Tarih Öğretiminde Hipotetik Soruların Kullanılması ve Değerlendirilmesi
The Use and Evaluation of Hypothetical Questions in History Teaching
Yazar: Tokdemir, Muhammet Ahmet
Dergi: Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, Vol. 7 No. 1, 2017
Anahtar kelimeler: Hipotetik düşünme,hipotetik sorular,tarih öğretimi,eylem araştırması,derecelendirme ölçeği ; Hypothetic thinking,hypothetic questions,history teaching,action research,rating scale

Olabilmesi muhtemel ve mümkün olmasına rağmen gerçekler dünyasında var olmayan şeyler üzerinde düşünmeye hipotetik düşünme denir. Hipotetik düşünmeyi geliştiren en önemli unsurlardan biri olan hipotetik sorular aracılığı ile öğrenciler karşılaştırmalar yaparak akıl yürütür ve tarihsel anlamayı pekiştirirler. Bu çalışmanın amacı, tarih öğretmenleri ile birlikte hipotetik soruların değerlendirilmesine yönelik bir değerlendirme ölçeği geliştirmektir.  Trabzon ve Rize illerinde MEB’e bağlı olarak çalışan beş tarih öğretmeni ile 2017 yılı bahar ve güz yarıyıllarında iki aşamalı olarak gerçekleştirilen çalışma eylem araştırması deseninde nitel bir çalışmadır. Yapılan çalışmada görüşme ve grup görüşmesi veri toplama aracı olarak kullanılmıştır.  İki aşamalı olarak yapılan çalışmada öncelikle öğrencilere yöneltilecek bir hipotetik soru belirlenmiş ve öğretmenlerden bu soruyu öğrencilerine sorarak değerlendirmeleri istenmiştir. Grup görüşmesi yolu ile her öğretmenin değerlendirme kriterleri ele alınmış ve ortak bir değerlendirme ölçeği oluşturulmuştur. İlk aşama sonrasında katılımcı öğretmenlerle hazırlanan değerlendirme ölçeği sekiz kriterden oluşturulmuştur. Her bir kriter için çok iyi, iyi ve zayıf olmak üzere ayrı ayrı ölçütler belirlenmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında yapılan uygulama ile oluşturulan değerlendirme ölçeği gözden geçirilmiş, kriterlerden biri çıkarılarak değerlendirme ölçeğine son hali verilmiştir. Çalışmanın sonucunda tarih derslerinde hipotetik soruların değerlendirilmesine yönelik olarak öğretmenlerin kullanabileceği her biri üç boyutlu yedi kriterden oluşan bir derecelendirme ölçeği hazırlanmış ve sonuçta bu ölçeğin işlevsel olduğu tespit edilmiştir.

Hypothetical thinking is defined as theexploration of possibilities and outcomes of different states of the worldwhich are not actually present in the real life. Hypothetical questions areused in the development of high-level thinking skills. They reinforce reasoningand historical meaning. The aim of this study was to develop a rating scale forassessing hypothetical questions with history teachers. The study was conductedwithin action research design in the qualitative approach, and interview and groupinterview were used as data collection tools. The study conducted with fivehistory teachers who worked in different schools of MONE in Trabzon and Rize.The study was carried out in two stages. At the end of the study a rating scalewas prepared to evaluate hypothetical questions in history lessons. At thebeginning of the study, the hypothetical question which would be asked tostudents was determined. The teachers were requested to ask these questions tostudents, to evaluate students’ responses and to determine the criteria theyused when evaluating students’ answers. A rating scale consisting of 8 criteriawas established as a result of the first stage implementation. For eachcriterion, the dimensions as very good, good and weak were set separately. Afterwards,the evaluation scale was tested with a second application and the evaluationscale was finalized by subtracting one of the criteria. As a result of thestudy, a rating scale consisting of three dimensional seven criteria thatteachers could use to evaluate hypothetical questions in history lessons wasprepared and it was determined that this scale was functional.