1924’ten 2024’e Kadar Türkiye’de Uygulamada Olan Hayat Bilgisi Öğretim Programlarının Tarihsel Gelişimi Üzerine Bir Değerlendirme
An Assessment of the Historical Development of Life Sciences Curriculums in Türkiye Practice from 1924 to 2024
Yazar: Kalkan, Abdullah
Dergi: Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 45 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: Curriculum Development in Education ; Eğitimde Program Geliştirme ; Curriculum and Instration (Other) ; Eğitim Programları ve Öğretim (Diğer) ; Hayat bilgisi programı,tarihsel gelişim,felsefi yaklaşım,kök değerler ; Life sciences program,Historical development,Philosophical approach,Core values

Araştırmanın amacı, 1924’ten 2024’e kadar Türkiye'de uygulanmış olan Hayat Bilgisi Öğretim Programları’nı tarihsel bir perspektiften karşılaştırmalı olarak incelemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma verileri birincil kaynak olarak 1924, 1926, 1936, 1948, 1968, 1998, 2009, 2018 ve 2024 Hayat Bilgisi Öğretim Programları’ndan elde edilmiştir. Araştırma verileri betimsel ve içerik analiz yaklaşımla analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre bu öğretim programlarının tamamı ilerlemecilik eğitim felsefesini, davranışçı ve yapılandırmacı eğitim anlayışını benimsemiştir. “Vatan ve millet sevgisi” ile “yakın çevreyi tanıma” temalarının 1936, 1948, 1968, 1998, 2018 ve 2024 öğretim programlarında birebir yer aldığı; “sağlıklı yaşam” ifadesinin ise 1924, 1926, 1968, 1998, 2018 ve 2024 programlarında vurgulanmaktadır. “Okulumuz/mektebimiz/dershanemiz” tüm programlarda yer alırken “evimiz ve ailemiz” 1924 programı hariç tüm programlarda yer almaktadır. “Aktif öğrenme ve yaparak yaşayarak öğrenme” 1924’ten 2024’e kadar uygulamaya konulan hayat bilgisi öğretim programlarının tamamında, “deney ve işbirlikli öğrenme” 1926, 1948, 1968, 1998, 2009, 2018 ve 2024 programlarında birebir aynı adla yer almaktadır. Diğer taraftan hayat bilgisi öğretim programlarının tamamında çoklu değerlendirmeye yer verilmiştir. Programlarda yer alan kök değerlerden; “sevgi” 1926 programı hariç tüm hayat bilgisi öğretim programlarında; “vatanseverlik” 1924, 1936, 1968, 2009, 1998, 2018, 2024 programlarında; “saygı” 1924, 1948, 1968, 1998, 2009, 2018, 2024 programlarında; “yardımseverlik” değerine ise 1924, 1926, 1948, 2009, 2018, 2024 programlarında birebir yer almaktadır. Hayat bilgisi öğretim programlarında yer alan değerler ve kök değerlerin, diğer öğretim programlarına kıyasla 2009, 2018 ve 2024 programlarında büyük ölçüde benzer biçimde yer almaktadır.

This research aims to comparatively examine the Life Sciences Curricula implemented in Türkiye from 1924 to 2024 from a historical perspective. Document analysis, a qualitative research method, was employed in this study. The research data were obtained from the 1924, 1926, 1936, 1948, 1968, 1998, 2009, 2018, and 2024 Life Studies Curricula as primary sources. The research data were analyzed using descriptive and content analysis approaches. According to the research findings, all of these curricula have adopted the philosophy of progressivism, behaviorism, and constructivism in education. The themes of "love of country and nation" and "knowing one's immediate environment" are directly present in the 1936, 1948, 1968, 1998, 2018, and 2024 curricula; the phrase "healthy life" is emphasized in the 1924, 1926, 1968, 1998, 2018, and 2024 curricula. While "our school/school/private teaching institution" is included in all curricula, "our home and family" is included in all curricula except the 1924 curricula. “Active learning and learning by doing” is included in all life studies curricula implemented from 1924 to 2024, “experiment and cooperative learning” is included with the same name in the 1926, 1948, 1968, 1998, 2009, 2018 and 2024 curricula. On the other hand, multiple assessment is included in all life studies curricula. Of the root values in the programs; “love” is in all life studies curricula except for the 1926 program; “patriotism” is in the 1924, 1936, 1968, 2009, 1998, 2018, 2024 curricula; “respect” is in the 1924, 1948, 1968, 1998, 2009, 2018, 2024 curricula; The value of "helpfulness" is included in the 1924, 1926, 1948, 2009, 2018, and 2024 curricula. The values and root values included in the life sciences curriculum are largely similar in the 2009, 2018, and 2024 curricula compared to other curricula.