Hatay İlinin Bazı Nadir ve Endemik Bitki Türlerinin Korunması Üzerine Bir Çalışma
Research on Conservation of Some Rare and Endemic Plant Species of Hatay Province
Yazar: Kayıkçı, Samim; Oğur, Erdinç
Dergi: ANADOLU Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, Vol. 34 No. Özel Sayı, 2024
Anahtar kelimeler: Botany (Other) ; Bitki Bilimi (Diğer) ; Endemic,rare,conservation,flora,Hatay ; Endemik,nadir,koruma,flora,Hatay

Bu çalışmada Hatay ilinde yayılış gösteren, nesli tehlike altında olan, nadir ve endemik bitki türlerinin güncel durumlarının belirlenmesi ve bu bitkilerin koruma altına alınması amaçlanmıştır. 2020-2022 yılları arasında yürütülen arazi çalışmaları sonucunda 20 adet bitki taksonunun güncel durumu belirlenmiş, herbaryum örnekleri hazırlanmış ve tohum örnekleri toplanmıştır. Herbaryum ve tohum örnekleri Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğüne teslim edilmiştir. Bu bitkilerden 10’u dar yayılışlı (lokal) endemik türlerdir (Acantholimon laxiflorum, Noccaea ali-atahanii, Centaurea arifolia, Centaurea doddsii, Centaurea foliosa, Centaurea ptosimopappa, Dorycnium amani, Salvia sericeotomentosa var. hatayica, Salvia sericeotomentosa var. sericeotomentosa ve Scorzonera pacis). Endemik türlerin 2’si CR, 4’ü EN, 1’i VU ve 3’ü DD tehlike kategorilerinde yer almaktadır. Diğer 10 takson ülkemizde sadece Hatay ili ve yakın çevresinde yayılışı olan nadir türlerdir (Gonocytisus pterocladus, Helichrysum sanguineum, Hypericum russeggeri, Origanum laevigatum, Petrorhagia syriaca, Salvia aramiensis, Salvia cassia, Salvia viscosa,  Thymus eigii, Verbascum antiochium). Bu taksonlardan 8’i VU ve 2’si DD kategorisinde bulunmaktadır. Yapılan gözlemlerde, tarım arazisine dönüştürme, aşırı toplama, madencilik, aşırı otlatma, yol yapımı ve yapılaşmanın bitkiler üzerindeki insan kaynaklı olumsuz etkiler olduğu belirlenmiştir. Bu türlerden, 2018 yılında keşfedilen ve yerleşim yerlerine çok yakın bir yerde ve çok dar bir alanda yayılış gösteren Noccaea ali-atahanii türünün çok acil olarak koruma altına alınması gerekmektedir.

This study aimed to determine the current status of threatened, rare and endemic plant species distributed in Hatay province and to conserve them. As a result of the field studies carried out between 2020 and 2022, the current status of 20 plant taxa was determined, their herbarium samples were prepared and seed samples were collected. Herbarium and seed samples were transported to Aegean Agricultural Research Institute for conservation. It was observed that 10 of these plants are narrowly distributed (local) endemic species. These are Acantholimon laxiflorum, Noccaea ali-atahanii, Centaurea arifolia, Centaurea doddsii, Centaurea foliosa, Centaurea ptosimopappa, Dorycnium amani, Salvia sericeotomentosa var. hatayica, Salvia sericeotomentosa var. sericeotomentosa and Scorzonera pacis. The threat categories of these endemic species were determined as follows: two CR, four EN, one VU and three DD. The other 10 taxa: Gonocytisus pterocladus, Helichrysum sanguineum, Hypericum russeggeri, Origanum laevigatum, Petrorhagia syriaca, Salvia aramiensis, Salvia cassia, Salvia viscosa,  Thymus eigii, Verbascum antiochium, are rare species that are distributed only in Hatay province and its surrounding. Among these taxa, eight are in the category VU and two DD.  It was observed that there are human-induced negative effects on plants due to reasons such as habitat destruction to create new farmland, overharvesting, mining, overgrazing, and road and building construction. Among these species, Noccaea ali-atahanii which was discovered in 2018 and spreads very close to settlements in a very narrow area, is in urgent need of conservation.