hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Ekonomik Hayatın Klasik Türk Şiirindeki Yansımaları ve Devalüasyon/Enflasyon Temalı Bir Şiir Örneği
Ekonomik Hayatın Klasik Türk Şiirindeki Yansımaları ve Devalüasyon/Enflasyon Temalı Bir Şiir Örneği
Yazar: Arı, Ahmet; Duranoğlu, Seda
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 29 No. 29, 2022
Anahtar kelimeler: Creative Arts and Writing ; Sanat ve Edebiyat ; Divan Edebiyatı,Sosyal Hayat,Ekonomi,Para,Enflasyon.

Divan edebiyatının, hayatın her cephesini yoklayan bir edebiyat olduğunu ortaya koyan pek çok bilimsel çalışma yapılmıştır. Bununla birlikte, özellikle Cumhuriyetin ilk yıllarından sonra yapılan yönlendirmelerle oluşan “sosyal hayattan kopuk” olduğu şeklindeki yanlış algı, ne yazık ki varlığını hala devam ettirmektedir. Divan edebiyatındaki sosyal muhtevaya yönelik yeni çalışmalar, söz konusu yanlış algının ortadan kalkmasına katkı yapacaktır.Ekonomik hayatla ilgili hususlar, Divan edebiyatının sosyal muhtevası içerisinde önemli bir yer tutar. Divan edebiyatında başta siyasetnameler olmak üzere, kimi müstakil eserlerde ve Divanlarda devletin ekonomik durumu ile ilgili sorunlar ile bu sorunların çözümüne dair önemli bilgiler yer almaktadır. Divan şiirinde, ticari hayatın en önde gelen aracı olan para ve para birimleri ile ilgili beyitlerin sayısı azımsanamayacak kadar çoktur. Bu doğrultuda ekonomik hayata dair pek çok husus, özellikle ekonomik sıkıntılar şiirlerde geniş ölçüde yansıtılmıştır.Çalışmamızın konusunu teşkil eden şiirde de parasal bir olgu olarak kabul edilen enflasyon işlenmektedir. Orijinal bir örnek olarak bu şiir, Divan edebiyatında sosyal muhtevanın nerelere kadar uzanabileceğini göstermesi bakımından önem arz etmektedir.

Divan edebiyatının, hayatın her cephesini yoklayan bir edebiyat olduğunu ortaya koyan pek çok bilimsel çalışma yapılmıştır. Bununla birlikte, özellikle Cumhuriyetin ilk yıllarından sonra yapılan yönlendirmelerle oluşan “sosyal hayattan kopuk” olduğu şeklindeki yanlış algı, ne yazık ki varlığını hala devam ettirmektedir. Divan edebiyatındaki sosyal muhtevaya yönelik yeni çalışmalar, söz konusu yanlış algının ortadan kalkmasına katkı yapacaktır.Ekonomik hayatla ilgili hususlar, Divan edebiyatının sosyal muhtevası içerisinde önemli bir yer tutar. Divan edebiyatında başta siyasetnameler olmak üzere, kimi müstakil eserlerde ve Divanlarda devletin ekonomik durumu ile ilgili sorunlar ile bu sorunların çözümüne dair önemli bilgiler yer almaktadır. Divan şiirinde, ticari hayatın en önde gelen aracı olan para ve para birimleri ile ilgili beyitlerin sayısı azımsanamayacak kadar çoktur. Bu doğrultuda ekonomik hayata dair pek çok husus, özellikle ekonomik sıkıntılar şiirlerde geniş ölçüde yansıtılmıştır.Çalışmamızın konusunu teşkil eden şiirde de parasal bir olgu olarak kabul edilen enflasyon işlenmektedir. Orijinal bir örnek olarak bu şiir, Divan edebiyatında sosyal muhtevanın nerelere kadar uzanabileceğini göstermesi bakımından önem arz etmektedir.
Bazı Tarihî Türk Romanlarında Ahilik
Bazı Tarihî Türk Romanlarında Ahilik
Yazar: Ülgen, Erol
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 29 No. 29, 2022
Anahtar kelimeler: Literary Studies ; Edebi Çalışmalar ; Ahilik,Ahi Evran,tarihî roman

