Çevresel Performans İndeksi Değerlendirmesinde Kullanılan Kriter Ağırlıklarının Objektif Yöntemlerle Belirlenmesi: OECD Ülkeleri Örneği
Determining of Criteria Weights Used in Evaluation of Environmental Performance Index by Objective Methods: The Case of OECD Countries
Yazar: Keleş, Nuh
Dergi: İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 11 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: Environmental Assessment and Monitoring ; Çevresel Değerlendirme ve İzleme ; EPI,CRITIC,CILOS,ENTROPY,MEREC,LOPCOW,SD ; EPI,CRITIC,CILOS,ENTROPY,MEREC,LOPCOW,SD ; EPI,Çevresel Performans İndeksi,OECD Ülkeleri,Objektif yöntemler,CRITIC,CILOS,ENTROPY,MEREC,LOPCOW,SD ; EPI,Environmental Performance Index,OECD Countries,Objective methods,CRITIC,CILOS,ENTROPY,MEREC,LOPCOW,SD ; EPI,CRITIC,CILOS,ENTROPY,MEREC,LOPCOW,SD

Çevre üzerinde alınan ve alınacak önlemler konusunda toplum baskısı son yıllarda özellikle gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde gittikçe artmaktadır. Devletler ve organizasyonlar insanlar üzerinde ekonomik ve sosyal özellikli faaliyetlere önem verdikleri gibi çevre üzerinden de gösterdikleri performanslara göre değerlendirilmektedir. Çevre özelinde 11 konu kategorisinde 40 göstergenin bir araya getirilerek 180 ülke için değerlendirilmesi çevresel performans indeksi (EPI) kullanılarak gerçekleştirildiğinden bu çalışmada 11 konu kategorisinde belirlenen kriter ağırlıklarının objektif yöntemlerle belirlenmesi amaçlanmaktadır. Kriter ağırlıklarının belirlenmesinde tek bir yöntemin kullanılmasının tek taraflı bir bakış açısı sağladığı ve en iyi çözümü belirlemede karar verici/vericilere göre değişkenlik gösterdiği düşünülmektedir. Bulguların subjektif bir şekilde karar vericilerin görüşlerine bırakılmadan, tek taraflı yorumlanmasından ziyade nesnel verilerin ele alınması gerektiği değerlendirilmiş, objektif yöntemlerden CRITIC, CILOS, ENTROPY, MEREC, LOPCOW ve SD yöntemleri kullanılarak EPI sıralamasında kullanılan kriter ağırlıkları belirlenmiştir. Yöntemlerin arasındaki ilişkiler analiz edilmiş ve karşılaştırmalar yapılmıştır. Çalışmanın EPI sıralamasındaki öznellikten sıyrılıp nesnel bakış açıları sunması sebebiyle literatüre katkı sağladığı düşünülmektedir.

In recent years, social pressure on the measures taken or to be taken on the environment has been increasing, especially in developed and developing countries. States and organizations are evaluated according to their performance on the environment, as well as giving importance to economic and social activities on people. It is aimed to determine the criteria weights determined in 11 issue categories by objective methods since the environmental performance index (EPI) is used to evaluate the environment for 180 countries by bringing together 40 indicators in 11 subject categories. It is thought that if a single method is used in determining the criteria weights, a one-sided perspective is provided and a single method used varies according to the decision maker/makers in determining the best solution. It was evaluated that objective data should be handled rather than a one-sided interpretation of the findings without being left to the views of the decision makers subjectively, and the criteria weights used in the EPI ranking were determined by using the objective methods CRITIC, CILOS, ENTROPY, MEREC, LOPCOW, and SD. Correlations between the methods were analyzed and comparisons were made. It is thought that the study contributes to the literature as it escapes the subjectivity in the EPI ranking and offers objective perspectives.