hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
GÜNEY KAFKASYA’DAN TÜRKİYE’YE GELEN MUHACİR VE MÜLTECİLERİN DURUMU (1921-1945)
GÜNEY KAFKASYA’DAN TÜRKİYE’YE GELEN MUHACİR VE MÜLTECİLERİN DURUMU (1921-1945)
Yazar: Arslan, Nebahat Oran
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 35, 2010
Anahtar kelimeler: Kars-Ardahan-Artvin-Beyazıd, Muhacir (Göçmen), Mülteci

I. Dünya Savaşı’ndan sonra imzalanan Mondros Mütarekesi sonucunda Anadolu toprakları işgal edilmeye başlandı. İşgaller karşısında alınan tedbirlere rağmen, doğu sınırlarımız 1920 Eylül ayında gerçekleştirilen Doğu Harekâtı sonunda imzalanan Gümrü antlaşması ile çizildi. Bu durum sınırın öteki tarafında kalan Türk ve Müslüman halkın Türkiye’ye göçmesine neden oldu. Bazen hızlanarak bazen yavaşlayarak devam eden göç hareketi, Türkiye Cumhuriyeti’ni nüfus, ekonomi ve sosyal alanlarda etkiledi. Kafkasya sınırına yakınlığı nedeniyle Kars, Artvin, Iğdır ve Ağrı bölgesinde büyük bir göç yaşandı. Bu hareketlilik arşiv belgelerinin yardımıyla anlatılmaya çalışılmıştır.

I. Dünya Savaşı’ndan sonra imzalanan Mondros Mütarekesi sonucunda Anadolu toprakları işgal edilmeye başlandı. İşgaller karşısında alınan tedbirlere rağmen, doğu sınırlarımız 1920 Eylül ayında gerçekleştirilen Doğu Harekâtı sonunda imzalanan Gümrü antlaşması ile çizildi. Bu durum sınırın öteki tarafında kalan Türk ve Müslüman halkın Türkiye’ye göçmesine neden oldu. Bazen hızlanarak bazen yavaşlayarak devam eden göç hareketi, Türkiye Cumhuriyeti’ni nüfus, ekonomi ve sosyal alanlarda etkiledi. Kafkasya sınırına yakınlığı nedeniyle Kars, Artvin, Iğdır ve Ağrı bölgesinde büyük bir göç yaşandı. Bu hareketlilik arşiv belgelerinin yardımıyla anlatılmaya çalışılmıştır.
ANADOLU AĞIZLARINDA ÇEKİMLİ YAPILARDA ORTAYA ÇIKAN /+(E)n/ EKİ ve BUNA BAĞLI SES DEĞİŞMELERİ
ANADOLU AĞIZLARINDA ÇEKİMLİ YAPILARDA ORTAYA ÇIKAN /+(E)n/ EKİ ve BUNA BAĞLI SES DEĞİŞMELERİ
Yazar: Daşdemir, Muharrem
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 36, 2010
Anahtar kelimeler: Anadolu ağızları, ses bilgisi, damak sesi, kuvvetlendirme eki, Kıpçak lehçesi

Bazı Anadolu ağızlarında zamirlerin yönelme, isimlerinse iyelik II. teklik şahıs yönelme ve yükleme hâllerinden sonra diğer ağızlarda bulunmayan bazı önemli ses bilgisel değişiklikler görülür: Bu ağızlarda söz konusu çekimlerde kelime sonunda bir “n” sesi/eki ortaya çıkmakta ve bu sesten önceki iyelik eki ile yönelme/yükleme hâli eki birleşerek ya ikiz ya uzun ya da normal bir ünlüye dönüşmektedir: bahan/behen/been „bana‟, evi}en/evên/even „senin evine‟; çayığın/çayı}ın „senin çayını‟. Bu ses olaylarının olma sebebi iyelik ekindeki damak “n”sinin erimesi ve kelime sonuna /+(E)n/ kuvvetlendirme ekinin getirilmesidir. Bu ses bilgisel hadise, bölge ağızlarının Kıpçak lehçeleriyle olan irtibatına işaret etmektedir.

