hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
TÜRK EDEBİYATINDA TUYUG VE BAZI PROBLEMLERİ
TÜRK EDEBİYATINDA TUYUG VE BAZI PROBLEMLERİ
Yazar: Kızıltunç, Recai; Kızıltunç, Recai
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 37, 2010
Anahtar kelimeler: Türk Edebiyatı, Tuyug, Çağatay Edebiyatı

Türkçe bir kelime olan tuyug, “şarkı söyleme, övme, kapalı ve cinaslı söz söyleme” anlamındadır. Tuyug, Türk halk edebiyatı ürünü olan maninin ruba’i şeklini almış halidir. Aruzun kısa “Fâ’ilâtün, fâ’ilâtün, fâ’ilün” kalıbıyla yazılır ve 11’li hece vezni kullanılır. Kafiyeleri ise cinaslı kelimelerden seçilir. Çoğunlukla Çağatay ve Azeri edebiyatında görülür. Özellikle Ali Şir Nevâ’î bu nazım şeklinin kurallarını yazıya geçirmiş ve Türk şairlerini tuyug yazmaya teşvik etmiştir. Türk şairlerinin, Farsça şiir yazma heveslerinden dolayı belirli Türk sahalarında ve sınırlı sayıda şairlerce kullanılan tuyug, mahalli bir nazım şekli olarak kalmış ve yazıldığı coğrafya ve dönemlerin özelliklerini aksettirebilmiştir. Dolayısıyla “Tuyug” yazılan Çağatay sahası, Azeri sahası ve Anadolu sahası şairlerinde, şekil ve içerik olarak farklılıklar görülmektedir. Eğer tuyug nazım şekli, Türk klasik şiirinin en olgun ve zirvede dönemi olan XVI ve XVII. yüzyıl şairleri tarafından kullanılmış olsaydı, pek çok problem ortadan kalkmış olacak ve diğer klasik nazım şekilleri kadar, Divan edebiyatındaki yerini almış olacaktı.

Türkçe bir kelime olan tuyug, “şarkı söyleme, övme, kapalı ve cinaslı söz söyleme” anlamındadır. Tuyug, Türk halk edebiyatı ürünü olan maninin ruba’i şeklini almış halidir. Aruzun kısa “Fâ’ilâtün, fâ’ilâtün, fâ’ilün” kalıbıyla yazılır ve 11’li hece vezni kullanılır. Kafiyeleri ise cinaslı kelimelerden seçilir. Çoğunlukla Çağatay ve Azeri edebiyatında görülür. Özellikle Ali Şir Nevâ’î bu nazım şeklinin kurallarını yazıya geçirmiş ve Türk şairlerini tuyug yazmaya teşvik etmiştir. Türk şairlerinin, Farsça şiir yazma heveslerinden dolayı belirli Türk sahalarında ve sınırlı sayıda şairlerce kullanılan tuyug, mahalli bir nazım şekli olarak kalmış ve yazıldığı coğrafya ve dönemlerin özelliklerini aksettirebilmiştir. Dolayısıyla “Tuyug” yazılan Çağatay sahası, Azeri sahası ve Anadolu sahası şairlerinde, şekil ve içerik olarak farklılıklar görülmektedir. Eğer tuyug nazım şekli, Türk klasik şiirinin en olgun ve zirvede dönemi olan XVI ve XVII. yüzyıl şairleri tarafından kullanılmış olsaydı, pek çok problem ortadan kalkmış olacak ve diğer klasik nazım şekilleri kadar, Divan edebiyatındaki yerini almış olacaktı.
VATAN KAVRAMININ TÜRK TİYATRO EDEBİYATINDAKİ SEYRİ ÜZERİNE BİR İNCELEME
VATAN KAVRAMININ TÜRK TİYATRO EDEBİYATINDAKİ SEYRİ ÜZERİNE BİR İNCELEME
Yazar: Ardalı Büyükarman, Didem; Büyükarman, Didem Ardalı
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 37, 2010
Anahtar kelimeler: Vatan, Türk tiyatro edebiyatı, Tanzimat, Meşrutiyet, Cumhuriyet

