hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Türk Din Psikolojisinde Öncü Bir İsim: Hayati Hökelekli Üzerine Biyografik Bir Araştırma
Türk Din Psikolojisinde Öncü Bir İsim: Hayati Hökelekli Üzerine Biyografik Bir Araştırma
Yazar: Koç, Mustafa
Dergi: Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 14 No. 14, 2018
Anahtar kelimeler: Din psikolojisi + biyografik çalışma + din psikoloğu + Hayati Hökelekli +bilim tarihi ve literatürü

Din psikolojisi alanında bilimselaraştırma yapan ve akademik metin üreten alan aktörüne ‘din psikoloğu’ denir.Bu makalede, Türkiye’de din psikolojisi alanında yapılan bilimsel çalışmalaraönemli katkısı olan akademisyen din psikoloğu Hayati Hökelekli’nin (a) akademikhayatı, (b) özel ilgi alanları, (c) akademik çalışmaları, (d) lisans ve lisansüstü dersleri, (e)yönettiği lisansüstü tezleri ve (f) Türk din psikolojisi çalışmaları üzerinekişisel düşüncelerine yer verilmiştir. Sonuç olarak makalede; ‘Hökelekli’nin(i) toplamda 41 yıl Uludağ Üniversitesi’nde akademisyenlik yaptığı, (ii)bilimsel çalışmalarının (a)-tez (n=3), (b)-kitap (n=8), (c)-makale (n=20),(d)-çeviri (n=4), (e)-ansiklopedi maddesi (n=43), (f)-kitap bölümü (n=10),(g)-bildiri (n=17), (h)-editörlük (n=11), (i)-hakemsiz dergilerdeki yazı (n=24)şeklindeki akademik ürün (n=140) çeşitliliğine sahip olduğu; (iii) çeşitliiçeriklerde lisans ve lisansüstü dersler (n=19) verdiği; (iv) yüksek lisans vedoktora düzeyinde (n=56) tezler yönettiği; (v) röportaj sorularına (n=50)verdiği cevaplarda alana ilişkin önemli öznel analizler yaptığı’’ tespitedilmiştir.

Din psikolojisi alanında bilimselaraştırma yapan ve akademik metin üreten alan aktörüne ‘din psikoloğu’ denir.Bu makalede, Türkiye’de din psikolojisi alanında yapılan bilimsel çalışmalaraönemli katkısı olan akademisyen din psikoloğu Hayati Hökelekli’nin (a) akademikhayatı, (b) özel ilgi alanları, (c) akademik çalışmaları, (d) lisans ve lisansüstü dersleri, (e)yönettiği lisansüstü tezleri ve (f) Türk din psikolojisi çalışmaları üzerinekişisel düşüncelerine yer verilmiştir. Sonuç olarak makalede; ‘Hökelekli’nin(i) toplamda 41 yıl Uludağ Üniversitesi’nde akademisyenlik yaptığı, (ii)bilimsel çalışmalarının (a)-tez (n=3), (b)-kitap (n=8), (c)-makale (n=20),(d)-çeviri (n=4), (e)-ansiklopedi maddesi (n=43), (f)-kitap bölümü (n=10),(g)-bildiri (n=17), (h)-editörlük (n=11), (i)-hakemsiz dergilerdeki yazı (n=24)şeklindeki akademik ürün (n=140) çeşitliliğine sahip olduğu; (iii) çeşitliiçeriklerde lisans ve lisansüstü dersler (n=19) verdiği; (iv) yüksek lisans vedoktora düzeyinde (n=56) tezler yönettiği; (v) röportaj sorularına (n=50)verdiği cevaplarda alana ilişkin önemli öznel analizler yaptığı’’ tespitedilmiştir.
Tedebbur Kelimesinin Kur’ânî Anlamı Üzerine Bir Değerlendirme
Tedebbur Kelimesinin Kur’ânî Anlamı Üzerine Bir Değerlendirme
Yazar: Kanik, İsa
Dergi: Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 14 No. 14, 2018
Anahtar kelimeler: Kur’ân,âyet,kavram,tedebbur,semantik

