KANITA DAYALI UYGULAMALAR: YAŞAM SONU DÖNEMDE YETİŞKİN BİREYİN HEMŞİRELİK BAKIMI
KANITA DAYALI UYGULAMALAR: YAŞAM SONU DÖNEMDE YETİŞKİN BİREYİN HEMŞİRELİK BAKIMI
Yazar: Olgun, Şule; Yavuz Van Giersbergen, Meryem
Dergi: Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, Vol. 34 No. 3, 2018
Anahtar kelimeler: Yaşam sonu dönem,yetişkin,kanıt

Başlık:Yaşamsonu dönem, yetişkin, kanıtÖzet:Bir kişinin yaşam sonu dönemde olup olmadığınınkararını multiprofesyonel bir klinik ekip vermektedir. Bu klinik ekip aynızamanda gerektiğinde bakıma da odaklanır. Son bir yıl içerisinde “yaşam sonubakım” adı altında terminal dönemdeki kişilerin bakımının iyileştirilmesihedefi gündeme oturmuştur.Birinci basamak sağlık hizmetleri, bakım evleri,huzurevleri, hospisler, hastaneler, toplum sağlığı bakım merkezleri ya daevlerde terminal döneme girmiş kişilerin sağlık ve sosyal bakımını üstlenenbirçok sağlık bakım çalışanı ya da uzman olmadan çalışan bireylerbulunmaktadır. Makalede terminal süreçteki yetişkin bireye bakım veren bu kişilerekanıta dayalı uygulamaların sunulması amaçlanmıştır. Bu makalede; 18 yaş ve üzerindeki yaşam sonu dönemegirmiş yetişkin bireyin tanımlanması, kişi ile etkili iletişimin sağlanması vealınan kararların paylaşılması, klinik destekli hidrasyonun,  ağrı, nefes darlığı, bulantı-kusma,anksiyete, deliryum, ajitasyon ve solunum sekresyonları için etkili ilaçyönetiminin sağlanmasındaki kanıta dayalı uygulamalara yer verilmiştir. Kanıtadayalı uygulamaların yaygınlaştırılması ile terminal süreçteki bireyleregereksiz bakım ve uygulamalardan kaçınılacağı; bilinçli, kanıta dayalı bakım veuygulamaların gerçekleştirileceği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler:   Yaşamsonu dönem, yetişkin, kanıtDestekleyen kurumlar: Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Anabilim DalıKaynakça:Abbott KH, Sago JG, Breen CM, et al. Families looking back:one year after discussion of with drawal or with holding of life-sustaining support.Critical Care Medicine. 2001; 29(1):197-201.AndersonWG, Arnold RM, Angus DC et al. Post traumatic stres and complicated grief infamily members of patients in the intensive care unit. J Gen Intern Med2008;23:1871-6. Abarshi E, Echteld M, Donker G, et al. Discussing end-of-lifeissues in the last months of life: a nation wide study among generalpractitioners. Journal of Palliative Medicine. 2011; 14(3).Back IN, Jenkins K, Blower A, et al. Study comparing hyoscinehydrobromide and glycopyrrolate in the treatment of death rattle. Palliative Medicine.2001; 15(4):329-336.Boot M, Wilson C. Clinical nurses pecialists perspectives onadvance care planning conversations: a qualitative study. International Journalof Palliative Nursing. 2014; 20(1):9-14.BorasioGD. Translating the World Health Organization definition of palliative care intoscientific practice. Palliat Support Care 2011;9:1-2. Candy B, Jackson KC, Jones L, et al.  Drug therapy for symptoms associated with anxietyin adult palliative care patients. Cochrane Database of Systematic Reviews.:John Wiley&Sons, Ltd. 2012;(10):1-20.Çavdar İ.Kanserli hastanın terminal dönemdeki bakımı. Türk Onkoloji Dergisi2011;26:142-7.De JongeKE, Sulmasy DP, Gold KG et al. The timing of do-not-resuscitate orders and hospitalcosts. J Gen Intern Med 1999;14:190-2.DiCenso,A. Cullum, N. Ciliska, D. Implementing Evidence-Based Nursing: SomeMisconception 1998.EmanuelEJ, Ash A, Yu WE et al. Managedcare, hospiceuse, site of death, and medical expendituresin the last year of life. Arch Intern Med 2002;162:1722-8. Fadıloğlu Ç, Aksu T. İyi Ölüm Ölçeğinin Geçerlilik veGüvenirliği. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi 2013; 29: 1-15.Fields A, Finucane AM, Oxenham D. Discussing preferred placeof death with patients: staff experiences in a UK specialist palliative care setting.International Journal of Palliative Nursing. 2013; 19(11):558-565.Heidrich DE. The Dying Process.Kuebler KK, Heidrich DE, eds. Palliative&End of Life Care: Clinical PracticeGuıdelines. 2 nd ed. St Louis: Saunders Elsevier, 2007. 33-44.HeylandDK, Rocker GM, Dodek PM et al. Family satisfaction with care in the intensive careunit: results of a multi plecenter study. Crit Care Med 2002;30:1413-8. Hugel H, Ellershaw J, Gambles M. Respiratory tract secretionsin the dying patient: a comparison between glycopyrronium and hyoscinehydrobromide.Journal of Palliative Medicine. 2006; 9(2):279-284.Kumagai Y, Maekawa A, Abe M. Prognostic items for the last 10and 3 days of life of cancer patients at home. Cancer Nursing. 2012;35(5):390-396.KabalakAA, Kahveci K,  Gökçınar D, et al.Structuring of palliative care in Ankara Ulus State Hospital, Turkey:2012-2013. J Palliat Care Med 2013;3:162.KocamanG. Hemşirelikte Kanıta Dayalı Uygulama. Hemşirelikte Araştırma GeliştirmeDergisi2003;5(2):61-9.KabalakAA, Ozturk H, Çağıl H. Yaşam sonu bakım organizasyonu: Palyatif bakım. YoğunBakım Dergisi 2013;11:56-70.Matsunuma R, Tanbo Y, Asai N, et al. Prognostic factors inpatients with terminal stage lung cancer. Journal of Palliative Medicine. 2014;17(2):189-194.Mullhal,A. EBN notebook. Nursing, Research and the Evidence. Evidence BasedNursing,1998; 1 (1): 4-6.MorrisonRS, Penrod JD, Jassel JB et al. Cost savings associated with US hospital palliativecare consultation programs. Arch Intern Med 2008;168:1783-90.National Collaborating Centre for Mental Health. Dementia:the NICE-SCIE guideline on supporting people with dementia and their carers in NationalClinical Guideline Centre. Health and social care. NICE clinical guideline 42.London. Royal College of Psychiatrists and The British Psychological Society,2006. Available from: http://www.nice.org.uk/CG42

Başlık:Yaşamsonu dönem, yetişkin, kanıtÖzet:Bir kişinin yaşam sonu dönemde olup olmadığınınkararını multiprofesyonel bir klinik ekip vermektedir. Bu klinik ekip aynızamanda gerektiğinde bakıma da odaklanır. Son bir yıl içerisinde “yaşam sonubakım” adı altında terminal dönemdeki kişilerin bakımının iyileştirilmesihedefi gündeme oturmuştur.Birinci basamak sağlık hizmetleri, bakım evleri,huzurevleri, hospisler, hastaneler, toplum sağlığı bakım merkezleri ya daevlerde terminal döneme girmiş kişilerin sağlık ve sosyal bakımını üstlenenbirçok sağlık bakım çalışanı ya da uzman olmadan çalışan bireylerbulunmaktadır. Makalede terminal süreçteki yetişkin bireye bakım veren bu kişilerekanıta dayalı uygulamaların sunulması amaçlanmıştır. Bu makalede; 18 yaş ve üzerindeki yaşam sonu dönemegirmiş yetişkin bireyin tanımlanması, kişi ile etkili iletişimin sağlanması vealınan kararların paylaşılması, klinik destekli hidrasyonun,  ağrı, nefes darlığı, bulantı-kusma,anksiyete, deliryum, ajitasyon ve solunum sekresyonları için etkili ilaçyönetiminin sağlanmasındaki kanıta dayalı uygulamalara yer verilmiştir. Kanıtadayalı uygulamaların yaygınlaştırılması ile terminal süreçteki bireyleregereksiz bakım ve uygulamalardan kaçınılacağı; bilinçli, kanıta dayalı bakım veuygulamaların gerçekleştirileceği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler:   Yaşamsonu dönem, yetişkin, kanıtDestekleyen kurumlar: Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Anabilim DalıKaynakça:Abbott KH, Sago JG, Breen CM, et al. Families looking back:one year after discussion of with drawal or with holding of life-sustaining support.Critical Care Medicine. 