hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
‘İslâm Artar, Eksilmez.’ Hadisi ile ‘İslâm Üstündür, Hiçbir Şey Ona Üstün Olamaz.’ Hadisinin İslâm Hukukundaki İzdüşümü
The Projection of the Ḥadīth ‘Islam Increases, It Does Not Decrease.’ and the Ḥadīth ‘Islam is Superior, nothing can be Superior to it.’ in Islamic Law
Yazar: Polat, Murat
Dergi: Dergiabant, Vol. 12 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Islamic Law ; İslam Hukuku ; Islamic Law,Judgment,Judgment of Ḥadīth,Muslim,Non-Muslim,Supremacy ; İslam Hukuku,Hüküm,Ahkâmü’l-hadis,Müslüman,Gayrimüslim,Üstünlük

Bu makale bazı ulemânın, “İslâm artar, eksilmez.” hadisi ile “İslâm üstündür, hiçbir şey ona üstün olamaz.” hadisine dayanarak Müslümanların diğer inanç sahiplerine karşı nasıl üstün kılındıklarını ve lehine ne gibi kazançlar sağlandığını ele almaktadır. Bir kimsenin İslâm’ı kabul ettiğinde hangi konularda diğer din mensuplarına nazaran galip ve üstün kılındığını bilmesi ve ona göre hayatını tanzim etmesi araştırmanın önemini göstermektedir. Makalede ilgili konuların gün yüzüne çıkarılması ve insanların istifadesine sunulması amaçlanmıştır. Yapılan araştırmayla müslim-gayrimüslim cenazeleri karıştığında Müslümanın cenaze namazının kılınıp Müslüman mezarlığına defnedilebileceği, babası Ehl-i kitaptan, anası Ehl-i şirkten olursa bu ikisinden doğan çocuğun Müslüman sayıldığı, ölen akrabası farklı bir dine mensup olsa bile Müslümanın onun bıraktığı mirastan istifade edebileceği, haksızlığa uğramamak amaçlı dârulharpte faiz alışverişi yapabileceği, gayrimüslimlerin emri altında bazı şartlarla çalışabileceği, karar yetkisi tam ve siyasî tarafı ağır basan görevlere hassaten kendisinin atanabileceği, diğer din mensuplarını öldürdüğünde kısas cezası verilmediği ve can diyetinin onlarınkinden daha değerli olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.

This article discusses how some scholars, based on the ḥadīth “Islam increases and does not diminish” and the ḥadīth “Islam is superior, nothing can be superior to it”, have made Muslims superior to other believers and what gains they have made in favor of Muslims. The importance of research points to the fact that when a person accepts Islam, he should know in which areas he is superior and victorious compared to the members of other religions and should organize his life accordingly. The aim of the article is to bring the relevant issues to light and present them for the benefit of people. This study concluded that when Muslim and non-Muslim funerals are mixed, the Muslim's funeral prayer can be performed and he can be buried in a Muslim cemetery; the father is from people of the book and the mother is from people of associator and the child born to these two is considered a Muslim and he can benefit from the inheritance left by his deceased relative, even if he belongs to a different religion; he can exchange interest in the abode of war in order to avoid being treated unfairly; he can work under certain conditions under the command of non-Muslims; he has full decision-making authority and can be specifically appointed to positions with a predominant political side; he is not punished for retaliation when he kills members of other religions and the diet of life is more valuable than theirs.
İslam Aile Hukuku ve Türk Medeni Kanununda Farklılık Arz Eden Evlenme Engelleri
Marriage Obstacles that Differ in Islamic Family Law and Turkish Civil Code
Yazar: Karayaka, Hüseyin
Dergi: Dergiabant, Vol. 12 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Islamic Law ; İslam Hukuku ; İslam Hukuku,İslam Aile Hukuku,Türk Medeni Kanunu,Evlenme Engelleri,Batıl Evlilikler ; Islamic Law,Islamic Family Law,Turkish Civil Code,Marriage Obstacles,Superstitious Marriages