Bu çalışmada, Türk Tiyatro tarihinde 1860-1940 yılları arasında, Tanzimat’tan Cumhuriyetin ilk yirmi yılına kadar geçen zaman diliminde tek bir temanın, yani vatan temasının kitap olarak basılmış tarihî ve millî piyeslerde nasıl ele alındığını incelemeye çalıştık. Vatan kavramının, Türk düşüncesinde kişinin doğduğu yer dışında, Batı kültüründe gelişen fikir hareketlerinin etkisi ile ‘belli bir ulusun, ortak egemen bir otoritenin yetki alanıyla belirlenmiş ortak bir toprağın işgal edilişi’ şeklindeki tanımı Tanzimat Fermanı’nın ilanı ile yerleşmiştir. Tanzimat oyunlarında temel amaç Osmanlı Devleti’nin birliğini, bütünlüğünü korumak ve ilerlemesini sağlamak için çözüm önerileri aramak olmuştur. Yazarlar, Osmanlı halkını vatan sevgisi ve vatanı koruma noktasında bilinçlendirmek istemişlerdir. II. Meşrutiyet sonrası gelişen Türkçülük akımının etkisiyle ve giderek küçülmeye başlayan coğrafyayı yeniden genişletmek hayali ile vatanın tanımı Turan’a dönüşür ve oyunlarda buna vurgu yapılır. Cumhuriyet’in ilanından sonra Anadolu vatan olarak elde kalan son topraktır. Oyunlarda, elde kalan ve Misâk-ı Millî ile sınırları belirlenmiş vatanın hangi fedakârlıklarla ve nasıl kurtarıldığı işlenir. Tiyatro eserlerinde vatan coğrafyasının değişimi, dönemsel olarak bakıldığında Türk edebiyatının neredeyse hiçbir türünde bu kadar açık bir şekilde görülemez.

Bu çalışmada, Türk Tiyatro tarihinde 1860-1940 yılları arasında, Tanzimat’tan Cumhuriyetin ilk yirmi yılına kadar geçen zaman diliminde tek bir temanın, yani vatan temasının kitap olarak basılmış tarihî ve millî piyeslerde nasıl ele alındığını incelemeye çalıştık. Vatan kavramının, Türk düşüncesinde kişinin doğduğu yer dışında, Batı kültüründe gelişen fikir hareketlerinin etkisi ile ‘belli bir ulusun, ortak egemen bir otoritenin yetki alanıyla belirlenmiş ortak bir toprağın işgal edilişi’ şeklindeki tanımı Tanzimat Fermanı’nın ilanı ile yerleşmiştir. Tanzimat oyunlarında temel amaç Osmanlı Devleti’nin birliğini, bütünlüğünü korumak ve ilerlemesini sağlamak için çözüm önerileri aramak olmuştur. Yazarlar, Osmanlı halkını vatan sevgisi ve vatanı koruma noktasında bilinçlendirmek istemişlerdir. II. Meşrutiyet sonrası gelişen Türkçülük akımının etkisiyle ve giderek küçülmeye başlayan coğrafyayı yeniden genişletmek hayali ile vatanın tanımı Turan’a dönüşür ve oyunlarda buna vurgu yapılır. Cumhuriyet’in ilanından sonra Anadolu vatan olarak elde kalan son topraktır. Oyunlarda, elde kalan ve Misâk-ı Millî ile sınırları belirlenmiş vatanın hangi fedakârlıklarla ve nasıl kurtarıldığı işlenir. Tiyatro eserlerinde vatan coğrafyasının değişimi, dönemsel olarak bakıldığında Türk edebiyatının neredeyse hiçbir türünde bu kadar açık bir şekilde görülemez.
TÜRK EDEBİYATINDA SEYAHATNAMELER ve GEZİ YAZILARI
TÜRK EDEBİYATINDA SEYAHATNAMELER ve GEZİ YAZILARI
Yazar: Maden, Sedat
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 37, 2010
Anahtar kelimeler: Seyahat, Seyahatname(Gezi Yazısı), Türk Edebiyatı

