Aile ve Denge: Havayolu Kabin Memurlarında İş Yaşam Dengesi, Teknostres ve Kariyer Stresi İlişkisi
Family and Balance: Work Life Balance, Technostress, and Career Stress in Airline Cabin Crew
Yazar: Altıntaş, Mustafa; Altıntaş, Burcu
Dergi: Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 12 No. Aile Özel Sayısı, 2025
Anahtar kelimeler: Labor and Organisition Sociology ; İş ve Örgüt Sosyolojisi ; Family Psychology ; Aile Psikolojisi ; Business Administration ; İşletme ; İş aile sınırları,teknostres,kariyer stresi,iş-yaşam dengesi. ; Work-family boundaries,technostress,career stress,work-life balance.

Bu çalışmada, havayolu kabin memurlarında teknostres–kariyer stresi–iş-yaşam dengesi ilişkisi bütüncül bir model çerçevesinde incelenmiştir. Araştırma modeli Talep–Kontrol Yaklaşımı ve İş–Aile Sınırları Kuramı temelinde kurgulanmış; teknostresin kariyer stresi ve iş-yaşam dengesi üzerindeki doğrudan etkileri ile kariyer stresi üzerinden dolaylı etkisi eşzamanlı olarak test edilmiştir. Veriler, Türkiye’de sivil havayolu işletmelerinde görev yapan 425 kabin memurundan çevrimiçi anketle toplanmıştır. İş-yaşam dengesi, kariyer stresi ve teknostres düzeyleri geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış ölçeklerle ölçülmüş; AFA/DFA ile ölçüm modelleri doğrulandıktan sonra SPSS/AMOS ve PROCESS Macro Model 4 kullanılarak korelasyon ve aracılık analizleri gerçekleştirilmiştir. Bulgular, teknostresin kariyer stresini artırdığını; kariyer stresinin iş-yaşam dengesini zayıflattığını; teknostresin iş-yaşam dengesini ayrıca doğrudan olumsuz etkilediğini ve bu ilişkide kariyer stresinin kısmi aracılık rolü üstlendiğini göstermektedir. Sonuçlar, dijital taleplerin kontrol algısını zayıflatarak “yüksek gerilimli iş” koşulları yarattığını ve sınır geçirgenliğini artırarak psikolojik ayrılmayı güçleştirdiğini desteklemektedir. Bulgular doğrultusunda, bildirim/erişim sınırları, kullanıcı dostu sistem tasarımları, yeterlik geliştirme ve teknik destek programları gibi müdahalelere yönelik yönetsel öneriler sunulmuştur.

This study examines the relationships among technostress, career stress, and work–life balance within a holistic model for airline cabin crew. The research model, grounded in the Job Demand–Control approach and Work–Family Boundary theory, simultaneously tests technostress’s direct effects on career stress and work–life balance, as well as its indirect (mediated) effect on work–life balance via career stress. Data were collected through an online survey from 425 cabin crew members employed by civil aviation companies in Türkiye. Work–life balance, career stress, and technostress were measured using validated and reliable scales; after confirming the measurement models with EFA/CFA, correlation and mediation analyses were conducted using SPSS/AMOS and PROCESS Macro Model 4. The findings indicate that technostress increases career stress; career stress undermines work–life balance; technostress also exerts a direct negative effect on work–life balance; and career stress plays a partial mediating role in this relationship. Overall, the results support the view that intensified digital demands weaken perceived control—creating high-strain job conditions—and heighten boundary permeability, which impedes psychological detachment. Based on these findings, managerial recommendations include setting communication/availability boundaries, investing in user-friendly system design, and implementing capability-building and technical support programs.