Kur’ân’ın doğru anlaşılması, onun muhatapları açısından son derece hayati birkonudur. Onu anlamanın önemli bir ayağını ise kelime, terkip ve cümlelerin dilbilimselve filolojik analizi oluşturmaktadır. İlahî bir mesaj olan Kur’ân’daki bazı kelimelerbirbiriyle yakın anlamlıdır. Bununla birlikte Kur’ân’da detaylı anlam ifadeeden kelimeler de bulunmaktadır. Bu tür kelimelerin anlaşılması noktasında kadimlügatlere bakılması elzemdir. Ayrıca ilgili kelime bağlamında ona benzerlafızların kullanıldığı Kur’ân’daki diğer âyetlerin göz önünde bulundurulması, siyak-sibakbağlamı ve yapı analizlerinin yapılması da Kur’ân’ı doğru anlamanın önemli aşmalarındandır.Bu çalışmamızda Kur’ân’ı anlamak ve yorumlamakla ilgili önemli kelimelerdenbiri olan “tedebbur” lafzının morfolojik yapısı ve Kur’ân âyetlerindeki anlamlarıincelenmiştir. Araştırmamızın hedefine ulaşabilmesi açısından “tedebbur” ileilgili Kur’ân’daki tefekkür, tezekkür, ibret ve ru’yet gibi yakın anlamlı kelimeleredeğinilerek bir kavram çerçevesi oluşturulmaya çalışılmıştır. Araştırmamızesnasında tedvin döneminden günümüze kadarki süre zarfında farklı kaynak ve yöntemlerletefsir yazan bazı müfessirlerin “tedebbur” kelimesiyle ilgili tefsirî izah veyaklaşımları değerlendirilmiştir. Sonuç olarak Kur’ân’ın doğru anlaşılmasıbağlamında “tedebbur” kelimesinin ona benzer ifadelerden daha detaylı ve derinanlamlar ihtiva ettiği tespit edilmiştir.
Büveyhîlerin Din Siyaseti Bağlamında Eşarîlik’in Gelişimine Katkıları
Büveyhîlerin Din Siyaseti Bağlamında Eşarîlik’in Gelişimine Katkıları
Yazar: Pırlanta, İsmail
Dergi: Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 14 No. 14, 2018
Anahtar kelimeler: Büveyhîler,Eşarîlik,Sâhib b. Abbâd,Adududdevle

İslamtarihinde, iktidarı elinde tutan unsurların hâkimiyetlerini daha sağlam bir şekildetesis etmek gayesine matuf olarak çoğu zaman bazı mezheplere toleranslı yaklaştıklarıgörülmüştür. Bunun yanında kimi iktidarların birkaç mezhep arasında bir dengesiyaseti güttüğü de vaki olmuştur.  Zikrigeçen bu hususiyetler iktidarların idari mekanizma anlamında meşruiyetlerini tabanayayma açısından etkili bir yöntem olarak telakki edilmiştir. Ayrıcalık kazananmezhepler siyasi iktidarlar için sağlamış oldukları faydalara ilaveten asıl olumlukatkıları kendilerine yapmışlardır. Zira mevcut iktidardan almış olduklarıdestek hem görüşlerinin yayılmasında hem de nüfuz alanlarının genişlemesin deonlara avantajlar sağlamıştır. Bu açıdan bakıldığında pek çok amelî veya itikadîmezhebin kimi zaman direkt olarak sebebini, bazen de sonucunu siyasetinşekillendirdiği anlaşılmaktadır. Anlatılan hususlar Eşarîlik bağlamındadeğerlendirildiğinde siyasi yönetimlerin bu mezhebin oluşumu ve tesir alanınıngenişlemesinde de etkili oldukları görülmektedir. Bu bağlamda makalemizde Büveyhîiktidarı döneminde Eşarîlik’in gelişim seyri hakkında bilgiler vermeyiamaçlamaktayız.

