hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Glossator'lar
Glossator'lar
Yazar: Türkoğlu, Halide Gökçe
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 23 No. 3, 2017
Anahtar kelimeler: Corpus Iuris Civilis,skolastik doktrin,Irnerius,Accursius,Glossa Ordinaria

Roma hukuku yüzyıllar boyunca uygulanmış bir hukuk sistemidir.Bu hukuk sisteminin günümüz özel hukukunun temelini oluşturmasında,pek çok neden olmakla birlikte, bu nedenlerden belki de enönemlisi, Roma hukukunun kendini yenileyebilen, farklı dönemlerinihtiyaçlarını karşılayabilecek şekilde revize edilen bir hukuk sistemiolmasıdır. Batı Roma İmparatorluğunun yıkılması ile belli bir süre,Roma hukuku karanlıkta kalmış olsa da, Ortaçağda, önce glossator'lar,sonra da post glossator'ların ayrıntılı çalışmaları sonucunda, olağanüstübir revize yaşamıştır. Bu bakımdan glossator'lar hem Roma hukuku çalışmalarıbakımından, hem de hukuk eğitiminde getirdikleri yeniliklerbakımından son derece önem taşımaktadırlar.

Roma hukuku yüzyıllar boyunca uygulanmış bir hukuk sistemidir.Bu hukuk sisteminin günümüz özel hukukunun temelini oluşturmasında,pek çok neden olmakla birlikte, bu nedenlerden belki de enönemlisi, Roma hukukunun kendini yenileyebilen, farklı dönemlerinihtiyaçlarını karşılayabilecek şekilde revize edilen bir hukuk sistemiolmasıdır. Batı Roma İmparatorluğunun yıkılması ile belli bir süre,Roma hukuku karanlıkta kalmış olsa da, Ortaçağda, önce glossator'lar,sonra da post glossator'ların ayrıntılı çalışmaları sonucunda, olağanüstübir revize yaşamıştır. Bu bakımdan glossator'lar hem Roma hukuku çalışmalarıbakımından, hem de hukuk eğitiminde getirdikleri yeniliklerbakımından son derece önem taşımaktadırlar.
Roma İmparatorluğunda Seçim Yolsuzlukları ve Ambitus
Roma İmparatorluğunda Seçim Yolsuzlukları ve Ambitus
Yazar: Somer, Pervin
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 23 No. 3, 2017
Anahtar kelimeler: Ambitus,yolsuzluk,rüşvet,seçim,magistra,suç

Kamu görevine gelmek, özellikle magistra seçilmek için oyunlar,yarışmalar düzenlemek, Roma toplumunun antik döneminden başlayangeleneklerindendir. Ancak dini kökeni de olan ve daha çok seçimöncesinde yapılan bu faaliyetler, giderek zeytin, şarap, para dağıtma vebu suretle seçimlerde oy arttırarak aday olduğu göreve seçilmenin biryolu olarak kullanılmaya başlanmıştır. Bu sürecin olumsuz yansımalarıneticesinde seçim yolsuzluğunu önlemeye yönelik kanunlar çıkartılmayave önlem alınmaya çalışılmıştır. Arka arkaya farklı dönemlerde çıkanbu kanunlar bazen mevcut hükümleri tekrarlamak suretiyle bazencezaları ağırlaştırmak suretiyle yaptırımları sürdürmeye devam etmiştir.Seçim yolsuzluğu sadece Roma devletinin sorunu olmayıp yakın tarihtede görülmekte olup, modern toplumlarda da aynı soruna karşı önlemalınmaya çalışılmaktadır. Makalede vurgulandığı gibi: Yolsuzluklarıntarihi uzundur, yolsuzlukla mücadelenin tarihi de.

