hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
OĞUZ EPİK DÜŞÜNCESİNİN KAYNAĞI OLARAK KİTAB-I DEDE KORKUT’UN DRESDEN NÜSHASI
OĞUZ EPİK DÜŞÜNCESİNİN KAYNAĞI OLARAK KİTAB-I DEDE KORKUT’UN DRESDEN NÜSHASI
Yazar: Nebiyeva, Ülker; Nebiyeva, Ülker
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 36, 2010
Anahtar kelimeler: Dede Korkut Hikâyeleri, Oğuz epik geleneği, epik hafıza

Makalede Dede Korkut Kitabı’nın Dresden yazmasının önemli bazı problemleri ele alınmıştır. Oğuz hikâyelerinin, epos ve hikâye hâline dönüşmesi, ozan repertuarında gelişmesi, farklılaşması, tarihî devirlerin izlerini içermesi ve günümüze geliş çizgisi incelenmiş, hikâyelerinin sorunlarına açıklık getirilmiştir. Hikâyelerin Dresden nüshası esas alınarak Oğuz epik geleneğine uygun olarak tarihî gelişimi bütün yönleriyle tespit edilmiştir. Hikâyelerin sözlü gelenekten yazılı biçime geçişi, hikâyelerde Oğuz epik düşüncesinin yansımaları, metinlerin kuruluş özellikleri çok yönlü olarak değerlendirilmiştir.

Makalede Dede Korkut Kitabı’nın Dresden yazmasının önemli bazı problemleri ele alınmıştır. Oğuz hikâyelerinin, epos ve hikâye hâline dönüşmesi, ozan repertuarında gelişmesi, farklılaşması, tarihî devirlerin izlerini içermesi ve günümüze geliş çizgisi incelenmiş, hikâyelerinin sorunlarına açıklık getirilmiştir. Hikâyelerin Dresden nüshası esas alınarak Oğuz epik geleneğine uygun olarak tarihî gelişimi bütün yönleriyle tespit edilmiştir. Hikâyelerin sözlü gelenekten yazılı biçime geçişi, hikâyelerde Oğuz epik düşüncesinin yansımaları, metinlerin kuruluş özellikleri çok yönlü olarak değerlendirilmiştir.
TÜRKMENÇAY ANTLAŞMASI VE SONUÇLARI
TÜRKMENÇAY ANTLAŞMASI VE SONUÇLARI
Yazar: Yeşilot, Okan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 36, 2010
Anahtar kelimeler: Türkmençay Antlaşması, Rusya, İran, Azerbaycan, Ermenistan

Nadir Şah’ın öldürülmesinden sonra Azerbaycan’da ortaya çıkan Hanlıklar Dönemi’nde, hanlıklar kendi aralarında siyasî birlik oluşturamadığından birer birer Rusya’ya teslim olmuşlardır. İran, bölgedeki hâkimiyetini kaybetmemek için Rusya ile yaptığı savaşlarda yenilince, önce Gülistan Antlaşması (1813), ardından da Türkmençay Antlaşmasını (1828) imzalamıştır. İran, Türkmençay Antlaşmasıyla Revan ve Nahçıvan’ın da Rusya’nın hâkimiyetine girmesini kabul etmiş ve bu fiili durum Osmanlı Devleti’ne de Edirne Antlaşmasıyla (1829) onaylatılmıştır. Türkmençay Antlaşması sonuçları itibariyle bugün de güncelliğini korumaktadır. Yapılan bu antlaşmayla, Azerbaycan Türkleri ikiye bölünmüş olup, bu problem halen devam etmektedir. Bir diğer önemli sorun da, Rusya’nın, antlaşmaya koydurduğu 15. maddeye dayanarak, Revan başta olmak üzere bölgeye, İran’da, Osmanlı Devleti’nde ve kendi topraklarında yaşayan Ermenileri göç ettirmesidir. Antlaşma öncesinde bölgede çoğunlukta bulunan Türkler planlı olarak yapılan bu göçler neticesinde nüfus olarak azınlığa düşmüş ve böylece Ermenistan Devleti’nin temelleri atılmıştır.

