hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Yapay Zekâ (AI) Teknolojilerinin İslam Eşya Hukuku Bilgisi Üzerine Bir Değerlendirme: Chatgpt ve Google Gemini Karşılaştırması
An Evaluation of Islamic Property Law Knowledge in Artificial Intelligence (AI) Technologies: A Comparison of ChatGPT and Google Gemini
Yazar: Okur, Hüseyin; Ekşi, Ahmet
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 24 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Religious Studies (Other) ; Dini Araştırmalar (Diğer) ; Islamic Law ; İslam Hukuku ; Accuracy and Comprehensibility,Islamic Law,Property Rights,Artificial Intelligence,ChatGPT and Gemini Comparison ; Doğruluk ve Anlaşılabilirlik.,İslam Hukuku,Mülkiyet Hakları,Yapay Zekâ,Chatgpt ve Gemini Karşılaştırması

Bu çalışmanın amacı, Amerika merkezli yapay zekâ araştırma şirketi Open AI tarafından geliştirilen ChatGPT ve yine Amerika merkezli Google AI tarafından geliştirilen Gemini adlı yapay zekâ modellerinin İslam Eşya Hukuku bağlamında mülkiyet ve eşya ile ilgili ilahiyat fakültesi öğrencilerine sorulan sorulara verdikleri yanıtların güvenilirlik ve anlaşılabilirlik düzeylerini incelemektir. Bu değerlendirme, yapay zekâ teknolojilerinin İslam hukuku alanındaki kullanım potansiyellerini anlamak açısından önem taşımaktadır. Çalışmada her iki modele kolay, orta ve zor seviyelerde sorular yöneltilmiş; genel hukuki kavramlar, temel ilkeler ve kavramsal analizlerdeki bilgi sunma ve analiz etme yetenekleri değerlendirilmiştir. Modellerin verdikleri yanıtların doğruluğu iki uzman İslam hukukçusu tarafından değerlendirilmiş; yapay zekâ yazılımlarının İslam Eşya Hukuku konularında bilgi sağlama ve üretme yetenekleri karşılaştırılmıştır. Soruların seçiminde, Kocaeli Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde 2020-2024 yılları arasında İslam Eşya Hukuku derslerinin vize ve final sınavlarında sorulan sorular kullanılmıştır.

The purpose of this study is to examine the reliability and comprehensibility of responses provided by two AI models—ChatGPT, developed by the U.S.-based artificial intelligence research company OpenAI, and Gemini, developed by Google AI, also based in the U.S.—to questions concerning property and ownership within the context of Islamic Property Law, directed at theology faculty students. This evaluation is significant for understanding the potential applications of AI technologies within the field of Islamic law. In the study, both models were presented with questions of varying difficulty levels—easy, moderate, and advanced—to assess their capacities for presenting and analyzing information on general legal concepts, foundational principles, and conceptual analyses. The accuracy of the models' responses was evaluated by two expert Islamic jurists, comparing the AI software's ability to provide and generate information on Islamic Property Law. The questions selected for this study were drawn from midterm and final examinations in Islamic Property Law courses administered between 2020 and 2024 at the Faculty of Theology, Kocaeli University.
Karma Evliliklerde Çocuk Eğitimi: Fransa’daki Müslüman-Hristiyan Çiftlerin Din, Dil ve Kültürel Aktarım Süreçlerine Dair Teorik Bir İnceleme
Child Education in Mixed Marriages: A Theoretical Examination of the Religious, Linguistic and Cultural Transmission Processes Among Muslim-Christian Couples in France
Yazar: Er, Hamit; Er, Neslihan
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 25 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Religious Studies (Other) ; Dini Araştırmalar (Diğer) ; Din Eğitimi,Sosyoloji,Karma Aileler,Kimlik İnşası,Ebeveyn Stratejileri ; Sociology of Religion,Mixed Families,Identity Construction,Child Education,Parental Strategies

