hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Türk-İslam Felsefesinde İran-Sâsâni Düşüncesinin Etkisi
The Effects of Iran-Sasanian Thought on Turk-Islam Phılosophy
Yazar: Pattabanoğlu, Fatma Zehra
Dergi: Artuklu Akademi, Vol. 5 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Turkish-Islamic Philosophy,Kalam,Sufism,Iranian Philosophers,Turkish Philosophers ; Türk-İslâm felsefesi,kelâm,tasavvuf,İranlı filozoflar

İslâmfelsefesi tarihi gözden geçirildiğinde Yunan, Arap, Türk, Pers, Hint gibibirçok kültürü ihtiva ettiği ve bu ışığın özellikle Rey, Mezopotamya, Bağdatgibi kültür merkezlerinden yayıldığı görülmektedir. Bu süreçte İran’da yetişenfilozoflar, Türk-İslâm düşüncesinin şekillenmesinde önemli bir role sahip olmuşlardır.Diğer taraftan Moğol istilasından kaçan bazı Farisî bilginler, Anadolutopraklarına yerleşerek çalışmalarını buradaki medreselerde devam ettirmiştir. AncakTürk toplumunun geçmişte doğu Asya’nın önemli bir bölümünde bulunması, KirmanSelçukluları’nın İran’da kurulması gibi faktörler buralardaki bilim adamlarınınetnik kökenine dair farklı değerlendirmelere sebebiyet vermektedir. Filozoflarınkökenine dair tartışmalar devam etmekle birlikte, makalede İranlı ve Türk filozoflarınbirbirine tesiri ve İslâm düşüncesindeki yeri tartışılacaktır. Ancak konunungenişliğine binaen çalışma Türk ve İran toplumunun İslâm’la ilişkisinden, 18.yüzyıla kadar olan süreçle sınırlandırılmıştır.

When we have a look at the Islamic philosophy, we see that it contains many cultures such as Greek, Arabic, Turkish, Persian and Hindu and that its light spreads through the cultural centers such as Rey, Mesopotamia and Baghdad. In this process the philosophers grew up in Iran have played an important role for shaping the Turk-Islam thought. On the other hand some of the Persian scholars, who escaped from Mongolian invasion, settled down in Anatolia and continued their studies there. However, the fact that Turkish society lived in a wide range of the eastern Asia and Kirman Seljuks are established in Iran causes different sights on the ethnical origin of the scholars in this area. With the discussions about the origins of the philosophers going on, this article discusses the effects of Iranian and Turkish philosophers to each other. However, regarding the broadness ofthe subject the study has been limited with the time-frame until the 18th century rather than the Islamic relationship of Turkish and Iranian societies.
İlk Dönem İslam Tarihinde Kadının Konumu
Working Women in the Early Islamic Period
Yazar: Acarlıoğlu, Ahmet
Dergi: Artuklu Akademi, Vol. 5 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Prophet Muhammad,Jahiliyya,Women,Working Life ; Hz. Peygamber,Cahiliye,Kadın,İslam Tarihi

İnsanlığın başlangıcından buyana güçlünün zayıfa tahakkümü toplumların en büyük problemi olmuştur. Cahiliyedöneminde kadınlar, babalarının ve kocalarının sahip oldukları bir meta gibialgılanır ve ona göre muamele görürlerdi. Karanlıklar içerisinde hayatmücadelesi veren insanlığın imdadına yetişen İslam, kadınlara yapılan zulümleriengellediği gibi onlara hak ettikleri itabırı da kazandırmıştır. Cahiliyedöneminde kadınların hayal edemedikleri bu itibarlı konuma ulaşmaları  23 yıllık risalalet döneminde tedrci olarakgerçekleşmiştir. Kadınlar hayatın hemen her alanında erkeklerle eşit haklarelde ettikleri gibi bazı sahalarda pozitif ayrımcılıkla da sosyal hayatta önplana çıkarılmışlardır. Bu çalışmada İslam gelmeden evvel kadınların durumlarınasıldı, İslamın zuhuruyla ne gibi haklar elde ettikleri  tarihsel perspektiften anlatılmayaçalışılmıştır.

