hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Türk Boşanma Hukukuna Farklı Bir Yaklaşım: Zina ve Haysiyetsiz Hayat Sürme Arasındaki Keskin Sınır
Türk Boşanma Hukukuna Farklı Bir Yaklaşım: Zina ve Haysiyetsiz Hayat Sürme Arasındaki Keskin Sınır
Yazar: Dede, İsmail
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 23 No. 3, 2017
Anahtar kelimeler: Boşanma,zina,haysiyetsiz hayat sürme,queer,queer teori

Toplumumuzu kuşatmış bulunan ayrımcı dil, ne yazık ki hukukuygulamasında da kendine yer bulabiliyor ve dilin böylesi kullanımı,yöneldiği grubu ayrımcılığa tabi tutabiliyor. Türk Medeni Kanunu'nunboşanma sebebi olan zina fiiline ilişkin düzenlemesinde, özel bir ifadeninyer almamasına karşın; öğreti ve yargı uygulamasının zina fiilini,"fiili gerçekleştiren eşin, farklı cinsiyetten biri ile ilişki kurması" koşulunabağlamış olması birtakım sorunsalları bünyesinde barındırmaktadır. Bumakalede özellikle cinsiyet ve cinsel yönelimler ekseninde boşanmasebeplerinden zina ile haysiyetsiz hayat sürme arasındaki farklılıklar queer kuram eşliğinde ele alınacaktır.

Toplumumuzu kuşatmış bulunan ayrımcı dil, ne yazık ki hukukuygulamasında da kendine yer bulabiliyor ve dilin böylesi kullanımı,yöneldiği grubu ayrımcılığa tabi tutabiliyor. Türk Medeni Kanunu'nunboşanma sebebi olan zina fiiline ilişkin düzenlemesinde, özel bir ifadeninyer almamasına karşın; öğreti ve yargı uygulamasının zina fiilini,"fiili gerçekleştiren eşin, farklı cinsiyetten biri ile ilişki kurması" koşulunabağlamış olması birtakım sorunsalları bünyesinde barındırmaktadır. Bumakalede özellikle cinsiyet ve cinsel yönelimler ekseninde boşanmasebeplerinden zina ile haysiyetsiz hayat sürme arasındaki farklılıklar queer kuram eşliğinde ele alınacaktır.
Türk Hukukunda Aşırı İfa Güçlüğü ve Toplu İş Sözleşmesine Uygulanabilirliği
Türk Hukukunda Aşırı İfa Güçlüğü ve Toplu İş Sözleşmesine Uygulanabilirliği
Yazar: Çavdar, Pelin; Karaca, Aybüke
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 23 No. 3, 2017
Anahtar kelimeler: aşırı ifa güçlüğü,pacta sund servanda,clausula rebus sic stantibus,işlem temelinin çökmesi ilkesi,sözleşmenin uyarlanması,sözleşmenin sona ermesi,toplu iş sözleşmesi,toplu sözleşme özerkliği

Sözleşmeler hukukunun temel prensiplerinden bir tanesi sözleşmeyebağlılık ilkesidir. Ancak TBK md.138' de düzenlenen aşırı ifagüçlüğü durumunda bu ilkeye mutlak şekilde bağlı kalınması sözleşmeadaleti ilkesine ters düşer ve sözleşmenin değişen koşullara uyarlanmasıveya bu mümkün olmazsa sona erdirilmesi gerekir. Bu kurumun şartları,öngörülemeyen olağanüstü bir durumun ortaya çıkması, durumunborçludan kaynaklanmamış olması, sözleşmenin yapıldığı sırada mevcutolan olguların dürüstlük kuralına aykırı düşecek derecede borçlualeyhine değişmiş olması ve borçlunun borcunu ifa etmemiş veya ifanıngüçleşmesinden doğan haklarını saklı tutarak ifa etmiş olmasıdır.Aşırı ifa güçlüğünün toplu iş sözleşmesine uygulanıp uygulanamayacağıda ayrı bir tartışma konusudur. Toplu iş sözleşmesi özerkliği,işçi sendikası ile işveren ya da işveren sendikasının devlet müdahalesiolmaksızın bağımsız olarak hukuki ilişkilerini düzenlemesidir. Bu özerklik,kollektif bir özerklik olup taraflar haricinde toplu iş sözleşmesinemüdahale edilmemesini de beraberinde getirir. Ancak, adalet ve çalışmabarışının korunması, borçlunun mahvı gibi gerekçelerle toplu işsözleşmesine de TBK md. 138'deki hususlar uygulanmalı ve hakiminmüdahalesi mümkün olmalıdır.

