Ayçiçeğinde Yağ Verimi ve Bazı Verim Öğeleri Arasında İliskilerin Belirlenmesi
The Determination Relationships Between Oil Yield and Some  Yield Traits in Sunflower
Yazar: Kaya, Yalçın; Evci, Göksel; Pekcan, Veli; Gücer, Tahir; Yılmaz, M. İbrahim
Dergi: Journal of Agricultural Sciences, Vol. 15 No. 04, 2009
Anahtar kelimeler: Ayçiçeği,Hibrit,Yağ verimi,Verim öğeleri,Regresyon analizi ; Sunflower, Hybrid, Oil Yield, Yield traits, Regression analysis.

Araştırma; ayçiçeğinde yağ veriminin oluşumunda belirleyici rol oynayan verim öğeleri arasındaki ilişkileri, regresyon ve korelasyon analiziyle belirlemek amacıyla, Edirne koşullarında 2000-2007 yılları arasında kuru şartlarda kurulan verim denemelerindeki veriler kullanılarak yapılmıştır. Çalışmada, Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü’nce yürütülen Ülkesel Ayçiçeği Islahı Projesinde, en çok tester olarak kullanılan 0536-R restorer hattıyla yapılan hibritler yer almıştır. Yapılan korelasyon analizlerinde, yağ verimi ve fizyolojik olgunluk süresi hariç, diğer verim öğeleri arasında önemli ilişkiler belirlenmiştir. Yapılan regresyon analizleri sonucunda, yağ verimi ve diğer tüm verim öğeleri arasında yine önemli ilişkiler bulunmuş olup, en yüksek katsayı, beklenildiği gibi, tane verimiyle olmuş ve bu öğeyi bitki boyu, 1000 tane ağırlığı ve tabla çapı izlemiştir. Yağ veriminin oluşumunda, yağ oranına nazaran tane verimi daha belirleyici rol oynarken, tane verimi ve bitki boyunda lineer, diğerlerinde kuadratik ilişkiler belirlenmiştir. Tabla çapı ve 1000 tane ağırlığıyla olan ilişkide ise, yine lineere yakın kuadratik bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Yapılan regresyon analizleri sonucu ortaya çıkan sonuçlara göre, 70 g dan fazla bin tane ağırlığı, % 53’den fazla yağ oranı ve 24 cm den fazla tabla çapı istenildiğinde, yağ veriminden taviz verilmesi gerektiği bulunmuştur. Fenolojik açıdan ise, çiçeklenmede 73, fizyolojik olgunlukta 105 ve tane doldurma döneminde 45 günden sonra, yağ verimindeki artışlar yerini düşüşlere bırakmıştır

A study was conducted to determine the relationships between oil yield and some important yield traits in sunflower with regression and correlation analysis. This study was performed on data of experiments conducted in Edirne under dryland conditions during 2000-2007. The hybrids used in the experiments were obtained by crossing with 0536-R restorer line. This line has been used as tester mostly in National Sunflower Breeding Project conducted by Trakya Agricultural Research Institute. Based on correlations analysis, significant relationships were observed between oil yield and other yield traits except physiological maturity. Regression analysis revealed significant relationships between oil yield and yield traits. The highest regression coefficients were calculated with seed yield, plant height, 1000 seed weight and head diameter. Seed yield played more important role for oil yield than oil content of seed. The linear relationships between oil yield and seed yield or plant height, and the quadratic relationships for other traits were observed. Results indicated that over 70 g seed weight per thousand, 53% oil content and 24 cm head diameter are tended to reduce oil yield of sunflower hybrids. Additionally, regression analysis also showed that oil yield started to decline after 73 day on flowering, 105 day at physiological maturity and 45 day at seed filling periods