Nadir Şah’ın öldürülmesinden sonra Azerbaycan’da ortaya çıkan Hanlıklar Dönemi’nde, hanlıklar kendi aralarında siyasî birlik oluşturamadığından birer birer Rusya’ya teslim olmuşlardır. İran, bölgedeki hâkimiyetini kaybetmemek için Rusya ile yaptığı savaşlarda yenilince, önce Gülistan Antlaşması (1813), ardından da Türkmençay Antlaşmasını (1828) imzalamıştır. İran, Türkmençay Antlaşmasıyla Revan ve Nahçıvan’ın da Rusya’nın hâkimiyetine girmesini kabul etmiş ve bu fiili durum Osmanlı Devleti’ne de Edirne Antlaşmasıyla (1829) onaylatılmıştır. Türkmençay Antlaşması sonuçları itibariyle bugün de güncelliğini korumaktadır. Yapılan bu antlaşmayla, Azerbaycan Türkleri ikiye bölünmüş olup, bu problem halen devam etmektedir. Bir diğer önemli sorun da, Rusya’nın, antlaşmaya koydurduğu 15. maddeye dayanarak, Revan başta olmak üzere bölgeye, İran’da, Osmanlı Devleti’nde ve kendi topraklarında yaşayan Ermenileri göç ettirmesidir. Antlaşma öncesinde bölgede çoğunlukta bulunan Türkler planlı olarak yapılan bu göçler neticesinde nüfus olarak azınlığa düşmüş ve böylece Ermenistan Devleti’nin temelleri atılmıştır.
KIBRIS’TAN ANADOLU’YA TÜRK GÖÇÜ (1878–1938)
KIBRIS’TAN ANADOLU’YA TÜRK GÖÇÜ (1878–1938)
Yazar: Çakmak, Zafer
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 36, 2010
Anahtar kelimeler: Kıbrıs, Göç, Göçmen, İngiltere, Türkiye, Lozan Antlaşması.

Osmanlı Devleti’nin 1878’de Kıbrıs’ı İngiltere’ye devri ile birlikte Kıbrıs’tan Anadolu’ya Türk göçü başlamıştır. Osmanlı Devleti’nin I.Dünya Savaşı sırasında Almanya’nın yanında yer alması üzerine, İngiltere hem Osmanlı Devleti’ne savaş ilan etmiş hem de Kıbrıs’ı ilhak ettiğini açıklamıştır. Kıbrıs’ın İngiltere tarafından ilhakı, Kıbrıs’tan Anadolu’ya göç hareketini hızlandırmıştır. Türk Kurtuluş Savaşı’ndan sonra imzalanan Lozan Antlaşması ile İngiltere’nin Kıbrıs üzerindeki hâkimiyeti Türkiye Cumhuriyeti tarafından kabul edilmiştir. Ancak Lozan Antlaşması’nın 21. Maddesi ile Kıbrıs Türklerine Türk vatandaşlığına geçerek Türkiye’ye göç etme imkânı da tanınmıştır. Lozan Antlaşması’yla Kıbrıs’tan Anadolu’ya Türk göçüne iki yıllık bir zaman sınırlaması getirmiştir. Bu sürenin dolmasından sonra da Anadolu’ya Türk göçü devam etmiştir. Kıbrıs’tan Anadolu’ya Türk göçünün devam etmesinde Kıbrıs’taki İngiliz yönetiminin Kıbrıs Türklerine karşı uygulamış olduğu baskıcı yönetim ve Türkiye’nin göçü teşvik edici politikaları etkili olmuştur. 1938 yılına kadar devam eden bu göçler, Türkiye’nin Kıbrıs’taki Türk nüfusunun daha fazla azalmaması için almış olduğu bazı tedbirler ile önemli ölçüde durdurulmuştur.