Türk edebiyatında tarihî roman, Tanzimat devrinde (19. yüzyılın son çeyreğinde) Romantizmin tesiriyle görülmeye başlar. Olgunlaşarak günümüze kadar gelir. Tarihî romanda, yazar, tarihte yaşanmış önemli olayları ve tarihte iz bırakmış şahsiyetleri konu olarak ele alır ve işler. İstanbul’un fethinin 500. yıldönümü münasebetiyle yapılan hazırlıklar sırasında yazılan tarihî Türk romanlarında hayatı hakkında sınırlı bilgiye sahip olduğumuz Ahi Evran ve Anadolu’da yapılanmasını tamamlayan Ahilik teşkilâtına, bu teşkilâtın oluşturduğu kültüre de yer verilir. Ahilik teşkilâtının kurucusu Ahi Evran’dır. O, Anadolu’da önce debbağların, sonra da 32 esnaf ve sanatkârlar zümresinin pîri olarak kabul edilir. Bir Türk kurumu olan Ahilik, Selçuklu ve Osmanlı Devleti’nin kuruluşu zamanında esnaf ve sanatkârlar ve yöneticilerle hayatı düzene koyan sosyo-ekonomik yapının adıdır.Bu çalışmada, XIII. yüzyılda Anadolu’da görülmeye başlayan, Selçuklu ve Osmanlı devletinin kuruluş ve gelişmesinde önemli rol oynayan Ahilik teşkilâtının oluşturduğu kültürün izleri, “Fatih İstanbul Kapılarında”, “Osmanoğulları”, “Osman Gazi”, “Ovaya İnen Şahin”, “Kutludağ”, “Çatı”, “Konak”, “Osmancık” ve “Devlet Ana” gibi bazı tarihî Türk romanlarında ele alınıp incelenecektir. İncelediğimiz romanlarda Ahilik, Ahiliğin prensipleri, Ahi büyükleri, Ahilik teşkilâtına giriş, Ahiliğin töre ve törenleri, Ahilerin kıyafetleri ele alınıp değerlendirilecektir.

Türk edebiyatında tarihî roman, Tanzimat devrinde (19. yüzyılın son çeyreğinde) Romantizmin tesiriyle görülmeye başlar. Olgunlaşarak günümüze kadar gelir. Tarihî romanda, yazar, tarihte yaşanmış önemli olayları ve tarihte iz bırakmış şahsiyetleri konu olarak ele alır ve işler. İstanbul’un fethinin 500. yıldönümü münasebetiyle yapılan hazırlıklar sırasında yazılan tarihî Türk romanlarında hayatı hakkında sınırlı bilgiye sahip olduğumuz Ahi Evran ve Anadolu’da yapılanmasını tamamlayan Ahilik teşkilâtına, bu teşkilâtın oluşturduğu kültüre de yer verilir. Ahilik teşkilâtının kurucusu Ahi Evran’dır. O, Anadolu’da önce debbağların, sonra da 32 esnaf ve sanatkârlar zümresinin pîri olarak kabul edilir. Bir Türk kurumu olan Ahilik, Selçuklu ve Osmanlı Devleti’nin kuruluşu zamanında esnaf ve sanatkârlar ve yöneticilerle hayatı düzene koyan sosyo-ekonomik yapının adıdır.Bu çalışmada, XIII. yüzyılda Anadolu’da görülmeye başlayan, Selçuklu ve Osmanlı devletinin kuruluş ve gelişmesinde önemli rol oynayan Ahilik teşkilâtının oluşturduğu kültürün izleri, “Fatih İstanbul Kapılarında”, “Osmanoğulları”, “Osman Gazi”, “Ovaya İnen Şahin”, “Kutludağ”, “Çatı”, “Konak”, “Osmancık” ve “Devlet Ana” gibi bazı tarihî Türk romanlarında ele alınıp incelenecektir. İncelediğimiz romanlarda Ahilik, Ahiliğin prensipleri, Ahi büyükleri, Ahilik teşkilâtına giriş, Ahiliğin töre ve törenleri, Ahilerin kıyafetleri ele alınıp değerlendirilecektir.
Klasik Türk Şiirinde Gökkuşağı Algısı
Klasik Türk Şiirinde Gökkuşağı Algısı
Yazar: Karavelioğlu, Murat Ali
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 29 No. 29, 2022
Anahtar kelimeler: Creative Arts and Writing ; Sanat ve Edebiyat ; Gökkuşağı,klasik Türk şiiri,mitoloji,metafor,kozmoloji