İnsan yaşamının kayıt altına alınmasını sağlayan dahası tarihi başlatan yazının icadı, insana gördüğünü, duyduğunu ve düşündüğü ölümsüzleştirme imkânı sağlamıştır. Yazıyla birlikte edebiyatın tarih içinde gelişimi, kullanımının artması her toplum için gezilen yeni coğrafyaların ayırt edici özelliklerini kaleme alma ihtiyacını beraberinde getirmiştir. Bu ihtiyaç, herhangi bir yazarın seyahat ya da gezilerinde gördüklerini özgün üslubuyla anlattığı bir tür olan seyahatnamelerin ortaya çıkmasını sağlamıştır. İncelememizde, esas olarak seyahatname türünün ilk örneklerinden hareketle Türk edebiyatındaki gelişimine temas ettik.

İnsan yaşamının kayıt altına alınmasını sağlayan dahası tarihi başlatan yazının icadı, insana gördüğünü, duyduğunu ve düşündüğü ölümsüzleştirme imkânı sağlamıştır. Yazıyla birlikte edebiyatın tarih içinde gelişimi, kullanımının artması her toplum için gezilen yeni coğrafyaların ayırt edici özelliklerini kaleme alma ihtiyacını beraberinde getirmiştir. Bu ihtiyaç, herhangi bir yazarın seyahat ya da gezilerinde gördüklerini özgün üslubuyla anlattığı bir tür olan seyahatnamelerin ortaya çıkmasını sağlamıştır. İncelememizde, esas olarak seyahatname türünün ilk örneklerinden hareketle Türk edebiyatındaki gelişimine temas ettik.
SEZAİ KARAKOÇ’UN ŞİİRLERİNDE KÜLTÜREL BİR SEMBOL: AKREP / A Cultural Symbol in the Poems of Sezai Karakoç: Scorpion
SEZAİ KARAKOÇ’UN ŞİİRLERİNDE KÜLTÜREL BİR SEMBOL: AKREP / A Cultural Symbol in the Poems of Sezai Karakoç: Scorpion
Yazar: Tiken, Servet
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 37, 2010
Anahtar kelimeler: Sezai Karakoç, şiir, akrep, kültürel öğe

ÖZAkrep, mitolojilerde, efsanelerde, masallarda, halk hik&acirc;yelerinde, kabartma ve motiflerde görülen bir semboldür. Türk şiir geleneğinde akrep, hem astrolojik bir unsur, hem de bir canlı olarak zikredilmiş, etrafında çeşitli çağrışımlar oluşturulmuştur. Bu makalede, modern Türk şiirinin önemli temsilcilerinden Sezai Karakoç&rsquo;un şiirlerinde, kültürel bir öğe olarak öne çıkan akrep sembolü üzerinde durulmuştur.Anahtar Sözcükler: Sezai Karakoç, şiir, akrep, kültürel öğe. ABSTRACTScorpion is a symbol that can be seen in the mythology, myths, tales, folk stories, reliefs, and motifs. In the tradition of Turkish poetry, scorpion has been mentioned both an astrologic element (scorpio) and as a living body, having a variety of implications around it. In this article we tried to study the symbol of scorpion, which appears as a cultural element in the poems of Sezai Karakoç, one of the major figures of the modern Turkish poetry.Key words: Sezai Karakoç, poetry, scorpion, cultural element

