Sosyal Problemler Sosyolojisi Çerçevesinde Türkiye’de Nüfus Yaşlanması
Sosyal Problemler Sosyolojisi Çerçevesinde Türkiye’de Nüfus Yaşlanması
Yazar: Mercan Sarı, Rahime; Burcu Sağlam, Esra
Dergi: Erdem No. 86, 2023
Anahtar kelimeler: Sociology of Aging ; Yaşlılık Sosyolojisi ; Sociology of Quality of Life ; Yaşam Kalitesi Sosyolojisi ; Nüfus yaşlanması,sosyal problem,sosyalproblemler sosyolojisi,kentleşme,doğum oranları

Nüfus yaşlanması sorunu küresel olarak üzerinde durulan, olumluve olumsuz etkileri kapsamlı bir biçimde değerlendirilerek sorununçözümüne yönelik ulusal ve uluslararası politikalar hazırlanan birdemografik olgudur. Toplumsal, bilimsel ve teknolojik gelişmelerneticesinde değişen günümüz koşullarının doğum oranlarınınazalması ve insan ömrünün uzaması gibi birçok faktöre etki etmesinüfus yaşlanmasının temel sebebi olarak değerlendirilmektedir. Nüfusyaşlanmasının olumsuz boyutu, toplumun sürekliliğini ve işleyişinitehdit edici yönüyle o toplumun geleceğine ilişkin tehditlere zeminhazırlaması açısından ele alınmaktadır. Nüfus yaşlanması olgusu hemulusal hem de küresel boyutta günümüzde birçok disiplin ışığındaçalışılmış, bir “sosyal problem” olarak değerlendirilmiş, etkilerianaliz edilmiş ve soruna ilişkin çözüm yolları sunulmaya çalışılmıştır.Bu kapsamda mevcut çalışma sosyal problemler sosyolojisikapsamında nüfus yaşlanması olgusunun, sosyal bir problem olmasürecini ve sonuçlarını sosyolojik bir bakış açısıyla açıklamayaçalışmaktadır. Bu çalışma ile Türkiye’de nüfusun yaşlanmasının sosyalolgulara (doğum, ölüm, evlenme, boşanma oranları, işgücü, istihdam,eğitim, göç, kentleşme) bağlı olarak nasıl bir sosyal problem olarakortaya çıktığı istatistiki verilere dayalı olarak tartışılmıştır. DolayısıylaTürkiye’de nüfus yaşlanmasının bir sosyal problem olarak varlığınınolası sosyolojik sonuçları üzerinden bir değerlendirilme yapılmayaçalışılmıştır. Bu bağlamda çalışmada sosyal problemler sosyolojisinin“Her problem sosyal problem midir?” ya da “Bir olgu bir sosyalproblem halini nasıl alır?” ve “Sosyal problem hangi süreçlerdengeçer?” sorularına Herbert Blumer’ın “Bir toplumda sosyal problemitanımlama sürecini” açıklayan görüşü dikkate alınarak cevap aranmıştır. Buna göre Türkiye’de nüfus yaşlanmasının H. Blumer’ınsosyal problem aşamalarından hangisini temsil ettiği sunulmakistenmiştir. Çalışmada Türkiye’de nüfus yaşlanması durumunun sosyalproblem olarak meşrulaşmasının nedenleri, nüfus yaşlanmasınınsosyal kaynaklarının neler olabileceği, bu olgunun sorun olarak nasılmeşrulaştığı, hangi toplumsal sonuçları yaratabileceği ve çözümve müdahale stratejileri üzerinden bu problemin nasıl şekilleneceğiüzerinde durulmuştur.Çalışmanın yöntemi literatür taraması ve doküman istatistiklerininbetimsel değerlendirilmesidir. TÜİK, OECD, UN kurumlarınınmakro istatistiki verileri kullanılmış ve bu birincil veriler üzerindenikincil sosyolojik analizler gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucundaTürkiye’deki nüfus yaşlanmasının sosyal kaynaklarının göç vekentleşme süreçlerine bağlı olarak doğum ve evlenme oranlarınınazalması, boşanma oranlarının artması, eğitim düzeyinin yükselmesi,kadının ev dışı aktif çalışma yaşamına geçmesi, ekonomik refahınartması şeklindeki sosyal görünümler ön plana çıkmaktadır. Türkiyeiçin nüfus yaşlanması sosyal problemdir ve bu problemin inşasındafarklı sosyal kaynaklar yer almaktadır. Böylece çalışmada Blumerüzerinden Türkiye’de nüfus yaşlanmasının neden sosyal bir problemolduğu, sosyal kaynakları ve nüfus yaşlanmasının sosyal problemtanımlanmasının hangi aşamasında yer aldığı açıklanmıştır.