Osmanlı Devleti’nin 1878’de Kıbrıs’ı İngiltere’ye devri ile birlikte Kıbrıs’tan Anadolu’ya Türk göçü başlamıştır. Osmanlı Devleti’nin I.Dünya Savaşı sırasında Almanya’nın yanında yer alması üzerine, İngiltere hem Osmanlı Devleti’ne savaş ilan etmiş hem de Kıbrıs’ı ilhak ettiğini açıklamıştır. Kıbrıs’ın İngiltere tarafından ilhakı, Kıbrıs’tan Anadolu’ya göç hareketini hızlandırmıştır. Türk Kurtuluş Savaşı’ndan sonra imzalanan Lozan Antlaşması ile İngiltere’nin Kıbrıs üzerindeki hâkimiyeti Türkiye Cumhuriyeti tarafından kabul edilmiştir. Ancak Lozan Antlaşması’nın 21. Maddesi ile Kıbrıs Türklerine Türk vatandaşlığına geçerek Türkiye’ye göç etme imkânı da tanınmıştır. Lozan Antlaşması’yla Kıbrıs’tan Anadolu’ya Türk göçüne iki yıllık bir zaman sınırlaması getirmiştir. Bu sürenin dolmasından sonra da Anadolu’ya Türk göçü devam etmiştir. Kıbrıs’tan Anadolu’ya Türk göçünün devam etmesinde Kıbrıs’taki İngiliz yönetiminin Kıbrıs Türklerine karşı uygulamış olduğu baskıcı yönetim ve Türkiye’nin göçü teşvik edici politikaları etkili olmuştur. 1938 yılına kadar devam eden bu göçler, Türkiye’nin Kıbrıs’taki Türk nüfusunun daha fazla azalmaması için almış olduğu bazı tedbirler ile önemli ölçüde durdurulmuştur.
MİLLÎ MÜCADELEYE DESTEK VE ARKAPLAN OLARAK DİNÎ DÜŞÜNCE DİNÎ VE GELENEKLER
MİLLÎ MÜCADELEYE DESTEK VE ARKAPLAN OLARAK DİNÎ DÜŞÜNCE DİNÎ VE GELENEKLER
Yazar: Palabıyık, M. Hanefi; Palabıyık, M. Hanefi
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 36, 2010
Anahtar kelimeler: Milli mücadele, gelenek, vatan, şehitlik, gazilik, vatan sevgisi, ezan, fetva, cuma namazı

Devletlerin ve milletlerin hayatlarını idameleri ve milletlerarası mücadelelerde ayakta kalabilmeleri için çok defalar emperyalist güçlere karşı bağımsızlık mücadelelerine giriştikleri olmuştur. Coğrafi keşifler ve sanayileşme ile gelen Batının üstünlük ve sömürgeleştirme çabaları, Osmanlı Devleti üzerinde de görülmüştür. Bunun sonucu olarak girilen savaşlar ve çaresiz imzalanan anlaşmalar, dünya Türklüğünün büyük kalesi olan Anadolu’nun kurtulması ve milletimizin yaşaması için ağır mücadeleler verilmesini doğurmuştur. Böyle bir mücadeleyi dünyaya örneklik sağlayacak şekilde ve büyük fedakârlıklarla veren yüce milletimiz, arkasına en büyük destek olarak ‘tarihî gelenekler’ini almıştır. Maalesef bugün de yok edilmeye çalışan bu geleneklerimiz arasında büyük yer tutan duygulardan biri de, ‘dini düşünce ve dinî gelenekler’dir. Dinî düşünce ve geleneklerin milli mücadelemize kattığı ruh ve sağladığı destek, ‘cihat’, ‘gaza’ (fetih), ‘şehitlik’, ‘gazilik’, ‘alperenlik’, ‘vatan’ anlayışları ve bunları destekleyen ‘Cuma namazının hür bir mekânda kılınabileceği’, ‘ezanın hürriyet istediği’, ‘vatan sevgisinin imandan olduğu’ ve ‘namusun kutsallığı’ inançları ile ve ayrıca sosyal olarak da ‘vaaz geleneği’ ‘fetva geleneği’ ve diğer bir takım unsurlar yoluyla olmuştur. Makale bu unsurları ortaya koyan ayet ve hadislere kısaca değindikten sonra örneklerin sunumuyla devam etmektedir.

