Ergenler için Deprem Sonrası Bilişler Ölçeği’nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışmaları
Development of Post-Earthquake Cognitions Scale for Adolescents: Validity and Reliability Studies
Yazar: Demir, Safa; Koçtürk, Nilüfer
Dergi: Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 27 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Scale Development ; Ölçek Geliştirme ; School Counseling ; Okul Psikolojik Danışmanlığı ; Psychological Counseling and Guidance (Other) ; Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık (Diğer) ; Deprem sonrası bilişler,ölçek,bilişsel yaklaşım,geçerlik ve güvenirlik ; post-earthquake,cognitions,scale,cognitive approach,validity and reliability

Bilişsel yaklaşıma göre bireylerin yaşadıkları travmatik bir olay karşısında vereceği tepkiler bireyin bilişleri ile ilişkilidir. Buradan hareketle deprem deneyimlemiş ergenlerin deprem sonrası ruh sağlığı sorunları yaşamalarında ve sorunların kronikleşmesinde bilişlerinin önemli rolü olduğu söylenebilir. Bu çalışmanın temel amacı, deprem deneyimlemiş olan ergenlerin deprem sonrası bilişlerini değerlendirmeye dönük olarak geçerli ve güvenilir ölçümler yapan bir ölçme aracı geliştirmektir. Çalışma 854 deprem deneyimlemiş lise öğrencisinin (Erkek = 337, %39,5; Kadın = 517, %60,5) katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin geçerlik değerlendirmeleri için uzman görüşü, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri, ölçüt geçerliliği, yakınsak geçerlilik ve ayırt edici geçerlik analizleri yapılmıştır. Yapılan tüm geçerlilik ölçümleri neticesinde ölçeğin 16 maddeli ve 4 faktörlü yapısının bahsi geçen tüm geçerlilik kriterlerini sağladığı tespit edilmiştir. Güvenirlik ölçümleri için ise kompozit güvenirlik değerleri, iç tutarlılık katsayıları ve test-tekrar test korelasyonları incelenmiştir. Ölçeğin tüm güvenirlik ölçümlerinin de güvenirlik kriterlerini sağladığı görülmüştür. Tüm bunlardan hareketle 16 madde 4 boyutlu Ergenler için Deprem Sonrası Bilişler Ölçeği’nin lise öğrencilerinde geçerli ve güvenilir ölçümler yaptığı tespit edilmiştir.

According to the cognitive approach, how individuals will be affected by a traumatic event and their mental health are related to their cognitions. From this point of view, it can be said that cognitions play an important role in the post-earthquake mental health problems of adolescents who have experienced an earthquake and in the chronicisation of these problems. The main purpose of this study is to develop a valid and reliable measurement tool to assess the post-earthquake cognitions of adolescents who have experienced an earthquake. The study was conducted with the participation of 854 high school students (Male = 337, 39.5%; Female = 517, 60.5%) who experienced an earthquake. Expert opinion, exploratory and confirmatory factor analyses, criterion validity, convergent validity, and discriminant validity analyses were conducted for validity assessments of the scale. As a result of all validity measurements, it was determined that the scale met all validity criteria. For reliability measurements, composite reliability values, internal consistency coefficients, and test-retest correlations were analyzed. It was seen that the scale met the reliability criteria of all reliability measurements. Based on all these, it was determined that the 16-item, 4-dimensional Post-Earthquake Cognitions Scale for Adolescents is valid and reliable for high school students.