Kamu görevine gelmek, özellikle magistra seçilmek için oyunlar,yarışmalar düzenlemek, Roma toplumunun antik döneminden başlayangeleneklerindendir. Ancak dini kökeni de olan ve daha çok seçimöncesinde yapılan bu faaliyetler, giderek zeytin, şarap, para dağıtma vebu suretle seçimlerde oy arttırarak aday olduğu göreve seçilmenin biryolu olarak kullanılmaya başlanmıştır. Bu sürecin olumsuz yansımalarıneticesinde seçim yolsuzluğunu önlemeye yönelik kanunlar çıkartılmayave önlem alınmaya çalışılmıştır. Arka arkaya farklı dönemlerde çıkanbu kanunlar bazen mevcut hükümleri tekrarlamak suretiyle bazencezaları ağırlaştırmak suretiyle yaptırımları sürdürmeye devam etmiştir.Seçim yolsuzluğu sadece Roma devletinin sorunu olmayıp yakın tarihtede görülmekte olup, modern toplumlarda da aynı soruna karşı önlemalınmaya çalışılmaktadır. Makalede vurgulandığı gibi: Yolsuzluklarıntarihi uzundur, yolsuzlukla mücadelenin tarihi de.
Roma'da Kadının Fiil Ehliyetinin Sınırları
Roma'da Kadının Fiil Ehliyetinin Sınırları
Yazar: Güneş Peschke, Seldağ
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 23 No. 3, 2017
Anahtar kelimeler: Vesayet,vasi,Roma Kadını,Fiil Ehliyeti,Manus

Roma kadını uzun yıllar boyunca cinsiyeti nedeniyle, haklardanmahrum olmuş, sosyal hayat içinde erkeğin hakimiyeti altında yaşamakzorunda kalmıştır. Ergenlik yaşına kadar, kendilerine verilen haklar açısındankız ve erkek çocuklar arasında her hangi bir ayrım yapılmazken,erkek çocuk 14 yaşına gelmesiyle birlikte, vesayetten çıkarılarak, 25yaşına kadar kendisine bir kayyım atanırdı. Kadın ise, doğumundan itibarenhayatı boyunca vesayet altında kalmaya devam ederdi. Kadınınvasisinin sahip olduğu haklar çocuğunkine göre daha kısıtlıydı. Romakadını sınırlı haklara sahipti. Kadının hukuki işlem ehliyeti olmadığiiçin hukuki işlemlerini yapmak üzere kendisine tutela mulierum adındabir vasi atanırdı. Vasi çeşitli şekillerde tayin edilmekle birlikte, manusla evlilik yapan kadının genellikle kocası vasisi olurdu. Augustus dönemiylebirlikte, evli ve üç çocuk doğuran özgür, dört çocuk doğuran azatlikadınlara vasi atanmayabiliyordu. MS 4. Yüzyılla birlikte kadınlarınhukuki durumlarında degişiklikler oldu ve kadınlar vasileri olmaksızınhukuki işlem yapabilmeye başladılar.

Roma kadını uzun yıllar boyunca cinsiyeti nedeniyle, haklardanmahrum olmuş, sosyal hayat içinde erkeğin hakimiyeti altında yaşamakzorunda kalmıştır. Ergenlik yaşına kadar, kendilerine verilen haklar açısındankız ve erkek çocuklar arasında her hangi bir ayrım yapılmazken,erkek çocuk 14 yaşına gelmesiyle birlikte, vesayetten çıkarılarak, 25yaşına kadar kendisine bir kayyım atanırdı. Kadın ise, doğumundan itibarenhayatı boyunca vesayet altında kalmaya devam ederdi. Kadınınvasisinin sahip olduğu haklar çocuğunkine göre daha kısıtlıydı. Romakadını sınırlı haklara sahipti. Kadının hukuki işlem ehliyeti olmadığiiçin hukuki işlemlerini yapmak üzere kendisine tutela mulierum adındabir vasi atanırdı. Vasi çeşitli şekillerde tayin edilmekle birlikte, manusla evlilik yapan kadının genellikle kocası vasisi olurdu. Augustus dönemiylebirlikte, evli ve üç çocuk doğuran özgür, dört çocuk doğuran azatlikadınlara vasi atanmayabiliyordu. MS 4. Yüzyılla birlikte kadınlarınhukuki durumlarında degişiklikler oldu ve kadınlar vasileri olmaksızınhukuki işlem yapabilmeye başladılar.
Uluslararası Deniz Hukuku Mahkemesi’nin Danışma Görüşü Vermeye İlişkin Yargı Yetkisi
Uluslararası Deniz Hukuku Mahkemesi’nin Danışma Görüşü Vermeye İlişkin Yargı Yetkisi
Yazar: Kuran, Selami; Gülçür, Abdulkadir
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 24 No. 1, 2017
Anahtar kelimeler: Law in Context ; Hukuk ; Uluslararası Deniz Hukuku Mahkemesi,Danışma görüşü,Yargı yetkisi,Yasadışı balıkçılık,Gerekli özen yükümlülüğü

