Ayı Piyasası mı, Boğa Piyasası mı? Markov Rejim Değişim Modeli ile Borsa İstanbul için bir Analiz
Bear Market or Bull Market? An Analysis for İstanbul Stock Exchange with Markov Regime Switching Model
Yazar: Samırkaş, Mustafa Can
Dergi: İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Vol. 10 No. 3, 2021
Anahtar kelimeler: Business Administration ; İşletme ; BIST100,Bull Market,Bear Market,Exchange Rate,Markov Regime Switching Model ; BIST100,Boğa Piyasası,Ayı Piyasası,Dolar Kuru,Markov Rejim Değişim Modeli

Çalışma kapsamında BİST100 endeksinde doğrusal olmayan davranışı ve boğa, ayı piyasası rejimlerini belirlemek için Markov Rejim Değişim modeli kullanılmıştır. Yüksek getiri rejimleri boğa piyasası rejimi, düşük ya da negatif getiri dönemleri ise ayı piyasası rejimi olarak tanımlanmıştır. Çalışmada 04.01.2010 – 31.12.2020 tarihlerini kapsayan son on yıllık periyotta günlük BIST100 endeks değerlerinin logaritmik getirileri kullanılmıştır. BIST100 endeksinin logaritmik getirisi için uygun sabit geçiş olasılıklı Markov rejim değişim modeli olarak MS(2)-AR(0) modeli belirlenmiştir. Ayrıca BIST100 endeksinin getiri serisinin ayı piyasası rejimi ve boğa piyasası rejimi dönemleri üzerinde dolar kuru değişiminin bir gecikmeli değerinin etkisinin olup olmadığı, uygun model olarak tespit edilen zaman değişkenli geçiş olasılıklı TVTP-MS(2)-AR(0) modeli ile de sınamıştır. MS(2)-AR(0) modeliyle yapılan analizler sonucunda BIST getiri serisinin boğa piyasasındayken bir sonraki dönemde tekrardan boğa piyasasında kalma olasılığı yaklaşık %87; ayı piyasasındayken tekrardan ayı piyasasında kalma olasılığı ise yaklaşık %97 olduğu tespit edilmiştir. BIST getirileri boğa piyasası rejimindeyken bir sonraki dönemde ayı piyasası rejimine geçme olasılığı yaklaşık %12,9 iken ayı piyasası rejimindeyken bir sonraki dönemde boğa piyasası rejimine geçme olasılığı yaklaşık %3’tür. Bununla birlikte BIST getiri serisinin yükseliş rejiminde ortalama 7,75 gün kalırken, düşüş rejiminde 32,64 gün kaldığı tespit edilmiştir. Dolar kurunun rejim geçiş olasılıklarına etkisi dikkate alındığında TVTP-MS(2)-AR(0) Modelinin analiz sonuçlarında dolar kurunun boğa piyasası kalıcılığında etkisi olduğu tespit edilmiştir. BIST getiri serisinin boğa piyasası rejimindeyken bir sonraki dönemde tekrardan boğa piyasası rejiminde kalma olasılığı MS(2)-AR(0) modeline göre artmış ve %96,20 olmuştur. Ayı piyasası rejimindeyken tekrardan ayı piyasasında kalma olasılığı ise yaklaşık %86’dir.  BIST getirileri boğa piyasası rejimindeyken bir sonraki dönemde ayı piyasası rejimine geçme olasılığı yaklaşık %3,8 iken ayı piyasası rejiminden bir sonraki dönemde boğa piyasası rejimine geçme olasılığı yaklaşık %13,9 olarak tespit edilmiştir. Ayrıca bilgi kriterleri dikkate alınarak TVTP(2)-AR(0) modelinin MS(2)-AR(0) modeline göre daha güçlü sonuçlar verdiği tespit edilmiştir.

Within the scope of the study, Markov Regime Switching model was used to determine non-linear behavior and bull and bear market rejimes in BIST100 index. High return regimes are defined as bull market regimes, while low or negative returns rejimes are defined as bear market regimes. In the study, the logarithmic returns of daily BIST100 index values for the last ten-year period covering the dates 04.01.2010 - 31.12.2020 were used. The MS (2) -AR (0) model was determined as suitable model for the logarithmic return of the BIST100 index. In addition, the BIST100 index return series was tested with the time-varying transition probability TVTP-MS (2) -AR (0) model, which is determined as an appropriate model, to determine whether a lagged value of the dollar rate change has an effect on the bear market regime and bull market regime.As a result of the MS (2) -AR (0) model analysis, the probability of the BIST return series to remain in the bull market again in the next period while in the bull market is approximately 87%; The probability of remaining in the bear market again while in the bear market regime is approximately 97%. While BIST returns are in the bull market rejime, the probability of switching to a bear market regime in the next period is approximately 12.9%. While BIST returns are in the bear market regime the probability of switching to a bull market in the next period is approximately 3%. In addition, while the BIST returns series remained an average of 7.75 days in the rising regime and it remained 32.64 days in the fall regime. Considering the possible effect of dollar exchange rate on regime transition possibilities, the analysis results of the TVTP-MS (2) -AR (0) Model revealed that the dollar exchange rate has an effect on the bull market permanence. The probability of the BIST returns series to remain in the bull market regime again in the next period increased according to the MS (2) -AR (0) model and became 96.20%. The probability of remain in the bear market again while in a bear market regime is approximately 86%. While BIST returns are in the bull market rejime, the probability of switching to a bear market regime in the next period is approximately 3,8%. While BIST returns are in the bear market regime the probability of switching to a bull market in the next period is approximately 13,9%. In addition, considering the information criteria, it was determined that the TVTP (2) -AR (0) model gave stronger results than the MS (2) -AR (0) model.