hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
GELİN KAYASI EFSANELERİ VE TAŞ KESİLME MOTİFİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME
An Evaluation on the Motive of Petrifactionin Gelin Kaya Legends
Yazar: Feyzioğlu, Nesrin
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 9, 2015
Anahtar kelimeler: Taş kesilme, efsane, gelin kayaları, folklor, gelenek

Halk biliminin sosyoloji, psikoloji, antropoloji ve diğer sosyal bilimlerle ilişkisi bugün artık çok iyi bilinmektedir. Halkbiliminin araştırma alanına giren malzemenin büyük bir çoğunluğu davranış bilimleri, sosyal yapı ve işlevleri ile ilgili çalışmalar için önemli bir kaynak niteliğindedir. Folklorik malzemelerde âdet ve gelenekleri, davranış kalıplarını, değerlere yüklenen anlamları, halkın idrakini ve dünya görüşünü, hatta geleneğin dünden bugüne geçirdiği evreleri ve etkilerini görmek mümkündür

Halk biliminin sosyoloji, psikoloji, antropoloji ve diğer sosyal bilimlerle ilişkisi bugün artık çok iyi bilinmektedir. Halkbiliminin araştırma alanına giren malzemenin büyük bir çoğunluğu davranış bilimleri, sosyal yapı ve işlevleri ile ilgili çalışmalar için önemli bir kaynak niteliğindedir. Folklorik malzemelerde âdet ve gelenekleri, davranış kalıplarını, değerlere yüklenen anlamları, halkın idrakini ve dünya görüşünü, hatta geleneğin dünden bugüne geçirdiği evreleri ve etkilerini görmek mümkündür
SOVYET BELGELERİNE GÖRE TATARİSTAN’DA KİRİL ALFABESİNE GEÇİŞ (1939)
Transition to Cyrillic Alphabet in Tatarstan According to Soviet Documents
Yazar: Metin, Barış
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 9, 2015
Anahtar kelimeler: Tataristan, Kiril Alfabesi, Latin Alfabesi, Bakü Türkoloji Kongresi, Stalin

Rusya Türkleri arasında Bolşevik devrimine kadar milli varlığını koruma ve okuyup yazabilme özellikleri bakımından Tatarlar, diğer Türk toplumlarından daha ileridedir. XX. Yüzyıl başlarında Rusya Türkleri arasında giderek artan Latin alfabesine geçiş taleplerine karşı, bazı Tatar aydınlarının muhalefet etmelerinde, bu özelliklerinin etkili olduğu düşünülebilir. Çünkü Tatar aydınları alfabe değişikliğini yeni bir Ruslaştırma politikası olarak algılamıştır. Fakat diğer Türk/Müslüman topluluklarını bu düşüncelerine dair ikna etmede başarısız olmuşlardır. Böylelikle 1926 yılında Bakü Türkoloji Kongresinde, Rusya Türkleri/Müslümanlarının ortak Latin harflerine geçmesi kararlaştırılmıştır. Daha sonra Tataristan’da hızla yeni alfabe ile yayın ve eğitim faaliyetlerine başlanılmış ve önemli bir yol kat edilmiştir. Fakat 1930’lu yıllarda Stalin’in Sovyetler Birliği’nin yönetimindeki ağırlığının artması ile ülkedeki Türk/Müslüman topluluklarının Kiril alfabesine geçmesi yönündeki baskı ve çalışmalar da artmıştır. Alfabe değişikliği konusunda Tatarların çok bariz bir talebi olmamasına ve bu iş için ciddi bir hazırlık yapılmamasına rağmen, 1939 yılında alınan bir kararla Kiril alfabesi Tataristan’da kabul edilmiştir.