İslamtarihinde, iktidarı elinde tutan unsurların hâkimiyetlerini daha sağlam bir şekildetesis etmek gayesine matuf olarak çoğu zaman bazı mezheplere toleranslı yaklaştıklarıgörülmüştür. Bunun yanında kimi iktidarların birkaç mezhep arasında bir dengesiyaseti güttüğü de vaki olmuştur.  Zikrigeçen bu hususiyetler iktidarların idari mekanizma anlamında meşruiyetlerini tabanayayma açısından etkili bir yöntem olarak telakki edilmiştir. Ayrıcalık kazananmezhepler siyasi iktidarlar için sağlamış oldukları faydalara ilaveten asıl olumlukatkıları kendilerine yapmışlardır. Zira mevcut iktidardan almış olduklarıdestek hem görüşlerinin yayılmasında hem de nüfuz alanlarının genişlemesin deonlara avantajlar sağlamıştır. Bu açıdan bakıldığında pek çok amelî veya itikadîmezhebin kimi zaman direkt olarak sebebini, bazen de sonucunu siyasetinşekillendirdiği anlaşılmaktadır. Anlatılan hususlar Eşarîlik bağlamındadeğerlendirildiğinde siyasi yönetimlerin bu mezhebin oluşumu ve tesir alanınıngenişlemesinde de etkili oldukları görülmektedir. Bu bağlamda makalemizde Büveyhîiktidarı döneminde Eşarîlik’in gelişim seyri hakkında bilgiler vermeyiamaçlamaktayız.
Roger Garaudy’nin Tevhid Yorumu
Roger Garaudy’nin Tevhid Yorumu
Yazar: Akın, Murat
Dergi: Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 14 No. 14, 2018
Anahtar kelimeler: Kelâm,Tevhid,Allah,Garaudy

RogerGaraudy, son asırda yetişen önemli bir düşünce adamıdır. Düşünürün eserlerindesık sık tevhide yaptığı vurgu dikkatleri çekmektedir. Garaudy, tevhidi bireylem süreci olarak ele almaktadır. Bu düşüncesini izah ederken iki aşamadanhareket etmektedir. Tevhidin ilk aşaması olarak değindiği süreç nazarî ve teorikısma yöneliktir. Diğer süreç ise tevhidin eyleme, amele ve pratiğe yönelikkısmı olarak değerlendirilmektedir. Burada söylem ve eylem şeklinde bir süreçhalinde konuyu incelerken nihayetinde Müslüman’ın tüm söylem ve eylemlerinintevhitle ilişkisi olduğunu ve onunla bir değer kazandığını belirtmektedir.Garaudy, tevhidin Müslümanın inancına yansıdığıgibi; ibadetine, sanatına, edebiyatına, şiirine nihayetinde sosyal hayatınayansıması ve eyleme dönüşmesi gerektiğini düşünmektedir.Özetle Garaudy, evrensel boyutta bir birlikteliğin/tevhidin olabileceğineinandığını söylememiz mümkündür. Çalışmamızda daha çok deskriptif bir dil kullanarakGaraudy’nin tevhid tasavvurunu sunmaya çalışmakla beraber bazı yorumlarda dabulunmaya çalışacağız.

RogerGaraudy, son asırda yetişen önemli bir düşünce adamıdır. Düşünürün eserlerindesık sık tevhide yaptığı vurgu dikkatleri çekmektedir. Garaudy, tevhidi bireylem süreci olarak ele almaktadır. Bu düşüncesini izah ederken iki aşamadanhareket etmektedir. Tevhidin ilk aşaması olarak değindiği süreç nazarî ve teorikısma yöneliktir. Diğer süreç ise tevhidin eyleme, amele ve pratiğe yönelikkısmı olarak değerlendirilmektedir. Burada söylem ve eylem şeklinde bir süreçhalinde konuyu incelerken nihayetinde Müslüman’ın tüm söylem ve eylemlerinintevhitle ilişkisi olduğunu ve onunla bir değer kazandığını belirtmektedir.Garaudy, tevhidin Müslümanın inancına yansıdığıgibi; ibadetine, sanatına, edebiyatına, şiirine nihayetinde sosyal hayatınayansıması ve eyleme dönüşmesi gerektiğini düşünmektedir.Özetle Garaudy, evrensel boyutta bir birlikteliğin/tevhidin olabileceğineinandığını söylememiz mümkündür. Çalışmamızda daha çok deskriptif bir dil kullanarakGaraudy’nin tevhid tasavvurunu sunmaya çalışmakla beraber bazı yorumlarda dabulunmaya çalışacağız.
Bir Osmanlı Bilgini İmam Birgivî Üzerine Biyografik Bir İnceleme
Bir Osmanlı Bilgini İmam Birgivî Üzerine Biyografik Bir İnceleme
Yazar: Önal, Recep
Dergi: Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 14 No. 14, 2018
Anahtar kelimeler: Birgivî,Osmanlı,Ehl-i Sünnet,Hanefî-Mâtürîdî,Kelam