Aile her toplumda var olan sosyal bir gerçekliktir. Bu sebepledir ki kadim tüm dinlerde ve milletlerde toplumun temelini oluşturan aile kurumuna büyük önem atfedilmiş, kurulması ve devamlılığı için birtakım kurallar getirilmiştir. Önceki Türk İslam devletlerinde olduğu gibi Osmanlı Devleti’nde de İslam aile hukuku uygulanmıştır. Ancak Türkiye’de 1926’da Türk Medeni Kanunu, İsviçre Medeni Kanunu’ndan iktibas edilmiştir. Böylece Türklerin Müslüman olduktan sonra bin yılı aşkın bir süredir kullandıkları aile hukukunda köklü bir değişikliğe gidilmiştir. Her iki aile hukuk sisteminde örtüşen alanlar mevcut olmakla birlikte birçok farklılığın olduğu da aşikârdır. Her iki hukuk sistemi de kişilerin, kimlerle evlenip evlenemeyeceğinin sınırlarını belirlemiştir. İttifak ettikleri evlilik engelleri olduğu gibi bu noktada ayrıldıkları hususlar da mevcuttur. Bu çalışmada her iki hukuk sisteminde farklılık arz eden evlilik engellerinin neler olduğunun incelenmesi hedeflenmiştir.

“Family” is a social reality that exists in every society. For this reason, great importance has been attached to the institution of the family, which forms the basis of society in all ancient religions and nations, and a number of rules have been introduced for its establishment and continuity. As in the previous Turkish-Islamic states, Islamic family law was applied in the Ottoman state. However, in 1926, the Turkish Civil Code was quoted from the Swiss Civil Code in Turkey. Thus, a radical change was made in family law, which Turks used for more than a thousand years after they became Muslims. Although there are areas where both family legal systems overlap, it is obvious that there are many differences. Both legal systems have determined the limits of who the people who will get married can and cannot marry. While there are marriage obstacles on which they agree, there are also issues on which they differ. In this study, it is aimed to examine the marriage obstacles that differ in both legal systems.
Kıbrıslı Halîmzâde Alî'nin Menâsikü’l-Hacc'ı
Manasik Al-Hajj by Halīmzāde Alī of Cyprus
Yazar: İnan, Ömer Suat
Dergi: Dergiabant, Vol. 12 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Turkish Islamic Literature ; Türk İslam Edebiyatı ; Turkish-Islamic Literature,Manasik Al-Hajj,Prose,Cyprus,Halīmzāde Alī ; Türk İslam Edebiyatı,Menâsik-i Hac,Mensur,Kıbrıs,Halîmzâde Alî

İslam dininde Müslümanların yapmakla mükellef oldukları beş farz vardır. Bunlardan biri hac vazifesidir. Dine ait çeşitli kavramlar edebî bir malzeme olarak edebiyat sahasında kullanılmıştır. Hac kavramı çerçevesinde oluşan edebî tür, menâsik-i hac şeklinde isimlendirilmiştir. Menâsik-i haclar, hac vazifesinin nasıl ifa edilmesi gerektiğini anlatan rehberlerdir. Bunlar manzum veya mensur şekilde kaleme alınmışlardır. Bu çalışmamızda mensur bir menâsik-i hac eseri incelenmiştir. 19. yüzyılda kaleme alınmış olan bu eserin müellifi Kıbrıslı Halîmzâde Alî’dir. Kıbrıslı Halîmzade Alî’nin Menâsikü’l-Hac adlı eseri Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Milli Arşiv ve Araştırma Dairesi’nde yer almakta olup Türkçe yazmalar koleksiyonunda II. Mahmud Ktp. 759’da kayıtlıdır. 12 varaktan oluşan bir menâsik-i hacdır. Kıbrıslı Halîmzâde Alî haccın farzları, vacipleri, sünnetleri ve hac esnasında okunması gereken dualara ilişkin bir eser meydana getirmiştir. Çalışmamızın girişinde haccın tanımı yapılmış, Türk edebiyatında mensur menâsik-i haclar hakkında bilgi verildikten sonra müellifin hayatı ve eserleri incelenmiş, çalışmanın sonunda da Menâsikü’l-Hac adlı eserin transkripsiyonlu metni verilmiştir.