1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’nde (BMDHS) ve Sözleşme’nin VI numaralı Ek’i olanUluslararası Deniz Hukuku Mahkemesi Statüsü’nde yalnızca Deniz Dibi Uyuşmazlıkları Dairesi’nindanışma görüşü verme yetkisinden bahsedilmiştir. Buna karşın, Mahkeme’nin tüm üyelerinin hazırolduğu şekilde, önlerine gelen bir talepte danışma görüşü vermeye yetkili olup olmadıkları uzunsüredir tartışılmaktaydı. 27 Mart 2013’te Alt Bölge Balıkçılık Komisyonu tarafından Mahkeme’yeyapılan danışma görüşü başvurusu ile Mahkeme danışma görüşü vermeye yetkili olup olmadığınıinceleme fırsatı yakalamıştır. Devletlerin Mahkeme’ye sundukları yazılı beyanlarında iki zıt yaklaşımbulunmasına rağmen, Mahkeme kendisini yetkili görerek yasadışı, bildirilmemiş ve düzenlenmemişbalıkçılık hususunda önemli cevaplar vermiştir. Özellikle yasadışı, bildirilmemiş ve düzenlenmemişbalıkçılık hususunda bayrak devletinin gerekli özen yükümlülükleri ve bu yükümlülüklere aykırıdavranışlarının uluslararası sorumluluğa yol açabileceğinin danışma görüşünde belirtilmiş olmasıönem arz etmektedir.

1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’nde (BMDHS) ve Sözleşme’nin VI numaralı Ek’i olanUluslararası Deniz Hukuku Mahkemesi Statüsü’nde yalnızca Deniz Dibi Uyuşmazlıkları Dairesi’nindanışma görüşü verme yetkisinden bahsedilmiştir. Buna karşın, Mahkeme’nin tüm üyelerinin hazırolduğu şekilde, önlerine gelen bir talepte danışma görüşü vermeye yetkili olup olmadıkları uzunsüredir tartışılmaktaydı. 27 Mart 2013’te Alt Bölge Balıkçılık Komisyonu tarafından Mahkeme’yeyapılan danışma görüşü başvurusu ile Mahkeme danışma görüşü vermeye yetkili olup olmadığınıinceleme fırsatı yakalamıştır. Devletlerin Mahkeme’ye sundukları yazılı beyanlarında iki zıt yaklaşımbulunmasına rağmen, Mahkeme kendisini yetkili görerek yasadışı, bildirilmemiş ve düzenlenmemişbalıkçılık hususunda önemli cevaplar vermiştir. Özellikle yasadışı, bildirilmemiş ve düzenlenmemişbalıkçılık hususunda bayrak devletinin gerekli özen yükümlülükleri ve bu yükümlülüklere aykırıdavranışlarının uluslararası sorumluluğa yol açabileceğinin danışma görüşünde belirtilmiş olmasıönem arz etmektedir.
AB ile Türkiye arasındaki Geri Kabul Anlaşması’nın İnsan Hakları Açısından Değerlendirilmesi
AB ile Türkiye arasındaki Geri Kabul Anlaşması’nın İnsan Hakları Açısından Değerlendirilmesi
Yazar: Yıldırım Mat, Tülay; Özdan, Selman
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 24 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Geri Kabul Antlaşması,Türkiye,Avrupa Birliği,Geri Göndermeme İlkesi,Jus Cogens Normlar

