Atatürk Barajı Gölü'ndeki sazanların (Cyprinus carpio L.) iyon homeostazisi ve ozmoregülasyonunda rol oynayan enzimler üzerine kirliliğin etkisi
Effect of pollution on enzymes playing role in ion homeostasis and osmoregulation of carps (Cyprinus carpio L.) in Atatürk Dam Lake
Yazar: Fırat, Özge; Temiz, Özge; Fırat, Özgür
Dergi: Su Ürünleri Dergisi, Vol. 42 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Structural Biology ; Yapısal Biyoloji ; Aquaculture and Fisheries (Other) ; Sucul Kültür ve Balıkçılık (Diğer) ; Atatürk Barajı Gölü,Cyprinus carpio,balık,ATPaz,su kirliliği ; Atatürk Dam Lake,Cyprinus carpio,fish,ATPaz,water pollution

Atatürk Barajı Gölü Türkiye’deki en büyük baraj olması (i); çevresindeki yerleşim bölgelerindeki yoğun faaliyetlerden kaynaklı kirleticilerden etkilenmesi (ii); ekonomik, ticari ve besin değeri yüksek su ürünleri içermesi (iii); su kalitesinde ve/veya balıklarda istenmeyen değişimlerin insanları da etkileme potansiyeli (iv) nedeniyle son yıllarda toksikolojik araştırmaların odağı halindedir. Sunulan çalışmada baraj gölünün Adıyaman il sınırlarındaki göreceli olarak temiz olan Samsat ve kentsel aktivitelerden etkilenen Sitilce bölgeleri ile Şanlıurfa il sınırlarındaki tarımsal aktivitelerden etkilenen Bozova bölgesinde 2021 yılının Eylül ayında yakalanan sazanların (Cyprinus carpio) dokularındaki Na+/K+-ATPaz (EC 3.6.3.9), Ca+2-ATPaz (EC 3.6.3.8) ve Mg+2-ATPaz (EC 3.6.3.2) aktivitelerindeki değişimler araştırılmıştır. Samsat bölgesi ile karşılaştırıldığında Sitilce ve Bozova bölgesi balıklarının solungaç, karaciğer, bağırsak ve böbrek dokularında incelenen tüm ATPaz enzim aktivitelerinde anlamlı azalışlar gözlemlenirken, kas dokusu enzim aktivitelerinde bir değişim gözlenmemiştir. Çalışmamız Atatürk Baraj Gölü'ndeki kirleticilerin balıklarda iyon dengesi, iyon homeostazisi ve ozmoregülasyon mekanizmaları üzerinde toksik etkilere sahip olduğunu ve ATPazların sucul ekosistemlerde kirliliğin belirlenmesinde yararlı biyobelirteçler olarak kullanılabileceğini açıkça ortaya koymuştur.

The Atatürk Dam Lake has recently become the focus of toxicological research due to the fact that it is the largest dam in Türkiye (i); that it is affected by pollutants originating from the intensive activities in the residential areas around the dam (ii); that it contains aquatic products with high economic, commercial and nutritional value (iii); and that undesirable changes in water quality and/or fish have the potential to affect humans (iv). In the current work, changes in the Na+/K+-ATPase (EC 3.6.3.9), Ca2+-ATPase (EC 3.6.3.8) and Mg2+-ATPase (EC 3.6.3.2) activities in the tissues of carps (Cyprinus carpio) caught in Samsat (relatively clean area) and Sitilce (area affected by urban activities) in the Adıyaman province borders and Bozova (area affected by agricultural activities) in the Şanlıurfa province borders of the dam lake in september 2021 were determined. When the Samsat region was compared, significant decreases were observed in all ATPase enzyme activities examined in gill, liver, intestine and kidney tissues of fish from Sitilce and Bozova regions, while enzyme activities in muscle tissue did not show any significant change. Our study clearly demonstrated that the pollutants in the Atatürk Dam Lake have toxic effects on ion balance, ion homeostasis and osmoregulation mechanisms in fish and that ATPases can be used as useful biomarkers in determining pollution in aquatic ecosystems.