hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Türkiye’de Cumhurbaşkanlığı Seçim Kampanyalarının Finansmanı
Türkiye’de Cumhurbaşkanlığı Seçim Kampanyalarının Finansmanı
Yazar: Ekizceleroğlu, Rengül
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 78 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Law in Context ; Hukuk ; Public Administration ; Kamu Yönetimi ; Political Science ; Siyaset Bilimi ; Cumhurbaşkanı Seçimi Kanunu,Cumhurbaşkanlığı seçimleri,Yüksek SeçimKurulu,Özgür ve adil seçimler,Şeffaflık

Türkiye’de 2017 yılında yapılan kapsamlı Anayasa değişiklikleri ile uzun yıllardır Meclis tarafından seçilen cumhurbaşkanının artık halk tarafından seçileceği düzenlenmiş ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçilmiştir. Türkiye’de ilk kez 2014 ve ikinci kez 2018 yıllarında Cumhurbaşkanı halk tarafından seçilmiştir.Seçimlerin gerçek anlamıyla demokratik olabilmesi için her şeyden önce ‘özgür ve adil’ olmaları gerekmektedir. Seçimlerin ‘özgür ve adil’ olması kavram öbeği oldukça kapsamlı bir içerik barındırır. Çeşitli uluslararası kuruluşlar bu hususta çok sayıda kıstaslar geliştirmiştir. Bu kıstasların önemli bir kısmı ise seçimlerin finansmanına ilişkindir. Türkiye’de Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin finansmanı konusunda çeşitli hukuksal düzenlemeler yapılmışsa da halen oldukça sorunlu alanlar bulunmaktadır. Bu çalışmada Cumhurbaşkanı adaylarının seçim kampanyalarının finansmanına ilişkin hukuksal düzenlemelerdeki eksikliklerin uluslararası standartlar ışığında değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde adayların seçim kampanyalarında kullandıkları gelirler, yaptıkları harcamalar ve bunların mali denetimi konuları incelenmektedir

Türkiye’de 2017 yılında yapılan kapsamlı Anayasa değişiklikleri ile uzun yıllardır Meclis tarafından seçilen cumhurbaşkanının artık halk tarafından seçileceği düzenlenmiş ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçilmiştir. Türkiye’de ilk kez 2014 ve ikinci kez 2018 yıllarında Cumhurbaşkanı halk tarafından seçilmiştir.Seçimlerin gerçek anlamıyla demokratik olabilmesi için her şeyden önce ‘özgür ve adil’ olmaları gerekmektedir. Seçimlerin ‘özgür ve adil’ olması kavram öbeği oldukça kapsamlı bir içerik barındırır. Çeşitli uluslararası kuruluşlar bu hususta çok sayıda kıstaslar geliştirmiştir. Bu kıstasların önemli bir kısmı ise seçimlerin finansmanına ilişkindir. Türkiye’de Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin finansmanı konusunda çeşitli hukuksal düzenlemeler yapılmışsa da halen oldukça sorunlu alanlar bulunmaktadır. Bu çalışmada Cumhurbaşkanı adaylarının seçim kampanyalarının finansmanına ilişkin hukuksal düzenlemelerdeki eksikliklerin uluslararası standartlar ışığında değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde adayların seçim kampanyalarında kullandıkları gelirler, yaptıkları harcamalar ve bunların mali denetimi konuları incelenmektedir
COVID-19 Kısıt ve Tedbirlerine Dönük Toplumsal Muhalefeti Haritalandırmak
COVID-19 Kısıt ve Tedbirlerine Dönük Toplumsal Muhalefeti Haritalandırmak
Yazar: Çoban, Funda
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 78 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Political Science ; Siyaset Bilimi ; International Relations ; Uluslararası İlişkiler ; Toplumsal hareketler,Anti-COVID protestoları,Maske karşıtı hareketler,Sağmuhafazakârlık,Çevrimiçi aktivizm