Bazı Anadolu ağızlarında zamirlerin yönelme, isimlerinse iyelik II. teklik şahıs yönelme ve yükleme hâllerinden sonra diğer ağızlarda bulunmayan bazı önemli ses bilgisel değişiklikler görülür: Bu ağızlarda söz konusu çekimlerde kelime sonunda bir “n” sesi/eki ortaya çıkmakta ve bu sesten önceki iyelik eki ile yönelme/yükleme hâli eki birleşerek ya ikiz ya uzun ya da normal bir ünlüye dönüşmektedir: bahan/behen/been „bana‟, evi}en/evên/even „senin evine‟; çayığın/çayı}ın „senin çayını‟. Bu ses olaylarının olma sebebi iyelik ekindeki damak “n”sinin erimesi ve kelime sonuna /+(E)n/ kuvvetlendirme ekinin getirilmesidir. Bu ses bilgisel hadise, bölge ağızlarının Kıpçak lehçeleriyle olan irtibatına işaret etmektedir.
TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE KARMA KELİMELER / Mixed Words in Turkish
TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE KARMA KELİMELER / Mixed Words in Turkish
Yazar: Gözütok, Avni
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 36, 2010
Anahtar kelimeler: Türkiye Türkçesi, yabancı elemanlar, karma kelime

ÖZETKarma kelimeler elemanları farklı dillerden alınarak yapılmış kelimelerdir. Toplumlar arasındaki komşuluk, birlikte yaşama, savaş, sömürgecilik, ticaret, seyahat&hellip; gibi ilişkiler; dillere de yansımış; böylece karma diller, karma gramer kuralları, karma söz varlığı ortaya çıkmıştır. Burada tarih&icirc; olarak Türkçede görülen karma kelimeler üzerinde durduktan sonra yakın zamanlarda ve günümüzde dilimizde kullanılan bazı karma kelimeler ele alınacaktır.Anahtar Kelimeler: Türkiye Türkçesi, yabancı elemanlar, karma kelime ABSTRACTMixed words are the words borrowed their members from different languages. Relationships such as neighborhood, living together, war, colonialism, trade, journey among the societies have found their reflections on the languages, thus mixed languages, mixed grammar rules, mixed verbalism have appeared. Here in terms of history we will study mixed words in Turkish, we will handle some mixed words used in our language near times and nowadays.Key words: Turkish, foreign elements, mixed words

ÖZETKarma kelimeler elemanları farklı dillerden alınarak yapılmış kelimelerdir. Toplumlar arasındaki komşuluk, birlikte yaşama, savaş, sömürgecilik, ticaret, seyahat&hellip; gibi ilişkiler; dillere de yansımış; böylece karma diller, karma gramer kuralları, karma söz varlığı ortaya çıkmıştır. Burada tarih&icirc; olarak Türkçede görülen karma kelimeler üzerinde durduktan sonra yakın zamanlarda ve günümüzde dilimizde kullanılan bazı karma kelimeler ele alınacaktır.Anahtar Kelimeler: Türkiye Türkçesi, yabancı elemanlar, karma kelime ABSTRACTMixed words are the words borrowed their members from different languages. Relationships such as neighborhood, living together, war, colonialism, trade, journey among the societies have found their reflections on the languages, thus mixed languages, mixed grammar rules, mixed verbalism have appeared. Here in terms of history we will study mixed words in Turkish, we will handle some mixed words used in our language near times and nowadays.Key words: Turkish, foreign elements, mixed words
EDEBÎ DİL VE ÜSLUP / Literary Language and Style
EDEBÎ DİL VE ÜSLUP / Literary Language and Style
Yazar: Önal, Mehmet
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 36, 2010
Anahtar kelimeler: İfade, kelimelerle ifade, edebî dil, üslup

ÖZETEdeb&icirc; metinde ifade, edeb&icirc; dil ve üslup arasında çok önemli bir ilişki vardır. Bunu gösterebilmek için bu makalede ifade, edeb&icirc; dil ve üslup terimlerinin çeşitli tanımları aranmıştır. Edeb&icirc; dil ile üslup arasındaki ilişki aranırken günlük dil, kültür dili, ilim dili ve medeniyet dili gibi kavramlar düşünülmüştür. Üslup terimi ve çalışmaları ise bu makalenin önemle üzerinde durduğu bir konudur. Üslubun, değişik kuram ve felsefeler açısından bakınca farklılaşan özellikleri vardır. Bu makalede, edeb&icirc; dil ile üslup arasındaki ilişki, tartışılmıştır.Anahtar Kelimeler: İfade, kelimelerle ifade, edeb&icirc; dil, üslup ABSTRACTThere is a consequential relation on literary text between literary language and style. To define this relation, definitions of the terms of &ldquo;literary language&rdquo; and &ldquo;style&rdquo; have been looked up in this article. The day-to-day language, culture language, language of civilization and likewise concepts have been considered, when the relation of between literary language and style have been looked up. In this article it has also been stressed the term of style and the works of style. The style has different characteristics in respect of dissimilar theories and philosophies. In this article, the relation of between literary language and style has been argued.Key words: Expression, expression with words, literary language, style