Klasik Türk edebiyatının beslendiği kaynaklar sıralanırken “mitoloji” de anılır. Çünkü mitoloji bütün bir insanlık tarihini kuşatır ve sürekliliği bulunan bir kavramdır. Mitoloji içinde var olan kültler ise sanat ve edebiyata, hatta bilimsel faaliyetlere tesir eder. Çeşitli törensel ritüellerin yanısıra asıl sözlü anlatımlarla aktarılan mitik değerlerin tabiatıyla en çok edebiyat alanında müessir olduğu söylenebilir. İnsanlığın iptidai çağlarının, yaşanılan dünyanın keşfi bakımından günümüzden daha fazla merak uyandırdığını söylemek yanlış olmaz. Kozmoloji ise hem insanın erişemediği hem de göz alıcı cazibesiyle herhalde ilgi ve merakı daha fazla uyandırmış olmalıdır. Gök cisimlerinin yanısıra gök olayları da insanı türlü yönlerden etkiler. Bunlardan biri olan gökkuşağı hem şekli hem nadiren görülmesi hem de rengârenk olmasıyla hakkında türlü çağrışımlar yaratan bir hadise olagelmiştir. Yaşadığı dünyaya yabancı olmak bir yana bütünüyle içinde olan divan şairi, gökkuşağını -bizim tespit edebildiğimiz kadarıyla- elli üç ayrı benzetmeyle ele almış, onu çok zengin ve renkli hayallerle algılamıştır. Bu makalede, şairlerin gökkuşağı metaforunu, mitolojik arka planını iyi bilerek, sanatsal ve estetik bir zevk içinde algılayışları, zengin örnekler eşliğinde ele alınıp değerlendirilmektedir.

Klasik Türk edebiyatının beslendiği kaynaklar sıralanırken “mitoloji” de anılır. Çünkü mitoloji bütün bir insanlık tarihini kuşatır ve sürekliliği bulunan bir kavramdır. Mitoloji içinde var olan kültler ise sanat ve edebiyata, hatta bilimsel faaliyetlere tesir eder. Çeşitli törensel ritüellerin yanısıra asıl sözlü anlatımlarla aktarılan mitik değerlerin tabiatıyla en çok edebiyat alanında müessir olduğu söylenebilir. İnsanlığın iptidai çağlarının, yaşanılan dünyanın keşfi bakımından günümüzden daha fazla merak uyandırdığını söylemek yanlış olmaz. Kozmoloji ise hem insanın erişemediği hem de göz alıcı cazibesiyle herhalde ilgi ve merakı daha fazla uyandırmış olmalıdır. Gök cisimlerinin yanısıra gök olayları da insanı türlü yönlerden etkiler. Bunlardan biri olan gökkuşağı hem şekli hem nadiren görülmesi hem de rengârenk olmasıyla hakkında türlü çağrışımlar yaratan bir hadise olagelmiştir. Yaşadığı dünyaya yabancı olmak bir yana bütünüyle içinde olan divan şairi, gökkuşağını -bizim tespit edebildiğimiz kadarıyla- elli üç ayrı benzetmeyle ele almış, onu çok zengin ve renkli hayallerle algılamıştır. Bu makalede, şairlerin gökkuşağı metaforunu, mitolojik arka planını iyi bilerek, sanatsal ve estetik bir zevk içinde algılayışları, zengin örnekler eşliğinde ele alınıp değerlendirilmektedir.
Türk Edebiyatında Habname Türü Eserler ve Maanzade Mahmud Nedim’in İskender-i Kebir'e Dair Hâb-nâme'si
Type of Literary Works Called Book of Dreams in Turkish Literature and Hâb-nâme by Maanzade Mahmud Nedim on Alexander the Great
Yazar: Avcı, İsmail
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 29 No. 29, 2022
Anahtar kelimeler: Creative Arts and Writing ; Sanat ve Edebiyat ; Habname,rüya,İskender-i Kebir,Maanzade Mahmud Nedim ; Book of Dreams,Dream,Alexander the Great,Maanzade Mahmud Nedim

