hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
ŞEREFUDDÎN ET-TÎBÎ:  HAYATI VE ESERLERİ
ŞEREFUDDÎN ET-TÎBÎ:  HAYATI VE ESERLERİ
Yazar: Kurt, Muhammet Sacit
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 18 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Şerefuddîn et-Tîbî,Yazma eser,Hadis,Tefsir,Arap Dili ve Belagati

Şerefuddîn et-Tîbî Arap dili ve belagati, hadis ve tefsir alanlarında söz sahibi olmuş önemli bir İslâm âlimidir. Genel anlamda yazdığı eserlerle İslâm âleminde adından sıkça söz ettirse de et-Tîbî ve eserleri, günümüz dünyasında yeni yeni tanınmaya başlamıştır. et-Tîbî ve eserleri hakkında önemli çalışmalar yapılmış olsa da bu çalışmaların bazı eksiklikler ve hatalar barındırdığı tespit edilmiştir. Bu makalede zikri geçen eksikliklere ve hatalara dikkat çekilecek, çeşitli argümanlarla desteklenmek suretiyle eksik olan hususlar giderilecek, hatalar ise tashih edilmiştir. Ayrıca müellifin ismi, eserleri, kendisine atfedilen yazmalar hakkında yaşanan ihtilaflara tatmin edici cevaplar verilmiştir. et-Tîbî’ye ait eserler -elde edilen veriler yardımıyla- kronolojik olarak sıralanmıştır. Böylece yazar hakkında daha detaylı araştırma yapacak akademisyenlerin -bilhassa yazara ait iki farklı kitapta çelişkili yorumlara rastlamaları halinde- yazarın son görüşünü tespit edebilmelerine imkân tanınmıştır. Ayrıca et-Tîbî’ye ait el yazmaları, müellifin ailesi, hocaları ve talebeleri gibi bazı hususlarda tespit edilen yeni bilgilere temas edilmeye çalışılmıştır.

Şerefuddîn et-Tîbî Arap dili ve belagati, hadis ve tefsir alanlarında söz sahibi olmuş önemli bir İslâm âlimidir. Genel anlamda yazdığı eserlerle İslâm âleminde adından sıkça söz ettirse de et-Tîbî ve eserleri, günümüz dünyasında yeni yeni tanınmaya başlamıştır. et-Tîbî ve eserleri hakkında önemli çalışmalar yapılmış olsa da bu çalışmaların bazı eksiklikler ve hatalar barındırdığı tespit edilmiştir. Bu makalede zikri geçen eksikliklere ve hatalara dikkat çekilecek, çeşitli argümanlarla desteklenmek suretiyle eksik olan hususlar giderilecek, hatalar ise tashih edilmiştir. Ayrıca müellifin ismi, eserleri, kendisine atfedilen yazmalar hakkında yaşanan ihtilaflara tatmin edici cevaplar verilmiştir. et-Tîbî’ye ait eserler -elde edilen veriler yardımıyla- kronolojik olarak sıralanmıştır. Böylece yazar hakkında daha detaylı araştırma yapacak akademisyenlerin -bilhassa yazara ait iki farklı kitapta çelişkili yorumlara rastlamaları halinde- yazarın son görüşünü tespit edebilmelerine imkân tanınmıştır. Ayrıca et-Tîbî’ye ait el yazmaları, müellifin ailesi, hocaları ve talebeleri gibi bazı hususlarda tespit edilen yeni bilgilere temas edilmeye çalışılmıştır.
İBNÜ’L-CEZERÎ’NİN “YEDİ HARF”  MESELESİ ÜZERİNDEKİ FİKİRLERİ
İBNÜ’L-CEZERÎ’NİN “YEDİ HARF”  MESELESİ ÜZERİNDEKİ FİKİRLERİ
Yazar: Akaslan, Yaşar
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 18 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Kur’ân,İbnü’l-Cezerî,Yedi Harf,Kırâat,Rivâyet

