Kur’ân-ı Kerîm Öğreniminde Ailenin Rolü
The Role of the Family in Learning the Holy Qur’an
Yazar: Önder, Halil İbrahim
Dergi: Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 12 No. Aile Özel Sayısı, 2025
Anahtar kelimeler: Religious Studies (Other) ; Dini Araştırmalar (Diğer) ; Qira’at,Qur’an education in the family,the role of family elders,intergenerational religious transmission. ; Kıraat,ailede Kur’an öğrenimi,aile büyüklerinin rolü,kuşaklararası dinî aktarım.

Aile, çocuğun ilk öğrenme ortamı olarak, dini değerlerin ve ibadet bilincinin kazanılmasında temel bir role sahiptir. Müslümanlar için olmazsa olmaz niteliğinde bir rehber olan Kur’ân-ı Kerîm’in tilâveti ve bunun için gerekli olan gayret de hem ibadet hem de zorunluluktur. Zira çocukların, gençlerin kutsal kitaplarını doğru bir şekilde okumayı, anlamayı ve hayatlarına tatbik etmeyi öğrenmeleri bireysel gelişimleri kadar toplumsal değerlerin aktarımı açısından da büyük önem taşımaktadır. Bir tohumun yeşermesi için uygun zemine, suya ve güneşe ihtiyaç duyması gibi çocuğun Kur’an öğrenme yolculuğu da destekleyici bir aile ortamına ihtiyaç duymaktadır. Türk toplumunda geleneksel aile yapısı genellikle birden fazla kuşağı içermekte ve nine, dede gibi aile büyükleri çocukların dinî ve ahlaki gelişiminde önemli bir yer tutmaktadır. Toplumun en önemli kurumu olan ailenin Kur’an öğrenimindeki etkilerini konu alan bu çalışmanın amacı, aile bireyleri ve büyüklerinin görev ve sorumluluklarını hatırlatarak ailenin bu anlamdaki özel konumunu vurgulamaktır. Ailelerin görev ve sorumluluklarını konu alan pek çok araştırma bulunmasına rağmen, Kur’an öğrenimindeki rollerine odaklanan bağımsız bir bilimsel çalışmanın eksikliği göze çarpmaktadır. Bu eksikliği giderme amacı taşıyan ve nitel araştırma desenlerinden doküman analizi yönteminin benimsendiği bu araştırma, ailenin bu konuda ilk öğretmenlik, rehberlik, duygusal destek ve motivasyon sağlama, doğru hocaya yönlendirme gibi birçok açıdan büyük bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

The family is the child’s first learning environment and plays a fundamental role in instilling religious values and a sense of worship. For Muslims, the recitation of the Qur’an and the effort to learn it are both acts of worship and a necessity. This is because it is crucial for children and young people to learn to read and understand their holy book correctly and to apply its teachings to their lives, which is vital for both their individual development and the transmission of social values. Just as a seed needs suitable soil, water, and sunlight to grow, a child’s journey of learning the Qur’an requires a supportive family environment. The traditional family structure in Turkish society often includes multiple generations, with elders such as grandmothers and grandfathers playing an important part in children's religious and moral development. The aim of this study, which examines the family’s influence on Qur'anic education as the most important institution in society, is to highlight the family’s special position by emphasizing the duties and responsibilities of its members and elders. Although there are many studies on the duties and responsibilities of families, there is a noticeable lack of independent scientific research focusing on their roles in Qur'anic education and teaching. This research, which aims to address this deficiency and adopts the document analysis method from qualitative research designs, reveals that the family has a significant impact in many aspects of this education, such as being the first teacher, providing guidance, emotional support and motivation, and directing the child to the right teacher.