TÜRKİYE’DE 15 TEMMUZ’UN TOPLUMSAL ETKİLERİ VE ONA YOL AÇAN FAKTÖRLER ÜZERİNE DÜŞÜNCELER
Reflections on the Social Impacts of, and Factors Leadıng to, the Coup Attempt of July 15th in Turkey
Yazar: Çakı, Fahri
Dergi: Journal of Academic Inquiries, Vol. 13 No. 1, 2017
Anahtar kelimeler: Askeri darbeler,15 Temmuz Darbe Girişimi,FETÖ,cemaatler,Kemalizm ; Military Coup Attempt of July 15th,Gülenist Teror Organization,communities,Kemalism

Darbeler son yüzyılınen önemli sosyal/siyasal fenomenlerinden birisidir. Bazı sosyal bilimcileraz-gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde darbelerin “değişim ve ilerlemeişaretleri olduğunu” ve “modernleştirici” rolleri bulunduğunu ileri sürseler debunların aksine birçok sosyal bilimci haklı olarak askeri darbe liderlerininekonomik ve politik becerilerinin sınırlılığına, şiddet kullanımlarına, insanhakları ihlallerine, ülke refahını geliştirmedeki ve üretimi arttırmadakiyetersizliklerine vurgu yapar. Türkiye birçok darbedeneyimi olan bir ülkedir. Ancak öncekilerden farklı olarak Türkiye, 15 Temmuz2016’da ilk kez bir “dini cemaat” tarafından ve onun adına girişilen bir darbeteşebbüsüne tanık olmuştur. Bu, birçok yönden kendine özgü ve derin etkileriolan bir deneyimdir. Bu deneyimin anlamını ve sosyal boyutlarını anlama çabasıiçinde bu makalede üç amaç güdülmektedir: a) 15 Temmuz gecesinin (ilk gece)nasıl bir öneme haiz olduğunu tartışmak, b) bu darbe girişimi deneyiminintoplumumuz üzerindeki etkilerini belirlemek, c) toplumumuzu bu deneyime sürükleyentoplumsal dinamiklerin tartışmasını yapmak. Bu amaçlar doğrultusunda yararlanılanveriler, öncelikle herkes gibi yazarın de bizzat şahidi olduğu veya medyadantakip ettiği olaylara ilişkin arşiv bilgileridir. İlaveten, konuyla ilgili mevcutliteratür birikiminden elde edilen ikincil verilerden kritik bir gözle yararlanılmayaçalışılmıştır. Makalede ilk geceninönemini ortaya koyan 5 hususu belirttikten sonra bu darbe girişiminin toplumüzerindeki en önemli etkisi olarak görülen bireylerarası güven kaybınınkarmaşık boyutlarını irdelemeye çalışmaktadır. Son olarak, bu darbe girişimininarkasındaki FETÖ örgütünün doğası ve toplumsal dinamiklerine ilişkin mevcutargümanların güçlü ve zayıf yanları tartışılmakta ve sosyal sınıfsal analize vebeleşçilik kültürüne vurgu yapan argüman sunulmaktadır. Bu inceleme vetartışmalar sonrasında 15 Temmuz darbe girişiminin arkasındaki terör örgütüyleetkili mücadele kadar toplumdaki beleşçilik kültürüyle de mücadelenin zorunlu olduğusonucuna varılmakta ve bu mücadeleye ilişkin öneriler sunulmaktadır.

Military coups are one of the most importantsocial/political phenomenon of the last century. While some social scientistsclaim that military coups in underdeveloped and developing countries are “signsof change and progress” and they have “modernizing roles,” many others rightlyobject against such claims and, instead, highlight the limits of economic andpolitical skills of coup leaders, their use of violence, their tendency toviolate human rights, and their incompetence in increasing the welfare of theircountry and in increasing production of goods and services. Turkey is a country with many experiences of militarycoups. But for the first time in its republican history, Turkey witnessed, inJuly 15th 2016, a coup attempt organized by a religious community.From many aspects, this is a sui generis experience with deep influences.  In an effort to understand the meaning andsocial aspects of this experience, I have three main aims in this paper: a)discussing the significance of the firstnight of this coup attempt, b) stressing some dimensions of this experiencein terms of its impacts on the society, c) discussing social dynamics of theorganization behind this coup attempt. The data I will use for the purpose of these threeaims come, firstly, from archives of events that I witnessed, like everybodyelse, or from the media. Additionally, they come from secondary data gatheredfrom the existing literature which I tried to use critically. Throughout the paper, after emphasizing five majorpoints regarding the significance of the first night, I explore complexdimensions of interpersonal trust reduce which I see as the most importantimpact of the coup attempt on the society. Finally, I critically look at andevaluate strengths and weaknesses of some arguments about the nature andfeatures of the organization (FETÖ) behind this coup attempt and then I proposemy own arguments which are based on a class analysis and culture offree-riders. I conclude thatfighting against the culture of free riders is not less important than fightingagainst all terror organizations like the one behind the July 15thCoup Attempt. I suggest three main measures in this regard.