Türkiye Siyasetini Bir İstisna Olarak Kurmak: Kapitalizm ve Demokrasi Tanımlarının Sürekliliği
Making Turkish Politics an Exception: The Persistence of Definitions of Capitalism and Democracy
Yazar: Kabalay, Berkay; Yücel, Yunus
Dergi: Mülkiye Dergisi No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Turkish Political Life ; Türk Siyasal Hayatı ; Kapitalizm,Demokrasi,Türkiye Siyaseti,Rekabetçi Otoriterlik,Merkez-Çevre ; Capitalism,Democracy,Turkish Politics,Competitive Authoritarianism,Center-Periphery

Kapitalizm ve demokrasi kavramlarının tanımlanışı Türkiye siyasetini anlamak için alternatif açıklamalar sunduklarını iddia eden bazı yaklaşımlarda süreklilik göstermektedir. Bu çalışma, kapitalizm ve demokrasi tanımlarındaki metodolojik ve ontolojik ortak noktaları tespit edip, bu noktaların teorik ön kabullerini eleştirmeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla merkez-çevre analizi ile rekabetçi otoriterlik kavramı örnek olarak ele alınmıştır. Bu iki yaklaşım hem kapitalizm hem de demokrasi kavramını iki temel ontolojik ayrım çerçevesinde tanımlar. Bir taraftan kapitalizm ekonomik ile politik olan arasındaki ontolojik ayrımın üzerinde yükselir. Bu tanımlama ilk olarak tarih dışı bir analize yaslandığı için problemlidir. İdealleştirilmiş Batı vakasında bu ontolojik ayrımı yaratan burjuvazinin Türkiye’deki eksikliği üzerinden bir değerlendirme yapılarak tarihsel bir anlatı kurulmaktadır. İkinci problem ise tarih dışı tanımlanması dolayısıyla kapitalizmin toplumsal ve siyasal etkilerinin, özellikle sömürü ilişkilerinin, üzerinin örtülmesidir. Kapitalizm, muhalif ama hegemonik yaklaşımların liberal teorik kökenleriyle de uyumlu bir biçimde, burjuvazinin rasyonel ve iktisadi eylemleri aracılığıyla yaratılan zenginleşme ile tanımlanır. Üçüncü problem, Türkiye vakasında bu zenginleşmenin önüne konulan engel ile ilgilidir. Fetişleştirilmiş bir devlet tanımına yaslanarak, devletin siyasal eylemlerinin rasyonel ve ekonomik eylemleri kirletmesi sonucunda kapitalizmin istisnai olduğu ifade edilir. Böylelikle devlet-sermaye ilişkilerinin politik tarafı görmezden gelinmektedir. Diğer taraftan, bu yaklaşımların demokrasi tanımı devlet ile sivil toplum arasındaki ontolojik ayrıma dayanır. İlk olarak bu tanımlama, tarih dışı olduğu için problemlidir. Burjuvaziye ve devlete biçilen idealize edilmiş ve çatışan roller, burjuvazinin kendiliğinden demokratik siyaseti getireceğine ilişkin bir anlatıya dönüşmektedir. Bunun doğal sonucu da liberal demokrasi teorisinin etkilerinin sonucunda, siyasetin elitler arası bir oyuna indirgenmesidir. Temel odak noktası burjuvazinin demokratik kurum ve süreçleri kurma ve güçlendirme konusundaki içsel kapasitesinin gerçekleşmesi olduğu için, demokratik siyaset seçim prosedürü ve kurumsal düzenlemelerle kısıtlıdır. Demokrasi tanımının üçüncü problemi de bu demokratik siyaset kurgusunda halkın sosyal problemlerin politize edilmesiyle kurulan bir özneden ziyade, halihazırda var olan eğilimleriyle temsil edilmesi gereken bir nesneye dönüşmesidir. Sonuç olarak, merkez-çevre ve rekabetçi otoriterlik yaklaşımları, kapitalizm ve demokrasi tanımlarıyla süreklilik yaratmaktadır. Kavramsallaştırmaları toplumsal mücadeleleri ve sömürü karşıtı emek hareketlerini siyaset alanının dışında bırakmaktadır.

Certain approaches claiming to offer alternative explanations for understanding Turkish politics persistently adhere to specific definitions of capitalism and democracy. This study aims to identify the methodological and ontological commonalities in these definitions and to criticize their theoretical presuppositions. To this end, the center-periphery analysis and the concept of competitive authoritarianism are taken as examples. Both approaches define capitalism and democracy through two key ontological distinctions. On the one hand, capitalism relies on the ontological distinction between the economic and the political. This is problematic primarily because it relies on an ahistorical analysis. A historical narrative is constructed by evaluating Turkey in the absence of the bourgeoisie, who created the ontological distinction in the idealized Western case. The second issue is that, due to the ahistorical definition, the socio-political effects of capitalism, particularly relations of exploitation, are overlooked. Capitalism, in line with the liberal theoretical roots of the dissident but hegemonic approaches, is defined as enrichment through the rational and economic behavior of the bourgeoisie. The third problem concerns the obstacle to this enrichment in the case of Turkey. Capitalism is exceptional in Turkey due to a fetishized definition of the state that distorts rational and economic actions. Thus, the political aspect of state-capital relations is neglected. On the other hand, the notion of democracy is based on the ontological distinction between the state and civil society. First, this definition is problematic because it is ahistorical. The idealized and conflicting roles assigned to the bourgeoisie and the state produce a narrative in which the former is assumed to constitute democratic politics. The natural consequence of this is the reduction of politics to a game among elites as a result of the influence of the liberal theory of democracy. Since the main focus is on realizing the bourgeoisie’s inherent capacity to establish and strengthen democratic institutions and processes, democratic politics is limited to the electoral procedure and institutional arrangements. The third issue with this conceptualization of democracy is that people are transformed into objects with pre-existing tendencies needing representation, rather than as subjects constructed through the politicization of social problems in the formation of democratic politics. Consequently, both the center-periphery and competitive authoritarianism approaches reproduce continuity in their definitions of capitalism and democracy. Their frameworks exclude social struggles and anti-exploitation labor movements from the realm of politics.