Ayvalık’ta Silah Kaçakçılığı (1890-1912)
Arms Smuggling in Ayvalık (1890-1912)
Yazar: Sarıay, Ercimet
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi No. 66, 2020
Anahtar kelimeler: Ayvalık, Arms Smuggling, Precautions, Public Order, Punishment ; Ayvalık,Silah Kaçakçılığı,Tedbir,Asayiş,Cezalandırma

Silah ticareti ve kaçaklığı, geçmişten günümüze hemen hemen her devletin karşı karşıya kaldığı önemli sorunlardan biri olmuştur. Özellikle bilim ve teknoloji alanındaki gelişmelerin yoğunlaştığı XIX. yüzyıl ve XX. yüzyılın başlarında söz konusu soruna ilişkin hassasiyet daha da artmıştır. Osmanlı Devleti gibi geniş topraklara sahip olan ve bu toprakları kontrol etmekte zorlanan bir devlet için de bu mesele hayati bir önem arz etmiştir. Bu bağlamda Osmanlı Devleti, toprak bütünlüğünü koruyabilmek adına silah kaçakçılığını engellemeye çalışmıştır. Ancak Avrupalı büyük güçler Osmanlı Devleti’ne karşı isyan eden etnik ve dini topluluklara silah yardımında bulunmaktan kaçınmamışlardır. Hüdavendigar vilayetine tabi Karesi sancağına bağlı Ayvalık kazası, XIX. yüzyılın sonları ile XX. yüzyılın başlarında canlı bir ticarete sahip olmuştur. Bu minvalde bilhassa gayrimeşru yollardan yapılan ticaretin ilk akla geleni hemen her dönem silah kaçakçılığı olmuştur. Osmanlı Devleti, silah kaçakçılığının siyasi, ekonomik ve güvenlik boyutlarını göz önünde bulundurarak bir takım önlemler almıştır. Ancak incelenen dönemde ortaya çıkan iç ve dış gelişmeler alınan önlemlerin etkili olmasını engellemiştir. Bu çalışmanın amacı, siyasi, askeri ve ekonomik belirsizlik ortamında Ayvalık kazasında silah kaçakçılığının boyutlarını, kaçakçılık güzergâhlarını, kaçakçıların faaliyetlerini, devletin kaçakçılığı önlemek için aldığı tedbirleri ve kaçakçıların ne şekilde cezalandırıldıklarını genel hatlarıyla ortaya koyabilmektir. Çalışmada ağırlıklı olarak arşiv kayıtları ve Meclis-i Mebusan Zabıt Ceridesinin yanı sıra, konuyla ilişkili araştırma ve tetkik eserlerinden yararlanılmıştır.

Arms trade and smuggling have been an important problem faced by every state since the past. In the 19th and at the beginning of 20th centuries with the developments especially in science and technology, the sensitivity to the problem increased. This issue was of vital importance for the Ottoman Empire controlling vast territories. In this context, the Ottoman Empire tried to prevent arms smuggling in order to protect its territorial integrity. However, the great European powers did not hesitate to provide arms to aid to the ethnic and religious communities that rebelled against the Ottoman Empire. Ayvalık village had a lively trade in the end of 19th and at the beginning of the 20th century. In this regard, the first thing that comes to mind especially in the illegitimate way of trade was arms smuggling in almost every period. However, internal and external developments that emerged during the period under review prevented the measures taken from being effective. The aim of this study is to reveal the dimensions of arms smuggling, smuggling routes, activities of smugglers, measures taken by the state to prevent smuggling and how the smugglers were punished in Ayvalık village in an environment of political, military and economic uncertainty.