Çalışma, toplumsal değişim ve küreselleşmenin etkisiyle artan karma evliliklerde çocuk eğitimi ve kimlik inşası süreçlerine odaklanmaktadır. Araştırma, karma evliliklerde ebeveynlerin çocuklarına yönelik isim seçimi, dil eğitimi ve dinî pratikler gibi kimlik belirleyici unsurlardaki stratejilerini incelemektedir. Kimlik inşası süreci, ebeveynlerin çocuklarının gelecekteki dinî ve kültürel aidiyetlerine yön vermede aldıkları kararlarla doğrudan bağlantılıdır. Çalışma Stella Ting-Toomey’nin Kimlik Müzakere Teorisi çerçevesinde yapılandırılmıştır. Bu teori, bireylerin farklı kimliklerin kesiştiği sosyal etkileşimlerde kimliklerini müzakere etme biçimlerini ve kimlik inşasını değişken bir süreç olarak ele alışlarını ortaya koymaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizine dayalı teorik çalışma, mevcut literatürden yararlanarak isim seçimi, dil eğitimi, dinî ritüellerin etkisi ve geniş ailelerin çocukların kimlik gelişimine katkılarını tematik analiz yöntemiyle değerlendirmektedir. Araştırma, özellikle Fransa’daki Müslüman-Hristiyan çiftler üzerinde yoğunlaşarak, bu bağlamda din, dilsel ve kültürel aktarım süreçlerini ele almaktadır.

This study examines the processes of child education and identity formation in mixed marriages, which have proliferated as a result of social change. It explores how parents’ decisions shape their children’s future religious and cultural affiliations, positioning these decisions within Stella Ting-Toomey’s Identity Negotiation Theory. This theoretical framework illustrates how individuals negotiate their identities in social interactions where diverse identities intersect, viewing identity formation as a dynamic process. Employing a secondary data analysis approach, this study thematically analyzes key elements, including name selection, language education, religious rituals' role, and extended families' contributions to children’s identity development. The data predominantly focuses on Muslim-Christian couples in France, yet certain limitations—such as restricted geographic diversity and the absence of primary data—pose challenges to broader generalizations. These limitations also underscore the study’s reliance on secondary data, which constrains the ability to capture contemporary information.
Chatgpt 4.0’ın Türk İslam Edebiyatı Metin Şerhinde Doğruluk Değerlendirmesi
Accuracy Evaluation of ChatGPT 4.0 in Text Annotation of Turkish Islamic Literature
Yazar: Cançelik, Ali; Şen, İhsan; Yakut, Emrullah
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 24 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Religious Music ; Dini Musiki ; Türk İslam Edebiyatı,Yapay Zekâ,ChatGPT,Metin Şerhi,Doğruluk Değerlendirme Analizi ; Turkish Islamic Literature,Artificial Intelligence,ChatGPT,Text Annotation,Accuracy Evaluation Analysis

Bu çalışma, yapay zekânın Türk İslam edebiyatı metin şerhi üzerindeki etkisini incelemektedir. Çalışmada, ChatGPT-4o sürümü kullanılarak Türk İslam edebiyatına ait kaside türünde bir metnin 20 beyti analiz edilmiştir. İlk 10 beyit, müzik-duygu ilişkisi çerçevesinde yönlendirilerek analiz edilirken, son 10 beyit yönlendirme olmaksızın yorumlanmıştır. Yönlendirme ile yapılan değerlendirmede bilgi doğruluğu, kanıtlara dayanma ve konu ilgililiği puanları yüksek çıkarken, yönlendirmesiz değerlendirmede açıklık ve spesifiklik puanları artmıştır. Çalışma, yapay zekânın Türk İslam edebiyatı metin analizinde sistematik bir yaklaşım sunduğunu, ancak doğruluk ve güvenilirlik açısından dikkat edilmesi gereken unsurlar olduğunu ortaya koymaktadır. Yönlendirme kullanımı, analizlerin daha tutarlı ve konu odaklı olmasını sağlarken, yönlendirmesiz analizler daha bağımsız yorum fırsatı sunmuştur.

This study explores the use of artificial intelligence, specifically ChatGPT-4.0, in analyzing Turkish Islamic literature with a focus on text annotation and accuracy evaluation. The research examines twenty couplets from a classical qasida dedicated to Sultan Selim I. The first ten couplets were analyzed using guided prompts on the music-emotion relationship, while the remaining ten were interpreted without specific guidance, allowing autonomous interpretation. Results show that the guided approach provided high accuracy, thematic relevance, and consistency, while the unguided responses yielded greater clarity and specificity, though with reduced factual precision. Using an Accuracy of Information Index (AOI) with six criteria, this study demonstrates the value of prompt structuring in enhancing AI’s focus on complex themes within specialized literature. Overall, findings suggest that AI can effectively support traditional methods in Turkish Islamic literary studies, contributing a complementary analytical tool for more accessible interpretation.
ChatGPT’nin İslâm Ceza Hukuku Özelinde Değerlendirilmesi
Evaluation of ChatGPT in İslâmic Criminal Law
Yazar: Aykul, Abdulmuid; Alam, Mohammed Nurul
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 24 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Islamic Law ; İslam Hukuku ; İslâm Hukuku,İslâm Ceza Hukuku,Yapay Zekâ Modeli,Doğruluk,Tutarlılık ; İslâmic Law,İslâmic Criminal Law,Artificial Intelligence Model,Accuracy,Consistency

