Özel Yetenekli Öğrencilerde Vatandaş Bilimi Yoluyla Çevre Kirliliği Farkındalığı Oluşturma: Bir Eylem Araştırması
Özel Yetenekli Öğrencilerde Vatandaş Bilimi Yoluyla Çevre Kirliliği Farkındalığı Oluşturma: Bir Eylem Araştırması
Yazar: Suluk, Barış; Güven, Sevim
Dergi: Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Social and Humanities Education (Excluding Economics, Business and Management) ; Sosyal ve Beşeri Bilimler Eğitimi (Ekonomi, İşletme ve Yönetim Hariç) ; Development of Environmental Education and Programs ; Çevre Eğitimi ve Programlarının Geliştirilmesi ; : Sivil Bilim,BİLSEM,Çevre Kirliliği Duyarlılığı,Çevre Bilinci.

Bu araştırmanın amacı, vatandaş bilimi uygulamasının özel yetenekli ilkokul ve ortaokul öğrencilerinde çevre kirliliğine yönelik farkındalık ve duyarlılık geliştirmedeki rolünü ortaya koymaktır. Araştırma, nitel araştırma desenlerinden eylem araştırması deseni yapılandırılmıştır. Süreçte yürütülen eylem planı, bilimsel bir yaklaşım olarak vatandaş bilimi esas alınarak hazırlanmıştır. Katılımcılar, Karadeniz Bölgesi’nin Orta Karadeniz bölümünde yer alan bir ilin ilçesindeki Bilim ve Sanat Merkezi’nde (BİLSEM) öğrenim gören ve ölçüt (kriter) örnekleme yöntemiyle seçilen 24 özel yetenekli ilkokul ve ortaokul öğrencisinden oluşmaktadır. İlk aşamada uygulama öncesi veriler toplanmıştır. Verilerin toplanmasının ardından dört hafta sürecek şekilde planlanan vatandaş bilimi temelli eylem araştırması uygulamaya konulmuştur.  Uygulama sonrasında tekrar veri toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak yapılandırılmış görüşme formu, öğrenci çizimleri kullanılmıştır. Elde edilen tüm veriler, uygun bir nitel analiz yazılımı aracılığıyla içerik analizi yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçları, uygulamaya katılan öğrencilerin çevre kirliliğine ilişkin bilgi, duyarlılık, farkındalık ve bilinç düzeylerinde artış yaşandığını göstermektedir. Araştırma bulgularına göre, öğrenciler vatandaş bilimi sürecini eğlenceli bulmuş ve bu uygulamada yer almaktan gurur duyduklarını ifade etmişlerdir. Bununla birlikte, uygulama sonrasında çevreye yönelik farkındalık ve duyarlılıklarında belirgin bir artış yaşandığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu araştırmanın amacı, vatandaş bilimi uygulamasının özel yetenekli ilkokul ve ortaokul öğrencilerinde çevre kirliliğine yönelik farkındalık ve duyarlılık geliştirmedeki rolünü ortaya koymaktır. Araştırma, nitel araştırma desenlerinden eylem araştırması deseni yapılandırılmıştır. Süreçte yürütülen eylem planı, bilimsel bir yaklaşım olarak vatandaş bilimi esas alınarak hazırlanmıştır. Katılımcılar, Karadeniz Bölgesi’nin Orta Karadeniz bölümünde yer alan bir ilin ilçesindeki Bilim ve Sanat Merkezi’nde (BİLSEM) öğrenim gören ve ölçüt (kriter) örnekleme yöntemiyle seçilen 24 özel yetenekli ilkokul ve ortaokul öğrencisinden oluşmaktadır. İlk aşamada uygulama öncesi veriler toplanmıştır. Verilerin toplanmasının ardından dört hafta sürecek şekilde planlanan vatandaş bilimi temelli eylem araştırması uygulamaya konulmuştur.  Uygulama sonrasında tekrar veri toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak yapılandırılmış görüşme formu, öğrenci çizimleri kullanılmıştır. Elde edilen tüm veriler, uygun bir nitel analiz yazılımı aracılığıyla içerik analizi yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçları, uygulamaya katılan öğrencilerin çevre kirliliğine ilişkin bilgi, duyarlılık, farkındalık ve bilinç düzeylerinde artış yaşandığını göstermektedir. Araştırma bulgularına göre, öğrenciler vatandaş bilimi sürecini eğlenceli bulmuş ve bu uygulamada yer almaktan gurur duyduklarını ifade etmişlerdir. Bununla birlikte, uygulama sonrasında çevreye yönelik farkındalık ve duyarlılıklarında belirgin bir artış yaşandığı sonucuna ulaşılmıştır.