Sözleşmeler hukukunun temel prensiplerinden bir tanesi sözleşmeyebağlılık ilkesidir. Ancak TBK md.138' de düzenlenen aşırı ifagüçlüğü durumunda bu ilkeye mutlak şekilde bağlı kalınması sözleşmeadaleti ilkesine ters düşer ve sözleşmenin değişen koşullara uyarlanmasıveya bu mümkün olmazsa sona erdirilmesi gerekir. Bu kurumun şartları,öngörülemeyen olağanüstü bir durumun ortaya çıkması, durumunborçludan kaynaklanmamış olması, sözleşmenin yapıldığı sırada mevcutolan olguların dürüstlük kuralına aykırı düşecek derecede borçlualeyhine değişmiş olması ve borçlunun borcunu ifa etmemiş veya ifanıngüçleşmesinden doğan haklarını saklı tutarak ifa etmiş olmasıdır.Aşırı ifa güçlüğünün toplu iş sözleşmesine uygulanıp uygulanamayacağıda ayrı bir tartışma konusudur. Toplu iş sözleşmesi özerkliği,işçi sendikası ile işveren ya da işveren sendikasının devlet müdahalesiolmaksızın bağımsız olarak hukuki ilişkilerini düzenlemesidir. Bu özerklik,kollektif bir özerklik olup taraflar haricinde toplu iş sözleşmesinemüdahale edilmemesini de beraberinde getirir. Ancak, adalet ve çalışmabarışının korunması, borçlunun mahvı gibi gerekçelerle toplu işsözleşmesine de TBK md. 138'deki hususlar uygulanmalı ve hakiminmüdahalesi mümkün olmalıdır.
Uluslararası İnşaat Sözleşmelerinde Yüklenicinin İşe Zamanında Başlamaması veya İşi Tamamlayamaması Nedeniyle İş Sahibinin Hakları (Fıdıc Kırmızı Kitap-1999 Çerçevesinde)
Uluslararası İnşaat Sözleşmelerinde Yüklenicinin İşe Zamanında Başlamaması veya İşi Tamamlayamaması Nedeniyle İş Sahibinin Hakları (Fıdıc Kırmızı Kitap-1999 Çerçevesinde)
Yazar: Topuz, Murat; Wathıe, Diogoye
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 23 No. 3, 2017
Anahtar kelimeler: Fidic kırmızı kitap,Uluslararası inşaat sözleşmeleri,İşe zamanında başlamama,İşi zamanında tamamlamama,Gecikme tazminatı,sözleşmenin feshi

İş sahibinin işin zamanında tamamlamaması nedeniyle tazminatisteme hakkından söz edebilmek için yüklenicinin madde 8.2 hükmündebelirtilen hususlara riayet etmemiş olması gerekir. Buna göre yüklenicininsözleşmede kararlaştırılan işlerin bir kısmını veya tamamınıbitirememiş olması gerekir. Bu kapsamda yüklenicinin teslim öncesitestlerden geçememesi, teslime yönelik işlerin yine tamamı veya birkısmını bitirememiş olması halinde iş sahibinin tazminat hakkı gündemegelecektir. Zira FIDIC kırmızı kitap 8.2 hükmü, yüklenicinin sözleşmedekararlaştırılan işlerin tamamı veya ilgili kısımlarının bitilmesini,testlerden başarılı olunmasını ve bitirilen işlerin teslimine yönelik işlerinde eksiksiz yapılmasını emretmiştir. Aksi durumda FIDIC m. 8.7uyarınca iş sahibinin işin gecikmesi durumuna bağlı olarak tazminattalep hakkı olacaktır. FIDIC kırmızı kitap kurallara göre, yüklenici işe zamanında başlamaz veya işi zamanında bitirmez ya da işi sözleşmeyeuygun bir şekilde yerine getirilmez ise iş sahibi sözleşmeyi sona erdirebilir.