Bilindiği üzere Nisan 2011’den itibaren başlayan Suriyeli göçmenlerin yoğun bir göç hareketioluşturması ve ülkedeki iç karışıklığın sona ermemesi ya da erdirilememesi sonucu Türkiye ve Avrupayoğun bir göç dalgası ile karşılaşmıştır. Avrupa açısından bu göç dalgasının genellikle güzergâhı Türkiyetopraklarıdır. Bir başka ifadeyle Türkiye tam bir transit ülkedir. Avrupa Birliği Sınır Güvenliği Birimi(FRONTEX) tarafından yayınlanan düzenli raporlara göre Türkiye üzerinden geçen sığınmacılarınsayısı bir hayli fazladır. Avrupa ülkeleri için haklı olarak gündemin en başında kendine yer bulan busorun için çözüm arayışlarına girmiştir. Bu çözüm öyle bir çözüm olmalıdır ki Avrupa’nın şimdiyedek savunduğu ve imzaladığı uluslararası insan hakları metinlerine aykırı olmamalıdır. Bu çerçevedediğer bazı ülkelerle olduğu gibi Türkiye ile de Geri Kabul Anlaşması imzalamıştır. Türkiye ile yapılanbu anlaşma insan hakları ile ne derece örtüştüğü uluslararası insan hakları metinleri çerçevesindedeğerlendirilecektir. Özellikle, geri göndermeme ilkesi uluslararası hukuk altında bu ilkenin jus cogensdoğası dikkate alınarak incelenecektir.

Bilindiği üzere Nisan 2011’den itibaren başlayan Suriyeli göçmenlerin yoğun bir göç hareketioluşturması ve ülkedeki iç karışıklığın sona ermemesi ya da erdirilememesi sonucu Türkiye ve Avrupayoğun bir göç dalgası ile karşılaşmıştır. Avrupa açısından bu göç dalgasının genellikle güzergâhı Türkiyetopraklarıdır. Bir başka ifadeyle Türkiye tam bir transit ülkedir. Avrupa Birliği Sınır Güvenliği Birimi(FRONTEX) tarafından yayınlanan düzenli raporlara göre Türkiye üzerinden geçen sığınmacılarınsayısı bir hayli fazladır. Avrupa ülkeleri için haklı olarak gündemin en başında kendine yer bulan busorun için çözüm arayışlarına girmiştir. Bu çözüm öyle bir çözüm olmalıdır ki Avrupa’nın şimdiyedek savunduğu ve imzaladığı uluslararası insan hakları metinlerine aykırı olmamalıdır. Bu çerçevedediğer bazı ülkelerle olduğu gibi Türkiye ile de Geri Kabul Anlaşması imzalamıştır. Türkiye ile yapılanbu anlaşma insan hakları ile ne derece örtüştüğü uluslararası insan hakları metinleri çerçevesindedeğerlendirilecektir. Özellikle, geri göndermeme ilkesi uluslararası hukuk altında bu ilkenin jus cogensdoğası dikkate alınarak incelenecektir.
Anayasacılığın Uluslararası Hukuk Bakımından Uygulanabilirliğinde Dikkate Alınması Gereken Bazı Temel Hususlar
Anayasacılığın Uluslararası Hukuk Bakımından Uygulanabilirliğinde Dikkate Alınması Gereken Bazı Temel Hususlar
Yazar: Akkutay, Ali İbrahim
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 24 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Uluslararası Hukuk,Anayasacılık,Meşruiyet

Anayasacılık, uluslararası hukukun tartışma konusu olan en güncel konularından birisidir. Uluslararasıhukukta meşruiyet başta olmak üzere pek çok sorunun ancak anayasacılık yoluyla çözülebileceğinisavunan çok sayıda yazar bulunmaktadır. Bununla birlikte anayasacılığın uygulanmasına yöneliksavunulan fikirlerin ve üzerinde durulan hususların kapsamı yazarların konuya yaklaşımınagöre farklılık gösterebilmektedir. Çalışmada anayasacılığın, uluslararası hukukun güncel haliyleuygulanmasının ilişkili olduğu bazı temel hususlara dair değerlendirmelerde bulunulmaktadır.

