MATBUAT VE İSTİHBARAT MÜDÜRİYET-İ UMUMİYESİ GENEL MÜDÜRLERİ (1920-1931)
GENERAL DIRECTORS OF THE GENERAL DIRECTORATE OF PRESS AND INTELLIGENCE (1920-1931)
Yazar: Çağlak, Aykut
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi No. 71, 2022
Anahtar kelimeler: Ahmed Ağaoğlu,General Directorate of Press and Intelligence,Hamdullah Suphi Tanrıöver,propaganda,Zekeriya Sertel ; Ahmed Ağaoğlu,Hamdullah Suphi Tanrıöver,Matbuat ve İstihbarat Müdüriyet-i Umumiyesi,propaganda,Zekeriya Sertel

Matbuat ve İstihbarat Müdüriyet-i Umumiyesi, Milli Mücadele’nin kazanılmasında önemli rol oynamış bir teşkilattır. Müdüriyet gerek propaganda gerekse de propaganda haricindeki diğer istihbarat çalışmalarıyla Milli Mücadele’ye istihbari açıdan önemli katkı sağlayan organizasyonlardan biridir. Bu çalışmada, kuruluş tarihi olan 7 Haziran 1920’den lağvedildiği tarih olan 1 Haziran 1931’e kadar Matbuat ve İstihbarat Müdüriyet-i Umumiyesi’nde Genel Müdürlük görevinde bulunmuş kişiler mercek altına alınmaktadır.  Çalışma, kurumsal faaliyetlerin icrasında belirleyici rolü olan Matbuat ve İstihbarat Müdüriyet-i Umumiyesi Genel Müdürlerinin, 1920-1931 tarih aralığında Müdüriyet’in kurumsal performansının artırılmasına önemli katkılar yaptıkları ve bu katkıların doğal olarak Milli Mücadele’ye de pozitif yansımaları olduğu hipotezi üzerine kuruludur. Bu hipotez test edilirken T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri ve TBMM Zabıt Ceridelerinin taranması sonucu tespit edilen arşiv belgelerinden, hatıratlardan, konu kapsamındaki birincil ve ikincil kaynaklardan faydalanılmaktadır. Tarihsel araştırma yöntemine uygun olarak ele alınan kaynakların bütüncül olarak değerlendirilmesi sonucunda, içlerinde Hamdullah Suphi Tanrıöver, Muhittin Birgen, Ahmed Ağaoğlu ve Zekeriya Sertel gibi basın yayın alanında tecrübe sahibi önemli isimlerin de olduğu Matbuat ve İstihbarat Müdüriyet-i Umumiyesi Genel Müdürlerinin, bilgi birikimleri ve tecrübeleriyle Müdüriyet’in kurumsal kabiliyet ve performansının geliştirilmesine önemli katkı yaptığı tespit edilmiştir. Genel Müdürlerin bu katkısı sayesinde Milli Mücadele’deki istihbarat ve propaganda çalışmalarının da kurumsal bir anlayışla ve belirli bir program dâhilinde sağlıklı bir şekilde icra edilebildiği görülmektedir.

General Directorate of Press and Intelligence is an organization that played an important role in the victory of the Turkish National Struggle. The Directorate is one of the organizations that made an important contribution to the Turkish National Struggle in terms of intelligence, both with propaganda and other intelligence activities other than propaganda. In this study, individuals who served as General Directors in the General Directorate of Press and Intelligence from June 7, 1920,  the date of its establishment, until June 1, 1931,  the date of its abolition, are examined. The study is based on the hypothesis that the General Directors who have a decisive role in the execution of institutional activities, made significant contributions to increasing the institutional performance of the Directorate between 1920-1931 and these contributions naturally had positive reflections on the Turkish National Struggle. While testing this hypothesis, archive documents determined as a result of scanning Presidency of the Republic of Türkiye Directorate of State Archives, Minutes of The Grand National Assembly of Türkiye, memoirs, primary and secondary sources within the scope of the subject are used. As a result of the holistic evaluation of the sources, which are handled in accordance with the historical research method, it has been determined that the General Directors including Hamdullah Suphi Tanrıöver, Muhittin Birgen, Ahmed Ağaoğlu and Zekeriya Sertel who have experience in the field of press, had made a significant contribution to the development of Directorate’s institutional capability and performance. Thanks to this contribution of the General Directors, it is seen that the intelligence and propaganda activities in the Turkish National Struggle could be carried out in a healthy way with an institutional understanding and within a certain program.