Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Çerçevesinde İsnadı (Suçlamayı) Öğrenme Hakkı
The Right to be Informed of Accusation under the Constitution and the European Convention on Human Rights
Yazar: Yıldırım, Akif
Dergi: Ceza Hukuku ve Kriminoloji Dergisi, Vol. 10 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Law in Context ; Hukuk ; Bireysel başvuru,adil yargılanma hakkı,suçlama,suçlamayı öğrenme hakkı,savunma hakkı ; Individual application,right to a fair trial,accusation,right to be informed of accusation,right to defence

Şüphelinin/sanığın hakkındaki suçlamadan haberdar edilmesi, bir hak olarak Anayasa’da açıkça düzenlenmemiştir. Anayasa Mahkemesine göre suçlamayı öğrenme hakkının anayasal dayanağı Anayasa’nın 36. maddesidir. Bununla birlikte Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme) 6. maddesinin (3) numaralı fıkrasının (a) bendinde, şüphelinin/sanığın suçlamadan haberdar edilmesini istemesi bir hak olarak açıkça öngörülmüştür. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine göre (AİHM) Sözleşme’nin 6. maddesinin (3) numaralı fıkrasında düzenlenen güvenceler, aynı maddenin (1) numaralı fıkrasında güvence altına alınan hakkaniyete uygun yargılanma hakkının birer özel görünüm biçimidir. Bu sebeple şüphelinin/ sanığın suçlamadan haberdar edilmediği bir yargılamanın hakkaniyete uygun olduğu söylenemez. Anayasa Mahkemesi suçlamayı öğrenme hakkının anayasal temellerini ve sağladığı anayasal teminatları belirlerken Sözleşme’yi ve ilgili AİHM kararlarını gözetmektedir. Bu bağlamda Türk hukukunda anayasal düzeyde bir güvence olarak suçlamayı öğrenme hakkı, adil yargılanma hakkının bir unsuru olarak Anayasa Mahkemesi içtihatlarıyla ete kemiğe bürünmüştür. Asgari güvenceler sağlayan anayasal düzeyde bu hakkın birer yansıması olarak ilgili usul kanununda daha ileri düzeyde hükümler de mevcuttur. Ancak çalışmada, suçlamayı (isnadı) öğrenme hakkı -Anayasa Mahkemesi ve AİHM kararları ışığında- Anayasa ve Sözleşme’nin sağladığı güvenceler çerçevesinde değerlendirilecektir. Bu değerlendirme, suçlamayı öğrenme hakkının 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’ndaki (CMK) yansımaları da gözetilerek yapılacaktır.

The right to be informed of the accusation is not explicitly stated in the Turkish Constitution. According to the Turkish Constitutional Court, the right to be informed of the accusation derives from Article 36 of the Constitution. However, in Article 6 (3) (a) of the European Convention on Human Rights (Convention), it is clearly regulated as a right for the suspect/ accused to be informed of accusation. According to the European Court of Human Rights (ECtHR), the guarantees set out in Article 6 paragraph 3 of the Convention are specific aspects of the right to a fair trial referred to in paragraph 1. For this reason, a trial in which the suspect/defendant is not informed of the accusation cannot be said to be fair. The Turkish Constitutional Court took into consideration the Convention and the relevant ECtHR decisions in determining the constitutional foundations of the right to be informed of the accusation and the constitutional guarantees it provides. In this sense, the right to be informed of the accusation as a constitutional guarantee, and as an element of the right to a fair trial, has been embodied in Turkish law by the jurisprudence of the Constitutional Court. This article will evaluate the right to be informed of the accusation within the framework of the guarantees provided by the Turkish Constitution and the Convention in light of the decisions and judgments of the Constitutional Court and the ECHR. It concludes that the right to be informed of the accusation as a constitutional guarantee provides minimum guarantees, and suggests the implementation of the Turkish Code of Criminal Procedure, which provides far more guarantees in this regard.