Anayasacılık, uluslararası hukukun tartışma konusu olan en güncel konularından birisidir. Uluslararasıhukukta meşruiyet başta olmak üzere pek çok sorunun ancak anayasacılık yoluyla çözülebileceğinisavunan çok sayıda yazar bulunmaktadır. Bununla birlikte anayasacılığın uygulanmasına yöneliksavunulan fikirlerin ve üzerinde durulan hususların kapsamı yazarların konuya yaklaşımınagöre farklılık gösterebilmektedir. Çalışmada anayasacılığın, uluslararası hukukun güncel haliyleuygulanmasının ilişkili olduğu bazı temel hususlara dair değerlendirmelerde bulunulmaktadır.
İnsan Üzerinde Deney ve Deneme Suçları (TCK. m. 90)
İnsan Üzerinde Deney ve Deneme Suçları (TCK. m. 90)
Yazar: Bayındır, Sinan
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 24 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Deney,Klinik Araştırma,Deneme,Tedavi,Rıza,Alternatif Tedavi

İnsan Üzerinde Deney ve Deneme Suçları başlıklı bu çalışmada öncelikle konuya ilişkin uluslararası ve ulusal düzenlemelere yer verilmiştir. Daha sonra 5237 sayılı TCK m. 90’da İnsan Üzerinde Deney Başlığı altında düzenlenmiş olan deney ve deneme suçları maddi ve manevi unsurlar ile hukuka aykırılık unsuru bakımından ele alınmıştır. Ayrıca bu suçların, suçun özel görünüş şekilleri bu bağlamda teşebbüs içtima ve iştirak bakımından taşıdığı özellikler incelenmiştir. Son olarak da deney ve deneme suçlarının soruşturma ve kovuşturma usulü ve bu suçlar için öngörülen yaptırımların taşıdığı özellikler açıklandıktan sonra sonuç kısmında deney ve deneme suçuna ilişkin kişisel kanaatlerimize yer verilmiştir.

İnsan Üzerinde Deney ve Deneme Suçları başlıklı bu çalışmada öncelikle konuya ilişkin uluslararası ve ulusal düzenlemelere yer verilmiştir. Daha sonra 5237 sayılı TCK m. 90’da İnsan Üzerinde Deney Başlığı altında düzenlenmiş olan deney ve deneme suçları maddi ve manevi unsurlar ile hukuka aykırılık unsuru bakımından ele alınmıştır. Ayrıca bu suçların, suçun özel görünüş şekilleri bu bağlamda teşebbüs içtima ve iştirak bakımından taşıdığı özellikler incelenmiştir. Son olarak da deney ve deneme suçlarının soruşturma ve kovuşturma usulü ve bu suçlar için öngörülen yaptırımların taşıdığı özellikler açıklandıktan sonra sonuç kısmında deney ve deneme suçuna ilişkin kişisel kanaatlerimize yer verilmiştir.
Müşterek Faillik ve Dolaylı Faillik Kurumlarının İhmali Suçlar Yönünden Değerlendirilmesi
Müşterek Faillik ve Dolaylı Faillik Kurumlarının İhmali Suçlar Yönünden Değerlendirilmesi
Yazar: Yılmaz, Zahit
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 24 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Müşterek faillik,Dolaylı faillik,İştirak,İhmali hareketle işlenen suçlar,Garantör

Suç, doktrinde “toplumsal düzenin devamı açısından korunması gereken hukuki değerlerin bilerek ve istenerek ihlalini (kast) veya bu değerleri korumaya yönelik kurallara karşı özensizliği (taksir) ifade eden insan davranışları” olarak tanımlanmaktadır. Suçlar kanunda genel olarak tek kişi tarafından işlenenebilir şekilde düzenlenmiş ise de çoğu zaman birden fazla kişi tarafından birlikte işlenir. İştirak kanunen tek kişi tarafından işlenebilen suçun birden fazla kişi tarafından, aralarında yaptıkları anlaşma ve fiilin işlenişine katkıda bulunarak birlikte işlenmesidir. Suçlar kural olarak icrai, ihmali ve ihmal suretiyle icrai şekilde işlenebilmektedir. Çalışmamızda müşterek faillik ve dolaylı faillik kurumlarının ihmali suçlar açısından değerlendirilmesine çalışılacaktır.

