EKONOMİDE YENİ TREND: PAYLAŞIM EKONOMİSİ VE TÜKETİCİLERİN BAKIŞ AÇISI
NEW TREND IN ECONOMY: SHARING ECONOMY AND CONSUMERS' PERSPECTIVE
Yazar: Çevik, Osman; Uyar, Esra
Dergi: Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Vol. 8 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Ortak Tüketim,Paylaşım Ekonomisi,İşbirlikçi Tüketim ; Sharing Economics,Common Consumption,Collaborative Consumption

Mülkiyet hakkı elde edilmeksizin bireylerin istedikleri mal veya hizmetlere istedikleri zaman erişebilmeleri temeline dayanan paylaşım ekonomisi, ev paylaşımı, araba paylaşımı, ofis paylaşımı, bilgi paylaşımı ve daha birçok alanda paylaşımı içeren ve mülkiyet temelli ekonominin tersi bir yaklaşımı savunan bir ekonomik aktivite olarak teknolojinin de ilerlemesiyle gün geçtikçe daha geniş bir tüketici kitlesinin ilgisini çeker hale gelmektedir. Buradan hareketle yapılan bu çalışmada da paylaşım ekonomisine bireylerin katılım durumunu ve bakış açılarını belirlemek amaçlanmıştır. Bu amacı gerçekleştirmek üzere Kütahya il merkezinde yaşayan ve kolayda örnekleme yöntemi ile seçilen 354 kişiye yüz yüze uygulanan anketlerden elde edilen veriler frekans ve yüzde analizi, faktör analizi, t testi, tek yönlü varyans analizi ve regresyon analizi yardımıyla değerlendirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, konuya ilişkin ifadelere katılımın yüksek olduğu, özellikle ‘tutum’ ve ‘sürdürülebilirlik’ boyutlarına yönelik ifadelere daha yüksek katılımın olduğu görülmüştür. Ancak ‘tutum’ boyutuna katılımın yüksek olmasına rağmen bunu davranışa geçirmeye yönelik ifadelere katılımın daha düşük düzeyde kaldığı belirlenmiştir. Yapılan regresyon analizi sonucunda, paylaşım ekonomisine ‘tutum’ değişkeni üzerinde ‘davranışsal niyet’, ‘zevk/eğlence’, ‘ekonomik fayda’ ve ‘çevresel fayda beklentisi’ faktörlerinin pozitif yönde etkisinin olduğu, ancak ‘imaj algısı’nın herhangi bir etkisinin bulunmadığı, paylaşım ekonomisine ‘davranışsal niyet’ değişkeni üzerinde ise ‘tutum’, ‘zevk/eğlence’, ‘ekonomik fayda’ ve ‘imaj’ faktörlerinin pozitif yönde etkisinin olduğu ancak ‘çevresel fayda’ değişkeninin bir etkisinin bulunmadığı görülmüştür.

Mülkiyet hakkı elde edilmeksizin bireylerin istedikleri mal veya hizmetlere istedikleri zaman erişebilmeleri temeline dayanan paylaşım ekonomisi, ev paylaşımı, araba paylaşımı, ofis paylaşımı, bilgi paylaşımı ve daha birçok alanda paylaşımı içeren ve mülkiyet temelli ekonominin tersi bir yaklaşımı savunan bir ekonomik aktivite olarak teknolojinin de ilerlemesiyle gün geçtikçe daha geniş bir tüketici kitlesinin ilgisini çeker hale gelmektedir. Buradan hareketle yapılan bu çalışmada da paylaşım ekonomisine bireylerin katılım durumunu ve bakış açılarını belirlemek amaçlanmıştır. Bu amacı gerçekleştirmek üzere Kütahya il merkezinde yaşayan ve kolayda örnekleme yöntemi ile seçilen 354 kişiye yüz yüze uygulanan anketlerden elde edilen veriler frekans ve yüzde analizi, faktör analizi, t testi, tek yönlü varyans analizi ve regresyon analizi yardımıyla değerlendirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, konuya ilişkin ifadelere katılımın yüksek olduğu, özellikle ‘tutum’ ve ‘sürdürülebilirlik’ boyutlarına yönelik ifadelere daha yüksek katılımın olduğu görülmüştür. Ancak ‘tutum’ boyutuna katılımın yüksek olmasına rağmen bunu davranışa geçirmeye yönelik ifadelere katılımın daha düşük düzeyde kaldığı belirlenmiştir. Yapılan regresyon analizi sonucunda, paylaşım ekonomisine ‘tutum’ değişkeni üzerinde ‘davranışsal niyet’, ‘zevk/eğlence’, ‘ekonomik fayda’ ve ‘çevresel fayda beklentisi’ faktörlerinin pozitif yönde etkisinin olduğu, ancak ‘imaj algısı’nın herhangi bir etkisinin bulunmadığı, paylaşım ekonomisine ‘davranışsal niyet’ değişkeni üzerinde ise ‘tutum’, ‘zevk/eğlence’, ‘ekonomik fayda’ ve ‘imaj’ faktörlerinin pozitif yönde etkisinin olduğu ancak ‘çevresel fayda’ değişkeninin bir etkisinin bulunmadığı görülmüştür.