Görme Engelli Yetişkin Bireylerde  Benlik Saygısını Yordayan Faktörlerin İncelenmesi
Examining the Predictors of Self-esteem Among Visually Impaired Individuals
Yazar: Demirdöven, Merve; Acar, Burak; Yaman, Ömer Miraç
Dergi: Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, Vol. 17 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Social and Humanities Education (Excluding Economics, Business and Management) ; Sosyal ve Beşeri Bilimler Eğitimi (Ekonomi, İşletme ve Yönetim Hariç) ; Health Sciences Education and Development of Programs: Medicine, Nursing and Health Sciences ; Sağlık Bilimleri Eğitimi ve Program Geliştirme: Tıp, Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri ; Benlik Saygısı,Görme Engelli Bireyler,Öz Yeterlik,Bağlanma Stilleri,Değer Odaklı Yaşam ; Self-Esteem,Visually Impaired Individuals,Self-Efficacy,Attachment Styles,Value-Oriented Living

Öz. Bu çalışma, görme engelli bireylerin benlik saygısını yordayan faktörleri belirleyerek, öz yeterlik, bağlanma stilleri, değer odaklı yaşam ve aile rol performansının bu süreçteki rolünü incelemektedir. Araştırma, görme engelli bireylerin psikososyal iyi oluşlarını bireylerin psikososyal iyi oluşlarını destekleyen etkili müdahale ve politikaların geliştirilmesine ve sosyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Nicel araştırma yöntemi kullanılarak gerçekleştirilen çalışmada, ilişkisel tarama modeli benimsenmiştir. Araştırma örneklemi, Türkiye'de yaşayan 163 görme engelli bireyden oluşmaktadır ve veriler çevrimiçi anket yoluyla toplanmıştır. Verilerin analizinde betimleyici istatistikler, bağımsız gruplar t-testi, ANOVA, Pearson korelasyon analizi ve hiyerarşik regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma bulguları, çalışan bireylerin çalışmayanlara, yüksek eğitim düzeyine sahip bireylerin düşük eğitim düzeyine sahip olanlara kıyasla daha yüksek benlik saygısı bildirdiğini göstermektedir. Genel öz yeterliğin, güvenli bağlanma stilinin ve değer odaklı yaşam biçiminin benlik saygısını pozitif yönde etkilediği; kaygılı-kararsız bağlanma stilinin ise negatif bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte aile rol performansının da benlik saygısını güçlendiren önemli bir faktör olduğu bulunmuştur. Son olarak, benlik saygısı katılımcıların cinsiyetine göre anlamlı bir fark göstermemektedir. Sonuçlar, görme engelli bireylerin psikososyal iyi oluşlarını desteklemek için öz yeterlik inancını artırmaya yönelik müdahalelerin önemini vurgulamaktadır. Ayrıca, güvenli bağlanma gelişimini teşvik eden, değer odaklı yaşamı destekleyen ve aile içi rol performansını güçlendiren sosyal destek programlarının, bu bireylerin benlik saygısını artırmada etkili olabileceği öngörülmektedir.

Abstract. This study examines the factors predicting self-esteem in visually impaired individuals by analyzing the role of self-efficacy, attachment styles, value-oriented living, and family role performance. The research aims to contribute to the development of effective interventions and policies that support the psychosocial well-being of visually impaired individuals while strengthening social support mechanisms. A quantitative research design was employed using a correlational survey model. The study sample consisted of 163 visually impaired individuals residing in Turkey, and data were collected through an online survey. Descriptive statistics, independent samples t-tests, ANOVA, Pearson correlation analysis, and hierarchical regression analysis were used to analyze the data. The findings indicate that employed individuals reported higher self-esteem than unemployed individuals, and those with higher education levels had significantly greater self-esteem than individuals with lower education levels. General self-efficacy, secure attachment style, and value-oriented living were found to positively predict self-esteem, whereas an anxious-ambivalent attachment style had a negative effect. Additionally, family role performance was identified as a significant factor enhancing self-esteem. However, self-esteem did not differ significantly based on gender. These results highlight the importance of interventions aimed at increasing self-efficacy to support the psychosocial well-being of visually impaired individuals. Furthermore, promoting secure attachment development, encouraging value-oriented living, and strengthening family role performance through social support programs may effectively contribute to improving self-esteem in this population.