KORUMA SORUMLULUĞU: DARFUR KRİZİ VE LİBYA MÜDAHALESİ ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME
THE RESPONSIBILITY TO PROTECT: AN EVALUATION IN THE CONTEXT OF DARFUR CRISIS AND LIBYA INTERVENTION
Yazar: Sürücüoğlu, Orkun
Dergi: Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 19 No. 4, 2016
Anahtar kelimeler: Responsibility to Protect,Humanitarian Intervention,ICISS,Darfur,Libya ; Koruma Sorumluluğu,İnsani Müdahale,ICISS,Darfur,Libya

1990’lı yıllardadüzenlenen uluslararası askeri müdahaleler, insan haklarının korunmasıdüşüncesi ile devletin egemenliği ilkesi arasında gerilim oluşturmuş ve bumüdahalelerin hukukiliği tartışmaya açılmıştır. Bu konuda normatif birkonsensüs oluşturmak üzere kurulan komisyonun (International Commission onIntervention and State Sovereignty) “koruma sorumluluğu” kavramıyla ortayakoyduğu görüşler kimi değişikliklerle 2005 Birleşmiş Milletler (BM) DünyaZirvesi’nin Sonuç Bildirgesi’nde kendine yer bulmuştur. Özellikle 2011 yılındaLibya’ya yapılan askeri müdahaleden sonra uluslararası kamuoyunda korumasorumluluğu kavramı tekrar gündeme gelmiştir. Bu çalışmanın amacı, koruma sorumluluğununhukuki bir norm statüsüne ulaşıp ulaşmadığını tartışmaktır. Bunun içinDarfur’da neden askeri müdahale yapılamayıp da Libya’da yapıldığı irdelenmekteve bu karşılaştırma üzerinden çıkarımlarda bulunulmaktadır. Çalışma, korumasorumluluğunun henüz hukuki bir norm olmadığı, ancak ahlaki bir norm olarak öneçıktığını ileri sürmektedir. İlgili durumlarda askeri müdahalenin yapılmasındaBM Güvenlik Konseyi’nin daimi üyelerinin çıkarları ve bölgesel örgütlerin tavrıtemel etken olmaktadır. Müdahale seçeneğinin olay bazlı değerlendirme sonucundagündeme gelmesi ve devletleri gerektiğinde müdahaleye zorlayacak bir mekanizmabulunmaması da bu bağlamda önemli eksiklikler olarak göze çarpmaktadır.

The international military interventions occurred inthe 1990s caused a tension between the idea of protecting human rights and theprinciple of state sovereignty; and the legality of the interventions hasbecome controversial. The Commission (International Commission on Interventionand State Sovereignty) that was established to form a normative consensus putforward its views through the concept of “responsibility to protect” and theseviews were upheld in the United Nations (UN) 2005 World Summit OutcomeDocument. Particularly, after the military intervention in Libya in 2011, theconcept of the responsibility to protect has come to the fore again. The aim ofthis study is to discuss whether the responsibility to protect has reached thestatus of a legal norm. For this purpose, it will be examined why there was notmade a military intervention in Darfur but in Libya, and the deductions will bemade through this comparison. The study claims that the responsibility toprotect has not become a legal norm yet, but a moral one. The interests ofpermanent members of the UN Security Council and the attitude of regionalorganizations are the main factors in making a military intervention inrelevant cases. The case-based evaluations and absence of a mechanism thatwould compel the states to a military intervention in necessary circumstancesseem to be the deficiencies in this context.