ÖZETEdeb&icirc; metinde ifade, edeb&icirc; dil ve üslup arasında çok önemli bir ilişki vardır. Bunu gösterebilmek için bu makalede ifade, edeb&icirc; dil ve üslup terimlerinin çeşitli tanımları aranmıştır. Edeb&icirc; dil ile üslup arasındaki ilişki aranırken günlük dil, kültür dili, ilim dili ve medeniyet dili gibi kavramlar düşünülmüştür. Üslup terimi ve çalışmaları ise bu makalenin önemle üzerinde durduğu bir konudur. Üslubun, değişik kuram ve felsefeler açısından bakınca farklılaşan özellikleri vardır. Bu makalede, edeb&icirc; dil ile üslup arasındaki ilişki, tartışılmıştır.Anahtar Kelimeler: İfade, kelimelerle ifade, edeb&icirc; dil, üslup ABSTRACTThere is a consequential relation on literary text between literary language and style. To define this relation, definitions of the terms of &ldquo;literary language&rdquo; and &ldquo;style&rdquo; have been looked up in this article. The day-to-day language, culture language, language of civilization and likewise concepts have been considered, when the relation of between literary language and style have been looked up. In this article it has also been stressed the term of style and the works of style. The style has different characteristics in respect of dissimilar theories and philosophies. In this article, the relation of between literary language and style has been argued.Key words: Expression, expression with words, literary language, style
TÜRKÇE SÖZLÜK (TDK)’TEN HAREKETLE 1944’TEN 2005’E DİLİMİZDEKİ BATI KÖKENLİ SÖZCÜKLER
TÜRKÇE SÖZLÜK (TDK)’TEN HAREKETLE 1944’TEN 2005’E DİLİMİZDEKİ BATI KÖKENLİ SÖZCÜKLER
Yazar: Vural, Hanifi; Böler, Tuncay
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 36, 2010
Anahtar kelimeler: Türkçe, Türkçe Sözlük, batı kökenli sözcükler

Bu makalede 1944’ten 2005’e Türkçedeki batı kökenli sözcüklerin yoğunluğu üzerinde durulmuştur. Bu yapılırken, Türkçe Sözlük (TDK)’ün 1944 ve 2005 yıllarındaki baskıları esas alınmış, söz konusu baskılarda yer alan batı kökenli sözcükler taranmış ve listelenmiştir. Listeler sonucunda ortaya çıkan durum, makalede yazım farklılıkları, milliyet değişiklikleri, milliyeti verilmeyip özel adlara veya kısaltmalara dayandırılan sözcükler, kullanımdan düşen sözcükler, 61 yılda dilimize giren sözcükler başlıkları adı altında verilmiştir. Yazının son bölümüne, Türkçe Sözlük’ün 1944 ve 2005 baskılarında yer alan batı kökenli sözcüklerin sayısını gösteren tablo eklenmiştir.

Bu makalede 1944’ten 2005’e Türkçedeki batı kökenli sözcüklerin yoğunluğu üzerinde durulmuştur. Bu yapılırken, Türkçe Sözlük (TDK)’ün 1944 ve 2005 yıllarındaki baskıları esas alınmış, söz konusu baskılarda yer alan batı kökenli sözcükler taranmış ve listelenmiştir. Listeler sonucunda ortaya çıkan durum, makalede yazım farklılıkları, milliyet değişiklikleri, milliyeti verilmeyip özel adlara veya kısaltmalara dayandırılan sözcükler, kullanımdan düşen sözcükler, 61 yılda dilimize giren sözcükler başlıkları adı altında verilmiştir. Yazının son bölümüne, Türkçe Sözlük’ün 1944 ve 2005 baskılarında yer alan batı kökenli sözcüklerin sayısını gösteren tablo eklenmiştir.
HAYATI, HALiFELERİ VE TARİKATI, ESERİ VE MEFKURESİ
HAYATI, HALiFELERİ VE TARİKATI, ESERİ VE MEFKURESİ
Yazar: Kazar, Mehmet
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 9, 2010
Anahtar kelimeler: HAYATI,HALiFELERİ,TARİKATI

