Türkiye’de İnanç Düzeylerini Belirlemeye Yönelik Nicel Çalışma Örnekleri: Literatür Taraması
Examples of Qualitative Studies to Determine Levels of Faith in Türkiye: Literature Review
Yazar: İnce, Abdullah; Temiz, Yunus Emre; Karataş, Meryem
Dergi: İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, Vol. 10 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Sociology of Religion ; Din Sosyolojisi ; Sociology of Religion,Psychology of Religion,Religious Education,Faith,Literature Review ; Din Sosyolojisi,Din Psikolojisi,Din Eğitimi,İnanç,Literatür Taraması

İnanç sistemleri toplumsal yaşamı yönlendirme ve değiştirme işlevine sahiptir. Bu bağlamda inançların kültürün önemli bir parçası olarak kabul edilmesi araştırmalara konu olmuştur. Sosyal bilimcilerin din ve inançla ilgili çalışmaları son yüzyılda artış göstermiştir. Türkiye’de konuyla ilgili ölçek çalışmaları Batı’dan uyarlama ile başlamış, bir süre sonra kültüre özgü ölçek denemeleri ile devam etmiştir. Bu alanda çalışmaların artmasına rağmen inançla ilgili çalışmalar kendi içinde bazı zorluklar barındırmaktadır. Kavramlara yüklenen anlamların farklılaşması bu zorluklar arasındadır. Aynı zamanda bireylerin inanç düzeylerini aktarma noktasında olduğundan farklı gösterme çabaları mümkündür. Çalışmanın amacı Türkiye’de inanç düzeylerini belirlemeye yönelik olarak oluşturulan ölçek çalışmaları bağlamında literatürü ortaya koymaktır. İnanç ölçüm araçlarında amentü ya da imanın şartları olarak isimlendirilen bölüm, çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında inanç, dini inançlar ve dindarlık ölçeklerine odaklanılmıştır. Uyarlama ölçek olarak nitelendirilen ölçekler çalışma kapsamında değildir. Konuyla ilgili yapılan literatür çalışmaları genellikle dindarlık ölçekleri ile sınırlandırılmıştır. Bu çalışmayı özgün kılan durum daha geniş bir veri yelpazesini kapsaması ve dindarlık ölçümlerinden ziyade bireylerin inanç düzeylerini ölçen çalışma örneklerini incelemesidir. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı çalışmada elde edilen veriler, doküman inceleme yöntemlerine ilişkin alan yazın taranarak toplanmıştır. Çalışma, ölçekleri içerdiği inanç bileşenleri, oluşturulma tarihi ve gelecekteki araştırmalara temel oluşturması gibi özellikleri açısından ele alarak bir betimleme yapmaktadır. Bu çalışma, dindarlık ve inanç düzeylerinin çeşitli yönlerini ölçmeyi amaçlayan çalışmalar incelenerek oluşturulmuştur. Araştırma sonucunda dindarlık biçim ve boyutlarında farklılıklar olduğu, ölçeklerin oluşturulmasında benzer ifadelerin kullanıldığı, çalışmalarda elde edilen sonuçların her zaman birbiriyle tutarlı olmadığı ortaya çıkmıştır. İncelenen ölçeklerin temel inanç bileşeni Allah inancıdır. Aynı zamanda araştırma aracılığıyla ölçek çalışmalarına katkıda bulunmak isteyen bilim insanlarına genel bir betimleme yapılmıştır.

Belief systems have the function of directing and changing social life. In this context, accepting beliefs as an essential part of culture has been the subject of research. Social scientists' studies on religion and belief have increased in the last hundred years. In Turkey, scale studies on the subject started with adaptation from the West, and after a while, they continued with culture-specific scale experiments. Despite the increase in studies in this field, studies on faith present some difficulties. Differences in the meanings attributed to concepts are among these difficulties. At the same time, individuals can try to show their belief levels differently than they are at conveying them. At the same time, individuals can try to show their belief levels differently than they are at conveying them. The study aims to present the literature in the context of scale studies created to determine belief levels in Turkey. The section called creed or conditions of faith in faith measurement tools constitutes the subject of the study. The scope of the research focused on religion, religious beliefs, and religiosity scales. Scales considered as adapted scales are not within the scope of the study. Literature studies on the subject are generally limited to religiosity scales. This study is unique because it covers a broader range of data and examines study samples that measure individuals' belief levels rather than religiosity measurements. The data obtained in the study, in which the qualitative research method was used, was collected by scanning the literature on document analysis methods. The study describes the scales in terms of their features, such as the belief components they contain, the date of their creation, and the basis for future research. When the questions about faith were evaluated in the studies, it was determined that there were questions about angels, books, prophets, the afterlife, accident and destiny, and a question pattern aimed at determining belief in God. This study was created by examining studies that measure various aspects of religiosity and belief levels. As a result of the research, it was revealed that there were differences in the forms and dimensions of religiosity, similar expressions were used in creating the scales, and the results obtained in the studies were only sometimes consistent. The fundamental belief component of the examined scales is belief in God. At the same time, a general description was made for scientists who want to contribute to scale studies through research.