Ortaokul Öğrencilerinin Deneysel Çalışmalara İlişkin Özyeterliklerinin İncelenmesi: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması
Examining the Self-Efficacy of Secondary School Students Regarding Experimental Studies: A Scale Development Study
Yazar: Çelebi, İlker; Nacaroğlu, Oğuzhan
Dergi: Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 26 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Science Education ; Fen Bilgisi Eğitimi ; Deneysel Çalışma,Ortaokul Öğrencileri,Ölçek Geliştirme,Özyeterlik ; Experimental Study,Scale Development,Secondary School Students,Self-Efficacy

Bu araştırmanın amacı ortaokul öğrencilerinin deneysel çalışmalara ilişkin özyeterliklerinin belirlenmesinde kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. Araştırmada sıralı keşfedici desen kullanılmıştır. Nitel veriler doküman kullanılarak toplanmıştır. Bu kapsamda katılımcı görüşleri deney öncesi, deney esnası ve deney sonrası kategoriler altında toplanmıştır. Elde edilen nitel verilerin analizi sonucunda 43 maddeden oluşan taslak form oluşturulmuştur. Madde sayısı uzman değerlendirmeleri doğrultusunda 34’e indirilmiştir. Taslak ölçek 719 ortaokul öğrencisine uygulanmıştır. Ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri yürütülmüştür. Faktör analizi sonucunda ölçeğin 30 maddeden ve tek faktörden oluştuğu tespit edilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda elde edilen faktör yapısı doğrulanmıştır (χ2/df = 2,63, RMSEA = 0,048, GFI = 0,91, CFI = 0,98, NFI = 0,97, NNFI = 0,98). Geçerlik analizlerinden sonra güvenirlik analizleri yapılmıştır. Bu kapsamda Cronbach alfa güvenirlik katsayısı ölçeğin geneli için 0,935 olarak hesaplanmıştır. Elde edilen analizler sonucu ölçeğin geçerli ve güvenilir olduğu yorumu yapılmıştır. Deneye ilişkin özyeterliği etkileyen farklı değişkenler (örn. tutum, kaygı, akademik başarı) olabilmektedir. Bu nedenle özyeterlik ile bu değişkenlerin ilişkisinin incelenmesi önerilmektedir.

The study aims to develop a valid and reliable scale to determine the self-efficacy of secondary school students regarding experimental studies. A sequential exploratory design was used in the research. Qualitative data were collected using documents. In this context, participant opinions were collected under the categories of pre-experiment, during-experiment and post-experiment. As a result of the analysis of the qualitative data obtained, a draft form consisting of 43 items was created. The number of items was reduced to 34 as a result of expert evaluations. The draft scale was applied to 719 secondary school students. Exploratory and confirmatory factor analyzes were conducted to ensure the construct validity of the scale. As a result of factor analysis, it was determined that the scale consisted of 30 items and a single factor. The factor structure obtained as a result of confirmatory factor analysis was confirmed (χ2/df = 2.63, RMSEA = .048, GFI = .91, CFI = .98, NFI = .97, NNFI = .98). After validity analyses, reliability analyzes were conducted. In this context, the Cronbach alpha reliability coefficient was calculated as .935 for the overall scale. As a result of the analyses, it was interpreted that the scale was valid and reliable. There may be different variables (e.g. attitude, anxiety, academic achievement) that affect self-efficacy regarding the experiment. Therefore, it is recommended to examine the relationship between self-efficacy and these variables.