OsmanlıDevleti’nin XVI. yüzyılda yetiştirdiği Hanefî-Mâtürîdî bilginlerden biri olan İmamBirgivî (ö. 981/1573), Osmanlı resmî din anlayışına muhalif, dinî ve fikrî akımlarınortaya çıktığı, bunun neticesinde birtakım sosyal ayrışmaların ve çatışmalarınyaşandığı bir dönemde yaşamıştır. Böyle bir ortamda yetişen Birgivî, içindebulunduğu topluma karşı sorumluluk bilinciyle hareket etmiş, dinî ve ahlakî açıdan yozlaşmaya maruz kaldığını düşündüğü toplumuıslah etmeye çalışmıştır. Bu çerçevede Kur’an ve sünnete uymayan inanç vedavranışları bid‘at olarak değerlendirmiş, Müslümanları bunlardan kaçınmayasadece Kur’an ve sünnete uygun olan Ehl-i Sünnet yolunu takip etmeye davet etmiştir.Hayıtını irşad, tedris ve telif faaliyetlerineadayan Birgivî, dinî ilimlerde birçok eser yazmıştır. Ayrıca verdiği derslersayesinde ilmî birikimlerini sonraki asırlara ulaştıracak, İslâm düşüncesinehizmet edecek talebeler yetiştirmiştir. Bu makalede, önce Birgivî’nin hayatı veilmî kişiliği hakkında bilgi verilecek daha sonra İslam düşüncesindeki yeritespit edilmeye çalışılacaktır. Ayrıca başta akaid ve kelam ilmi olmak üzereçeşitli alanlarda telif ettiği eserleri tanıtılacaktır.

OsmanlıDevleti’nin XVI. yüzyılda yetiştirdiği Hanefî-Mâtürîdî bilginlerden biri olan İmamBirgivî (ö. 981/1573), Osmanlı resmî din anlayışına muhalif, dinî ve fikrî akımlarınortaya çıktığı, bunun neticesinde birtakım sosyal ayrışmaların ve çatışmalarınyaşandığı bir dönemde yaşamıştır. Böyle bir ortamda yetişen Birgivî, içindebulunduğu topluma karşı sorumluluk bilinciyle hareket etmiş, dinî ve ahlakî açıdan yozlaşmaya maruz kaldığını düşündüğü toplumuıslah etmeye çalışmıştır. Bu çerçevede Kur’an ve sünnete uymayan inanç vedavranışları bid‘at olarak değerlendirmiş, Müslümanları bunlardan kaçınmayasadece Kur’an ve sünnete uygun olan Ehl-i Sünnet yolunu takip etmeye davet etmiştir.Hayıtını irşad, tedris ve telif faaliyetlerineadayan Birgivî, dinî ilimlerde birçok eser yazmıştır. Ayrıca verdiği derslersayesinde ilmî birikimlerini sonraki asırlara ulaştıracak, İslâm düşüncesinehizmet edecek talebeler yetiştirmiştir. Bu makalede, önce Birgivî’nin hayatı veilmî kişiliği hakkında bilgi verilecek daha sonra İslam düşüncesindeki yeritespit edilmeye çalışılacaktır. Ayrıca başta akaid ve kelam ilmi olmak üzereçeşitli alanlarda telif ettiği eserleri tanıtılacaktır.
Mukâtil B. Süleyman’ın Zeydî Ve Mürciî Oluşu Meselesi
Mukâtil B. Süleyman’ın Zeydî Ve Mürciî Oluşu Meselesi
Yazar: Tözluyurt, Mehmet
Dergi: Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 14 No. 14, 2018
Anahtar kelimeler: Mukâtil b. Süleyman,mezhep,Mürcie,Zeydiyye,iman

