Türkiye’nin Sıhhî ve İçtimaî Coğrafyası Raporlarına Göre: Kırklareli
Türkiye’nin Sıhhî ve İçtimaî Coğrafyası Raporlarına Göre: Kırklareli
Yazar: Aysal, Necdet; Dinçer, Hasan
Dergi: Mavi Atlas, Vol. 8 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Kırklareli,Cumhuriyet,Umur-ı Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaîyye Vekâleti,Dr. Rıza Nur,Dr. Ahmed Hamdi

Osmanlı Devleti’nin Avrupa topraklarında Edirne vilayetine bağlı bir sancak merkezi olan Kırklareli, 19. yüzyıl resmî kayıtlarına göre dokuma, bağcılık ve hayvancılık ürünleri ile Avrupa pazarlarında revaçta olan bir şehirdir. Savaş yıllarında büyük bir göç akınına uğrayan kent, aynı zamanda 1920’de Yunan işgaline de maruz kalmıştır. İşgal yıllarında üretimde keskin bir düşüş yaşanmış özellikle Yunanlıların planlı yağmacılığı sonucu yoksulluk had safhaya ulaşmıştır. Kırklareli, Mudanya Ateşkes Antlaşması sonrası 10 Kasım 1922’de Yunan işgalinden kurtulmuştur. İşgal sonrası, halkın üretimi artırma gayreti ve devletin özellikle tarımı destekleme konusundaki çabasına karşın, savaşların yarattığı yıkım öylesine büyüktür ki, 1925 yılında dahi birçok alanda üretim miktarı 1894 yılının gerisindedir. Cumhuriyetin ilk yıllarında Kırklareli’de batıl inanç ve hurafeler halkın günlük yaşamında önemli yer tutmaktadır. Ancak eğitimin önemini çok erken kavrayan ve yeniliklere son derece açık olan şehir halkı, Cumhuriyetin bütün kazanımlarını coşkuyla sahiplenmiştir. Bugün itibarıyla, Kırklareli’de yaşamakta olan gelenekler, zihniyet, dünyevî sorunları çözme usulleri ve üretim düzeyinin; 1920'li yılların verileri ve somut gerçekliği ile karşılaştırılması, kent halkının olduğu kadar Cumhuriyetin başarısını da değerlendirebilmeyi mümkün kılacaktır. 1922-1938 yılları arasında Türkiye’nin sosyal, kültürel, ekonomik ve sağlık konularındaki gerçekliğini ortaya koymak amacıyla hazırlanan raporlardan birisi de Kırklareli vilayetine aittir. Bu çalışmada, Kırklareli’nin Cumhuriyet dönemine devrolunan sosyal, kültürel ve iktisadi koşulları 1925 tarihli rapor çerçevesinde değerlendirilmiş ve şehrin Cumhuriyet döneminde kat ettiği gelişmeler tahlil edilmiştir.

Osmanlı Devleti’nin Avrupa topraklarında Edirne vilayetine bağlı bir sancak merkezi olan Kırklareli, 19. yüzyıl resmî kayıtlarına göre dokuma, bağcılık ve hayvancılık ürünleri ile Avrupa pazarlarında revaçta olan bir şehirdir. Savaş yıllarında büyük bir göç akınına uğrayan kent, aynı zamanda 1920’de Yunan işgaline de maruz kalmıştır. İşgal yıllarında üretimde keskin bir düşüş yaşanmış özellikle Yunanlıların planlı yağmacılığı sonucu yoksulluk had safhaya ulaşmıştır. Kırklareli, Mudanya Ateşkes Antlaşması sonrası 10 Kasım 1922’de Yunan işgalinden kurtulmuştur. İşgal sonrası, halkın üretimi artırma gayreti ve devletin özellikle tarımı destekleme konusundaki çabasına karşın, savaşların yarattığı yıkım öylesine büyüktür ki, 1925 yılında dahi birçok alanda üretim miktarı 1894 yılının gerisindedir. Cumhuriyetin ilk yıllarında Kırklareli’de batıl inanç ve hurafeler halkın günlük yaşamında önemli yer tutmaktadır. Ancak eğitimin önemini çok erken kavrayan ve yeniliklere son derece açık olan şehir halkı, Cumhuriyetin bütün kazanımlarını coşkuyla sahiplenmiştir. Bugün itibarıyla, Kırklareli’de yaşamakta olan gelenekler, zihniyet, dünyevî sorunları çözme usulleri ve üretim düzeyinin; 1920'li yılların verileri ve somut gerçekliği ile karşılaştırılması, kent halkının olduğu kadar Cumhuriyetin başarısını da değerlendirebilmeyi mümkün kılacaktır. 1922-1938 yılları arasında Türkiye’nin sosyal, kültürel, ekonomik ve sağlık konularındaki gerçekliğini ortaya koymak amacıyla hazırlanan raporlardan birisi de Kırklareli vilayetine aittir. Bu çalışmada, Kırklareli’nin Cumhuriyet dönemine devrolunan sosyal, kültürel ve iktisadi koşulları 1925 tarihli rapor çerçevesinde değerlendirilmiş ve şehrin Cumhuriyet döneminde kat ettiği gelişmeler tahlil edilmiştir.