İlkokul Türkçe Ders Kitabındaki Metinlerin Çocuk Kitaplarında Bulunması Gereken Özellikler Açısından İncelenmesi
Investigation of The Texts in The Turkish Course Book in Terms of Criteria  That Should Be Included in Children's Books
Yazar: Yumuşak, Ayşe; Gözüküçük, Meral
Dergi: Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 12 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Classroom Education ; Sınıf Eğitimi ; Türkçe ders kitabı,metinler,içerik ve biçim özellikleri ; Turkish textbook,texts,content and format charecteristics

Çocuk kitapları, çocuğa görelik ilkesine uygun olarak hazırlanmalıdır. Çocuk kitaplarında bulunması gereken içerik özellikleri; tema, konu, temel kavramlar ve değerler, karakterler ve kahramanlar, plan, dil ve anlatım, ileti; biçim özellikleri ise kitabın boyutu, cilt, kağıt, kapak, harfler, sayfa düzeni ve resimler olarak ele alınmaktadır. Bu araştırmada İlkokul 2.sınıf Türkçe ders kitabındaki metinlerin içerik ve biçim ölçütlerine göre incelenmesi amaçlanarak doküman incelemesi kullanılmıştır. Çocuk edebiyatı ile ilgili alan yazın taranarak kontrol listeleri oluşturulmuştur. Türkçe ders kitabında 15 hikaye edici, 13 bilgilendirici ve 12 şiir türünde metne yer verildiği görülmüştür. Ders kitabında Türk çocuk edebiyatından eserlere daha çok yer verildiği, beş metinde anlam bütünlüğünün kısmen bozulduğu belirlenmiştir. Metinler içerik özellikleri açısından incelendiğinde 39 metnin 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programında yer alan temalara, 37 metnin ise konu önerilerine uygun olduğu, 39 metinde temel kavram ve değerlere yer verildiği, 32 metinde kahramanlar ve karakterlere yer verildiği, plan açısından 23 metnin, dil ve anlatım açısından 33 metnin, ileti açısından ise 37 metnin uygun olduğu görülmüştür. Ders kitabının biçim özellikleri açısından incelendiğinde kitabın boyutu, kağıt kalitesi, kapağı açısından uygun olduğu; ciltlemesi ve harfler açısından kısmen uygun olduğu görülmüştür. Sayfa düzeni açısından 31 metnin uygun, resimler açısından 32 metnin uygun olduğu ve metni açıklama amacıyla kullanıldığı görülmüştür. Bu çalışma, Türkçe ders kitaplarının çocuk edebiyatı ölçütlerine uygunluk düzeyini ortaya koyarak program geliştirme ve kitap yazım süreçlerine katkı sağlamaktadır.

The aim of the research is to examine the texts in the 2nd grade Turkish textbook according to content and format criteria. Document analysis was used in the research. Checklists were created by scanning the literature on children's literature. As a result of the research, it was determined that the textbook included more works from Turkish children's literature and that the integrity of meaning was partially disrupted in five texts. It was observed that the Turkish textbook included 15 narrative, 13 informative and 12 poetic texts.  When the texts in the book are evaluated in terms of their content features, 39 texts are suitable for the themes in the 2019 Turkish Course Curriculum, 37 texts are suitable for the subject suggestions, 39 texts include basic concepts and values, 32 texts include heroes and characters, 23 texts are suitable for the language in terms of plan. and it was seen that 33 texts were suitable in terms of expression and 37 texts in terms of message. As a result of examining the textbook in terms of format features; that the book is suitable in terms of size, paper quality and cover; It was found to be partially suitable in terms of binding and letters. It was concluded that 31 texts were appropriate in terms of page layout and 32 texts were appropriate in terms of images, the pictures are used to explain the text. This study contributes to curriculum development and textbook writing processes by revealing the extent to which Turkish textbooks comply with children's literature standards.