ÖZAkrep, mitolojilerde, efsanelerde, masallarda, halk hik&acirc;yelerinde, kabartma ve motiflerde görülen bir semboldür. Türk şiir geleneğinde akrep, hem astrolojik bir unsur, hem de bir canlı olarak zikredilmiş, etrafında çeşitli çağrışımlar oluşturulmuştur. Bu makalede, modern Türk şiirinin önemli temsilcilerinden Sezai Karakoç&rsquo;un şiirlerinde, kültürel bir öğe olarak öne çıkan akrep sembolü üzerinde durulmuştur.Anahtar Sözcükler: Sezai Karakoç, şiir, akrep, kültürel öğe. ABSTRACTScorpion is a symbol that can be seen in the mythology, myths, tales, folk stories, reliefs, and motifs. In the tradition of Turkish poetry, scorpion has been mentioned both an astrologic element (scorpio) and as a living body, having a variety of implications around it. In this article we tried to study the symbol of scorpion, which appears as a cultural element in the poems of Sezai Karakoç, one of the major figures of the modern Turkish poetry.Key words: Sezai Karakoç, poetry, scorpion, cultural element
KOCAELİ’DE TÜRBELERLE İLGİLİ İNANIŞ ve UYGULAMALARA ÖRNEK: “SULTAN BABA”
KOCAELİ’DE TÜRBELERLE İLGİLİ İNANIŞ ve UYGULAMALARA ÖRNEK: “SULTAN BABA”
Yazar: Altun, İşıl
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 37, 2010
Anahtar kelimeler: Türbe, Sultan Baba, İnanış ve Uygulama, Örcün köyü

Türk kültür geleneği içinde geçmişten günümüze varlığını sürdürmekte olan yatır, ziyaret ve türbeler, kendi etraflarında kümelenen halk inançları açısından oldukça önemli ve kutsal mekânlardır. Her yörenin sosyo–ekonomik yapısına, gelenek ve göreneklerine göre değişen; ancak özü gereği aynı insanî ihtiyaca cevap veren inanışlar, pratikler insanları bir arada tutar. Araştırmada, Kocaeli’nin Gölcük ilçesine bağlı Örcün Köyü’ndeki Sultan Baba Türbesi örnek olay olarak seçilmiştir. Bir saha çalışması olan bu araştırmada, türbe etrafında gelişen inanışlar, ritüeller; türbeyle ilgili kerâmetler, uygulama ve pratikler, katılımlı mülâkat ve gözlem tekniğinden yararlanılarak tespit edilmeye çalışacaktır. Anadolu topraklarına beş yüz yıl önce geldiği rivayet olunan Sultan Baba’nın tarihî kişiliği hakkında yazılı herhangi bir kaynak yoktur. Çalışmada türbeler çevresinde gelişen inanışların ferdî bir tecrübeden, başka kültürel değerlerle birleşerek, toplumsallaşması ele alınacaktır

Türk kültür geleneği içinde geçmişten günümüze varlığını sürdürmekte olan yatır, ziyaret ve türbeler, kendi etraflarında kümelenen halk inançları açısından oldukça önemli ve kutsal mekânlardır. Her yörenin sosyo–ekonomik yapısına, gelenek ve göreneklerine göre değişen; ancak özü gereği aynı insanî ihtiyaca cevap veren inanışlar, pratikler insanları bir arada tutar. Araştırmada, Kocaeli’nin Gölcük ilçesine bağlı Örcün Köyü’ndeki Sultan Baba Türbesi örnek olay olarak seçilmiştir. Bir saha çalışması olan bu araştırmada, türbe etrafında gelişen inanışlar, ritüeller; türbeyle ilgili kerâmetler, uygulama ve pratikler, katılımlı mülâkat ve gözlem tekniğinden yararlanılarak tespit edilmeye çalışacaktır. Anadolu topraklarına beş yüz yıl önce geldiği rivayet olunan Sultan Baba’nın tarihî kişiliği hakkında yazılı herhangi bir kaynak yoktur. Çalışmada türbeler çevresinde gelişen inanışların ferdî bir tecrübeden, başka kültürel değerlerle birleşerek, toplumsallaşması ele alınacaktır
FARSÇA DEYİM VE ATASÖZLERİNDE ÂB-I HAYÂT VE TÜRK EDEBİYATINA YANSIMALARI
FARSÇA DEYİM VE ATASÖZLERİNDE ÂB-I HAYÂT VE TÜRK EDEBİYATINA YANSIMALARI
Yazar: Emirçupani, Ahad; Emurçupani, Ahad
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 37, 2010
Anahtar kelimeler: Âb-ı Hayât, İskender, Hızır, Atasözü

