Enderûna Giriş Yolları ve Enderun Teşkilatı
Ways of Admission For Enderûn and Enderûn Organization
Yazar: Diker, Sevgi Ağca
Dergi: FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi No. 17, 2021
Anahtar kelimeler: Enderûn,devşirme,Topkapı Sarayı,Edirne Sarayı,Galata Sarayı ; Enderûn,spolia,Topkapi Palace,Edirne Palace,Galata Palace

İlk dönemlerde Rumeli’de sonraki yüzyıllarda Anadolu’da bir köyde hayata gelenbir çocuk fiziki özellikleri ve yetenekleri ile seçilerek devşirme sistemi içine girmektedir.Sistem içinde, kabiliyeti ve itaatkârlığı oranında yükselerek, hazırlık saraylarından/mekteplerinden sonra Topkapı Sarayı’na gelmektedir. Enderûn’da, devşirilerek gelenlerdışında, müteferrikalar, hediye olarak gelen köleler, iltimaslılar, zâdeler ve çıraklar dabulunmaktadır. Enderûn’da eğitim ve seçimlere tabi tutularak; Büyük Oda, Küçük Oda,Seferli Koğuşu, Doğancı Koğuşu, Kilerli Koğuşu, Hazine Koğuşu’nda onlarca yıl eğitimgördükten sonra Has Oda’ya terfi etmektedir. Enderûn teşkilatı içinde yer alan bukoğuşların her birinde; kaç kişinin eğitim göreceği, hangi kurallarla koğuş içinde terfiedileceği, hangi kıyafetleri giyecekleri, koğuş mevcutları yanında yaptıkları hizmetler defarklılık göstermektedir. Büyük Oda ve Küçük Oda’ya mensup ağaların kıyafetleri diğerkoğuşlardan farklı olduğu gibi padişaha sundukları bir hizmette bulunmamaktadır. Buçalışmada koğuşlar içindeki hiyerarşik yapı sınıflandırılarak, her sınıfta bulunan görevlilerinunvanları, vazifeleri, kıyafetleri, bahşişleri, terfileri, ilmî çalışmaları tespit edilmeyeçalışılacaktır. Enderûn teşkilatı çalışırken sıklıkla karşılaşılan; “acemilik”, “cülus bahşişi”,“bayram inamı” gibi terimlerin koğuştan koğuşa gösterdiği farklılık irdelenecektir. Eğitimin son basamağı olan Has Oda; sınırlı kontenjanı, özel kuralları, sınıflandırması,ağaların sıra dışı ayrıcalıkları ve padişahla kurdukları olağanüstü ilişkilerle tüm ağalarınortak hayalidir.

A child who came to life in a village of Rumelia the first periods and of Anatolia inthe following centuries, is selected with his physical characteristics and abilities, andenters the recruitment system. Within his system, he rises in proportion to his capabilityand obedience and comes to Topkapı Palace after preparatory palaces/schools. In Enderûn,besides the recruited ones, there are also connoisseurs, slaves who come as gifts,benefactors, people and apprentices. By being subjected to education and elections inEnderûn, after decades of education in Büyük Oda, Küçük Oda, Seferli Ward, DoğancıWard, Kilerli Ward, and Treasury Ward, he is promoted to the Privy Chamber. In each ofthese wards within the Enderûn organization; how many people will be educated, underwhich rules will be promoted within the ward, which clothes they will be worn, and theservices they provide besides the wards are also differ from each other. While the clothesof the aghas belonging to Büyük Oda and Küçük Oda are different from the other wards,they do not serve the sultan. In this study, by classifying the hierarchical structure in thewards, the titles, duties, clothes, gratuities, promotions, scientific studies of the officersin each class will be tried to be determined. Frequently encountered cases while studyingthe Enderûn organization, such as the difference between terms of “inexperience”, “ enthronementtip”, “feast tip” from ward to ward, will also be examined. The Privy Chamberwhich is the last step of education, with its limited quota, special rules, classification,extraordinary privileges of the aghas with the extraordinary relationships they establishedwith the sultan, is the common dream of all aghas.