Hicrî İlk Asırdan Bir Hoca-Öğrenci Portresi: Hz. ʻÂişe-Mesrûḳ b. el-Ecdaʻ
Portrait of a Teacher-Student From the Hijri First Century: Hazrat Aisha-Masrūq Ibn Al-Ajdaʻ
Yazar: Gördük, Yunus
Dergi: İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, Vol. 6 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Islamic Sciences,Tafsir,Hadith,Hazrat Aisha,Mesrūq,Hijri First century,Teaching ; İslâmi İlimler,tefsir,Hz. Aişe,Mesrûk,İlk asır,öğretim

ÖzBumakalede Hz. ʻÂişeile Mesrûḳ b. el-Ecdaʻ arasındaki çok özel Hoca-Öğrenci ilişkisi incelenmiştir.Mesrûḳ’un rivâyetlerindeki satır arası bilgilerin bir arada göz önünealınmasıyla ortaya çıkan bu ilişki sahâbenin tabiûna yaptığı üstadlığın engüzel örneklerinden biridir. Mesrûḳ’un mânevî dünyasında Hz. ʻÂişe’nin çokönemli bir yeri vardır. Hz. ʻÂişe’nin de ona hem muhabbetinin hem de hürmetininolduğu anlaşılmaktadır. Mesrûḳ’un daha çok Kûfe veçevresinde yaşadığı düşünüldüğünde; Medîne’de bulunan Hz. ʻÂişe’den farklızamanlarda, farklı konularda ve çok sayıda rivâyet yapması dikkate şayandır.İlmî meseleleri öğrenmek için Basra’ya ve Şam’a yolculuklar yaptığı belirtilen Mesrûḳ’un Medîne’ye de bu niyetle seferler yapmışolduğu kuvvetle muhtemeldir. Görüşmeler esnasında Hz. ʻÂişe’nin Mesrûḳ’la vediğer misafirlerle perde arkasından muhatap olduğu anlaşılmaktadır. Hz. ʻÂişe’ninMedîne’deki evi; hac seyahatleri sırrasında ise onun bulunduğu çadır herkeseaçık bir mektep ve ilim merkezi vazifesi görmüştür. Kendisine her türlü mahremâilevî meselenin de sorulduğu Hz. ʻÂişe, müminlerin annesi sıfatıyla bunlaracevap vermiştir. Mesrûḳ’un bir ilim talibi ve sahâbî öğrencisi olarak Hz. ʻÂişe’denson derece önemli bilgiler alıp kendinden sonraki nesillere aktardığıgörülmektedir. Bunların arasında sadece ondan intikal eden hadîslerin ve özelhatıraların bulunması ayrıca önemlidir. Rivâyetlerine bakıldığında Mesrûḳ’un,Hz. ʻÂişe’nin yanında çeşitli gözlemler yapacak kadar çok zaman geçirdiğianlaşılmaktadır. Bugüne ulaşan bütün İslâmî ilimler müktesebatının temelleri,şüphesiz ki ashâb ve onların öğrencileri olan tâbiîlerin ilmî faaliyetleriyleatılmıştır. Hicrî ilk asırdaki eğitim-öğretim faaliyetinin informel okullarınınen müstesnalarından biri Hz. ʻÂişe’ninkidir. Onun en yakın, en sevdiği ve engüzide öğrencilerinden birinin Mesrûḳ b. el-Ecdaʻ olduğu anlaşılmaktadır.Anahtar Kelimeler: İslâmi İlimler,Tefsir, Hadîs, Hz. ʻÂişe, Mesrûḳ, Hicrî, İlk asır, Öğretim.

AbstractIn this article, the very special teacher-student relationshipbetween Hazrat Aisha and Masrūq Ibn al-Ajdaʻ is examined. Thisrelationship, which becomes clear when attention is paid to the detailedinformations in Masrūq's narrations (riwayats); It is one of the best examplesof teaching that the companions (sahaba) did to the tabi‘ūngeneration. In the spiritual world of Masrūq, Hazrat Aisha has a veryimportant place and It is understood that she has both love and respect forhim. Considering that Masrūq lives mostly in and aroundKufa; It is remarkable that he made many narrations at different times, on differentsubjects, from Hazrat Aisha. It is highly probable that Masrūq, who is stated to have traveledrepeatedly to places such as Basra and Damascus to learn some religious issues,has traveled many times to Madinah for this reason. During the conversations, HazratAisha spoke to Masrūq and other guests from the back of a curtain. The house ofHazrat Aisha in Madinah has served as a school and learning center open toeveryone. As for the pilgrimage (Hajj) trips, her tent is on same mission. Hazrat Aisha was asked about allkinds of private family issues and husband and wife relationships, and sheanswered them as the mother of the believers (Ummu’l-muminīn). It is seen that Mesrūq, as a wisdom lover and student of companion,received very important information from Hazrat Aisha and transferred it to thenext generations. Among thesenarrations, it is also important to have hadiths and special memories that areonly conveyed by him. When thenarrations are examined, it is understood that Mesrūqspent enough time to make various observations alongside Hazrat Aisha. The foundations of all the basicIslamic sciences that have reached today to us are undoubtedly laid by thescientific activities of the Companions (sahabas) and their students (tabi‘ūn).One of the most magnificent of the informal schools of the teaching activity inthe first century is the school of Hazrat Aisha. It is understood that one ofher closest, favorite and most distinguished students was Mesrūq.Keywords: Islamic Sciences, Tafsir, Hadith, Hazrat Aisha, Mesrūq, HijriFirst century, Teaching.