Kimya Eğitiminin Etkililiğini Belirleyen Faktörlerin Balık Kılçığı Analizi ve AHP-PROMETHEE Teknikleri ile İncelenmesi
An Analysis of the Factors Determining the Effectiveness of Chemistry Education by Using Fishbone Analysis and AHP-PROMETHEE Techniques
Yazar: Yüksel, Mehmet; Dağdeviren, Metin; Kabak, Mehmet
Dergi: Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, Vol. 12 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Kimya eğitimi,balık kılçığı,akademik başarı,AHP,PROMETHEE ; Chemistry education,fishbone,academic achievement,AHP,PROMETHEE

Ortaöğretim düzeyinde kimya dersinintemel amacı bilimsel düşüncenin temel ilke ve kavramlarını kimya bilim alanıbağlamında eğitim ve öğretimidir. Böylece öğrencinin kimyanın ilgi alanındakiolgu ve problemleri anlama bilgi ve becerisini kazanması sağlanır. Bu çalışmadakimya eğitiminin etkililiği makro boyutta kimya eğitiminin amaçları bağlamındaanaliz edilmiştir. Araştırma kapsamındaki öğretim programının analizineticesinde kimya eğitiminin amaçları belirlenmiştir. Bu çalışmanın kapsamındakimya eğitimi amaçları olarak kimya okuryazarlığı, çalışma yaşamına hazırlık veakademik ilerleme olarak belirlenmiştir. Çalışmada Balık Kılçığı Analizi,Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ve PROMETHEE (Preference Ranking Organization Method for Enrichment Evaluations) teknikleri kullanılmıştır.Araştırmanın kapsamındaki analiz birimi lise düzeyinde eğitim yapan birokuldur. Kimya eğitimi amaçlarının göreli ağırlıkları AHP ile hesaplanmıştır.Balık kılçığı analizi ile lise 9. sınıf seviyesinde verilen kimya dersieğitiminin etkililiğindeki olası faktörler literatürde yer alan çalışmalar esasalınarak belirlenmiştir. Uzman ekibin görüşüne göre kimya eğitimi etkililiğindebelirleyici olan faktörler altı grupta toplanmış olan 29 faktörden oluşmuştur. Balıkkılçığı analizi neticesinde belirlenmiş olan faktörlere ilişkin veriler Decision Lab programına aktarılmış ve PROMETHEEtekniği ile analiz edilmiştir. PROMETHEE I ve PROMETHEE II analizi sonuçlarınagöre kurumsal düzeyde lise 9. sınıf kimya dersi eğitimi etkililiğinde belirleyiciolan faktörlerin kısmi ve tam sıralaması belirlenebilmiştir. Çalışmada öğretimprogramının güncelliği, öğretim program etkinlikleri, genel eğitim sistemi,yönetici yeterliliği, öğretim kadrosunun motivasyonu, öğrencilerin motivasyonukimya eğitimi etkililiğinde birinci derecede önemli bulunmuştur. 

In secondary education, the main aim of chemistry course is educationthe essential principle and concepts of scientific thought based chemistry.Thus, students acquire the understanding the knowledge and skills the conceptand problems that related the chemistry field. In this study effectiveness ofchemistry education was analysed according to the goals of the chemistryeducation in macro level for a high school. Goals of the chemistry education wereidentified as a result of the analysis within the context of this study of thecurriculum. As part of this study, the goals of the chemistry education thatare chemistry literacy, preparation to working life, and academic improvement werespecified. In this study, Fishbone Analysis, the Analytic Hierarchy Process(AHP) and Preference Ranking Organization Method for Enrichment Evaluations(PROMETHEE) Techniques were used. Within the study, a unit of analysis is ahigh school. In study relative weights of the goals of the chemistry education weredetermined by using the AHP. Factors affecting the effectiveness of theeducation of the 9thgradechemistry course were decided by the Fishbone Analysis based on the literature.Factors that influence the effectiveness chemistry education that wereclassified in the six groups and 29 factors were found as indicative accordingto the opinion of the expert team. The data were entered to the Decision Labprogram and was analysed by the PROMETHEE. According to the PROMETHEE I andPROMETHEE II analysis at the institutional level the partial ranking andcomplete ranking of the factors that affecting effectiveness chemistryeducation were determined. According tothe results, actualityof curriculum, activities of curriculum, general system of education,qualification of manager, motivation of teaching staff, motivation of students were determined as the first factors for the effectiveness of thechemistry education.