Kur’an Öğretimi ve Hıfz Kültüründe Ahşap Tablet (Lûh) Geleneği: Somali Örneği
The Tradition of Wooden Tablets (Loh) in Quranic Education and Memorization Culture: The Case of Somalia
Yazar: Acar, Mehmet Maşuk; Ürkmez, Sare
Dergi: İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, Vol. 12 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Recitation of the Qur'an and Qiraat ; Kuran-ı Kerim Okuma ve Kıraat ; Qirāʾāt,Qur’an Teaching,Africa,Somalia,Wooden Tablet,Loh ; Kıraat,Kur’an Öğretimi,Afrika,Somali,Ahşap Tablet,Lûh

Bu çalışma, Somali’de Kur’an öğretiminde kullanılan geleneksel bir araç olan lûh’un yapısal özelliklerini, eğitimdeki rolünü ve modern yöntemlerle karşılaştırmalı durumunu ele almaktadır. Bu bağlamda Kur’an eğitiminin tarihî gelişimi, genelde Hz. Peygamber döneminden günümüze aktarım süreçleri ve Afrika, özelde ise Somali’deki uygulamalar incelenmiştir. Kur’an eğitimi, bireylerin manevî-ahlakî gelişiminden toplumsal dayanışmanın güçlenmesine kadar geniş bir etkiye sahiptir. Somali’de ise siyasi ve ekonomik zorluklara rağmen geleneksel yöntemlerin hâlen canlı olması, lûh’un pedagojik ve kültürel değerini ortaya koymaktadır. Ayrıca bu alan, Türkiye ve İslâm dünyasında akademik olarak yeterince araştırılmamış, Somali örneğinde lûh’un sistematik analizi yapılmamıştır. Araştırmanın temel amacı, Somali’de Kur’an öğretiminde kullanılan lûh’un eğitim sürecine katkılarını, yapısal özelliklerini ve modern eğitim teknikleriyle avantaj ve dezavantajlarını ortaya koymak; bu geleneksel yöntemin Türkiye’de tanıtılmasına katkı sağlamaktır. Çalışmada nitel ve gözlemsel yöntemler kullanılmış; saha çalışması, yerinde gözlem, doküman analizi ve literatür taraması gerçekleştirilmiştir. Somali’de öğreticilerle birebir görüşmeler yapılmış, Kur’an eğitimi ortamları doğrudan incelenmiştir. Araştırma, Somali’de lûh’un hâlâ yaygın bir eğitim aracı olduğunu; yazma, ezberleme ve silme döngüsüyle öğrencilerin hafıza ve disiplin becerilerini geliştirdiğini göstermiştir. Modern yöntemlerle karşılaştırıldığında lûh’un özellikle dikkat ve hıfz pratiği için güçlü bir araç olduğu, ancak fiziksel koşullar, öğretmen eğitimi ve altyapı eksiklikleri göz önünde bulundurulduğunda bu noktada bazı zorluklar yaşandığı tespit edilmiştir. Çalışma, geleneksel ve modern yöntemlerin dengelenerek Kur’an eğitiminde daha etkili sonuçlar alınabileceğini, Somali örneğinin bu konuda önemli dersler sunduğunu ortaya koymaktadır.

This study examines the structural features, educational role, and comparative status of the Luh, a traditional tool used in Qur’an instruction in Somalia. The historical development of Qur’anic education, its transmission from the time of the Prophet Muhammad to the present day, and its practices in Africa, particularly in Somalia, are analyzed. Qur’an education has a wideranging impact, from supporting individuals’ spiritual and moral development to strengthening social cohesion. In Somalia, despite political and economic difficulties, the continued use of traditional methods highlights the pedagogical and cultural value of the Luh. Moreover, this field has not been sufficiently studied academically in Turkey or the Islamic world; a systematic analysis of the Luh within the Somali context has not been conducted before. The main aim of the research is to reveal the contributions of the Luh to the educational process, its structural characteristics, and its advantages and disadvantages compared with modern teaching techniques, as well as to contribute to introducing this traditional method in Turkey. Qualitative and observational methods were used in the study; fieldwork, onsite observations, document analysis, and literature reviews were carried out. Direct interviews were conducted with local teachers in Somalia, and Qur’anic education environments were examined firsthand. The research found that the Luh is still a widespread educational tool in Somalia, helping students develop memorization and discipline skills through a cycle of writing, memorizing, and erasing. Compared with modern methods, the Luh was identified as a particularly strong tool for enhancing attention and memorization practice, although challenges such as physical conditions, teacher training, and infrastructure deficiencies were also noted. The study concludes that balancing traditional and modern methods can lead to more effective outcomes in Qur’an education, and that the Somali case offers important lessons in this regard.