Bu makalede âb-ı hayât’ın deyim ve atasözlerdeki yansıması ele alınacaktır. Ayrıca bu kavramla ilgisi bulunan İskender, Hızır ve diğer eş anlamlısı ıstılahlara işaret edilecektir. İlave olarak bu kavramların içinde yer aldığı ünlü şairlerin dizelerinden örnekler verilerek halk kültürü ve mitolojideki tarihi kökenlerine işaret edildikten sonra ilgili Farsça deyim ve atasözleri sıralanacaktır.

Bu makalede âb-ı hayât’ın deyim ve atasözlerdeki yansıması ele alınacaktır. Ayrıca bu kavramla ilgisi bulunan İskender, Hızır ve diğer eş anlamlısı ıstılahlara işaret edilecektir. İlave olarak bu kavramların içinde yer aldığı ünlü şairlerin dizelerinden örnekler verilerek halk kültürü ve mitolojideki tarihi kökenlerine işaret edildikten sonra ilgili Farsça deyim ve atasözleri sıralanacaktır.
ESKİ TÜRK DÖNEMİNE AİT DAĞ KEÇİSİ DAMGALARININ TARİHLENDİRİLMESİ VE ANLAMLANDIRILMASI ÜZERİNE
ESKİ TÜRK DÖNEMİNE AİT DAĞ KEÇİSİ DAMGALARININ TARİHLENDİRİLMESİ VE ANLAMLANDIRILMASI ÜZERİNE
Yazar: Graç, D.; Alyılmaz (çev.), Kemal; Dinç (çev.), Sinan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 37, 2010
Anahtar kelimeler: kaya üstü tasvirler, dağ keçisi, dağ keçisi damgası, tarihlendirme, anlamlandırma

Kaya üstü tasvirler, ilk olarak N. M. Yadrintsev tarafından Moğolistan’da Ulan-Hada kayalarında keşfedilmiştir. Geçen 80 yıl zarfında birçok araştırmacının ilgisini çeken dağ keçisi damgaları, doğuda Moğolistan ve Tuva’dan batıda Pamir-Alay’a kadar çok büyük bir alana yayılmıştır. Damgaların keşfinden sonra tarihlendirilmeleri ve kavram alanlarının tespiti için de gerekli çalışmalar başlatılmıştır. A. D. Graç tarafından yazılan bu makale hem adı geçen bilim adamının dağ keçisi damgalarının tarihlendirilmesi ve anlamlandırılması ile ilgili görüşlerini içermekte hem de aynı konuda daha önce makaleler yayımlamış olan Mannay-ool’a cevap niteliği taşımaktadır.

Kaya üstü tasvirler, ilk olarak N. M. Yadrintsev tarafından Moğolistan’da Ulan-Hada kayalarında keşfedilmiştir. Geçen 80 yıl zarfında birçok araştırmacının ilgisini çeken dağ keçisi damgaları, doğuda Moğolistan ve Tuva’dan batıda Pamir-Alay’a kadar çok büyük bir alana yayılmıştır. Damgaların keşfinden sonra tarihlendirilmeleri ve kavram alanlarının tespiti için de gerekli çalışmalar başlatılmıştır. A. D. Graç tarafından yazılan bu makale hem adı geçen bilim adamının dağ keçisi damgalarının tarihlendirilmesi ve anlamlandırılması ile ilgili görüşlerini içermekte hem de aynı konuda daha önce makaleler yayımlamış olan Mannay-ool’a cevap niteliği taşımaktadır.
TÜRK TARİHİNİN KAYNAKLARINDAN CÂMİ.Ü’T-TEVÂRİH VE MÜELLİFİ KADİR ALİ BEG HAKKINDA
TÜRK TARİHİNİN KAYNAKLARINDAN CÂMİ.Ü’T-TEVÂRİH VE MÜELLİFİ KADİR ALİ BEG HAKKINDA
Yazar: Ünal, Fatih
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 37, 2010
Anahtar kelimeler: Kadir Ali Beg, Câmi‘ü’t-tevârih, Oraz Muhammed, Altınorda, Kazak Hanlığı

