Antik Kaynaklar’dan Materyal Kültüre Bir Mezar Kontekstinin Okunması – Parion’dan (Efsanevi) Ophiogen Sülalesi (?) Mensubu Bir Şifacı Mezarı
Reading a Grave’s Context from Ancient Sources and Material Culture: Grave of a Healer, a Member of the (Legendary) Ophiogen Dynasty (?) from Parion
Yazar: Kasapoğlu, Hasan
Dergi: Anatolian Research, Vol. 0 No. 24, 2021
Anahtar kelimeler: Archaeology ; Arkeoloji ; Southern necropolis,Tavşandere,Isis-Fortuna,Medicine box,Ophiogen,Parion,Healer’s grave ; Güney-Tavşandere   Nekropolisi,Isis-Fortuna,İlaç   Kutusu,Ophiogen,Parion,Şifacı Mezar

Parion   Antik   Troas   Bölgesi’nin   önemli   liman   kentlerinden   biridir.   Antik   kent   bugünkü  Çanakkale  İli,  Biga  İlçesi,  Kemer  Köyü  sınırları  içerisinde  yer  almaktadır.  Çalışmanın konusunu Kemer Köyü’nün girişinde yer alan Parion Antik Kenti Güney-Tavşandere Nekropolisi’nde, 2019 yılında bulunmuş M229 nolu mezar ve konteksti oluşturmaktadır. M229’un ölü hediyeleri 18 unguentarium, 1 testi, 1 maşrapa, 1 kâse, 1 kandil, 2 cam yüzük, 5 agat-akik taşı, 1 bronz kaşık, 1 bronz ayna, 1 ahşap sandığa ait metal aksam, 1 ilaç-merhem karıştırma tablası, 1 kemik pyksis, 1 ilaç kutusudur. Çalışmada,  buluntular  tarihsel,  tipolojik  ve  ikonografik  olarak  değerlendirilmiştir.  Değerlendirmeler  sonucunda  mezarın  MS  1.  yüzyıl  sonu  -  MS  2  yüzyıl  başına  ait  olduğu  anlaşılmaktadır.    Mezarda  bulunan  kemik  ilaç  kutusu  Anadolu’da  bugüne  kadar ele geçmiş tek örnektir. İlaç kutusu üzerindeki Isis-Fortuna figürü Hygeia ile eşdeğerde tutulmuş bir sağlık tanrıçası olarak verilmiştir. Mezar içerisindeki ahşap sandık  içerisinden  ele  geçen  agat-akik  taşlar  –  taş  boncuklar  da  mezar  sahibinin  sosyal  statüsü  ve  işi  anlamında  öneriler  yapmayı  mümkün  kılmaktadır.  Ahşap  tabutun içindeki bronz kaşık ve tabutun kuzey dış kısmındaki pyksis, ilaç-merhem karıştırma  taşı-tablası  ve  ilaç  kutusu  da  basit  nitelikli  tedavide  kullanılmış  şifacı  aletleri  olmalıdır.  Mezar  kontekstindeki  tedavi-sağlık  odaklı  diğer  objeler  ve  antik  kaynaklardan elde edilen bilgilere dayanarak, mezar sahibi bireyin Ophiogen ailesi mensubu bir şifacı olabileceği düşünülmektedir.

Parion is one of the important port cities of the ancient Troas region. This ancient city is located within the borders of the modern-day village of Kemer in Biga District in  Çanakkale  province.  This  study’s  subject  is  grave  M229  and  its  Context,  which  were  found  in  2019  in  the  southern  necropolis  of  Tavşandere  at  the  entrance  of  the village of Kemer (i.e., the ancient city of Parion). The gifts for the dead of M229 comprise  18  unguentaria,  a  jug,  a  mug,  a  bowl,  a  oil  lamp,  a  glass  rings,  5  agate  stone  beads,  a  bronze  spoon,  a  bronze  mirror,  metal  parts  of  a  wooden  crate,  a medicine-ointment mixing stone, a pyxis made of bone, and a medicine box. The grave’s Context were evaluated historically, typologically,  and  iconographically.  As  a  result  of  these  evaluations,  the  grave  appears  to  date  from  the  end  of  the  first  century  AD  to  the  beginning  of  the  second  century  AD.  The  bone  medicine  box  found  in  the  grave  is  the  only  example  that was uncovered in Anatolia. The Isis-Fortuna figure on the medicine box is a health goddess equated with Hygeia. The agate beads found in the wooden crate inside the grave provide suggestions regarding the social status and occupation of  the  grave  dweller.  The  bronze  spoon  inside  the  wooden  coffin  and  the  pyxis,  medicine-ointment  mixing  stone  tray,  and  medicine  box  on  the  northern  exterior  of  the  coffin  may  also  be  tools  healers  used  in  simple  treatments.  Based  on  information obtained from ancient sources and the treatment and health-oriented objects in the grave, it is considered that the individual in the the grave may be a healer from the Ophiogen family.