Kur’ân ilimleriyle meşgul olan âlimler, Kur’ân ve kırâat tarihinin temel meselelerinden sayılan “yedi harf” olgusu üzerinde önemli mesai harcamışlardır. Özellikle kırâat ilminin meşrûiyet zemini kabul edilen “yedi harf” meselesi üzerinde görüş belirtmeyen kırâat âlimi neredeyse yoktur. Onlar, meseleye dair ya müstakil eser yazmak ya da kaleme aldıkları kitapların bir veya birkaç bölümünü bu konuya hasretmek suretiyle düşüncelerini aktarmışlardır. İbnü’l-Cezerî de bu husus üzerinde otuz yılı aşkın bir süre kafa yorduğunu ifade ederek fikirlerini dile getirmiştir. Bu çalışmada, kırâat ilminin otoritelerinden kabul edilen ve görüşleri dikkate alınan İbnü’l-Cezerî’nin, sahanın en karmaşık meselelerinden sayılan “yedi harf” olgusuna bakışı ele alınacaktır.

Kur’ân ilimleriyle meşgul olan âlimler, Kur’ân ve kırâat tarihinin temel meselelerinden sayılan “yedi harf” olgusu üzerinde önemli mesai harcamışlardır. Özellikle kırâat ilminin meşrûiyet zemini kabul edilen “yedi harf” meselesi üzerinde görüş belirtmeyen kırâat âlimi neredeyse yoktur. Onlar, meseleye dair ya müstakil eser yazmak ya da kaleme aldıkları kitapların bir veya birkaç bölümünü bu konuya hasretmek suretiyle düşüncelerini aktarmışlardır. İbnü’l-Cezerî de bu husus üzerinde otuz yılı aşkın bir süre kafa yorduğunu ifade ederek fikirlerini dile getirmiştir. Bu çalışmada, kırâat ilminin otoritelerinden kabul edilen ve görüşleri dikkate alınan İbnü’l-Cezerî’nin, sahanın en karmaşık meselelerinden sayılan “yedi harf” olgusuna bakışı ele alınacaktır.
GÜL DIŞINDAKİ ÇİÇEKLERLE İLGİLİ  RİVAYETLERİN TAHLİL VE TENKİDİ
GÜL DIŞINDAKİ ÇİÇEKLERLE İLGİLİ  RİVAYETLERİN TAHLİL VE TENKİDİ
Yazar: Çap, Sabri
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 18 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Çiçek,Gül,Uydurma Hadis,Şîa,Hz. Peygamber

Mevzûât literatüründe gülle ilgili uydurma rivayetlerle birlikte Ehl-i sünnet ve Şîa kaynaklarında diğer bazı çiçekler hakkında da uydurma rivayetler mevcuttur. Bunların bir kısmı ise müşterek veya benzer özelliktedir. Bazı çiçeklerle Resûlullah ve Ehl-i beyt arasında ilişki kurulmuştur. Tıbb-ı nebevî eserlerinin bu tür rivayetlere oldukça çok yer vermeleri de dikkat çekmektedir. Söz konusu çiçeklerin isimlerinin daha ziyade Farsçadan Arapçaya geçmiş oldukları anlaşılmaktadır. Gülle ilgili rivayetlerin daha iyi anlaşılması maksadıyla diğer çiçekler hakkındaki rivayetlerin de değerlendirilmesi ve mukayesesi gerekli görülmüştür. Bu rivayetlerin Şîa eserlerinde daha yoğun yer alması da bu hususta etkili olmuştur. Gül gibi diğer çiçekler de tasavvuf ve edebiyatta sembolik bazı anlamlar yüklenerek kullanılmıştır. Bu makalede gülle Hz. Peygamber arasında münasebetten söz eden rivayetlerin daha iyi anlaşılması için bir kısım çiçekler hakkında Ehl-i sünnet ve Şîa kaynaklarında yer alan rivayetler muhteva ve mahiyet açısından karşılaştırılarak ele alınmaya çalışılmıştır.