Eser Reşidüddin’in Câmi‘ü’t-tevârih adlı eserinin özeti ile birlikte, Altınordu hanlarının şecereleri ve dönemlerindeki hadiselerin anlatıldığı dokuz bölümden oluşmaktadır. Eserin bir kaynak olarak önemi hiç şüphesiz orijinal tarafı olan bu ikinci kısımdır. Çalışmamızda hem bu eser ve müellifi hakkında hem de döneminde yazılmış olması dolayısıyla Kasım Hanı Oraz Muhammed hakkında malûmat verilmektedir.

Eser Reşidüddin’in Câmi‘ü’t-tevârih adlı eserinin özeti ile birlikte, Altınordu hanlarının şecereleri ve dönemlerindeki hadiselerin anlatıldığı dokuz bölümden oluşmaktadır. Eserin bir kaynak olarak önemi hiç şüphesiz orijinal tarafı olan bu ikinci kısımdır. Çalışmamızda hem bu eser ve müellifi hakkında hem de döneminde yazılmış olması dolayısıyla Kasım Hanı Oraz Muhammed hakkında malûmat verilmektedir.
DOĞU ANADOLU’DA İDARİ YAPILANMA (1877-1878 OSMANLI-RUS SAVAŞI’NDAN SONRA)
DOĞU ANADOLU’DA İDARİ YAPILANMA (1877-1878 OSMANLI-RUS SAVAŞI’NDAN SONRA)
Yazar: Demirel, Muammer; Demirel, Muammer
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 37, 2010
Anahtar kelimeler: Batum, Livane, Ardahan, Kars, Kiskim, idari yapılanma

1877-1878 Osmanlı – Rus Savaşı’nda Balkanlar ve Anadolu’da Kars, Ardahan ve Bayezid bölgeleri Ruslar tarafından işgal edilmiştir. Savaşın sonunda yapılan Ayastefanos Antlaşmasıyla Kars, Ardahan, Batum ve Bayezid sancakları Rusya’ya verilmiştir. Daha sonra yapılan Berlin Antlaşması ile Bayezid Sancağı Osmanlı tarafında bırakılmıştır. Bu sınır değişmeleri nedeni ile hem Osmanlı hem de Rusya idari yapısında yeni yapılanmaya gidilmiştir. Livane (Artvin) kazasından bazı köyler sınırın Osmanlı tarafında kalmış ve bu köyler Kiskim (Yusufeli) kazasına bağlanmıştır. Fakat Kiskim kaza merkezi bu köylere çok uzak düştüğünden kaza merkezi nispeten daha ortada olan Öğdem köyüne nakledilmiştir. Bu sefer de kazada idari başka problemler ortaya çıkmış ve kaza merkezi Ersis’e taşınmıştır. Yeni sınır boyunda kalan köyler diğer kazalara bağlanmak sureti ile idari bağlılık sorunu çözülmüş olmasına rağmen bu köylerin kullandıkları meralardan bazıları Rusya tarafında kaldığından mera problemi ortaya çıkmıştır.