süfi bir şair ye tarikat, sahibi bir mürşid olarak, ~ürk ,Miııeti~in ~aneü hayatında asırlarca mifı.ızu de"am eden ye çeşıtlı tarikatlar uzennde de miiessir olan Ahmed Yese\'i çok mühim bir Türk büyüğüdür. şeyh Feridüd-din-i Atlar'ın "Pir-i Türkistan" şeklindc \'asıflandırdığı Ahmed Yese\'i'nin menkıbeleri"e kendisine isnad edilen kerametleri Türk dünyasında öylesine yayılıpbenimsenmiştir ki zamanla tarihi hüYiyeti Ulmtulup ycrini mcııkıbcü hü\'iyeti almıştır, Ahmed Ycse\İ kadar değişik coğrafyalarda yaşayan Türk topluluklan arasında yaygın şöhreti olan başka bir şahsiyet yok gibidir.

süfi bir şair ye tarikat, sahibi bir mürşid olarak, ~ürk ,Miııeti~in ~aneü hayatında asırlarca mifı.ızu de"am eden ye çeşıtlı tarikatlar uzennde de miiessir olan Ahmed Yese\'i çok mühim bir Türk büyüğüdür. şeyh Feridüd-din-i Atlar'ın "Pir-i Türkistan" şeklindc \'asıflandırdığı Ahmed Yese\'i'nin menkıbeleri"e kendisine isnad edilen kerametleri Türk dünyasında öylesine yayılıpbenimsenmiştir ki zamanla tarihi hüYiyeti Ulmtulup ycrini mcııkıbcü hü\'iyeti almıştır, Ahmed Ycse\İ kadar değişik coğrafyalarda yaşayan Türk topluluklan arasında yaygın şöhreti olan başka bir şahsiyet yok gibidir.
MEHMET KAPLAN’IN DİL ÜZERİNE GÖRÜŞLERİ / Mehmet Kaplan’s Ideas On Language
MEHMET KAPLAN’IN DİL ÜZERİNE GÖRÜŞLERİ / Mehmet Kaplan’s Ideas On Language
Yazar: Erenoğlu, Dilek
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 36, 2010
Anahtar kelimeler: Mehmet Kaplan, dil, ana dili, Türkçe öğretimi, yabancı dil eğitimi

ÖZETDil dünyasında emek harcayanlar kullandıkları dili yüceltmek ve onunla yükselmek isterler. Mehmet Kaplan bir edebiyat uzmanı bakışıyla dil üzerindeki görüşlerini çeşitli denemelerinde yansıtmıştır. Bu denemelerinde aynı zamanda Türkçenin problemlerini ele almış ve bu problemlere çözümler sunmuştur. Kaplan&rsquo;ın üzerinde durduğu problemlerin bir kısmı bugün de güncelliğini koruması bakımından dikkat çekicidir. Bu makalede Mehmet Kaplan&rsquo;ın dil üzerindeki görüşleri çeşitli açılardan ele alınmıştır.Anahtar Kelimeler: Mehmet Kaplan, dil, ana dili, Türkçe öğretimi, yabancı dil eğitimi ABSTRACTPeople who spend intensive time and give great value for language world want to glorify it and uprise with it as well. Mehmet Kaplan has delivered his opinions about language from the point of view of a literature expert in his many essays. In these essays, he has dealt with the problems of Turkish language and provided some solutions to them. The matters on which Kaplan has emphasized draw attention as they still maintain their currency. In this article, Mehmet Kaplan's thoughts on language have been considered from various points of viewKey words: Mehmet Kaplan, Language, mother tongue, Turkish language education, foreign language education