Various religious concepts have been used as literary material in the field of literature. The literary genre formed within the framework of the concept of pilgrimage is called Manasik Al-Hajj. In this study, a prose manasik-al hajj work is analyzed. Written in the 19th century, the author of this work is Halīmzāde Alī from Cyprus. His work is in the National Archive and Research Department of the Turkish Republic of Northern Cyprus and is registered in the Turkish manuscripts collection in Mahmud II Ktp. 759. It is a 12-sheet manasik al-hajj. He created a work on the obligations, wajibs, sunnahs and prayers to be recited during the pilgrimage. In the introduction of the study, information about pilgrimage and prose menâsik-i pilgrimages in Turkish literature is given. Then the life and works of the author are analyzed. At the end of the study, the transcribed text of the work is given.
Mergînânî Ailesinin Önde Gelen Fakihleri ve Anadolu Coğrafyası Üzerindeki Etkileri
Leading Jurisprudents of the al-Marghīnānī Family and Their Influence on Anatolian Geography
Yazar: Gedik, Şerif
Dergi: Dergiabant, Vol. 12 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Islamic Law ; İslam Hukuku ; İslam Hukuku,Hanefî Mezhebi,Mergînânî Ailesi,Burhâneddîn el-Mergînânî,Anadolu Coğrafyası ; Islamic Law,Ḥanafī School,Marghīnānī Family,Burhān al-Dīn al-Marghīnānī,Anatolian Geography

Buhara, Semerkant, Şâş, Özkend, Nesef ve Mergînân gibi İslâm tarihi açısından çok önemli şehirlerin yer aldığı Orta Asya, asırlar boyunca ilim merkezlerine ev sahipliği yapmış, farklı alanlarda birçok âlim ve fikir adamının yetişmesine katkı sunmuştur. Bir fıkıh havzası olarak da temayüz etmiş olan Orta Asya, ilmi ve kültürel hayatın şekillenmesinde çok önemli roller üstlenmiş, Hanefî mezhep tarihinde göz ardı edilemeyecek derecede izler bırakan birçok fakihin yetişmesine zemin hazırlamıştır. Bölgenin yetiştirmiş olduğu en önemli Hanefî fakihlerden biri olan el-Hidâye sahibi Burhâneddîn el-Mergînânî (ö. 593/1197), çeşitli âlimlerin yetiştiği bir aileye müntesiptir. Mergînânî ailesinin yetiştirdiği fakihler ve bu fakihlerinin özellikle Anadolu coğrafyası üzerindeki etkileri merak konusu olmuştur. Bu çalışmada İslâm hukuk tarihinde etkisi göz ardı edilemeyecek önemi haiz Mergînânî ailesine müntesip fakihlerin tanıtılması, aile içerisindeki ilmi gelenek silsilesinin tespiti, Hanefî mezhebindeki konumları, telif ettikleri eserler ve Anadolu coğrafyası üzerindeki etkileri incelenecektir.

Central Asia, which includes very important cities in terms of Islamic history such as Bukhara, Samarkand, Shash, Ozkend, Nasaf and Marghīnān, has hosted science centers for centuries and contributed to the training of many scholars and intellectuals in different fields. Central Asia, which also stands out as a fiqh basin, has played very important roles in shaping the scientific and cultural life and has paved the way for the training of many Ḥanafī jurists who have left undeniable traces in the history of the Ḥanafī sect. Burhān al-Dīn al-Marghīnānī, one of the most important Ḥanafī jurists of the region, belongs to a family where various scholars were educated. In this study, the introduction of the jurists belonging to the Marghīnānī family, the determination of the scientific tradition within the family, their positions in the Ḥanafī sect and their effects on the Anatolian geography are discussed.
“Cünüp Olarak Sabahlayan Kimse Oruç Tutmasın” Hadisinin Metin ve Muhteva Açısından Tetkiki
Examination of the Ḥadīth “If Dawn Comes When a Person Is Junub, He Should Not Fast" in Terms of Text and Content
Yazar: Turan, Mehmet
Dergi: Dergiabant, Vol. 12 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Hadith ; Hadis ; Ḥadīth,Content Analysis,Text,Criticism,Fasting ; Hadis,Muhteva Analizi,Metin,Tenkid,Oruç