The traditional norms give responsibility to husband in the family to provide the subsistence for others. Yet, in the circumstances of widow women, the disabled men and for some reasons more, women can also work to get subsistence fort the family. Besides these, women also work in the women-demanded sectors such as health. Islam, therefore, encourages women to work in the related fields through removing the barriers against their working opportunities. Due to such necessities, women have always contributed to earnings in the family throughout the ages. This study aims to explore the dimensions of women’s responsibilities in the society in the early Islamic period together with their engagements in different working areas.
Kelam Ekolleri Bağlamında Marifetullah'ın Vücûbiyet Kaynağı
The Modality Source of Knowledge of Allah Within the Context of Islamic Schools of Thought
Yazar: Şaşa, Mehmet
Dergi: Artuklu Akademi, Vol. 5 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Knowledge of God,theologians,wajib,intellect,shari’a ; Marifetullah,kelamcılar,vâcip,akıl

Kelamcılar, marifetullahın vâcipolduğu konusunda görüş birliğine varmışlardır. Ancak bu vücûbiyetin kaynağınınne olduğu konusunda kelamcılar kendi aralarında ittifak edememişlerdir. Butartışma, özellikle de ilahî çağrının ulaşmadığı kimselerin yükümlü olupolmayacağı ve bunların ahiretteki durumlarının ne olacağı hususunda temerküzetmiştir. Mâturîdî kelamcılarının büyük bir çoğunluğu, Mu’tezile ve birçok çağdaşkelamcılar, marifetullahı aklî bir yükümlülük olarak kabul etmiş ve ahirette bukimselerin azaba müstehak olacaklarını ileri sürmüşlerdir. Eş’arîler,Haşeviyye, Şia’nın bir kısmı, Hâricîlerden bazıları ve Dırar b. Amr gibi öneçıkan bazı kelamcılar ise marifetullahı şer’î bir sorumluluk olarakaddetmiştir. Öte yandan onların üzerinde ittifak ettikleri diğer bir konu damarifetullah konusunda nazarın vâcip olduğu konusudur. Yani kelamcıların hepsi,marifetullahın akılla elde edilebileceğini, aklın O’nu bilmede bir âletolduğunu ileri sürmüşlerdir. Varılan bu farklı sonuçlara göre kendisine ilahîmesaj ulaşmadığı için Allah’ı bilmeyenlerin ahiretteki durumunun ne olacağısorusuna verilecek cevap da değişkenlik arz etmiştir. Bu çerçevedemarifetullahı aklî bir sorumluluk olarak görenler, bu kimsenin uhrevî azabamüstehak olduğunu; şer’î bir yükümlülük görenler ise uhrevî azabın söz konusuolmayacağını ileri sürmüşlerdir.

The theologians have reached a consensus that the knowledge of Godis wajib. However, the theologians have not been able to ally themselves on whatthe source of this wujub is. This debate has been particularly intense as to whetheror not the persons to whom the divine call does not reach will be responsibleand what will be their situation Hereafter. A great majority of the Mâturîdî, theMu’tezile and many contemporary theologians, have accepted the knowledgeof God as an intellectual obligation, and they argued that these persons wouldbe worthy of the punishment, hereafter. Ash’arîs, Hasheviyye, a part of Shia,some of Hârijîs, Dirar b. Amr and such as some prominent theologians, haveagreed knowledge of God as a shari’a responsibility by asserting that knowledgeof God would be merely obligatory with Shariah. On the other hand, anothersubject they have allied is that reasoning about knowledge of God is wajib. Thatis to say, all of the theologians have argued that the knowledge of God can beobtained with reason, and reason is a tool for the knowledge of God. Accordingto these different results that the scholars have, the answer that is given aboutthe condition of those hereafter whom the divine call didn’t reach also varied. Inthis respect, scholars who see knowledge of God as a rational responsibilityhave suggested that human beings who do not know Allah, will have perditionwhereas scholars who see knowledge of God as a shari’a responsibility have claimed that human beings who do not know Allah will have perdition.
İbn Teymiyye’ye Göre Müctehid İmamların Hadisleri Terketme Sebepleri -Refu‘l-melâm Özelinde-
İbn Teymiyye’ye Göre Müctehid İmamların Hadisleri Terketme Sebepleri -Refu‘l-melâm Özelinde-
Yazar: Kazan, Tahsin
Dergi: Artuklu Akademi, Vol. 5 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Hadis,İbn Teymiyye,İctihad

