hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
MİKRO VE MAKROEKONOMİK FAKTÖRLERİN SERMAYE YETERLİLİĞİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: KAMU MEVDUAT BANKALARI
THE IMPACT OF MİCRO AND MACROECONOMİC FACTORS ON CAPİTAL ADEQUACY: PUBLIC DEPOSİT BANKS
Yazar: Doğan, Seda
Dergi: Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 52, 2025
Anahtar kelimeler: Transportation, Logistics and Supply Chains (Other) ; Ulaşım, Lojistik ve Tedarik Zincirleri (Diğer) ; Bankacılık sektörü,sermeye yeterlilik oranı,kârlılık göstergeleri,makro ve mikro ekonomik faktörler ; Banking sector,capital adequacy ratio,profitability,macroeconomic factors

Sermaye yeterlilik oranı, bankaların risklere karşı direncini belirlemesi açısından bankacılık sektöründe etkili bir faktördür. Sermaye yeterlilik performansı, yalnızca bankaların mali yapıları için değil, ülkenin makroekomik faktörleri içinde bir o kadar önemlidir. Bu araştırmanın amacı, Türk Bankacılık Sektöründe yer alan kamusal sermayeli mevduat bankalarında, makro ve mikro ekonomik faktörlerin sermaye yeterlilik oranı üzerindeki etkilerini incelemektir. Bankaların sermaye yeterlilik oranları ile Aktif Karlılığı, Özkaynak Karlılığı, Enflasyon Oranı ve Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla arasındaki ilişkiyi incelemek için 2004 Q1-2023 Q4 dönemlerine yönelik ARDL sınır testi uygulanmıştır. Bulgulara göre ZiraatBank, VakıflarBank ve HalkBank’a ait değişkenler arasında eşbütünleşme ilişkisi saptanmıştır. Uzun dönemde özkaynak kârlılığındaki artış ZiraatBank ve VakıflarBank’ın sermaye yeterlilik oranını, enflasyondaki artış ise HalkBank’ın sermaye yeterlilik oranını pozitif yönde etkilemiştir. Bankalara ait diğer değişkenler, bankaların sermaye yeterlilik oranlarını negatif yönlü etkilemiştir.

Capital adequacy ratio is an effective factor in the banking sector in terms of determining banks' resilience to risks. Capital adequacy performance is important not only for the financial structure of banks but also for the macroeconomic indicators of the country. The purpose of this study is to examine the effects of macro and micro economic factors on Capital adequacy ratio in publicly owned deposit banks in the Turkish Banking Sector. ARDL bounds test was applied to examine the relationship between banks' Capital adequacy ratios and Return on Assets, Return on Equity, Inflation Rate and Gross Domestic Product for the period 2004 Q1-2023 Q4. According to the findings, a cointegration relationship was found between the explanatory variables and capital adequacy ratios of ZiraatBank, VakıflarBank and HalkBank. In the long run, an increase in the return on equity positively influenced the Capital adequacy ratio of ZiraatBank and VakıflarBank, while an increase in the inflation positively affected the capital adequacy ratio of HalkBank. Other variables of the banks had negative impacts on banks' capital adequacy ratios.
ZİHİNSEL YETERSİZLİĞİ OLAN ÖĞRENCİLERE ÇARPMA İŞLEMİ BECERİSİNİN ÖĞRETİMİNDE SANAL MANİPÜLATİFLERİN ETKİLİLİĞİ
THE EFFECTIVENESS OF VIRTUAL MANIPULATIVES IN TEACHING MULTIPLICATION SKILLS TO STUDENTS WITH INTELLECTUAL DISABILITIES
Yazar: Terzioğlu, Nesime Kübra
Dergi: Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 50, 2025
Anahtar kelimeler: Specialist Studies in Education (Other) ; Eğitim Üzerine Çalışmalar (Diğer) ; Students with intellectual disabilities,virtual manipulatives,mathematics instruction,multiplication ; Zihinsel yetersizliği olan öğrenciler,sanal manipülatifler,matematik öğretimi,çarpma