Toplumsal yaşam, gündelik hayatın süreğenliğine koşullu bir yapıdır. Bu yapının akışı, egemen iktidar yapılarının iktisadi, siyasi, hukuki veya idari uygulamalarıyla kesintiye uğradığında veya askıya alındığında çeşitli muhalefet biçimleri ortaya çıkar. COVID-19 pandemisinin önlenmesi ve kontrol altına alınması sürecinde devletler tarafından uygulanan kısıtlama ve tedbirler dünyanın farklı yerlerinde eylemliliklerin doğmasına yol açmıştır. Bu açıdan çalışma, devletlerin siyasi ve idari aygıtları harekete geçirerek pandeminin kontrol altına alınması için devreye soktuğu tedbir, kısıtlama ve yasaklamaların başlangıcından -Mart 2020- Temmuz 2021 dönemine dek ortaya çıkan eylemlilikleri gerekçeler, aktörler, örgütlenme biçimleri ve eylem repertuvarları açısından incelemekte ve sınıflandırmaktadır. Çalışmanın verileri literatür taraması yanında, yeni ve dinamik bir süreci ele aldığı oranda gözlemlerden, gazete ve internet taramalarından toplanmıştır. Veriler ise nitel araştırma yöntemiyle yorumsamacı paradigma çerçevesinde ve gerektiğinde söylem analizi yapılarak değerlendirilmektedir. Bu itibarla çalışma, konuyla ilgili bilimsel araştırmaların kısıtlılık ve dağınıklığı sözkonusuyken geniş bir veri tabanını bir araya getirerek yaptığı sınıflama ve analizle, Covid sürecindeki toplumsal eylemliliklerle ilgili literatür birikimine katkı sağlamaktadır.

Toplumsal yaşam, gündelik hayatın süreğenliğine koşullu bir yapıdır. Bu yapının akışı, egemen iktidar yapılarının iktisadi, siyasi, hukuki veya idari uygulamalarıyla kesintiye uğradığında veya askıya alındığında çeşitli muhalefet biçimleri ortaya çıkar. COVID-19 pandemisinin önlenmesi ve kontrol altına alınması sürecinde devletler tarafından uygulanan kısıtlama ve tedbirler dünyanın farklı yerlerinde eylemliliklerin doğmasına yol açmıştır. Bu açıdan çalışma, devletlerin siyasi ve idari aygıtları harekete geçirerek pandeminin kontrol altına alınması için devreye soktuğu tedbir, kısıtlama ve yasaklamaların başlangıcından -Mart 2020- Temmuz 2021 dönemine dek ortaya çıkan eylemlilikleri gerekçeler, aktörler, örgütlenme biçimleri ve eylem repertuvarları açısından incelemekte ve sınıflandırmaktadır. Çalışmanın verileri literatür taraması yanında, yeni ve dinamik bir süreci ele aldığı oranda gözlemlerden, gazete ve internet taramalarından toplanmıştır. Veriler ise nitel araştırma yöntemiyle yorumsamacı paradigma çerçevesinde ve gerektiğinde söylem analizi yapılarak değerlendirilmektedir. Bu itibarla çalışma, konuyla ilgili bilimsel araştırmaların kısıtlılık ve dağınıklığı sözkonusuyken geniş bir veri tabanını bir araya getirerek yaptığı sınıflama ve analizle, Covid sürecindeki toplumsal eylemliliklerle ilgili literatür birikimine katkı sağlamaktadır.
Kurumsal Kuram’da Örgütsel Alan Kavramı ve Örgütsel Alan Türlerine İlişkin Bir Literatür İncelemesi
A Literature Review on the Concept of Organizational Field and Types of Organizational Field in Institutional Theory
Yazar: Kocaman, Rıdvan; Koç, Umut; Erdoğan, Bayram Zafer
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 77 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Kurumsal kuram,Örgütsel alan,Örgütsel alan türleri,Mübadele alanları,Meselealanları ; Institutional theory,Organizational field,Organizational field types,Exchange fields,Issue fields

Örgütsel alan kavramı kurumsal kuramın merkezinde yer almaktadır. Böylelikle, kavramın kullanımı teorik ve özellikle de ampirik olarak oldukça geniş bir yelpazeye yayılmıştır. Bu durum, yapılacak olan çalışmalara yol göstermesi açısından daha kümülatif bir yaklaşım ihtiyacını beraberinde getirmektedir. Bu doğrultuda, bu çalışma kapsamında örgütsel alana ilişkin mevcut tanım, tartışma ve araştırmaları içeren literatür incelenmiştir. Bunun neticesinde, örgütsel alanların ayırt edici özelliklerine göre sistematik bir şekilde kendi alt türleriyle beraber mübadele alanları ve mesele alanları olarak iki grupta sınıflandırılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Böylelikle, alanlar hakkındaki farklı yaklaşımların daha bütüncül bir bakış açısıyla incelenmesine olanak sağlanacağı düşünülmektedir