Hz.Peygamber sonrasında eserleri ve görüşleriyle İslam düşüncesinin gelişmesinekatkıda bulunan bilim adamlarından biri de Mukâtil b. Süleyman’dır. Mukâtil,ilim çevrelerince Kur’an’ı bütünüyle tefsir eden ilk müfessirlerden biri olarakkabul edilmektedir. O, tefsirinin yanı sıra kaleme aldığı diğer eserlerle kelam,hadis, fıkıh gibi disiplinlerin gelişimine de katkıda bulunmuştur. İslamikonulardaki bazı yorumları, kendisine atfedilen asılsız görüşler sebebiyleismi, kendilerini merkeze alıp diğer insanları, grup ve fırkaları buna göretasnif edenler; kendilerine yakınlık ve uzaklığa göre onları konumlandırmayaçalışanlar tarafından bid‘at mezheplerle beraber anılmıştır. Bu tür olumsuzithamlara maruz kalan sadece kendisi de değildir. İslam tarihinde Ebû Hanife veİmam Mâtürîdî gibi pek çok bilim adamı hakkında da bu tür mesnetsiz ve olumsuz yakıştırmalaryapılmıştır.Mukâtil,bazı ayetlere getirdiği yorumlarda Hz. Ali’yi ön plana çıkarmıştır. Buradanhareketle Zeydilik ile itham edilmiştir. İmanla ilgili kimi görüşlerindendolayı da Mürcî olarak nitelendirilmiştir. Bize göre onun hakkındaki bu tür olumsuzithamlar onun hakkındaki ön yargılı değerlendirmeler ve görüşlerine bütüncüldeğil parçacı yaklaşılmasından kaynaklanmaktadır. Objektif bir bakış açısıyladeğerlendirilseydi Mürcî ve Şii-Zeydî olmasından ziyade sünni olduğu sonucunaulaşılabilirdi.

Hz.Peygamber sonrasında eserleri ve görüşleriyle İslam düşüncesinin gelişmesinekatkıda bulunan bilim adamlarından biri de Mukâtil b. Süleyman’dır. Mukâtil,ilim çevrelerince Kur’an’ı bütünüyle tefsir eden ilk müfessirlerden biri olarakkabul edilmektedir. O, tefsirinin yanı sıra kaleme aldığı diğer eserlerle kelam,hadis, fıkıh gibi disiplinlerin gelişimine de katkıda bulunmuştur. İslamikonulardaki bazı yorumları, kendisine atfedilen asılsız görüşler sebebiyleismi, kendilerini merkeze alıp diğer insanları, grup ve fırkaları buna göretasnif edenler; kendilerine yakınlık ve uzaklığa göre onları konumlandırmayaçalışanlar tarafından bid‘at mezheplerle beraber anılmıştır. Bu tür olumsuzithamlara maruz kalan sadece kendisi de değildir. İslam tarihinde Ebû Hanife veİmam Mâtürîdî gibi pek çok bilim adamı hakkında da bu tür mesnetsiz ve olumsuz yakıştırmalaryapılmıştır.Mukâtil,bazı ayetlere getirdiği yorumlarda Hz. Ali’yi ön plana çıkarmıştır. Buradanhareketle Zeydilik ile itham edilmiştir. İmanla ilgili kimi görüşlerindendolayı da Mürcî olarak nitelendirilmiştir. Bize göre onun hakkındaki bu tür olumsuzithamlar onun hakkındaki ön yargılı değerlendirmeler ve görüşlerine bütüncüldeğil parçacı yaklaşılmasından kaynaklanmaktadır. Objektif bir bakış açısıyladeğerlendirilseydi Mürcî ve Şii-Zeydî olmasından ziyade sünni olduğu sonucunaulaşılabilirdi.
Mukatil B. Süleyman’ın (Ö. 150/767) Hadis Anlayışı
Mukatil B. Süleyman’ın (Ö. 150/767) Hadis Anlayışı
Yazar: Yılmaz, Orhan
Dergi: Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 14 No. 14, 2018
Anahtar kelimeler: Hadis,Mukatil b. Süleyman,Sünnet,Metot