Matematik, bireylerin hem akademik başarılarını hem de günlük yaşamlarında etkili karar verme ve problem çözme becerilerini geliştirmeleri açısından temel bir disiplin olarak kabul edilmektedir. Zihinsel yetersizliği olan bireyler için matematiksel kavram ve becerilerin kazanılması, bağımsız yaşam becerilerini desteklemesi ve yaşam kalitesini artırması bakımından ayrı bir önem taşımaktadır. Bu araştırmanın amacı, zihinsel yetersizliği olan öğrencilere çarpma işlemi öğretiminde sanal manipülatiflerin etkililiğini incelemektir. Araştırmaya, yaşları 11 ile 12 arasında değişen biri erkek, ikisi kız olmak üzere üç öğrenci katılmıştır. Araştırmada, tek denekli araştırma desenlerinden katılımcılar arası çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Toplanan veriler görsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, sanal manipülatiflerle yapılan öğretimin öğrencilerin çarpma işlemi becerilerini kazanmalarında etkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca, edinilen bu becerilerin farklı ortamlara genellenebildiği de gözlemlenmiştir.

Mathematics is regarded as a fundamental discipline for enhancing both academic achievement and essential decision-making and problem-solving skills in daily life. For students with intellectual disabilities, acquiring mathematical concepts and skills is particularly important, as it contributes significantly to their independent functioning and overall quality of life. The purpose of this study is to examine the effectiveness of virtual manipulatives in teaching multiplication to students with intellectual disabilities. Three students, aged between 11 and 12 years—one male and two females—participated in the study. A multiple probe design across participants, one of the single-subject research designs, was employed. Data collected throughout the study were analyzed using visual analysis techniques. The findings indicate that virtual manipulatives were effective in helping students acquire multiplication skills. Furthermore, it was observed that the acquired skills could be generalized across different settings.
BARRETT TAKSONOMİSİ İLE TÜRKÇE ÖĞRETMENLERİNİN LGS SORU YORDAMA BECERİSİNİN GELİŞTİRİLMESİ
IMPROVING THE LGS QUESTION ANSWERING SKILLS OF TURKISH TEACHERS WITH BARRETT TAXONOMY
Yazar: Dursun, Hikmet; Durukoğlu, Salim
Dergi: Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 50, 2025
Anahtar kelimeler: Turkish Education ; Türkçe Eğitimi ; Barrett Taksonomisi,LGS,Türkçe Soruları,Soru Yordama,Hizmetiçi Eğitim ; Barrett Taxonomy,HSEE,Turksih Questions,Question-Prediction,Inservice Training

Bu araştırmanın amacı Barrett Taksonomisi’ne uygun olarak Türkçe öğretmenlerinin üst düzey düşünme becerisine yönelik soru yordama becerilerinin geliştirilmesidir. Bu amacı gerçekleştirmek için nitel araştırma desenlerinden “temel nitel araştırma” deseni kullanılmıştır. Araştırmanın işlem basamakları eylem araştırmasına göre, veri analizi ise içerik analizi yaklaşımına göre düzenlenmiştir. Araştırmada Barrett Taksonomisi’ne uygun olarak öğretmenlerin üst düzey düşünme becerilerine yönelik soru yordama becerilerini geliştirmek için hizmetiçi eğitim kurs programı geliştirilmiş ve MEB onayı almıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında ise 30 saatlik hizmetiçi eğitim kursu 19 Türkçe öğretmeninden oluşan katılımcı grubuna uygulanmıştır. Eğitim öncesi ve sonrası katılımcıların yordadıkları LGS Türkçe soruları Barrett Taksonomisi’ne göre değerlendirilmiştir. Hizmetiçi eğitim öncesi Türkçe öğretmenlerinin yordadıkları LGS sorularının taksonominin alt düzey basamaklarına hitap ettiği ortaya çıkmıştır. Hizmetiçi eğitim kursu sonrası ise öğretmenlerin yordadıkları soruların taksonominin üst düzey basamaklarına hitap ettiği ve katılımcıların LGS Türkçe sorularının taksonomi düzeyleriyle aynı düzeyde soru yazabildikleri ortaya çıkmıştır.