İslâm, insanlığa yeni bir hayat sunmuş vebu dinin muhatapları için genel ilkeler vaz‘ etmiştir. Toplumunkarşılaşabileceği kimi sorunlara temel esaslara bağlı kalınarak çözüm yollarıgöstermiştir. Bunun da sorumluluğunu âlimlere yüklemiştir. İctihad bu çözümfaaliyetine verilen bir isimdir. Bir müctehidin ictihatta bulunurken asgariolarak taşıması gereken bazı nitelikler vardır. Müctehid, meseleyi ele alırkengöz önünde bulundurması gereken kaynakların başında Kur’an ve onun tebyîn vetefsiri olan hadisler gelmektedir. Nassın sarihinde yer almayan hükmün istinbâtıiçin bu iki nassa başvurması gerekir. Hadislerin tesbît, tashîh ve tad‘îfinin ictihadsemeresi olması, muhtelif fetvaların ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır.Nitekim bir müctehide göre, sahih olan hadis bir diğer müctehide göre sahiholmayabilir. Farklı bakış açısının farklı sonuçlar doğurması tabiîdir. Bunedenle farklı hüküm beyan eden bir müctehidin kınanması ictihadın tabiatınaaykırı olmasından ötürü doğru değildir. İbnTeymiyye, naslara muhalefet edenlere karşı sertliği ile bilinen bir âlimdir.Ancak yazdığı eser olan Ref‘u’l-melâm’da müctehid imamların hadislereaykırı olan fetvalarına karşın onları savunmaktadır. Bu çalışmada İbnTeymiyye’nin “âlimlerin savunusu” sayılacak mezkûr çalışmasını baz alarakhadislerin terkinde âlimlerin mazur sayılması yönündeki yaklaşımı elealınacaktır.

İslâm, insanlığa yeni bir hayat sunmuş vebu dinin muhatapları için genel ilkeler vaz‘ etmiştir. Toplumunkarşılaşabileceği kimi sorunlara temel esaslara bağlı kalınarak çözüm yollarıgöstermiştir. Bunun da sorumluluğunu âlimlere yüklemiştir. İctihad bu çözümfaaliyetine verilen bir isimdir. Bir müctehidin ictihatta bulunurken asgariolarak taşıması gereken bazı nitelikler vardır. Müctehid, meseleyi ele alırkengöz önünde bulundurması gereken kaynakların başında Kur’an ve onun tebyîn vetefsiri olan hadisler gelmektedir. Nassın sarihinde yer almayan hükmün istinbâtıiçin bu iki nassa başvurması gerekir. Hadislerin tesbît, tashîh ve tad‘îfinin ictihadsemeresi olması, muhtelif fetvaların ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır.Nitekim bir müctehide göre, sahih olan hadis bir diğer müctehide göre sahiholmayabilir. Farklı bakış açısının farklı sonuçlar doğurması tabiîdir. Bunedenle farklı hüküm beyan eden bir müctehidin kınanması ictihadın tabiatınaaykırı olmasından ötürü doğru değildir. İbnTeymiyye, naslara muhalefet edenlere karşı sertliği ile bilinen bir âlimdir.Ancak yazdığı eser olan Ref‘u’l-melâm’da müctehid imamların hadislereaykırı olan fetvalarına karşın onları savunmaktadır. Bu çalışmada İbnTeymiyye’nin “âlimlerin savunusu” sayılacak mezkûr çalışmasını baz alarakhadislerin terkinde âlimlerin mazur sayılması yönündeki yaklaşımı elealınacaktır.
Terakki-Tekâmül Meselesine Tekkeden Yükselen Ses: “Darvin’e Cevab İrşadu’l-Ğâvîn Bi-Reddi Nazariyeti Feylesof Darvin” İsimli Risalenin Çeviri Yazısı ve Tahlili
The Rising Voice from the lodge of Progress and the Idea of Evolution:  How Does a Sheikh Refute the Theory of Darwin?
Yazar: İbanoğlu, Fulya
Dergi: Artuklu Akademi, Vol. 5 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Progress,evolution,Darwin,Hasîrîzâde Dergâhı,Mehmet Elif Efend ; Terakki,Tekâmül,Darwin,Hasîrîzâde Dergâhı,Mehmet Elif Efendi

