Global Terörizm Endeksi ve Ekonomik Değişkenler: D-8 Ülkeleri Perspektifi
Global Terrorism Index and Economic Variables: The D-8 Countries Perspective
Yazar: Kubar, Yeşim
Dergi: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 36 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Applied Macroeconometrics ; Uygulamalı Makro Ekonometri ; Global terörizm indeksi,askeri harcamalar,dış ticaret hacmi,panel veri analizi. ; Global terrorism index,military expenditures,panel data analysis.,foreign trade volume

Dünya genelinde güvenlik ve istikrar açısından büyük endişe kaynaklarından biri terörizmdir. Terörizmin arkasındaki motivasyonlar farklı olabilmekte ve terör örgütlerinin hedefleri çeşitlilik gösterebilmektedir. Bu nedenle uluslararası sistemin önemli bir sorunu olan terörizmin potansiyel dinamiklerinin irdelenmesi ekonomik istikrarın sağlanması, kalkınma süreçlerinin izlenmesi, yatırım ve ticaret akışlarının anlaşılması, küresel ve bölgesel ilişkilerin belirlenmesi için oldukça önemlidir. D8 ülkeleri (Endonezya, Türkiye, İran, Mısır, Nijerya, Bangladeş, Pakistan ve Malezya) ekonomik ve bölgesel işbirliği potansiyeli açısından önemli bir grup olmakla birlikte terörizm gibi küresel güvenlik sorunlarıyla da karşı karşıyadır. Bu nedenle çalışmada, 2002-2023 döneminde D-8 ülkelerinde nihai tüketim harcamaları, askeri harcamalar, brüt sabit sermaye oluşumu, kişi başına GSYH, dış ticaret hacmi, resmi döviz kuru gibi değişkenlerin, Global terörizm endeksi ile aralarındaki ilişki panel veri analizi ile incelenmiştir.  Çalışma sonucunda, D-8 ülkeleri için panelin genelinde eş bütünleşik ilişki bulunmuştur. D-8 ülkeleri için uzun dönem parametreleri incelenmiş, Mısır, Bangladeş, Pakistan, Malezya ve Türkiye için uzun dönem parametrelerinin anlamlı, İran ve Endonezya için anlamsız olduğu belirlenmiştir. Nedensellik analizi sonucunda, Global terörizm endeksi ile döviz kuru arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi, nihai tüketim harcamaları ve kişi başı GSYH arasında tek yönlü nedensellik ilişkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

One of the major concerns for security and stability around the world is terrorism. The motivations behind terrorism may be different and the aims of terrorist organizations may vary. Therefore, investigating the potential dynamics of terrorism, which is an important problem of the international system, is very important for ensuring economic stability, monitoring development processes, understanding investment and trade flows, and determining global and regional relations.The D8 countries (Indonesia, Türkiye, Iran, Egypt, Nigeria, Bangladesh, Pakistan and Malaysia) are an important group in terms of economic and regional cooperation potential, but they also face global security challenges such as terrorism. For this reason, the relationship between variables such as final consumption expenditures, military expenditures, gross fixed capital formation, GDP per capita, foreign trade volume, official exchange rate and the Global Terrorism Index in D-8 countries was examined through panel data analysis for the period 2002-2023.As a result of the study, a cointegrated relationship was found throughout the panel for D-8 countries. Long-term parameters have been examined for D-8 countries, and it has been determined that while long-term parameters are significant for Egypt, Bangladesh, Pakistan, Malaysia and Türkiye, they are insignificant for Iran and Indonesia. According to the causality analysis, it was concluded that there is a bidirectional causality relationship between the global terrorism index and exchange rate, and a unidirectional causality relationship between final consumption expenditures and GDP per capita.