İsmâil Hakkı Bursevî’nin Şerhu Nuhbeti’l-fiker Adlı Eserinde Ali el-Kârî’ye Karşı Takındığı Olumsuz Tavrın Muhtemel Sebepleri Üzerine Bir Değerlendirme
An Assesment of Ismāʿīl Ḥaqqī Bursavī in His Work Titled Sharḥ Nukhbat al-fikar about Possible Causes of His Negative Attitude for ʿAlī al-Qārī
Yazar: Sarı, Necmi
Dergi: Dergiabant, Vol. 9 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Hadis,Şerh,Ali el-Kârî,Bursevî,Şerhu Nuhbeti’l-fiker ; Ḥadīth,Comment,ʿAlī al-Qārī,Bursavī,Sharḥ Nukhbat al-fikar

Şerhu Nuhbeti’l-fiker adlı eserinde, Ali el-Kârî’nin Şerhu Şerhi Nuhbeti’l-fiker adlı eserinden çok fazla istifade ettiği anlaşılan, hatta intihal derecesine varacak seviyede bu eserden alıntılar yaptığı müşahade edilen Bursevî’nin bu eserinde göze çarpan en büyük problem Bursevî’nin Ali el-Kârî’ye karşı takındığı olumsuz tavırdır. Bursevî şerhinin hiçbir yerinde Ali el-Kârî ve eserinin ismini zikretmemiş, hatta ondan söz ederken imalı ve alaycı bir üslup kullanmış, nadiren de olsa hakaret içeren ifadelerle ona işaret etmiştir. Bursevî’nin, Ali el-Kârî’ye karşı takındığı bu olumsuz tavrı, o dönemdeki nakil geleneğiyle veya Ali el-Kârî’nin şerhinin ismini zikretmeye ihtiyaç bırakmayan şöhretiyle açıklamak mümkün olmadığı gibi Ali el-Kârî’nin, Muhyiddîn İbnü’l-Arabî karşıtı cephe olan Kadızâdeliler tarafında yer almasına bağlamak da mümkün gözükmemektedir. Zira Bursevî’nin Şerhu Nuhbeti’l-fiker dışındaki bazı eserlerinde Ali el-Kârî ve eserinden ismen söz ettiğini tesbit etmiş bulunmaktayız. Buna ilâveten Bursevî’nin muhtelif eserlerinde, Ali el-Kârî’nin Şerhu Şerhi Nuhbeti’l-fiker’i dışındaki diğer eserlerinden bahsederken bazen müellif ve eser ismi birlikte, bazen sadece müellif ismiyle, bazen de müellif ismi olmadan eser isimleriyle söz etmesi bu kanaatimizi destekler mâhiyettedir.  Bu kanaatimizi destekleyen diğer bir husus da Bursevî’nin mezkur eserlerini te’lif ettiği tarihler dikkate alındığında, zaman içinde Ali el-Kârî hakkındaki düşüncelerinde olumludan olumsuz yöne veya olumsuzdan olumlu yöne doğru bir kayma olduğu ihtimalinin ortadan kalkmış olmasıdır. Bütün bu zikredilen hususlardan sonra Bursevî’nin Ali el-Kârî’ye karşı takındığı bu olumsuz tavra neden olabileceğini düşündüğümüz tek bir sebep kalmaktadır ki o da Bursevî’nin kendi şerhinin, Ali el-Kârî’nin şerhinin gölgesinde kalmasını istemediği için böyle bir yöntem ve üslup benimsemiş olabileceği ihtimalidir. Bursevî bu eserin bilinmesini özellikle istememiş olabilir.

The biggest problem in Bursavī’s book Sharḥ Nukhbat al-fikar -which is understood that he benefited a lot from ʿAlī al-Qārī’s Sharḥ Sharḥ Nukhbat al-fikar and even made citation from this work at the level of plagiarism- is Bursavī’s negative attitude against ʿAlī al-Qārī. Bursavī did not mention the name of ʿAlī al-Qārī and his work anywhere in the commentary, and even used an implied and sarcastic style when talking about him, and rarely pointed to him with insulting expressions. Bursavī’s negative attitude towards ʿAlī al-Qārī could not be explained by the tradition of the transplant at that time or by his reputation that did not require mentioning the name of ʿAlī al-Qārī’s commentary, as well as the views ʿAlī al-Qārī put forward in most of the related discussion topics. It does not seem possible to attribute it to the side of the Ḳāḍīzādelī movement, which is the anti-Muḥyī’l-Dīn Ibn al-ʿArabī front. Because we have determined that Bursavī mentions ʿAlī al-Qārī and his work by name in some of his works, except Sharḥ Nukhbat al-fikar. After all these mentioned issues, there remains only one reason that we think that Bursavī’s negative attitude towards ʿAlī al-Qārī can cause this negative attitude, which is such a method because he does not want Bursavī’s own commentary to remain in the shadow of ʿAlī al-Qārī’s commentary and It is possible that he may have adopted style. Bursavī may not have specifically wanted this work to be known.