Madde Kullanım Bozukluğu Olan Bireylere Yönelik Karar Verme Becerileri Eğitim Programının Geliştirilmesi ve Etkililiğinin Değerlendirilmes
Developing Decision-Making Skills Training Program for Individuals with Substance Use Disorder and Evaluation of Its Efficiency
Yazar: Öker Keleş, Dilek; Akyel Göven, Betül; Yüncü, Zeki; Kırlı, Umut
Dergi: Ege Tıp Dergisi, Vol. 63 No. 3, 2023
Anahtar kelimeler: Subtance Abuse ; Madde Bağımlılığı ; substance use,decision making,intervention program,addiction ; madde kullanımı,karar verme,müdahale programı,bağımlılık

Amaç: Çalışmanın amacı madde kullanım bozukluğu olan bireylere yönelik karar verme becerileri müdahale programının geliştirilmesi ve etkililiğinin değerlendirilmesidir. Yöntem: Katılımcılara Psikolojik Belirti Tarama Envanteri, Hamilton Depresyon Ölçeği, Hamilton Anksiyete Değerlendirme Ölçeği ve DSM-IV’e Dayalı Erişkin DEB/DEHB Tanı ve Değerlendirme Envanteri uygulanmıştır. Bu ölçeklerden üst sınırların üzerinde puan alan katılımcılar çalışmaya dahil edilmemiştir. Bu çalışmaya, deney grubu (n=36) ve kontrol grubu (n=36) kişi katılmıştır. Grup çalışmaları, karar verme becerileri, dürtüsellik ve stresle başa çıkma alt başlıkları ile altı oturumda gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara müdahale öncesi ve sonrası Melbourne Karar Verme Ölçeği, Barratt Dürtüsellik Ölçeği ve Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği uygulanmıştır. Çalışmada, deney ve kontrol grubu ölçek puanları Tekrarlı Ölçümler Anova ile karşılaştırılmıştır. Bulgular: Melbourne Karar Verme Ölçeğinden alınan puanlara göre, deney ve kontrol grubu katılımcılarının karar vermede özsaygı düzeylerinin müdahale öncesinden sonrasına istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği bulunmuştur (p<0.05). Gruplar arasında karar verme stilleri açısından ise istatistiksel düzeyde anlamlı farklılık saptanmamıştır (p>0.05). Deney grubu ve kontrol grubu stresle başa çıkma ve dürtüsellik toplam puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı düzeyde değişim göstermiştir (p<0.05).Sonuç: Çalışmanın bulguları, karar verme becerisi eğitim programının madde kullanımı olan bireylerin karar vermede özsaygı, dürtüsellik ve stresle başa çıkma becerilerini olumlu yönde etkilediğini göstermektedir.

Objective: The aim of the study is to develop decision-making skills intervention program for individuals with substance use disorder and evaluate its effectiveness. Method: Symptom Checklist, Hamilton Depression Rating Scale, Hamilton Anxiety Rating Scale and Adult ADD/ADHD DSM IV-Based Diagnostic Screening and Rating Scale were administered to the participants. Participants with scores above the upper limits on these scales were not included. This study was conducted with 72 people with substance use, experimental group (n=36) and control group (n=36). Group studies were carried out in six sessions, including the subheadings of decision making skills, impulsivity and coping with stress. Melbourne Decision-Making Scale, Barratt Impulsivity Scale, and Coping Style Scale were administered to the participants before and after the intervention, and at 3-month follow-up. The scores of the experimental group and the control group were analyzed using Repeated Measurements Anova. Results: According to the scores obtained from the Melbourne Decision Making Scale, it was found that the self-esteem levels of the experimental and control group participants in decision making showed a statistically significant difference from before to after the intervention (p <0.05). There was no statistically significant difference between the groups in terms of decision-making styles (p>0.05). The experimental group and the control group showed statistically significant changes in terms of coping with stress and impulsivity total scores (p <0.05).. Conclusion: The findings of the study show that the decision-making skill training program positively affects the self-esteem in decision-making, impulsivity and stress coping skills of individuals with substance use.