Bumakalede, Osmanlı modernleşmesinin temel meselelerinden terakki ve tekâmülfikrini, bunun Darwin Nazariyesi ile irtibatını, nihayet Darwinci felsefenintenkidini muhtevi bir yazmanın çevrimyazısı verilecek, yazmanın muhtevasıtahlil edilecektir. Darvin’e Cevabİrşadu’l-Ğâvîn Bi-Reddi Nazariyeti Feylesof Darvin isimli bu yazmanınmüellifi, Osmanlı İstanbulu’nun en mühim tekkelerinden Eyüp HasîrîzâdeDergâhı’nda 1880’den tekkelerin sırlandığı 1926’ya kadar postnişin olan MehmedElif Efendi’dir. Muhtemelen Cumhuriyet’in ilk yıllarında yazılan bu yazmanın,2016’ya kadar literatürde sadece ismi bilinmekteydi. Bu yazma vesilesiyle,Osmanlı’nın son döneminde farklı mahfillerde tartışılan terakki ve tekâmülfikrinin bir tekke müntesibi tarafından nasıl anlaşılıp tahlil edildiği ortayakonulacaktır.

In this article, the transcription of amanuscript on the main issues of Ottoman modernization, the idea of ​​evolutionand evolution, its connection with the Darwinian Theory and finally thecriticism of Darwinian philosophy will be given; the content of the manuscript will be evaluated. The author of thismanuscript named Darvin’e Cevab İrşadu’l-Ğâvîn Bi-ReddiNazariyeti Feylesof Darvin is Mehmed Elif Efendi, who was a sheikhfrom 1980 until the year of 1926, when the lodges were closed in the EyüpHasîrîzâde Dergâhı, one of the most important lodges of Ottoman Istanbul. This manuscript, probably written in the early years ofthe Republic, was only the name of this manuscript known until 2016. On theoccasion of this manuscript, it will be examined how the concept of evolutionand evolution discussed in different circles in the last period of the OttomanEmpire was understood and analyzed by a sufi.
Şevki Dayf’a Göre Mısır Lehçesinin Fasih Arapçayı Tahrif Ettiği Hususlar
Şevki Dayf’a Göre Mısır Lehçesinin Fasih Arapçayı Tahrif Ettiği Hususlar
Yazar: Batur, İslam
Dergi: Artuklu Akademi, Vol. 5 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Şevki Dayf,lehçe,fasih,irâb,Mısır

Şevkî Dayf modern dönemde Arap dili alanında araştırmayapmış önemli bilim insanları arasındadır. Onun lehçe konusunda orta bir yolseçtiği söylenebilir. Lehçeleri toplumun bir gerçeği olarak görmekle birliktebirtakım tahrifler içermesi yönünden eleştirmektedir. Ona göre Mısır lehçesindebulunan hatalı kullanımların en yaygın olanı irâb olgusu ile ilgilidir. Bununyanı sıra o fiil, isim, zamir ve harflerde birçok yanlış kullanımların olduğunuvurgulamaktadır. Bütün yanlış kullanımlar için tek tek örnek vermekte vesorunun çözümü için fasih Arapçanın esas alınması gerektiğini söylemektedir.Çünkü ona göre fasih Arapça toplumu birbirine bağlayan bir bağdır. Bu yüzdenArap dilinin daha anlaşılır ve kolay olması için fasih Arapçanın korunmasıgerekir.

Şevkî Dayf modern dönemde Arap dili alanında araştırmayapmış önemli bilim insanları arasındadır. Onun lehçe konusunda orta bir yolseçtiği söylenebilir. Lehçeleri toplumun bir gerçeği olarak görmekle birliktebirtakım tahrifler içermesi yönünden eleştirmektedir. Ona göre Mısır lehçesindebulunan hatalı kullanımların en yaygın olanı irâb olgusu ile ilgilidir. Bununyanı sıra o fiil, isim, zamir ve harflerde birçok yanlış kullanımların olduğunuvurgulamaktadır. Bütün yanlış kullanımlar için tek tek örnek vermekte vesorunun çözümü için fasih Arapçanın esas alınması gerektiğini söylemektedir.Çünkü ona göre fasih Arapça toplumu birbirine bağlayan bir bağdır. Bu yüzdenArap dilinin daha anlaşılır ve kolay olması için fasih Arapçanın korunmasıgerekir.
Anlam ve Değer Bağlamında Halk İnançları ve Ziyaret Mekânlarının İşlevselliği (Mardin Örneği)
Anlam ve Değer Bağlamında Halk İnançları ve Ziyaret Mekânlarının İşlevselliği (Mardin Örneği)
Yazar: Yeşilmen, Halit
Dergi: Artuklu Akademi, Vol. 5 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Değer,Halk İnançları,Ziyaret/Kutsal Mekânlar,Mardin,Etnik Kimlik

