Uzamsal Referans Çerçeveleri ve Türkçedeki Görünümleri Üzerine Bir İnceleme
Spatial Frames of Reference and an Investigation of Their Representations in Turkish
Yazar: Atak, Ata; Uzun, Gülsün Leyla
Dergi: Dilbilim Araştırmaları Dergisi, Vol. 30 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: space,spatial language,spatial frames of reference ; uzam,uzamsal dil,uzamsal referans çerçeveleri

Buçalışma uzamsal referans çerçeveleri üzerine Türkçeden bakıldığında ne türgörünümlere erişilebileceği sorusundan hareketle yapılmıştır. Türkçe içinkullanılan uzamsal referans çerçevelerini tespit etmek amacıylagerçekleştirilen uygulamada, konumlanış ilişkisi aktaran ikili nesnedüzenlemelerinden oluşan dört farklı üretimgörevi (production task) 40 kadın ve 40 erkek olmak üzere toplam 80katılımcı tarafından yerine getirilmiştir. Çalışma, bu uygulamada katılımcıların yerine getirdiği üretim görevlerindenelde edilen verilere dayalı bir tartışma sunmaktadır.Çalışmanınöne çıkardığı bulguların ilki Türkçede iki nesne arasındaki konumlanışilişkisini aktarmak amacıyla içsel(intrinsic) ve göreli (relative)referans çerçevelerinin kullanılıyor oluşudur. Öte yandan, konumlanan ilekonumlayan olan nesnelerin özelliklerinin uzamsal referans çerçevesi seçiminiTürkçede de doğrudan etkilemekte olduğu çalışmanın bir diğer bulgusunuoluşturmuştur. Öyle ki, kullanım sıklıkları, konumlanan ve konumlayan olan nesnelerinözelliklerine göre ve nesne düzenlemelerine göre farklılık göstermektedir. Buçalışmanın araştırma soruları çerçevesinde cinsiyetin uzamsal referansçerçevesi seçiminde bir değişken olmadığı saptanmıştır. Bunun yanında fenbilimleri ile sosyal bilimlerden gelen katılımcılar arasında göreli referansçerçevesi kullanımı açısından anlamlı bir fark olmazken içsel referansçerçevesi kullanma eğilimi fen bilimlerinden gelen katılımcılarda dahafazladır.

This study was carried out to answer what kind of representations inTurkish could be obtained on spatial frames of reference. In the experimentwhich was conducted to determine spatial frames of reference used in Turkish,four different production tasks consisting of two object arrangements whichindicate localization were done by total 80 participants 40 of whom were femaleand 40 of whom were male. This study presents a discussion based on the datawhich were obtained from the production tasks by the participants. The first highlighted finding of this study is that intrinsic andrelative frames of reference are used to convey the relation of localizationbetween two objects in Turkish. On the other hand, the features of objectswhich are figure and ground affect directly the selection of spatial frames ofreference in Turkish is the other finding of this study. So much so thatfrequency of their usage varies according to the features of objects which arefigure and ground and their arrangements. It was determined that gender was notvariable in the selection of spatial frames of reference within the scope ofresearch questions of this study. Besides that, there was not a significantdifference in terms of relative frame of reference usage between theparticipants from social science and physical science, tendency of intrinsicframe of reference usage was higher in the participants from physical science.