Habname, habiye, vakıname gibi adlarla anılan eserler görülen ya da görüldüğü söylenen rüyaları hikâye eden ve belli bir amaca yönelik olarak yazılan metinlerdir. Türk edebiyatında Ömer Fuʽadî, Alaşehirli Veysî, Haşmet ve Pertev Paşa’nın bu konuda verdikleri eserlere 19. asırda yeni bir habname daha eklenmiştir. Yeni tespit edilen eser Maanzade Mahmud Nedim’e aittir. Müellifin Makedonyalılara hediye olarak takdim ettiği Hâb-nâme 1333 (1914-15) yılında İstanbul’da neşredilmiştir. Eser iki bölümden oluşmaktadır. Müellif ilk bölümde rüyasını anlatmış, eseri nasıl ve ne zaman yazdığı hakkında bilgi vermiştir. İkinci bölümde ise İskender-i Kebir’in Arapça nutkunun Türkçesi vardır. Mahmud Nedim’in rüyası kişiler, mekân, zaman ve konu itibarıyla oldukça ilginç bir metindir. Zira Makedonyalı bir hükümdar, Arapların meşhur panayır yeri Ukaz’da, Arapların en tanınmış ediplerine ve Arap halkına Arapça olarak hitap etmiş ve Avrupalılardan şikâyette bulunmuştur. Şikâyet konusu ise Avrupalıların İskender’in mirasına sahip çıkmamasıdır. Makalede söz konusu bu rüya metni ve İskender’in hitabesi üzerinde durulmuştur.

Literary works called by various terms such as ‘habname’ (i.e., book of dreams), ‘habiye’, ‘vakıname’, etc. consist of texts narrating dreams that are either personally had or alleged to be had by others and such texts are created for a particular purpose in mind. In Turkish literature, a new habname was added in the 19th century to the literary works of this type as created by such authors as Ömer Fuʽadî, Alaşehirli Veysî, Haşmet, and Pertev Paşa. This recently identified work belongs to Maanzade Mahmud Nedim. Titled Hâb-nâme, which the author presented as a gift to the Macedonians, was published in 1333 AH (1914-15 AD) in Istanbul. The work consists of two chapters. In the first chapter, the author provides a narrative of his dream and information on how and when he wrote his work. The second chapter consists of Turkish version of an Arabic narrative by Alexander the Great. The dream of Mahmud Nedim consists of a peculiar text in terms of characters, setting, time, and subject matter. This is due to the fact that a Macedonian king addresses the most famous Arabic scholars and general public in Arabic language in Souk Okaz, the famous seasonal marketplace of Arabs, and complains about Europeans. What he complained about was the fact that Europeans did not protect the legacy of Alexander the Great. In this article, the text of the aforementioned dream narrative as well as a narrative in the form of a public speech by Alexander the Great were discussed.
Nesilden Nesile Garib-nâme
Nesilden Nesile Garib-nâme
Yazar: Enginün, İnci
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 29 No. 29, 2022
Anahtar kelimeler: Creative Arts and Writing ; Sanat ve Edebiyat ; Âşık Paşa,Türkçülük,N.Kemal,A.H.Tarhan,M.A.Ersoy,sevgi dini,Mevlevilik