Rusya Türkleri arasında Bolşevik devrimine kadar milli varlığını koruma ve okuyup yazabilme özellikleri bakımından Tatarlar, diğer Türk toplumlarından daha ileridedir. XX. Yüzyıl başlarında Rusya Türkleri arasında giderek artan Latin alfabesine geçiş taleplerine karşı, bazı Tatar aydınlarının muhalefet etmelerinde, bu özelliklerinin etkili olduğu düşünülebilir. Çünkü Tatar aydınları alfabe değişikliğini yeni bir Ruslaştırma politikası olarak algılamıştır. Fakat diğer Türk/Müslüman topluluklarını bu düşüncelerine dair ikna etmede başarısız olmuşlardır. Böylelikle 1926 yılında Bakü Türkoloji Kongresinde, Rusya Türkleri/Müslümanlarının ortak Latin harflerine geçmesi kararlaştırılmıştır. Daha sonra Tataristan’da hızla yeni alfabe ile yayın ve eğitim faaliyetlerine başlanılmış ve önemli bir yol kat edilmiştir. Fakat 1930’lu yıllarda Stalin’in Sovyetler Birliği’nin yönetimindeki ağırlığının artması ile ülkedeki Türk/Müslüman topluluklarının Kiril alfabesine geçmesi yönündeki baskı ve çalışmalar da artmıştır. Alfabe değişikliği konusunda Tatarların çok bariz bir talebi olmamasına ve bu iş için ciddi bir hazırlık yapılmamasına rağmen, 1939 yılında alınan bir kararla Kiril alfabesi Tataristan’da kabul edilmiştir.
KEÇECİ-ZÂDE İZZET MOLLA’NIN YAZDIĞI TARİH MANZUMELERİ
The Chronograms of Keçeci-Zâde Izzet Molla
Yazar: Şahin, Ebubekir S.
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 9, 2015
Anahtar kelimeler: Keçeci-zâde İzzet Molla, tarih düşürme, tarih manzumesi, II. Mahmud dönemi, Osmanlı tarihi, ebced

Keçeci-zâde İzzet Molla  yazdığı iki divan ve üç mesnevî ile 19. yüzyılın önde gelen divan şairlerindendir. Divanlarında yer alan tarih manzumeleri ile yaşadığı zamanın önemli olaylarına ışık tutan şairin tarihleri pek dikkat çekmemiştir. Oysa onun yazdığı tarih manzumeleri 2000 beytin üstündedir. Bu beyit sayısı ortalama bir divan şairinin yazdığı tüm şiirlerden fazladır

Keçeci-zâde İzzet Molla  yazdığı iki divan ve üç mesnevî ile 19. yüzyılın önde gelen divan şairlerindendir. Divanlarında yer alan tarih manzumeleri ile yaşadığı zamanın önemli olaylarına ışık tutan şairin tarihleri pek dikkat çekmemiştir. Oysa onun yazdığı tarih manzumeleri 2000 beytin üstündedir. Bu beyit sayısı ortalama bir divan şairinin yazdığı tüm şiirlerden fazladır
VÂHİDÎ’NİN CİNÂNÜ’L-CENÂN* ADLI ESERİNDE İMLA VE DİL ÖZELLİKLERİ*
Spelling And Lingusitic Properties of Cinânü’l-Cenân by Vâhidî
Yazar: Ersoy, Habibe Yazici
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 9, 2015
Anahtar kelimeler: Vâhidî, Cinânü’l-Cenân, imla, şekil bilgisi, dil özellikleri

Bu makalede 16. yüzyıl şairlerinden Vâhidî’nin Cinânü’l-Cenân (Gönül Bahçeleri) adlı eserinden bahsedilecek; eser ve yazarı hakkında kısa bilgiler verildikten sonra eserin imla ve dil özellikleri üzerinde durulacaktır. Vâhidî devrinin çok büyük isimleri arasında sayılmamakla birlikte onun yetenekli bir şair olduğu elimizde bulunan söz konusu eserinden anlaşılmaktadır. Eserde göze çarpan deyim, atasözü ve mahallî kelimeler daha çok 17. yüzyılda kendini bulan mahallileşme hareketine doğru gidişi göstermesi bakımından dikkate değerdir. Eserin elde bulunan baskısı Ahmet Cevdet tarafından 1897 yılında İkdam külliyatında yayımlanan baskıdır. Dolayısıyla eserin imlasında hem 16. yüzyıla hem de 19. yüzyıla ait özellikler bulunmaktadır. Eser şekil bilgisi açısından da yine imlaya paralel olarak farklı görünümler arz eder

