Arzuhâli Edebî Bahçeye Gizlemek: Nâbî’nin Gülşen-i Devlet’i Üzerine
Hiding The Petition in The Literary Garden: On Nabi’s Gulsen-i Devlet
Yazar: Keskin, Neslihan İlknur Koç
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 28 No. 28, 0
Anahtar kelimeler: Nâbî,Gülşen-i Devlet,arzuhâl,Dîvân-ı Hümâyûn,bahçe kültürü ; Nabi,Gulsen-i Devlet,arzuhal,Divan-ı Humayun,garden culture

Hikemî üslubun Türk edebiyatındaki en önemli temsilcisi  olan Nâbî, XVII. yüzyılda yaşamıştır. Divan, Farsça Divançe,  Fetihnâme-i Kamaniçe, Hayriyye, Hayrâbâd, Münşe’ât,  Sûrnâme, Tercüme-i Hadîs-i Erba’în, Tuhfetü’l-Harameyn ve  Zeyl-i Siyer-i Veysî adlı eserleri olan usta şair, hem yaşadığı  yüzyılda hem de sonrasında birçok divan şairini etkilemiştir. Bu  etkilenme sadece hikemî üslup yönüyle değil eserleri vasıtasıyla  da olmuştur. Bu makalede şairin, akademik çalışmalarda  ayrıntılı incelenmeyen ve Türkçe Divan’ı içinde yer alan  Mesnevî El-Müsemmâ Bi-Gülşen-i Devlet Bâ-Istılâh-ı Dîvân-ı  Hümâyun adlı 182 beyitten oluşmuş manzum arzuhâli  incelenmiştir. Klasik Türk edebiyatı terimi olarak arzuhâl;  şairin bir devlet adamına maddi ve manevi durumu arz ettiği,  taleplerini sıraladığı ve şikâyetlerini dile getirdiği manzume  olarak tanımlanmıştır. Klasik Türk şiirinde mesnevi nazım  şekliyle yazılmış 59 arzuhâl tespit edilmiştir. Bunların 13’ü,  üçü Nâbî’nin olmak üzere, XVII. yüzyılda yazılmıştır.  Makalenin konusu olan şairin üçüncü arzuhâli, kısa adıyla  Gülşen-i Devlet, arzuhâller içinde hem tertip özellikleri hem de  başlığında da belirtildiği üzere Dîvân-ı Hümâyun ıstılahlarının  edebî bahçe tasavvuru içinde kullanılması bakımından  orijinallik gösterir. Makalenin girişinde, tarihî ve edebî  bağlamıyla arzuhâle değinilmiş, Nâbî’nin ilk iki arzuhâli  üzerinde durulmuştur. Devamında Gülşen-i Devlet’in şekil  özellikleri incelenmiş ve nasıl kurgulandığı açıklanmıştır.  Sonrasında Mesnevi’de adı geçen Dîvân-ı Hümâyun ıstılahları  hakkında alfabetik sıralama ile bilgiler verilerek beyitlerde  unsurların nasıl kullanıldığı açıklanmıştır.

Nabi, who was the most important representative in  Turkish literature of the hikemi genre, lived in the  eighteenth century. The expert poet who had works titled  Divan, Farsça Divançe, Fetihname-i Kamaniçe, Hayriyye,  Hayrabad, Münşe’at, Surname, Tercüme-i Hadis-i  Erba’in, Tuhfetü’l-Harameyn and Zeyl-i Siyer-i Veysi,  influenced many classical school poets, both in the century  he lived and later. This influence was not only from the  aspect of the hikemi genre, but it was also through his  works. This article studied in detail the arzuhâl  petition   written in verse titled Mesnevî El-Müsemmâ Bi-Gülşen-i  Devlet Bâ-Istılâh-ı Dîvân-ı Hümâyun composed of 182  couplets included in the Turkish Divan  poet’s collected  poems arranged alphabetically  and that has not been  examined in detail in academic studies. Petition, the term  of classical Turkish literature, was defined as written in  verse by a poet that presented the material and spiritual  situation of a statesman, which listed his demands and that  expressed his complaints. Fifty-nine petitions were  determined written in the mesnevi  poem made up of  rhymed couplets, each couplet being of a different rhyme   genre in classical Turkish poetry. Of these, 13 were written  in the eighteenth century, with three by Nabi. The third  petition of the poet, which is the subject of the article, is the  Gülsen-i Devlet, with its brief name, and displays  originality within the petitions, both for arrangement  attributes and from the aspect of using the literary garden  concept of the Dîvân-ı Hümâyun  Imperial Chancery of  State  expressions and also stated in its title. The introduction of the article mentioned the petition in the  historical and literary context and dwelled upon Nabi’s  first two petitions.