Devletlerin ve milletlerin hayatlarını idameleri ve milletlerarası mücadelelerde ayakta kalabilmeleri için çok defalar emperyalist güçlere karşı bağımsızlık mücadelelerine giriştikleri olmuştur. Coğrafi keşifler ve sanayileşme ile gelen Batının üstünlük ve sömürgeleştirme çabaları, Osmanlı Devleti üzerinde de görülmüştür. Bunun sonucu olarak girilen savaşlar ve çaresiz imzalanan anlaşmalar, dünya Türklüğünün büyük kalesi olan Anadolu’nun kurtulması ve milletimizin yaşaması için ağır mücadeleler verilmesini doğurmuştur. Böyle bir mücadeleyi dünyaya örneklik sağlayacak şekilde ve büyük fedakârlıklarla veren yüce milletimiz, arkasına en büyük destek olarak ‘tarihî gelenekler’ini almıştır. Maalesef bugün de yok edilmeye çalışan bu geleneklerimiz arasında büyük yer tutan duygulardan biri de, ‘dini düşünce ve dinî gelenekler’dir. Dinî düşünce ve geleneklerin milli mücadelemize kattığı ruh ve sağladığı destek, ‘cihat’, ‘gaza’ (fetih), ‘şehitlik’, ‘gazilik’, ‘alperenlik’, ‘vatan’ anlayışları ve bunları destekleyen ‘Cuma namazının hür bir mekânda kılınabileceği’, ‘ezanın hürriyet istediği’, ‘vatan sevgisinin imandan olduğu’ ve ‘namusun kutsallığı’ inançları ile ve ayrıca sosyal olarak da ‘vaaz geleneği’ ‘fetva geleneği’ ve diğer bir takım unsurlar yoluyla olmuştur. Makale bu unsurları ortaya koyan ayet ve hadislere kısaca değindikten sonra örneklerin sunumuyla devam etmektedir.
MİLLİ MÜCADELE DÖNEMİNDE TRABZON VİLAYETİ’NİN SORUNLARI VE BUNLARIN ÇÖZÜMÜNE YÖNELİK TRABZON MUHAFAZA-İ HUKUK-I MİLLİYE CEMİYETİ’NİN BİR RAPORU
MİLLİ MÜCADELE DÖNEMİNDE TRABZON VİLAYETİ’NİN SORUNLARI VE BUNLARIN ÇÖZÜMÜNE YÖNELİK TRABZON MUHAFAZA-İ HUKUK-I MİLLİYE CEMİYETİ’NİN BİR RAPORU
Yazar: Ural, Selçuk
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 36, 2010
Anahtar kelimeler: I. Dünya Savaşı, Osmanlı Devleti, Rusya, Trabzon, Muhtıra

Birinci Dünya Savaşı sırasında diğer doğu vilayetleri gibi Trabzon da Rus ordusunun yol açtığı yıkıma maruz kalmıştı. İki yıla yakın işgal günlerinde şehrin nüfus başta olmak üzere sosyal, ekonomik yapısı Türkler aleyhine değiştirilmiştir. Kurtuluşla birlikte vilayetin karşı karşıya kaldığı sorunları çözmek amacıyla hükümet ve mahalli yönetim bir çok karar alarak uygulamaya soktu. Sorunları çözmek için harekete geçen teşkilatlardan biri de Trabzon Muhafaza-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti’dir. Cemiyet adına üç temsilciden oluşan heyet tarafından 19 Nisan 1919’da kaleme alınan rapor Hariciye Nezareti’ne sunuldu. Raporda vilayetin sorunları yedi başlık altında toplanarak çözüm yolları önerildi.