İş sahibinin işin zamanında tamamlamaması nedeniyle tazminatisteme hakkından söz edebilmek için yüklenicinin madde 8.2 hükmündebelirtilen hususlara riayet etmemiş olması gerekir. Buna göre yüklenicininsözleşmede kararlaştırılan işlerin bir kısmını veya tamamınıbitirememiş olması gerekir. Bu kapsamda yüklenicinin teslim öncesitestlerden geçememesi, teslime yönelik işlerin yine tamamı veya birkısmını bitirememiş olması halinde iş sahibinin tazminat hakkı gündemegelecektir. Zira FIDIC kırmızı kitap 8.2 hükmü, yüklenicinin sözleşmedekararlaştırılan işlerin tamamı veya ilgili kısımlarının bitilmesini,testlerden başarılı olunmasını ve bitirilen işlerin teslimine yönelik işlerinde eksiksiz yapılmasını emretmiştir. Aksi durumda FIDIC m. 8.7uyarınca iş sahibinin işin gecikmesi durumuna bağlı olarak tazminattalep hakkı olacaktır. FIDIC kırmızı kitap kurallara göre, yüklenici işe zamanında başlamaz veya işi zamanında bitirmez ya da işi sözleşmeyeuygun bir şekilde yerine getirilmez ise iş sahibi sözleşmeyi sona erdirebilir.
Doktor Yardımlı İntihar ve Bu Konuyu Ele Alan Düzenlemelere Bir Örnek Olarak, "California Hayatı Sonlandırma Seçeneği Yasası"nın Değerlendirilmesi
Doktor Yardımlı İntihar ve Bu Konuyu Ele Alan Düzenlemelere Bir Örnek Olarak, "California Hayatı Sonlandırma Seçeneği Yasası"nın Değerlendirilmesi
Yazar: Sağlam, İpek
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 23 No. 3, 2017
Anahtar kelimeler: Hayatı Sonlandırma Seçeneği Yasası,ötanazi,ötanazi türleri,yardımlı intihar,kişilik hakkı,ölümcül ilaç reçetesi

Bu çalışmada ana hedefimiz, Amerika Birleşik Devletleri'ninCalifornia Eyaleti'nde, çok yakın tarihlerde yürürlüğe girmiş ve ötanaziyeilişkin özel bir düzenleme olan; "Hayatı Sonlandırma SeçeneğiYasası"nın detaylı bir biçimde ele alınmasıdır. Makalede sırasıyla;ötanazi, ötanazi türleri ve özellikle doktor yardımlı intihar kavramıtanımlanacak ve ülkemiz düzenlemesine ilişkin kısa bilgi verilecektir.California'da bu düzenlemeye ilişkin hazırlık süreci ile toplumsal kanaatindoktor yardımlı intihar lehine dönüşmesi hakkında açıklamalaryapılacaktır. Hayatı Sonlandırma Seçeneği Yasası uyarınca, bu haktanyararlanmak isteyen hastaların hangi koşulları yerine getirmek zorundaoldukları ve ölüme yardımcı ilaç temin edildikten sonra yapılması gerekenlerirdelenecektir. Makalenin son kısmında ise; söz konusu Yasanınuygulanmasından kaynaklanabilecek problemler ile bu düzenlemeyeyönelik tepkiler ve görüşlere yer verilecektir.

Bu çalışmada ana hedefimiz, Amerika Birleşik Devletleri'ninCalifornia Eyaleti'nde, çok yakın tarihlerde yürürlüğe girmiş ve ötanaziyeilişkin özel bir düzenleme olan; "Hayatı Sonlandırma SeçeneğiYasası"nın detaylı bir biçimde ele alınmasıdır. Makalede sırasıyla;ötanazi, ötanazi türleri ve özellikle doktor yardımlı intihar kavramıtanımlanacak ve ülkemiz düzenlemesine ilişkin kısa bilgi verilecektir.California'da bu düzenlemeye ilişkin hazırlık süreci ile toplumsal kanaatindoktor yardımlı intihar lehine dönüşmesi hakkında açıklamalaryapılacaktır. Hayatı Sonlandırma Seçeneği Yasası uyarınca, bu haktanyararlanmak isteyen hastaların hangi koşulları yerine getirmek zorundaoldukları ve ölüme yardımcı ilaç temin edildikten sonra yapılması gerekenlerirdelenecektir. Makalenin son kısmında ise; söz konusu Yasanınuygulanmasından kaynaklanabilecek problemler ile bu düzenlemeyeyönelik tepkiler ve görüşlere yer verilecektir.
Özellikle Taşınmaz Mallara Yönelik Ketmi Verese Davası
Özellikle Taşınmaz Mallara Yönelik Ketmi Verese Davası
Yazar: Akbıyık, Cem
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 23 No. 3, 2017
Anahtar kelimeler: ketmi verese,mirasçılık belgesinin iptali,tapu sicilinin düzeltilmesi,elbirliği ile hak sahipliği,mirasın paylaşılması

