Pandemi Dönemi Uzaktan Eğitim Sürecinde Örtük Programın Bibliyometrik Analizi: Örtük Programda Yeni Bir Boyut
Bibliometric Analysis of Hidden Curriculum in Distance Education During the Pandemic Period: A New Dimension in Hidden Curriculum
Yazar: Can, Yafes
Dergi: Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, Vol. 62 No. 62, 2025
Anahtar kelimeler: Curriculum Development in Education ; Eğitimde Program Geliştirme ; Implicit program,COVID-19,distance education,individual characteristics,bibliographic mapping ; Örtük program,COVID-19,uzaktan eğitim,bireysel özellikler,bibliyografik haritalama

Bu çalışmanın amacı, pandemi döneminde uzaktan eğitim sürecinde örtük programın bilimsel çalışmalara yansımasını, örtük program kavramındaki değişimleri ve bu değişimlerin daha önce ele alınan örtük program kavramına sağladığı katkıları araştırmaktır. Bu amaçla bibliyografik haritalama yöntemi uygulanmıştır. Öncelikle, "Web of Science" veri tabanı aracılığıyla örtük program ile ilgili 2020-2024 yılları arasında gerçekleştirilen 882 bilimsel araştırmalara erişilmiştir ve analiz gerçekleştirilmiştir. Analizde “eş-oluşum” yöntemi ile veri tipi olarak “tam sayım” metodu benimsenmiş, analiz birimi olarak anahtar kelimeler alınmış, eşik değer olarak da “beş” belirlenmiştir. Araştırma sonucunda çoğunlukla pandemi öncesinde de olduğu gibi ırk, ayrımcılık, cinsiyet, tutum, cinsel tercih gibi birçok anahtar kelimenin ele alındığı görülmüştür. Ancak pandemi sürecinde uzaktan eğitim döneminde “iletişim, bıkkınlık, sağlık eşitliği, engeller, sağlık” gibi kavramlara da örtük program kapsamındaki çalışmalarda ağırlık verildiği tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda daha önce örtük programa ilişkin yapılmış olan sınıflama güncellenmiş, “bir eğitim alanı olarak sanal ortam” şeklinde yeni bir boyut geliştirilmiştir. Ayrıca analiz sonucunda dokuz farklı genel kavram ortaya çıkmış ve bu kavramlarda çoğunlukla bireysel özelliklerin ele alındığı görülmüş, bu sebeple örtük programın merkezinde uzaktan eğitim sürecinde bireysel özeliklerin olduğu ortaya koyulmuştur.

This study aims to investigate the reflection of the hidden curriculum on scientific studies during the distance education process during the pandemic period, the changes in the concept of the hidden curriculum, and the contributions of these changes to the previously discussed concept of the hidden curriculum. For this purpose, the bibliographic mapping method was applied. 882 scientific studies on the hidden curriculum conducted between 2020 and 2024 were accessed through the "Web of Science" database, and the analysis was performed. In the analysis, the "co-occurrence" method and the "complete count" method were adopted as the data type, keywords were taken as the analysis unit, and "five" was determined as the threshold value. As a result of the research, it was seen that many keywords such as race, discrimination, gender, attitude, and sexual orientation were mostly addressed, as it was before the pandemic. However, it was determined that concepts such as "communication, boredom, health equality, obstacles, health" were also given importance in the studies within the scope of the hidden curriculum during the distance education period during the pandemic. As a result of the research, the classification previously made regarding the hidden curriculum was updated, and a new dimension was developed as "virtual environment as an educational field". In addition, nine different general concepts emerged as a result of the analysis, and it was seen that these concepts mostly addressed individual characteristics, therefore, it was revealed that individual characteristics were at the centre of the hidden curriculum in the distance education process.