Birinci Dünya Savaşı sırasında diğer doğu vilayetleri gibi Trabzon da Rus ordusunun yol açtığı yıkıma maruz kalmıştı. İki yıla yakın işgal günlerinde şehrin nüfus başta olmak üzere sosyal, ekonomik yapısı Türkler aleyhine değiştirilmiştir. Kurtuluşla birlikte vilayetin karşı karşıya kaldığı sorunları çözmek amacıyla hükümet ve mahalli yönetim bir çok karar alarak uygulamaya soktu. Sorunları çözmek için harekete geçen teşkilatlardan biri de Trabzon Muhafaza-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti’dir. Cemiyet adına üç temsilciden oluşan heyet tarafından 19 Nisan 1919’da kaleme alınan rapor Hariciye Nezareti’ne sunuldu. Raporda vilayetin sorunları yedi başlık altında toplanarak çözüm yolları önerildi.
Uşak İli Ağızları (Dil Özellikleri-Metinler - Sözlük)
Dialects of Uşak Province (Charecteristics of Language -Texts - Dictionary)
Yazar: Ertane Baydar, Arzu Sema; Ertane Baydar, Arzu Sema
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 36, 2010
Anahtar kelimeler: dialect,charesteristics of dialect,dialects of Uşakprovince ; ağız, ağız özellikleri, Uşak ili ağızları

Bu yazıda Prof. Dr. Gürer Gülsevin’in Uşak İli Ağızları isimli çalışması üzerinde durulmuştur. Çalışma, Ön Söz ve Giriş’ten sonra Ses Bilgisi, Şekil Bilgisi, Cümle Bilgisi, Metinler ve Sözlük olmak üzere beş bölümden oluşmaktadır. Ayrıca, çalışmada ulaşılan yazı dilinden farklı özellikler Sonuç başlığı altında verilmiştir. Eserin sonunda da kaynaklar bulunmaktadır. Ağız özelliklerinin yerini hızlı bir biçimde standart dile bıraktığı günümüzde, yapılan ağız çalışmalarının önemi çoktur. Eldeki eser de bu bakımdan son derece önemlidir.

It is emphasized on the study of Prof. Dr. Gürer Gülsevin’s Dialects of Uşak Provinc. in this article. This work, after preface and introduction consist of five dections: phonetics, structure, clauses, texts and dictionary. Apart from this, charecteristics which are different than the written language reached by this study is indicated under the heading of conclusion. At the end of the book there is a source list. Dialectic Works are very important in this days in which the dialectic shapes changes in to the standart language very quickly. This book is very important in this point of view.
RABGÛZÎ, KISASU’L-ENBİYÂ: XIX. YÜZYILA AİT BİR KAZAN YAZMASI / Rabghuzi's The Stories of the Prophets: A Nineteenth Century Manuscript in the Kazan Region
RABGÛZÎ, KISASU’L-ENBİYÂ: XIX. YÜZYILA AİT BİR KAZAN YAZMASI / Rabghuzi's The Stories of the Prophets: A Nineteenth Century Manuscript in the Kazan Region
Yazar: Gözütok, Avni
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 37, 2010
Anahtar kelimeler: Rabguzi, Kısasu’l-Enbiyâ, elyazması, ondokuzuncu yüzyıl, Kazan nüshası