Değer kavramı, genellikle mübadele, eylem ve anlamlıfarklılık yaklaşımlarıyla ele alınmaktadır. Aynı zamanda bu kavram, “değmek”ile ilişkili olarak da değerlendirilmektedir. Makalede değer kavramı, “anlamadeğmek” vurgusuyla ön plandadır. Bu bağlamda çalışmanın temel konusu halkinançları ve ziyaret mekânlarıdır. Amaç, anlam olgusu üzerinden farklı etnikgruplar arasındaki değerin inşa edilmesinde halk inançları ve ziyaret mekânlarınınönemine/rolüne işaret etmektir. Bu mekânlar ve sağaltıcı yöntemler, farklıetnik ve dini gruplardaki insanlar için değer üreten çekim merkezi özelliğikazanabilmiştir. Süreç farklı gruplar arasında karşılaşmayı ve tanışmayıberaberinde getirmiştir.  Tanışma, ortakdeğer ufkunun oluşmasına da aracılık etmiştir. Aynı zamanda makaledeişlevselliğin anlam üzerinden değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Değer kavramı, genellikle mübadele, eylem ve anlamlıfarklılık yaklaşımlarıyla ele alınmaktadır. Aynı zamanda bu kavram, “değmek”ile ilişkili olarak da değerlendirilmektedir. Makalede değer kavramı, “anlamadeğmek” vurgusuyla ön plandadır. Bu bağlamda çalışmanın temel konusu halkinançları ve ziyaret mekânlarıdır. Amaç, anlam olgusu üzerinden farklı etnikgruplar arasındaki değerin inşa edilmesinde halk inançları ve ziyaret mekânlarınınönemine/rolüne işaret etmektir. Bu mekânlar ve sağaltıcı yöntemler, farklıetnik ve dini gruplardaki insanlar için değer üreten çekim merkezi özelliğikazanabilmiştir. Süreç farklı gruplar arasında karşılaşmayı ve tanışmayıberaberinde getirmiştir.  Tanışma, ortakdeğer ufkunun oluşmasına da aracılık etmiştir. Aynı zamanda makaledeişlevselliğin anlam üzerinden değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
İsrail ve Yahuda Krallıkları Tarihi -Atalar Devrinden Asur ve Babil Hakimiyetine Kadar-
İsrail ve Yahuda Krallıkları Tarihi -Atalar Devrinden Asur ve Babil Hakimiyetine Kadar-
Yazar: Tanrıver, Rümeysa
Dergi: Artuklu Akademi, Vol. 5 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Yahuda krallığı,israil tarihi

Etnik ve dini bir grup olarak Yahudiler kadimbir tarihe sahiptir. Yaklaşık 3000 yıllık bu tarih hakkında bilgiedinebileceğimiz birincil kaynak Yahudilerin kutsal metni Tanah’tır. Bunun yanında yakınzamanda bugünkü İsrail topraklarını da içine alan Mezopotamya uygarlıklarınaait kalıntıların gün yüzüne çıkarılmasıyla, keşfedilen yeni veriler ışığında İsrail tarihinin güncellenmesiihtiyacı ortaya çıkmıştır. Eskiçağ tarihi alanında çalışmalar yapan ŞeymaAy Arçın’ın İsrail ve Yahuda KrallıklarıTarihi adlı eseri, bu hususun önemine işaret eder niteliktedir. Yazar, M.Ö. 2000 yılına tarihlenenYorgan Tepe (Nuzi) kayıtlarından, Antik İsrail’e komşu Hitit ve Sümermetinlerinden ve Asur krallığına ait yazıtlardan kesitler alıntılayarakokuyucuyu araştırmada kullandığı kaynakların bir kısmıyla tanıştırmaktadır.Amacı ve takip ettiği yöntem itibariyle bu eser, dinler tarihi ya da Yahuditeolojisi çalışmasından öte arkeolojik verilere, antik yıllıklara ve yazıtlaradayalı bir tarih araştırmasıdır.

