İlkokul Öğrencilerinin Doğal Afetlere İlişkin Bilişsel Yapıları
Cognitive Structures of Primary School Students Regarding Natural Disasters
Yazar: Uluçinar Sağir, Şafak; Gökrem, Nurtaç
Dergi: Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, Vol. 13 No. 3, 2023
Anahtar kelimeler: Doğal afet,afet eğitimi,bilişel yapı,ilkokul öğrencileri,kelime ilişkilendirme testi ; Natural disaster,disaster education,cognitive strucure,primary school students,word association test

İlkokul öğrencilerinin doğal afetlere yönelik bilişsel yapılarını ortaya koymak amacıyla yapılan bu araştırma tarama modelinde tasarlanmıştır. Araştırma 2022-2023 öğretim yılı bahar döneminde, Orta Karadeniz Bölgesinde bir ile bağlı ilçedeki bir ilkokulda gerçekleştirilmiştir. Üçüncü sınıftan 62, dördüncü sınıfta 91 olmak üzere toplam 153 öğrencinin katıldığı araştırmada kelime ilişkilendirme testi ile veriler toplanmıştır. Doğal afet, deprem, sel, çığ, heyelan, fırtına, yangın ve iklim değişikliği anahtar kavramlar olarak seçilmiştir. Verilerin betimsel analizi yapılarak tablolar ve kesme noktası analizi ile kavram ağları oluşturulmuştur. Araştırmada öğrencilerin en fazla doğal afet kavramına, en az ise heyelan kavramına kelime ürettiği bulunmuştur. Kesme noktası analizinde doğal afeti en çok sel, çığ ve deprem kavramlarıyla en yüksek 100 ve üzeri frekansta ortaya çıkmıştır.   Heyelan, fırtına ve yangın anahtar kavramları 80-100 kesme noktası aralığında çıkarken iklim değişikliği anahtar kavramı 20-40 aralığında kavram ağında çıkmıştır. Öğrencilerin doğal afet kavramları arasında ilişkileri kurmakta zorlandıkları 10-20 aralığında çapraz bağlantıların arttığı ve frekansı onun altında olan kelime sayısının fazlalığı dikkat çekmiştir. Kurdukları cümlelerin çoğunlukla bilimsel içerikte olmayan günlük konuşmalardan oluşan cümleler olduğu görülmüş, bununla birlikte kavram yanılgısı ifadelerine de rastlanmıştır. Öğrencilerin doğal afetlere ilişkin kavramsal öğrenmelerini desteklemeye yönelik çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

This research, which was conducted to reveal the cognitive structures of primary school students towards natural disasters, was designed in the survey model. The research was conducted in the spring term of the 2022-2023 academic year in a primary school in a district in the Central Black Sea Region. A total of 153 students, 62 from the third grade and 91 from the fourth grade, participated in the study and data were collected with the word association test. Natural disasters, earthquake, flood, avalanche, landslide, storm, fire and climate change were selected as key concepts. In data analysis, descriptive analysis was used to create tables and concept networks were created with breakpoint analysis. In the study, it was found that students produced the most words for the concept of natural disaster and the least for the concept of landslide. In the breakpoint analysis, the concepts of flood, avalanche and earthquake emerged with the highest frequency of 100 and above.   While the key concepts of landslide, storm and fire appeared in the 80-100 breakpoint range, the key concept of climate change appeared in the concept network in the range of 20-40. In the range of 10-20 breakpoints, where students had difficulty in establishing relationships between the concepts of natural disasters, it was noteworthy that the cross-connections increased and the number of words with frequencies below ten was high. It was observed that the sentences they formed were mostly sentences consisting of daily conversations without scientific content, but misconception expressions were also found. Various suggestions were made to support students' conceptual learning about natural disasters.