu alanlarda bulunmadığı ortaya koyulmuştur.

This study was conducted to use molecular methods to determine the phytoplasmas Candidatus Phytoplasma vitis (Flavescence doree (FD)) and Candidatus Phytoplasma solani (Bois noir (BN)) in vineyards of Çanakkale, Denizli, İzmir and  Manisa  provinces in the Aegean Region between 2013-2015. In these locations, surveys with random sampling were carried out between September and November. In the areas surveyed, vine stocks exhibiting typical symptoms such as: irregularly or stunted developing vines, colour change and downward curling of leaves, turning red, turning pale, etc. were sampled and leaf and sucker samples were taken from yearly suckers. Totally 119 vineyards were surveyed in 13 districts of Denizli, Manisa, İzmir and Çanakkale and samples were collected from 194 vines. Molecular techniques were used to identify phytoplasma and its presence. In the multiplex nested PCR tests 22 samples gave positive reactions for 16 Sr V group including FD, however 14 samples gave positive reactions for 16 Sr XII group in which BN is involved. The presence of the FD was not confirmed because NCBI-BLAST analysis of the double-stranded DNA sequencing data of 22 strains belonging to 16 Sr V group showed 97% similarity with Candidatus Phytoplasma vitis strains found in GenBank. On the other hand,  2 out of 14 strains from 16 Sr XII group indicated 99% similarity with Candidatus Phytoplasma solani (BN) strain (Acc. No. JQ977744.1) in GenBank and these strains were identified as Candidatus Phytoplasma solani. These two isolate samples were taken from Bekilli District, Denizli Province. Insects belonging to Hemiptera Order were collected from infected grapevines in order to detect the presence of vector species. As a result of morphological identification, it was revealed that collected specimen are different from species known as vectors of BN. Despite the presence of BN in the Aegean Region, vector insects that spread the disease have not been found.