KORKU TÜRÜNDEKİ ÇOCUK ROMANLARININ YAZINSAL KURGU VE PEDAGOJİK İŞLEV AÇISINDAN İNCELENMESİ
An Analysis of Children’s Horror Novels in Term of Literary Structure and Pedagogical Function
Yazar: Şen, Erhan; Öbüz, Ekrem; Karagül, Sedat
Dergi: EKEV Akademi Dergisi No. Advanced Online Publication, 2025
Anahtar kelimeler: Turkish Education ; Türkçe Eğitimi ; Çocuk edebiyatı,Korku türü,Pedagojik işlev ; Children’s literature,Horror genre,Pedagogical function

Korku türündeki çocuk romanlarını yazınsal kurgu ve pedagojik işlev açısından incelemeyi amaçlayan bu çalışma, nitel araştırma yöntemiyle yapılandırılmıştır. Çalışmanın veri kaynağını ilkokul ve ortaokul öğrencilerine seslenen, korku türündeki 11 yerli çocuk romanı oluşturmaktadır. Veriler doküman incelemesiyle toplanmış, elde edilen bulgular betimsel analizle çözümlenmiştir. İncelenen romanlarda karakterlerin çoğunlukla devingen nitelik taşıdığı, cinsiyet bakımından dengeli bir dağılım sergilediği ve karakterlerin yaş düzeylerinin genellikle 7-15 arasında değiştiği tespit edilmiştir. Olay dizisinin büyük ölçüde döngüsel bir yapı gösterdiği belirlenmiştir. Anlatıcı türleri açısından alan yazınında tanımlanan tüm anlatıcı türlerine rastlanmakla birlikte elöyküsel ve senöyküsel anlatıcıların daha yoğun biçimde tercih edildiği görülmektedir. Yer ve zaman ögeleri incelendiğinde romanlarda karanlık oda, fantastik mekân, mezarlık, tekinsiz alan, kuyu, köy evi gibi korku türüne özgü mekânlar öne çıkmış; bu mekânlar terk edilmiş, bozulmuş, kasvetli ve yıkık dökük bir atmosferle betimlenmiştir. Romanlarda korkunun kaynağı olarak fantastik figürler, tekinsiz mekânlar, yetişkin figürleri, toplumsal olgular, ölüm, bilinmezlik, hayvanlar, bilgisayar oyunları, büyü ve ruh çağırma gibi çeşitli unsurların kullanıldığı; özellikle doğaüstü varlıkların başat korku etmeni olduğu saptanmıştır. Karakterlerin korkuyla baş etme biçimleri ise çeşitlilik göstermekte olup korkuyla yüzleşme, korkunun kaynağını araştırma, fiziksel temas kurma, çığlık atma, gözlerini kısma ve dua etme gibi pratiklerin öne çıktığı görülmüştür. Romanlarda tespit edilen arkadaşlık/dostluk, sevgi, paylaşım, yardımlaşma, hayvanseverlik, aile, özdenetim, dürüstlük ve saygı gibi değerlerin bu romanların pedagojik işlevini güçlendirdiği söylenebilir. Bununla birlikte öldürme, hırsızlık, hakaret, alkol, silahlı çatışma, tehdit, hayvana şiddet, tehlikeli oyun, dolandırıcılık, kavga ve kötü alışkanlıklar gibi hedef kitleye uygun olmayan bazı öğeler de belirlenmiştir. Ancak bu öğelerin yoğunluk göstermediği ve çocuk okuru duygusal açıdan örseleyecek düzeye ulaşmadığı görülmüştür.

This qualitative study examines children’s horror novels in terms of their narrative structure and pedagogical function. The data source comprises 11 original children’s horror novels authored by Turkish writers and targeting primary and middle school students. Data were collected through document analysis and analyzed using descriptive analysis. The findings indicate that characters are predominantly dynamic, with round characters appearing less frequently. Gender distribution is generally balanced, and the characters are mostly between the ages of 7 and 15. In terms of plot structure, cyclical patterns are largely preferred. Regarding narrative perspective, although all narrator types identified in the literature are present, homodiegetic and autodiegetic narrators are used more frequently than others. The analysis of setting reveals that the novels commonly include locations characteristic of the horror genre, such as dark rooms, fantastical spaces, graveyards, uncanny spaces, wells, and rural houses. These spaces are typically portrayed as abandoned, deteriorated, gloomy, or dilapidated, reinforcing the atmosphere of fear. The sources of fear identified in the novels include fantastical beings, uncanny spaces, adult characters, social phenomena, death, the unknown, animals, magic, and spirit summoning, with supernatural beings emerging as the dominant source of fear. The strategies used by characters to cope with fear vary, with confronting fear, investigating its source, physical contact, screaming, squinting, and praying standing out as prominent responses. In addition, the novels convey values such as friendship, love, sharing, cooperation, compassion for animals, family cohesion, self-regulation, honesty, and respect, highlighting their strong pedagogical potential. Although certain elements that may be considered unsuitable for the target audience—such as killing, theft, insults, alcohol use, armed conflict, threats, animal cruelty, dangerous games, fraud, fighting, and harmful habits—are also present, these elements occur infrequently and are not portrayed in a manner likely to cause emotional harm to child readers.