19. Yüzyıl Osmanlı Kudüs’ünde Yabancıların Mülk Edinmesi:  Babü’l-Hıtta ve Babü’l-Halil Örneği
19. Yüzyıl Osmanlı Kudüs’ünde Yabancıların Mülk Edinmesi:  Babü’l-Hıtta ve Babü’l-Halil Örneği
Yazar: Erbil, Elif Fatma; Kurşun, Zekeriyya
Dergi: Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. Filistin Özel Sayısı, 2024
Anahtar kelimeler: Early Modern History of Middle East ; Yeniçağ Ortadoğu Tarihi ; Kudüs,Babü’l-Hıtta,Babü’l-Halil,mülkiyet,tapu

Bu çalışma, Osmanlı Devleti'nin 19. yüzyılın sonlarında yabancılara mülk edinme hakkı tanımasının, Kudüs'ün Babü’l-Hıtta ve Babü’l-Halil mahallelerindeki, etkilerini analiz etmektedir. Araştırma, tarihsel analiz yöntemiyle Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü Arşivi'ndeki Zabıt Kayıt Defterleri üzerinden yürütülmüştür. Bulgular, Babü’l-Hıtta’da Müslüman nüfusun yoğun olduğunu ve mahallenin yerel karakterini büyük ölçüde koruduğunu göstermektedir. Babü’l-Halil ise kozmopolit yapısıyla, yabancı tebaanın daha fazla mülk edindiği bir alan olarak öne çıkmaktadır. Yapılan analizlerde Müslüman tebaanın yabancılara mülk satışında sınırlı bir eğilim gösterdiği, mülklerin çoğunlukla gayrimüslim Osmanlı tebaası tarafından devredildiği tespit edilmiştir. Konsoloslukların temsil ettikleri ülke vatandaşlarının mülk edinim sürecindeki rolü ise genellikle vekaletname düzenlemek gibi işlemlerle sınırlı kalmıştır. Bu durum, Osmanlı yönetiminin yabancıların mülkiyet haklarını düzenleme konusundaki kontrollü yaklaşımını yansıtmıştır. Mahalle düzeyinde yapılan mikro analizler, Osmanlı mülkiyet rejiminin yerel dinamiklerini ve uluslararası güç dengelerinin Babü’l-Hıtta ve Babü’l-Halil mahallelerindeki etkilerini ortaya koymaktadır. Bulgular, Kudüs’teki mülkiyet ilişkilerinin dini, sosyal ve ekonomik bağlamlarda çok katmanlı bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Çalışma, tarihsel mülkiyet ilişkilerinin analizine katkıda bulunarak, ileride farklı mahalleler ve dönemler arasında yapılacak karşılaştırmalı araştırmalar için örnek niteliğindedir.

Bu çalışma, Osmanlı Devleti'nin 19. yüzyılın sonlarında yabancılara mülk edinme hakkı tanımasının, Kudüs'ün Babü’l-Hıtta ve Babü’l-Halil mahallelerindeki, etkilerini analiz etmektedir. Araştırma, tarihsel analiz yöntemiyle Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü Arşivi'ndeki Zabıt Kayıt Defterleri üzerinden yürütülmüştür. Bulgular, Babü’l-Hıtta’da Müslüman nüfusun yoğun olduğunu ve mahallenin yerel karakterini büyük ölçüde koruduğunu göstermektedir. Babü’l-Halil ise kozmopolit yapısıyla, yabancı tebaanın daha fazla mülk edindiği bir alan olarak öne çıkmaktadır. Yapılan analizlerde Müslüman tebaanın yabancılara mülk satışında sınırlı bir eğilim gösterdiği, mülklerin çoğunlukla gayrimüslim Osmanlı tebaası tarafından devredildiği tespit edilmiştir. Konsoloslukların temsil ettikleri ülke vatandaşlarının mülk edinim sürecindeki rolü ise genellikle vekaletname düzenlemek gibi işlemlerle sınırlı kalmıştır. Bu durum, Osmanlı yönetiminin yabancıların mülkiyet haklarını düzenleme konusundaki kontrollü yaklaşımını yansıtmıştır. Mahalle düzeyinde yapılan mikro analizler, Osmanlı mülkiyet rejiminin yerel dinamiklerini ve uluslararası güç dengelerinin Babü’l-Hıtta ve Babü’l-Halil mahallelerindeki etkilerini ortaya koymaktadır. Bulgular, Kudüs’teki mülkiyet ilişkilerinin dini, sosyal ve ekonomik bağlamlarda çok katmanlı bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Çalışma, tarihsel mülkiyet ilişkilerinin analizine katkıda bulunarak, ileride farklı mahalleler ve dönemler arasında yapılacak karşılaştırmalı araştırmalar için örnek niteliğindedir.