Mevzûât literatüründe gülle ilgili uydurma rivayetlerle birlikte Ehl-i sünnet ve Şîa kaynaklarında diğer bazı çiçekler hakkında da uydurma rivayetler mevcuttur. Bunların bir kısmı ise müşterek veya benzer özelliktedir. Bazı çiçeklerle Resûlullah ve Ehl-i beyt arasında ilişki kurulmuştur. Tıbb-ı nebevî eserlerinin bu tür rivayetlere oldukça çok yer vermeleri de dikkat çekmektedir. Söz konusu çiçeklerin isimlerinin daha ziyade Farsçadan Arapçaya geçmiş oldukları anlaşılmaktadır. Gülle ilgili rivayetlerin daha iyi anlaşılması maksadıyla diğer çiçekler hakkındaki rivayetlerin de değerlendirilmesi ve mukayesesi gerekli görülmüştür. Bu rivayetlerin Şîa eserlerinde daha yoğun yer alması da bu hususta etkili olmuştur. Gül gibi diğer çiçekler de tasavvuf ve edebiyatta sembolik bazı anlamlar yüklenerek kullanılmıştır. Bu makalede gülle Hz. Peygamber arasında münasebetten söz eden rivayetlerin daha iyi anlaşılması için bir kısım çiçekler hakkında Ehl-i sünnet ve Şîa kaynaklarında yer alan rivayetler muhteva ve mahiyet açısından karşılaştırılarak ele alınmaya çalışılmıştır.
EBÛ TÂHİR ES-SİLEFÎ  VE HADİS İLMİNDEKİ YERİ (Ö. 576/1180)
EBÛ TÂHİR ES-SİLEFÎ  VE HADİS İLMİNDEKİ YERİ (Ö. 576/1180)
Yazar: Akdoğan, Muhammed
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 18 No. 2, 2017
Anahtar kelimeler: Ebû Tâhir es-Silefî,İsfahan,Hadisçilik

Ebû Tâhir es-Silefî, hadis ilminde İsfahan’da yetişen en önemli şahsiyetlerdendir. O, döneminin meşhur hocalarından eğitim almasının yanısıra, hocası Hâfız Muhammed b. Tâhir el-Makdisî (ö. 507/1113), Ebû Sa’d es-Sem’ânî (ö. 562/1167), Yahyâ b. Sa’dûn el-Kurtubî (ö. 567/1172), İbn Hayr el-İşbîlî (ö. 575/1179), Meyyânişî (ö. 581/1185), Ebû Muhammed Abdülkâdir b. Abdullah er-Ruhâvî (ö. 612/1215), Necmeddîn-i Kübrâ (ö. 618/1221) gibi önemli ilim ve fikir adamlarının yetişmesine katkı sağlamıştır. İsfahan’ın yanında Bağdâd, Vâsıt, Rey, İskederiyye, Kûfe, Dımaşk, Nihâvend gibi daha pek çok İslam beldesine giderek önemli bir birikim elde eden Silefî, özellikle hadis, fıkıh ve kıraat iliminde isminden söz ettirmiş ve pek çok kıymetli eserler yazmıştır.

Ebû Tâhir es-Silefî, hadis ilminde İsfahan’da yetişen en önemli şahsiyetlerdendir. O, döneminin meşhur hocalarından eğitim almasının yanısıra, hocası Hâfız Muhammed b. Tâhir el-Makdisî (ö. 507/1113), Ebû Sa’d es-Sem’ânî (ö. 562/1167), Yahyâ b. Sa’dûn el-Kurtubî (ö. 567/1172), İbn Hayr el-İşbîlî (ö. 575/1179), Meyyânişî (ö. 581/1185), Ebû Muhammed Abdülkâdir b. Abdullah er-Ruhâvî (ö. 612/1215), Necmeddîn-i Kübrâ (ö. 618/1221) gibi önemli ilim ve fikir adamlarının yetişmesine katkı sağlamıştır. İsfahan’ın yanında Bağdâd, Vâsıt, Rey, İskederiyye, Kûfe, Dımaşk, Nihâvend gibi daha pek çok İslam beldesine giderek önemli bir birikim elde eden Silefî, özellikle hadis, fıkıh ve kıraat iliminde isminden söz ettirmiş ve pek çok kıymetli eserler yazmıştır.
EL-MALATÎ’NİN EHL-İ SÜNNET’İ  SAVUNMA VE DİĞER FIRKALARI  REDDETME BAĞLAMINDA KULLANDI-ĞI BAZI RİVAYETLER
EL-MALATÎ’NİN EHL-İ SÜNNET’İ  SAVUNMA VE DİĞER FIRKALARI  REDDETME BAĞLAMINDA KULLANDI-ĞI BAZI RİVAYETLER
Yazar: Ece, Abdurrahman
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 18 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: el-Malatî,Ehl-i Sünnet,Fırkalar,Rivayet,Sahâbe