İslami ilimlersahasında önemli eserlerle isminden söz ettiren alimlerden biri de Mukatil b.Süleymandır.  Hicri yüz elli tarihindevefat etmiş olan müellif Kur’an-ı Kerim’i başından sonuna kadar tefsir eden ilkmüfessir olarak bilinmektedir. O, her ne kadar Tefsir ilminde temayüz etmiş olsa da Hadis ilmi sahasında da önemli biryere sahiptir. Biz buçalışmamızda Mukatil b. Süleyman’ı kısaca tanıttıktan sonra, hadis ilmisahasındaki görüşlerini araştırdık. Kendi kitapları ve hakkında yapılançalışmalara istinaden onun senet ve metne dair görüşleri, hadisleri nasıl anlayıpşerh ettiği, metin ve senet tenkitleri, rivayet uslubu, vb.  konular üzerinde durduk. Ayrıca Mukatil’inhadisçiliği konusunda yapılan tenkit ve tespitleri dile getirip ona yöneliki butenkit ve iddiaların yerinde olup olmadığı üzerinde durduk. İslam medeniyetinekatkı sağlamış,  meşhur bir alimi ve onungörüşlerini tespit edip, gün yüzüne çıkarmak geçmişi doğru anlama vegeleceği  inşa etme adına önemli birhizmet olarak görülmektedir.

İslami ilimlersahasında önemli eserlerle isminden söz ettiren alimlerden biri de Mukatil b.Süleymandır.  Hicri yüz elli tarihindevefat etmiş olan müellif Kur’an-ı Kerim’i başından sonuna kadar tefsir eden ilkmüfessir olarak bilinmektedir. O, her ne kadar Tefsir ilminde temayüz etmiş olsa da Hadis ilmi sahasında da önemli biryere sahiptir. Biz buçalışmamızda Mukatil b. Süleyman’ı kısaca tanıttıktan sonra, hadis ilmisahasındaki görüşlerini araştırdık. Kendi kitapları ve hakkında yapılançalışmalara istinaden onun senet ve metne dair görüşleri, hadisleri nasıl anlayıpşerh ettiği, metin ve senet tenkitleri, rivayet uslubu, vb.  konular üzerinde durduk. Ayrıca Mukatil’inhadisçiliği konusunda yapılan tenkit ve tespitleri dile getirip ona yöneliki butenkit ve iddiaların yerinde olup olmadığı üzerinde durduk. İslam medeniyetinekatkı sağlamış,  meşhur bir alimi ve onungörüşlerini tespit edip, gün yüzüne çıkarmak geçmişi doğru anlama vegeleceği  inşa etme adına önemli birhizmet olarak görülmektedir.
George Herbert Mead'ın Eylem Kuramı
George Herbert Mead'ın Eylem Kuramı
Yazar: Kınağ, Mustafa
Dergi: Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 14 No. 14, 2018
Anahtar kelimeler: Felsefe Tarihi,pragmatizm,George Herbert Mead,benlik,eylem