Suç, doktrinde “toplumsal düzenin devamı açısından korunması gereken hukuki değerlerin bilerek ve istenerek ihlalini (kast) veya bu değerleri korumaya yönelik kurallara karşı özensizliği (taksir) ifade eden insan davranışları” olarak tanımlanmaktadır. Suçlar kanunda genel olarak tek kişi tarafından işlenenebilir şekilde düzenlenmiş ise de çoğu zaman birden fazla kişi tarafından birlikte işlenir. İştirak kanunen tek kişi tarafından işlenebilen suçun birden fazla kişi tarafından, aralarında yaptıkları anlaşma ve fiilin işlenişine katkıda bulunarak birlikte işlenmesidir. Suçlar kural olarak icrai, ihmali ve ihmal suretiyle icrai şekilde işlenebilmektedir. Çalışmamızda müşterek faillik ve dolaylı faillik kurumlarının ihmali suçlar açısından değerlendirilmesine çalışılacaktır.
Tahrikçi Ajan
Tahrikçi Ajan
Yazar: Akar, İbrahim
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 24 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Tahrikçi ajan,Gizli soruşturmacı,Hukuk devleti,Ceza hukuku,Delil elde etme

Bu çalışma, ceza hukuku alanında çok tartışmalı bir yeri olan “tahrikçi ajan” konusunu ele almaktadır. Temel amacımız, tahrikçi ajan kurumunun ceza hukukundaki yerini tespit etmektir. Çalışmamızda, ilk olarak tahrikçi ajan kavramının ne olduğu ortaya konmuştur. Akabinde, kavramın tarihsel süreç içerisindeki gelişimine ve benzer bir takım kavramlarla olan ilişkisine ve bunlardan farklarına değinilmiştir. Bu konuda, özellikle “gizli soruşturmacı” ve “gizli soruşturma yapan adli kolluk görevlisi” kavramları üzerinde durulmuştur. Bu genel çerçeveden sonra ise konunun en önemli kısmı olan “tahrikçi ajanın ceza sorumluluğu” konusu tartışılmış ve tahrikçi ajan kurumunun hukuk devleti bakımından değerlendirilmesi yapılmıştır. Çalışmanın son kısmı varılan sonuca ve önerimize ayrılmıştır.

Bu çalışma, ceza hukuku alanında çok tartışmalı bir yeri olan “tahrikçi ajan” konusunu ele almaktadır. Temel amacımız, tahrikçi ajan kurumunun ceza hukukundaki yerini tespit etmektir. Çalışmamızda, ilk olarak tahrikçi ajan kavramının ne olduğu ortaya konmuştur. Akabinde, kavramın tarihsel süreç içerisindeki gelişimine ve benzer bir takım kavramlarla olan ilişkisine ve bunlardan farklarına değinilmiştir. Bu konuda, özellikle “gizli soruşturmacı” ve “gizli soruşturma yapan adli kolluk görevlisi” kavramları üzerinde durulmuştur. Bu genel çerçeveden sonra ise konunun en önemli kısmı olan “tahrikçi ajanın ceza sorumluluğu” konusu tartışılmış ve tahrikçi ajan kurumunun hukuk devleti bakımından değerlendirilmesi yapılmıştır. Çalışmanın son kısmı varılan sonuca ve önerimize ayrılmıştır.
AİHM ve Türk Anayasa Mahkemesi’nin Kararları Işığında Hukuki Kesinlik (Belirlilik) İlkesinin İncelenmesi
AİHM ve Türk Anayasa Mahkemesi’nin Kararları Işığında Hukuki Kesinlik (Belirlilik) İlkesinin İncelenmesi
Yazar: Gülçür, Abdulkadir
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 24 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Hukuki kesinlik,Hukukun üstünlüğü,Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi,Türk Anayasa Mahkemesi

Hukuki kesinlik ilkesi, hukukun üstünlüğünün temel görünümlerinden birisidir. Bu nedenle, “hukukun üstünlüğü” ve “hukuk devleti” bakımından bir ulusal hukuk sisteminde hukuki kesinliğin tesis edilmesi kaçınılmazdır. Bu yazı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ile Türk Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) hukuki kesinlik yaklaşımları arasındaki farklılıkları ve benzerlikleri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu sebeple, hukuki kesinliğin uygulamasının daha iyi anlaşılması için her iki Mahkemenin de konuyla ilgili olan davaları incelenmiştir. Söz konusu alandaki güncel vakalar, akademisyenlere ve uygulayıcılara ilkenin kavranması ile ilgili önemli ipuçları vermektedir.

