TÜRKİYE’DE BORSA İSTANBUL TEKNOLOJİ ENDEKSİ (XUTEK) İLE İHRACATIN İTHALATI KARŞILAMA ORANI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ
TÜRKİYE’DE BORSA İSTANBUL TEKNOLOJİ ENDEKSİ (XUTEK) İLE İHRACATIN İTHALATI KARŞILAMA ORANI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ
Yazar: Çınar, Fadime; Toker, Kerem
Dergi: Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, Vol. 13 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: BİST Teknoloji Endeksi,Dış Ticaret,ihraçat,ithalat

Günümüzde ülkelerinyüksek teknolojiyi üretmek yerine dışarıdan satın almayı tercih etmesi, ülkeekonomisinde işsizlik, dış ticaret açığı gibi sorunlar yaratmaktadır. Teknolojişirketlerinin elde ettikleri gelir, ithal edilen ürünlerin yurtiçi pazarlardasatılmasıyla veya yardımcı malzemelerin montajlanarak ihracatıyla sınırlıkalmamalıdır. Inovatif düşüncenin gelişmesinden, fikirlerin planlı bir AR-GEsüreci ile somut ürünlere dönüştürülmesi ve aynı zamanda markalaşarak küreselpazarlarında talep görmesine kadar ülke ekonomisinde teknoloji yönetimsürecinin oluşturulması son derece önemlidir. Bu bağlamda araştırmada Borsaİstanbul’da (BİST) işlem gören teknoloji işletmelerinden oluşan BİST TeknolojiEndeksi (XUTEK) ile ülkenin ihracatı ithalatı karşılama oranı arasındaki ilişkison iki yılın verileri baz alınarak incelenmiştir. Elde edilen bulgular BİSTTeknoloji Endeksi ile ihracatın ithalatı karşılama oranı arasında negatif yöndeanlamlı bir ilişkinin olduğunu göstermiştir. Aynı zamanda XUTEK ile mevsim vetakvim etkilerinden arındırılmış ithalat rakamları arasında pozitif yönde veanlamlı bir ilişkinin olduğu görülmüştür. Bu doğrultuda Türkiye’de ithalatınarttığı dönemlerde BİST Teknoloji endeksinin arttığı aynı zamanda ihracatınithalatı karşılama oranın düştüğü ifade edilebilir. Elde edilen bulgularçerçevesinde ülke ekonomisinde teknolojinin henüz dış ticaret açığını azaltıcıbir rol üstlenemediği sonucuna varılmıştır. Teknolojide dışa bağımlılığınazaltılması ve yerli teknolojilere daha fazla önem verilmesi araştırmasonucunda oluşturulması önerilen politikalar arasındadır.

Günümüzde ülkelerinyüksek teknolojiyi üretmek yerine dışarıdan satın almayı tercih etmesi, ülkeekonomisinde işsizlik, dış ticaret açığı gibi sorunlar yaratmaktadır. Teknolojişirketlerinin elde ettikleri gelir, ithal edilen ürünlerin yurtiçi pazarlardasatılmasıyla veya yardımcı malzemelerin montajlanarak ihracatıyla sınırlıkalmamalıdır. Inovatif düşüncenin gelişmesinden, fikirlerin planlı bir AR-GEsüreci ile somut ürünlere dönüştürülmesi ve aynı zamanda markalaşarak küreselpazarlarında talep görmesine kadar ülke ekonomisinde teknoloji yönetimsürecinin oluşturulması son derece önemlidir. Bu bağlamda araştırmada Borsaİstanbul’da (BİST) işlem gören teknoloji işletmelerinden oluşan BİST TeknolojiEndeksi (XUTEK) ile ülkenin ihracatı ithalatı karşılama oranı arasındaki ilişkison iki yılın verileri baz alınarak incelenmiştir. Elde edilen bulgular BİSTTeknoloji Endeksi ile ihracatın ithalatı karşılama oranı arasında negatif yöndeanlamlı bir ilişkinin olduğunu göstermiştir. Aynı zamanda XUTEK ile mevsim vetakvim etkilerinden arındırılmış ithalat rakamları arasında pozitif yönde veanlamlı bir ilişkinin olduğu görülmüştür. Bu doğrultuda Türkiye’de ithalatınarttığı dönemlerde BİST Teknoloji endeksinin arttığı aynı zamanda ihracatınithalatı karşılama oranın düştüğü ifade edilebilir. Elde edilen bulgularçerçevesinde ülke ekonomisinde teknolojinin henüz dış ticaret açığını azaltıcıbir rol üstlenemediği sonucuna varılmıştır. Teknolojide dışa bağımlılığınazaltılması ve yerli teknolojilere daha fazla önem verilmesi araştırmasonucunda oluşturulması önerilen politikalar arasındadır.