Uygulamada "ketmi verese" davası, tapuda mirasbırakan adınakayıtlı taşınmazlar bakımından öncelikle çekişmeli bir mirasçılık belgesialınması ön koşuluna bağlı yolsuz tescilin düzeltilmesi istemi olarakkarşımıza çıkmaktadır. Bu gerçek karşısında, mirasçılar arasında söz konusuolan ketmi verese olgusunun, tapu sicilinin düzeltilmesi yanındamiras ortaklığı, bu ortaklıkta söz konusu olan elbirliği ile hak sahipliğive mirasın paylaşılması bakımlarından da ele alınması ve değerlendirilmesikaçınılmaz olmaktadır.

Uygulamada "ketmi verese" davası, tapuda mirasbırakan adınakayıtlı taşınmazlar bakımından öncelikle çekişmeli bir mirasçılık belgesialınması ön koşuluna bağlı yolsuz tescilin düzeltilmesi istemi olarakkarşımıza çıkmaktadır. Bu gerçek karşısında, mirasçılar arasında söz konusuolan ketmi verese olgusunun, tapu sicilinin düzeltilmesi yanındamiras ortaklığı, bu ortaklıkta söz konusu olan elbirliği ile hak sahipliğive mirasın paylaşılması bakımlarından da ele alınması ve değerlendirilmesikaçınılmaz olmaktadır.
Eşya Hukukuna Hakim İlkelerden Aleniyet İlkesi
Eşya Hukukuna Hakim İlkelerden Aleniyet İlkesi
Yazar: Antalya, O. Gökhan
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 23 No. 3, 2017
Anahtar kelimeler: Eşya hukuku,Eşya hukukuna hakim ilkeler,aleniyet ilkesi,zilyetlik,tapu sicili,siciller

Eşya hukukuna hakim olan genel ilkeler, TMK m.1/I anlamında,TMK'nun eşya hukuku hükümlerinin özüne dâhil olarak ilgili maddeninuygulanmasında, yorumlanmasında rol oynar. Eşya hukukunahakim olan ilkelerden biri de aleniyet ilkesidir. Aleniyet ilkesi; eşyaüzerinde var olan ayni hakkın herkes tarafından varlığını ve bu hakkınsüjesinin tanınabilir ve belirlenebilir bir hale gelmesini ifade edenilkedir.Bu çalışma kapsamında aleniyet ilkesinin taşınır ve taşınmazlardagörünüm şekilleri üzerinde durulacaktır. Aleniyeti sağlayan araçlar olaraktaşınırlar açısından zilyetlik ve siciller hakkında, taşınmazlar bakımındanise tapu sicili ve kat mülkiyeti sicili hakkında bilgi verilecektir.Son olarak aleniyet ilkesinin taşınır ve taşınmazlar açısından ortayaçıkardığı etkiler incelenecektir.

Eşya hukukuna hakim olan genel ilkeler, TMK m.1/I anlamında,TMK'nun eşya hukuku hükümlerinin özüne dâhil olarak ilgili maddeninuygulanmasında, yorumlanmasında rol oynar. Eşya hukukunahakim olan ilkelerden biri de aleniyet ilkesidir. Aleniyet ilkesi; eşyaüzerinde var olan ayni hakkın herkes tarafından varlığını ve bu hakkınsüjesinin tanınabilir ve belirlenebilir bir hale gelmesini ifade edenilkedir.Bu çalışma kapsamında aleniyet ilkesinin taşınır ve taşınmazlardagörünüm şekilleri üzerinde durulacaktır. Aleniyeti sağlayan araçlar olaraktaşınırlar açısından zilyetlik ve siciller hakkında, taşınmazlar bakımındanise tapu sicili ve kat mülkiyeti sicili hakkında bilgi verilecektir.Son olarak aleniyet ilkesinin taşınır ve taşınmazlar açısından ortayaçıkardığı etkiler incelenecektir.
Bir Öteki Roma Müessesesi: Hizmet Akdi
Bir Öteki Roma Müessesesi: Hizmet Akdi
Yazar: Ungan Çalışkan, Hazal
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 23 No. 3, 2017
Anahtar kelimeler: Köle,azatlı,işçi,latifundium,opera,patronus,locator,conductor

