Gündelik Yaşam ve Toplumsal Hayat Perspektifinden Bir Mikro Tarih Denemesi: Şinasi’nin Kaleminden XIX. Yüzyılda İstanbul Sokaklarına Bakış
A Micro History Essay from the Perspective of Daily and Social Lives: A Glance at the 19th Century Istanbul Streets from Şinasi’s Pen
Yazar: Şahin, Hafize; Yalçın Çelik, S. Dilek
Dergi: Erdem No. 58, 2010
Anahtar kelimeler: Şinasi,19. yüzyıl İstanbulu,gündelik ve toplumsal hayat,sokaklar,aydınlatma,dilenci,köpek ; Şinasi,19th century Istanbul,daily and social life,streets,street lightening,beggar,dogs

Şinasi, yeni aydın tipinin bir örneğidir ve Tasvir-i Efkâr’da yazdığı makalelerde 19. yüzyılda İstanbul’da yaşanan değişimi ayrıntılı olarak elealır. İstanbul’un sokaklarında gördüklerinden şehrin mimarisinde kullanılan ahşap malzemeye dair pek çok konuyu yazılarında işleyen Şinasi, Avrupa’da gördüğü gibi bir şehir görüntüsü arzular ve çağın gerektirdiği gibi bir gündelik yaşamı tasavvur eder. 19. yüzyıl İstanbul sokaklarına bakan ve gördüklerine ilişkin değerlendirmeler yapan Şinasi, sokakların aydınlatılması ve genişletilmesi, muhtaçlara yardım, dilenciler, sokak köpekleri gibi şehri bütünleyen unsurların üzerinde ayrıntılıbir biçimde durur. Asya ve Avrupa’yı birleştiren ve dünya şehirlerindenbiri olan İstanbul’un sokaklarının aydınlatılması ve temizlenmesi hakkında öneriler sunmaya çalışır; ancak Tanzimat’ın düalist yapısının biryansıması olarak önerileri genelde var olanı gözden geçirmekle sınırlıkalır. Şinasi’nin makalelerinden hareketle 19. yüzyıl toplumsal hayatına İstanbul sokaklarından bakmaya çalışacağımız bu yazıda, döneminbakış açısını, şehir yaşamındaki kaçınılmaz değişimi ve Batılı olmak isteyen ancak bağlı olduğu değerlere de sırtını dönemeyen bir aydının sıkışıp kaldığı çıkmazı göstermek istiyoruz. Bu yazı sayesinde teoride tasavvur edilenlerin pratiğe dökülebilmesinin ne kadar zor olduğunu birkez daha anladığımızı tekrar etmek isteriz.

Şinasi is a model of the new intellectuals, and he wrote in his articles,published in Tasvir-i Efkâr, the 19th century changes in Istanbul. Havingwritten about from what he saw in the streets to the wooden materialsused in city’s architecture, he reflects his imagination of a city on European model, and a daily life according to the requirements of the age.Taking a glance at the streets of İstanbul and making the assessmentsabout what he has seen, he focuses on the lightening and widening ofthe streets, assistance to those in need, beggars, stray dogs in detail. Hemakes suggestions for street lightening and cleaning in İstanbul, one ofthe well-known world cities, situated between Asia and Europe; but hisproposals reflect the Tanzimat dualism and his suggestions do not cometo life, and remain as his observations. In this study, we attempt to takea look at the 19th century social life at the streets of İstanbul via Şinasi’sarticles. We believe, this would reflect the worldview of the era, the requirements of the age, the inevitable changes in the city. We also try toshow the intellectual difficulty of Şinasi, who wanted to be Modernizedon the one hand, but who could not leave aside his traditional values,on the other. We would like to express once more by this study that weunderstood well how difficult it is to put those theoretical into practice.