Bir ya da birkaç canlıorganizma tarafından belirli amaçlara yönelik olarak gerçekleştirilendavranışlar olarak tanımlanabilen eylem kavramı, sosyoloji, psikoloji, felsefevs. disiplinlerde farklı boyutlarının ele alınarak açıklanan bir konudur.Eylemin kaynağının ne olduğu, nasıl meydana geldiği, bir organizmanın meydanagetirdiği bir eylemin etki alanının o organizma ile sınırlı olup olmadığı,eylem bağlamında oganizma-çevre, zihin-beden, birey-toplum ilişkisinin nasılaçıklanabileceği sorularına bu çerçevede cevap aranır. Klasik Amerikanpragmatistlerinden George Herbert Mead, zihin-beden, birey-toplum,organizma-doğa ayrımı gibi düalist yaklaşımların oluşturduğu problemlere çözümbulmak için bütüncül bakış açısının kaçınılmaz olduğunu savunur. O, hem eylemdebulunan bireyin bütünlüğünü hem de bireyin toplumla ve doğa ile olanbütünlüğünü ortaya koyacak bir eylem kuramı önerir. Bu çerçevede Mead, eylemiinsan altı canlı varlıklar söz konusu olduğunda dürtü ve tamamlanma olmak üzereiki; insani varlıklar söz konusu olduğunda ise dürtü, algı, düzenleme vetamamlanma olmak üzere dört aşamayı içerecek şekilde ortaya koyar.

Bir ya da birkaç canlıorganizma tarafından belirli amaçlara yönelik olarak gerçekleştirilendavranışlar olarak tanımlanabilen eylem kavramı, sosyoloji, psikoloji, felsefevs. disiplinlerde farklı boyutlarının ele alınarak açıklanan bir konudur.Eylemin kaynağının ne olduğu, nasıl meydana geldiği, bir organizmanın meydanagetirdiği bir eylemin etki alanının o organizma ile sınırlı olup olmadığı,eylem bağlamında oganizma-çevre, zihin-beden, birey-toplum ilişkisinin nasılaçıklanabileceği sorularına bu çerçevede cevap aranır. Klasik Amerikanpragmatistlerinden George Herbert Mead, zihin-beden, birey-toplum,organizma-doğa ayrımı gibi düalist yaklaşımların oluşturduğu problemlere çözümbulmak için bütüncül bakış açısının kaçınılmaz olduğunu savunur. O, hem eylemdebulunan bireyin bütünlüğünü hem de bireyin toplumla ve doğa ile olanbütünlüğünü ortaya koyacak bir eylem kuramı önerir. Bu çerçevede Mead, eylemiinsan altı canlı varlıklar söz konusu olduğunda dürtü ve tamamlanma olmak üzereiki; insani varlıklar söz konusu olduğunda ise dürtü, algı, düzenleme vetamamlanma olmak üzere dört aşamayı içerecek şekilde ortaya koyar.
Fıkıh Usulüne Kaynaklığı Açısından Muâz Hadisinin Tahlili Ve Tenkidi
Fıkıh Usulüne Kaynaklığı Açısından Muâz Hadisinin Tahlili Ve Tenkidi
Yazar: Akgül, Yusuf
Dergi: Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 14 No. 14, 2018
Anahtar kelimeler: Muâz Hadisi,İçtihat,Re’y,Kıyas

Bu makale, hadis kaynaklarında meşhur Muâzhadisi diye bilinen hadisin sened ve metin açısından, çeşitli yönlerdentahlilini yapmayı hedeflemiştir. Geniş anlamda içtihadın dar manada ise kıyasınmeşruiyetine kaynaklık etmesi bakımından söz konusu hadis, fıkıh usulüliteratüründe ayrı bir önemi haizdir. Dolayısıyla bu makalede hakkında farklıgörüşlerin ileri sürüldüğü rivayetin öncelikle senet ve metin tahlili yapılmış,ardından hadisin muhtevası yönüyle tartışma konusu edildiği fıkhî disiplinler içerisindene şekilde delil alındığı incelenmeye çalışılmıştır. Sonuçta ise hadis hakkındaelde edilen tespitler sıralanmıştır.

