Ağır ve Çoklu Yetersizliği Olan Çocukların Evde Eğitim Süreci: Ebeveynlerin Deneyimleri ve Değerlendirmeleri
The Home Education Process of Children with Severe and Multiple Disabilities: Parents’ Experiences and Evaluations
Yazar: Uğurlu, Mahir; Eldeniz Çetin, Müzeyyen; Çifci Tekinarslan, İlknur
Dergi: Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 26 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Multi Disabled Education ; Çoklu Engelli Eğitimi ; Ağır ve çoklu yetersizlik,Evde eğitim,Ebeveynler,Nitel araştırma ; Severe and multiple disability,Home education,Parents,Qualitative research

Evde eğitim, ağır ve çoklu yetersizliği olan çocukların eğitim süreçlerine aktif katılımını destekleyen, bireysel gereksinimlere uygun önemli bir özel eğitim hizmetidir. Bu süreçte ebeveynlerin yaşadıkları deneyimler, yalnızca çocuğun eğitime erişimini değil, aynı zamanda verilen hizmetin niteliğini ve sürdürülebilirliğini de doğrudan etkilemektedir. Bu araştırmanın amacı, evde eğitim hizmeti alan ağır ve çoklu yetersizliği olan çocukların ebeveynlerinin süreçle ilgili deneyimlerini ve değerlendirmelerini incelemektir. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseninin kullanıldığı bu araştırmaya, İstanbul ve Bartın illerinden, evde eğitim hizmeti alan çocuğa sahip dokuz ebeveyn katılmıştır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmış ve betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulgularına göre, ebeveynler evde eğitim süreci öncesinde sıklıkla okul idarecilerinden bilgi aldıklarını, çocuklarının örgün eğitime devam edemediği için evde eğitim hakkına sahip olduklarını düşündüklerini belirtmiştir. Eğitim içeriğinin çocuğun bireysel ihtiyaçlarına göre hazırlanması ve materyal kullanımının yeterli olması gerektiği vurgulanmıştır. Ebeveynler ders öncesi ortam düzenlediklerini, öğretmenlerle iletişim ve iş birliği içinde çalışılacak becerilere birlikte karar verdiklerini, ayrıca Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı (BEP) sürecine aktif katıldıklarını ifade etmiştir. Sürecin geliştirilmesi için ders sürelerinin artırılması, ebeveynlere yönelik bilgilendirme toplantıları ve seminerlerin düzenlenmesi ile süreci destekleyecek uzmanların görevlendirilmesi önerilmektedir. Bu tür destekleyici uygulamaların, evde eğitim hizmetinin kalitesini artıracağı düşünülmektedir.

Home-based education is an important special education service that supports the active participation of children with severe and multiple disabilities in their educational processes and is tailored to their individual needs. In this context, the experiences of parents not only influence children’s access to education but also directly affect the quality and sustainability of the services provided. The aim of this study is to examine the experiences and evaluations of parents of children with severe and multiple disabilities who receive home-based education services. This study employed a case study design, one of the qualitative research methods. The participants consisted of nine parents whose children receive home-based education services in the provinces of Istanbul and Bartın. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed using the descriptive analysis method. According to the findings, parents reported that prior to the home-based education process, they often obtained information from school administrators and believed that their children were entitled to home-based education because they were unable to attend formal schooling. Parents emphasized that the educational content should be prepared in accordance with the child’s individual needs and that the use of instructional materials should be sufficient. They stated that they arranged the learning environment before lessons, collaborated with teachers to decide on the skills to be taught, and actively participated in the Individualized Education Program (IEP) process. To improve the process, parents suggested increasing lesson durations, organizing informational meetings and seminars for parents, and assigning professionals to support the home-based education process. Such supportive practices are considered to enhance the quality of home-based education services.