The purpose of this research is to develop question prediction skills of Turkish teachers towards higher-level thinking skills in accordance with Barrett's Taxonomy. To achieve this purpose, the "basic qualitative research" design, one of the qualitative research designs, has been used. The process steps of the research have been organized according to action research, and the data analysis has been organized according to the content analysis approach. In the research, an in-service training course program has been developed in order to develop question prediction skills of teachers towards higher-order thinking skills in accordance with Barrett's Taxonomy and has been approved by the Ministry of National Education. In the second stage of the research, a 30-hour in-service training course has been applied to a participant group consisting of 19 Turkish teachers. The LGS Turkish questions predicted by the participants before and after the training have been evaluated according to Barrett's Taxonomy. It has been revealed that the LGS questions predicted by Turkish teachers before in-service training addressed the lower level levels of the taxonomy. After the in-service training course, it has been revealed that the questions predicted by the teachers addressed the upper levels of the taxonomy and that the participants have been able to write questions at the same level of taxonomy as the LGS Turkish questions.
2024 YENİLENEN ÖĞRETİM PROGRAMINDA 21. YÜZYIL YETERLİLİKLERİ: YAPAY ZEKÂ DESTEKLİ BİR ANALİZ
21ST CENTURY COMPETENCİES İN THE 2024 RENEWED CURRİCULUM: AN AI-SUPPORTED ANALYSİS
Yazar: Özmen, Erhan
Dergi: Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 50, 2025
Anahtar kelimeler: Curriculum and Instration (Other) ; Eğitim Programları ve Öğretim (Diğer) ; 21. Yüzyıl becerileri,Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli,eğitim programı değerlendirme,yapay zekâ destekli analiz ; 21st Century Skills,Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli,curriculum evaluation,ai-assisted analysis

Bu çalışma, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) ortak metni ile 21. yy. becerilerinin uyumunu incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, yeni öğretim programının, P21 çerçevesinde belirlenen becerilere ne ölçüde uyum sağladığı araştırılmıştır. Araştırma P21 kapsamında yaşam ve kariyer becerileri, öğrenme ve yenilikçi beceriler ile bilgi, medya ve teknoloji becerileri üzerinde durmuştur. Nitel araştırma yaklaşımlarından doküman analizine uygun olarak yürütülen araştırmada Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan TYMM ortak metni ile P21 becerileri incelenmiştir. Veriler, yapay zekâ destekli terim sıklığı analizi (TFA) yöntemiyle analiz edilmiş, dokümanlarda geçen anahtar terimler ve kullanım sıklıkları tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra 21. yy. yeterliliklerini temsil eden kelimelerin ortak metinde geçtiği bağlamlar belirlenmiştir. Ayrıca, uzmanlar tarafından betimsel analiz yapılarak bulguların doğrulanması sağlanmıştır. Sonuçlar, TYMM'nin en fazla esneklik ve uyum, liderlik ve sorumluluk ile iletişim ve iş birliği becerilerine vurgu yaptığını göstermektedir. Bununla birlikte, medya okuryazarlığı ve bilgi-iletişim teknolojileri becerilerinin doğrudan kullanılmadığı, ancak ilgili alt becerilere yer verildiği tespit edilmiştir.