Garib-name  14. yüzyıl Türk edebiyatının en etkili metinlerindendir. Metnin çok sayıda yazması bulunduğu halde ne mevcut hâliyle ne de yeni Türk harfleriyle, 2000 yılına kadar basılmamıştır. Kemal Yavuz’un transkripsiyonunu hazırladığı ve günümüz Türkçesine de çevirdiği bu metin basılmıştır. Garib-name’nin yazarı Âşık Paşa, döneminin edebî dili olan Farsça yerine, eserini Türkçe yazdığı için saygıyla anılagelmiştir.Onun amacı Arapça ve Farsça bilmeyen Anadolu halkını aydınlatmaktır. Bu onun cesaretini de gösterir. Onun bu tercihi 20nci yüzyılda Türkçülük hareketine kadar uzanır. Sadece Türkçeyi kullanması değil, aynı zamanda tasavvuf açısından İslamiyet’i anlatması da insanları etkilemiştir. O ve takipçileri İslam ve tasavvufu anlatırken Allah ve onun yarattıklarına duyulan sevgi anlayışının yaygınlaşmasını sağlamışlardır. Soyut kavramlara dayanan din çeşitli hikâye ve somut ifadelerle açıklanmıştır.Bu makalemde Âşık Paşa ve takipçilerinin 19 ve 20’nci yüzyıllardaki etkilerini belirtmek istedim. Edebî metinlerde Türkçenin kullanılması  kadar İslamiyet ve Tasavvufun etkisi de bulunmaktadır. Elbette doğrudan doğruya Âşık Paşa’nın etkisinden söz etmek mümkün değildir ancak bu kitabın yaygın olarak okunması, halkın ve aydınların zihin ve bilinçlerini etkileyerek günümüze kadar ulaşmıştır.

Garib-name  14. yüzyıl Türk edebiyatının en etkili metinlerindendir. Metnin çok sayıda yazması bulunduğu halde ne mevcut hâliyle ne de yeni Türk harfleriyle, 2000 yılına kadar basılmamıştır. Kemal Yavuz’un transkripsiyonunu hazırladığı ve günümüz Türkçesine de çevirdiği bu metin basılmıştır. Garib-name’nin yazarı Âşık Paşa, döneminin edebî dili olan Farsça yerine, eserini Türkçe yazdığı için saygıyla anılagelmiştir.Onun amacı Arapça ve Farsça bilmeyen Anadolu halkını aydınlatmaktır. Bu onun cesaretini de gösterir. Onun bu tercihi 20nci yüzyılda Türkçülük hareketine kadar uzanır. Sadece Türkçeyi kullanması değil, aynı zamanda tasavvuf açısından İslamiyet’i anlatması da insanları etkilemiştir. O ve takipçileri İslam ve tasavvufu anlatırken Allah ve onun yarattıklarına duyulan sevgi anlayışının yaygınlaşmasını sağlamışlardır. Soyut kavramlara dayanan din çeşitli hikâye ve somut ifadelerle açıklanmıştır.Bu makalemde Âşık Paşa ve takipçilerinin 19 ve 20’nci yüzyıllardaki etkilerini belirtmek istedim. Edebî metinlerde Türkçenin kullanılması  kadar İslamiyet ve Tasavvufun etkisi de bulunmaktadır. Elbette doğrudan doğruya Âşık Paşa’nın etkisinden söz etmek mümkün değildir ancak bu kitabın yaygın olarak okunması, halkın ve aydınların zihin ve bilinçlerini etkileyerek günümüze kadar ulaşmıştır.
Derviş Hasan Medhî’nin “Terceme-i Şeh-nâme-i Firdevsî” Adlı Eserinin Bilinmeyen Bir Nüshası
Derviş Hasan Medhî’nin “Terceme-i Şeh-nâme-i Firdevsî” Adlı Eserinin Bilinmeyen Bir Nüshası
Yazar: Akarvardar Koçak, S. Zehra
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 29 No. 29, 2022
Anahtar kelimeler: Creative Arts and Writing ; Sanat ve Edebiyat ; Şeh-nâme,Derviş Hasan Medhî,Terceme-i Şeh-nâme-i Firdevsî,II. Osman.

