Fen Bilgisi Öğretmenlerinin Özel Alan Yeterlikleri Bağlamında Öz Yeterlikleri
Self-Efficacy of Science Teachers in the Context of Specific Field Competencies
Yazar: Candaş, Bahar; Özmen, Haluk
Dergi: Anadolu Journal of Educational Sciences International, Vol. 12 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: science teachers,self-efficacy,specific field competencies ; fen bilgisi öğretmenleri,öz yeterlik,özel alan yeterlikleri

Çağın gereklerine sahip bireyleri yetiştirebilmek için eğitim-öğretim sisteminde yapılan değişiklikler, öğretmenlerin sahip olması beklenen yeterliklerin belirlenmesi ihtiyacını açığa çıkarmıştır. 90’lı yılların sonlarında başlayan öğretmen yeterlikleri belirleme çalışmalarında genel yeterliklerin belirlenmesinin yanı sıra alana özgü yeterlikler de belirlenmiştir. Fen bilgisi özel alan yeterlikleri belirlenen bu alanlardan birisi olup fen bilgisi öğretmenleri ve öğretmen adaylarına mesleki gelişim hedeflerine ulaşmada bir kılavuz görevi görmektedir. Fen bilgisi öğretmenlerinin bu yeterliklere sahip olmaları kadar öğretimlerine yansıtmaya yönelik öz yeterlik inançlarının yüksek olması önemlidir. Bu çalışmada da fen bilgisi öğretmenlerinin özel alan yeterliklerine yönelik öz yeterliklerinin çeşitli değişkenler bağlamında tespit edilmesi amaçlanmıştır. Çalışma, karma yöntem araştırmalarından nicel ve nitel araştırma süreçlerinin beraber yürütüldüğü yakınsayan paralel desene göre yürütülmüştür. Çalışmanın nicel sürecinde yer alan Özel Alan Yeterliklerine Yönelik Öz Yeterlik Ölçeğine 91 öğretmen cevap verirken bu öğretmenlerden gönüllü olan 18 öğretmenle nitel süreci oluşturan yarı yapılandırılmış görüşmeler yürütülmüştür. Ölçekten elde edilen veriler istatistiki analize, görüşme sorularından elde edilen veriler ise betimsel analize tabi tutulmuştur. Ölçeğin mesleki gelişim boyutu hariç diğer alt boyutlarından elde edilen verilere göre fen bilgisi öğretmenlerinin öz yeterlikleri cinsiyet, hizmet yılı ve okulun konumu değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermezken mesleki gelişim alt boyutunda hizmet süresi daha az olan öğretmenler lehine farklılaşmaktadır. Deneyimi kısmen daha az olan bu öğretmenler görüşmelerde de mesleki gelişim temasına yönelik deneyimli öğretmenlere göre daha fazla görüş belirtmişlerdir. Çalışmanın genelinde, öğretmenlerin, öğretimi destekleme temasına yönelik öz yeterlik inanç puanları en yüksek olup görüşmelerden elde edilen verilerde de öğretmenlerin bu temaya yönelik daha fazla görüş ifade ettikleri belirlenmiştir. Öğretmenlerin öz yeterliklerinin özel alan yeterliklerini oluşturan yeterlik alanlarına göre farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır.

The changes in the education system in order to train individuals who meet the requirements of the age have revealed the need for determining the competencies that teachers are expected to have. In the studies on teacher competencies, which started in the late 90s, besides determining general competencies, specific field competencies were also determined. Science specific field competencies serve as a guide for science teachers and candidates in achieving their professional development goals. Science teachers have high self-efficacy beliefs for including them in their teaching practices besides having these competencies is important. The aim of this study is to determine science teachers' self-efficacy towards specific field competencies in the context of various variables. The study was conducted to the convergent parallel design in which quantitative and qualitative research processes from mixed method research are carried out together. While 91 teachers answered scale, which was included in the quantitative process of the study, semi-structured interviews which constituted the qualitative process were conducted with 18 teachers who volunteered from these teachers. The data obtained from the scale were tested to statistical analysis, and the data obtained from the interviews were subjected to descriptive analysis. According to the data obtained from the sub-dimensions (except professional development) science teachers' self-efficacy did not differ significantly according to the determined variables, while the professional development sub-dimension differs in favor of teachers with less service time. These teachers, who had less experience, expressed more opinions about the professional development theme in the interviews compared to the experienced teachers. It was determined that teachers' self-efficacy belief scores for the theme of supporting teaching were the highest, and in the data obtained from the interviews, teachers expressed more opinions about this theme. It was concluded teachers' self-efficacy beliefs differ according to the sub-competence fields that make up the specific field competencies.