Göç ve Dinin Temsilleri: Misafir Filminin Anlatısal Analizi
Visualising Migration and Religion: A Narrative Analysis of the Guest
Yazar: Yılmaz, Hasan Ali
Dergi: Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi No. 28, 2025
Anahtar kelimeler: Sociology of Religion ; Din Sosyolojisi ; Religious Studies (Other) ; Dini Araştırmalar (Diğer) ; Din Sosyolojisi,Din,Göç,Hareketlilik,Sinema ; Sociology of Religion,Religion,Migration,Mobility,Cinema

Bu makale, Andaç Haznedaroğlu’nun yönetmenliğini yaptığı Misafir [The Guest: From Aleppo to Istanbul, 2017] filmi üzerinden göçmenlik temsillerini ve bu temsillerde dinin rolünü incelemektedir. Son yıllarda dinin göçmen yaşamındaki işlevine yönelik çalışmalar artış göstermektedir; ancak din ve göç ilişkisini konu alan araştırmaların, belirli nitel yöntemler çerçevesinde hâlâ sınırlı olduğu anlaşılmaktadır. Bu çalışma, söz konusu filmi görsel bir sosyolojik metin olarak ele alarak göçmenlik deneyimlerinin sinematik anlatımını ve dinin bu anlatıdaki etkisini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Böylece din ve göç literatürüne hem kavramsal hem de yöntemsel düzeyde katkı sunmayı hedeflemektedir. Kuramsal çerçeve olarak, bireylerin, nesnelerin ve fikirlerin dolaşımına odaklanan “mobilite/hareketlilik” yaklaşımı benimsenmektedir. Bu yaklaşım, göç olgusunu yalnızca tek boyutlu bir yer değiştirme süreci olarak değil, “hareketlilik” ile “sabitlik” arasındaki karşılıklı ilişkiler üzerinden anlamayı mümkün kılmaktadır. Böylece din ve göç ilişkisinde istatistiksel sınıflandırmaların ötesine geçilerek, dinin göçmen için rolü çok yönlü ve ilişkisel bir bakış açısıyla incelenmektedir. Bu bağlamda din, yalnızca bir inanç sistemi veya kurumsal yapı olarak değil, mekânsal geçişler, zamansal kopuşlar ve kimlik müzakereleriyle etkileşim içinde olan yaşantısal bir pratik olarak değerlendirilmektedir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; araştırma, anlatı deseni çerçevesinde yapılandırılarak veriler bu doğrultuda analiz edilmiştir. Bu yöntem, filmdeki karakterler, diyaloglar ve sahne düzeninin ayrıntılı biçimde incelenmesini sağlamaktadır. Özellikle mülteci karakter, Lina’nın hikâyesi, mekânsal geçişler, dini ritüeller ve kişilerarası ilişkiler ekseninde analiz edilmiştir. Araştırma iki temel soruya odaklanmaktadır: (1) Göçmen figürü, yapısal ve bireysel faktörler tarafından nasıl şekillenmektedir? (2) Din, “hareketlilik” bağlamlarında ne tür işlevler üstlenmektedir? Bulgular, göçmenliğin sabit ve homojen bir tip olmadığını; aksine kişisel hikâyeler, sınıfsal konumlar, etnik aidiyetler ve politik koşullar tarafından şekillenen dinamik bir süreç olduğunu göstermektedir. Din ise Lina gibi yerinden edilmiş bireyler için bir yandan aidiyet duygusunu sabitleyen güvenli bir zemin, diğer yandan belirsizlik ortamında yön tayin etmeyi sağlayan bir pusula işlevi görmektedir. Lina’nın hikâyesinde din, hem kaybedilen anavatana duygusal bir bağ kurmanın aracı, hem de yeni ve çoğu zaman kırılgan ve karşıtlıklarla oluşan yaşam koşullarına uyum sağlamada yol gösterici bir rehber olarak belirmektedir. Bu çalışma, “hareketlilik” teorisi ile görsel anlatı çözümlemesini bir araya getiren bir yaklaşımla sinema dili ve din araştırmalarını bütünleştiren yorumlayıcı bir çerçeve sunmaktadır. Böylece göç, sadece fiziksel bir yer değiştirme değil; aynı zamanda deneyimlenen, anlatılan ve dinin etkisiyle şekillenen bir süreç olarak görülmektedir.

This article examines the representations of migration and the role of religion within these portrayals in The Guest: From Aleppo to Istanbul [Misafir, 2017], directed by Andaç Haznedaroğlu. In recent years, studies on the function of religion in migrant life have increased; however, it is observed that research on religion and migration remains limited when considered within the context of specific qualitative research methods. This study approaches the film as a visual sociological text, aiming to analyze the cinematic narrative of migration experiences and the influence of religion within that narrative. In doing so, it seeks to contribute to the literature on religion and migration at both the conceptual and methodological levels. The theoretical framework is based on the “mobility” approach, which focuses on the circulation of people, objects, and ideas. This perspective allows migration to be understood not merely as a one-dimensional relocation process, but through the reciprocal relationship between “mobility” and “immobility”. In this way, it moves beyond statistical classifications and examines the role of religion in the migration process from a multi-layered and relational perspective. In this context, religion is considered not only as a belief system or institutional structure, but also as a lived and situated practice that interacts with spatial transitions, temporal ruptures, and identity negotiations. The study adopts a qualitative research approach, organized around a narrative design, through which the data are analyzed. This method enables a detailed examination of the film’s characters, dialogues, and mise-en-scène. Particularly focus is given to the refugee character Lina, whose story is analyzed in terms of spatial transitions, religious rituals, and interpersonal relationships. The research addresses two main questions: (1) How is the migrant figure shaped by structural and individual factors? (2) What functions does religion serve in contexts of mobility? The findings reveal that migration is not a fixed or homogeneous type; rather, it is a dynamic process shaped by personal histories, class positions, ethnic affiliations, and political circumstances. For displaced individuals like Lina, religion functions both as a secure ground that anchors a sense of belonging and as a compass that provides orientation in conditions of uncertainty. In Lina’s story, religion emerges as both a means of establishing an emotional connection to a lost homeland and as a guiding reference for adapting to new and often fragile life conditions marked by contradictions. By combining mobility theory with visual narrative analysis, this study offers an interpretive framework that integrates sociological theory, cinematic language, and the study of religion. Thus, migration is seen not only as a physical mobility but also as a process that is experienced, narrated, and shaped by the influence of religion.