Hamdım, Piştim, Yandım: Kaza Kadılığından Anadolu Serdarlığına Karamânî Nuh Paşa’nın Serencâmı (1576-1606)
I Was Raw, I Became Cooked, I Was Burnt: Karamani Nuh Pasha’s Political Career from the District Judgeship to the Anatolian Serdar
Yazar: Özçelik, Emirhan
Dergi: FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi No. 22, 2023
Anahtar kelimeler: Historical Studies (Other) ; Tarihsel Çalışmalar (Diğer) ; Karamânî Nuh Paşa,mal defterdarlığı,anadolu serdarlığı,celâlîler ; Karamani Nuh Pasha,financial director,the commander of the jalalicampaigns,the jalalis

XVI. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlı İmparatorluğu doğuda ve batıdagirdiği uzun savaşların neticesinde askerî, iktisadî ve idarî olarak köklü değişimlergeçirmişti. Eyaletlerin yönetimi ve beylerbeylerinin tayin usulleri de dönemin şartlarınauygun olarak değişim göstermişti. Bu çalışmanın konusu olan Karamânî Nuh Paşa,taşra memuriyetlerinden yüksek mevkilere geçişin azaldığı bir dönemde, Karaman’dakaza kadılığı ile başlayan siyasi hayatını, Celâlîlere karşı savaşan ordunun serdarlığınıyaparak tamamlamıştı. Nuh Paşa’nın ilmiyeden askeriyenin yüksek mevkilerineulaşabilmesinde, Karaman başta olmak üzere birçok doğu eyaletinin malî meseleleriyleilgilenip tecrübe kazanması birinci etkendi. Bu sayede kadılıktan mal defterdarlığına terfiedebilen Nuh Paşa, uzun savaşlar sebebiyle devletin nakdî gelire ihtiyaç duyduğu budönemde eyaletlerin gelirlerini tahsil etme ve merkeze hazine gönderme başarılarıylaöne çıkmıştı. Eyaletlerin maddî kaynaklarının idaresinin önem kazanmasına mukabilbirçok mal defterdarı ve baş-defterdar gibi Nuh Paşa da beylerbeyi tayin edilmişti. Malîtecrübeleriyle bu mevkilere yükselen Nuh Paşa, ömrünün son döneminde memleketiKaraman’da fitillenen Celâlî isyanlarının yerelle ilişkileri güçlü devlet adamlarına olan ihtiyacının etkisiyle kalemiyeden seyfiyeye geçiş yapmıştı. Böylece eyalet muhafızlığı,Karaman beylerbeyi payesiyle Habsburg seferlerine katılmış ve en sonunda Celâlîlerlesavaşan ordunun serdarlığıyla başarılı bir askerî kariyere de sahip olabilmişti.

Since the second half of the sixteenth century, the Ottoman Empire has undergoneradical changes in terms of military, economic and administration as a result of the longwars in the East and West. The administration of the provinces and the procedures for theappointment of governors also changed in accordance with the conditions of the period.Karamanlı Nuh Pasha, the subject of this study, had begun his political career as a districtjudge in Karaman, at a time when the transition from provincial civil servants to highpositions was decreasing, completed it by serving as the commander of the army fightingagainst the Jalalis. The primary factor in Nuh Pasha’s ability to reach high positions,contrary to the general trend, was that he dealt with the financial issues of many easternprovinces, especially Karaman, and gained the utmost experience. As a financial director,Nuh Pasha came to the fore with his success in collecting the revenues of the provincesand sending treasury to the center in that period when the state needed cash income due tolong wars. In response to the importance of the administration of the financial resources ofthe provinces, Nuh Pasha was appointed as a governor, like many other financial directorsof the provinces and chief record keepers. In the second part of his political career, NuhPasha switched from pen to sword due to the need for statesmen with strong relationswith the locality in the process of fighting against the Jalalis. Thus, he was able to have asuccessful military career as a provincial guard, participating in the Habsburg campaignswith the rank of the governor of Karaman, and finally serving as the commander of thearmy fighting the Jalalis.