The concept of organizational field is at the central of Institutional Theory. Thus, the use of the concept has spread over a wide spectrum both theoretically and especially empirically. This brings along the need for a more cumulative approach to guide the future studies. Accordingly, within the context of this study, the literature involving the extant definitions, discussions and research related to the organizational field was examined. As a result, it is concluded that organizational fields can be classified into two groups as exchange fields and issue fields, together with their sub-types based on their distinctive features. In this way, it is thought to enable that different approaches about the fields will be examined with a more holistic perspective.
Toplumsal Bilimlerde Metodolojinin Sınırları: İktisat Bağlamında Bir Tartışma
Toplumsal Bilimlerde Metodolojinin Sınırları: İktisat Bağlamında Bir Tartışma
Yazar: Aslan, Vedat Ulvi
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 77 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Toplumsal bilimler,İktisat,Metodoloji,Ücret,Fiyat,Reel soyutlama

Özellikle iktisatta olmak üzere, toplumsal bilimlerde nicel çözümlemelere yer verilmektedir. Ancak toplumsal ilişkilerin ve bunlardan türeyen kategorilerin nicelleştirilmesi, özünde bir soyutlamayıgerektirmektedir. Bu soyutlama gerçek ve gerekli olmakla birlikte, soyutlamayı mümkün kılan toplumsal ilişkilerin özünün göz ardı edilmesine neden olmaktadır. Bu durumda, nicelleştirilebilir görüngüler temelinde yapılan çözümlemeye ilişkin yöntem tartışmaları, bu görüngüleri mümkün kılan ilişkileri ele alamamakta, yapılan şey toplumsal ilişkilerin değil, onun belirli bir biçiminin çözümlenmesiyle sınırlı kalmaktadır. Bu durum, metodoloji tartışmalarında yansımasını bulmakta, doğrulanabilir olmayı tek bilimsel ölçüt görme eğilimindeki çözümlemeler, gerçek soyutlamayı mümkün ve gerekli kılan ilişkileri ele alma kapasitesinden yoksun kalırken, metodoloji tartışmalarında ilişkilerin esasıyla ilgili içeriğin ele alınmadığı görülmektedir. İktisadi çözümlemede karşımıza çıkan iki örnek, ücret ve fiyat kavramlarıdır. Bu kavramlar nicel boyutlarıyla sınırlı bir çözümlemeye konu oldukları ölçüde, bunları ortaya çıkaran ilişkiler, hem çözümlemeye hem metodoloji tartışmalarına dışsal kalmaktadır.

Özellikle iktisatta olmak üzere, toplumsal bilimlerde nicel çözümlemelere yer verilmektedir. Ancak toplumsal ilişkilerin ve bunlardan türeyen kategorilerin nicelleştirilmesi, özünde bir soyutlamayıgerektirmektedir. Bu soyutlama gerçek ve gerekli olmakla birlikte, soyutlamayı mümkün kılan toplumsal ilişkilerin özünün göz ardı edilmesine neden olmaktadır. Bu durumda, nicelleştirilebilir görüngüler temelinde yapılan çözümlemeye ilişkin yöntem tartışmaları, bu görüngüleri mümkün kılan ilişkileri ele alamamakta, yapılan şey toplumsal ilişkilerin değil, onun belirli bir biçiminin çözümlenmesiyle sınırlı kalmaktadır. Bu durum, metodoloji tartışmalarında yansımasını bulmakta, doğrulanabilir olmayı tek bilimsel ölçüt görme eğilimindeki çözümlemeler, gerçek soyutlamayı mümkün ve gerekli kılan ilişkileri ele alma kapasitesinden yoksun kalırken, metodoloji tartışmalarında ilişkilerin esasıyla ilgili içeriğin ele alınmadığı görülmektedir. İktisadi çözümlemede karşımıza çıkan iki örnek, ücret ve fiyat kavramlarıdır. Bu kavramlar nicel boyutlarıyla sınırlı bir çözümlemeye konu oldukları ölçüde, bunları ortaya çıkaran ilişkiler, hem çözümlemeye hem metodoloji tartışmalarına dışsal kalmaktadır.
Türkiye’de Enflasyonun Gelir Eşitsizliğine Etkisinin Mikro Düzeyde Analizi
Türkiye’de Enflasyonun Gelir Eşitsizliğine Etkisinin Mikro Düzeyde Analizi
Yazar: Ünal, İbrahim Barış; Doğan, Mustafa Kadir
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 77 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Enflasyon,Gelir dağılımı,Gelir eşitsizliği,Gini katsayısı,Yoksulluk