Roma ailesi köleleriyle birlikte kendi kendisine yeten, kapalı birekonomik birim olarak hareket eder; çalışma kölelere özgülenmiş biruğraş olduğu için yerilir; para kazanmak için ayrıca bir gayret gösterilmezdi.Tarihsel olarak üretim aşamasında önce hür kişinin kendisi,daha sonra satın aldığı köleleri, daha sonra azat ettiği eski köleleri (azatlıları)ve en son da başka hür kişiler görev almıştır. Locatio conductiooperarum'un ortaya çıkışı ve gelişimini anlayabilmek ancak Roma'nınsosyoekonomik gerçeklerini dikkate alarak mümkün olabilir.

Roma ailesi köleleriyle birlikte kendi kendisine yeten, kapalı birekonomik birim olarak hareket eder; çalışma kölelere özgülenmiş biruğraş olduğu için yerilir; para kazanmak için ayrıca bir gayret gösterilmezdi.Tarihsel olarak üretim aşamasında önce hür kişinin kendisi,daha sonra satın aldığı köleleri, daha sonra azat ettiği eski köleleri (azatlıları)ve en son da başka hür kişiler görev almıştır. Locatio conductiooperarum'un ortaya çıkışı ve gelişimini anlayabilmek ancak Roma'nınsosyoekonomik gerçeklerini dikkate alarak mümkün olabilir.
Roma Hukukundan Günümüze Hukuki Sebep ve Sinallagma İlişkisi
Roma Hukukundan Günümüze Hukuki Sebep ve Sinallagma İlişkisi
Yazar: Türel, Ege
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 23 No. 3, 2017
Anahtar kelimeler: datio ob rem,condictio causa data causa non secuta,actio praescriptis verbis,sinallagma,causa,imkânsızlık,sebepsiz zenginleşme

Roma hukukunda causa'nın tanımlarından biri "kazandırmadabulunan kişinin amacı"dır. Söz konusu amacın gerçekleşmemesi halindeöncelikle kazandırmada bulunana bir condictio tanınmıştır. İsimsizsözleşmelerin gelişmesiyle beraber, ifa menfaatinin korunmasını sağlayanactio praescriptis verbis yolu açılmıştır. Roma hukukundaki anlamıylacausa, bugün özellikle sinallagmatik sözleşmelere ilişkin temerrüt, ifaimkânsızlığı, aşırı ifa güçlüğü gibi pek çok hukuki kurumun gerekçesinioluşturabilir. Buna ek olarak Kanun'daki bazı eksiklikler yine bu kavramdanve sebepsiz zenginleşmeden yararlanılarak tamamlanabilir.

Roma hukukunda causa'nın tanımlarından biri "kazandırmadabulunan kişinin amacı"dır. Söz konusu amacın gerçekleşmemesi halindeöncelikle kazandırmada bulunana bir condictio tanınmıştır. İsimsizsözleşmelerin gelişmesiyle beraber, ifa menfaatinin korunmasını sağlayanactio praescriptis verbis yolu açılmıştır. Roma hukukundaki anlamıylacausa, bugün özellikle sinallagmatik sözleşmelere ilişkin temerrüt, ifaimkânsızlığı, aşırı ifa güçlüğü gibi pek çok hukuki kurumun gerekçesinioluşturabilir. Buna ek olarak Kanun'daki bazı eksiklikler yine bu kavramdanve sebepsiz zenginleşmeden yararlanılarak tamamlanabilir.
Roma Hukukunda Kamulaştırma
Roma Hukukunda Kamulaştırma
Yazar: Seyhan, Serkan
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 23 No. 3, 2017
Anahtar kelimeler: Roma Hukuku,Mülkiyet Hakkı,Kamulaştırma,Utilitas Publica,Emptio Ab Invito

