İNSAN SERMAYESİ YAKLAŞIMININ KURAMSAL ELEŞTİRİSİ VE AMARTYA SEN VE MASLOW’UN ÖĞRETİLERİ IŞIĞINDA YENİ BİR SOSYAL VE EKONOMİK KALKINMA MODELİ
A THEORETİCAL CRITIQUE OF THE HUMAN CAPITAL APPROACH AND A NEW MODEL OF SOCİAL AND ECONOMIC DEVELOPMENT IN LIGHT OF THE TEACHINGS OF AMARTYA SEN AND MASLOW
Yazar: Kapçak, Cemal Bilge
Dergi: Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 27 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Social Policy (Other) ; Sosyal Politika (Diğer) ; İnsan Sermayesi Yaklaşımı,Amartya Sen,Maslow,Kapasite Yaklaşımı,İhtiyaçlar Hiyerarşisi ; Human Capital Approach,Capability Approach,Hierarchy of Needs

Bu çalışma, para kazanmaya ve başarılı olmaya endeksli bir yaşamın eleştirisidir. Aynı zamanda İnsan Sermayesi Yaklaşım’ında ihmal edilen insanın psikolojik boyutuna vurgu yapılarak, Sen ve Maslow’un teorileri ışığında yeni bir sosyal ve ekonomik kalkınma modeli ortaya konulmaya çalışılmıştır. Sen’in Kalkınma Yaklaşımı, Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Teorisi’nin devamı niteliğinde bütüncül bir biçimde ele alınarak incelenmiştir. Kendini gerçekleştirme olgusu Maslow’a göre bir bitiş noktası iken, Sen’e göre bir başlangıçtır. Bu perspektiften ele alınan bu çalışma gerek bireysel gelişim gerekse toplumsal kalkınma bağlamında kollektif bir iş birliği aracılığıyla rasyonel uygulamaları gerektirmektedir. Dolayısıyla uygulamaların yeniden üretimine önayak olabilecek, farkındalığı yüksek politika üreticilerine ve örgüt yöneticilerine büyük iş düşmektedir. Toplumdaki her bir ferdin potansiyelini açığa çıkarmaya dönük ortaya konan uygulamaların toplumsal iş birliği içerisinde başarıya ulaşması ve bunun sürdürülebilirliğinin sağlanması, ortak değer ve davranış haline dönüşmesi bireyi de toplumu da dönüştürecektir. Türkiye özelinde modelin uygulanabilirliği güç olsa da düşünsel anlamda ortaya konulması bile önemli görülmektedir. “Aydın insan” yetiştirebilmenin kilit bir rol oynadığı modelde, sınav kaygısının giderilmesi ve öğrenmenin hazza dönüştürülebilmesi iki kritik noktayı oluşturmaktadır.

This study is a critique of a life indexed to earning money and being successful. At the same time, it attempts to highlight the psychological dimension of the individual neglected in the Human Capital Approach, and in the light of Sen and Maslow's theories, it tries to present a new social and economic development model. Sen's Development Approach, which is a continuation of Maslow's Hierarchy of Needs Theory, has been examined in a holistic manner. While the phenomenon of self-realization is considered a endpoint according to Maslow, it is seen as a beginning according to Sen. This study, approached from this perspective, requires rational practices through collective collaboration in both individual development and societal development contexts. Therefore, there is a great responsibility on policymakers and organizational leaders with high awareness to facilitate the reproduction of practices. The success of practices aimed at unleashing the potential of each individual in society and ensuring its sustainability, turning into shared values and behaviors, will transform both the individual and the society within the framework of social cooperation. Although the applicability of the model within the context of Turkey may be challenging, its conceptualization is deemed important. In a model where nurturing "enlightened individuals" plays a key role, alleviating exam anxiety and transforming learning into enjoyment constitute two critical points.