Ruhları Konuşturmak: A‘mâk-ı Hayâl, Mezâmîr-i Felsefeden İnsaniyete Veche Veren Büyük Ruhlar ve Rü’ya’nın Spiritüalist Kökleri
To Make Spirits Talk: Spiritualist Roots of A‘mâk-ı Hayâl, Mezâmîr-i Felsefeden İnsaniyete Veche Veren Büyük Ruhlar and Rü’ya
Yazar: Yavuz, Eren
Dergi: FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi No. 21, 2022
Anahtar kelimeler: Literary Studies (Other) ; Edebi Çalışmalar (Diğer) ; A‘mâk-ı Hayâl,Mezâmîr-i Felsefeden İnsaniyete Veche VerenBüyük Ruhlar,Rü’ya,ruh,spiritüalizm ; spirit,spiritualism

Filibeli Ahmed Hilmi’nin A‘mâk-ı Hayâl’i, Tahir Harîmî Balcıoğlu’nun Mezâmîr-iFelsefeden İnsaniyete Veche Veren Büyük Ruhlar’ı ve Cafer Ergin’in Rü’ya adlı eserlerimodern spiritüalizmin kurucusu Allan Kardec’in düşüncelerinden belirgin izler taşır.Spiritüalizmin etkisi, bu üç eserde de rüya içerisinde büyük ruhların konuşturulmasınadayanan ortak bir anlatım tarzının kullanılmasını sağlamıştır. Bu anlatım tarzınınen büyük özelliği, ruhu ve ruh kavramının dinî ve felsefî muhtevasını bizzat ruhlarınkendisine söyletmektir. Bu tür eserler içinde en bilineni olan A‘mâk-ı Hayâl, Filibeli AhmedHilmi’nin ruhun varlığına dair yaşadığı tereddütlerden sonra onun varlığına iknaolduğu spiritüel tecrübelere dayanmaktadır. Aynı şekilde Tahir Harîmî de kendisine anlatılanspiritüel bir tecrübeden yola çıkarak eserini kaleme almıştır. Bu çalışmada ilk olarakFilibeli Ahmed Hilmi ve Tahir Harîmî’nin kitaplarını kaleme almadan evvel yaşadıklarıruhî hadiselere yer verilmiş ve her iki yazarın da spiritüalizmle olan ilişkisi gösterilmeye çalışılmıştır. Filibeli Ahmed Hilmi’nin ruha dair düşüncelerinin değişimi, Şehbal dergisindeyayınladığı hatırat özelliği gösteren “Eski Fikirler, Yeni Şekiller: Ulûm-ı Garîbe veİspitirizma” başlıklı yazılarından yararlanılarak ortaya konulmuştur. Daha sonra AllanKardec tarafından kaleme alınan Ruhlar Kitabı’nın bahsi geçen üç eser üzerindeki tesiriirdelenmiştir. Bu tesir; eserlerin yazılış amacı, ruh, rüya ve Hz. Peygamber vurgusubaşlıkları altında incelenmiş ve bu başlıklarla ilgili eserlerden alınan örneklere yer verilmiştir.

Filibeli Ahmed Hilmi’s A‘mâk-ı Hayâl, Tahir Harîmî Balcıoğlu’s Mezâmîr-i Felsefedenİnsaniyete Veche Veren Büyük Ruhlar, and Cafer Ergin’s Rü’ya have clear tracesof the thoughts of Allan Kardec, the founder of modern spiritualism. The influence ofspiritualism has resulted in the use of a common narrative style in these three works,which is centered around the communication of great spirits through dreams. The mostimportant feature of this style of expression is that the spirits themselves tell the spirit andthe religious and philosophical content of the concept of spirit. A’mâk-ı Hayâl, which isthe most well-known among such works, is based on the spiritual experiences of FilibeliAhmed Hilmi, was initially hesitant about the existence of the soul, but eventually becameconvinced through his experiences. Likewise, Tahir Harîmî wrote his work based ona spiritual experience told to him. In this study, firstly, the spiritual events experienced byFilibeli Ahmed Hilmi and Tahir Harîmî before they wrote their books are included andthe relationship of both authors with spiritualism is tried to be shown. The change of FilibeliAhmed Hilmi’s thoughts on the soul is revealed by utilizing his memoirs publishedin Şehbal magazine titled “Eski Fikirler, Yeni Şekiller: Ulûm-ı Garîbe ve İspitirizma”, amemoir published in Şehbal magazine. Later, the effect of The Spirits Books, written byAllan Kardec, on three works mentioned was examined. This effect is examined underthe titles of the purpose of writing, spirit, dream and Prophet Muhammad emphasis andexamples taken from the works about these titles are given.