Pamuk Yaprakbiti, Aphis gossypii Glover (Hemiptera: Aphididae)’nin farklı karpuz çeşitlerindeki popülasyon gelişimi
Population dynamic of Cotton aphid, Aphis gossypii Glover (Hemiptera: Aphididae), on different watermelon varieties
Yazar: Bayram, Yunus; Bayhan, Erol
Dergi: Bitki Koruma Bülteni, Vol. 55 No. 2, 2016
Anahtar kelimeler: Aphis gossypii,watermelon,variety,population dynamic,Diyarbakır ; Aphis gossypii,karpuz,çeşit,popülasyon takibi,Diyarbakır

Bu çalışma 2010-2011 yıllarında Diyarbakır Zirai Mücadele  Araştırma İstasyonu Müdürlüğü deneme alanında yürütülmüştür. Çalışmalar aynı  alanda iki yıl üst üste çakılı deneme olarak yapılmış olup, dört farklı karpuz  çeşidi (Crimson Sweet, Crimson Tide F1, Galactica ve Sürme) üzerinde Aphis gossypii Glover (Hemiptera:  Aphididae)’nin kanatlı ve kanatsız formunun popülasyon gelişiminin belirlenmesi  amaçlanmıştır. Yaprakbitinin popülasyon gelişimi sarı yapışkan tuzak ve yaprak  örnekleme yöntemleri ile haftalık olarak izlenmiştir. Sayım sonuçlarına göre, 2010  yılında yaprakbitinin kanatsız formunun popülasyon yoğunluğu ortalama en fazla  1.5-2 yaprakbiti/yaprak olurken, 2011 yılında ortalama yoğunluk 3.5  yaprakbiti/yaprak seviyesine ulaşarak ilk yılın hemen hemen iki katı oranında  bir artış görülmüştür. A. gossypii’nin  kanatlı formunun en yüksek yoğunluğu 2010 yılında 38 birey/tuzak iken, ikinci  yılda bu yoğunluk 380 birey/tuzak seviyelerine kadar yükselerek hemen hemen on  kat daha fazla bir yoğunluk görülmüştür. Yaprakbitinin kanatlı ve kanatsız  formlarının yoğunlukları 2010 yılında düşük iken, 2011 yılında artış  göstermiştir. Her ne kadar yaprakbiti yoğunluğu çeşitler arasında sayısal  anlamda farklı olsa da istatistiksel anlamda bir fark görülmemiştir. Bu yüzden  yaprakbitinin bütün çeşitleri tercih ettiği ve çeşit ayırımı yapmadığı  söylenebilir. Diyarbakır ili iklim koşullarında A. gossypii’nin kanatsız formunun popülasyonu her iki yılda da haziran  ve temmuz aylarında yüksek olurken, kanatlı formunun ise ağustos-eylül  aylarında popülasyonunun önemli derecede artış gösterdiği belirlenmiştir.  Yaprakbiti mayıs haziran aylarında koloni olarak bulunmakta, temmuz ayının  ortalarına kadar koloniler devam etmekte havaların iyice ısınması ve yaz  sıcaklarının artmasıyla birlikte kanatsız erginler kanatlı forma dönüşmekte ve  eylül-ekim aylarına kadar kanatlı form halinde popülasyonu devam etmektedir.

This study was carried out in Diyarbakır Plant Protection  Research Station field in 2010-2011. Studies were replicated in the same field for  two years, to determine population dynamics of alate and apterous forms of Aphis gossypii Glover (Hemiptera:  Aphididae) on four different watermelon varieties (Crimson Sweet, Crimson Tide  F1, Galactica and Sürme). Population dynamics of A. gossypii were monitored weekly by  yellow sticky traps and by sampling leaves of watermelon varieties. According  to the results that obtained from this study the most density of apterous form  of A. gossypii was monitored as 1.5-2  aphids/leave averagely in 2010, while this density has increased two folds as 3.5  aphids/leaves averagely in 2011. The most density of alate form of A. gossypii was monitored as 38 aphids/traps  averagely in 2010, while this density has increased nearly ten folds as 380  aphids/traps averagely in 2011. Density of population dynamics of alate and  apterous forms of A. gossypii in 2010  was lower than density of 2011. However there was numerical difference between  varieties as to density of population dynamics of alate and apterous forms of A. gossypii, but there was no any  statistical difference between varieties. Therefore it could be said that A. gossypii prefers all varieties and  there is no variety preference of A.  gossypii. Under climatic conditions of Diyarbakır province density of apterous  forms of A. gossypii was the highest  in June and July months in both years, while density of alate forms of A. gossypii was the highest in August  and September months in both years. Aphids are present in the fields as  colonies in May and June months and these colonies continue to till the middle  of July, then by increasing of summer hot weather apterous aphids are  converting into alate aphids from  July  month to till September or October.