VAN MÜZESİ’NDE BULUNAN BİR GRUP OSMANLI RESMİ (KURUM VE MAKAM) MÜHRÜ
A Group Of Ottoman Official (Institution and Authority) Seals Found In Van Museum
Yazar: Çabaz, Murat; Kulaz, Mehmet
Dergi: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 33 No. 3, 2023
Anahtar kelimeler: Arts and Cultural Policy ; Sanat ve Kültür Politikası ; Osmanlı dönemi,mühür,maden sanatı,süsleme,hakkâk ; Ottoman period,seal,metal art,ornament,hakkâk

Van Müzesi kurulduğu günden bu yana tarih öncesi ve tarih sonrası birçok medeniyete ait eserleri bünyesinde barındırmaktadır. İlk olarak 1932 yılında Van Milli Eğitim müdürü tarafından yörede toplanan taşınır kültür varlıkları, 1945 yılında müze müdürlüğünün kurulmasıyla buraya taşınmış ve kayıt altına alınmıştır. 1972 yılında açılışı yapılan binada özellikle Urartu dönemi başta olmak üzere birçok medeniyete ait eserler sergilenmiştir. 2011 Van depreminden sonar müze binası hasar almış ve yeni bir binaya ihtiyaç duyulmuştur. Depremden sonra yapımına başlanan müze binası çağın gereksinimlerine göre yapılarak 2019 yılında yeniden hizmet vermeye başlamıştır. Müzede bulunan birçok eser içerisinde Osmanlı mühürleri önemli bir yere sahiptir. Osmanlılarda mühür şahıs (zat), resmi (kurum ve makam), vakıf ve tılsım mühürleri olarak gruplara ayrılmaktadır. Birçok müzede olduğu gibi Van Müzesi’nde de bu gruplara ayrılan 39 eser bulunmaktadır. Bu eserler içerisinde resmi işlerde kullanılan 10 adet mühür incelenmiştir. Eserler; dönem, malzeme, teknik, süsleme, form, yazı türü yönünden değerlendirmeye alınmıştır. Mühürlerin yapımında pirinç, bakır, gümüş, bronz, tunç vb. Madenler kullanılmıştır. Türk İslam sanatları eserlerinin çoğunda önemli bir yeri olan hat sanatı mühür sanatınında gelişmesinde önemli bir yere sahiptir. Mühürlerin ortaya çıkarılmasında süsleme sanatlarının yanı sıra sülüs, ta’lik, rik’a, ve mahalli yazı gibi farklı hatlardaki yazı çeşitleriyle kazımalar yapılmıştır. Mühürlerin özellikle sapları (tutamak) çeşitli formlarda karşımıza çıkmaktadır. Bu tutamaklar sabit veya katlanabilir formlarda karşımıza çıkmaktadır. Osmanlılarda uzun bir eğitim sürecinden geçen ve tezyin, edebiyat, kazıma gibi birçok zor sanatı bir araya getiren hakkaklar önemli eserler ortaya çıkarmışlardır.

The Van Museum has artifacts that are dated back to perihistoric and past-historical civilizations era. These cultural assets were collected by the Van National Education Director in 1932. By the time the Van Museum was founded all collected artifacts were moved to the Van Museum and recorded in 1945. The artifacts were crafted by different civilizations that lived in that area, however most of them belonged to Urartians which were exhibited by the opening of the museum in 1972. The Van Museum damaged like many others buildings because of the earthquake that happened in 2011, as a result there was a need for a new building that would be healthy to host people in and answers the needs of the age as a modern museum was  constructed in 2019. When you visit the Museum, you can see there are numerous seals which are the inheritances of The Ottoman Empire. They are among the most important pieces of The  Museum. The seals can be divided into groups as personal, official, foundation and talisman. There are 39 pieces of seals in The Van Museum. 10 of them were examined as offical seals. They were made of brass, copper, silver, bronze, gunmetal etc. They also were examined according to their period, meterial, tecnique, ornament form, type of writing. Besides, Turkish Islamic art was used for seals such as thulluth, ta'lik, rik'a and local script.The seals also have handles in various shape which are foldable or fixed. Hakkas, who went through a long education process in the Ottomans and brought together many difficult arts such as ornament, literature, engraving, produced important works, and it possible to see their artworks in The Museum.