Öğretmenlerin Derse Başlama Sürecinde Yaşadıkları Güçlükler, Aksaklıklar ve Çözüm Stratejileri Üzerine Nitel Bir Çalışma
A Qualitative Study on the Difficulties, Disruptions, and Solution Strategies Experienced by Teachers at the Beginning of a Lesson
Yazar: Çiçek, Yasemin; Şimşek, Hüseyin
Dergi: Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 12 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Instructional Design ; Öğretim Tasarımı ; Specialist Studies in Education (Other) ; Eğitim Üzerine Çalışmalar (Diğer) ; Lesson introduction process,introductory activities,difficulties,disruptions,solution strategies ; Derse başlama süreci,giriş etkinlikleri,güçlükler,aksaklıklar,çözüm stratejileri

Bu araştırmanın amacı öğretmenlerin yüz yüze ve uzaktan eğitim bağlamında derse başlama sürecinde karşılaştıkları aksaklıkların belirlenmesi ve bu aksaklıklara yönelik geliştirdikleri çözüm stratejilerinin ortaya çıkarılmasıdır. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden olgubilim (fenomenoloji) deseni benimsenmiş olup; verilerin toplanmasında görüşme tekniği kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi ile belirlenmiş olup; 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Türkiye’de görev yapan toplam on ortaokul matematik öğretmeninden oluşmaktadır. Elde edilen veriler ise betimsel ve içerik analizi birlikte kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre, öğretmenler dersin başlangıcında aksaklıklar ile sıklıkla karşılaşmaktadır. Aksaklıkların daha çok öğrencilerden kaynaklanan aksaklıklar olduğu ve bu aksaklıklara yönelik geliştirilen stratejilerin de çoğunlukla öğrencilerden kaynaklanan aksaklıklara yönelik çözüm stratejileri olduğu ortaya çıkmıştır. Derse başlama sürecinde yaşanan aksaklıklar teması altında “akustik/sözlü yıkıcı davranışlardan kaynaklanan aksaklıklar”, “motorik huzursuzluklardan kaynaklanan aksaklıklar”, “agresif davranışlardan kaynaklanan aksaklıklar”, “öğrenme hevesi/motivasyonu eksikliğinden kaynaklanan aksaklıklar”, “sınıf kuralları ihlallerinden kaynaklanan aksaklıklar” ve “diğer” olmak üzere altı alt temaya ulaşılmıştır. Uzaktan eğitim bağlamında dersin başlangıcında yaşanan aksaklıklar teması altında ise “bağlantı/internet altyapısı sorunları ve teknik arızalardan kaynaklanan aksaklıklar”, “eğitime odaklanma/konsantrasyon sorunundan kaynaklanan aksaklıklar” ve “diğer” olmak üzere üç alt temaya ulaşılmıştır. Öğretmenlerin aksaklıklara verdikleri tepkiler çok çeşitlilik gösterse de öğretmenlerin en sık olarak derste dikkat çekici materyal ve görsel-işitsel araç-gereçlere yer verdiği ortaya çıkmıştır.

The aim of this study is to determine the disruptions and difficulties that teachers experience at the beginning of a lesson in the context of face-to-face and distance education and to reveal the solution strategies they have developed to deal with these disruptions and difficulties. The phenomenology method, one of the qualitative research designs, was used in the study. The interview technique was used to collect data, and a semi-structured interview form served as the data collection tool. The study group was determined using the criterion sampling method. It consists of a total of ten middle school mathematics teachers working in Türkiye during the 2020–2021 academic year. The data were analyzed using both descriptive and content analysis. The results show that teachers frequently experience disruptions at the beginning of lessons. It was found that these disruptions are mostly caused by students, and the strategies developed by teachers mainly focus on addressing student-related disruptions. Under the theme of disruptions experienced at the beginning of a lesson, six sub-themes were identified: “disruptions caused by acoustic/verbal disruptive behaviors”, “disruptions caused by motor restlessness”, “disruptions caused by aggressive behaviors”, “disruptions caused by lack of motivation/low motivation to learn”, “disruptions caused by violations of classroom rules”, and “others”. Under the theme of disruptions experienced at the beginning of a lesson in the context of distance education, three sub-themes were identified: “disruptions caused by connection/internet infrastructure issues and technical failures”, “disruptions caused by difficulties in focusing/concentrating on education”, and “other”. Although teachers’ responses to disruptions/problems varied widely, it was revealed that teachers most frequently used eye-catching materials and audiovisual tools in their lessons.