ÖZETDil dünyasında emek harcayanlar kullandıkları dili yüceltmek ve onunla yükselmek isterler. Mehmet Kaplan bir edebiyat uzmanı bakışıyla dil üzerindeki görüşlerini çeşitli denemelerinde yansıtmıştır. Bu denemelerinde aynı zamanda Türkçenin problemlerini ele almış ve bu problemlere çözümler sunmuştur. Kaplan&rsquo;ın üzerinde durduğu problemlerin bir kısmı bugün de güncelliğini koruması bakımından dikkat çekicidir. Bu makalede Mehmet Kaplan&rsquo;ın dil üzerindeki görüşleri çeşitli açılardan ele alınmıştır.Anahtar Kelimeler: Mehmet Kaplan, dil, ana dili, Türkçe öğretimi, yabancı dil eğitimi ABSTRACTPeople who spend intensive time and give great value for language world want to glorify it and uprise with it as well. Mehmet Kaplan has delivered his opinions about language from the point of view of a literature expert in his many essays. In these essays, he has dealt with the problems of Turkish language and provided some solutions to them. The matters on which Kaplan has emphasized draw attention as they still maintain their currency. In this article, Mehmet Kaplan's thoughts on language have been considered from various points of viewKey words: Mehmet Kaplan, Language, mother tongue, Turkish language education, foreign language education
SÜLEYMAN ÇELEBİNİN MEVLİDİ ÜZERİNE
SÜLEYMAN ÇELEBİNİN MEVLİDİ ÜZERİNE
Yazar: Akdağ, Soner
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 36, 2010
Anahtar kelimeler: Süleyman Çelebi, Mevlid, Vesîletü’nNecât, Mesnevî

Süleyman Çelebi (1351–1422) tarafından kaleme alınan bu eser, halk arasında genellikle Mevlid olarak bilinir. Mevlid türünün en güzel örneklerinden biri olan bu çok kıymetli eser, Hicrî 812 ve Milâdî 1409 tarihlerinde yazılmıĢtır. Birçok Batı ve Doğu diline de çevirilen ve Müslümanların birtakım özel merasimlerinde güzel sesli Ģahıslar tarafından musiki eĢliğinde icra edilen eserin orijinal adı Vesîletü’n-Necât 'tır.

Süleyman Çelebi (1351–1422) tarafından kaleme alınan bu eser, halk arasında genellikle Mevlid olarak bilinir. Mevlid türünün en güzel örneklerinden biri olan bu çok kıymetli eser, Hicrî 812 ve Milâdî 1409 tarihlerinde yazılmıĢtır. Birçok Batı ve Doğu diline de çevirilen ve Müslümanların birtakım özel merasimlerinde güzel sesli Ģahıslar tarafından musiki eĢliğinde icra edilen eserin orijinal adı Vesîletü’n-Necât 'tır.
ÜSKÜDARLI SÂFİ VE ‘Şİ’R-İ SÂFİ İSİMLİ ESERİ
ÜSKÜDARLI SÂFİ VE ‘Şİ’R-İ SÂFİ İSİMLİ ESERİ
Yazar: Erkal, Abdülkadir
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 36, 2010
Anahtar kelimeler: Divan Şiiri, Sâfi, Tanzimat Edebiyatı

Üsküdarlı Sâfi, Türk edebiyatında Divan şiirinin etkisinin kaybolmaya başladığı Tanzimat döneminde yaşamış ve bu şiirin son halkalarından biri olmayı başarmış şairlemizdendir. Ancak gerek hayatındaki çalkantılı dönemler ve gerekse de genç yaşta ölmesinden dolayı edebiyat tarihimizdeki yerini yeterince alamamıştır. Yaşadığı dönemde, dönemin ünlü şairlerinden haklı övgüler alan Sâfi‟nin eserleri de zamanında en çok okunanlar arasında olmuştur. Bu makalede Türk edebiyatı tarihinde tam anlamıyla yerini alamayan Sâfî‟nin, şiirlerinin içerdiği en önemli eseri „Şi‟r-i Sâfi‟yi ele alarak bu önemli şâirimizi ilim dünyasına tanıtmak istedik.