ÖZRabg&ucirc;z&icirc;&rsquo;nin Kısasu&rsquo;l-Enbiy&acirc; adlı eseri Harezm Türkçesi ilk mensur eserlerindendir. Bu bakımdan Türk dili tarihi için önemli bir kaynaktır. Eser, gerek konusu gerek sade bir dille yazılmış olduğu için çokça okunmuştur. Hem yazma hem de matbu nüshalarının çokluğu bunu göstermektedir. Burada yazar ve eseri, yazma nüshaları ile matbu nüshaları üzerinde kısaca durulduktan sonra eserin XIX. yy.&rsquo;da istinsah edilmiş Kazan nüshasının baş ve sonundan örnek verildi.Anahtar Sözcükler: Rabguzi, Kısasu&rsquo;l-Enbiy&acirc;, elyazması, ondokuzuncu yüzyıl, Kazan nüshasıABSTRACTRabguzi&rsquo;s Kısasu&rsquo;l-Enbiy&acirc; is the first example of Khwarezmian Turkish written in prose. In this respect, the work is considered to be a rather significant source fort he history of Turkish language. The abundance of the manuscript and edited forms of the book may suggest that it has been frequently referred to by the virtue of its lucid language. This study concentrates on the author and also manuscript and edited examples of the work, giving some examples form the first and final chapters of 19th century version of the book.Keywords: Rabghuzi, The Stories of the Prophets, manuscript, 19th century, Kazan region

ÖZRabg&ucirc;z&icirc;&rsquo;nin Kısasu&rsquo;l-Enbiy&acirc; adlı eseri Harezm Türkçesi ilk mensur eserlerindendir. Bu bakımdan Türk dili tarihi için önemli bir kaynaktır. Eser, gerek konusu gerek sade bir dille yazılmış olduğu için çokça okunmuştur. Hem yazma hem de matbu nüshalarının çokluğu bunu göstermektedir. Burada yazar ve eseri, yazma nüshaları ile matbu nüshaları üzerinde kısaca durulduktan sonra eserin XIX. yy.&rsquo;da istinsah edilmiş Kazan nüshasının baş ve sonundan örnek verildi.Anahtar Sözcükler: Rabguzi, Kısasu&rsquo;l-Enbiy&acirc;, elyazması, ondokuzuncu yüzyıl, Kazan nüshasıABSTRACTRabguzi&rsquo;s Kısasu&rsquo;l-Enbiy&acirc; is the first example of Khwarezmian Turkish written in prose. In this respect, the work is considered to be a rather significant source fort he history of Turkish language. The abundance of the manuscript and edited forms of the book may suggest that it has been frequently referred to by the virtue of its lucid language. This study concentrates on the author and also manuscript and edited examples of the work, giving some examples form the first and final chapters of 19th century version of the book.Keywords: Rabghuzi, The Stories of the Prophets, manuscript, 19th century, Kazan region
BÂKÎ DİVANI’NDA KIRMIZI RENK
BÂKÎ DİVANI’NDA KIRMIZI RENK
Yazar: Eren, Abdullah
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 37, 2010
Anahtar kelimeler: Kırmızı renk, Bâkî, Divan şiiri, şiirde renkler, güzellik

Renkler, görsel sanatlara olduğu gibi edebiyata da başta estetik değer ve çağrışım zenginlikleri ile çeşitli yönlerden katkılarda bulunur. Edebî eserlerde gerek insan ve tabiatla ilgili tasvirlerde, gerekse duygu ve düşünceler yansıtılırken renklerin sahip olduğu anlamlar geniş bir ifade sahası açar.  Kırmızı, insan üzerindeki etkileri, sahip olduğu estetik değer ve çağrışım zenginliği ile renkler içerisinde önemli bir yere sahiptir ve Divan şiirinde en çok kullanılan renktir. Divan şairi onu şiire sevgilinin yanak ve dudağı, âşığın kanlı yara ve kanlı gözyaşı, gül ve lâle gibi kırmızı renkli motiflerle sıklıkla yansıtır. Bâkî Divanı’nda başta sevgili ve âşık olmak üzere birçok konunun ele alınışında bu renk önemli roller üstlenir.

