Faiz Oranlarının Tasarruflar Üzerindeki Asimetrik Etkisi: Türkiye Ekonomisi Üzerine NARDL Analizi
Asymmetric Effect of Interest Rates on Savings: NARDL Analysis on the Turkish Economy
Yazar: Ünsal, Yusuf
Dergi: Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Vol. 21 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Applied Macroeconometrics ; Uygulamalı Makro Ekonometri ; Time-Series Analysis ; Zaman Serileri Analizi ; Macroeconomic Theory ; Makroekonomik Teori ; Faiz Oranları,Tasarruflar,Asimetrik Analiz,NARDL,Pozitif Şoklar,Negatif Şoklar ; Interest Rates,Savings,Asymmetric Analysis,NARDL,Positive Shocks,Negative Shocks

Tasarruf kararları, bireylerin yaşam standartlarını belirlemekle kalmaz, aynı zamanda makroekonomik dengeler üzerinde de doğrudan etkili olan önemli süreçlerdir. Bu kararlar, bireylerin mevcut gelirlerini nasıl kullanacakları ve gelecekteki mali güvenliklerini nasıl planlayacakları konusunda değerli bilgiler sağlamaktadır. Bu bağlamda faiz oranları, bireylerin tasarruf alışkanlıklarını doğrudan etkileyen ve ekonomik kararları yönlendiren temel faktörlerden biri olarak kabul edilmektedir. Bu çalışma, 1985-2023 dönemi kapsamında faiz oranlarının tasarruflar üzerindeki asimetrik etkisini incelemeyi amçlamaktadır. Çalışmada faiz oranlarının tasarruflar üzerindeki asimetrik etkisini belirlemek amacıyla NARDL yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca, NARDL analizinden önce geleneksel ve yapısal kırılmalı birim kök testleri uygulanmış ve bu testler sonucunda serilerin düzeyde ve birinci farkları alındığında karışık bir şekilde durağan olduğu belirlenmiştir. NARDL analizi sonucunda elde edilen bulgular, kısa dönemde faiz oranlarında yaşanan pozitif şokların tasarrufları azalttığını, negatif şokların ise artırdığını göstermektedir. Kısa dönemde elde edilen bu sonuçlara göre bireylerin faiz artışlarına tasarruflarını artırarak değil, azaltarak tepki verdiğini ortaya koymaktadır. NARDL uzun dönem analiz sonuçları ise faiz oranlarındaki düşüşlerin tasarruflar üzerinde artırıcı bir etkiye sahip olduğunu gösteririken, faiz oranlarındaki artışların tasarruflar üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve belirgin bir etki yaratmadığını ortaya koymaktadır. Elde edilen sonuçlar, faiz oranlarındaki değişimlerin tasarruf davranışları üzerindeki etkisinin asimetrik olduğunu doğrulamaktadır. Çalışma, politika yapıcılar için faiz oranlarının tasarruf eğilimleri üzerindeki farklı etkilerini göz önünde bulundurma gerekliliğini vurgulamaktadır. Ayrıca, faiz oranlarının düşmesiyle tasarruf eğilimlerinin arttığı göz önünde bulundurularak, düşük faiz ortamında bireysel tasarrufları destekleyen ek teşvik mekanizmaları geliştirilebilir.

Savings decisions not only determine individuals' living standards but also have a direct impact on macroeconomic balances. These decisions provide valuable insights into how individuals allocate their current income and plan their future financial security. In this regard, interest rates are recognized as a key factor that directly impacts saving behavior and guides economic decision-making. This study aims to examine the asymmetric effect of interest rates on savings during the period 1985-2023. The NARDL method is employed to determine the asymmetric impact of interest rates on savings. Additionally, before conducting the NARDL analysis, traditional and structural break unit root tests were applied, revealing that the series exhibited mixed stationarity at the level and first differences. The findings of the NARDL analysis indicate that in the short run, positive shocks in interest rates reduce savings, whereas negative shocks increase them. These short-term results suggest that individuals respond to interest rate increases by reducing rather than increasing their savings. The long-run NARDL analysis results show that while decreases in interest rates have an increasing effect on savings, increases in interest rates do not create a statistically significant or noticeable impact on savings. These findings confirm the asymmetric effect of interest rate changes on saving behavior. The study highlights the necessity for policymakers to consider the different effects of interest rate changes on savings tendencies. Moreover, considering that savings tendencies increase when interest rates decline, additional incentive mechanisms can be developed to support individual savings in a low-interest-rate environment.