TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ VE BAKIM EMEĞİ
TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ VE BAKIM EMEĞİ
Yazar: Gönüllü Atakan, Ayşe
Dergi: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 16 No. 3, 2018
Anahtar kelimeler: toplumsal cinsiyete dayalı iş bölümü,bakım emeği,güçlenme

 Bu makalede toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin yeniden üretimi,kadınların işgücü piyasasındaki ücretli emeği ile hane içi ücretsiz bakım emeğiilişkisi temelinde tartışılacaktır. Az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerinkalkınmasında kadınların üretim süreçlerine dâhil edilmesinin önemiliteratürde, 1970’lerden itibaren kadın ve kalkınma yaklaşımları bağlamındatartışılmaya başlanmıştır. Söz konusu eleştirel yaklaşımlardan, “ToplumsalCinsiyet ve Kadın” yaklaşımı toplumsal cinsiyet eşitliğinin odağını kadınınsadece kamusal alana ve iş gücü piyasasına erişimi ile sınırlı tutmamış; özelalanda eşitsizlik yaratan "yeniden üretim" süreçlerinin dönüşümünü deiçerecek şekilde güçlenmesi olarak genişletmiştir.  Kadının kendi hayatı hakkında “stratejikkarar alma” yetisini kazanması olarak kavramsallaştırılan güçlenmenin en önemlikoşullarından biri kadının iş gücü piyasasına katılması olarak görülmektedir.Fakat hane içerisinde kadının üstlendiği toplumsal cinsiyete dayalı iş yükükadınların işgücü piyasalarında ya baştan hiç var olmamayı seçmesi ya da esnek,güvencesiz ve düşük ücretli çalışma biçimlerine yönelmesine nedenolmaktadır.  Bu bağlamda çocuk, yaşlı vehasta başta olmak üzere bakım emeğinin kadının hane içinde üstlendiğigörevlerinin doğal uzantısı olması algısı, hem erkeklerin söz konusu işlerieşitlikçi bir şekilde paylaşmaktaki direncine; hem de bakım hizmetlerinin devlet nezdinde de önemli bir sosyal politikameselesi olarak yeterli düzeyde desteklenmemesine yol açmaktadır. Bu soruna,toplumsal cinsiyet eşitliği bakış açısıyla üretilmiş kalıcı bir çözüm olarak;devlet ve yerel yönetimler tarafından kurumsallaşmış, yaygınlaşmış, hersosyo-ekonomik tabakadan kadın tarafından erişilebilir, güvenilir, ücretsizveya düşük maliyetli bakım hizmetlerinin sağlanması gerekmektedir

 Bu makalede toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin yeniden üretimi,kadınların işgücü piyasasındaki ücretli emeği ile hane içi ücretsiz bakım emeğiilişkisi temelinde tartışılacaktır. Az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerinkalkınmasında kadınların üretim süreçlerine dâhil edilmesinin önemiliteratürde, 1970’lerden itibaren kadın ve kalkınma yaklaşımları bağlamındatartışılmaya başlanmıştır. Söz konusu eleştirel yaklaşımlardan, “ToplumsalCinsiyet ve Kadın” yaklaşımı toplumsal cinsiyet eşitliğinin odağını kadınınsadece kamusal alana ve iş gücü piyasasına erişimi ile sınırlı tutmamış; özelalanda eşitsizlik yaratan "yeniden üretim" süreçlerinin dönüşümünü deiçerecek şekilde güçlenmesi olarak genişletmiştir.  Kadının kendi hayatı hakkında “stratejikkarar alma” yetisini kazanması olarak kavramsallaştırılan güçlenmenin en önemlikoşullarından biri kadının iş gücü piyasasına katılması olarak görülmektedir.Fakat hane içerisinde kadının üstlendiği toplumsal cinsiyete dayalı iş yükükadınların işgücü piyasalarında ya baştan hiç var olmamayı seçmesi ya da esnek,güvencesiz ve düşük ücretli çalışma biçimlerine yönelmesine nedenolmaktadır.  Bu bağlamda çocuk, yaşlı vehasta başta olmak üzere bakım emeğinin kadının hane içinde üstlendiğigörevlerinin doğal uzantısı olması algısı, hem erkeklerin söz konusu işlerieşitlikçi bir şekilde paylaşmaktaki direncine; hem de bakım hizmetlerinin devlet nezdinde de önemli bir sosyal politikameselesi olarak yeterli düzeyde desteklenmemesine yol açmaktadır. Bu soruna,toplumsal cinsiyet eşitliği bakış açısıyla üretilmiş kalıcı bir çözüm olarak;devlet ve yerel yönetimler tarafından kurumsallaşmış, yaygınlaşmış, hersosyo-ekonomik tabakadan kadın tarafından erişilebilir, güvenilir, ücretsizveya düşük maliyetli bakım hizmetlerinin sağlanması gerekmektedir