Bir Mersiye İki Şehzade: Zâtî’nin Şehzade Şehinşah ya da Şehzade Mehmed Mersiyesi
One Elegy Two Princes: Zâtî's 'Şehzade Şehinşah' or 'Şehzade Mehmed' Elegy
Yazar: Sona, İbrahim
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 19 No. 19, 0
Anahtar kelimeler: Zâtî,Mersiye,Şehzade Şehinşah,Şehzade Mehmed,terkib-bend ; Zâtî,Elegy,Prince Şehinşah,Prince Mehmed,terkibbend

16. yüzyıl, Osmanlı devletinin siyasi ve iktisadi üstünlüğünün  yanında sosyal ve kültürel anlamda da en güçlü  dönemidir. Edebiyatta Hayâlî Bey, Zâtî, Nev’î, Lâmi’î,  Kemalpaşazade, Taşlıcalı Yahya nihayet Bâkî bu dönemde  yetişmiştir. Klasik edebiyatın ilginç simalarından birisi de  Zâtî’dir. Ahmet Paşa ve Necâtî ile klasik edebiyatın temelini  atan şairlerden kabul edilen Zâtî; şiirleri, şairliği ve şairlerin  uğrak mekânı Bayezid’deki dükkânıyla önemli bir yerdedir.  876/1471’de doğup 954/1547’de vefat eden Zâtî,  üretken bir şairdir. Yayımlanmış 1825 gazele ve yayımlanmamış  100’e yakın kasideye sahip Zâtî’nin divan nüshalarında  dört  beş  mersiye bulunmaktadır. Bunlar, Sultan II.  Bayezid’in; belirli farklarla biri Şehzade Şehinşah ve  Şehzade Mehmed’in; Zeynî’nin ve Müeyyedzade’nin ölümü  üzerine kaleme alınmıştır. Şehzade Şehinşah 1511’de Zâtî  40 yaşında iken; Şehzade Mehmed 1543’te Zâtî 73 yaşında  iken vefat etmiştir. Ağıt’ın klasik edebiyattaki karşılığı olan  mersiye, özellikle hâmî kaybedildiğinde kaleme alınan ve  şairin kısa sürede yazması gereken şiirlerdendir. Şair,  Şehzade Şehinşah’ın ölümü üzerine 5 bendden oluşan bir  terkib-bend yazmıştır. Şehzade Mehmed’in vefatı,  ölümünden üç yıl önceye tekabül eden Zâtî, zamanın kısıtlı  olması ve yaşlılığın da etkisiyle Şehzade Şehinşah için 32 yıl  önce yazdığı mersiyeye bir bend daha ekleyerek şiiri yeniden  yazmıştır. Bu çalışmada Zâtî’nin küçük farklılıklar taşıyan  bu mersiyesi değerlendirilecek ve yorumlanacaktır.

The 16th century is the period on which Ottoman  Empire had not only political and economic superiority but  also the strongest social and cultural structure. In literature,  literary people such as Hayâlî Bey, Zâtî, Nev'î,  Lâmi'î, Kemalpaşazade, Taşlıcalı Yahya and finally Bâkî  were educated in this period. One of the interesting personas  of classical literature is Zâtî. Along with Ahmet Paşa  and Necâtî, Zâtî who was accepted to lay the foundations  of classical literature was in an eminent place with his  poetry, poesy, and his local shop in Bayezid where most  poets visited. Zâtî born in 876/1471 and died in 954/1547  was a highly productive poet. Zâtî has 1825 published  gazels and approximately 100 nonpublished kasides.  There are four  five  elegies in the divan’s manuscripts of  Zâtî. These elegies were written about death of Sultan  Bayezid II, Prince Şehinşah and Prince Mehmed, Zeynî  and Müeyyedzâde. Prince Şehinşah died in 1511 when  Zâtî was 40 years old and Prince Mehmed died in 1543  when Zâtî 73 years old. Elegies in classical Turkish literature  especially are written because of patron’s death and  should be written in a short time by poets. The poet wrote  an elegy consisting of 5 bends when Şehzade Şehinşah  died. When Prince Mehmed died, the poet rewrote an elegy  by adding one bend to the Şehzade Şehinşah’s elegy he  wrote 32 years ago because of his lack of time and his old  age, the poet would pass away three years later. In this  study, this elegy which includes minor differences will be  evaluated and interpreted.