Etnik ve dini bir grup olarak Yahudiler kadimbir tarihe sahiptir. Yaklaşık 3000 yıllık bu tarih hakkında bilgiedinebileceğimiz birincil kaynak Yahudilerin kutsal metni Tanah’tır. Bunun yanında yakınzamanda bugünkü İsrail topraklarını da içine alan Mezopotamya uygarlıklarınaait kalıntıların gün yüzüne çıkarılmasıyla, keşfedilen yeni veriler ışığında İsrail tarihinin güncellenmesiihtiyacı ortaya çıkmıştır. Eskiçağ tarihi alanında çalışmalar yapan ŞeymaAy Arçın’ın İsrail ve Yahuda KrallıklarıTarihi adlı eseri, bu hususun önemine işaret eder niteliktedir. Yazar, M.Ö. 2000 yılına tarihlenenYorgan Tepe (Nuzi) kayıtlarından, Antik İsrail’e komşu Hitit ve Sümermetinlerinden ve Asur krallığına ait yazıtlardan kesitler alıntılayarakokuyucuyu araştırmada kullandığı kaynakların bir kısmıyla tanıştırmaktadır.Amacı ve takip ettiği yöntem itibariyle bu eser, dinler tarihi ya da Yahuditeolojisi çalışmasından öte arkeolojik verilere, antik yıllıklara ve yazıtlaradayalı bir tarih araştırmasıdır.
Peter L. Berger ve Anton C. Zijderveld’in “Şüpheye Övgü” Kitabı Üzerine Eleştirel Bir Okuma
Peter L. Berger ve Anton C. Zijderveld’in “Şüpheye Övgü” Kitabı Üzerine Eleştirel Bir Okuma
Yazar: Dede, Abdulbaki
Dergi: Artuklu Akademi, Vol. 5 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Şüphe,Fundamentalizm,Rölativizm

Bu inceleme yazısında Peter L. Berger ve Anton C. Zijderveld'in "Şüphe'ye Övgü: Fanatikleşmeden İnançlarımızı Nasıl İfade Edebiliriz?" kitabı üzerine eleştirel bir okuma yapılmıştır.  Çalışma ilk olarak 2009 yılında tamamlanmış olmakla birlikte Türkçe'ye Kadir Canatan, Raşit Bal ve Hasan Yar tarafından çevrilerek 2018'de Açılım Kitap tarafından yayımlanmıştır. Berger ve Zijderveld çalışmalarında kısaca, fundamentalizm ve rölativizm karşısında, referanslarını şüpheci ve agnostik  tutumdan alan bir "ılımlılık siyaseti" öneriyorlar. Rölativizmin "şüpheden şüphe" etmeksizin diğer her türlü ahlaki tutuma karşı bilinmezci ve öznel bir yaklaşımı temsil etmesi bakımından ahlâki dekadansa varabilecek tutumu ile bunun zıddı olarak görülen fundamentalizmin mutlak inançlılığının bir arada yaşamanın erdemlerine karşı tehditleri eleştirel bir biçimde ele alınıyor. Buna karşın "ılımlılık siyaseti" kaynağını liberal demokrasiden alması bakımından bir tür Batı merkezlilik algısı yaratırken, sınırları çok belli olmayan muğlak bir öneri olarak kalıyor. Son olarak çalışma boyunca postmodernizme yönelik işlevsel bir yaklaşımla yöneltilen bazı güncel eleştiriler de ayrıca akademik açıdan ilgi çekici yönler barındırıyor.

Bu inceleme yazısında Peter L. Berger ve Anton C. Zijderveld'in "Şüphe'ye Övgü: Fanatikleşmeden İnançlarımızı Nasıl İfade Edebiliriz?" kitabı üzerine eleştirel bir okuma yapılmıştır.  Çalışma ilk olarak 2009 yılında tamamlanmış olmakla birlikte Türkçe'ye Kadir Canatan, Raşit Bal ve Hasan Yar tarafından çevrilerek 2018'de Açılım Kitap tarafından yayımlanmıştır. Berger ve Zijderveld çalışmalarında kısaca, fundamentalizm ve rölativizm karşısında, referanslarını şüpheci ve agnostik  tutumdan alan bir "ılımlılık siyaseti" öneriyorlar. Rölativizmin "şüpheden şüphe" etmeksizin diğer her türlü ahlaki tutuma karşı bilinmezci ve öznel bir yaklaşımı temsil etmesi bakımından ahlâki dekadansa varabilecek tutumu ile bunun zıddı olarak görülen fundamentalizmin mutlak inançlılığının bir arada yaşamanın erdemlerine karşı tehditleri eleştirel bir biçimde ele alınıyor. Buna karşın "ılımlılık siyaseti" kaynağını liberal demokrasiden alması bakımından bir tür Batı merkezlilik algısı yaratırken, sınırları çok belli olmayan muğlak bir öneri olarak kalıyor. Son olarak çalışma boyunca postmodernizme yönelik işlevsel bir yaklaşımla yöneltilen bazı güncel eleştiriler de ayrıca akademik açıdan ilgi çekici yönler barındırıyor.
Tanrı’nın Ön bilgisi ve İrade Özgürlüğü: Batı Düşüncesinde Fatalizm Problemi
Tanrı’nın Ön bilgisi ve İrade Özgürlüğü: Batı Düşüncesinde Fatalizm Problemi
Yazar: Aydın, Beşir
Dergi: Artuklu Akademi, Vol. 5 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Tanrının Ön Bilgisi,Fatalizm,Özgür İrade

