ÖZEL EĞİTİM ÖĞRETMENLERİNİN MESLEKİ BAĞLILIK VE TÜKENMİŞLİK DÜZEYLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ
EXAMINATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN PROFESSIONAL COMMITMENT AND BURNOUT LEVELS OF SPECIAL EDUCATION TEACHERS
Yazar: Tümkaya, Gülşah Selin
Dergi: Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 33 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: Other Fields of Education (Other) ; Alan Eğitimleri (Diğer) ; Tükenmişlik,Mesleki Bağlılık,Özel Eğitim Öğretmeni ; Burnout,Professional Commitment,Special Education Teacher

Bu araştırmada özel eğitim öğretmenlerinin mesleki bağlılıkları ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modeli ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemi Türkiye’nin farklı illerinden katılım göstermeye gönüllü olan ve devlet okullarının farklı kademelerinde çalışan 200 özel eğitim öğretmeninden oluşmuştur. Araştırmada verileri toplamak için, Mesleki Bağlılık Ölçeği ve Maslach Tükenmişlik Envanteri- Eğitimci Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde t testi, Pearson korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırmada özel eğitim öğretmenlerinin mesleki bağlılık düzeylerinin ortalamanın üstünde olduğu belirlenmiştir. Özel eğitim öğretmenlerinin, duygusal tükenme düzeylerinin ‘orta’ duyarsızlaşma ve kişisel başarısızlıktaki tükenmişlik düzeylerinin ise ‘düşük’ olduğu saptanmıştır. Cinsiyetin mesleki bağlılıkta etkili bir değişken olduğu ve kadın özel eğitim öğretmenlerinin mesleki bağlılık düzeylerinin erkek öğretmenlerden daha yüksek olduğu anlaşılmıştır. Özel eğitim öğretmenlerinin tükenmişlik düzeylerini belirlemede cinsiyet değişkeninin bir etkisinin olmadığı ortaya çıkmıştır. Araştırmada, özel eğitim öğretmenlerinin mesleki bağlılık algıları ile tükenmişliğin; duygusal tükenme ve duyarsızlaşma alt boyutları arasında negatif yönde orta düzeyde; kişisel başarısızlık alt boyutu arasında ise pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Aynı zamanda tükenmişliğin, duygusal tükenme ve kişisel başarısızlık alt boyutlarının mesleki bağlılığın anlamlı bir yordayıcısı olduğu anlaşılmıştır. Özel eğitim öğretmenlerinde mesleki bağlılığı arttırmak için tükenmişliği azaltıcı kurumsal ve bireysel önlemlerin alınması önerilmiştir.

In this study, the aim was to examine the relationship between professional commitment and burnout levels of special education teachers. The research was conducted using a correlational survey model. The sample of the study consisted of 200 special education teachers voluntarily participating from different provinces of Türkiye, working at various levels in state schools. To collect data for the study, the Professional Commitment Scale and the Maslach Burnout Inventory - Educator Survey were utilized. Data analysis involved t-tests, Pearson correlations, and multiple linear regression techniques. The study revealed that the professional commitment levels of special education teachers were above average. The emotional exhaustion levels of special education teachers were found to be 'moderate,' while the levels of depersonalization and personal accomplishment burnout were 'low.' Gender was identified as an influential variable in professional commitment, with female special education teachers demonstrating higher levels of professional commitment compared to male teachers. The gender variable was not found to have an effect on determining the burnout levels of special education teachers. The research established a moderately negative relationship between the perceived professional commitment of special education teachers and emotional exhaustion and depersonalization sub-dimensions of burnout, as well as a moderately positive relationship with the personal accomplishment sub-dimension. Additionally, burnout was identified as a significant predictor of professional commitment, specifically emotional exhaustion and personal accomplishment sub-dimensions. To enhance professional commitment among special education teachers, it is recommended to implement institutional and individual measures to reduce burnout.