2001; 29(1):197-201.AndersonWG, Arnold RM, Angus DC et al. Post traumatic stres and complicated grief infamily members of patients in the intensive care unit. J Gen Intern Med2008;23:1871-6. Abarshi E, Echteld M, Donker G, et al. Discussing end-of-lifeissues in the last months of life: a nation wide study among generalpractitioners. Journal of Palliative Medicine. 2011; 14(3).Back IN, Jenkins K, Blower A, et al. Study comparing hyoscinehydrobromide and glycopyrrolate in the treatment of death rattle. Palliative Medicine.2001; 15(4):329-336.Boot M, Wilson C. Clinical nurses pecialists perspectives onadvance care planning conversations: a qualitative study. International Journalof Palliative Nursing. 2014; 20(1):9-14.BorasioGD. Translating the World Health Organization definition of palliative care intoscientific practice. Palliat Support Care 2011;9:1-2. Candy B, Jackson KC, Jones L, et al.  Drug therapy for symptoms associated with anxietyin adult palliative care patients. Cochrane Database of Systematic Reviews.:John Wiley&Sons, Ltd. 2012;(10):1-20.Çavdar İ.Kanserli hastanın terminal dönemdeki bakımı. Türk Onkoloji Dergisi2011;26:142-7.De JongeKE, Sulmasy DP, Gold KG et al. The timing of do-not-resuscitate orders and hospitalcosts. J Gen Intern Med 1999;14:190-2.DiCenso,A. Cullum, N. Ciliska, D. Implementing Evidence-Based Nursing: SomeMisconception 1998.EmanuelEJ, Ash A, Yu WE et al. Managedcare, hospiceuse, site of death, and medical expendituresin the last year of life. Arch Intern Med 2002;162:1722-8. Fadıloğlu Ç, Aksu T. İyi Ölüm Ölçeğinin Geçerlilik veGüvenirliği. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi 2013; 29: 1-15.Fields A, Finucane AM, Oxenham D. Discussing preferred placeof death with patients: staff experiences in a UK specialist palliative care setting.International Journal of Palliative Nursing. 2013; 19(11):558-565.Heidrich DE. The Dying Process.Kuebler KK, Heidrich DE, eds. Palliative&End of Life Care: Clinical PracticeGuıdelines. 2 nd ed. St Louis: Saunders Elsevier, 2007. 33-44.HeylandDK, Rocker GM, Dodek PM et al. Family satisfaction with care in the intensive careunit: results of a multi plecenter study. Crit Care Med 2002;30:1413-8. Hugel H, Ellershaw J, Gambles M. Respiratory tract secretionsin the dying patient: a comparison between glycopyrronium and hyoscinehydrobromide.Journal of Palliative Medicine. 2006; 9(2):279-284.Kumagai Y, Maekawa A, Abe M. Prognostic items for the last 10and 3 days of life of cancer patients at home. Cancer Nursing. 2012;35(5):390-396.KabalakAA, Kahveci K,  Gökçınar D, et al.Structuring of palliative care in Ankara Ulus State Hospital, Turkey:2012-2013. J Palliat Care Med 2013;3:162.KocamanG. Hemşirelikte Kanıta Dayalı Uygulama. Hemşirelikte Araştırma GeliştirmeDergisi2003;5(2):61-9.KabalakAA, Ozturk H, Çağıl H. Yaşam sonu bakım organizasyonu: Palyatif bakım. YoğunBakım Dergisi 2013;11:56-70.Matsunuma R, Tanbo Y, Asai N, et al. Prognostic factors inpatients with terminal stage lung cancer. Journal of Palliative Medicine. 2014;17(2):189-194.Mullhal,A. EBN notebook. Nursing, Research and the Evidence. Evidence BasedNursing,1998; 1 (1): 4-6.MorrisonRS, Penrod JD, Jassel JB et al. Cost savings associated with US hospital palliativecare consultation programs. Arch Intern Med 2008;168:1783-90.National Collaborating Centre for Mental Health. Dementia:the NICE-SCIE guideline on supporting people with dementia and their carers in NationalClinical Guideline Centre. Health and social care. NICE clinical guideline 42.London. Royal College of Psychiatrists and The British Psychological Society,2006. Available from: http://www.nice.org.uk/CG42