Tanrı’nın sonsuzbilgisinin insan iradesini önceden belirleyip belirlemediği dolayısıyla insaneylemlerinin özgürlüğü meselesi, tarih boyunca hem filozoflar hem de teologlartarafından tartışılan bir sorun olmuştur. Bu sorun, herşeyi önceden bilmek anlamına gelen Tanrı’nınön bilgisi ve insanın özgür iradesiolmak üzere iki öncülden meydana gelmektedir. Buna göre Tanrı’nın ön bilgisi,evrendeki her şeyi içine alan ve önceden belirleyen bir yapıya sahiptir. Bu sebepleTanrı’nın, insanın gelecekte ne yapacağını da önceden belirlemiş olduğu sonucuortaya çıkmaktadır. Bunun neticesinde Tanrı’nın ön bilgisi karşısında özgüriradeye sahip olmadığımız anlamına gelen Fatalizm kavramı doğmaktadır. Ancak Tanrı,kutsal metinlerde insanın eylemlerinde özgür olduğunu ve onu yaptıklarındansorumlu tutacağını bildirmektedir. Bu anlamda birbiriyle çelişkili görünen Tanrı’nınön bilgisi ve insanın özgür iradesi, zaman zaman bir paradoks olaraktanımlanmış ve düşünürleri ciddi manada meşgul etmiştir. Bu sebeple düşünürler,problem karşısında çeşitli çözüm önerileri geliştirmek zorunda kalmışlardır.Filozof ve teologların üzerinde çokça uğraştığı bu sorun, sadece İslamdüşüncesinde kelamcılar tarafından tartışılmamış, aynı zamanda OrtaçağHristiyan düşüncesinde de tartışılmaya değer bir konu olmuştur.

Tanrı’nın sonsuzbilgisinin insan iradesini önceden belirleyip belirlemediği dolayısıyla insaneylemlerinin özgürlüğü meselesi, tarih boyunca hem filozoflar hem de teologlartarafından tartışılan bir sorun olmuştur. Bu sorun, herşeyi önceden bilmek anlamına gelen Tanrı’nınön bilgisi ve insanın özgür iradesiolmak üzere iki öncülden meydana gelmektedir. Buna göre Tanrı’nın ön bilgisi,evrendeki her şeyi içine alan ve önceden belirleyen bir yapıya sahiptir. Bu sebepleTanrı’nın, insanın gelecekte ne yapacağını da önceden belirlemiş olduğu sonucuortaya çıkmaktadır. Bunun neticesinde Tanrı’nın ön bilgisi karşısında özgüriradeye sahip olmadığımız anlamına gelen Fatalizm kavramı doğmaktadır. Ancak Tanrı,kutsal metinlerde insanın eylemlerinde özgür olduğunu ve onu yaptıklarındansorumlu tutacağını bildirmektedir. Bu anlamda birbiriyle çelişkili görünen Tanrı’nınön bilgisi ve insanın özgür iradesi, zaman zaman bir paradoks olaraktanımlanmış ve düşünürleri ciddi manada meşgul etmiştir. Bu sebeple düşünürler,problem karşısında çeşitli çözüm önerileri geliştirmek zorunda kalmışlardır.Filozof ve teologların üzerinde çokça uğraştığı bu sorun, sadece İslamdüşüncesinde kelamcılar tarafından tartışılmamış, aynı zamanda OrtaçağHristiyan düşüncesinde de tartışılmaya değer bir konu olmuştur.