Sahabiler de insan olmaları hasebiyle yanlış duyma, eksik işitme, yanılma ve unutma gibi nedenlerden dolayı hadis rivayetinde hataya düşebilmektedir. Bu konuda eleştirilen sahabilerden biri de Hz. Ebû Hüreyre’dir. Nitekim bu tür hataları fark eden sahabiler gerekli düzeltmelerde bulunmuşlardır. Bu tür hatalar bazen bizzat rivayeti nakleden kişiden bazen de dinleyicinin kendisinden kaynaklanabilmektedir. Hz. Ebû Hüreyre’nin eleştirildiği rivayetlerden biri de cünüp olarak sabahlayan kimsenin orucunun geçersiz olduğuyla alakalı aktarmış olduğu rivayettir. Onun aktarmış olduğu söz konusu rivayete itirazlar yapılmış ve bu durum başta Hz. Âişe ve Ümmü Seleme validemize sorularak olayın aslı araştırılmıştır. Onların yaptıkları itiraz Hz. Ebû Hüreyre’ye iletilince de o, hadisi direkt Hz. Peygamber’den işitmediğini, ilgili hadisin Fazl b. Abbâs tarafından kendisine aktarıldığını beyan etmiştir. Ayrıca kaynaklarda onun daha önce vermiş olduğu bu fetvadan vazgeçtiği de aktarılmıştır. Bu çalışmamızda söz konusu hadisin sıhhat derecesine kısaca temas edildikten sonra hadisin metin ve muhteva analizi yapılacaktır. Hadisle ilgili dile getirilen itirazların haklılık payı ele alınacak ve konuyla ilgili cereyan eden tartışmalar nesh ihtimali de göz önüne alınarak incelenecektir.

Since companions are human beings, they may make mistakes in narrating ḥadīths due to reasons such as mishearing, incomplete hearing, making mistakes and forgetting. One of the Companions criticized in this regard is Abū Hurayra. As a matter of fact, companions who noticed such mistakes made the necessary corrections. Such errors may sometimes arise from the person narrating the narration or from the listener himself. One of the narrations in which Abū Hurayra is criticized is the narration he conveyed regarding the invalidity of the fast of a person who wakes up in a state of unclean. Objections were made to the rumour he conveyed, and the truth of the incident was investigated by first asking ʿĀʾisha and Umm Salama about this situation. When their objection was conveyed to Abū Hurayra, he stated that he had not heard the ḥadīth directly from the Prophet, and that the relevant ḥadīth was conveyed to his by Faḍl b. ʿAbbās. It is also stated in the sources that he renounced this fatwa he had previously given. In this study, after briefly touching on the authenticity of the ḥadīth in question, the text and content of the ḥadīth will be analysed. The justification of the objections expressed about the ḥadīth will be discussed and the discussions on the subject will be examined in contemplation of abrogation (naskh).
Osmanlı Hukukunda Kazf ve Hakaret Suçları: Teorik ve Pratik Bir İnceleme
The Crimes of Qazf and Insult in Ottoman Law: A Theoretical and Practical Examination
Yazar: Bayder, Osman; Küçük, Muhammed Mustafa
Dergi: Dergiabant, Vol. 12 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Islamic Law ; İslam Hukuku ; Islamic Law,Ottoman Law,Qazf (Defamation of Honor),Insult,Orientalism ; İslam Hukuku,Osmanlı Hukuku,Kazf,Hakaret,Oryantalizm

