Kimlik Meselesine Oksidentalizm Perspektifinden Bir Yaklaşım: Nuri Pakdil Üzerine Bir İnceleme
An Approach to the Issue of Identity from the  Perspective of Occidentalism:  A Study on Nuri Pakdil
Yazar: Ergüç, Veysel
Dergi: Mülkiye Dergisi, Vol. 50 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Political Movement ; Siyasal Akımlar ; Intellectual History of Politics ; Siyasi Düşünce Tarihi ; Identity,East and West,Anti-Imperialism,Occidentalism,Nuri Pakdil. ; Kimlik,Doğu ve Batı,Anti-emperyalizm,Oksidentalizm,Nuri Pakdil.

Modernitenin bir çıktısı olarak ortaya çıkan ulus-devletlerde ulus-inşasına önem verildiği anlaşılmaktadır. Ulus inşa sürecinde entelektüelin ortaya çıktığı, ben ve öteki arasındaki ayrım uyarınca hareket ettiği görülmektedir. Öteki figürü kültürel olana ilişkindir. Modern dönemde girişilen kimlik inşasında beliren kültürel ötekinin gerek Doğu gerekse Batı toplumları için geçerli olduğu görülmektedir. Batı toplumları dâhilindeki inşa süreçlerinde Doğunun üzerine saptamalar yapıldığı, ona ilişkin görüşlerin ileri sürüldüğü ve bu durumun oryantalizme işaret ettiği görülmektedir. Oryantalizme karşın Batılı olmayan, yani Doğu coğrafyasındaki bazı aydınların, biz olarak tasavvur ettikleri Doğulu kimliği karşısında Batı’yı öteki olarak konumlandırdıklarını ifade etmek mümkündür. Batı’yı öteki olarak tanımlama eyleminin oksidentalizm bir diğer tabirle garbiyatçılık olarak kendini gösterdiği söylenebilir. Batılı olmaya mesafeli bir toplumsal kesimin yaşadığı söylenebilecek olan Türkiye’de Nuri Pakdil’in kimlik ve bunun uluslaşma sürecine yansıması konusunda oksidentalist bir bakış açısı geliştiren önemli bir isim olduğu iddiası bu çalışma kapsamında savunulacaktır. Pakdil’in düşüncesinin merkezinde Batının siyasal, kültürel ve epistemolojik hegemonyasına karşıt olarak İslâm medeniyetinin yeniden inşasının olduğu fikri çalışma kapsamında söylenecektir. Pakdil’in Batı merkezlilikten kopuşu önerdiği ve alternatif olarak İslâm medeniyeti fikrini öne sürdüğü ifade edilecektir. Pakdil’in yazılarından yola çıkılarak hazırlanan bu çalışmada düşüncesinin altında yatan temel saikin oksidentalizm olduğu ileri sürülecektir. Bahse konu edilen oksidentalizmin muhtevasında Doğu ve Batının karşıt biçimde konumlanması ve anti-emperyalizmin olduğu belirtilecektir. Metafiziğin, mistik olanın ve Tanrı öğretisinin evi saydığı Doğu’ya karşı Batı’yı madde, makine ve eşyanın vatanı olarak konumlandırması, Pakdil’in oksidentalizm içinden tanımlanmasının ilk nedenidir. Garbiyatçılık bağlamında okumanın ikinci nedeni ise Doğu toplumlarının Batı tarafından sömürülmesini metafizikten yoksun olarak ilan eden Pakdil’in Batı’ya karşı anti-emperyalist bir tutum geliştirmek istemesidir. Bu bakımdan düşünürün garbiyatçılıkla ilişkilendirilmesinin üçüncü nedeni, onun Batı ile kültürel etkileşimden ziyade, Doğu’ya adadığı İslâm kültürünün yeniden canlanmasını savunmasıdır.

It is understood that nation-states, which emerged as a product of modernity, placed great importance on nation-building. The intellectual emerged in this nation-building process, acting in accordance with the distinction between self and other. The figure of the other is related to the cultural. The cultural other, which emerged in the identity construction undertaken in the modern period, is seen to be valid for both Eastern and Western societies. In the construction processes within Western societies, it is observed that assessments are made about the East, opinions are put forward regarding it, and this situation points to Orientalism. In contrast to Orientalism, it is possible to state that some intellectuals in the non- Western, i.e., Eastern, geographical regions, positioned the West as the other in relation to the Eastern identity they conceived as “us.” The act of defining the West as the other can be said to manifest itself as Occidentalism, or in other words, Westernism. In Turkey, where a social segment can be said to live in a state of distance from Westernization, the claim that Nuri Pakdil is an important figure who developed an Occidentalist perspective on identity and its reflection in the nation- building process will be defended within the scope of this study. This study will argue that at the heart of Pakdil’s thought lies the idea of reconstructing Islamic civilization in opposition to the political, cultural, and epistemological hegemony of the West. It will be stated that Pakdil proposed a break from Western centrism and put forward the idea of Islamic civilization as an alternative. Based on Pakdil’s writings, this study will assert that the fundamental driving force behind his thought is occidentalism. It will be noted that the content of this occidentalism involves the opposing positioning of East and West and anti-imperialism. The first reason for defining Pakdil within the context of occidentalism is his positioning of the West as the homeland of matter, machines, and objects, in contrast to the East, which he considered the home of metaphysics, mysticism, and the teachings of God. The second reason for reading him within the context of Westernism is that Pakdil, who declared the exploitation of Eastern societies by the West to be devoid of metaphysics, sought to develop an anti-imperialist stance against the West. In this respect, the third reason for associating the thinker with Orientalism is that he advocated for the revival of Islamic culture, which he dedicated to the East, rather than cultural interaction with the West.