İslam Uygarlığı’nda Kent ve Kentleşme
City and Urbanization in Islamic Civilization
Yazar: Biçakcı, Harun; Yıldırım, Cuma
Dergi: Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 7 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Islam,Islamic Civilization,City,Architecture,Social Dynamics ; İslam,İslam Uygarlığı,Kent,Mimari,Toplumsal Dinamikler

Sosyal bir unsur olarak da kabul edilen din olgusunun,toplumsal yaşamda etkili olmasının yanı sıra; kentin mimarisinde, yaşantısındave yönetiminde de etkili olduğu söylenebilir. Bu açıdan bakıldığında kentleryaşanılan sosyo ekonomik süreçlerden sürekli etkilenmekte ve bu süreçte yenidenşekillenmektedirler. Kentlerin de bu süreçlerde içinde vücuda geldikleriuygarlığın elbisesini giydikleri görülmektedir. Bu çerçevede İslam'ın ortaya çıkışıyla birlikte yaşamın tüm boyutlarını içerenbir uygarlıkbiçimi de ortaya çıkmıştır.İslam kentleri ticari faaliyetlerin egemen olduğu yerlerde ortaya çıkarak, geçmişuygarlıklarla kurduğu ilişkilerle birlikte bir medeniyet olarak yayılmıştır. Buyayılma sürecinin teolojik temelinin ise kentsel hayatın dinamiklerine uyumlubir şekilde geliştiği görülmektedir. Bu bağlamda çalışmanın amacı, İslamuygarlığında vücuda getirilen kentin ve kentleşmenin dinamiklerini analiz etmektir. Çalışmadaöncelikle İslam kentlerinin temel özelliğine yer verilerek karakteristikunsurları (mimari, sosyal, ekonomi ve yönetim) detaylı olarak irdelenmektedir. Ardındanİslam uygarlığının kent ve kentleşmeye olan etkisi Bursa, Fez ve Bağdatkentleri özelinde ele alınmaktadır. Araştırmada İslam kentlerinin kuruluşunda teorikolarak ifade edilen noktaların pratik olarak hayata nasıl yansıdığının ortayakonulması çalışmanın özgün yönünü oluşturmaktadır. Ayrıca çalışma üç farklıcoğrafyada vücud bulan İslam kentlerinin bir arada analiz edilmesi yönüyle deilgili alana katkı sunmayı hedeflemektedir. Çalışma literatür taramasınadayanmaktadır.

The religiousphenomenon, which is accepted as a social element, is not only effective insocial life, it is also influential in urban architecture, urban life, and management. From this point of view, citiesare constantly affected by the socio-economic processes they are experiencingand are being reshaped in this process. The cities also wear the clothes ofcivilizations they have emerged in these processes. In this context, a form ofcivilization including all the dimensions of life has emerged with theemergence of Islam. Islamic cities have emerged in places where commercialactivities are dominant and spread as a civilization with relations establishedwith past civilizations. It is observed that the theological basis of thisexpansion process has developed in accordance with the dynamics of urban life. Atthis point, the aim of the study is to analyze the dynamics of the city andurbanization that emerged in Islamic civilization. In the study, firstly thebasic features of Islamic cities are given and the characteristic elements(architecture, social, economics, andmanagement) are examined in detail. Then the influence of Islamic civilizationon urban and urbanization is analyzed in the cities of Bursa, Fez, and Baghdad. The analysis of how the theoreticalaspects of the Islamic cities arepractically reflected in life is the original aspect of the study. In addition,the study contributes to the field by analyzing three Islamic citiesestablished in three different geographical regions. The study is based onliterature review.