Bu çalışma, OpenAl tarafından geliştirilen yapay zekâ modeli ChatGPT’nin İslâm ceza hukukuna dair genel nitelikli sorulara verdiği yanıtların doğruluğunu, tutarlılığını ve güvenirliğini değerlendirmeyi amaçlar. Araştırma, İslâm ceza hukukuna dair Bloom’un taksonomisi açısından bilgi, kavrama ve analiz olmak üzere üç düzey ve ayrıca konu hakkında literatüre dair üç soru olmak üzere toplamda on bir soru üzerinde gerçekleşmiştir. Yapay zekâ modeli ChatGPT tarafından verilen cevaplar klasik ve modern İslâm ceza hukuku müktesabatı açısından değerlendirilmiş ve ortaya çıkan tablo, alanında uzman akademisyenler tarafından puanlanmıştır. Yapay zekânın verdiği yanıtlar doğruluk, tutarlılık ve konu ile ilgililik olmak üzere çeşitli açılardan değerlendirilmiş, ChatGPT’nin verdiği yanıtların doğru olup olmadıkları, doğru ise bu doğruluğun nispeti ve farklı zamanlarda ChatGPT’ye yöneltilen aynı sorulara verdiği yanıtların birbirine paralelliği analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda yapay zekâ ChatGPT’nin farklı üç zamanda verdiği yanıtların doğruluk oranının ortalamanın altında kaldığı, tutarlılığının da benzer bir durum arz ettiği görülmektedir. Bu doğruluk ve tutarlılık, verilen yanıtların kaynağının arandığı ikincil soruda kendisini daha çok göstermiş, bu alanda söz konusu doğruluk ve tutarlılık oranı daha da düşük çıkmıştır.

This study aims to evaluate the accuracy, consistency and reliability of the responses of ChatGPT, an artificial intelligence model developed by OpenAl, to general questions on Islamic criminal law. The research was conducted on a total of ten questions on Islamic criminal law, including three levels of knowledge, comprehension and analysis in terms of Bloom's taxonomy and two questions on the literature on the subject. The answers given by the artificial intelligence model ChatGPT were evaluated in terms of classical and modern Islamic criminal law acquis and the resulting table was scored by academics who are experts in the field. The answers given by the artificial intelligence were evaluated in terms of accuracy, consistency and relevance to the subject, and the accuracy of the answers given by ChatGPT, if they are correct, the proportion of this accuracy, and the parallelism of the answers given by ChatGPT to the same questions posed to ChatGPT at different times were analyzed. As a result of the research, it is seen that the accuracy rate of the answers given by the artificial intelligence ChatGPT at three different times is below the average, and its consistency is similar. This accuracy and consistency were more pronounced in the second question, where the source of the answers was sought, and the accuracy and consistency rates were even lower in this area.
Yapay Zekâ Modellerinin Tefsir Tarihi Özelinde İncelenmesi
Analysing Artificial Intelligence Models in the History of Tafsir
Yazar: Gelgeç, Sevim
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 24 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Tafsir ; Tefsir ; Tafsir,History of Tafsir,ChatGPT,Google Bard,Question,Answer,Scoring ; Tefsir,Tefsir Tarihi,CahtGPT,Google Bard,Soru,Yanıt,Puanlama

Tefsir, Kur'an-ı Kerim’in anlaşılması için gösterilen çabayı ve yapılan açıklamaları içeren bir disiplindir. Bu alanda geçmişten günümüze birçok müfessir önemli katkılar sunmuştur. Ancak teknolojinin gelişimiyle yapay zekâ ve dil modelleri gibi yeni araçlar da dinî bilgi kaynakları arasında yer almaya başlamıştır. Yapay zekâ modelleri, çok geniş veri havuzlarından yararlanarak çeşitli İslâmî disiplinler hakkında bilgi sunmakta ve sorulara yanıt vermektedir. Bu bağlamda makalede, yapay zekâ modelleri tarafından tefsir tarihi hakkındaki sorulara verilen cevapların doğruluğu, eksiksizliği, kanıtları, konuyla ilgililiği ve yanıtlarının uzunluğu incelenmektedir. Ardından elde edilen cevaplar değerlendirilmekte, verilen yanıtların alanın kaynaklarındaki bilgilerle ne derece örtüştüğü ve eksikliklerinin neler olduğu analiz edilmektedir. Araştırmanın sonucunda ChatGPT ve Google Bard yapay zekâ modellerinin, tefsir tarihine dair sorulara hızlı ve pratik cevaplar verdikleri, fakat yanıtların ve kaynakların çok genel olduğu, eksiklikler ve yanlışlıklar barındırdığı tespit edilerek bazı öneriler sunulmuştur.