This study aims to examine the alignment of the 21st century skills with the common text of the Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM). The study investigates to what extent this new curriculum, complies with the skills identified in the P21 framework. Under P21, the research focused on life and career skills, learning and innovative skills, and information, media and technology skills. In the study, which was conducted in accordance with document analysis, one of the qualitative research approaches, the common text of TYMM published by the Ministry of National Education and P21 skills were examined. The data were analyzed with artificial intelligence supported term frequency analysis method (TFA), and the key terms and their frequency of use in the documents were determined. In addition, the contexts in which the words representing 21st century competencies appear in the common text were identified. In addition, a descriptive analysis was conducted by experts to verify the findings. The results show that the TYMM emphasizes flexibility and adaptability, leadership and responsibility, and communication and collaboration skills the most. However, it was found that media literacy and information-communication technologies skills were not directly used, but related sub-skills were included.
SOSYAL MEDYADA PAYLAŞAN EBEVEYNLİK: ERGENLERİN ARABULUCULUK STRATEJİLERİNİN AİLE İÇİ İLİŞKİLERE ETKİSİ
SOCIAL ON SOCIAL MEDIA: THE IMPACT OF ADOLESCENTS’ MEDIATION STRATEGIES ON FAMILY RELATIONSHIP
Yazar: Kındap Tepe, Yeliz; Akgöz, Güleycan; Demiroğlu, Zeliha
Dergi: Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. AİLE YILI ÖZEL SAYISI, 2025
Anahtar kelimeler: Family Psychology ; Aile Psikolojisi ; Adolescent mediation strategies,sharenting,digital parenting ; Ergen arabuluculuğu stratejileri,paylaşan ebeveynlik,dijital ebeveynlik

Bu çalışma, ergenlerin paylaşan ebeveynlerine yönelik arabuluculuk stratejilerinin, sosyal medya paylaşımlarından kaynaklanan aile içi çatışmalar üzerindeki aracılık etkisini incelemektedir. Araştırma kapsamında, Ergen Arabuluculuk Stratejileri Ölçeği Türkçeye uyarlanarak psikometrik özellikleri değerlendirilmiş; ergenlerin arabuluculuk stratejileri cinsiyet ve sınıf düzeyine göre analiz edilmiştir. Toplamda 432 lise öğrencisiyle yürütülen çalışmada, kız ergenlerin erkeklere kıyasla daha fazla arabuluculuk stratejisi kullandığı, ayrıca üst sınıf düzeyindeki ergenlerin bu stratejileri daha sık benimsediği bulunmuştur. Bulgular, ergenlerin ebeveynlerine sınırlar koyarak dijital mahremiyetlerini korumaya çalıştıklarını ve bu süreçte aile içi ilişkileri etkileyebilecek çatışmalar yaşandığını göstermektedir. Çalışma, dijital çağda çocuk ve ebeveyn rollerindeki değişimi anlamaya katkı sunarken, dijital mahremiyet, kuşaklar arası iletişim ve aile içi dengeyi sağlama açısından eğitim ve farkındalık çalışmalarına ihtiyaç olduğunu vurgulamaktadır.

The study focuses on the mediating role of adolescents’ mediation strategies toward sharenting and family conflicts. In the conrext of the study, the Adolescent Mediation Strategies Scale was adapted into Turkish, and its psychometric properties were evaluated. In addition, adolescents’ mediation strategies were analyzed based on gender and grade level. Conducted with a total of 432 high school students, the study revealed that female adolescents employed mediation strategies more frequently than their male peers, and those in higher grade levels adopted these strategies more often. The findings indicate that adolescents attempt to protect their digital privacy by setting boundaries for their parents, which can lead to conflicts affecting intra-family relationships. This study contributes to understanding the changing roles of adolescents and parents in the digital age and highlights the need for educational and awareness programs that promote digital privacy, intergenerational communication, and the maintenance of family balance.
AİLE POLİTİKALARINDA ÇİFTE HEDEF PARADOKSU: TÜRKİYE’DE KADIN İSTİHDAMI VE DOĞURGANLIK İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR ANALİZ (2020-2024)
THE DUAL-GOAL PARADOX IN FAMILY POLICIES: AN ANALYSIS OF THE RELATIONSHIP BETWEEN FEMALE EMPLOYMENT AND FERTILITY IN TÜRKİYE (2020–2024)
Yazar: Türköz, Şükrü
Dergi: Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. AİLE YILI ÖZEL SAYISI, 2025
Anahtar kelimeler: Family Sociology ; Aile Sosyolojisi ; Aile Politikaları,Kadın İstihdamı,Doğurganlık ; Family Policies,Female Employment,Fertility

