ÖĞRETMEN ADAYLARININ DUYGUSAL ZEKÂ DÜZEYLERİ İLE DİNLEME BECERİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ
ÖĞRETMEN ADAYLARININ DUYGUSAL ZEKÂ DÜZEYLERİ İLE DİNLEME BECERİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ
Yazar: Kıroğlu, Kasım; Aslan, Hüseyin; Elma, Cevat
Dergi: EKEV Akademi Dergisi, Vol. 0 No. 78, 2019
Anahtar kelimeler: Aday Öğretmen,Öğretmen,Duygusal Zekâ,Dinleme Becerisi,İletişim Becerisi.

Dinleme, kişinin tercihine bağlı olarak seçerek ve isteyerek aldığı sesler bütünü iken, işitme kişinin iradesi ile olmayan, insanın kulağı aracılığıyla beynine giden her türlü sesunsurundan ibarettir. Dinleme, işitsel girdinin öğrenici tarafından pasif bir şekilde alınmasına değil, aktif ve etkileşimli bir sürece işaret eder. Etkili dinleme karşıdaki kişininduygularını da anlayabilmeyi gerektirmektedir. Karşıdakinin duygularını anlama da, büyük ölçüde duygusal zekâ kavramıyla ilişkilidir. Duygusal zeka, duyguları doğru anlatıpifade edebilme, duyguları bilişsel süreçlere entegre edebilme, duyguları anlayabilme ve duyguların çeşitli durumlar üzerindeki etkilerini anlayabilme gibi duygusal yetenekleriiçermektedir. Duygusal zekâ kavramı bireyin yaşamdaki başarısını büyük ölçüde belirleyen bir beceriler bütünü olarak ele alınmaktadır. Duygusal zekâ; bireylerin, kendilerininve diğerlerinin duygusal durumlarını anlayarak ve bu duygusal verileri kullanarak zorlu durumlara daha iyi uyum sağlayabilme ve iletişimle ilgili problemleri daha iyi çözebilme becerileri konusunda belirleyici bir özelliğe sahiptir. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nde pedagojik formasyon programına katılan öğretmen adaylarınınduygusal zeka düzeyleri ile dinleme becerileri arasındaki ilişki olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılan bu araştırma, ilişkisel tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırmanın çalışma evrenini, 2015-2016 öğretim yılında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nde pedagojik formasyon programına katılan 1258 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Yönergeye uygun biçimde dolduran 491 öğretmenin anketi örneklem olarak alınarak değerlendirmeye dâhil edilmiştir. Bu çalışmada veri toplamak amacıyla iki ölçekkullanılmıştır. Öğretmen adaylarının dinleme becerilerini belirlemek amacıyla Cihangir Çankaya (2012) tarafından geliştirilen “Dinleme Becerisi Ölçeği” ve öğretmen adaylarının duygusal zekâ düzeylerini belirlemek için Tatar, Tok ve Saltukoğlu (2011) tarafından Türkçeye uyarlanan “Schutte Duygusal Zekâ Ölçeği” kullanılmıştır. Yapılan analizlersonucunda; öğretmen adaylarının duygusal zekâ düzeyleri puanları ile dinleme becerileri puanları arasında istatistiksel olarak negatif yönden çok düşük düzeyde bir ilişki olduğubulunmuştur. Ayrıca duygusal zekâ ölçeğinin iyimserlik/ruh halinin düzenlenmesi ve duyguların değerlendirilmesi alt boyutları ile dinleme becerileri toplam puanları arasındanegatif yönde çok düşük düzeyde bir ilişki bulunmuştur. Öğretmen adaylarının dinleme becerilerine ilişkin ortalama puanları yüksek iken öğretmen adaylarının duygusal zekâdüzeylerine ilişkin puanlarının orta düzeyde olduğu bulunmuştur. Öğretmen adaylarının duygusal zekâ düzeyi ortalamalarına göre boyutların sırasıyla; duyguların kullanımı, iyimserlik/ruh halinin düzenlenmesi ve duyguların değerlendirilmesi şeklinde sıralandığı saptanmıştır.

Dinleme, kişinin tercihine bağlı olarak seçerek ve isteyerek aldığı sesler bütünü iken, işitme kişinin iradesi ile olmayan, insanın kulağı aracılığıyla beynine giden her türlü sesunsurundan ibarettir. Dinleme, işitsel girdinin öğrenici tarafından pasif bir şekilde alınmasına değil, aktif ve etkileşimli bir sürece işaret eder. Etkili dinleme karşıdaki kişininduygularını da anlayabilmeyi gerektirmektedir. Karşıdakinin duygularını anlama da, büyük ölçüde duygusal zekâ kavramıyla ilişkilidir. Duygusal zeka, duyguları doğru anlatıpifade edebilme, duyguları bilişsel süreçlere entegre edebilme, duyguları anlayabilme ve duyguların çeşitli durumlar üzerindeki etkilerini anlayabilme gibi duygusal yetenekleriiçermektedir. Duygusal zekâ kavramı bireyin yaşamdaki başarısını büyük ölçüde belirleyen bir beceriler bütünü olarak ele alınmaktadır. Duygusal zekâ; bireylerin, kendilerininve diğerlerinin duygusal durumlarını anlayarak ve bu duygusal verileri kullanarak zorlu durumlara daha iyi uyum sağlayabilme ve iletişimle ilgili problemleri daha iyi çözebilme becerileri konusunda belirleyici bir özelliğe sahiptir. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nde pedagojik formasyon programına katılan öğretmen adaylarınınduygusal zeka düzeyleri ile dinleme becerileri arasındaki ilişki olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılan bu araştırma, ilişkisel tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırmanın çalışma evrenini, 2015-2016 öğretim yılında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nde pedagojik formasyon programına katılan 1258 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Yönergeye uygun biçimde dolduran 491 öğretmenin anketi örneklem olarak alınarak değerlendirmeye dâhil edilmiştir. Bu çalışmada veri toplamak amacıyla iki ölçekkullanılmıştır. Öğretmen adaylarının dinleme becerilerini belirlemek amacıyla Cihangir Çankaya (2012) tarafından geliştirilen “Dinleme Becerisi Ölçeği” ve öğretmen adaylarının duygusal zekâ düzeylerini belirlemek için Tatar, Tok ve Saltukoğlu (2011) tarafından Türkçeye uyarlanan “Schutte Duygusal Zekâ Ölçeği” kullanılmıştır. Yapılan analizlersonucunda; öğretmen adaylarının duygusal zekâ düzeyleri puanları ile dinleme becerileri puanları arasında istatistiksel olarak negatif yönden çok düşük düzeyde bir ilişki olduğubulunmuştur. Ayrıca duygusal zekâ ölçeğinin iyimserlik/ruh halinin düzenlenmesi ve duyguların değerlendirilmesi alt boyutları ile dinleme becerileri toplam puanları arasındanegatif yönde çok düşük düzeyde bir ilişki bulunmuştur. Öğretmen adaylarının dinleme becerilerine ilişkin ortalama puanları yüksek iken öğretmen adaylarının duygusal zekâdüzeylerine ilişkin puanlarının orta düzeyde olduğu bulunmuştur. Öğretmen adaylarının duygusal zekâ düzeyi ortalamalarına göre boyutların sırasıyla; duyguların kullanımı, iyimserlik/ruh halinin düzenlenmesi ve duyguların değerlendirilmesi şeklinde sıralandığı saptanmıştır.