Nüfus yaşlanması sorunu küresel olarak üzerinde durulan, olumluve olumsuz etkileri kapsamlı bir biçimde değerlendirilerek sorununçözümüne yönelik ulusal ve uluslararası politikalar hazırlanan birdemografik olgudur. Toplumsal, bilimsel ve teknolojik gelişmelerneticesinde değişen günümüz koşullarının doğum oranlarınınazalması ve insan ömrünün uzaması gibi birçok faktöre etki etmesinüfus yaşlanmasının temel sebebi olarak değerlendirilmektedir. Nüfusyaşlanmasının olumsuz boyutu, toplumun sürekliliğini ve işleyişinitehdit edici yönüyle o toplumun geleceğine ilişkin tehditlere zeminhazırlaması açısından ele alınmaktadır. Nüfus yaşlanması olgusu hemulusal hem de küresel boyutta günümüzde birçok disiplin ışığındaçalışılmış, bir “sosyal problem” olarak değerlendirilmiş, etkilerianaliz edilmiş ve soruna ilişkin çözüm yolları sunulmaya çalışılmıştır.Bu kapsamda mevcut çalışma sosyal problemler sosyolojisikapsamında nüfus yaşlanması olgusunun, sosyal bir problem olmasürecini ve sonuçlarını sosyolojik bir bakış açısıyla açıklamayaçalışmaktadır. Bu çalışma ile Türkiye’de nüfusun yaşlanmasının sosyalolgulara (doğum, ölüm, evlenme, boşanma oranları, işgücü, istihdam,eğitim, göç, kentleşme) bağlı olarak nasıl bir sosyal problem olarakortaya çıktığı istatistiki verilere dayalı olarak tartışılmıştır. DolayısıylaTürkiye’de nüfus yaşlanmasının bir sosyal problem olarak varlığınınolası sosyolojik sonuçları üzerinden bir değerlendirilme yapılmayaçalışılmıştır. Bu bağlamda çalışmada sosyal problemler sosyolojisinin“Her problem sosyal problem midir?” ya da “Bir olgu bir sosyalproblem halini nasıl alır?” ve “Sosyal problem hangi süreçlerdengeçer?” sorularına Herbert Blumer’ın “Bir toplumda sosyal problemitanımlama sürecini” açıklayan görüşü dikkate alınarak cevap aranmıştır. Buna göre Türkiye’de nüfus yaşlanmasının H. Blumer’ınsosyal problem aşamalarından hangisini temsil ettiği sunulmakistenmiştir. Çalışmada Türkiye’de nüfus yaşlanması durumunun sosyalproblem olarak meşrulaşmasının nedenleri, nüfus yaşlanmasınınsosyal kaynaklarının neler olabileceği, bu olgunun sorun olarak nasılmeşrulaştığı, hangi toplumsal sonuçları yaratabileceği ve çözümve müdahale stratejileri üzerinden bu problemin nasıl şekilleneceğiüzerinde durulmuştur.Çalışmanın yöntemi literatür taraması ve doküman istatistiklerininbetimsel değerlendirilmesidir. TÜİK, OECD, UN kurumlarınınmakro istatistiki verileri kullanılmış ve bu birincil veriler üzerindenikincil sosyolojik analizler gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucundaTürkiye’deki nüfus yaşlanmasının sosyal kaynaklarının göç vekentleşme süreçlerine bağlı olarak doğum ve evlenme oranlarınınazalması, boşanma oranlarının artması, eğitim düzeyinin yükselmesi,kadının ev dışı aktif çalışma yaşamına geçmesi, ekonomik refahınartması şeklindeki sosyal görünümler ön plana çıkmaktadır. Türkiyeiçin nüfus yaşlanması sosyal problemdir ve bu problemin inşasındafarklı sosyal kaynaklar yer almaktadır. Böylece çalışmada Blumerüzerinden Türkiye’de nüfus yaşlanmasının neden sosyal bir problemolduğu, sosyal kaynakları ve nüfus yaşlanmasının sosyal problemtanımlanmasının hangi aşamasında yer aldığı açıklanmıştır.