YASSIADA YARGILAMALARI ESNASINDA CELAL BAYAR’IN MAL VARLIĞINA DAİR AÇILAN DAVA KAPSAMINDA TUTULAN RAPORLAR
REPORTS FILED DURING THE YASSIADA PROCEEDINGS REGARDING THE ASSETS OF CELAL BAYAR
Yazar: Geniş, Kaan Cem
Dergi: Atatürk Dergisi, Vol. 9 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Celal Bayar,Demokrat Parti,Yassıada Mahkemeleri,27 Mayıs Darbesi ; Celal Bayar,Democratic Party,Courts of Yassiada,Revolution of 27 May

1950-1960 yılları arasında iktidarda bulunan Demokrat Parti, 27 Mayıs askeri müdahalesinin ardından iktidardan düşürülmüştür. Sabık iktidar, Milli Birlik Komitesi tarafından oluşturulmuş olan Yüksek Adalet Divanı tarafından Yassıada’da yargılanmıştır. Bu yargılamalar sırasında sanıklara pek çok suçlar ithaf edilmiştir. Sabık Cumhurbaşkanı Celal Bayar’ın yargılandığı davalardan biri de “Gayrimeşru Servet İktisabı” adlı davadır. Bu davanın esas konusunu Demokrat Partili idarecilerin iktidarları boyunca nüfuzlarını kullanarak zenginleştikleri iddiası oluşturur. Bu çalışmanın konusu da bu davanın tutanaklarından oluşturulmuştur. Dava tutanakları incelenerek Celal Bayar’ın sahip olduğu malların adedi ve takribi değeri tablolar cinsinden verilmeye çalışılacaktır. Daha sonra bu tablolar üzerinde çeşitli yorumlar ve çıkarımlar yapılacaktır. Mahkeme heyeti tarafından bu mallar üzerine oluşturulmuş olan raporlar da aktarılacaktır. Bu raporlarda Celal Bayar’ın ve yakın çevresinin 10 yıllık süre boyunca elde ettiği gelirlerin bir dökümü bulunmaktadır. Bu belgeler ışığında kişiler ve dönemin siyasi coğrafyası hakkında fikir sahibi olunması amaçlanmaktadır. Çalışma, T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi’nden elde edilen arşiv vesikaları ve çeşitli tetkik eserlere dayanmaktadır. Bu çalışma ile Cumhurbaşkanlığı mevkiinde bulunmuş olan Celal Bayar’ın, devletin gücünü kullanarak mal varlığını artırdığı iddiası incelenmiş, arşiv vesikalarının öncülüğünde olayın detaylı bir değerlendirilmesi yapılmıştır. Bu değerlendirmelerin aşamaları da çalışmanın içerisinde kendisine yer bulmuştur.

The Democratic Party, which was in power between 1950 and 1960, was ousted from power after the military intervention of 27 May. Sakit power was tried in Yassiada by the Supreme Court of Justice, which was established by the National Unity Committee. During these trials, many crimes were dedicated to the defendants. One of the cases in which convicted President Jalal Bayar was tried is the case called “illegitimate acquisition of wealth”. The main issue of this case is the claim that Democratic party administrators have enriched themselves by using their influence throughout their power. The subject of this study was also formed from the minutes of this case. By examining the proceedings, the number and approximate value of the goods owned by Celal Bayar will be given in tables. Later, various interpretations and inferences will be made on these tables. Reports created by the court on these goods will also be transmitted. In these reports, there is a breakdown of the revenues generated by Jalal Bayar and his inner circle over a 10-year period. In the light of these documents, it is aimed to have an idea about people and the political geography of the period. Study, T.C. The Presidential State Archives are based on archival documents and various investigative works obtained from the Republican archive of the presidency. In this study, the claim that Jalal Bayar, who was in the position of President, increased his assets by using the power of the state was examined and a detailed assessment of the incident was made under the leadership of archive documents. The stages of these assessments also found a place in the study.