Siyasal İletişim Aktörlerinden Biri Olarak Liderlik ve Seçmenlerin Liderlere Yönelik Tercihleri
Leadership as a Political Communication Actor and Voters' Preferences for Leaders
Yazar: Öztay, Oğuz Han
Dergi: İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Vol. 14 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Communication Studies ; İletişim Çalışmaları ; Siyasal İletişim,Liderlik,Siyasal Liderlik,Liderlik Tarzları,Seçmen Tercihi ; Political Communication,Leadership,Political Leadership,Leadership Styles,Voter Preference

Demokratik sistemlerde siyasal liderler ve seçmenler arasındaki ilişki, siyasal karar alma süreçlerinde merkezi bir rol oynamaktadır. Seçmenlerin oy kullanırken tercihlerini etkileyen faktörlerden biri liderdir. Bu çalışmanın amacı da seçmenlerin liderlerden beklentilerinin, sosyo-demografik özelliklere (yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, sosyo-ekonomik durum, siyasete karşı ilgi, siyasi parti üyeliği ve politik tutum) göre nasıl değiştiğini incelemektir. Literatürde, liderlik özelliklerinin seçmen beklentileri üzerinde etkili olduğu kabul edilse de siyasal iletişim stratejilerinin geliştirilmesi ve seçmen davranışlarının derinlemesine anlaşılması için Türkiye'de bu konuda kapsamlı saha çalışmalarına ihtiyaç vardır. Bu araştırma, bu boşluğu doldurmayı ve seçmenlerin liderlerden hangi özellikleri beklediğini anlamayı hedeflemektedir. Çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmış ve veriler anket yoluyla toplanmıştır. Çalışmanın örneklemini, İstanbul’da yaşayan 18 yaş üstü 421 birey oluşturmaktadır. Çalışmada, araştırmacılar tarafından oluşturulan demografik bilgi formları ve Aydoğan (2021) tarafından Türkçe’ye uyarlanan“Siyasal İletişimde Seçmenlerin Lider Tercihleri Ölçeği” kullanılmıştır. Veriler, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) için IBM SPSS Programı'nın 28.0 sürümü ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) için LISREL Programı kullanılarak analiz edilmiştir. Faktör analizi sonuçlarına göre, veriler üç faktörlü yapıyı desteklemiştir. Demografik değişkenler bakımından istatistiksel olarak farklılıkları incelemek için iki bağımsız grup t testi alternatifi olarak Mann-Whitney U testi; tek yönlü ANOVA testi alternatifi olarak da Kruskal-Wallis testi kullanılmıştır. Katılımcıların liderlik tercihleri cinsiyet bakımından incelendiğinde, cinsiyet bakımından anlamlı bir fark bulunmamıştır. Farklı yaş grupları bakımından, seçmenler arasında tam serbesti tanıyan liderlik açısından anlamlı bir fark bulunmuştur. Öte yandan, eğitim durumu bakımından seçmenler arasında lider tercihleri bakımından bir fark yoktur. Siyasete karşı ilgi ve politik tutuma bağlı katılımcılar arasında, Vizyoner liderlik ve Tam serbesti tanıyan liderlik türleri için anlamlı bir fark bulunmuştur. Seçmenlerin demografik bilgilerine karşılık lidere yönelik tercihleri ile elde edilen sonuçların, siyasal liderlik bağlamında alan yazına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

In democratic systems, the relationship between political leaders and voters plays a central role in political decision-making processes. The leader is one-factor influencing voters' preferences when voting. This study examines how voters' expectations from leaders vary according to socio-demographic characteristics (age, gender, education level, socio-economic status, interest in politics, political party membership, and political attitude). Although it is accepted in the literature that leadership characteristics impact voter expectations, there is a need for comprehensive field studies in Turkey to develop political communication strategies and to understand voter behavior in depth. This study aims to fill this gap and understand which characteristics voters expect from leaders. The study used the quantitative research method, and data were collected through a questionnaire survey. The study sample consists of 421 individuals over 18 living in Istanbul. The study used demographic information forms created by the researchers and the “Scale of Voters' Leader Preferences in Political Communication” adapted into Turkish by Aydoğan (2021). The data were analyzed using IBM SPSS version 28.0 for Exploratory Factor Analysis (EFA) and LISREL for Confirmatory Factor Analysis (CFA). According to the factor analysis results, the data supported a three-factor structure. In order to examine statistical differences in demographic variables, the Mann-Whitney U test was used as an alternative to two independent group t-tests, and the Kruskal-Wallis test as an alternative to the one-way ANOVA test. When the leadership preferences of the participants were analyzed in terms of gender, no significant difference was found. Regarding different age groups, a significant difference was found between the voters regarding full-latitude leadership. On the other hand, there is no significant difference between the voters regarding educational attainment and leadership preferences. A significant difference was found between Visionary and laissez-faire leadership types among the participants based on their interest in politics and political attitudes. It is thought that the results obtained with the voters' preferences for the leader against their demographic information will contribute to the literature in the context of political leadership.