Firdevsî’nin anıtsal eseri Şeh-nâme dünya klasikleri arasında mühim bir yere sahiptir. Eser, İran’ın millî destanı kabul edilmekle birlikte şöhreti bu coğrafya ile sınırlı kalmamış farklı kültür havzalarına ulaşarak tesir dairesini genişletmiştir. Şeh-nâme bu tanınırlığını müellifin birçok şaire ilham kaynağı olan üslûbunun yanında farklı dillere tercüme edilmesine borçludur. Osmanlı dönemindeki ilk Türkçe tercümesi II. Murad dönemine tekâbül eden esere padişahlar da ilgi göstermiştir. Bu padişahlardan biri olan II. Osman eserin tercüme edilmesini emretmiş ve bu vazifeyi uzun süre sarayda kıssa-hân olarak bulunan Derviş Hasan Medhî’ye vermiştir. Eser iki cilt halinde tercüme edilmiş, bir seti padişaha bir seti muhtemelen Dârüssaâde Ağası Mustafa Ağa’ya sunulmak üzere iki set şeklinde hazırlanmıştır. Bu tercümeye dair mevcut nüshalar dünyanın farklı kütüphanelerindeki üç nüshadan ibaretti. Bu çalışmada, bahse konu tercümenin tarafımızca tespit edilen dördüncü nüshası tanıtılmıştır. Nüshayı tanıtmaya başlamadan önce Şeh-nâme tercümeleri, müellifin kimliği ve eserlerinden bahsedilmiş ardından tespit edilen nüshanın özellikleri hakkında bilgi verilmiştir.

Firdevsî’nin anıtsal eseri Şeh-nâme dünya klasikleri arasında mühim bir yere sahiptir. Eser, İran’ın millî destanı kabul edilmekle birlikte şöhreti bu coğrafya ile sınırlı kalmamış farklı kültür havzalarına ulaşarak tesir dairesini genişletmiştir. Şeh-nâme bu tanınırlığını müellifin birçok şaire ilham kaynağı olan üslûbunun yanında farklı dillere tercüme edilmesine borçludur. Osmanlı dönemindeki ilk Türkçe tercümesi II. Murad dönemine tekâbül eden esere padişahlar da ilgi göstermiştir. Bu padişahlardan biri olan II. Osman eserin tercüme edilmesini emretmiş ve bu vazifeyi uzun süre sarayda kıssa-hân olarak bulunan Derviş Hasan Medhî’ye vermiştir. Eser iki cilt halinde tercüme edilmiş, bir seti padişaha bir seti muhtemelen Dârüssaâde Ağası Mustafa Ağa’ya sunulmak üzere iki set şeklinde hazırlanmıştır. Bu tercümeye dair mevcut nüshalar dünyanın farklı kütüphanelerindeki üç nüshadan ibaretti. Bu çalışmada, bahse konu tercümenin tarafımızca tespit edilen dördüncü nüshası tanıtılmıştır. Nüshayı tanıtmaya başlamadan önce Şeh-nâme tercümeleri, müellifin kimliği ve eserlerinden bahsedilmiş ardından tespit edilen nüshanın özellikleri hakkında bilgi verilmiştir.
Edebiyat Tarihlerinde Yer Almayan Bir İsim: Kenânî-yi Bî-Çâre ve Naat Türündeki Muaşşeri
A name that is not included in the history of literature: Kenânî-yi Bî-Çâre and “Muaşşer”i
Yazar: Çukurlu, Talip
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 29 No. 29, 2022
Anahtar kelimeler: Creative Arts and Writing ; Sanat ve Edebiyat ; Poetry Magazine,Muaşşer,Kenânî-yi Bî-çâre ; Şiir Mecmuası,Muaşşer,Kenânî-yi Bî-çâre