Roma Hukuku'nda mülkiyet hakkının pek çok şekilde sınırlandırıldığıgörülür. Bu sınırlamalar özel hukuk kaynaklı olabileceği gibikamu hukuku kaynaklı da olabilmektedir. Öğretide mülkiyet hakkınayönelik kamu hukuku kaynaklı sınırlamaların özel hukuk kaynaklı sınırlamalarkadar çeşitli olduğu belirtilmektedir. Kamu hukuku kaynaklıbu sınırlamalardan birisi de kamulaştırmadır.Bu çalışma kapsamında ilk önce kamulaştırma kavramı öz olarakaçıklanacak, ardından Roma Hukuku'nda kamulaştırma yoluyla mülkiyetemüdahale edilmesi hususu irdelenecek, son olarak da Roma Hukuku'ndakidurum Türk Hukuku ile karşılaştırılacaktır.

Roma Hukuku'nda mülkiyet hakkının pek çok şekilde sınırlandırıldığıgörülür. Bu sınırlamalar özel hukuk kaynaklı olabileceği gibikamu hukuku kaynaklı da olabilmektedir. Öğretide mülkiyet hakkınayönelik kamu hukuku kaynaklı sınırlamaların özel hukuk kaynaklı sınırlamalarkadar çeşitli olduğu belirtilmektedir. Kamu hukuku kaynaklıbu sınırlamalardan birisi de kamulaştırmadır.Bu çalışma kapsamında ilk önce kamulaştırma kavramı öz olarakaçıklanacak, ardından Roma Hukuku'nda kamulaştırma yoluyla mülkiyetemüdahale edilmesi hususu irdelenecek, son olarak da Roma Hukuku'ndakidurum Türk Hukuku ile karşılaştırılacaktır.
Roma Hukukunda Köle Mülkiyetinin Sınırları
Roma Hukukunda Köle Mülkiyetinin Sınırları
Yazar: Eren, Selahattin
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 23 No. 3, 2017
Anahtar kelimeler: köle,mülkiyet sınırlamaları,kötü muamele,kişiliğin korunması

Mülkiyet hakkının konusunu oluşturan köleye, ticarî yaşamdaefendi adına hareket edebilmesi için, eski zamanlardan beri fiil ehliyetitanınmıştır. Bir insan olarak kölenin kişiliğinin tanınıp efendinin kötümuamelelerine karşı korunması ise İmparatorluk döneminde çıkarılanyasa ve emirnamelerle mümkün olmuş; teoride sınırsız olduğu kabuledilen köle üzerindeki mülkiyet hakkı zaman içinde sınırlamalara tâbitutulmuştur. Her ne kadar Gaius tarafından malvarlığının korunmasıesasına dayandırılsa da, bu sınırlamalar köle ayaklanmalarına karşıkamu yararı ve devletin güvenliği düşüncesiyle getirilmiştir.

Mülkiyet hakkının konusunu oluşturan köleye, ticarî yaşamdaefendi adına hareket edebilmesi için, eski zamanlardan beri fiil ehliyetitanınmıştır. Bir insan olarak kölenin kişiliğinin tanınıp efendinin kötümuamelelerine karşı korunması ise İmparatorluk döneminde çıkarılanyasa ve emirnamelerle mümkün olmuş; teoride sınırsız olduğu kabuledilen köle üzerindeki mülkiyet hakkı zaman içinde sınırlamalara tâbitutulmuştur. Her ne kadar Gaius tarafından malvarlığının korunmasıesasına dayandırılsa da, bu sınırlamalar köle ayaklanmalarına karşıkamu yararı ve devletin güvenliği düşüncesiyle getirilmiştir.
Roma Hukukunda Davaların Yarışması Meselesine (concursus actionum) Genel Bir Bakış
Roma Hukukunda Davaların Yarışması Meselesine (concursus actionum) Genel Bir Bakış
Yazar: Dinçer Araz, Nilgün
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 23 No. 3, 2017
Anahtar kelimeler: Roma hukuku,davaların yarışması,litis contestatio,eadem res,exceptio rei iudicatae vel in iudicium deductae