Ehl-i Sünnet’in önemli savunucularından birisi, hicri dördüncü yüzyılda yaşamış olan Ebü’l-Hüseyin el-Malatî’dir. O, et-Tenbîh ve’r-Red alâ Ehli’l-Ehvâi ve’l-Bida’ adlı eserini bu amaçla kaleme almıştır.Eserinde Ehl-i Sünnet’in hak, diğer fırkaların ise bâtıl olduğunu ayetler yanında birçok rivayetle ortaya koymaya çalışmıştır. Eserin bu alanda yazılmış en eski çalışmalardan biri olması hasebiyle müellifin gerek Ehl-i Sünnet’i savunma gerekse diğer fırkaları eleştirme bağlamında zikrettiği rivayetler kanaatimizce önemlidir. Çalışmada bu rivayetlerden öne çıkanlar ele alınmıştır. Ayrıca bazı fırkaların sahâbe’ye yaklaşımını doğru bulmayan el-Malatî’nin sahâbe hakkındaki görüşü ve bu bağlamda zikrettiği rivayetlere de kısmen değinilmiştir. Değişik fikir ve düşüncedeki birçok grup ve cemaatin halen var olduğu günümüzde, çalışmanın, ilim ehline rivayetlere daha geniş açıdan bakma ufku kazandıracağı kanaatindeyiz. 

Ehl-i Sünnet’in önemli savunucularından birisi, hicri dördüncü yüzyılda yaşamış olan Ebü’l-Hüseyin el-Malatî’dir. O, et-Tenbîh ve’r-Red alâ Ehli’l-Ehvâi ve’l-Bida’ adlı eserini bu amaçla kaleme almıştır.Eserinde Ehl-i Sünnet’in hak, diğer fırkaların ise bâtıl olduğunu ayetler yanında birçok rivayetle ortaya koymaya çalışmıştır. Eserin bu alanda yazılmış en eski çalışmalardan biri olması hasebiyle müellifin gerek Ehl-i Sünnet’i savunma gerekse diğer fırkaları eleştirme bağlamında zikrettiği rivayetler kanaatimizce önemlidir. Çalışmada bu rivayetlerden öne çıkanlar ele alınmıştır. Ayrıca bazı fırkaların sahâbe’ye yaklaşımını doğru bulmayan el-Malatî’nin sahâbe hakkındaki görüşü ve bu bağlamda zikrettiği rivayetlere de kısmen değinilmiştir. Değişik fikir ve düşüncedeki birçok grup ve cemaatin halen var olduğu günümüzde, çalışmanın, ilim ehline rivayetlere daha geniş açıdan bakma ufku kazandıracağı kanaatindeyiz.
ARAP DİLİNDE BAĞDAŞIKLIK
ARAP DİLİNDE BAĞDAŞIKLIK
Yazar: Daşkıran, Yaşar
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 18 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Arapça,Metindilbilim,Bağdaşıklık,Tutarlılık,Gönderim,Hazif

Bağdaşıklık kavramını ilk kez ortaya atan Halliday ve Hassan’dır. Metin dilbilimin en önemli konularından biri olan bağdaşıklık, metindeki küçük dilsel birimler arasındaki ilişkileri kapsamaktadır. Kurallı cümleler, yapısı sağlam metnin en önemli dayanağıdır. Makalede metin dilbilim çerçevesinde metin bütünlüğünü sağlayan dil unsurları ve anlam ilişkileri ele alınmaktadır. Metin dilbilim adlandırma olarak yeni olmasına rağmen Arapça klasik dönem kaynaklarında bu alanın temel ilkelerine vurgu yapan bilgiler vardır. Özellikle Kur’an bütünlüğü çerçevesinde ortaya konan görüşlerin bağdaşıklık ilkeleriyle örtüştüğü görülür. Çalışmada, Arapçada bağdaşıklık unsurları örneklerle açıklanmaktadır.