Bu makalede 16. yüzyıl şairlerinden Vâhidî’nin Cinânü’l-Cenân (Gönül Bahçeleri) adlı eserinden bahsedilecek; eser ve yazarı hakkında kısa bilgiler verildikten sonra eserin imla ve dil özellikleri üzerinde durulacaktır. Vâhidî devrinin çok büyük isimleri arasında sayılmamakla birlikte onun yetenekli bir şair olduğu elimizde bulunan söz konusu eserinden anlaşılmaktadır. Eserde göze çarpan deyim, atasözü ve mahallî kelimeler daha çok 17. yüzyılda kendini bulan mahallileşme hareketine doğru gidişi göstermesi bakımından dikkate değerdir. Eserin elde bulunan baskısı Ahmet Cevdet tarafından 1897 yılında İkdam külliyatında yayımlanan baskıdır. Dolayısıyla eserin imlasında hem 16. yüzyıla hem de 19. yüzyıla ait özellikler bulunmaktadır. Eser şekil bilgisi açısından da yine imlaya paralel olarak farklı görünümler arz eder
İLHAMİ BEKİR TEZ’İN  “HERHANGİ BİR ROMAN KİTABIDIR” ADLI ESERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME
An Analysis of Ilhami Bekir Tez’s Novel Entitled “Herhangi Bir Roman Kitabidir”
Yazar: Kurt, Mustafa
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 9, 2015
Anahtar kelimeler: İlhami Bekir Tez, Herhangi Bir Roman Kitabıdır, roman, anlatım teknikleri, toplumcu gerçekçilik

İlhami Bekir Tez , Türk edebiyatında serbest şiirin ve toplumcu gerçekçi edebiyat anlayışının önemli temsilcilerinden biri olarak ve daha çok da şair kimliği ile tanınır. Tez, şiirlerinin yanı sıra roman türünde de önemli eserler vermiştir ancak edebiyat tarihimizde onun romancılığı üzerinde pek durulmamıştır. Oysa Tez’in romanları, gerek ele aldıkları konular gerekse anlatım özellikleri açısından yazıldıkları dönemdeki eserlere göre pek çok yenilik ve faklılık taşımaktadır. Yazarın, 1928 yılında kaleme aldığı ve Suadiye çevresinin asfaltlanmasından sonra o yörede meydana gelen sosyal değişimleri anlatan “Asfalt” adlı romanı ile harbin kişiler üzerindeki psikolojik yansımalarını işleyen “Taşlı Tarladaki Ev” (1938) adlı romanını, 1965 yılında basılan “Herhangi Bir Roman Kitabıdır” adlı kitabı takip eder. Bu çalışmada, Tez’in geleneksel roman anlayışından pek çok yönden ayrılan ve özellikle de modern romanların kullandığı pek çok anlatım tekniğini bir anlatma aracı olarak kullanan “Herhangi Bir Roman Kitabıdır” adlı eseri; zihniyet, yapı, tema ve anlatım açısından incelenmektedir

İlhami Bekir Tez , Türk edebiyatında serbest şiirin ve toplumcu gerçekçi edebiyat anlayışının önemli temsilcilerinden biri olarak ve daha çok da şair kimliği ile tanınır. Tez, şiirlerinin yanı sıra roman türünde de önemli eserler vermiştir ancak edebiyat tarihimizde onun romancılığı üzerinde pek durulmamıştır. Oysa Tez’in romanları, gerek ele aldıkları konular gerekse anlatım özellikleri açısından yazıldıkları dönemdeki eserlere göre pek çok yenilik ve faklılık taşımaktadır. Yazarın, 1928 yılında kaleme aldığı ve Suadiye çevresinin asfaltlanmasından sonra o yörede meydana gelen sosyal değişimleri anlatan “Asfalt” adlı romanı ile harbin kişiler üzerindeki psikolojik yansımalarını işleyen “Taşlı Tarladaki Ev” (1938) adlı romanını, 1965 yılında basılan “Herhangi Bir Roman Kitabıdır” adlı kitabı takip eder. Bu çalışmada, Tez’in geleneksel roman anlayışından pek çok yönden ayrılan ve özellikle de modern romanların kullandığı pek çok anlatım tekniğini bir anlatma aracı olarak kullanan “Herhangi Bir Roman Kitabıdır” adlı eseri; zihniyet, yapı, tema ve anlatım açısından incelenmektedir
ORTA ASYA’NIN TÜRK DİLLİ ARAPLARI
The Turkophone Arabs of Central Asia
Yazar: Racabov, Rüstam
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 9, 2015
Anahtar kelimeler: Orta Asya, tarih, dil, Türk dili, Özbek, Tacik