Üsküdarlı Sâfi, Türk edebiyatında Divan şiirinin etkisinin kaybolmaya başladığı Tanzimat döneminde yaşamış ve bu şiirin son halkalarından biri olmayı başarmış şairlemizdendir. Ancak gerek hayatındaki çalkantılı dönemler ve gerekse de genç yaşta ölmesinden dolayı edebiyat tarihimizdeki yerini yeterince alamamıştır. Yaşadığı dönemde, dönemin ünlü şairlerinden haklı övgüler alan Sâfi‟nin eserleri de zamanında en çok okunanlar arasında olmuştur. Bu makalede Türk edebiyatı tarihinde tam anlamıyla yerini alamayan Sâfî‟nin, şiirlerinin içerdiği en önemli eseri „Şi‟r-i Sâfi‟yi ele alarak bu önemli şâirimizi ilim dünyasına tanıtmak istedik.
ÖMER SEYFETTİN ÖYKÜLERİNDE ARTGÖNDERİM KULLANIMI
ÖMER SEYFETTİN ÖYKÜLERİNDE ARTGÖNDERİM KULLANIMI
Yazar: Elyıldırım, Selma; Elyıldırım, Selma
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 36, 2010

Bu çalışma, Türkçe metinlerde bir bağlaşıklık düzeneği olarak artgönderim kullanımını araştırmaktadır. Çalışmada Ömer Seyfettin öykülerinden oluşturulmuş bir bütüncedeki artgönderim bildiren öğeler çözümlenmekte ve artgönderim belirten adıllar, işaret belirleyen ve belirteçleri, karşılaştırma sözcükleri, değiştirim bildiren yapılar, eksiltiler ve sözcüksel artgönderim öğeleri incelenmektedir. Konuyla ilgili arkaplan bilgisi sağlamak için öncelikle artgönderim terimi tanıtılarak artgönderim konusuna odaklanan daha önceki çalışmalar sunulmakta, konuyla ilgili diğer terimler açıklanmakta ve daha sonra bütünce çözümlemeleri örneklerle birlikte verilmektedir.

Bu çalışma, Türkçe metinlerde bir bağlaşıklık düzeneği olarak artgönderim kullanımını araştırmaktadır. Çalışmada Ömer Seyfettin öykülerinden oluşturulmuş bir bütüncedeki artgönderim bildiren öğeler çözümlenmekte ve artgönderim belirten adıllar, işaret belirleyen ve belirteçleri, karşılaştırma sözcükleri, değiştirim bildiren yapılar, eksiltiler ve sözcüksel artgönderim öğeleri incelenmektedir. Konuyla ilgili arkaplan bilgisi sağlamak için öncelikle artgönderim terimi tanıtılarak artgönderim konusuna odaklanan daha önceki çalışmalar sunulmakta, konuyla ilgili diğer terimler açıklanmakta ve daha sonra bütünce çözümlemeleri örneklerle birlikte verilmektedir.
MEHMET KAPLAN’IN ÇIĞIR’DAKİ HİKÂYELERİ
MEHMET KAPLAN’IN ÇIĞIR’DAKİ HİKÂYELERİ
Yazar: Mumcu Ay, Yasemin
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 36, 2010
Anahtar kelimeler: Mehmet Kaplan, Çığır Dergisi, metin tahlili, hikâye

Mehmet Kaplan, Eski Türk edebiyatı metinlerine dayalı ‘metin şerhi’ yerine ‘metin tahlili’ metodunu uygulayarak Yeni Türk edebiyatına analiz tekniğini kazandırmış ve üzerinde çalıştığı şiir ve hikâye tahlilleriyle bir edebî eserde ‘neyin anlatıldığını’ değil ‘nasıl anlatıldığını’ açıklama amacını gütmüştür. ‘İnsanlar arasındaki anlaşmazlık ve çatışma’nın hikâyede önemli bir yer tuttuğunu ifade eden Kaplan’ın, 1940’ta gençlik yıllarında yazdığı ve dönemin önde gelen süreli yayınlarından Çığır’da yayımladığı hikâyelerinde bu düşüncenin etkileri de görülür. O, hikâyede ‘genel’ değil ‘özel’ insanın anlatıldığı düşüncesindedir ve kendi hikâyelerinde de bir psikolog, bir sosyolog, bir filozof ve hatta insanı onlardan daha iyi anladığına inandığı bir hikâyeci gözüyle “basit” insanın “zengin” ve “renkli” dünyasını gözler önüne sermiştir. Bu makalede bir edebiyat eleştirmeni kimliğiyle tanınan Mehmet Kaplan’ın hikâyeci yönü “metin tahlili” yöntemiyle ortaya konmaya çalışılmıştır.

