Sühreverdî’ye Göre Arınmanın Felsefesi “İnsan Felsefesi ve Etik Yönüne Dair Bir Değerlendirme”
The Philosophy of Treatment According to Suhrawardi
Yazar: Sünter, Emel
Dergi: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 24 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Suhrawardi,Ishraqi,Purification,Islamic Philosophy ; Sühreverdî,İşrâkîlik,Arınma,İslam Felsefesi

İslam dünyasında hakikati arama yolları farklı şekillerde her zaman devam etmiştir. Hakikate ulaşma yollarında farklılık olsa da insanı merkeze alan bir arayış dikkat çekmektedir. İnsanı merkeze alan metafizik felsefesiyle dikkat çeken filozoflardan biride Sühreverdî olmuştur. Sühreverdî İslam düşünce dünyasına yeni bir yaklaşım getirmiş kendi felsefesini sistematik hale getirmeye çalışmıştır. Onun düşünceleri İslam düşüncesinde İşrâkilik adı altında ekol olarak yerini almıştır. Filozofun görüşlerinde Yunan felsefesinden, Mecûsilik ve Zerdüşlük gibi kadim İran dinlerinin felsefesinden etkilendiği ifade edilse de Sühreverdî’nin felsefesinde İslam düşüncesinin teşekkül döneminden gelişime kadar süre gelen felsefî birikimden etkilendiği görülmektedir. Özellikle İbn Sinâ’nın kurmak istediği Doğu felsefesini Sühreverdî ortaya koyarak ve geliştirmiştir. Sühreverdî Hikmetü’l İşrâk adlı eserinde varoluşun temeline “nur” kavramını yerleştirmiştir. İnsan zulmetten/karanlıktan kurtularak aydınlığa çıkmak suretiyle arınır. Zulmet/karanlık yokluk değildir, sadece yokluktan aydınlığa çıkamamış nefisin bulunduğu boyuttur. Varlık aydınlığa çıkıp Tanrı’nın nuruyla var olduktan sonra haz ve arzu ile ışığa koşan bir pervane gibidir.  Bu nur ile var olmayı idrak eden nefs sürekli nur ile birleşmek, Tanrı’ya ulaşmak için çabalar. Sühreverdî hakikate ulaşmanın yolunda arınma yoluyla insanın ilerlemesi gerektiğinden bahseder. Sühreverdî’nin arınma hakkındaki görüşlerini etik bağlamında aklî ilkelerden hareketle felsefî-tasavvufî zeminde biçimlendirdiği ifade edilebilir. Bu çalışmada Sühreverdî’nin İşrakîlik felsefesinden hareketle arınma kavramı ve deneyimi tespit edilmeye çalışılacaktır. İnsanın arınması ile Nuru’l-Envâr’ı idrak ettikten sonra, ne tür bilgilere ve bazı meziyetlere nasıl ulaşabileceği açıklanacaktır. Arınmanın etikle olan ilişkisi giriş mahiyetinde değerlendirecektir.

The ways of seeking truth in the Islamic world have always continued in different ways. Although there are differences in the ways of reaching the truth, a search that focuses on the human center is contradictory. One of the philosophers who attracted attention with his metaphysical philosophy, which centered on human beings, was Suhrawardi. Suhrawardi brought a new approach to the Islamic world of thought and tried to systematize his own philosophy. His ideas have taken their place in the Islamic thought as one of the schools of Ishraqi. Although it is stated in the philosophy of the philosopher that it was influenced by Greek philosophy, the philosophy of ancient Iranian religions such as Mecûsilik and Zoroastrianism, it is seen that Islamic thought was influenced by the philosophical accumulation that lasted from the formation period to the development. Suhrawardi developed and developed the Eastern philosophy he wanted to establish especially in Ibn Sina. Suhrawardi Hikmetü’l İşrak placed the concept of “light” on the basis of existence. Human beings are purified from the darkness by escaping from oppression. Cruelty/ darkness is not the absence, it is only the dimension of the exquisite soul that has not come to light. The being is like a propeller that comes to light and comes into existence with the light of God and runs into the light with pleasure and desire. The soul that realizes existence with this light constantly strives to unite with light, to reach him. Suhrawardi speaks of the need to advance human beings through purification in order to attain truth. It can be stated that Suhrawerdi’s views on purification form his views on philosophical-mystical ground based on rational principles in the ethical context. In this study, the concept and experience of purification will be tried to be determined based on Suhrawardi’s philosophy. After understanding greatest light with the purification of human beings, it will be tried to explain what kind of information and some virtues can be reached. Evaluate the relationship between purification and ethics as an introduction.