Araplar tarihi seyir içerisinde çeşitli kollara ayrılmışlardır. Bu kollardan Kuzey Suriye ve Yemen’den Orta Asya’ya göç eden Araplar Maveraünnehir bölgesinde Türk ve Tacik topluluklarıyla sosyo-kültürel ilişkiler sonucunda Doğu (Karahanlı / Çağatay) Türkçesini ve Farsça (Tacikçe)yı benimsemişlerdir. Orta Asya’da geniş bir alana (özellikle, Özbekistan ve Tacikistan) yayılan ve yaklaşık on iki asırdır burada yaşayan Orta Asya Arapları günümüzde kendilerini “Özbek Arapları”, “Tacik Arapları”, “Araplar” vs. olarak adlandırmaktadırlar

Araplar tarihi seyir içerisinde çeşitli kollara ayrılmışlardır. Bu kollardan Kuzey Suriye ve Yemen’den Orta Asya’ya göç eden Araplar Maveraünnehir bölgesinde Türk ve Tacik topluluklarıyla sosyo-kültürel ilişkiler sonucunda Doğu (Karahanlı / Çağatay) Türkçesini ve Farsça (Tacikçe)yı benimsemişlerdir. Orta Asya’da geniş bir alana (özellikle, Özbekistan ve Tacikistan) yayılan ve yaklaşık on iki asırdır burada yaşayan Orta Asya Arapları günümüzde kendilerini “Özbek Arapları”, “Tacik Arapları”, “Araplar” vs. olarak adlandırmaktadırlar
TÜRKÇE ÖĞRETMENİ ADAYLARININ İŞ BİRLİKLİ ÇALIŞMA SÜRECİNE İLİŞKİN TUTUM VE DÜŞÜNCELERİ: ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ
The Attitudes and Opinions of Turkish Teacher Candidates Towards Period of Cooperative Working: The Sample of Atatürk University
Yazar: Sevim, Oğuzhan
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 9, 2015
Anahtar kelimeler: Türkçe öğretmeni adayları, iş birlikli çalışma süreci, tutum, düşünce

Bu araştırmanın amacı, Türkçe öğretmeni adaylarının iş birlikli çalışmayla ilgili tutum ve görüşlerini incelemek ve değerlendirmektir. Çalışmanın yöntemi, nicel ve nitel araştırma yaklaşımlarının bir arada kullanıldığı karma desendir. Araştırmanın nicel boyutunda tarama modeli; nitel boyutunda ise olgubilim deseni kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümünde öğrenim gören öğrenciler; örneklemini ise aynı bölümde öğrenim gören 142 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmanın nicel verileri “İş Birlikli Çalışmaya İlişkin Tutum Ölçeği’yle; nitel verileri ise üç tane açık uçlu sorudan oluşan ve öğretmen adaylarının iş birlikli çalışma süreciyle ilgili düşüncelerini sorgulayan “Öğretmen Adaylarının İş birlikli Çalışma Sürecine İlişkin Düşünceleri Formu”yla elde edilmiştir. Araştırmadan elde edilen nicel verilerin analizinde betimsel istatistiki yöntemler olan frekans, yüzde ve ortalama; nitel verilerin analizinde ise içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda Türkçe öğretmeni adaylarının iş birlikli çalışma sürecine ilişkin yüksek düzeyde olumlu tutuma sahip olduğu; fakat uygulama öncesi ve anında bazı teknik ve iletişimsel sorunlar yaşadıkları anlaşılmıştır

