ERKEN HRİSTİYANLIK DÖNEMİ'NE AİT BİR LAHİT
ERKEN HRİSTİYANLIK DÖNEMİ'NE AİT BİR LAHİT
Yazar: Keskin, Esra
Dergi: Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Roma,Bizans,Hıristiyanlık,Amasya

Roma İmparatorluğu’nda 4. yüzyıldanitibaren Hıristiyanlığın resmi bir din olarak kabul edilmesini müteakip, yenidinin kendine özgü sembolik anlatımı hızlı bir şekilde sanatı etkilemeyibaşlar.  Erken Hıristiyanlık Dönemisanatı olarak tanımlanan bu dönemin başlangıcında yeni şekillenmeye başlayan vekuralları belirginleşmemiş olan sanatsal anlatımın ilk örnekleri, henüzgeçmişinden kopamamıştır. Bundan ötürü eserlerin bezenmesinde, paganizm ve Hıristiyanlığaait öğelerin birlikte kullanıldığı görülür. Bu döneme ait eserlerinbezenmesinde kullanılan motif repertuarı aynı olmakla birlikte, bölgesel vedönemsel beğenilerin farklılığı kompozisyonlarda karşımıza çıkar. Eserin ortayakoyduğu üslup ise atölyeye bağlı olarak değişir. Bu makale kapsamında Erken HıristiyanlıkDönemi’ne ait Amasya Müzesi’nde bulunan bir lahit ele alınarak, sanatsal veüslupsal özellikleri bakımından incelenmiş, mevcut verilerin ışığı altındasanat tarihi içerisindeki yeri ortaya konulmuştur. Amasya Müzesi Bahçesi’ndesergilenen lahit, Müze envanter defterine A.83.12.1 numarasıyla kayıt edilmişolup, Aksalur Köyü’nden, 26.12.1983 tarihinde, satın alma yoluyla Müze’ye getirilmiştir.Monolit olarak, kireçtaşından yapılmış lahit, tekne tipinde olup, kapaksızdır.  Eserin arka yüzeyinde, alt köşelerdekırılmalar ve tahribat nedeniyle çatlaklar mevcuttur. Eserin ön cephesibezemeli olup, diğer cepheleri bezemesizdir.  Süslemede kabartma ve oyma tekniği birliktekullanılmış olup, eser yüzeyinde; figüratif, bitkisel, geometrik ve sembolikmotiflerden oluşan kompozisyon görülmektedir. İnsan ve hayvan başları paganizminetkisini, haç motifi ise direkt Hıristiyanlık etkisini yansıtır. Eser yüzeyindeyer alan asma ve sarmaşık motifleri sembolik anlamları nedeniyle erken dönemdenitibaren Hıristiyan sanatında yaygın olarak kullanılmıştır.  Ancak bu motiflerin yüzyıllar boyuncainsanlığın ortak sanat repertuarında olması ve burada pagan figürlerle birliktekullanılması düşündürücüdür. Bilim dünyasına ilk defa tanıtılacakbu eser ile Amasya İli’nin Erken Hıristiyanlık Dönemi Sanatına ilişkin yeni bilgilergün ışığına çıkacaktır. Bu bilgiler bölgeye ait sanat üslubunun analiz edilmesibağlamında yapılacak diğer araştırmalar içinde bir kaynak teşkiledecektir.

Roma İmparatorluğu’nda 4. yüzyıldanitibaren Hıristiyanlığın resmi bir din olarak kabul edilmesini müteakip, yenidinin kendine özgü sembolik anlatımı hızlı bir şekilde sanatı etkilemeyibaşlar.  Erken Hıristiyanlık Dönemisanatı olarak tanımlanan bu dönemin başlangıcında yeni şekillenmeye başlayan vekuralları belirginleşmemiş olan sanatsal anlatımın ilk örnekleri, henüzgeçmişinden kopamamıştır. Bundan ötürü eserlerin bezenmesinde, paganizm ve Hıristiyanlığaait öğelerin birlikte kullanıldığı görülür. Bu döneme ait eserlerinbezenmesinde kullanılan motif repertuarı aynı olmakla birlikte, bölgesel vedönemsel beğenilerin farklılığı kompozisyonlarda karşımıza çıkar. Eserin ortayakoyduğu üslup ise atölyeye bağlı olarak değişir. Bu makale kapsamında Erken HıristiyanlıkDönemi’ne ait Amasya Müzesi’nde bulunan bir lahit ele alınarak, sanatsal veüslupsal özellikleri bakımından incelenmiş, mevcut verilerin ışığı altındasanat tarihi içerisindeki yeri ortaya konulmuştur. Amasya Müzesi Bahçesi’ndesergilenen lahit, Müze envanter defterine A.83.12.1 numarasıyla kayıt edilmişolup, Aksalur Köyü’nden, 26.12.1983 tarihinde, satın alma yoluyla Müze’ye getirilmiştir.Monolit olarak, kireçtaşından yapılmış lahit, tekne tipinde olup, kapaksızdır.  Eserin arka yüzeyinde, alt köşelerdekırılmalar ve tahribat nedeniyle çatlaklar mevcuttur. Eserin ön cephesibezemeli olup, diğer cepheleri bezemesizdir.  Süslemede kabartma ve oyma tekniği birliktekullanılmış olup, eser yüzeyinde; figüratif, bitkisel, geometrik ve sembolikmotiflerden oluşan kompozisyon görülmektedir. İnsan ve hayvan başları paganizminetkisini, haç motifi ise direkt Hıristiyanlık etkisini yansıtır. Eser yüzeyindeyer alan asma ve sarmaşık motifleri sembolik anlamları nedeniyle erken dönemdenitibaren Hıristiyan sanatında yaygın olarak kullanılmıştır.  Ancak bu motiflerin yüzyıllar boyuncainsanlığın ortak sanat repertuarında olması ve burada pagan figürlerle birliktekullanılması düşündürücüdür. Bilim dünyasına ilk defa tanıtılacakbu eser ile Amasya İli’nin Erken Hıristiyanlık Dönemi Sanatına ilişkin yeni bilgilergün ışığına çıkacaktır. Bu bilgiler bölgeye ait sanat üslubunun analiz edilmesibağlamında yapılacak diğer araştırmalar içinde bir kaynak teşkiledecektir.