Hukuki kesinlik ilkesi, hukukun üstünlüğünün temel görünümlerinden birisidir. Bu nedenle, “hukukun üstünlüğü” ve “hukuk devleti” bakımından bir ulusal hukuk sisteminde hukuki kesinliğin tesis edilmesi kaçınılmazdır. Bu yazı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ile Türk Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) hukuki kesinlik yaklaşımları arasındaki farklılıkları ve benzerlikleri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu sebeple, hukuki kesinliğin uygulamasının daha iyi anlaşılması için her iki Mahkemenin de konuyla ilgili olan davaları incelenmiştir. Söz konusu alandaki güncel vakalar, akademisyenlere ve uygulayıcılara ilkenin kavranması ile ilgili önemli ipuçları vermektedir.
Danıştay Kararları Işığında Acele Kamulaştırmalarda “Aceleliğine Karar Verilen Haller” Bakımından Bir Değerlendirme
Danıştay Kararları Işığında Acele Kamulaştırmalarda “Aceleliğine Karar Verilen Haller” Bakımından Bir Değerlendirme
Yazar: Kaplan, Onur
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 24 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: İdari faaliyetler,Kamu yararı,Mülkiyet hakkı,İstisnailik,Acele kamulaştırma

Olağan kamulaştırmalardan farklı olarak acele kamulaştırma uygulamaları gün geçtikçe daha fazla yapılır hale gelmiştir. Özellikle idareye kanunla verilen görevlerin yerine getirilmesi noktasında hizmetin kesintisiz ve çabuk biçimde gerçekleştirilerek kamu yararının sağlanmasının amaçlandığı durumlarda söz konusu uygulamalara başvurulmaktadır. Bu doğrultuda Bakanlar Kurulu’nun tesis ettiği acele kamulaştırma kararlarından dolayı ortaya çıkan uyuşmazlıkların halli bakımından Danıştay’ın önemli bir fonksiyon icra ettiği ifade edilebilir. Aceleliğine karar verilen hallerde gerçekleştirilen acele kamulaştırma uygulamaları sonucunda bireylerin temel hak ve hürriyetlerine dair yapılan müdahalelerin hukuka uygunluğunun tespiti bakımından Danıştay’ın birtakım kıstasları aradığı görülmektedir. Bu kapsamda çalışmada öncelikle acele kamulaştırma müessesesinin uygulanabileceği haller belirtilerek, aceleliğine karar verilen hallerde idarece acele kamulaştırma kararlarının icrası neticesinde başta mülkiyet hakkı olmak üzere bireylerin temel hak ve hürriyetlerine yapılan müdahalenin hukuka uygunluğunun tespitinde Danıştay kararlarında yer alan ölçütlerin ortaya konulması amaçlanmaktadır.

Olağan kamulaştırmalardan farklı olarak acele kamulaştırma uygulamaları gün geçtikçe daha fazla yapılır hale gelmiştir. Özellikle idareye kanunla verilen görevlerin yerine getirilmesi noktasında hizmetin kesintisiz ve çabuk biçimde gerçekleştirilerek kamu yararının sağlanmasının amaçlandığı durumlarda söz konusu uygulamalara başvurulmaktadır. Bu doğrultuda Bakanlar Kurulu’nun tesis ettiği acele kamulaştırma kararlarından dolayı ortaya çıkan uyuşmazlıkların halli bakımından Danıştay’ın önemli bir fonksiyon icra ettiği ifade edilebilir. Aceleliğine karar verilen hallerde gerçekleştirilen acele kamulaştırma uygulamaları sonucunda bireylerin temel hak ve hürriyetlerine dair yapılan müdahalelerin hukuka uygunluğunun tespiti bakımından Danıştay’ın birtakım kıstasları aradığı görülmektedir. Bu kapsamda çalışmada öncelikle acele kamulaştırma müessesesinin uygulanabileceği haller belirtilerek, aceleliğine karar verilen hallerde idarece acele kamulaştırma kararlarının icrası neticesinde başta mülkiyet hakkı olmak üzere bireylerin temel hak ve hürriyetlerine yapılan müdahalenin hukuka uygunluğunun tespitinde Danıştay kararlarında yer alan ölçütlerin ortaya konulması amaçlanmaktadır.