Bu makale, hadis kaynaklarında meşhur Muâzhadisi diye bilinen hadisin sened ve metin açısından, çeşitli yönlerdentahlilini yapmayı hedeflemiştir. Geniş anlamda içtihadın dar manada ise kıyasınmeşruiyetine kaynaklık etmesi bakımından söz konusu hadis, fıkıh usulüliteratüründe ayrı bir önemi haizdir. Dolayısıyla bu makalede hakkında farklıgörüşlerin ileri sürüldüğü rivayetin öncelikle senet ve metin tahlili yapılmış,ardından hadisin muhtevası yönüyle tartışma konusu edildiği fıkhî disiplinler içerisindene şekilde delil alındığı incelenmeye çalışılmıştır. Sonuçta ise hadis hakkındaelde edilen tespitler sıralanmıştır.
Tıbbın Kestiği Parmak Acımaz: Seküler Tıbbın Kutsallaşması
Tıbbın Kestiği Parmak Acımaz: Seküler Tıbbın Kutsallaşması
Yazar: Demir, Talip
Dergi: Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 14 No. 14, 2018
Anahtar kelimeler: Sekülerleşme,tıp,medikalleşme,kutsallaşma

Dinin tıp, sağlık ve hastalıklailişkisini sosyolojik perspektiften ele alan bir alt-disiplin olaraktanımlayabileceğimiz Medikal Din Sosyolojisi’nin en temel konularından biridin-tıp ilişkisidir. Ancak din sosyolojisi alanyazınında bu konuya yeterli ilginingösterilmediği anlaşılmaktadır. Tarihsel sürece bakıldığında, tıp alanındayaşanan gelişmelerin sekülerleşme süreciyle doğrudan bağlantılı olduğugörülecektir. Özellikle 19. yüzyılın sonundan itibaren tıpta yaşanangelişmeler, toplumsal yaşamda tıbbın giderek baskın bir unsur hâline gelmesineneden olmuştur. ‘Medikalleşme’ olarak adlandırılan bu süreç sayesinde tıp,zaman içinde yaşamın her alanına nüfuz eden bir konuma ulaşmıştır. Öyle ki, birzamanlar yalnızca din adamlarının tekelinde bulunan ‘sorgulamaya ve eleştiriyekapalı olma’ durumu günümüzde hekimler aracılığıyla tıbba hasredilmişgörünmektedir. Bu güç tıbba kutsal bir dokunulmazlık zırhı sağlamış, rasyonelbilimden aldığı yetkiyle hareket eden hekimler ise uyguladıkları tedavilerinitiraza mahal vermeyecek ölçüde tek geçerli yöntem olduğu fikrinivazetmişlerdir. Böylesi bir tablo, ortaya çıkışı itibariyle seküler bir girişimolan modern tıbbın, medikalleşme sürecinin doğal sonucu olarak kutsal birkimliğe büründüğünün kanıtı olarak görülebilir.

Dinin tıp, sağlık ve hastalıklailişkisini sosyolojik perspektiften ele alan bir alt-disiplin olaraktanımlayabileceğimiz Medikal Din Sosyolojisi’nin en temel konularından biridin-tıp ilişkisidir. Ancak din sosyolojisi alanyazınında bu konuya yeterli ilginingösterilmediği anlaşılmaktadır. Tarihsel sürece bakıldığında, tıp alanındayaşanan gelişmelerin sekülerleşme süreciyle doğrudan bağlantılı olduğugörülecektir. Özellikle 19. yüzyılın sonundan itibaren tıpta yaşanangelişmeler, toplumsal yaşamda tıbbın giderek baskın bir unsur hâline gelmesineneden olmuştur. ‘Medikalleşme’ olarak adlandırılan bu süreç sayesinde tıp,zaman içinde yaşamın her alanına nüfuz eden bir konuma ulaşmıştır. Öyle ki, birzamanlar yalnızca din adamlarının tekelinde bulunan ‘sorgulamaya ve eleştiriyekapalı olma’ durumu günümüzde hekimler aracılığıyla tıbba hasredilmişgörünmektedir. Bu güç tıbba kutsal bir dokunulmazlık zırhı sağlamış, rasyonelbilimden aldığı yetkiyle hareket eden hekimler ise uyguladıkları tedavilerinitiraza mahal vermeyecek ölçüde tek geçerli yöntem olduğu fikrinivazetmişlerdir. Böylesi bir tablo, ortaya çıkışı itibariyle seküler bir girişimolan modern tıbbın, medikalleşme sürecinin doğal sonucu olarak kutsal birkimliğe büründüğünün kanıtı olarak görülebilir.