Son dönem bazı çalışmalarda Osmanlı Devleti’nin fıkıhtan ziyade kendisine özgü örfî hukuku tatbik ettiği iddia edilirken buna mukabil bazı çalışmalar ise Osmanlı’nın tamamen fıkha riayet ettiğini söylemektedir. Bu makalenin amacı ceza hukukunun belli bir alanı üzerinden Osmanlı hukukunun fıkıh ile ilişkisini ortaya koymaya yardımcı olmaktır. Çalışmada öncelikli olarak Osmanlı hukukunun kaynakları arasında zikredilen kanunnamelerde kazf ve hakaret suçlarının nasıl yer aldığı incelenmiş, sonrasında Osmanlı’nın önemli şeyhülislamlarının Fetâvâ’larında kazf ve hakarete ilişkin fetvaları çıkarılmıştır. Sonrasında ise 16-18. yüzyıllar arasında İstanbul ve Üsküdar mahkemelerindeki kazf ve hakaret davaları incelenmiş ve bunlar, kanunnameler, fetvalar ve Hanefi fıkıh kitaplarıyla karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Böylece hem teori hem hukuk pratiği açısından Osmanlı hukukunun mahiyetine ilişkin bazı sonuçlar elde edilmiştir.

Recent studies have debated whether the Ottoman State primarily applied its unique customary law rather than Islamic jurisprudence (fiqh). Conversely, some studies assert that the Ottomans strictly adhered to fiqh. This article aims to elucidate the relationship between Ottoman law and fiqh through the lens of a specific area of criminal law. Initially, the treatment of qazf and insult crimes in the Ottoman legal sources, such as qānūn-nāmas, is examined. Subsequently, relevant fatwas on qazf and insult issued by prominent Ottoman Shaykh al-Islams are analyzed. The study then reviews qazf and insult cases from the Istanbul and Üsküdar courts between the 16th and 18th centuries, comparing these cases with qānūn-nāmas, fatwas, and Hanafi fiqh books. Through this comparative analysis of legal theory and practice, the study aims to derive insights into the nature of Ottoman law.
Martin Bucer’in 16. Yüzyıl Reform Hareketiyle Bölünme Yaşayan Hıristiyanları Uzlaştırma Gayretleri
Martin Bucer's Efforts to Reconcile Christians Divided by the 16th Century Reformation Movement
Yazar: Keleş, Hatice
Dergi: Dergiabant, Vol. 12 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: History of Religion ; Dinler Tarihi ; History of Religions,Christianity,Reformation,Martin Bucer ; Dinler Tarihi,Hıristiyanlık,Reform,Martin Bucer

16. yüzyılda meydana gelen reform hareketi, Martin Luther’in yanı sıra birçok farklı görüşe sahip olan din adamlarını da harekete geçirmiştir. Bu din adamlarından biri Martin Bucer (1491-1551)’dir.  Bucer, Schlettstadt’ın yerel prestijli hümanist Latin okulunda ileri derecede bir eğitim almıştır. Hayatının erken yıllarında Hümanist ve Erasmian bir kimlik kazanmıştır. Luther ile tanışmasıyla birlikte reformu destekleyen dini liderlerden biri olmuştur. Daha sonra reformun önemli bir dini merkezi olan Strasburg’un din adamları meclisinin başkanı seçilmiştir. Bucer’in, reforma destek verdiği en önemli görüşü, gruplara/cemaatlere ayrılmış olan Hıristiyan alemini, uzlaşmacı bir yöntemle tekrar bir araya getirmektir. Bunun için de birçok toplantı, tartışma ve kolokyuma katılmıştır.  Öncelikle Protestanları kendi aralarında birleştirmek için çabalamıştır. Daha sonra da Protestanlarla Katolikleri uzlaştırmayı amaçlamıştır. Bu çalışmada, Martin Bucer’in reform sürecinde görüş ayrılıkları sebebiyle çeşitli gruplara ayrılan Hıristiyanları birleştirme gayretleri deskriptif yöntemle ele alınmıştır.

