Türkiye'de Kadın Emeğinin Sosyo-Ekonomik Olarak Örgütlenmesinde Kadın Kooperatifleri
WOMEN'S COOPERATIVES IN THE SOCIO-ECONOMIC ORGANISATION OF WOMEN'S LABOUR IN TURKEY
Yazar: Yılmaz, Mustafa
Dergi: Hak İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, Vol. 14 No. 40, 2025
Anahtar kelimeler: Labor Economics and Industrial Relations ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri ; Emek,Kadın Emeği,Kooperatif,Kooperatifçilik,Kadın Kooperatifleri ; Labour,Women's Labour,Cooperative,Cooperatives,Women's Cooperatives

Emek kavramı, insanın fiziksel ve zihinsel çabalarını kullanarak üretim süreçlerine katkı sağlamak amacıyla kullanmasını ifade eder ve tarih boyunca toplumların gelişiminde önemli bir rol oynamıştır. Tarım toplumlarında toprağın işlenmesiyle başlayan bu süreç, Sanayi Devrimi ile üretim süreçlerinde makineleşmenin artmasıyla emek yeni bir boyut kazanmış ve emeğin niteliği ve işlevi önemli bir şekilde değişmiştir. Ardından bilgi çağı ile emek, yaşanan teknolojik gelişmelerin etkisiyle farklı bir noktaya evrilmiştir. Sürekli değişen ve gelişen emek, yalnızca fiziksel güç ya da zaman kullanımı dışında, bilgi, beceri, etkinlik ve yaratıcı düşünce gibi kavramların da bir arada olması gereken bir süreç haline gelmiştir. Bu süreç boyunca kadın emeği, toplumsal cinsiyet rolleri çerçevesinde şekillenmiş ve ekonomik yaşamdaki görünürlüğü büyük ölçüde sınırlandırılmıştır. Kadın kooperatifleri bu noktada, geleneksel anlamda gölgede kalan kadın emeğini görünür kılarak, toplumsal ve ekonomik olarak hak ettiği değeri kazandırmaktadır. Kadın emeği, evde, tarımsal üretim için bahçe ve tarlalarda, atölyelerde ve daha birçok alanda çeşitli şekillerde ortaya konulurken, bu emeğin örgütlenerek kooperatifler şeklinde değerlendirilmesi, toplum genelinde refah seviyesini yükseltecek sosyal ve ekonomik gelişmelerin de temelini oluşturmaktadır. Bu çalışmada, emek kavramı üzerinden kadın emeğinin örgütlenmesinde kadın kooperatifçilik modeli üzerinde durulacak ve Türkiye’de kadın kooperatiflerinin mevcut durumu ele alınacaktır.

The concept of labour refers to the use of human physical and mental effort to contribute to production processes and has played a crucial role in the development of societies throughout history. This process, which started with the cultivation of land in agricultural societies, gained a new dimension with the increase in mechanisation in production processes with the Industrial Revolution, and the nature and function of labour changed significantly. Then, with the information age, labour has evolved to a different point with the impact of technological developments. Labour, which is constantly changing and evolving, has become a process that requires not only the use of physical strength or time, but also knowledge, skills, efficiency and creative thinking. Throughout this process, women's labour has been shaped by gender roles and its visibility in economic life has been greatly limited. At this point, women's co-operatives make women's labour, which has traditionally remained in the shadows, visible and give it the social and economic value it deserves. While women's labour is manifested in various ways at home, in gardens and fields for agricultural production, in workshops and in many other areas, the organisation of this labour in the form of cooperatives forms the basis of social and economic developments that will increase the level of welfare throughout the society. This study will focus on women's cooperatives and their organisation of women's labour. The concept of labour will be discussed, as will the current situation of women's cooperatives in Turkey.