Bu çalışmada 2005-18 yılları arasında Türkiye’de enflasyonun gelir eşitsizliğine etkisi Türkiye İstatistik Kurumu tarafından uygulanan Hanehalkı Bütçe Anketi ile Gelir ve Yaşam Koşulları Anketinden eldeedilen iki mikro veri seti kullanılarak incelenmektedir. Farklı gelir seviyelerindeki hanehalklarının yaptıkları harcamaların ana harcama gruplarına dağılımı dikkate alınarak gelir seviyelerine göre hanehalklarının karşı karşıya kaldıkları yıllık enflasyon oranları tespit edilmiştir. Bu oranlar aracılığıyla hanehalklarının reel gelirleri belirlenmiştir. Hanehalklarının reel gelirleri kullanılarak önemli eşitsizlik ölçütleri olan Gini katsayısı ve yüzde payları ile göreli yoksulluk oranı hesaplanmıştır. Hem hanehalkı kullanılabilir gelire göre hem de eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert gelirine göre reel gelir dağılımındaki eşitsizliğin, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan eşitsizlikten daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. 2005-18 döneminde enflasyonunun gelir dağılımının bozulmasında belirgin bir etkiye sahip olduğu ve yüksek ve düşük gelire sahip hanehalkı grupları arasındaki gelir makasının kapanmasını engellediği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu çalışmada 2005-18 yılları arasında Türkiye’de enflasyonun gelir eşitsizliğine etkisi Türkiye İstatistik Kurumu tarafından uygulanan Hanehalkı Bütçe Anketi ile Gelir ve Yaşam Koşulları Anketinden eldeedilen iki mikro veri seti kullanılarak incelenmektedir. Farklı gelir seviyelerindeki hanehalklarının yaptıkları harcamaların ana harcama gruplarına dağılımı dikkate alınarak gelir seviyelerine göre hanehalklarının karşı karşıya kaldıkları yıllık enflasyon oranları tespit edilmiştir. Bu oranlar aracılığıyla hanehalklarının reel gelirleri belirlenmiştir. Hanehalklarının reel gelirleri kullanılarak önemli eşitsizlik ölçütleri olan Gini katsayısı ve yüzde payları ile göreli yoksulluk oranı hesaplanmıştır. Hem hanehalkı kullanılabilir gelire göre hem de eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert gelirine göre reel gelir dağılımındaki eşitsizliğin, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan eşitsizlikten daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. 2005-18 döneminde enflasyonunun gelir dağılımının bozulmasında belirgin bir etkiye sahip olduğu ve yüksek ve düşük gelire sahip hanehalkı grupları arasındaki gelir makasının kapanmasını engellediği sonucuna ulaşılmıştır.
Rasyonel Tercih Yaklaşımı Rehberliğinde Belirleyici Aktörlerin Ülke Seçim Barajı Oranı Tercihi: Türkiye Örneği
Rasyonel Tercih Yaklaşımı Rehberliğinde Belirleyici Aktörlerin Ülke Seçim Barajı Oranı Tercihi: Türkiye Örneği
Yazar: Aslan, Mustafa Çağatay
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 77 No. 4, 2021
Anahtar kelimeler: Seçim sistemi,Seçim barajı,Rasyonel-seçim,Temsilde adalet,Yönetimdeistikrar

“Rasyonel Tercih” yaklaşımına göre, birden fazla seçeneğe sahip olan bir birey amacı ile seçeneklerin sonuçları arasında bağıntı kurarak uygun seçeneğe yönelir. Bu yaklaşım, seçim sisteminin bağımlı değişken olduğu çalışmaların kuramsal zeminlerinde sıklıkla kullanılmıştır. Buna göre, seçim sisteminin nasıl belirlendiği sorusuna cevap önerirken, karar alıcı aktörlerin siyasal amaçları gözetilmelidir. Buna karşın, Türkiye’de seçim sistemini konu alan çalışmalarda, “temsilde adalet” normunu önceleyen cevaplar önerilmiştir. “Nasıl bir seçim sistemi olmalı” gibi normatif sorulara ağırlık verilmişken, “karar alıcı aktörler seçim sistemini nasıl şekillendirir” gibi ampirik sorular yeterince tartışılmamıştır. “Rasyonel tercih” yaklaşımını merkezine alan bu çalışmada, seçim sisteminin bileşenlerinden olan “ülke seçim barajı” üzerinde durulmaktadır. Karşı-olgusal (counterfactual) yöntemle farklı ülke barajı seviyelerinde (%0, %5, %7) 2002–2015 parlamento seçim sonuçlarının üreteceği milletvekili dağılımıyla, belirleyici aktörlerin “yasama çoğunluğunu kazanma” amaçları arasındaki bağıntıyı incelenmektedir. Mevcut %10 seçim barajının korunması veya %7 seviyesine çekilmesi seçenekleri “yasama çoğunluğunu kazanma” öne çıkan “rasyonel tercihler” olarak tanımlanmıştır.