Bağdaşıklık kavramını ilk kez ortaya atan Halliday ve Hassan’dır. Metin dilbilimin en önemli konularından biri olan bağdaşıklık, metindeki küçük dilsel birimler arasındaki ilişkileri kapsamaktadır. Kurallı cümleler, yapısı sağlam metnin en önemli dayanağıdır. Makalede metin dilbilim çerçevesinde metin bütünlüğünü sağlayan dil unsurları ve anlam ilişkileri ele alınmaktadır. Metin dilbilim adlandırma olarak yeni olmasına rağmen Arapça klasik dönem kaynaklarında bu alanın temel ilkelerine vurgu yapan bilgiler vardır. Özellikle Kur’an bütünlüğü çerçevesinde ortaya konan görüşlerin bağdaşıklık ilkeleriyle örtüştüğü görülür. Çalışmada, Arapçada bağdaşıklık unsurları örneklerle açıklanmaktadır.
KLASİK ARAP EDEBİYATINDA  “LAHN” KONULU RİVAYETLER
KLASİK ARAP EDEBİYATINDA  “LAHN” KONULU RİVAYETLER
Yazar: Arslan, Mehmet Nafi
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 18 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Arap edebiyatı,Lahn,Nahiv,Rivayet

Arap edebiyatı kaynaklarında konuşma ve yazı dilinde düşülen hatalar ile ilgili bir çok kısa hikaye yer almaktadır. Bu hikayelerde dili yanlış kullananlar sıradan kişiler olabildiği gibi bazen halife, yönetici, islamî ilimlerde öne çıkmış bir âlim veya filoloji sahasının üstadları da olabilmektedir. Söz konusu hatalar günlük konuşmalarda meydana gelebildiği gibi, bazen bir ayeti okurken ya da resmi bir yazıyı yazarken de meydana gelebilmiştir. Dil hatasına neden olan kişelerin karşılaştıkları tepkiler de farklılık göstermektedir. Sözgelimi bazıları küçümsenip azarlanırken kimileri de fiziki cezalara maruz kalmışlardır. Çalışmamızda klasik Arap dili kaynaklarında yer alan bu tür hikayeler incelenerek eski Arap toplumunun dile karşı olan tutumları ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Arap edebiyatı kaynaklarında konuşma ve yazı dilinde düşülen hatalar ile ilgili bir çok kısa hikaye yer almaktadır. Bu hikayelerde dili yanlış kullananlar sıradan kişiler olabildiği gibi bazen halife, yönetici, islamî ilimlerde öne çıkmış bir âlim veya filoloji sahasının üstadları da olabilmektedir. Söz konusu hatalar günlük konuşmalarda meydana gelebildiği gibi, bazen bir ayeti okurken ya da resmi bir yazıyı yazarken de meydana gelebilmiştir. Dil hatasına neden olan kişelerin karşılaştıkları tepkiler de farklılık göstermektedir. Sözgelimi bazıları küçümsenip azarlanırken kimileri de fiziki cezalara maruz kalmışlardır. Çalışmamızda klasik Arap dili kaynaklarında yer alan bu tür hikayeler incelenerek eski Arap toplumunun dile karşı olan tutumları ortaya konulmaya çalışılmıştır.
DİN-SAĞLIK İLİŞKİSİ: KANIT, TEORİ VE GELECEĞE YÖNELİK ÖNERİLER
The Religion-Health Connection: Evidence, Theory, and Future Directions
Yazar: Arvas, Fatma Balci
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 18 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Religion,Health,Connection ; DİN,SAĞLIK,İLİŞKİSİ

