Güvenlikleştirme Perspektifinden 11 Eylül Sonrası ABD-Suudi Arabistan Askeri İlişkileri
Güvenlikleştirme Perspektifinden 11 Eylül Sonrası ABD-Suudi Arabistan Askeri İlişkileri
Yazar: M. Bölme, Selin; Sağlam Rıdha, Şule
Dergi: Mülkiye Dergisi, Vol. 43 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Political Science ; Siyaset Bilimi ; Kopenhag Okulu,güvenlikleştirme,ABD,Suudi Arabistan,askeri ilişkiler

Bu çalışma, 11 Eylül sonrasında Amerika Birleşik Devletleri ve Suudi Arabistanarasındaki askeri ilişkileri analiz ederek, Washington yönetiminin bu ilişkileri nasılmeşrulaştırdığını ele almaktadır. Özellikle Soğuk Savaş döneminden itibaren artarakdevam eden ikili askeri ilişkileri, El-Kaide tarafından gerçekleştirilen 11 Eylül terörsaldırıları sonrasında Amerikan Kongresi’ne ve toplumuna kabul ettirmek Washingtonyönetimi için oldukça zor olmuştur. Zira Amerikan toplumu saldırıların yanı sıra, ABDve Suudi Arabistan arasındaki yönetim biçimi ile sosyo-kültürel özelliklerdeki derinfarklılıklar sebebiyle Riyad yönetimi ile sürdürülen askeri ittifakı sıkça eleştirmiştir.Dolayısıyla ABD’nin bu ilişkileri meşru bir zeminde açıklaması gerek kamuoyu gerekseKongre desteğini alabilmesi açısından elzemdir. Çalışma boyunca, Washingtonyönetiminin inşa ettiği tehdit söylemleri ve ikna süreçleri Kopenhag Okulu’nungüvenlikleştirme teorisi bağlamında ele alınmıştır. 11 Eylül sonrasındaki askeri ilişkiler,George W. Bush ve Barack Obama dönemleri olmak üzere iki dönem altında analizedilmiş olup, her iki dönemde kurgulanan güvenlikleştirme çabaları askeri söylemlerve anlaşmalar üzerinden incelenmiştir. Başkan G.W. Bush döneminde “terör tehdidi”söylemi ile Ortadoğu bölgesine askeri harekâtlar düzenlenmiş, Suudi Arabistanyönetimi bu operasyonların çoğunda askeri müttefik olarak yer almıştır. Amerikankamuoyundan bu müttefikliğe gösterilen olumsuz tepkiler ise Başkan Bush ve ekibitarafından başarılı bir şekilde inşa edilen terör tehdidi söylemleri ile çoğunlukla etkisizhale getirilmiştir. Bu dönemde Afganistan işgali başarılı güvenlikleştirmeler arasında yeralmasına rağmen, Irak işgaline dair kurulan tehdit söylemlerinde ancak kısmi başarıdansöz edilebilir. Başkan Obama dönemine gelindiğinde ise Suudi Arabistan ile olan askeriilişkiler yoğunluğunu korumuş ancak Amerikan kamuoyuna tehdit söylemlerinin kabulettirilmesi süreci oldukça zorlu geçmiştir. Başkan Obama, ‘Arkadan Liderlik’ politikasınave bunun gereği terör örgütlerine karşı mücadelede ve ‘askeri müdahalede bulunmama’konusunda destek almıştır. Ancak bu politikaları izlerken Suudi Arabistan’la müttefikliğisürdürmesi özellikle 11 Eylül saldırılarını gerçekleştirenler arasında Suudi kökenlilerin olması, Riyad yönetiminin El Kaide’yi finanse etmekle suçlanması gibi sebeplerle pekçok defa sorgulanmıştır. Buna karşılık, gerek Başkan G.W. Bush gerekse Başkan Obamayönetimlerince, ABD’ye karşı “varoluşsal tehditler”sebebiyle bir güvenlik açığı olduğusöylemleri inşa edilmiş ve Suudi Arabistan ile var olan askeri birlikteliğin zorunluluğu buçerçevede vurgulanmıştır. Çalışmada, ABD ve Suudi Arabistan arasındaki tüm farklılıklarave 11 Eylül saldırılarının doğurduğu gergin ortama rağmen iki ülke arasındaki askeriilişkilerin destek bularak sürdüğü sonucuna ulaşılmıştır. Siyasi yönetimlerce inşa edilentehdit söylemleri Amerikan kamuoyu ve Kongresi’nce çoğunlukla kabul görmüş; Riyadyönetimiyle askeri ilişkiler önceki yıllara kıyasla 11 Eylül sonrasında artarak devametmiştir.