Bu araştırmanın amacı, Türkçe öğretmeni adaylarının iş birlikli çalışmayla ilgili tutum ve görüşlerini incelemek ve değerlendirmektir. Çalışmanın yöntemi, nicel ve nitel araştırma yaklaşımlarının bir arada kullanıldığı karma desendir. Araştırmanın nicel boyutunda tarama modeli; nitel boyutunda ise olgubilim deseni kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümünde öğrenim gören öğrenciler; örneklemini ise aynı bölümde öğrenim gören 142 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmanın nicel verileri “İş Birlikli Çalışmaya İlişkin Tutum Ölçeği’yle; nitel verileri ise üç tane açık uçlu sorudan oluşan ve öğretmen adaylarının iş birlikli çalışma süreciyle ilgili düşüncelerini sorgulayan “Öğretmen Adaylarının İş birlikli Çalışma Sürecine İlişkin Düşünceleri Formu”yla elde edilmiştir. Araştırmadan elde edilen nicel verilerin analizinde betimsel istatistiki yöntemler olan frekans, yüzde ve ortalama; nitel verilerin analizinde ise içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda Türkçe öğretmeni adaylarının iş birlikli çalışma sürecine ilişkin yüksek düzeyde olumlu tutuma sahip olduğu; fakat uygulama öncesi ve anında bazı teknik ve iletişimsel sorunlar yaşadıkları anlaşılmıştır
GAZİ ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİ VE EDEBİYATLARI BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNDE KELİME HAZİNESİ ARAŞTIRMASI
The Research about Word Power on the Students of Gazi University Faculty of Arts Contemporary Turkish Dialects and Literature Department
Yazar: Aslan, Sümeyra Harmandatolga Arslanzeynep
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 9, 2015
Anahtar kelimeler: Türk lehçeleri, lehçe öğretimi, dil öğretimi, kelime hazinesi, aktarma problemleri

Türk lehçelerinin öğretiminde kelime hazinesinin önemi büyüktür. Gerek hedef metinlerin anlaşılması, gerekse aktarılması hususunda ana dilini iyi bilmenin yanında ilgili lehçenin kelime hazinesine de hâkim olmak gerekmektedir. Örneklem için seçilen “Gazi Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü” öğrencilerine yapılacak ölçümler, ana dili Türkiye Türkçesi olan deneklerin öğrendikleri diğer lehçelerde edindikleri kelime hazinesini tespit etmeye yöneliktir. Bu bağlamda uygulanan metot,dil öğretimi konusunda hazırlanmış yüksek lisans ve doktora tezleri de dikkate alınarak lehçe öğretiminin ortaya koyduğu farklılıkları kapsayacak şekilde genişletilmiş ve geliştirilmiştir. Türkiye’de kelime hazinesinin tespitine yönelik yapılan araştırmalar içerisinde Türk lehçelerinin öğretimini ele alan bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu çalışmayla lehçe öğretiminde kelime hazinesinin önemine dikkat çekmek ve lehçe öğretimiyle ilgili çalışmalara katkı sağlamak amaçlanmıştır

Türk lehçelerinin öğretiminde kelime hazinesinin önemi büyüktür. Gerek hedef metinlerin anlaşılması, gerekse aktarılması hususunda ana dilini iyi bilmenin yanında ilgili lehçenin kelime hazinesine de hâkim olmak gerekmektedir. Örneklem için seçilen “Gazi Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü” öğrencilerine yapılacak ölçümler, ana dili Türkiye Türkçesi olan deneklerin öğrendikleri diğer lehçelerde edindikleri kelime hazinesini tespit etmeye yöneliktir. Bu bağlamda uygulanan metot,dil öğretimi konusunda hazırlanmış yüksek lisans ve doktora tezleri de dikkate alınarak lehçe öğretiminin ortaya koyduğu farklılıkları kapsayacak şekilde genişletilmiş ve geliştirilmiştir. Türkiye’de kelime hazinesinin tespitine yönelik yapılan araştırmalar içerisinde Türk lehçelerinin öğretimini ele alan bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu çalışmayla lehçe öğretiminde kelime hazinesinin önemine dikkat çekmek ve lehçe öğretimiyle ilgili çalışmalara katkı sağlamak amaçlanmıştır
BİAT’TAN YEMİN’E… KAMUSAL SORUMLULUK ÜSTLENENLERİN VE TEMSİLCİLERİNİN AND İÇMESİ
From Fealty to Oath… Those Who Undertake the Institutional Responsibility and Agent’s Taking Oat…
Yazar: Avşar, B. Zakir
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 10, 2015
Anahtar kelimeler: Yemin, ant içme, biat, kılıç kuşanma, padişah, cumhurbaşkanı Meclis-i Mebusan, TBMM, mebus, milletvekili