Renkler, görsel sanatlara olduğu gibi edebiyata da başta estetik değer ve çağrışım zenginlikleri ile çeşitli yönlerden katkılarda bulunur. Edebî eserlerde gerek insan ve tabiatla ilgili tasvirlerde, gerekse duygu ve düşünceler yansıtılırken renklerin sahip olduğu anlamlar geniş bir ifade sahası açar.  Kırmızı, insan üzerindeki etkileri, sahip olduğu estetik değer ve çağrışım zenginliği ile renkler içerisinde önemli bir yere sahiptir ve Divan şiirinde en çok kullanılan renktir. Divan şairi onu şiire sevgilinin yanak ve dudağı, âşığın kanlı yara ve kanlı gözyaşı, gül ve lâle gibi kırmızı renkli motiflerle sıklıkla yansıtır. Bâkî Divanı’nda başta sevgili ve âşık olmak üzere birçok konunun ele alınışında bu renk önemli roller üstlenir.
BİRRÎ DİVANI’NDA MANİSA VE ŞAİRİN SOSYAL ÇEVRESİ
BİRRÎ DİVANI’NDA MANİSA VE ŞAİRİN SOSYAL ÇEVRESİ
Yazar: Erdoğan, Kenan; Erdoğan, Kenan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 37, 2010
Anahtar kelimeler: Birrî Mehmed Dede, Divan şiiri, Manisa, sosyal, kültürel ve tabi çevre

Bu yazımızda Manisa’nın yetiştirdiği önemli divan şairlerinden biri olan Birrî Mehmed Dede’nin Divanı’na yansıdığı kadarıyla, Manisa’nın eserin yazıldığı o tarihlerdeki coğrafi, sosyal, kültürel, tabiî ve idari durumu ortaya konmaya çalışılmış ve bunlara örnekler verilmiştir. Bu konuların, şiirde, hele divan şiirinde, tümüyle bulunamayacağı ve doğrudan ele alınamayacağı söylenebilir. Bu bir ölçüde doğrudur. Ancak sistematik divan tahlillerine bakıldığında kırıntı halinde olan bu bilgilerin bile toplanıp tarihi kaynaklarla yorumlandığında bütünü yansıtmada bir hayli başarılı olduğu görülmektedir. Sonuçta Birrî Dede’nin, belki de mahallileşme akımının da etkisiyle divanında, Manisa ve çevresine bir hayli yer verdiği söylenebilir. Makalede bu hususlar değerlendirilmiştir.

Bu yazımızda Manisa’nın yetiştirdiği önemli divan şairlerinden biri olan Birrî Mehmed Dede’nin Divanı’na yansıdığı kadarıyla, Manisa’nın eserin yazıldığı o tarihlerdeki coğrafi, sosyal, kültürel, tabiî ve idari durumu ortaya konmaya çalışılmış ve bunlara örnekler verilmiştir. Bu konuların, şiirde, hele divan şiirinde, tümüyle bulunamayacağı ve doğrudan ele alınamayacağı söylenebilir. Bu bir ölçüde doğrudur. Ancak sistematik divan tahlillerine bakıldığında kırıntı halinde olan bu bilgilerin bile toplanıp tarihi kaynaklarla yorumlandığında bütünü yansıtmada bir hayli başarılı olduğu görülmektedir. Sonuçta Birrî Dede’nin, belki de mahallileşme akımının da etkisiyle divanında, Manisa ve çevresine bir hayli yer verdiği söylenebilir. Makalede bu hususlar değerlendirilmiştir.
KUTADGU BİLİG’DE KOMUTAN VE ORDUNUN NİTELİKLERİ
KUTADGU BİLİG’DE KOMUTAN VE ORDUNUN NİTELİKLERİ
Yazar: Sarıca, Bedri; Sarıca, Bedri
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 37, 2010
Anahtar kelimeler: Kutadgu Bilig, ordu komutanının nitelikleri, Türk ordusu

Kutadgu Bilig eski Türk devlet yapısı hakkında bilgi veren kaynaklardan birisidir. Türk ordu terimleri çok eski tarihlere kadar gider. Yûsuf Has Hâcib eserinde kâmil insanı ortaya koymak ister. Bu kitap; iyi bir hükümdarın, iyi bir vezirin ve komutanın nasıl olması gerektiğini anlatır. Ordu komutanlığı önemli bir mevkidir. Bu makalede bir ordunun ve onun komutanının iyi ve kötü özellikleri üzerinde durulmuştur.