Bu çalışma, Türkiye’de aile yapısının geçirdiği dönüşümü, özellikle kadın istihdamı ve doğurganlık oranları arasındaki ilişki ekseninde ele almaktadır. Cumhuriyetin kuruluşundan itibaren devletin izlediği aile ve nüfus politikaları Türkiye’de ailenin siyasal bir nesne olarak görülmesine yol açmıştır. Bu çerçevede siyasal iktidarlar aile kurumuna daima önem vermişler, dönemsel olarak kimi zaman anti-natalist kimi zaman da pro-natalist politikalar izlemişlerdir. Çalışmada özel olarak son yıllarda aile politikaları bağlamında kadınların iş gücüne katılımını teşvik eden düzenlemeler ile doğurganlık oranlarını artırmaya dönük politikaların eşzamanlı yürütülmesinin yarattığı yapısal gerilim, ulusal ve uluslararası literatür ışığında tartışılmaktadır. Bu bağlamda, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine dayalı olarak 81 il düzeyinde son beş yılın (2020-2024) verilerini kapsayan kadın istihdam oranları ve toplam doğurganlık hızları kullanılarak bir korelasyon analizi gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda, kadın istihdam oranları ile doğurganlık hızları arasında güçlü ve negatif yönlü bir ilişki olduğu (r =-0,763; p

This study examines the transformation of the family structure in Turkey, focusing particularly on the relationship between female employment and fertility rates. Since the foundation of the Republic, the state’s approach to family and population policies has positioned the family as a political object in Turkey. In this context, political authorities have consistently attached importance to the family institution, periodically implementing either antinatalist or pronatalist policies. Specifically, this study discusses, in light of national and international literature, the structural tension arising from the simultaneous implementation of policies aimed at promoting women’s participation in the labor force and increasing fertility rates in recent years. In this regard, a correlation analysis was conducted using the Turkish Statistical Institute (TÜİK) data on female employment rates and total fertility rates across 81 provinces for the last five years (2020–2024). The analysis revealed a strong and negative relationship (r =-0.763; p
KADIN, AİLE VE MEDENİYET: DOĞU VE BATI TOPLUMLARININ KÜLTÜREL VE SİYASAL TEMELLERİNE FELSEFİ BİR SORGULAMA
WOMAN, FAMİLY, AND CİVİLİZATİON: A PHİLOSOPHİCAL INQUİRY İNTO THE CULTURAL AND POLİTİCAL FOUNDATİONS OF EASTERN AND WESTERN SOCİETİES
Yazar: Bakış, Mehmet Latif
Dergi: Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. AİLE YILI ÖZEL SAYISI, 2025
Anahtar kelimeler: Sociology of Family and Relationships ; Aile ve İlişkiler Sosyolojisi ; History of Philosophy,Family,Women,Civilization ; Felsefe Tarihi,Aile,Kadın,Medeniyet,Doğu ve Batı

Metin, insanlık tarihinin merkezinde yer alan ailenin, bireyin şekillenmesindeki ve dolayısıyla toplum ile devlet yapısının oluşumundaki temel rolünü vurgular. Aile, bireyin ilk deneyim alanı olarak sadece duygusal değil, epistemik, etik, politik ve teolojik boyutlarıyla da belirleyicidir. Toplum ve devlet, bireyler eliyle inşa edilirken; bireyler de ailede biçimlendiğinden, aile kurumu bu yapıların en temel zeminini oluşturur. Bu bağlamda ailenin korunması, yalnızca bireyin değil, bütün bir toplumsal yapının korunması anlamına gelir. Çalışma, ailenin merkezinde kadının (annenin) rolünün belirleyici olduğunu vurgulayarak, kadına verilen değerin ailenin ve toplumun değerini de yansıttığını belirtir. Bu çerçevede çalışma, Doğu ve Batı toplumlarının aileye bakışlarını, kadına dair yaklaşımları üzerinden karşılaştırmayı amaçlar. Kadın, aile, birey ve toplum ilişkileri ekseninde yürütülen bu analiz, aynı zamanda kültürel ve politik yapıların da izini sürerek Doğu ile Batı arasındaki temel farkları ortaya koymayı hedeflemektedir.