1877-1878 Osmanlı – Rus Savaşı’nda Balkanlar ve Anadolu’da Kars, Ardahan ve Bayezid bölgeleri Ruslar tarafından işgal edilmiştir. Savaşın sonunda yapılan Ayastefanos Antlaşmasıyla Kars, Ardahan, Batum ve Bayezid sancakları Rusya’ya verilmiştir. Daha sonra yapılan Berlin Antlaşması ile Bayezid Sancağı Osmanlı tarafında bırakılmıştır. Bu sınır değişmeleri nedeni ile hem Osmanlı hem de Rusya idari yapısında yeni yapılanmaya gidilmiştir. Livane (Artvin) kazasından bazı köyler sınırın Osmanlı tarafında kalmış ve bu köyler Kiskim (Yusufeli) kazasına bağlanmıştır. Fakat Kiskim kaza merkezi bu köylere çok uzak düştüğünden kaza merkezi nispeten daha ortada olan Öğdem köyüne nakledilmiştir. Bu sefer de kazada idari başka problemler ortaya çıkmış ve kaza merkezi Ersis’e taşınmıştır. Yeni sınır boyunda kalan köyler diğer kazalara bağlanmak sureti ile idari bağlılık sorunu çözülmüş olmasına rağmen bu köylerin kullandıkları meralardan bazıları Rusya tarafında kaldığından mera problemi ortaya çıkmıştır.
I. DÜNYA SAVAŞI’NDA ERZURUM’UN İLK İŞGAL GÜNLERİ
I. DÜNYA SAVAŞI’NDA ERZURUM’UN İLK İŞGAL GÜNLERİ
Yazar: Yüksel, Mevlüt
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 37, 2010
Anahtar kelimeler: Erzurum, I. Dünya Savaşı, Rusya, Ermeniler, Göç, Kolonizasyon.

I. Dünya Savaşı başladıktan sonra açılan Kafkas Cephesinin ilk zamanlarından itibaren Rusya’nın tek hedefi Erzurum olmuş ve tüm taarruz hareketlerini bu hedef doğrultusunda yapmıştır. Erzurum’u elde edebilmek amacıyla, içinde Ermeni gruplarının da bulunduğu güçlü ve muazzam ordularla 1914 yılı Kasım ayından itibaren yapılan Rus taarruzları sonucunda 16 Şubat 1916’da Ruslar, Erzurum’u fiili olarak işgal edebilmiştir. Bu çalışmada Erzurum’un I. Dünya Savaşı’nda işgale düşmesiyle yaşanan ilk işgal günleri incelenmiştir. Özellikle işgal sırasında halkın çektiği sıkıntılar, Rusya Hükümetinin Anadolu’nun kilidi konumundaki Erzurum’da yaptığı tahkim faaliyetleri, Ermenilerin faaliyetleri, kolonizasyon faaliyetleri ve Erzurum halkına yapılan yardımlar başlıklar halinde incelenmiştir.

I. Dünya Savaşı başladıktan sonra açılan Kafkas Cephesinin ilk zamanlarından itibaren Rusya’nın tek hedefi Erzurum olmuş ve tüm taarruz hareketlerini bu hedef doğrultusunda yapmıştır. Erzurum’u elde edebilmek amacıyla, içinde Ermeni gruplarının da bulunduğu güçlü ve muazzam ordularla 1914 yılı Kasım ayından itibaren yapılan Rus taarruzları sonucunda 16 Şubat 1916’da Ruslar, Erzurum’u fiili olarak işgal edebilmiştir. Bu çalışmada Erzurum’un I. Dünya Savaşı’nda işgale düşmesiyle yaşanan ilk işgal günleri incelenmiştir. Özellikle işgal sırasında halkın çektiği sıkıntılar, Rusya Hükümetinin Anadolu’nun kilidi konumundaki Erzurum’da yaptığı tahkim faaliyetleri, Ermenilerin faaliyetleri, kolonizasyon faaliyetleri ve Erzurum halkına yapılan yardımlar başlıklar halinde incelenmiştir.
MİLLET-MİLLİYETÇİLİK-MİLLÎ TARİH BAĞLAMINDA TÜRK YURDU DERGİSİ’NDE MİLLÎ TARİH OLUŞTURMA ÇABALARI (1911- 1918)
MİLLET-MİLLİYETÇİLİK-MİLLÎ TARİH BAĞLAMINDA TÜRK YURDU DERGİSİ’NDE MİLLÎ TARİH OLUŞTURMA ÇABALARI (1911- 1918)
Yazar: Özkan, Asaf
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 37, 2010
Anahtar kelimeler: Millet, Milliyetçilik, Türk Yurdu Dergisi, Milli Tarih, Turancılık.