Mehmet Kaplan, Eski Türk edebiyatı metinlerine dayalı ‘metin şerhi’ yerine ‘metin tahlili’ metodunu uygulayarak Yeni Türk edebiyatına analiz tekniğini kazandırmış ve üzerinde çalıştığı şiir ve hikâye tahlilleriyle bir edebî eserde ‘neyin anlatıldığını’ değil ‘nasıl anlatıldığını’ açıklama amacını gütmüştür. ‘İnsanlar arasındaki anlaşmazlık ve çatışma’nın hikâyede önemli bir yer tuttuğunu ifade eden Kaplan’ın, 1940’ta gençlik yıllarında yazdığı ve dönemin önde gelen süreli yayınlarından Çığır’da yayımladığı hikâyelerinde bu düşüncenin etkileri de görülür. O, hikâyede ‘genel’ değil ‘özel’ insanın anlatıldığı düşüncesindedir ve kendi hikâyelerinde de bir psikolog, bir sosyolog, bir filozof ve hatta insanı onlardan daha iyi anladığına inandığı bir hikâyeci gözüyle “basit” insanın “zengin” ve “renkli” dünyasını gözler önüne sermiştir. Bu makalede bir edebiyat eleştirmeni kimliğiyle tanınan Mehmet Kaplan’ın hikâyeci yönü “metin tahlili” yöntemiyle ortaya konmaya çalışılmıştır.
İSMET ÖZEL VE PAUL CELAN’IN ŞİİRLERİNDE ŞEHİR İZLEĞİ / The City Metaper In the Lyrics of İsmet Özel and Paul Celan
İSMET ÖZEL VE PAUL CELAN’IN ŞİİRLERİNDE ŞEHİR İZLEĞİ / The City Metaper In the Lyrics of İsmet Özel and Paul Celan
Yazar: Sarı, Ahmet
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 36, 2010
Anahtar kelimeler: İsmet Özel, Paul Celan, Türkçe, Almanca, şehir, şiir

ÖZETBu makalede Türk ve Alman şiirinde yirminci yüzyıla damgasını vurmuş iki önemli şairin şiirlerinde şehir izleği araştırıldı. Yazdıkları şiirlerde imgeyi çok seven, şiirsel müziği önemseyen, şiirlerinde duygusallığın çok yer aldığı bu iki şairin şiirlerinde şehir izleğinin izi sürüldü. Böylece biri Almanya&rsquo;da biri de Türkiye&rsquo;de olmak üzere birbirlerinden ayrı yerlerde yaşayan bu iki şairin yaşadıkları şehirlere karşı hissettikleri duygular ortaya çıkarılmış ya da şehir izleğinin genel olarak şiirlerine nasıl yansıdığı hususunda bir araştırma yapılmış oldu.Anahtar Kelimeler: İsmet Özel, Paul Celan, Türkçe, Almanca, şehir, şiir. ABSTRACTIn this article, the theme of city has been studied in the poems of two twentieth century eminent poets, one Turkish, one German. Both poets love to use imagery, musicality and emotions in their poems. Thus, how these techniques are reflected by these two poets, who lived in distant places, Germany and Turkey, to meet in some common aspects has been investigated.Keywords: İsmet Özel, Paul Celan, Turkish, German, city, poem.

ÖZETBu makalede Türk ve Alman şiirinde yirminci yüzyıla damgasını vurmuş iki önemli şairin şiirlerinde şehir izleği araştırıldı. Yazdıkları şiirlerde imgeyi çok seven, şiirsel müziği önemseyen, şiirlerinde duygusallığın çok yer aldığı bu iki şairin şiirlerinde şehir izleğinin izi sürüldü. Böylece biri Almanya&rsquo;da biri de Türkiye&rsquo;de olmak üzere birbirlerinden ayrı yerlerde yaşayan bu iki şairin yaşadıkları şehirlere karşı hissettikleri duygular ortaya çıkarılmış ya da şehir izleğinin genel olarak şiirlerine nasıl yansıdığı hususunda bir araştırma yapılmış oldu.Anahtar Kelimeler: İsmet Özel, Paul Celan, Türkçe, Almanca, şehir, şiir. ABSTRACTIn this article, the theme of city has been studied in the poems of two twentieth century eminent poets, one Turkish, one German. Both poets love to use imagery, musicality and emotions in their poems. Thus, how these techniques are reflected by these two poets, who lived in distant places, Germany and Turkey, to meet in some common aspects has been investigated.Keywords: İsmet Özel, Paul Celan, Turkish, German, city, poem.