İslam Hukukunun Uygulanacak Hukuk Olarak Seçilmesi ve İngiliz Yüksek Mahkemesinin Shamil Bank of Bahrain v. Beximco Kararının Bu Çerçevede Değerlendirilmesi
İslam Hukukunun Uygulanacak Hukuk Olarak Seçilmesi ve İngiliz Yüksek Mahkemesinin Shamil Bank of Bahrain v. Beximco Kararının Bu Çerçevede Değerlendirilmesi
Yazar: Özel, Sibel; Çınar, Kazım
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 27 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Law in Context ; Hukuk ; hukuk seçimi,İslam hukuku,anasyonel hukuk kuralları,belirlilik,lex mercatoria

Ekonomik alanda İslami devletlerin etkinliğinin artması ile birlikte bu ülkelerin dahil olduğu uyuşmazlıklarda İslam hukukunun uygulanması talebi artmıştır. Ancak modern hukuk sistemlerinde hukukun kaynağı din değil, yasalardır. Buna karşın özel hukukta yer alan irade serbestisi prensibinin bir sonucu olarak taraflar arasındaki uyuşmazlığa dini kuralların uygulanması mümkündür. Bunun için tarafların geçerli bir hukuk seçimi yapmaları gerekmektedir. Devlet mahkemeleri açısından hukuk seçiminden kastedilen bir devletin hukukunun se-çimidir. Bu bakımdan İslam hukukunun uygulanacak hukuk olarak seçilmesi mümkün değildir. Ancak İslam hukukunun anasyonel hukuk kuralları olarak değerlendirilmesi ve sözleşme hükümleri olarak kabul edilmesi imkân dahilindedir. Ancak hukuk seçimi klozunda sadece İslam hukukuna veya Şeriatın genel prensiplerine atıf yapılması yetersiz kalacaktır. Zira İslam hukuku ya da Şeriatın genel prensipleri kavramları bakımından dünya üzerinde yeknesak bir kurallar bütünü ve uygulamanın bulunduğu söylenemez. Bu bakımdan tarafların iradesi ortaya çıkarılamadığı için geçersiz bir hukuk seçimi olarak değerlendirmek mümkün-dür. İngiliz mahkemelerinde görülen Shamil Bank of Bahrain v. Beximco davasında da bu hususlar tartışılmış ve “Yüce Şeriat prensiplerine” yapılan atıf geçersiz kabul edilmiştir.

Ekonomik alanda İslami devletlerin etkinliğinin artması ile birlikte bu ülkelerin dahil olduğu uyuşmazlıklarda İslam hukukunun uygulanması talebi artmıştır. Ancak modern hukuk sistemlerinde hukukun kaynağı din değil, yasalardır. Buna karşın özel hukukta yer alan irade serbestisi prensibinin bir sonucu olarak taraflar arasındaki uyuşmazlığa dini kuralların uygulanması mümkündür. Bunun için tarafların geçerli bir hukuk seçimi yapmaları gerekmektedir. Devlet mahkemeleri açısından hukuk seçiminden kastedilen bir devletin hukukunun se-çimidir. Bu bakımdan İslam hukukunun uygulanacak hukuk olarak seçilmesi mümkün değildir. Ancak İslam hukukunun anasyonel hukuk kuralları olarak değerlendirilmesi ve sözleşme hükümleri olarak kabul edilmesi imkân dahilindedir. Ancak hukuk seçimi klozunda sadece İslam hukukuna veya Şeriatın genel prensiplerine atıf yapılması yetersiz kalacaktır. Zira İslam hukuku ya da Şeriatın genel prensipleri kavramları bakımından dünya üzerinde yeknesak bir kurallar bütünü ve uygulamanın bulunduğu söylenemez. Bu bakımdan tarafların iradesi ortaya çıkarılamadığı için geçersiz bir hukuk seçimi olarak değerlendirmek mümkün-dür. İngiliz mahkemelerinde görülen Shamil Bank of Bahrain v. Beximco davasında da bu hususlar tartışılmış ve “Yüce Şeriat prensiplerine” yapılan atıf geçersiz kabul edilmiştir.