Tarihin çok eski dönemlerinden beri bazı özellikli mesleklerin öğreniminde veya bu mesleklere başlamada veya kamusal görevler üstlenildiğinde –atanma, seçim- yemin/ and içilmesine gerek duyulmuştur. Günümüzde de pek çok toplumda/ ülkede özellikle seçimle gelinen görevlerde ve üst düzey kamusal sorumluluklarda yemin/and içme uygulamasına gidilmektedir. Yemin/ant bireyler arasında karşılıklı güvenin sağlanmasında olduğu kadar birey-yönetim kademeleri arasında da yasal/meşru zeminden ayrılınmayacağına dair güvence sağlayan bir iletişim enstrümanı olarak önem taşımaktadır. Ülkemizde de yemin/ant içme suretiyle başlanılan görevler bulunmaktadır. Cumhurbaşkanlığı, parlamenterlik, yargıçlık, devlet memurluğu gibi… Bu makalede yemin kavramı, tarihsel süreç içinde değişik toplumlarda ve meslek alanlarında yeminler ele alınmakta; ayrıca Osmanlı İmparatorluğu’ndan günümüze padişah/ Divan-ı Hümayun, cumhurbaşkanı/ parlamento ve kamu görevleri ile ilgili yeminler üzerinde durulmaktadır. Çalışmada, yeminlerin teokratik- dinsel karakterinin seküler-dünyevi bir formata dönüşümü tarihsel süreç ve metinler üzerinden aktarılmaktadır

Tarihin çok eski dönemlerinden beri bazı özellikli mesleklerin öğreniminde veya bu mesleklere başlamada veya kamusal görevler üstlenildiğinde –atanma, seçim- yemin/ and içilmesine gerek duyulmuştur. Günümüzde de pek çok toplumda/ ülkede özellikle seçimle gelinen görevlerde ve üst düzey kamusal sorumluluklarda yemin/and içme uygulamasına gidilmektedir. Yemin/ant bireyler arasında karşılıklı güvenin sağlanmasında olduğu kadar birey-yönetim kademeleri arasında da yasal/meşru zeminden ayrılınmayacağına dair güvence sağlayan bir iletişim enstrümanı olarak önem taşımaktadır. Ülkemizde de yemin/ant içme suretiyle başlanılan görevler bulunmaktadır. Cumhurbaşkanlığı, parlamenterlik, yargıçlık, devlet memurluğu gibi… Bu makalede yemin kavramı, tarihsel süreç içinde değişik toplumlarda ve meslek alanlarında yeminler ele alınmakta; ayrıca Osmanlı İmparatorluğu’ndan günümüze padişah/ Divan-ı Hümayun, cumhurbaşkanı/ parlamento ve kamu görevleri ile ilgili yeminler üzerinde durulmaktadır. Çalışmada, yeminlerin teokratik- dinsel karakterinin seküler-dünyevi bir formata dönüşümü tarihsel süreç ve metinler üzerinden aktarılmaktadır
KUTADGU BİLİG’DE “HÜKÜMDAR, VEZİR VE SÛFÎ TİPLERİ”NİN TANITILMASINDA VE BU TİPLERİN TEMSİL ETTİKLERİ FİKİRLERİN AÇIKLANMASINDA METAFORLARIN ROLÜ
The Role of Metaphors at the Introduction of “Monarch, Vizier and Mystic Types” in Qutadġu Bilig and the Explanation of Ideas Represented by These Types
Yazar: Koca, Salim
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 10, 2015
Anahtar kelimeler: Metafor, Hükümdar, Vezir, Sûfî, Güneş (Kün

