Ni’metullâhiyye Tarîkatına Yönelik Farsça Bir Tarîkatnâme: Tarîka Fî Âdâbi’s-Sülûk
A Persian Tarîkatnâme for the Ni’metullâhiyye Sect: Tarîka Fî Âdâbi’s-Sülûk
Yazar: Sürgit, Aslı
Dergi: FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi No. 21, 2023
Anahtar kelimeler: Literary Studies (Other) ; Edebi Çalışmalar (Diğer) ; Âdâb,tarîkatnâme,tekke,Ni’metullâhiyye ; Manners,dervish lodge

Tarîkatnâme, seyr u sülûk sırasında uyulması gereken kurallar silsilesini açıklayanbir türdür. Tekke ve tarîkatlerin ortaya çıkmasından sonra tarîkatnâmelerin sayısı hızlaartmıştır. Ni’metullâhiyye tarîkatına mensup bir mürşit olan Fakîrullah el-Hüseynî’nintelif ettiği Tarîka Fî Âdâbi’s-Sülûk adlı risale, tarîkatnâme türüne örnek teşkil etmektedir.Söz konusu eserin tespit edebilen tek nüshası, Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi’ndekayıtlıdır. Bu nüsha, kırk dokuz varaktan müteşekkildir. Fakîrullah el-Hüseynî, beşbabdan oluşan bu mensur eserinde, Ni’metullâhiyye tarîkatının tekke âdâbını ayrıntılıbir şekilde açıklamaktadır. Ni’metullâhiyye tarîkatına kabul edilen kişinin mürşitle veihvanla iletişim kurarken dikkat etmesi gereken hususları ele almaktadır. Ayrıca müridingerek tekke içinde gerekse tekke dışında yerine getirmesi gereken hizmetleri başlıklarhâlinde açıklamaktadır. Buna göre mürit sırasıyla tuvalet, ayakkabılık, mutfak, süpürgecilik,sakalık, çerağcılık, hâdimlik ve serhalka hizmetlerine getirilmektedir. Bunların herbirinin insanın sabrını sınayan zorlu görevler olduğunu kaydeden müellif, müridin kendisine verilen her işi aşkla yerine getirmesinin önemine vurgu yapmaktadır. Bu görevlerinonun hamlıktan kurtulmasına ve müfretlik makamına erişmesine vesile olacağını ifadeetmektedir. Bu çalışmada, önce tarîkatnâmeler ve Ni’metullâhiyye tarîkatı hakkında bilgiverilmiş, daha sonra bahsi geçen eserin muhtevası üzerinde durulmuştur.

Tarîkatnâme is a genre that explains the series of rules that must be followed duringthe spiritual journey called seyr-u sülûk. After the emergence of dervish lodges and sects,the number of tarikatnâmes increased rapidly. The risalah called Tarîka Fî Âdâbi’s-Sülûk,written by Fakîrullah el-Huseyni, a sufi member of the Ni’metullâhiyye sect, is an exampleof the genre of tarîkatnâme. The only copy of the work that we can identify is registeredas a detached work in the Süleymaniye Manuscript Library. The current copy consists offorty-nine leaves. In his prose work, which consists of five chapters, Fakîrullah el-Huseyniexplains in detail the tekke customs of the Ni’metullâhiyye sect. It deals with the issuesthat a person who is accepted to the Ni’metullâhiyye sect should pay attention to whencommunicating with the master and the ikhvan. In addition, it explains the services thatthe disciple must perform both inside and outside the lodge, under headings. Accordingly,the disciple is brought to the services regarding restroom, shoe holder, kitchen, sweeper,water, furnace, lamp burning, servant, and serhalka respectively. The author notes thateach of these challenging tasks requires patience and emphasizes the importance of thedisciple fulfilling every task assigned to her with love. The author states that these dutieswill be instrumental in getting rid of immaturity and reaching the rank of teacher. In thisstudy, information about the tarîkatnâmes and the Ni’metullâhiyya order is given, andthen the content of the work is emphasized.