Duygusal Uyarılmışlığın Tanıma Belleği Üzerindeki Ketleyici Etkisi: Nesne içi ve Nesneler arası Bağlantıların Karşılaştırılması
Interference Effects of Emotional Arousal on Recognition Memory: Comparison of Within-object and Between-object Bindings
Yazar: Karaaslan, Aslan; Siakir-oglou, Nour; Kapucu, Aycan
Dergi: Psikoloji Çalışmaları, Vol. 39 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Belleğin güncellenmesi,ileriye ket vurma,bağlantısal bellek,duygusal bellek,negatif duygusal uyarılmışlık ; Memory updating,proactive interference,associative memory,emotional memory,negative emotional arousal

Nesne Temelli İlişkilendirme Kuramı’na göre, duygusal uyarılmışlık bir uyaranın içsel özelliğiyle olan bağlantısının hatırlanmasını kolaylaştırırken, dışsal özelliğiyle olan bağlantısının hatırlanmasını zayıflattığını ya da bu bağlantının hatırlanmasına bir etkisi olmadığını öne sürmektedir. Bu çalışma, nesne içi ve nesneler arası bağlantıların bellekte güncellenmesinde negatif duygusal uyarılmışlığın etkilerini araştırmayı amaçlamıştır. Negatif duygusal uyarılmışlık içerikli içsel (nesne içi) eşleşmelerin dışsal (nesneler arası) eşleşmelere göre daha yüksek düzeyde ileriye ket vurmaya neden olması beklenmiştir. Duygu koşulları için seçilen öfkeli, üzgün ve nötr yüz ifadeleri, nötr nesneler olarak çeşitli şapkalar ile eşleştirilmiştir. Nesne içi koşulda şapka, yüz ifadesinin üzerinde bitişik şekilde nesnenin içsel bir özelliği olarak sunulmuşken, nesneler arası koşulda yüz ifadesinin yanında ayrık dışsal bir özellik olarak sunulmuştur. Katılımcılar ilk önce bir dizi yüz-şapka eşleşmelerini öğrenmişler, ardından daha önce gördükleri yüzler ile yeni şapka eşleşmelerini öğrenmişlerdir. Test aşamasında katılımcılar, yarısı doğru yarısı yanlış eşleştirilerek sunulan ikinci listedeki eşleşmelerin doğru mu, yanlış mı olduğuna karar vermişlerdir. Elde edilen veriler Sinyal Tespit Kuramı temelinde incelenmiştir. Sonuçlar nesne içi koşuldaki öfkeli yüzşapka eşleşmelerinin yanlış alarm (YA) oranının, nesneler arası koşuldaki öfkeli yüz-şapka eşleşmelerinin YA oranına göre daha yüksek olduğunu göstermiştir. Yüksek YA oranı, negatif duygusal uyarılmışlık koşulunda nesne içi eşleşmelerin güncellenmesinin zorlaştığına işaret etmektedir. Bellek duyarlılığı (d’) analizi sonuçlarına göre her bir duygu açısından nesneler arası eşleşme koşulundaki katılımcılar, nesne içi eşleşme koşulundaki katılımcılara göre doğru ve yanlış eşleşmeleri birbirlerinden daha iyi ayırt edebilmişlerdir. Hem YA hem duyarlılık sonuçları birlikte ele alındığında, araştırma hipotezlerinin desteklendiği, nesne içi eşleşme koşulunda yüksek uyarılmışlığın ileriye ket vurmaya yol açtığı ve böylece belleğin güncellenmesini zorlaştırdığı görülmektedir. Bu sonuçlar Nesne Temelli İlişkilendirme Kuramı’nın, duygusal uyarılmışlığın nesne içi bilginin hatırlanmasında güçlendirici etki ortaya çıkarttığı açıklamasını desteklemektedir.

According to the Object-based Binding Theory, emotional arousal enhances within-object binding, but impairs or does not affect between-object memory binding. The present study aimed to investigate the effects of negative emotional arousal on memory updating of within-object and between-object associations. Negative emotional arousal was expected to cause a higher level of interference in intrinsic associations (within object condition) than in extrinsic associations (between object condition). Angry, sad and neutral facial expressions chosen for emotion conditions are paired with various hats as neutral objects. In the within-object condition, the hat was presented together with a face, while in the between-object condition, the hat was presented as a separate object distinct from the face. First, all participants learned a list of face-hat pairs, then learned a second list with the same faces paired with new hats. In the test phase, the second list of pairs was rearranged into half correct and half incorrect, and the participants decided whether the pairs were correct or incorrect. The data were analyzed on the basis of Signal Detection Theory. We found that higher false alarms were given to angry faces in the within-object condition than in the between-object condition. This high false alarm rate indicates that negative emotional arousal prevented memory updating of within-object associations. According to analysis of memory sensitivity, in all emotion conditions, correct and incorrect pairs were better discriminated in the between-object condition than in the within-object condition. When false alarm rates and sensitivity results are considered together, the hypotheses of the study are supported and it is seen that negative emotional arousal leads to proactive interference in the within-object condition and thus makes it difficult to update memory. These results are consistent with the OBT in that negative emotional arousal exerts an enhancing effect on remembering intrinsic features of objects.