Turhan Baytop'un (1920-2002) Anadolu gezileri ve bitki koleksiyonu
The Anatolian expeditions of Turhan Baytop (1920-2002) and his plant collection
Yazar: Baytop, Asuman
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 13 No. 1, 2011
Anahtar kelimeler: Türkiye florası, bitki toplamaları, toplayıcılar, Turhan Baytop, botanik tarihi. ; Turkish flora,botanical collections,collectors,Turhan Baytop,history of botany

Prof.Turhan Baytop (1920-2002), İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Eczacı Okulu mezunudur. Meslek konuları ile yakından ilgilenmiş olmakla beraber, eczacılık yapmamış, Üniversite'de kalmış, Farmakognozi dalında ilerlemiştir. Araştırmalarını Türkiye florası ve başlıca jeofitleri, tıbbi ve zehirli bitkiler, faydalı olanlar, bitkilerin yerli adları ve kullanılışları konularında yapmış, bu nedenle Anadolu'da çok gezmiştir. Gezileri çok verimli olmuş, araştırma sonuçlarını kitaplar halinde yayımlamıştır (Baytop, 1984, 1997, 1999, 2001). Bitki koleksiyonu, İstanbul Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbaryumu'nda (ISTE) saklıdır. Burada 10750 örneği vardır. Jeofit örneklerinin sayısı 2200 kadardır. Flora of Turkey'de 950 örneği kayıtlıdır. Biri İstanbul’dan, bir diğeri Trakya'dan ve geri kalanı Batı, Doğu, Orta ve Güney Anadolu'dan toplanmış 32 tipörneğin toplayıcısıdır. Bundan başka, Doğu Anadolu bahçelerinden topladığı bir eski bahçe gülüne onun adı verilmiştir (Tan et Zielinski 2010). 5 takson, bilim için yeni olmamakla beraber, yalnızca onun toplamaları sayesinde, Flora of Turkey’de yer almıştır. ISTE dışında, E, EGE, G, K, ISTF ve Hb.Hub.-Mor.'da da örnekleri vardır. Gezilerde topladığı bitkilerle, bahçesinde canlı bir bitki koleksiyonu oluşturmuştur. Bugün gerilemiş durumda olan bu bahçe, en verimli zamanında 266’sı jeofit olmak üzere 500’den fazla bitki türü barındırmıştır (Baytop 2003). Av hayvanları ile de ilgilenmiş ve Anadolu’nun iki Panthera türü hakkında iki makale yayımlamıştır (Baytop 1973, 1974).

Prof.Dr. Turhan Baytop (1920-2002) graduated from the School ofPharmacy of Istanbul University. He chose to stay at the University as anassistant in the Department of Pharmacognosy, where eventually he was tobecome the director. Prof. T. Baytop concentrated his research on the Turkishflora, especially on the geophytes, and the medicinal, poisonous and otherindigenous plants, their vernacular names and uses. He travelled widely inTurkey, and his expeditions proved immensely rewarding. His findings werepublished in a series of volumes (Baytop 1984, 1997, 1999, 2000). TurhanBaytop’s plant collection which counts 10750 specimens, with geophytesnumbering 2200, is currently housed in the Herbarium of the Faculty ofPharmacy of Istanbul University (ISTE). He also has specimens in otherherbaria: E, EGE, G, K, ISTF, Hb.Hub.-Mor. Flora of Turkey (1965-2001) cites950 of his specimens, including 32 types. Most of these types were collectedfrom West, East, Central and Southern Anatolia, except two which werecollected from Istanbul and Thrace. He is the type collector of an old gardenrose of E. Anatolia, named Rosa ‘Professor Turhan Baytop’. Fiveinternationally recognized taxa, that were new to Turkey entered in the Flora ofTurkey thanks to T. Baytop’s specimens. He cultivated the bulbs he gatheredduring his travels in his own garden, and his personal herbarium comprised, atits full extent, more than 500 species, of which 266 belonged to bulbous plants(Baytop 2003). Prof. T. Baytop was also interested in wild animals, and wrotetwo articles on the Panthera species of Anatolia (Baytop, 1973, 1974)