Edebî eserlerin en önemli özelliklerinden biri, ele alınan konunun edebî sanatlar vasıtasıyla anlatılmasıdır. Edebî sanatlardan biri de Arapçada “istiare”, Türkçede “eğreltileme”, Batı dillerinde de “metafor” adıyla anılan sanattır. Kutadgu Bilig, “hükümdar, ilk vezir, ikinci vezir ve sûfî” gibi dört farklı tipin tanıtılması ile bu tiplerin temsil ettikleri fikirlerin açıklanmasına dayanan metaforik ve alegorik bir eserdir. Eserde hem tiplerin tanıtılmasında hem de bunların temsil ettikleri fikirlerin açıklanmasında metafor sanatı temel vasıta olarak kullanılmıştır. Meselâ hükümdar tipi önce “güneş”, sonra “adâlet ve âdil kanun”, ilk vezir tipi önce “dolunay”, sonra “siyasî iktidar ve egemenlik” (kut=devlet), ikinci vezir tipi önce “övülmüş”, sonra “akıl ve anlayış” (Ukuş, Ukuşlug), sûfî tipi de önce “uyanmış”, sonra da “kanaat ve âkıbet” gibi kelime ve kavramların yerine konulmak suretiyle zincirleme metafor yapılarak, bu kelime ve kavramların ifade ettikleri anlamlar ve özelliklerle tanıtılmıştır. Biz bu makalemizde bu tiplerin taşıdıkları özelliklerin, fikirlerin ve görüşlerin metaforlar vasıtasıyla nasıl ortaya konmuş olduğunu tespit edip göstermeye çalışacağız

Edebî eserlerin en önemli özelliklerinden biri, ele alınan konunun edebî sanatlar vasıtasıyla anlatılmasıdır. Edebî sanatlardan biri de Arapçada “istiare”, Türkçede “eğreltileme”, Batı dillerinde de “metafor” adıyla anılan sanattır. Kutadgu Bilig, “hükümdar, ilk vezir, ikinci vezir ve sûfî” gibi dört farklı tipin tanıtılması ile bu tiplerin temsil ettikleri fikirlerin açıklanmasına dayanan metaforik ve alegorik bir eserdir. Eserde hem tiplerin tanıtılmasında hem de bunların temsil ettikleri fikirlerin açıklanmasında metafor sanatı temel vasıta olarak kullanılmıştır. Meselâ hükümdar tipi önce “güneş”, sonra “adâlet ve âdil kanun”, ilk vezir tipi önce “dolunay”, sonra “siyasî iktidar ve egemenlik” (kut=devlet), ikinci vezir tipi önce “övülmüş”, sonra “akıl ve anlayış” (Ukuş, Ukuşlug), sûfî tipi de önce “uyanmış”, sonra da “kanaat ve âkıbet” gibi kelime ve kavramların yerine konulmak suretiyle zincirleme metafor yapılarak, bu kelime ve kavramların ifade ettikleri anlamlar ve özelliklerle tanıtılmıştır. Biz bu makalemizde bu tiplerin taşıdıkları özelliklerin, fikirlerin ve görüşlerin metaforlar vasıtasıyla nasıl ortaya konmuş olduğunu tespit edip göstermeye çalışacağız
TÜRKÇE VE DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDE SIKLIK ÇALIŞMALARININ YERİ
The Place of Frequency Studies in the Teaching Turkish and Turkish Grammar
Yazar: Dolunay, Salih Kürşad
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 10, 2015
Anahtar kelimeler: Türkçe öğretimi, dil bilgisi öğretimi, sıklık çalışmaları, kelime öğretimi

Bu çalışmada sıklık çalışmalarının Türkçe ve dil bilgisi öğretimindeki yeri üzerinde durulmuştur. Giriş bölümünde “sıklık” teriminin tanımı yapılmış, daha sonra da art zamanlı ve eş zamanlı sıklık çalışmalarının ne olduğu hususunda bilgi verilmiştir. Bu arada Türkiye’de yapılan bazı sıklık çalışmalarından da kısaca bahsedilmiştir. Çalışmanın diğer bölümünde, araştırmacıların görüşlerinden de hareketle, sıklık çalışmalarının Türkçe öğretimindeki yeri, bu çalışmalardan Türkçe öğretiminin hangi alanlarında yararlanılabileceği açıklanmıştır

Bu çalışmada sıklık çalışmalarının Türkçe ve dil bilgisi öğretimindeki yeri üzerinde durulmuştur. Giriş bölümünde “sıklık” teriminin tanımı yapılmış, daha sonra da art zamanlı ve eş zamanlı sıklık çalışmalarının ne olduğu hususunda bilgi verilmiştir. Bu arada Türkiye’de yapılan bazı sıklık çalışmalarından da kısaca bahsedilmiştir. Çalışmanın diğer bölümünde, araştırmacıların görüşlerinden de hareketle, sıklık çalışmalarının Türkçe öğretimindeki yeri, bu çalışmalardan Türkçe öğretiminin hangi alanlarında yararlanılabileceği açıklanmıştır