Klasik Türk edebiyatının en yaygın eserleri şüphesiz divanlardır. Bibliyografik kaynaklarda ismi bulunup da divanı henüz bulunamayan birçok şair bulunmaktadır. Şiir mecmuaları, divanları bulunamayan veya edebiyat tarihlerinde ve biyografik kaynaklarda ismi bulunmayan şairlerin belirlenmesinde önemli rol oynayan “kaynak” eserlerdir.Bu çalışmada edebiyat tarihlerinde ve biyografik kaynaklarda ismi tespit edilemeyen fakat “İstanbul Millet Kütüphanesi Ali Emiri Efendi Ae Mnz 234” numaralı mecmuada  “muaşşer” nazım şekliyle kaleme alınmış bir şiiri bulunan Kenânî-yî Bî-Çâre ve şiiri üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda mecmualar ve şairin kimliğini tespit çalışmaları hakkında bilgi verilmiş, muaşşer nazım şekli hakkında verilen kısa bilginin ardından manzume şekil ve içerik olarak incelenmiş, çeviri yazısı ve günümüz Türkçesine aktarımı ortaya konulmuştur. Çalışmanın sonuna orijinal metin ilave edilmiştir.

The most common works of classical Turkish literature are undoubtedly divans. There are many poets in bibliographic sources that have not been named and the poetry book has not yet been found. Poetry journals are “source” works that play an important role in the determination of poets who cannot be found in poetry books or do not have names in literary history and biographical sources.In this study, Kenânî-yî Bî-Çâre and poetry, which cannot be identified in literary history and biographical sources, is emphasized. This poem is located in the poetry magazine Ae mnz 234 in the Ali Emiri Efendi collection of the Istanbul Millet Library. In this context, information was given about the work of the poets and the identity of the poet. After the brief information given about the verse form of Muaşşer, verse was examined in shape and content. The translation of the poem and transferred to today's Turkish. The original text was added to the end of the study.
Şeyyâd Hamza'nın Yeni Bir Eseri Üzerine: Dâsitân-ı Nemrûd ‘Aleyhi’l-la‘ne ve İbrâhîm ‘Aleyhi’s-selâm
Şeyyâd Hamza'nın Yeni Bir Eseri Üzerine: Dâsitân-ı Nemrûd ‘Aleyhi’l-la‘ne ve İbrâhîm ‘Aleyhi’s-selâm
Yazar: Çakır, Müjgan; Koncu, Hanife
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 29 No. 29, 2022
Anahtar kelimeler: Literary Studies ; Edebi Çalışmalar ; Şeyyâd Hamza,mesnevî,Hz. İbrahim kıssası,Eski Türkiye Türkçesi

14. yüzyılda hamse sahibi şairlerden biri olarak dikkat çeken Şeyyâd Hamza, genel olarak dinî içerikli mesnevîler ve şiirler yazmaktadır. Literatürde Yûsuf u Züleyhâ, Ahvâl-i Kıyâmet, Dâstân-ı Sultân Mahmûd, Vefât-ı Hazret-i Muhammed Aleyhi’s-selâm ve Mi’râc-nâme isimli mesnevîleri bilinen şairin şimdiye kadar bahsi geçmeyen bir eseri Sofya’da Bulgaristan Milli Kütüphanesi OR. 108 numarada kayıtlı “Dâsitân-ı Nemrûd ‘Aleyhi’l-la’ne ve İbrâhîm ‘Aleyhi’s-selâm” başlıklı mesnevîdir. Bu makalede eser tanıtılıp, Şeyyâd Hamza’ya aidiyeti sorgulanacak, eserin transkripsiyonlu metni ortaya konmaya çalışılacaktır.