Bizim din-sağlık ilişkisi şeklinde tanımladığımız konu üzerine yapılan çalışmaların sayısı ve niteliği son yıllarda belirgin bir şekilde artmaktadır. Din ile ruh sağlığı ve fiziksel sağlık arasındaki kompleks ilişkilere yönelen bu ilgi, sosyoloji, psikoloji, sağlık davranışı, sağlık eğitimi, psikiyatri, gerontoloji (yaşlılık bilimi) ve epidemiyoloji gibi bir çok alandaki etkin ve yenilikçi araştırma programları tarafından körüklenmektedir. Bu makalenin üç temel amacı vardır: (1) dini faktörler ile hem ruh sağlığı hem de fiziksel sağlık konuları üzerine yapılan tıbbi ve epidemiyolojik çalışmaları kısaca gözden geçirmek; (2) sağlık göstergeleri konusunda yapılan güncel sosyal ve davranışsal araştırmalara yol gösteren (bir konu olarak) yaşam stresi paradigmasının merkezi yapıları ve dini faktörler arasındaki ilişkilere özel bir dikkat vermek suretiyle, dinin sağlık üzerindeki etkilerini en elverişli şekilde açıklayan mekanizmaları tanımlamak; (3) din ve sağlık üzerinde yapılan daha önceki çalışmaların sınırlılıklarına ve ümit verici yeni araştırma yönelimlerine işaret ederek bir eleştiri sunmak.

The volume and quality of research on what we term the religion-health connection have increased markedly in recent years. This interest in the complex relationships between religion and mental and physical health is being fueled by energetic and innovative research programs in several fields, including sociology, psychology, health behavior and health education, psychiatry, gerontology, and social epidemiology. This article has three main objectives: (1) to briefly review the medical and epidemiologic research on religious factors and both physicalhealth and mental health; (2) to identify the most promising explanatory mechanisms for religious effects on health, giving particular attention to the relationships between religious factors and the central constructs ofthe life stress paradigm, which guides most current social and behavioral research on health outcomes; and (3) to critique previous work on religion and health, pointing out limitations and promising new research directions.
Müslüman Psikologların İkilemi
Müslüman Psikologların İkilemi
Yazar: Korkmaz, Sezai
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 18 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: İslam psikolojisi,Müslüman,Psikologların,İkilemi

İslam psikolojisi çeşitli şekillerde ifade şekli bulan çalışma alanlarından biri olarak ortaya çıkmıştır. Müslüman psikologların ilgi ve çabalarıyla meydana gelen İslam psikolojisi anaakım psikoloji ile bazen bir uzlaşma bazen bir çatışma bazen de bir uzaklaşma olarak var olmaya devam etmektedir. İslam Psikolojisi, İslam’ın modern psikolojiyle buluşmasının imkânı veya imkânsızlığına dayanmaktadır. Batı kültüründe yaşayan veya Batı düşüncesiyle karşılaşan Müslüman psikologlar kültürel ve dini olana vurgu yaparak bu alana katkılar sunmaktadır. Badri’nin Müslüman Psikologların İkilemi adlı eseri de bu literatüre dâhil olmuştur. Eser Müslüman olan psikologların Batı psikolojisini nasıl kullandıklarını ve nasıl kullanması gerektiklerini tartışmaktadır. Müslüman psikologlara tavsiyeler verilmekte, eleştirilerde bulunulmakta ve yönlendirmeye çalışılmaktadır. Badri bu eserinde İslam psikolojisinin varlığını veya yokluğunu değerlendirmektedir. Bu eser dini ve kültürel olana vurgu yapmasından ve farklı bakış açıları sunmasından dolayı tanıtılmaya çalışılacaktır.

İslam psikolojisi çeşitli şekillerde ifade şekli bulan çalışma alanlarından biri olarak ortaya çıkmıştır. Müslüman psikologların ilgi ve çabalarıyla meydana gelen İslam psikolojisi anaakım psikoloji ile bazen bir uzlaşma bazen bir çatışma bazen de bir uzaklaşma olarak var olmaya devam etmektedir. İslam Psikolojisi, İslam’ın modern psikolojiyle buluşmasının imkânı veya imkânsızlığına dayanmaktadır. Batı kültüründe yaşayan veya Batı düşüncesiyle karşılaşan Müslüman psikologlar kültürel ve dini olana vurgu yaparak bu alana katkılar sunmaktadır. Badri’nin Müslüman Psikologların İkilemi adlı eseri de bu literatüre dâhil olmuştur. Eser Müslüman olan psikologların Batı psikolojisini nasıl kullandıklarını ve nasıl kullanması gerektiklerini tartışmaktadır. Müslüman psikologlara tavsiyeler verilmekte, eleştirilerde bulunulmakta ve yönlendirmeye çalışılmaktadır. Badri bu eserinde İslam psikolojisinin varlığını veya yokluğunu değerlendirmektedir. Bu eser dini ve kültürel olana vurgu yapmasından ve farklı bakış açıları sunmasından dolayı tanıtılmaya çalışılacaktır.
HÂMİD’İN MAKBER’İNDE İFADEYİ BULMA, ÇELİŞKİ VE OLASILIK SORUNU
HÂMİD’İN MAKBER’İNDE İFADEYİ BULMA, ÇELİŞKİ VE OLASILIK SORUNU
Yazar: Gündoğdu, Servet
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 17 No. 3, 2017
Anahtar kelimeler: Abdülhak Hâmid,Makber,Romantik Şiir,İfade,Çelişki,Olasılık