“Rasyonel Tercih” yaklaşımına göre, birden fazla seçeneğe sahip olan bir birey amacı ile seçeneklerin sonuçları arasında bağıntı kurarak uygun seçeneğe yönelir. Bu yaklaşım, seçim sisteminin bağımlı değişken olduğu çalışmaların kuramsal zeminlerinde sıklıkla kullanılmıştır. Buna göre, seçim sisteminin nasıl belirlendiği sorusuna cevap önerirken, karar alıcı aktörlerin siyasal amaçları gözetilmelidir. Buna karşın, Türkiye’de seçim sistemini konu alan çalışmalarda, “temsilde adalet” normunu önceleyen cevaplar önerilmiştir. “Nasıl bir seçim sistemi olmalı” gibi normatif sorulara ağırlık verilmişken, “karar alıcı aktörler seçim sistemini nasıl şekillendirir” gibi ampirik sorular yeterince tartışılmamıştır. “Rasyonel tercih” yaklaşımını merkezine alan bu çalışmada, seçim sisteminin bileşenlerinden olan “ülke seçim barajı” üzerinde durulmaktadır. Karşı-olgusal (counterfactual) yöntemle farklı ülke barajı seviyelerinde (%0, %5, %7) 2002–2015 parlamento seçim sonuçlarının üreteceği milletvekili dağılımıyla, belirleyici aktörlerin “yasama çoğunluğunu kazanma” amaçları arasındaki bağıntıyı incelenmektedir. Mevcut %10 seçim barajının korunması veya %7 seviyesine çekilmesi seçenekleri “yasama çoğunluğunu kazanma” öne çıkan “rasyonel tercihler” olarak tanımlanmıştır.
Hatay’ın Yayladağı İlçesine Göç Eden Suriyelilerin Bütünleşme Süreçleri
Hatay’ın Yayladağı İlçesine Göç Eden Suriyelilerin Bütünleşme Süreçleri
Yazar: Bozkurt, Önder
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 77 No. 3, 2021
Anahtar kelimeler: Zorunlu göç,Yayladağlılar,Suriyeli Bayırbucak Türkleri,Suriyeli Araplar,Bütünleşme

Bu çalışmada, Suriye’de iç çatışma ve güvensizlik ortamının başladığı 2011 yılından itibaren Türkiye’ye göç eden Suriyelilerin, Türkiye’nin en güney ucunda yer alan Yayladağı ilçesine göçleri sonucunda, ilçe sakinleri ile göç edenler arasında ortaya çıktığı görülen sosyal, kültürel ve ekonomik yönlerden karşılıklı bir etkileşim sürecinin boyutları ve bunun ülke geneline yansıyan sonuçları ele alınmaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden görüşme tekniği kullanılan çalışma kapsamında, göç edilen yerde yaşayan Yayladağlılar ile birlikte Suriyeli Bayırbucak Türkleri ve Araplar ile yarı yapılandırılmış görüşme formlarıyla derinlemesine mülakatlar yapılarak kamu görevlileri ve sivil toplum kuruluşu temsilcileri ile birlikte toplam 91 katılımcının görüşlerine yer verilmiştir. Araştırmanın kuramsal arka planı oluşturulurken Friedrich Heckmann’ın bütünleşme teorisinden yararlanılmıştır. Saha araştırmasının sonuçlarından anlaşıldığı üzere, yerli halk ile göç edenler arasında bir kültürlenme ve etkileşim sürecinin yaşandığı ancak bunun ortak dil, kültür gibi özellikler taşıyan Bayırbucaklı Türklerde daha fazla olduğu, Araplarda ise düşük düzeyde kaldığı ortaya konulmuştur.Bu durum da bütünleşmede ortak dil, kimlik ve kültürün önemini bir kez daha ortaya koymuştur.