The reform movement that took place in the 16th century mobilized clergy who had many different views, as well as Martin Luther. One of these clergymen was Martin Bucer (1491-1551). Bucer received advanced education at the local prestigious humanist Latin school in Schlettstadt. He acquired a Humanist and Erasmian identity in the early years of his life. After meeting Luther, he became one of the religious leaders who supported the reform. He was later elected president of the clergy council of Strasbourg, an important religious center of the Reformation. Bucer's most important view in support of the reform is to bring together the Christian world, which was divided into groups/communities, through a conciliatory method. For this reason, he participated in many meetings, discussions and colloquiums. First of all, he tried to unite Protestants among themselves. Later, he aimed to reconcile Protestants and Catholics. In this study, Martin Bucer's efforts to unite Christians who were divided into various groups due to differences of opinion during the reform process are discussed with a descriptive method.
4./10. Asır Hadis Metinlerinde “İsnad Hazfi” Üzerine Değerlendirmeler
Evaluations on “Ḥadhf in the Isnād” in 4th/10th Century Ḥadīth Texts
Yazar: Sağlam, İbrahim
Dergi: Dergiabant, Vol. 12 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Hadith ; Hadis ; Ḥadīth,Isnād,4th/10th Century,Mukhtaṣar,Ḥadhf in the Isnād ; Hadis,İsnad,4./10. Asır,Muhtasar,İsnad Hazfi

Hadisin iki temel unsuru vardır: isnad ve metin. Hicrî ikinci asırda sened kullanımının yaygınlaştığı, üçüncü asırdan itibaren isnadın, hadisin ayrılmaz parçası haline geldiği ifade edilmektedir. Ancak bu durum isnadın mükemmel haliyle kullanıldığı anlamına gelmemektedir. 4./10. asırda hacimli kitapların kullanımında bazı zorluklar yaşandığı, farklı disiplinlerde muhtasar türü çalışmalar yazılmaya başlandığı ve hacimli eserlerin isnadları hazfedilerek tekrar kaleme alındığı bildirilmektedir. Söz konusu dönemde hadis edebiyatına “isnad hazfi” tabirinin dâhil olduğu yönünde bazı değerlendirmeler bulunmaktadır. Fakat isnad hazfinin görüldüğü ilk örneklerin hangileri olduğu konusu ise ihtilaflıdır. Bu doğrultuda çalışmada; isnad hazfinin ne olduğu, tarihi gelişimi, görüldüğü ilk örnekler, isnad hazfinin gerekçesi ve hadisin sahîh oluşuna tesiri gibi konular, hadis ilminin verileri doğrultusunda ve tümevarım yöntemi kullanılarak irdelenmiştir. Araştırma sonunda, hicrî dördüncü asırda muhtasar eser yazma geleneğinin başladığı, bu dönemde “isnad hazfi” tabirinin hadis edebiyatına dâhil olduğu, cemʿ türü eserlerin buna öncülük ettiği, hadisin sıhhatiyle ilgili ölçünün isnaddan yavaş yavaş eser ve müellife doğru kaydığı sonucuna ulaşılmıştır.

Ḥadīth has two basic elements: isnād and matn. It is stated that the use of the isnād became widespread in the second century of the Hijri era, and from the third century onwards, isnād became an integral part of the ḥadīths. However, this does not mean that isnād is used in its perfect form. It is stated that in the 4th/10th century, there were some difficulties in using voluminous books, mukhtaṣar type works began to be written in different disciplines and were ḥadhf in the isnād of voluminous works and rewritten. There are some evaluations that the term “ḥadhf in the isnād” entered in the ḥadīths literature during the period in question. However, it is controversial which are the first examples in ḥad̲h̲f in the isnād was seen. Accordingly, in this study, issues such as what is ḥadhf in the isnād, its historical development, the first examples seen and the justification of ḥadhf in the isnād and its effect on the authenticity /reliability of the ḥadīths were examined in accordance with the data of ḥadīths science and using the induction method. At the end of the research, it was concluded that the tradition of writing mukhtaṣar type works began in the fourth century of the Hijra, that the term “ḥadhf in the isnād“ was included in the ḥadīth literature in this period, that the works of the cemʿ type pioneered this, and that the criterion regarding the authenticity of the ḥadīths gradually shifted from the isnād to the work and the author.