This text emphasizes the fundamental role of the family in shaping the individual, thereby forming the foundation of both society and the state. As the individual’s first experiential sphere, the family is not only emotionally formative but also defines epistemic, ethical, political, and theological dimensions. Since societies and states are shaped by individuals—and individuals are, in turn, shaped within families—the family institution represents the essential groundwork of societal structures. Accordingly, protecting the family is regarded as vital to preserving the broader fabric of society and the state. Central to this structure is the woman (mother), whose role is portrayed as decisive. The value attributed to women is seen as reflective of the value placed on the family and, by extension, the society itself. In this context, the study aims to compare Eastern and Western perspectives on the family by examining their respective views on women. Through this lens, the analysis seeks to reveal the broader cultural and political landscapes that emerge from the interrelations of women, family, individual, and society in these two civilizational spheres.
EVLİLİK KALİTESİNDE BAĞLANMA YARALANMALARI İLE BENLİĞİN FARKLILAŞMASININ ROLÜ
THE ROLE OF ATTACHMENT INJURIES AND DIFFERENTIATION OF SELF IN MARITAL QUALITY
Yazar: Tönbül, Özgür
Dergi: Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. AİLE YILI ÖZEL SAYISI, 2025
Anahtar kelimeler: Family Counseling ; Aile Danışmanlığı ; Family Psychology ; Aile Psikolojisi ; Bağlanma Yaralanmaları,Evlilik Kalitesi,Benliğin Farklılaşması ; Attachment Injuries,Marital Quality,Differentiation of Self

Bu çalışmanın amacı, evli bireylerde bağlanma yaralanmaları ile evlilik kalitesi arasındaki ilişkide benliğin farklılaşmasının aracılık rolünü incelemektir. Çalışmaya, uygun örnekleme yöntemiyle seçilen 269 (189 Kadın, 80 Erkek) evli birey katılmıştır. Veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Benliğin Ayrımlaşması Ölçeği, Evlilikte Bağlanma Yaralanmaları Ölçeği ve Evlilik Kalitesi Ölçeği kullanılmıştır. Veri analizi SPSS 26 ve AMOS 23 programları ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada oluşturulan modelin uyum değerleri mükemmel bir uyum göstermiştir (X2/sd=.110, NFI=.995, CFI=1.000, IFI=1.00, RMSEA=.000). Sonraki korelasyon analizinde, yordayıcı değişkenler ile yordanan değişken arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki gözlemlenmiştir (p

This study aims to examine the mediating role of self-differentiation in the relationship between attachment injuries and marital quality among married individuals. A total of 269 married individuals (189 women and 80 men) were selected using appropriate sampling methods to participate in the study. The data collection tools included the Personal Information Form, the Self-Differentiation Scale, the Attachment Injuries in Marriage Scale, and the Marriage Quality Scale. Data analysis was performed using SPSS 26 and AMOS 23. The model developed in this study exhibited excellent fit values (X²/df = .110, NFI = .995, CFI = 1.000, IFI = 1.000, and RMSEA = .000). Subsequent correlation analysis revealed a significant positive relationship between the predictor and predicted variables (p < .01). Regression analysis revealed that a low score on attachment injuries significantly predicted marital quality (β = .13, p < .01). However, the effect of attachment injuries on marital quality was found to disappear when the self-differentiation variable was included in the model. Thus, self-differentiation was found to play a full mediating role in the relationship between attachment injuries and marital quality. The results were discussed in light of the literature.