1980-2020 Döneminde Türkiye’de İhracat, İthalat ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Eşbütünleşme ve Nedensellik İlişkileri
The Cointegration and Causality Relationships Between Export, Import and Economic Growth in Turkey in the Period 1980-2020
Yazar: Çatalbaş, Nazım
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi No. 73, 2021
Anahtar kelimeler: Foreign Trade,Economic Growth,Cointegration,Casuality ; Dış Ticaret,Ekonomik Büyüme,Eşbütünleşme. Nedensellik

BBu çalışmada, 1980 sonrası dönemde, Türkiye’de ihracat, ithalat ve ekonomik büyüme arasındaki eşbütünleşme ve nedensellik ilişkileri araştırılmıştır. İhracata dayalı sanayileşme politikalarının izlendiği bu dönem dış ticaret ve ekonomik büyüme ilişkileri açısından önemlidir. Analiz için 1980-2020 dönemine ait yıllık veriler kullanılmıştır. Durağanlık sınaması için Zivot-Andrews (1992) birim kök testi, eşbütünleşme ilişkisi için Gregory-Hansen (1996) eşbütünleşme analizi ve nedensellik ilişkisi için Toda-Yamamoto nedensellik analizi tercih edilmiştir. Durağanlık ve eşbütünleşme analizlerinde tek yapısal kırılmaya imkân tanıyan yöntemler seçilmiştir. Çalışmanın deneysel bulgularına göre, seriler birinci farkta durağandır. Gregory-Hansen eşbütünleşme analizi sonucuna göre, seriler arasında uzun dönemli ilişki mevcuttur. Eşbütünleşme katsayıları ise DOLS, FMOLS ve CCR yöntemleri ile tahmin edilmiştir. DOLS’a göre, uzun dönemde, ihracat, ithalat ve kukla değişken ekonomik büyüme üzerinde anlamlı etkiye sahiptir. FMOLS ve CCR’ye göre, uzun dönemde, ihracat ekonomik büyüme üzerinde anlamlı bir etkiye sahiptir. Toda-Yamamoto nedensellik sınamasında ithalat ve ekonomik büyüme arasında karşılıklı nedensellik ile ihracattan ithalata ve ekonomik büyümeye doğru tek yönlü nedensellik tespit edilmiştir.

In this study, the cointegration, and causality relationships between export, imports, and economic growth have been investigated in Turkey in the post-1980 period. The period that export-based industrialization policies were followed, is important in terms of foreign trade and economic growth relations. For the analysis, annual data for the period 1980-2020 were used. Zivot-Andrews (1992) unit root test was preferred for the test of stationarity, For the cointegrating relationship, Gregory-Hansen (1996) cointegration analysis was preferred. Toda-Yamamoto causality analysis was preferred for the causality relationship. In the stationarity and cointegration analyzes, methods enabling single structural break were selected. According to the experimental findings of the study, the series are stationary at first difference. As regards the results of Gregory-Hansen cointegration analysis, there is long-term relationship between the series. Cointegration coefficients were estimated by DOLS, FMOLS and CCR methods. According to DOLS, in the long run, exports, imports and dummy variables have significant effects on economic growth. According to FMOLS and CCR, in the long run, exports have a significant effect on economic growth. In the Toda-Yamamoto causality test, reciprocal causality relationship between imports and economic growth, and one-way causality relationship from export to import and economic growth were determined.