Sürdürülebilir teknoloji yönetimi kriterlerinin değerlendirilmesi: Bütünleşik çok kriterli bir yaklaşım
Evaluation of sustainable technology management criteria: An integrated multi-criteria approach
Yazar: Akalın, Harika; Eroğlu, Yunus; Dereli, Türkay
Dergi: Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Vol. 41 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Technology Management and Business Models ; Teknoloji Yönetimi ve İş Modelleri ; Sustainable technology management,multi-criteria decision making,analytic hierarchy process,delphi method ; Sürdürülebilir teknoloji yönetimi,çok kriterli karar verme,analitik hiyerarşi süreci,delphi yöntemi

Sürdürülebilirlik hedeflerinin artan önemi, teknoloji yönetimi süreçlerinin yalnızca ekonomik performans odaklı değil, çevresel, sosyal ve kurumsal boyutları kapsayan bütüncül bir yaklaşımla ele alınmasını zorunlu kılmıştır. Teknoloji, sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmada kilit bir rol oynarken, sürecin etkin yönetimi uzun vadeli ve stratejik politikalar gerektirmektedir. Söz konusu politikaların geliştirilmesi ise çok paydaşlı bir katılımla, sürdürülebilirlik ilkelerinin teknoloji yönetimine entegrasyonunu gerekli kılmaktadır. Ancak mevcut literatürde, sürdürülebilirlik kriterlerini teknoloji yönetimi karar mekanizmalarına entegre eden yapılandırılmış karar modelleri sınırlı kalmaktadır. Bu çalışma, sürdürülebilir teknoloji yönetimi (STY) kriterlerinin değerlendirilmesine yönelik bütünleşik bir karar verme modeli sunmaktadır. Çalışma, Delphi–Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) bütünleşmesini STY kriterleri bağlamında ele alması ve kurumsal boyutu karar modeline sistematik ve ölçülebilir bir biçimde entegre etmesi bakımından literatürdeki özgün bir boşluğu doldurmaktadır. Çalışmanın ilk aşamasında, kapsamlı bir literatür taramasıyla aday kriterler belirlenmiş; ikinci aşamada ise bu kriterler, farklı paydaş gruplarını temsil eden bir uzman paneliyle yürütülen iki turlu Delphi süreci sonucunda kesinleştirilmiştir. Son aşamada ise nihai kriterlerin ağırlıkları AHS yöntemiyle hesaplanmıştır. Bulgular, kurumsal kriterin diğer kriterlere kıyasla baskın bir öncelik düzeyine sahip olduğunu; özellikle destek programları ve teşvikler alt kriterinin stratejik bir rol oynadığını göstermektedir. Önerilen model, politika yapıcılar ve karar vericiler için sistematik, uygulanabilir ve analitik bir karar destek çerçevesi sunmaktadır.

The increasing importance of sustainability goals necessitates that technology management processes be addressed with a holistic approach encompassing environmental, social, and institutional dimensions, rather than focusing solely on economic performance. While technology plays a key role in achieving sustainable development goals, effective management of this process requires long-term, strategic policies. Developing these policies entails integrating sustainability principles into technology management through multi-stakeholder participation. However, existing literature remains limited in providing structured decision models that integrate sustainability criteria into technology management decision mechanisms. This study presents an integrated decision-making framework for evaluating Sustainable Technology Management (STM) criteria. The study fills a distinct gap in the literature by addressing the Delphi–Analytic Hierarchy Process (AHP) integration within the context of STM criteria and systematically integrating the institutional dimension into the decision model in a measurable manner. In the first stage of the study, candidate criteria were identified through a comprehensive literature review; in the second stage, these criteria were finalized through a two-round Delphi process conducted with a panel of experts representing different stakeholder groups. In the final stage, the weights of the final criteria were calculated using the AHP method. The findings indicate that the institutional criteria hold a dominant priority compared to other criteria, with the support programs and incentives sub-criterion playing a particularly strategic role. The proposed model provides a systematic, applicable, and analytical decision-support framework for policymakers and decision-makers.