With the development of technology, new tools such as artificial intelligence and language models have started to take place among information sources. Artificial intelligence models provide information and answer questions about various Islamic disciplines by utilising vast data pools. In this context, the article analyses the accuracy, completeness, evidence, reliability, relevance, scope and length of the answers given by artificial intelligence models to questions about the history of tafsir. The answers obtained are then evaluated by an academician who is an expert in the field, and the extent to which the answers given overlap with the information in the sources of the field and what their deficiencies are are analy-sed. As a result of the research, it was determined that both artificial intelligence models provide fast and practical answers to questions about the history of tafsir, but the answers and sources are very general and contain inaccuracies, and some suggestions are presented.
Yapay Zekâ Uygulamalarının Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersinde Kullanımı ‘İslam Düşüncesinde Tasavvufi Yorumlar’ Ünitesi Örneği
The Use of Artificial Intelligence Applications in Secondary Education Religious Culture and Ethics Course ‘Sufi Interpretations in Islamic Thought’ Unit Example
Yazar: Genç, Safinur; Sancak, Seyyid
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 24 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Religious Studies (Other) ; Dini Araştırmalar (Diğer) ; Din Eğitimi,ChatGPT,Google Gemini,Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi,Alevilik,Bektaşilik. ; Religious Education,ChatGPT,Google Gemini,Religious Culture and Ethics,Alevism,Bektashism

Bu çalışma, yapay zekâ (YZ) uygulamaları ChatGPT ve Google Gemini'nin Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) derslerinde, örneğin Alevilik ve Bektaşilik konularında nasıl bilgi sunduğunu incelemektedir. Her iki yapay zekâ uygulaması; Alevilik ve Bektaşilikle ilgili temel kavramlar, ritüeller, ocak kültürü, on iki hizmet gibi konularda ders kitabındaki bilgilere göre değerlendirilmiştir. Sonuçlar, ChatGPT’nin ders kitabına daha yakın ve ayrıntılı bilgiler sunduğunu, Google Gemini’nin ise daha yüzeysel ve güncel perspektifle cevaplar verdiğini göstermektedir. Her iki uygulamada da bazı kaynak güvenilirliği ve içerik eksiklikleri gözlemlenmiş olup, bazı kavramların dini anlamlarının tam yansıtılmadığı tespit edilmiştir. Çalışma, yapay zekâ uygulamalarının din eğitimi gibi kültürel ve dini içeriklerde doğru ve kapsamlı bilgi sunmada eksiklikler barındırabileceğini, bu nedenle kullanıcıların bu araçları bilgi kaynağı olarak dikkatle değerlendirmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

This study examines how AI applications, ChatGPT and Google Gemini, present information on topics covered in secondary school religious culture and ethics courses, focusing specifically on Alevism and Bektashism. Both AI applications were evaluated against the coursebook’s content on fundamental concepts, rituals, hearth culture, and the twelve services associated with Alevism and Bektashism. The results indicate that ChatGPT provides information more closely aligned with the coursebook and in greater detail, while Google Gemini offers responses that are more superficial and current in perspective. Observations were made of issues in source reliability and content gaps in both applications, with certain religious concepts not fully reflecting their intended meanings. The study highlights that AI applications may have limitations in delivering accurate and comprehensive information on cultural and religious content, suggesting that users should carefully assess these tools as sources of information.
Kur’ân’da Bir Eğitim Yöntemi: Psikolojik Hazırbulunuşluk
A Method of Education in the Qur’an: Psychological Readiness
Yazar: Yıldız, İbrahim
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 25 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Tafsir ; Tefsir ; Tefsir,İrşad,Eğitim Psikolojisi,Psikolojik Hazırlık ; Tafsir,Guidance,Educational Psychology,Psychological Preparation