14. yüzyılda hamse sahibi şairlerden biri olarak dikkat çeken Şeyyâd Hamza, genel olarak dinî içerikli mesnevîler ve şiirler yazmaktadır. Literatürde Yûsuf u Züleyhâ, Ahvâl-i Kıyâmet, Dâstân-ı Sultân Mahmûd, Vefât-ı Hazret-i Muhammed Aleyhi’s-selâm ve Mi’râc-nâme isimli mesnevîleri bilinen şairin şimdiye kadar bahsi geçmeyen bir eseri Sofya’da Bulgaristan Milli Kütüphanesi OR. 108 numarada kayıtlı “Dâsitân-ı Nemrûd ‘Aleyhi’l-la’ne ve İbrâhîm ‘Aleyhi’s-selâm” başlıklı mesnevîdir. Bu makalede eser tanıtılıp, Şeyyâd Hamza’ya aidiyeti sorgulanacak, eserin transkripsiyonlu metni ortaya konmaya çalışılacaktır.
Türk Dinî Tarihinde İki Kurtarıcı Varlık:  Bodisatva Avalokiteşvara ve Hızır
Türk Dinî Tarihinde İki Kurtarıcı Varlık:  Bodisatva Avalokiteşvara ve Hızır
Yazar: Zeren, Münevver Ebru
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 29 No. 29, 2022
Anahtar kelimeler: Literary Studies ; Edebi Çalışmalar ; Türkler,Budizm,İslam,Kurtarıcı,Bodisatva,Avalokiteşvara,Hızır

Her din ve inanç sisteminde bireyler dünyevî sıkıntılarında yardım isteyebilecekleri ve manevî kurtuluşlarına rehber olan kutsal varlıklara sığınmışlardır. Türklerin benimsedikleri Mahayana Budizmi’nde Budist laiklerin nirvanaya ermelerini sağlayan Budalar ve bodisatvaların (Buda olabilecekken kurtuluşunu erteleyip kendini Budist cemaate adayan semavî varlıklar) adları tespih eşliğinde zikredilir. İslâmiyet’te ise Esmâü’l- Hüsna zikirlerinin yanı sıra peygamberler, melekler ve veliler kulun yardımına koşan ulu varlıklardır. Makalemizde Budist Uygurların en çok iman ettikleri ve her fırsatta yardıma çağırdıkları Bodisatva Avalokiteşvara ile Müslüman Türklerin zorda, darda kaldıklarında karşılarına çıkan, yol gösteren Hızır’ın; başta don değiştirme olmak üzere şekilsel ve işlevsel benzerlikleri ile bu iki kurtarıcı varlık çevresinde gelişen inanç ve ibadetler karşılaştırmalı olarak ele alınacaktır. Bu çalışmadaki amacımız Türklerin Budizm’den sonra İslâmiyet’i benimsemesinde bazı inanç ve ibadet unsurlarının benzerliğinin etkili olduğu tezine ufak da olsa bir katkı sağlayabilmektir.

Her din ve inanç sisteminde bireyler dünyevî sıkıntılarında yardım isteyebilecekleri ve manevî kurtuluşlarına rehber olan kutsal varlıklara sığınmışlardır. Türklerin benimsedikleri Mahayana Budizmi’nde Budist laiklerin nirvanaya ermelerini sağlayan Budalar ve bodisatvaların (Buda olabilecekken kurtuluşunu erteleyip kendini Budist cemaate adayan semavî varlıklar) adları tespih eşliğinde zikredilir. İslâmiyet’te ise Esmâü’l- Hüsna zikirlerinin yanı sıra peygamberler, melekler ve veliler kulun yardımına koşan ulu varlıklardır. Makalemizde Budist Uygurların en çok iman ettikleri ve her fırsatta yardıma çağırdıkları Bodisatva Avalokiteşvara ile Müslüman Türklerin zorda, darda kaldıklarında karşılarına çıkan, yol gösteren Hızır’ın; başta don değiştirme olmak üzere şekilsel ve işlevsel benzerlikleri ile bu iki kurtarıcı varlık çevresinde gelişen inanç ve ibadetler karşılaştırmalı olarak ele alınacaktır. Bu çalışmadaki amacımız Türklerin Budizm’den sonra İslâmiyet’i benimsemesinde bazı inanç ve ibadet unsurlarının benzerliğinin etkili olduğu tezine ufak da olsa bir katkı sağlayabilmektir.