Kolektif Kimlik Farkındalığının Oluşmasında Sivil Toplum Örgütlerinin Rolü: Havle Kadın Derneği Örneği
The Role of Civil Society Organizations in Creating Collective Identity Awareness: The Case of Havle Women's Association
Yazar: Uslu, Cansel; Doğanyılmaz Duman, Didem
Dergi: Mülkiye Dergisi, Vol. 48 No. 4, 2024
Anahtar kelimeler: Gender and Politics ; Toplumsal Cinsiyet ve Siyaset ; Kimlik,Din,Sivil Toplum,Feminizm,Havle Kadın Derneği ; Identity,Religion,Civil Society,Islamic Feminism,Havle Women’s Association.

Kimliklerin, zamana ve mekâna bağlı olarak inşa edilmesi, bireylerin birçok farklı kimlik bileşenine sahip olmasını beraberinde getirmektedir. Bu iç içe geçmiş yapı içerisinde farklı etkileşimlere bağlı olarak belirli kimliklerin veya kimliğin ön plana çıkabileceğini söylemek mümkündür. Söz konusu iç içe geçmişlik içerisinde herhangi bir aidiyet olsun/olmasın dini kimlik, kişinin hayata karşı bakışını yönlendiren sosyolojik bir gerçekliktir. Dini kimlik vurgusu, bu çalışma kapsamında ele alınan derneğin incelenmesi bakımından önemlidir. Zira Havle, kolektif kimliğini dini referans, ideoloji ve cinsiyet üzerinden tanımlamasıyla Müslüman, feminist ve kadın olduklarını vurgulamaktadır.Dolayısıyla bu çalışmada, Türkiye’de ilk Müslüman feminist kadın derneği olan Havle Kadın Derneği’nin kendi örgüt kimliğini dini bir referans üzerinden tanımlamasından ve üyelerinin de bu dini referans kapsamında bir araya gelmesinden hareketle, örgütün kendi dayanışma unsurlarının hangi çerçevede oluştuğu üzerine odaklanılmıştır. Çalışmanın referans noktasını ise hem dindar hem feminist kesim tarafından önemli bir ihtilaf alanı haline gelen İstanbul Sözleşmesi oluşturmaktadır. Bu doğrultuda Havle Kadın Derneği’nin ilgili tartışmalara Müslüman feminist perspektifinden nasıl katkı sağladığının açıklanması amacıyla örgütün internet sitesindeki çalışmaları etkinlik ve yayınlar olmak üzere iki kategoriye ayrılmış, nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi aracılığıyla ilgili içerikleri üreten aktörlerin tutumları ve bu tutumların hangi kimlik bileşenlerinden ne derece etkilendikleri incelemeye alınmıştır. Çalışmanın önemi ve özgünlüğü hem dindar hem seküler kesim tarafından önemli bir ihtilaf konusu haline gelen İstanbul Sözleşmesi’ne, Müslüman feminist kimliği ile Havle’nin ilgili tartışmalara nasıl katkı sağladığına odaklanmasıdır. Çalışmada, dindar kesim tarafından İstanbul Sözleşmesi’nin “Müslüman aile hayatına” uygun olmadığı görüşüne karşılık, Müslüman kimliği ile Havle’nin nasıl bir söylemde bulunduğu analiz edilmiştir. Böylelikle Müslüman feminist bir sivil toplum örgütünün İstanbul Sözleşmesi’ne dönük etkinlikleri ve yayınları analiz edilerek literatürdeki boşluğun doldurulması hedeflenmiştir. Sonuç olarak, Havle Kadın Derneği’nin Müslüman feminist kimliği ile ihtilaflı kimlik bileşenlerinin kesişim kümesinde yer alarak İstanbul Sözleşmesi’ne destek verdiğini, dini kimlik aracılığı ile kadın hakları mücadelesine ve feminizmin yerelleşmesine katkıda bulunduğunu, farklı inanç, kültür ve ideoloji gözetmeksizin dayanışma ağlarını sürdürdüğünü söylemek mümkündür.

The construction of identities depending on the time and place provides individuals with various identities. It is possible to claim that within this nested structure, a certain identity or identities can come to the front in accordance with different interactions. Amongst the entire identity components, religious identity is a sociological reality that directs one’s view of life, whether it possesses any bound to any religion or not. The emphasis on religious identity is important for examining the association discussed within the scope of this study. Because Havle emphasizes that they are Muslims, feminists and women by defining their collective identity through religious reference, ideology and gender.Therefore, the study focuses on the framework in which the organization’s own solidarity elements are formed, considering that Havle Women’s Association, the first Muslim feminist women’s association in Türkiye, defines its organizational identity through a religious reference and its members come together within the scope of this religious reference. The reference point of the study is the Istanbul Convention, which has become an important area of controversy for both religious and feminist groups. In this regard, it has been researched how Havle contributed to the discussions from the Muslim feminist perspective. The study was analyzed through a qualitative research method, content analysis, by categorizing Havle’s studies on its website into two categories as activities and publications. Thus, the importance and originality of the study is that it focuses on the Istanbul Convention, which has become a significant issue of controversy for both religious and secular groups, and how Havle contributed to the relevant discussions with its Muslim feminist identity. In the study, it was analyzed that the Istanbul Convention was not seen as suitable for “Muslim family life” by the religious segment, and what kind of expression Havle took part in with its Muslim identity. Thus, it was aimed to fill the gap in the literature by analyzing the ongoing activities and publications of a Muslim feminist non-governmental organization regarding the Istanbul Convention. As a result, it is possible to say that Havle supports the Istanbul Convention with its Muslim feminist identity, contributes to the struggle for women’s rights and the localization of feminism through its religious identity, and maintains solidarity networks regardless of different beliefs, cultures and ideologies.