Evliya Çelebi’nin Adımlarıyla Kütahya Şehri
The City of Kutahya in Evliya Çelebi's Steps
Yazar: Kurt, Zeynep; Dingeç, Emine
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi No. 84, 2024
Anahtar kelimeler: Early Modern Ottoman History ; Yeniçağ Osmanlı Tarihi ; Evliya Çelebi,Kütahya,City,Step ; Evliya Çelebi,Kütahya,Şehir,Adım

Bu makalede Kütahya Şehri, Evliya Çelebi’nin verdiği bilgiler ışığında idari-askeri, hukuki ve mekânsal açıdan incelenecektir. Evliya Çelebi’nin verdiği somut ve nicel veriler, Kütahya Şehri’nin idari yapı içinde yerini ortaya koyduğu gibi mekân açısından da büyüklüğünü hayal etmemizi kolaylaştırmaktadır. Çalışmamız bu iki noktaya odaklanacaktır. Evliya Çelebi, Kütahya Şehri’ni idari açıdan da bir derecelemeye tabi tutar. Buna göre Kütahya, padişahın taşradaki askeri -idari ve adalet alanındaki iki temsilcisi, kariyerinin en üst basamağına ulaşmış kişilerdir. Padişahın askeri idari temsilcisi olan bey, vezir unvanlı “beylerbeyi”dir. Padişahın adalet alanındaki temsilcisi olan kadı da “mevlevi” makamındadır.  Bütün bunlar Kütahya Şehri’nin idari ve mekânsal büyüklüğü hakkında bir fikir edinilmesine olanak tanımaktadır. Kütahya Şehri’ni Evliya Çelebi adım adım gezdi. Bu makalede Evliya Çelebi’nin mekânın büyüklüğünü belirlemede “adım”ı bir ölçüt olarak kullandığına dikkat çekilecektir. Evliya Çelebi, şehir dışında açık alana sahip mimari yapıları da adımlayarak not etmiştir. O’nun adımlarına göre şehirler ve özellikle kalelerin büyüklüğü hakkında bir kıyaslamaya gitmek mümkündür. Adımladığı şehirler içinde, Kütahya’da vardır. Evliya Çelebi’nin verilerine göre Kütahya, Anadolu’daki bir çok şehirden daha büyüktür.Çalışmamızda Evliya Çelebi’nin verdiği bilgileri kendi planımıza göre kategorize ederek Kütahya Şehri’ni idari ve mekânsal açıdan değerlendireceğiz. Şehrin idari büyüklüğünü yönetenler üzerinden, mekânsal büyüklüğünü de adımlar üzerinden inceleyeceğiz.

In this article, the city of Kütahya will be examined in terms of administrative-military, legal and spatial aspects in the light of the information given by Evliya Çelebi. The concrete and quantitative data given by Evliya Çelebi not only reveal the place of the city of Kütahya in the administrative structure, but also make it easier for us to imagine its size in terms of space. Our study will focus on these two points.Evliya Çelebi also grades the city of Kütahya in terms of administration. Accordingly, Kütahya the sultan's two representatives in the provinces in the military-administrative and judicial spheres, were individuals who had reached the highest level of their careers. The bey, who is the military administrative representative of the Sultan, is the "beylerbeyi" with the title of vizier. The qadi, who is the representative of the sultan in the field of justice, is also in the office of "mevlevi". All this allows us to get an idea of the administrative and spatial size of Kütahya. Evliya Çelebi traveled the city of Kütahya step by step. This article will draw attention to Evliya Çelebi's use of the “step” as a criterion for determining the size of a place.Evliya Çelebi also noted the architectural structures with open spaces outside the city. According to his steps it is possible to make a comparison about the size of cities and especially castles. Among the cities he steps into, there is Kütahya. According to Evliya Çelebi, Kütahya is larger than many cities in Anatolia.In our study, we will categorize the information provided by Evliya Çelebi according to our own plan and evaluate the administrative and spatial aspects of Kütahya. We will analyze the administrative size of the city through the rulers and the spatial size of the city through the steps.