ERGONOMİK MONTAJ HATTI DENGELEME
ERGONOMİK MONTAJ HATTI DENGELEME
Yazar: Baykasoğlu, Adil; Demirkol Akyol, Şebnem
Dergi: Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Vol. 29 No. 4, 2014
Anahtar kelimeler: Ergonomik risk faktörleri, Montaj istasyonu, OCRA indeksi

Montaj hattı dengeleme probleminde işler, öncelik ilişkilerine uygun olarak toplam işlem sürelerini mümkün mertebe dengeleyecek şekilde istasyonlara atanır. Ancak, istasyonlardaki toplam işlem sürelerinin düzgün dağılması tek başına çok fazla anlam ifade etmeyebilir. Diğer bir değişle, işlem süreleri eşit olan iki farklı istasyondaki işler birbirinin tıpatıp aynısı olmayacağından, bu istasyonlardaki zorlanma dereceleri de farklılık gösterebilir. Bu durum her ne kadar klasik montaj hattı dengelemede göz ardı edilse de, gerçek hayat uygulamalarında büyük önem arz eder. Özellikle emek yoğun çalışılan montaj hatlarında, bir istasyonda, benzer işlerin tekrarlı olarak uzun süre yapılması neticesinde işçi üzerindeki zorlanma giderek artar. Ergonomik anlamda iyi tasarlanmamış montaj hatları, yalnızca verimlilik kayıplarına sebep olmakla kalmaz, işçilerde meslek hastalıklarına ve hatta kalıcı hasarlara yol açabilir. Bu tarz olumsuzlukları önlemek için montaj hattını dengelerken her bir istasyon için kabul edilebilecek en yüksek risk seviyesini belirlemek ve ergonomik risk faktörlerinin bu seviyenin üstüne çıkmasına izin vermemek gerekir. Bu çalışmada, ergonomik risk seviyesi belirlemede son derece etkin bir yöntem olan OCRA indeksi tanıtılmıştır. Yöntemde kullanılan parametrelere detaylıca yer verilmiş ve bir uygulama üzerinde anlatılarak ergonomik risk faktörlerini dikkate alarak tasarlanan montaj hattı ile klasik yaklaşımla tasarlanan hat arasındaki farklar vurgulanmıştır.

Montaj hattı dengeleme probleminde işler, öncelik ilişkilerine uygun olarak toplam işlem sürelerini mümkün mertebe dengeleyecek şekilde istasyonlara atanır. Ancak, istasyonlardaki toplam işlem sürelerinin düzgün dağılması tek başına çok fazla anlam ifade etmeyebilir. Diğer bir değişle, işlem süreleri eşit olan iki farklı istasyondaki işler birbirinin tıpatıp aynısı olmayacağından, bu istasyonlardaki zorlanma dereceleri de farklılık gösterebilir. Bu durum her ne kadar klasik montaj hattı dengelemede göz ardı edilse de, gerçek hayat uygulamalarında büyük önem arz eder. Özellikle emek yoğun çalışılan montaj hatlarında, bir istasyonda, benzer işlerin tekrarlı olarak uzun süre yapılması neticesinde işçi üzerindeki zorlanma giderek artar. Ergonomik anlamda iyi tasarlanmamış montaj hatları, yalnızca verimlilik kayıplarına sebep olmakla kalmaz, işçilerde meslek hastalıklarına ve hatta kalıcı hasarlara yol açabilir. Bu tarz olumsuzlukları önlemek için montaj hattını dengelerken her bir istasyon için kabul edilebilecek en yüksek risk seviyesini belirlemek ve ergonomik risk faktörlerinin bu seviyenin üstüne çıkmasına izin vermemek gerekir. Bu çalışmada, ergonomik risk seviyesi belirlemede son derece etkin bir yöntem olan OCRA indeksi tanıtılmıştır. Yöntemde kullanılan parametrelere detaylıca yer verilmiş ve bir uygulama üzerinde anlatılarak ergonomik risk faktörlerini dikkate alarak tasarlanan montaj hattı ile klasik yaklaşımla tasarlanan hat arasındaki farklar vurgulanmıştır.