KAPİTALİZM, TARIM VE GIDA: KÖYLÜ MESELESİNİN POST-KALKINMACI ANALİZİ
CAPITALISM, AGRICULTURE AND FOOD: A POST-DEVELOPMENT ANALYSIS OF THE PEASANT QUESTION
Yazar: Yılmaz, Sabri; Evcimen, Oltan
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Vol. 27 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Policy and Administration (Other) ; Politika ve Yönetim (Diğer) ; Agricultural economics,Post-developmentalism,Capitalism,Marxism,Agriculture and food ; Tarım Ekonomisi,Post-kalkınmacılık,Kapitalizm,Marksizm,Tarım ve gıda

1990'ların başından bu yana tarım ve gıda alanındaki eleştirel çalışmaların artması, bu konuya dair analizlerin çeşitlenmesine ve farklılaşmasına yol açmıştır. Eleştirel tarım ve gıda çalışmalarının yükselişi, 1970-1990 arası dönemde eleştirel literatürde ağırlık taşıyan köylülük çalışmalarına göre önemli bir kuramsal yeniden yapılanmayı ifade etmektedir. Bu kuramsal yeniden yapılanma, özellikle tarım ve köylü sorunlarının kavramsal olarak ele alınışındaki post-kalkınmacı dönüşümle kendisini belli etmektedir. Bu bağlamda çalışmada, tarım ve köylü sorununa ilişkin güncel tartışmaların ekonomik, politik ve post-kalkınmacı yaklaşımlar arasında bir ayrılık yaşadığı savunulmaktadır. Bu ayrılığın aynı zamanda belli açmazlar/kırılımlar inşa ettiğini ileri sürmektedir. Bahsedilen açmazların/kırılımların Marksizm'in eleştirel bir toplum kuramı olmasından yola çıkarak; çıkış yolunun gıda rejimi kavramının kapitalist bir çerçevede ve tarım ve köylü sorununun kapitalizmin bir sorunu olarak yeniden ele alınmasıyla mümkün olacağını iddia edilmektedir. Bu çalışma, neoliberal yeniden yapılandırmanın tarım ve gıda ilişkilerindeki değişimleri ışığında, köylülüğün kapitalist gıda ilişkilerine karşı geliştirdiği politik kimlik oluşumunu bir sınıf oluşumu olarak ele almayı önermektedir. Bu yaklaşım, tarım ve köylü sorununu sadece ekonomik bir konu olmaktan çıkarıp, toplumsal çatışmaların ve politik kimliklerin şekillendiği dinamik bir süreç olarak değerlendirme imkânı da tanımaktadır. Böylece hem geçmiş koşulları hem de mevcut politik değişimleri kapsayan bütüncül bir analiz sağlanarak, literatüre katkı vermesi beklenmektedir.

Since the early 1990s, the increase in critical studies in the field of agriculture and food has led to diversification and differentiation in analyses of this subject. The rise of critical agriculture and food studies represents a significant theoretical restructuring compared to peasantry studies, which dominated critical literature between 1970 and 1990. This theoretical restructuring is particularly evident in the post-developmentalist transformation in the conceptual approach to agriculture and peasant issues. In this context, the study argues that current debates on agriculture and peasant issues are divided between economic, political and post-developmentalist approaches. It further argues that this divergence also creates certain impasses/ruptures. Drawing on Marxism's critical theory of society, the study contends that a way out is possible by re-examining the concept of the food regime within a capitalist framework and the issue of agriculture and rurality as a problem of capitalism. This study proposes to examine the political identity formation developed by the peasantry against capitalist food relations as a class formation, in light of the changes in agriculture and food relations brought about by neoliberal restructuring. This approach also provides the opportunity to evaluate the issue of agriculture and peasants not merely as an economic issue, but as a dynamic process in which social conflicts and political identities are shaped. Thus, by providing a comprehensive analysis covering both past conditions and current political changes, it is expected to contribute to the literature.