Batı Etkisinde Türk Edebiyatı Batı Şiiri Etkisinde Türk Şiiri
Turkish Literature Under Western (Civilisation) Influence Turkish Poetry Under Western Poetry Influence
Yazar: Tolar, Osman Nuri
Dergi: Erdem No. 86, 2023
Anahtar kelimeler: Modern Turkish Literature in Turkiye Field ; Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı ; Edebiyat,şiir,nesir,Batı,modernizasyon,poíêsis ; Literature,poetry,prose,west,modernization,poíêsis

Türk modernleşmesi tarihinde yeni Türk edebiyatının inşası veTürk şiirinin modernleşmesi meseleleri çok önemli bir yer tutar.Modern Türk edebiyatının Avrupa merkezli Batı “medeniyeti”etkisinde doğduğunu söylemekle Batı “edebiyatı” etkisinde birTürk edebiyatından bahsetmek birbirinden farklı iki düşüncenin dilegetirilmesi demektir. Yine Batı “edebiyatı” tesirinde bir Türk şiirindenbahsetmekle Batı “şiiri” etkisinde bir Türk şiirinden bahsetmek defarklı olacaktır. Bu sebeple “Batı medeniyeti” ve “Batı edebiyatı”tamlamalarının farklı içerikleri isimlendirip farklı tesir alanlarınaişaret ettiklerini ve edebiyat şiir ayrımını yapmanın zaruri olduğunusöylemek gerekmektedir.Batı sanatı / şiiri, aynı zamanda Batı medeniyetine karşı söz konusumedeniyetin kendi içinde doğmuş güçlü bir eleştiri anlamınagelmektedir. Dolayısıyla Batı “şiiri” etkisinde gelişmiş bir Türk şiiriiçin yapılan ‘Batı etkisinde gelişmiş Türk şiiri’ isimlendirmesi eksikve yanıltıcıdır. Bu konuda Batı veya Batı medeniyetinin etkisindendeğil Batı sanatı ve şiirinin etkisinden bahsetmek daha doğru olacaktır.Yapılacak bir edebiyat ve şiir ayrımı ise meselenin daha açıklıklakavranmasını sağlayacaktır. Ayrıca modern Türk şiirinin en belirginvasfının Batı şiiri etkisinde kaldığını iddia etmek de yanıltıcı olmuştur.Türk şiiri, modernleşmesini gerçekleştirirken kendine mahsus bir şiirdüşüncesi geliştirmeyi başarmıştır.Poíêsis düşüncesiyle tanışmak Türk şairlerin modern Türk şiirinemahsus bir poíêsis üretmelerine sebebiyet vermiştir. Modern Türkşiirinin ilk dönem sanatçıları kökünü Yunan felsefesinde bulan Türkşiirine mahsus bu poíêsis düşüncesiyle edebiyatın ve şiirin (sanatın)halkın hizmetinde olması gerektiği düşüncesini savunmuşlardır.Böylelikle şiir, Türk kültür varlığının modern dünya içinde yer alıpmevcudiyetini devam ettirme imkânlarını yoklamak işini uhdesine alarak doğrudan bir amaç (kátharsis) edinmiştir. Sonraki dönemsanatçıları ise “sanat sanat içindir” iddiasında olmakla beraberşiirlerinin arkasında Türk duygusunun olduğunu, edebiyatların aitoldukları milletlerin karakterine sahip olmaları gerektiğini dilegetirmişlerdir. “Sanat için sanat” düşüncesini savunan Servet-iFünûn şair ve yazarları dahi bir millete mahsus edebiyatın en büyüküstünlüğünün milliyetinin seciyesine maruz olması, zevahiri ne olursaolsun akan kanının ait olduğu ırkın kanı olması gerektiği hususundahemfikirdiler.Bu düşünceyle nesir ve şiir, Türk kültür varlığının moderndünya içinde var oluş mücadelesinin imkânlarını yoklama işinehasredilmiştir. Bununla birlikte çok eski bir geleneğe sahip Türkşiirinin modernleşmesi roman, deneme, tiyatro gibi türlerin ilkörneklerinin verilmesinden ve Türk edebiyatının modernleşmesindenfarklıdır. Türkçede roman, tiyatro gibi türlerin oluşması klasikTürk şiirinin olanca kazanımlarının ve olanaklarının devreyesokulması suretiyle başarılmıştır. Türk şiirinin modernleşmesi, Türkmodernleşmesi içinde Türk romanı, hikâyesi, tiyatrosundan müstakilolarak değerlendirilmelidir.Bu makalede yukarıda özetlenen değerlendirmeler eşliğinde şuproblemlere odaklanmak istenilmiştir: 1- “Batı” etkisindeki bir Türkşiirinden / edebiyatından bahsetmekle “Batı şiiri / sanatı etkisindeki”bir Türk şiirinden / edebiyatından bahsetmek aynı şey midir? 2- Şiirde roman, hikâye ve diğer nesir türleri gibi edebiyatın bir alt şubesimidir? 3- Köklü bir geleneğe sahip Türk şiirinin modernleşmesi,modern Türk nesrini oluşturan roman, tiyatro gibi Türk edebiyatındadaha önceden örnekleri olmayan türlerin ortaya çıkması meselesiyleaynı değerlendirilebilir mi? Bu sorular (özellikle bir ve ikincisorular) yeni Türk edebiyatı alanında yeni bir hususa işaret ederekTürk Batılılaşması ve/veya modernleşmesi içinde Türk şiirininmodernleşmesinin biricikliğine dikkatleri çekmeyi, Batı etkisinde Türkedebiyatı gibi isimlendirmelerin modern Türk şiirini sınıflandırmadayetersiz kaldığını göstermeyi hedeflemiştir. Makalenin konusu 19.asır ile sınırlandırılmıştır.

In the history of Turkish modernization, the construction of newTurkish literature and the modernization of Turkish poetry have avery important place. To say that modern Turkish literature was bornunder the influence of Western European “civilization” and to talkabout a Turkish literature under the influence of Western “literature”means to express two very different claims. Likewise, it would bedifferent to talk about a Turkish poem under the influence of Western“literature” and to talk about a Turkish poem under the influence ofWestern “poetry”. For this reason, it is necessary to say that the terms“Western civilization” and “Western literature” express differentcontents and distinguish between literature and poetry.The early artists of the new Turkish literature and modern Turkishpoetry argued that literature and poetry / art should be at the serviceof the people, with the idea of poíêsis, which finds its origin in Greekphilosophy. Thus, poetry has acquired a direct aim (kátharsis) byundertaking the task of examining the possibilities of Turkish culturalexistence to take place and maintain its existence in the modern world.The modernization of Turkish poetry, which has a very old tradition,is different from the giving of the first examples of genres such asnovel, essay, theater and the modernization of Turkish literature. Theformation of genres such as novel and theater in Turkish has beenprovided by making use of all the achievements and possibilities ofclassical Turkish poetry. The modernization of Turkish poetry shouldbe evaluated separately from Turkish novel, story and theater withinTurkish modernization.In this article, in the light of the thoughts summarized above, thefollowing questions were asked and tried to be answered: 1- Is itthe same to talk about a Turkish poetry / literature under Westerninfluence and to talk about a Turkish poetry / literature under Westernpoetry / literature influence? 2- Is poetry a branch of literature? 3-(Therefore), does the modernization of Turkish poetry, which has anold tradition, and the emergence of genres such as novel and theaterthat make up modern Turkish prose, under the direct influence ofWestern literature, mean the same thing? The subject of the article islimited to the 19th century.