Bu çalışmada, Suriye’de iç çatışma ve güvensizlik ortamının başladığı 2011 yılından itibaren Türkiye’ye göç eden Suriyelilerin, Türkiye’nin en güney ucunda yer alan Yayladağı ilçesine göçleri sonucunda, ilçe sakinleri ile göç edenler arasında ortaya çıktığı görülen sosyal, kültürel ve ekonomik yönlerden karşılıklı bir etkileşim sürecinin boyutları ve bunun ülke geneline yansıyan sonuçları ele alınmaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden görüşme tekniği kullanılan çalışma kapsamında, göç edilen yerde yaşayan Yayladağlılar ile birlikte Suriyeli Bayırbucak Türkleri ve Araplar ile yarı yapılandırılmış görüşme formlarıyla derinlemesine mülakatlar yapılarak kamu görevlileri ve sivil toplum kuruluşu temsilcileri ile birlikte toplam 91 katılımcının görüşlerine yer verilmiştir. Araştırmanın kuramsal arka planı oluşturulurken Friedrich Heckmann’ın bütünleşme teorisinden yararlanılmıştır. Saha araştırmasının sonuçlarından anlaşıldığı üzere, yerli halk ile göç edenler arasında bir kültürlenme ve etkileşim sürecinin yaşandığı ancak bunun ortak dil, kültür gibi özellikler taşıyan Bayırbucaklı Türklerde daha fazla olduğu, Araplarda ise düşük düzeyde kaldığı ortaya konulmuştur.Bu durum da bütünleşmede ortak dil, kimlik ve kültürün önemini bir kez daha ortaya koymuştur.
Bilgi, Fikri Mülkiyet ve Kurumsal Değişim: Dördüncü Sanayi Devrimi’ni Kurumsal Bir Çerçeveye Oturtmak
Bilgi, Fikri Mülkiyet ve Kurumsal Değişim: Dördüncü Sanayi Devrimi’ni Kurumsal Bir Çerçeveye Oturtmak
Yazar: Gürpınar, Erkan
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 77 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Bilgi,Bilim,Teknoloji,Fikri mülkiyet hakları,Sanayi devrimleri.

Sanayi 4.0 günümüzde yapay zeka, makine öğrenmesi, nesnelerin interneti, akıllı fabrikalar gibi teknolojileri ve beraberinde getirdiği kurumsal değişimi tanımlamak için başvurulan bir kavramdır. Sadece yeni teknolojilerin rolüne odaklanmak teknolojik değişimin toplumsal boyutunu göz ardı etmemize neden olabilmektedir. Burada kastedilen, yeni teknolojilerin nasıl bir kurumsal çerçevede seçildiğinin ve geliştirildiğinin anlaşılmasıdır. Bu bağlamda, yazıda teknolojik değişim ile fikri mülkiyet hakları arasındaki ilişki ele alınmaktadır. Sanayi 4.0 tartışmalarına ilişkin teknolojik değişimler iki alandaki fikri mülkiyet hakları genişlemesiyle sıkı sıkıya ilişkilidir. İlki 1980’lerden sonra hızlanan ve bilimsel bilgiyi içeren düzenlemeleri kapsarken, tarihsel olarak daha gerilere dayanan ikinci gelişme işyerindeki bilginin yasal statüsüyle ilgilidir. Bu iki alandaki yararlı bilgi son iki yüzyılda firmanın malı haline gelmiştir.

Sanayi 4.0 günümüzde yapay zeka, makine öğrenmesi, nesnelerin interneti, akıllı fabrikalar gibi teknolojileri ve beraberinde getirdiği kurumsal değişimi tanımlamak için başvurulan bir kavramdır. Sadece yeni teknolojilerin rolüne odaklanmak teknolojik değişimin toplumsal boyutunu göz ardı etmemize neden olabilmektedir. Burada kastedilen, yeni teknolojilerin nasıl bir kurumsal çerçevede seçildiğinin ve geliştirildiğinin anlaşılmasıdır. Bu bağlamda, yazıda teknolojik değişim ile fikri mülkiyet hakları arasındaki ilişki ele alınmaktadır. Sanayi 4.0 tartışmalarına ilişkin teknolojik değişimler iki alandaki fikri mülkiyet hakları genişlemesiyle sıkı sıkıya ilişkilidir. İlki 1980’lerden sonra hızlanan ve bilimsel bilgiyi içeren düzenlemeleri kapsarken, tarihsel olarak daha gerilere dayanan ikinci gelişme işyerindeki bilginin yasal statüsüyle ilgilidir. Bu iki alandaki yararlı bilgi son iki yüzyılda firmanın malı haline gelmiştir.