Liste Dışından Yapılan Bilirkişi Görevlendirmelerinde  Bilirkişilik Bölge Kurullarının Yetkisi
Liste Dışından Yapılan Bilirkişi Görevlendirmelerinde  Bilirkişilik Bölge Kurullarının Yetkisi
Yazar: Bulut, Uğur
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 31 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Civil Procedure Law ; Medeni Usul ve İcra İflas Hukuku ; Bilirkişilik bölge kurulu,Bilirkişi,Bilirkişilik listesi,Görevlendirme,Yetki

Bilirkişilik Kanunu ile bilirkişilik faaliyeti kurumsal bir yapılandırmaya kavuşturularak Bilirkişilik Daire Başkanlığı ve bilirkişilik bölge kurulları kurulmuştur. Bilirkişilik Daire Başkanlığı doğrudan Adalet Bakanlığı’na bağlı olmasına rağmen bilirkişilik bölge kurulları bakımından böyle bir bağlılıktan söz edilemez. Ancak her iki müessesesinin de idarî nitelikte birtakım görevlerle donatıldığı görülmektedir. Bu noktada, bilirkişilik bölge kurullarının en önemli görevlerinin bilirkişilik başvurularını kabul ederek bilirkişilik listelerini hazırlamak ve devamında tüm yargı kollarında faaliyet gösteren bilirkişileri disiplin yönünden denetlemek olduğu söylenebilir. Böylece tüm bilirkişilik faaliyetinin ilgili kurullar tarafından gözetim ve denetimi amaçlanmıştır. Bu nedenle, bilirkişilik bölge kurulları tarafından hazırlanan bilirkişilik listesi dışından bilirkişi görevlendirmeleri de sınırlandırılmış; sadece, ilgili listelerde talep edilen uzmanlık alanından bir bilirkişinin bulunmaması hâlinde, liste dışından bilirkişi görevlendirmesi mümkün kabul edilmiştir. Ancak bu şartlarda yapılan bir görevlendirmenin dahi bilirkişilik bölge kuruluna bildirilmesi öngörülmüş ve böylece ilgili kurulunun bilirkişiler üzerindeki denetim yetkisini kullanabilmesi sağlanmıştır. Ancak uygulamada, bilirkişilik bölge kurulları bir bildirim makamı olmaktan öteye geçirilerek onay makamına dönüştürülmüştür. Kanun’da yer almayan böyle bir üst yetki, Adalet Bakanlığı tarafından çıkarılan bir Yönetmelik hükmüyle bilirkişilik bölge kuruluna bahşedilmiş ve ilgili kurullar da bu yetkiyi yine yürütme organı tarafından kontrol edilen UYAP imkânlarıyla daha da genişleterek kullanır hâle gelmiştir. Bu şekilde oluşturulan kanuna ve bilirkişiliğin yargılamadaki rolüne aykırı bir izin sistemi hukuka aykırı olup en kısa zamanda buna yol açan idarî uygulamalardan vazgeçilmelidir.

Bilirkişilik Kanunu ile bilirkişilik faaliyeti kurumsal bir yapılandırmaya kavuşturularak Bilirkişilik Daire Başkanlığı ve bilirkişilik bölge kurulları kurulmuştur. Bilirkişilik Daire Başkanlığı doğrudan Adalet Bakanlığı’na bağlı olmasına rağmen bilirkişilik bölge kurulları bakımından böyle bir bağlılıktan söz edilemez. Ancak her iki müessesesinin de idarî nitelikte birtakım görevlerle donatıldığı görülmektedir. Bu noktada, bilirkişilik bölge kurullarının en önemli görevlerinin bilirkişilik başvurularını kabul ederek bilirkişilik listelerini hazırlamak ve devamında tüm yargı kollarında faaliyet gösteren bilirkişileri disiplin yönünden denetlemek olduğu söylenebilir. Böylece tüm bilirkişilik faaliyetinin ilgili kurullar tarafından gözetim ve denetimi amaçlanmıştır. Bu nedenle, bilirkişilik bölge kurulları tarafından hazırlanan bilirkişilik listesi dışından bilirkişi görevlendirmeleri de sınırlandırılmış; sadece, ilgili listelerde talep edilen uzmanlık alanından bir bilirkişinin bulunmaması hâlinde, liste dışından bilirkişi görevlendirmesi mümkün kabul edilmiştir. Ancak bu şartlarda yapılan bir görevlendirmenin dahi bilirkişilik bölge kuruluna bildirilmesi öngörülmüş ve böylece ilgili kurulunun bilirkişiler üzerindeki denetim yetkisini kullanabilmesi sağlanmıştır. Ancak uygulamada, bilirkişilik bölge kurulları bir bildirim makamı olmaktan öteye geçirilerek onay makamına dönüştürülmüştür. Kanun’da yer almayan böyle bir üst yetki, Adalet Bakanlığı tarafından çıkarılan bir Yönetmelik hükmüyle bilirkişilik bölge kuruluna bahşedilmiş ve ilgili kurullar da bu yetkiyi yine yürütme organı tarafından kontrol edilen UYAP imkânlarıyla daha da genişleterek kullanır hâle gelmiştir. Bu şekilde oluşturulan kanuna ve bilirkişiliğin yargılamadaki rolüne aykırı bir izin sistemi hukuka aykırı olup en kısa zamanda buna yol açan idarî uygulamalardan vazgeçilmelidir.