ERKEN DÖNEM MEKKÎ SURELERDEKİ NEFİY VE İSTİSNA İLE YAPILAN HASR / KASR BELAGATİ ÜZERİNE HERMENEUTİK BİR DENEME
AN HERMENEUTICAL EXPERIENCE ON THE HASR / KASR RHETORIC WITH NEFY AND EXCEPTION IN EARLY MECCAH SURAH
Yazar: Karataş, Ali
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 20 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Kur’ân,Tefsir,Hermeneutik,Belagat,Kasr,Hasr ; Quran,Tafsir,Hermeneutic,Rhetoric,Kasr,Hasr

Birkimse sözlerini, bir amaca bağlı olarak,  bir üsluba göre dile getirir. Kısacası haleuygun konuşur. Muhatabın durumuna uymayan ve muhatapla diyaloğun mahiyetineuygun düşmeyen hitaplar veya hitap ifadeleri halin gereği olmayan ifadelerdir.Böyle olunca taraflar arasında gerçekleşen iletişim, etkili bir iletişim olmayacaktır.İletişimdeki unsurları, bir toplumun kendisi üretir. Bu nedenle üsluplartopluma göre değişir. Üslupların anlamını o üslubu üreten toplum belirler. Budurum Arapçadaki üsluplar ve Kur’an için de geçerlidir. Hitabı daha etkili halegetirmek için muhatabın durumuna ve olaylara göre ifade şekillerini kullanarakkonuşmak gereklidir. Bu anlamda Kur’ân, etkili bir üslup özelliğine sahiptir. Muhataplarıile iletişim şekli zaman zaman değişmektedir. Kur’an’ın iletişimdeki üsluplarıArap toplumunda kullanılan üsluplardır. Kur’ân’ın, muhataplarına mesajınıiletirken kullandığı üsluplardan birisi hasr/kasr belagatidir. Hasrbir tekit türü olarak bir ifadedeki bir lafzın veya lafızlar grubunundiğerlerine özel şekilde tahsis edilmesi ve bu yolla konuşmanın daha etkilihale getirilmesi olarak değerlendirilebilir. Kur’ân’da da hasr zaman zaman kullanılarakanlam tekit edilmiştir. İlk dönem Mekkî surelerindeki hasr genellikle müşriklerininkârlarını reddetmektedir. Ayrıca onların, iddialarında gerçek bilgiyedayanmadıklarını ortaya koymaktadır. Bu makale ilgili hususu ele almaktadır. Hasrınbirçok şekli vardır; ancak bu araştırmamızda nefy ve istisna yolu ile yapılan hasrtürünü ele alacağız. Bunu Kur’an’ın tamamında değil, nüzul sürecinin ilksurelerindeki hasrlarda araştıracağız. Bunun için ilk surelerdeki hasrın bulunduğuayetlerde anlamı, hasrın yapılma gerekçelerine göre değerlendireceğiz.Ayetlerin dilsel izahlarını yaparken ayetlerin indiği bağlam içerisindekimuhatapla ilişkisini tespit etmeye çalışacağız. Bunun yanı sıra hasrın geçtiğiayeti değerlendirirken sure bütünlüğünü de dikkate alacağız. İlk surelerde hasrınkullanılması muhatabın durumuna bağlı olmuştur. Bu tür ayetlerin gelişnedenlerini tespit etmek hasrın geçtiği ayetleri anlamada etkili bir yoldur. Hasrınkullanılma nedenlerini bilmek de ayetlerin gelmesindeki psikolojik vasatıtespit etmeye katkı sağlamaktadır. Bu nedenle Kur’an’ın tamamında hasrın geçtiğiayetleri incelemek önem arz etmektedir. Fakat bu, araştırmamızın çerçevesiniaşacağı için biz daha özel bir bağlamda hasr üslubunu inceleyeceğiz.Araştırmamızda yaklaşık olarak Habeşistan’a hicretin gerçekleştiği dönemdenazil olan Necm suresine kadarki ilk sureleri esas alacağız. Necm suresindenönce iniş sırası açısından 22 sure bulunmaktadır; ancak bunlardan yeditanesinde nefy ve istisna edatı ile yapılan hasr vardır. Bu yedi suredeki hasrınbulunduğu ayetler vahyin ilk dönemlerinde inanmayanların nasıl bir tutumla Hz.Peygamber’e karşı çıktıklarını anlatmaktadır.

A person who speaks at the time of an event speaks for apurpose according to a style. In short, the appropriate speech. Appeals orexpressions that do not fit the situation of the interlocutor and do notcorrespond to the nature of the dialogue with the interlocutor are expressionsthat are not required by the state. As such, communication between the partieswill not be effective. The elements of communication are produced by a societyitself. Therefore, styles vary according to society. The meaning of styles isdetermined by the society that produces that style. This is the same for Arabicstyles and the Qur'an.In orderto make the speech more effective, it is necessary to speak by using forms ofexpression according to the situation of the interlocutor and the events. Inthis sense, the Qur'an has an effective style and eloquence. The way ofcommunicating with the counterparts varies from time to time. The styles of theQur'an in communication are the styles used in Arab society. One of the stylesthat the Qur'an uses to report his message to his interlocutors is the rhetoricof hasr / kasr. As a type of emphasis, hasr is the specific allocation of aword or phrase in one expression to others and can be considered to make speechmore effective in this way. In the Qur'an, the meaning of the verses wasexpressed effectively by using the hasr / hasr from time to time. The hasr / hasrin the suras of early Meccan period generally rejects the denials of thepolytheists. It also reveals that they did not rely on real information intheir claims. This article analyzes this issue. Hasr has different forms.However, in this study, we will consider the specific type of hasr made by nefyand exception. We will explore this not in the whole Qur'an, but in the surasof early Meccan period. For this purpose, we will evaluate the meaningof the verse in the first suras according to the reasons of the hasr / hasr.When making the linguistic explanations of the verses, we will try to determinethe relationship between the verses and their interlocutor. In addition, whenevaluating the verse where the hasr / hasr is located, we will takeaccount of the integrity of the surah. The useof hasr / kasr n in the first suras depends on the situation of theinterlocutor. Determining the reasons for the arrival of such verses has beeneffective in understanding the verses of the pavilion. Knowing the reasons forusing the hasr also contributes to identifying the psychological oasis in thecoming of verses. Therefore, it is important to examine the verses in which thepavilion appears throughout the Qur'an. But since this will exceed theframework of our research, we will examine the style of the pavilion in a morespecific context. In our research, we will take the first surahs up to SurahNajm during the period of emigration to Abyssinia. There are 22 surahs in orderof arrival before surah Najm; however, seven of them had hasr made with nefy andexception preposition. The verses in these seven surahs describe the manner inwhich the unbelievers opposed the Prophet in the early stages of revelation.