Kütahya’da Bulunan Anadolu Selçuklu Mimarisi Üzerine Bazı Tespitler
Some Determinations on Anatolian Seljuk Architecture in Kütahya
Yazar: Kara, Demet
Dergi: Art-Sanat No. 22, 2024
Anahtar kelimeler: Archeology of Seljuk ; Selçuklu Arkeolojisi ; Kütahya,Anadolu Selçuklu Dönemi,Hezâr Dînârî,Mescit,Mimarlık Tarihi ; Kütahya,Anatolian Seljuk Period,Hezâr Dînârî,Masjid,Architectural History

Anadolu Selçuklu Devleti’nin batı sınırında yer alan Kütahya kenti, konumu dolayısıyla Selçukluların Anadolu’ya yerleşmeye başladığı 1071 yılını takip eden yıllarda fethedilmiştir. Ancak Bizans sınırında bulunması sebebiyle kent I. Alâeddin Keykubad (1220-1237) dönemine kadar Bizans’la Anadolu Selçukluları arasında sürekli el değiştirmiştir. 1233 yılında tamamen Anadolu Selçuklu egemenliğine giren Kütahya’nın kent merkezinde inşa edilen eserler ve bu eserlerin konumu üzerinden Selçuklu Dönemi’nde Kütahya’nın sınırları, bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. İnşa kitabeleri bulunan Balıklı Camii ve Hıdırlık Mescidi, II. Gıyâseddin Keyhusrev dönemine tarihlenmektedir. Anadolu Selçuklu Dönemi’nde inşa edildiği kabul gören iki Hezâr Dînârî Mescidi’nden biri özgünlüğünü yitirmiş, diğerinin yerine de 1870 yılında Sadeddin Camii ve sakahanesi inşa edilmiştir. Ayrıca Evliya Çelebi’nin Kütahya ile ilgili bilgilerinden hareketle, Kütahya Ulu Camii’nin Selçuklu eseri olduğu ortaya konmuştur. Kütahya’da Selçuklu Dönemi eserlerinin banisi olan İmâdüddin Hezâr Dînârî’nin de kimliği tespit edilmiştir. Bu çalışma, Kütahya’nın Anadolu Selçuklu dönemi mimari eserleri ve kentin fiziki yapısına odaklanmaktadır. Kütahya’nın Anadolu Selçuklu Dönemi mimari eserleri ve kentin bu dönemdeki gelişimini ele alan monografik bir araştırmanın bulunmaması, çalışmanın özgünlüğünü ortaya koymaktadır.

The city of Kütahya, located on the western border of the Anatolian Seljuk State, was conquered in the years following 1071, when the Seljuks began to settle in Anatolia, due to its location. However, since it was located on the Byzantine border, it constantly changed hands between the Byzantines and the Anatolian Seljuks until the period of Ala al-Din Kayqubad I (1220-1237). The subject of this study is the boundaries of Kütahya during the Seljuk Period, based on the structures built in the city center of Kütahya, which came entirely under the rule of the Anatolian Seljuks in the year 1233, and the location of these structures. Balıklı Mosque and Hıdırlık Masjid with construction inscriptions, date back to the period of Ghiyath al-Din Kaykhusraw II. One of the two Hezâr Dînârî Masjids, which is generally accepted to have been built during the Anatolian Seljuk period, lost its originality, and the Sadeddin Mosque and its sakahane were built in 1870 in place of the other. In addition, based on Evliya Çelebi’s information about Kütahya, it was determined that the Kütahya Grand Mosque was a Seljuk work and, in this context, the identity of Imad al-Din Hezâr Dînârî, one of the Seljuk patrons, was determined. This study focuses on the architectural works of Kütahya from the Anatolian Seljuk period and the physical structure of the city. Anatolian Seljuk period architectural monuments of Kütahya and the absence of a monographic study on the development of the period, the study reveals its originality.