Bu çalışma, 11 Eylül sonrasında Amerika Birleşik Devletleri ve Suudi Arabistanarasındaki askeri ilişkileri analiz ederek, Washington yönetiminin bu ilişkileri nasılmeşrulaştırdığını ele almaktadır. Özellikle Soğuk Savaş döneminden itibaren artarakdevam eden ikili askeri ilişkileri, El-Kaide tarafından gerçekleştirilen 11 Eylül terörsaldırıları sonrasında Amerikan Kongresi’ne ve toplumuna kabul ettirmek Washingtonyönetimi için oldukça zor olmuştur. Zira Amerikan toplumu saldırıların yanı sıra, ABDve Suudi Arabistan arasındaki yönetim biçimi ile sosyo-kültürel özelliklerdeki derinfarklılıklar sebebiyle Riyad yönetimi ile sürdürülen askeri ittifakı sıkça eleştirmiştir.Dolayısıyla ABD’nin bu ilişkileri meşru bir zeminde açıklaması gerek kamuoyu gerekseKongre desteğini alabilmesi açısından elzemdir. Çalışma boyunca, Washingtonyönetiminin inşa ettiği tehdit söylemleri ve ikna süreçleri Kopenhag Okulu’nungüvenlikleştirme teorisi bağlamında ele alınmıştır. 11 Eylül sonrasındaki askeri ilişkiler,George W. Bush ve Barack Obama dönemleri olmak üzere iki dönem altında analizedilmiş olup, her iki dönemde kurgulanan güvenlikleştirme çabaları askeri söylemlerve anlaşmalar üzerinden incelenmiştir. Başkan G.W. Bush döneminde “terör tehdidi”söylemi ile Ortadoğu bölgesine askeri harekâtlar düzenlenmiş, Suudi Arabistanyönetimi bu operasyonların çoğunda askeri müttefik olarak yer almıştır. Amerikankamuoyundan bu müttefikliğe gösterilen olumsuz tepkiler ise Başkan Bush ve ekibitarafından başarılı bir şekilde inşa edilen terör tehdidi söylemleri ile çoğunlukla etkisizhale getirilmiştir. Bu dönemde Afganistan işgali başarılı güvenlikleştirmeler arasında yeralmasına rağmen, Irak işgaline dair kurulan tehdit söylemlerinde ancak kısmi başarıdansöz edilebilir. Başkan Obama dönemine gelindiğinde ise Suudi Arabistan ile olan askeriilişkiler yoğunluğunu korumuş ancak Amerikan kamuoyuna tehdit söylemlerinin kabulettirilmesi süreci oldukça zorlu geçmiştir. Başkan Obama, ‘Arkadan Liderlik’ politikasınave bunun gereği terör örgütlerine karşı mücadelede ve ‘askeri müdahalede bulunmama’konusunda destek almıştır. Ancak bu politikaları izlerken Suudi Arabistan’la müttefikliğisürdürmesi özellikle 11 Eylül saldırılarını gerçekleştirenler arasında Suudi kökenlilerin olması, Riyad yönetiminin El Kaide’yi finanse etmekle suçlanması gibi sebeplerle pekçok defa sorgulanmıştır. Buna karşılık, gerek Başkan G.W. Bush gerekse Başkan Obamayönetimlerince, ABD’ye karşı “varoluşsal tehditler”sebebiyle bir güvenlik açığı olduğusöylemleri inşa edilmiş ve Suudi Arabistan ile var olan askeri birlikteliğin zorunluluğu buçerçevede vurgulanmıştır. Çalışmada, ABD ve Suudi Arabistan arasındaki tüm farklılıklarave 11 Eylül saldırılarının doğurduğu gergin ortama rağmen iki ülke arasındaki askeriilişkilerin destek bularak sürdüğü sonucuna ulaşılmıştır. Siyasi yönetimlerce inşa edilentehdit söylemleri Amerikan kamuoyu ve Kongresi’nce çoğunlukla kabul görmüş; Riyadyönetimiyle askeri ilişkiler önceki yıllara kıyasla 11 Eylül sonrasında artarak devametmiştir.