Milliyetçilik ideolojisinin siyasi olarak ortaya çıkış tarihi olarak kabul edilebilecek olan Fransız İhtilali’nden sonra günümüze kadar, bu ideoloji sirayet ettiği bütün toplumlarda farklı şekiller alarak gelişmiştir. Bu farklılıklar nedeniyle genel-geçer bir millet ve milliyetçilik tanımı yapmak mümkün görünmemektedir. Bununla birlikte bütün milliyetçiliklerin benzer yanlarının olduğu da inkar edilemez. Bu benzerliklerden biri de bu makalenin konusunu oluşturan “Milli Tarih” meselesidir. Birçok farklı etki sonucu 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren gelişmeye başlayan Türk Milliyetçiliği de bir Milli Tarihe dayanma ihtiyacı duymuştur. Bunun sonucunda özellikle II. Meşrutiyet’in ilanından sonra ortaya çıkmaya başlayan Milliyetçi derneklerin bünyesinde Milli Tarihle ilgili çalışmalar yapılmaya başlanmıştır. Bu bağlamada 1911 yılında kurulan Türk Yurdu Derneği oldukça önemlidir. Dernek olarak uzun süre devam edemeyen bu kuruluşun çıkarmış olduğu Türk Yurdu Dergisi, 1912 yılında kurulan Türk Ocağı’nın resmi yayın organı olmuş ve kısa aralıklarla günümüze kadar varlığını devam ettirmiştir. Türk Yurdu Dergisi çevresinde toplanan Türkçü aydınlar, Türk toplumuna milli bilinç vermek için çalışmaya başlamışlardı. Bu çalışmaların en önemli ayaklarından biri de Milli Tarih’e yönelik çalışmalardır.

Milliyetçilik ideolojisinin siyasi olarak ortaya çıkış tarihi olarak kabul edilebilecek olan Fransız İhtilali’nden sonra günümüze kadar, bu ideoloji sirayet ettiği bütün toplumlarda farklı şekiller alarak gelişmiştir. Bu farklılıklar nedeniyle genel-geçer bir millet ve milliyetçilik tanımı yapmak mümkün görünmemektedir. Bununla birlikte bütün milliyetçiliklerin benzer yanlarının olduğu da inkar edilemez. Bu benzerliklerden biri de bu makalenin konusunu oluşturan “Milli Tarih” meselesidir. Birçok farklı etki sonucu 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren gelişmeye başlayan Türk Milliyetçiliği de bir Milli Tarihe dayanma ihtiyacı duymuştur. Bunun sonucunda özellikle II. Meşrutiyet’in ilanından sonra ortaya çıkmaya başlayan Milliyetçi derneklerin bünyesinde Milli Tarihle ilgili çalışmalar yapılmaya başlanmıştır. Bu bağlamada 1911 yılında kurulan Türk Yurdu Derneği oldukça önemlidir. Dernek olarak uzun süre devam edemeyen bu kuruluşun çıkarmış olduğu Türk Yurdu Dergisi, 1912 yılında kurulan Türk Ocağı’nın resmi yayın organı olmuş ve kısa aralıklarla günümüze kadar varlığını devam ettirmiştir. Türk Yurdu Dergisi çevresinde toplanan Türkçü aydınlar, Türk toplumuna milli bilinç vermek için çalışmaya başlamışlardı. Bu çalışmaların en önemli ayaklarından biri de Milli Tarih’e yönelik çalışmalardır.