Roma hukukunda, hukuka aykırı bir durum karşısında, bir kimseyebirden çok dava hakkı tanınmış olabilirdi. Aynı şekilde, bir dava,birden çok kişi tarafından veya birden çok kişiye karşı açılabilirdi. Hattabazı durumlarda da, aynı hukuka aykırı davranış karşısında, farklıkimseler tarafından farklı davalar açılmasına da olanak sağlanmıştı. Budavaların birbiriyle ilişkisinin çözümü, ilk olarak davaların ceza veyatazmin amaçlarına sahip olup olmamasına göre değişirdi. İkinci olarakda, klasik dönem Roma hukukunda, bir davanın litis contestatio'su yapıldıktansonra, eadem res'e sahip ikinci dava açılamazdı. Bu durumdadava hakkı ya ipso iure ya da exceptio rei iudicate vel in iudicium deductaearacılığıyla sona ermiş olurdu. Hukuka aykırı davranışın çözüm tarzınagöre, bu davalar hep birlikte açılabildiğinde, davaların yığılması söz konusuolurken; bir davanın litis contestatio'sunun diğer davayı engellemesihallinde, davaların birbirini tüketerek yarışması söz konusu olurdu.

Roma hukukunda, hukuka aykırı bir durum karşısında, bir kimseyebirden çok dava hakkı tanınmış olabilirdi. Aynı şekilde, bir dava,birden çok kişi tarafından veya birden çok kişiye karşı açılabilirdi. Hattabazı durumlarda da, aynı hukuka aykırı davranış karşısında, farklıkimseler tarafından farklı davalar açılmasına da olanak sağlanmıştı. Budavaların birbiriyle ilişkisinin çözümü, ilk olarak davaların ceza veyatazmin amaçlarına sahip olup olmamasına göre değişirdi. İkinci olarakda, klasik dönem Roma hukukunda, bir davanın litis contestatio'su yapıldıktansonra, eadem res'e sahip ikinci dava açılamazdı. Bu durumdadava hakkı ya ipso iure ya da exceptio rei iudicate vel in iudicium deductaearacılığıyla sona ermiş olurdu. Hukuka aykırı davranışın çözüm tarzınagöre, bu davalar hep birlikte açılabildiğinde, davaların yığılması söz konusuolurken; bir davanın litis contestatio'sunun diğer davayı engellemesihallinde, davaların birbirini tüketerek yarışması söz konusu olurdu.
Donatio Mortis Causa'nın Miras Hukukunun Sınırlayıcı Hükümlerine Tâbi Tutulması Çerçevesinde Lex Furia, Lex Vocania ve Lex Falcidia ile Getirilen Düzenlemelerin Değerlendirilmesi
Donatio Mortis Causa'nın Miras Hukukunun Sınırlayıcı Hükümlerine Tâbi Tutulması Çerçevesinde Lex Furia, Lex Vocania ve Lex Falcidia ile Getirilen Düzenlemelerin Değerlendirilmesi
Yazar: Mındız, Emine
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 23 No. 3, 2017
Anahtar kelimeler: Donatio motris causa,sağlar arası işlem,ölüme bağlı tasarruf,legatum,testamentum

Donatio mortis causa'nın bir taraftan sağlar arası işlemlerin diğertaraftan da ölüme bağlı kazandırmaların özelliklerini bünyesindebarındıran karma bir işlem karakterine sahip olması bazı problemleriberaberinde getirmiş; terekenin bağışlama muameleleri neticesinde boşaltılmasınıönlemek amacıyla, miras hukuku alanına ilişkin sınırlayıcıdüzenlemeler gittikçe donatio mortis causa'yı da kapsamına alacak şekildegenişletilmiştir. Daha klasik dönem hukukçuları, donatio mortiscausa'nın ölüme bağlı tasarruf vazifesi gördüğü olgusunu göz ardı etmemişlerve donatio mortis causa'yı birçok bakımdan legatum için geçerliolan kurallara tâbi kılmışlardır.

Donatio mortis causa'nın bir taraftan sağlar arası işlemlerin diğertaraftan da ölüme bağlı kazandırmaların özelliklerini bünyesindebarındıran karma bir işlem karakterine sahip olması bazı problemleriberaberinde getirmiş; terekenin bağışlama muameleleri neticesinde boşaltılmasınıönlemek amacıyla, miras hukuku alanına ilişkin sınırlayıcıdüzenlemeler gittikçe donatio mortis causa'yı da kapsamına alacak şekildegenişletilmiştir. Daha klasik dönem hukukçuları, donatio mortiscausa'nın ölüme bağlı tasarruf vazifesi gördüğü olgusunu göz ardı etmemişlerve donatio mortis causa'yı birçok bakımdan legatum için geçerliolan kurallara tâbi kılmışlardır.