Klasik Osmanlı şiirinin ondokuzuncu asırda beliren eleştirel yorumlarının onu dini alegoriye indirgemesi ile aynı asırda Namık Kemal ve çevresinin bu alegoriyi aşmak için onu siyasi dille sekülerize etme projelerindeki benzer sorunları fark eden Abdülhak Hâmid Tarhan, özellikle Makber’iyle, Türk şiirinin dini ve siyasi dilden özerkleşmesini sağlayacak ilk poetik-temelli atılımını, şiirin, alegorik mütekabiliyetleri mümkün kılan rasyonel-göndergesel bütünlük tasarımının açmazlarını işaret eden muhayyile ile olan ilişkisini; ve dil ile şiirin bu araçsallaştırılma sorununu şiirin yaratıcılık boyutunu öne çıkartarak gerçekleştirmiştir. Poetik dilin öteki dil formlarından farkını açığa çıkarma uğraşı, şiirin güçlü duyguların kendiliğinden dışa taşan bir ifade olması yaklaşımıyla değil, bireyin çevresinde olan bitenlerin muhayyilede ve his dünyasında bıraktığı etkisinin dilde ifadesini aranması ile çözülür. Bu uğraşı sayesinde üzeri dini ve siyasi dille örtülen, bireyselleşmeyi mümkün kılan temel varlık soruları yeniden-görünür kılınarak okurların şiirle gelen olasılıklar mekânını deneyimlemesi sağlanır. Nihayetinde Hâmid’de olasılıklar mekânı olarak duyguların ifadesini dilde arayan şiir konsepti, şiirin din ve siyasetten özerkleşmesini sağlayan en kritik işlevdir.

Klasik Osmanlı şiirinin ondokuzuncu asırda beliren eleştirel yorumlarının onu dini alegoriye indirgemesi ile aynı asırda Namık Kemal ve çevresinin bu alegoriyi aşmak için onu siyasi dille sekülerize etme projelerindeki benzer sorunları fark eden Abdülhak Hâmid Tarhan, özellikle Makber’iyle, Türk şiirinin dini ve siyasi dilden özerkleşmesini sağlayacak ilk poetik-temelli atılımını, şiirin, alegorik mütekabiliyetleri mümkün kılan rasyonel-göndergesel bütünlük tasarımının açmazlarını işaret eden muhayyile ile olan ilişkisini; ve dil ile şiirin bu araçsallaştırılma sorununu şiirin yaratıcılık boyutunu öne çıkartarak gerçekleştirmiştir. Poetik dilin öteki dil formlarından farkını açığa çıkarma uğraşı, şiirin güçlü duyguların kendiliğinden dışa taşan bir ifade olması yaklaşımıyla değil, bireyin çevresinde olan bitenlerin muhayyilede ve his dünyasında bıraktığı etkisinin dilde ifadesini aranması ile çözülür. Bu uğraşı sayesinde üzeri dini ve siyasi dille örtülen, bireyselleşmeyi mümkün kılan temel varlık soruları yeniden-görünür kılınarak okurların şiirle gelen olasılıklar mekânını deneyimlemesi sağlanır. Nihayetinde Hâmid’de olasılıklar mekânı olarak duyguların ifadesini dilde arayan şiir konsepti, şiirin din ve siyasetten özerkleşmesini sağlayan en kritik işlevdir.