İnsanın eğitilebilmesi için psikolojik hazırbulunuşluk seviyesinin önemi büyüktür. Kur’ân, bu bakış açısıyla incelendiğinde birçok âyetin, muhataplarını vereceği bilgiye çeşitli şekillerde hazırladığı görülmektedir. Bu metodun da içinde bulunduğu Kur’ânî eğitimin ne kadar etkili olduğu, müşrik Arapların kısa zaman zarfında yaşadıkları büyük dönüşümden anlaşılmaktadır. Bu çalışmada “Kur’ân, eğitmek istediği muhataplarını psikolojik açıdan nasıl hazırlamıştır?” sorusu araştırılmıştır. Literatür taraması metodunun kullanıldığı çalışmada âyetler ve müfessirlerin bu âyetlere yaptıkları yorumlar, eğitimde psikolojik hazırbulunuşluk açısından incelenmiştir. Kur’ân’ın muhataplarını soru sorarak ve kıssalarla eğitime hazırladığı ayrıca özellikle gelecek olan kurala ve verilecek olan bilgiye zemin hazırlamaya yönelik psikolojik hazırbulunuşluklarını geliştirdiği tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda Kur’ân’ın tatbik ettiği eğitim metotlarının, günümüzde din eğitimine olduğu kadar eğitim psikolojisi alanına da kaynaklık edebileceği görülmüştür. Makale, Kur’ân âyetlerine psikolojik hazırbulunuşluk açısından bakan ilk çalışma olması hasebiyle özgün bir çalışma olarak önem arz etmektedir.

The level of psychological readiness is of great importance for human education. When the Qur’an is analyzed from this point of view, it is seen that many verses prepare their interlocutors for the information they will give in various ways. The effectiveness of this method in education can be understood from the great transformation experienced by the polytheist Arabs in a very short period. This study investigated the question “How did the Qur’an psychologically prepare its interlocutors whom it wanted to educate?”. Using the literature review method, the verses and the commentaries of the commentators on these verses were analyzed regarding psychological readiness in education. It has been determined that the Qur’an prepares its interlocutors for education by asking questions and parables. It also develops their psychological readiness, especially in preparing the ground for the rule to come and the knowledge to be given. As a result of the research, it was seen that the educational methods practiced by the Qur’an can be a source of educational psychology and religious education today. The article is important as an original study since it is the first study examining the Qur’anic verses regarding psychological readiness.
Yapay Zekâ, Dinde Dijitalleşme, Distopya, Dijital Gözetim ve Büyük Veri Çerçevesinde Netflixte “Kübra” Dizisinin Analizi
Analysis of the “Kübra” Series on Netflix in the Framework of Artificial Intelligence, Digitalization in Religion, Dystopia, Digital Surveillance and Big Data
Yazar: Keskin, Alptekin
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 24 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Religious Studies (Other) ; Dini Araştırmalar (Diğer) ; Din Sosyolojisi,Dijitalleşme,Dijital Din,Toplum,Manipülasyon ; Sociology of Religion,Digitalization,Digital Religion,Society,Manipulation

Bu çalışmada Netflix’te iki sezonda toplam 16 bölüm olarak yayınlanan Kübra dizisi, yapay zekâ, dinde dijitalleşme, distopya, dijital gözetim ve büyük veri kavramları etrafında incelenmiştir. Dizide yapay zekâ aracılığıyla bireyler, toplum ve kültür arasında manipülatif süreçler işlenmekte; iktidar, din ve toplumsal çatışmalarla ilişkilendirilmektedir. Başrol karakter Gökhan, Soultouch uygulamasındaki "Kübra" adlı kullanıcıdan aldığı mesajların Allah tarafından gönderildiğine inanmakta ve bu inanç çerçevesinde bazı toplumsal etkiler meydana gelmektedir. Dizi, dinî inançların yapay zekâ teknolojileri tarafından nasıl manipüle edilebileceğini, bunun politika, sermaye ve farklı toplumsal kesimlerle nasıl bağlantılı olabileceğini göstermektedir. Çalışmada, dizinin içeriği betimsel analiz tekniğiyle incelenerek, yapay zekânın birey, toplum ve kültürle ilgili gelecekte nasıl manipülatif ve distopik bir araca dönüşebileceği ortaya konmuştur.

This study examines the Netflix series Kübra, which aired over two seasons with a total of 16 episodes, focusing on themes of artificial intelligence, digitalization in religion, dystopia, digital surveillance, and big data. The series explores manipulative processes occurring among individuals, society, and culture through artificial intelligence, linking these to power, religion, and social conflicts. The main character, Gökhan, believes that the messages he receives from a user named "Kübra" on the Soultouch app are sent by God, creating social impacts around this belief. The series demonstrates how religious beliefs can be manipulated through AI technologies and how this manipulation can relate to politics, capital, and different social groups. This study uses descriptive analysis to examine the series, highlighting how artificial intelligence might become a manipulative and dystopian tool impacting individuals, society, and culture in the future