Kutadgu Bilig eski Türk devlet yapısı hakkında bilgi veren kaynaklardan birisidir. Türk ordu terimleri çok eski tarihlere kadar gider. Yûsuf Has Hâcib eserinde kâmil insanı ortaya koymak ister. Bu kitap; iyi bir hükümdarın, iyi bir vezirin ve komutanın nasıl olması gerektiğini anlatır. Ordu komutanlığı önemli bir mevkidir. Bu makalede bir ordunun ve onun komutanının iyi ve kötü özellikleri üzerinde durulmuştur.
ENDÜLÜS'TE RAK, BİR YAZ GECESİ HÂTİRASI
ENDÜLÜS'TE RAK, BİR YAZ GECESİ HÂTİRASI
Yazar: Kırzıoğlu, Banıçiçek
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 8, 2010
Anahtar kelimeler: ENDÜLÜS,BİR YAZ GECESİ,HÂTİRASI

La Dans Serpanlin** , empresyonist ve sembolist çizgilerde oluşturulmuş bir şiir. Malzemesini plastik sanatlardan alan bu şiir; sözü, figüre, dansa, renge, ışıga, ritme dönüştürerek gerçekleştirilmiş. Anlamı da oldukça kapaJı . San 'al ~iQrı , mor, pembe, yeşil, kırmızı, mai Elvdn-ı ::.iydiJye.ve bir kudret-; cevldn Bahşeyleyerek; hepsi periler gim mahfi Mahfi ve sukiinetli adımlarla şitlibdn Etriiftm birden san.yorlar; o semôvf Bir tUde -; ezMr-ı muhayyel gibi lerzdn Ler::iin ii perişan dönüyor....•• " mısralarından yola çıkılacak olursa dekor ve bu dekor ortasında hareket halindeki figürler tespit edilebilir. Bu tespitimize göre de şiir'in konusunu: Tevfik Fikret tarafından, renk ve ışıkla bütünleşen, kaynaşan şiirsel, sanatsal bir devinim içindeki bir bale resitalinin izlenişi teşkil ederken; halenin şiiriyetine dalmış bir ruhun aksülamelleri de muhtevayı meydana getirmekte

La Dans Serpanlin** , empresyonist ve sembolist çizgilerde oluşturulmuş bir şiir. Malzemesini plastik sanatlardan alan bu şiir; sözü, figüre, dansa, renge, ışıga, ritme dönüştürerek gerçekleştirilmiş. Anlamı da oldukça kapaJı . San 'al ~iQrı , mor, pembe, yeşil, kırmızı, mai Elvdn-ı ::.iydiJye.ve bir kudret-; cevldn Bahşeyleyerek; hepsi periler gim mahfi Mahfi ve sukiinetli adımlarla şitlibdn Etriiftm birden san.yorlar; o semôvf Bir tUde -; ezMr-ı muhayyel gibi lerzdn Ler::iin ii perişan dönüyor....•• " mısralarından yola çıkılacak olursa dekor ve bu dekor ortasında hareket halindeki figürler tespit edilebilir. Bu tespitimize göre de şiir'in konusunu: Tevfik Fikret tarafından, renk ve ışıkla bütünleşen, kaynaşan şiirsel, sanatsal bir devinim içindeki bir bale resitalinin izlenişi teşkil ederken; halenin şiiriyetine dalmış bir ruhun aksülamelleri de muhtevayı meydana getirmekte