Organlar Dile Gelince: İbrani ve Türk Edebiyatlarında Organların Münazarası ve Receb Vahyî’nin Münâzara-i A‘zâ-yı Beşer’i
When Organs Begin to Talk: Debate of Organs in Hebrew and Turkish Literatures and Receb Vahyî’s The Debate of Human Organs
Yazar: Benli, Şeyma
Dergi: FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi No. 13, 2019
Anahtar kelimeler: Receb Vahyî,Yom Tov Soriano,Abraham Ibn Ezra,Midrash Tehillim,debate,organ ; Receb Vahyî,Yom Tov Soriano,Abraham İbn Ezra,Midraş Tehillim,münazara,organ

Dünya edebiyatında organların kişileştirilerek birbirleriyle tartıştırıldığı pek çokmetin bulunmaktadır. Bunların içerisinde organların birbirlerine karşı mutlak üstünlükiddiasında bulunmalarını işleyen, üçü İbranice, biri Türkçe olmak üzere toplam dört esermevcuttur. Birincisi M.S. IX-XI. yüzyıllar arasında yazılmış olan Midraş Tehillim’deanlatılan bir hikâyede geçmektedir. Diğer iki İbranice örnek İspanya’da, XII. yüzyıldaAbraham İbn Ezra (ö. 1164) ve XV. yüzyılda Yom Tov Soriano tarafından yazıldı. Dördüncüsüise bir Osmanlı askeri olan Receb Vahyî (ö. 1923) tarafından Münâzara-i A‘zâ-yıBeşer adıyla, önce Tercümân-ı Hakîkat ve Servet-i Fünûn’un ortaklaşa çıkardığı özel birsayıda (1895/6), ardından Cerîde-i Sûfiyye’de yayımlandı (1914). Bu makalede öncelikle,organların kişileştirilmesi fikrinin kaynağı olması muhtemel fabllar incelendi. Dahasonra münazaralar tanıtılıp şekil ve muhteva açısından birbirleriyle mukayese edildi. Bumukayesenin ardından, içlerinden şimdiye kadar yayımlanmamış olan Receb Vahyî’ninmünazarası neşredildi. Yapılan incelemeler neticesinde, edebî eserlerin telif sebeplerininözgünlüğe ulaşmada önemli bir unsur olduğu anlaşıldı. Aynı temayı işleyen eserler içerisindefarklı gayelerle yazılmış eserlerin orijinalliği nasıl yakalayabildiği, bunun yanısıra aynı gayelerle yazılmış eserlerin farklı dil, din ve kültür havzalarında telif edilmişolmalarına rağmen birbirlerine nasıl benzeyebildiği bu dört metin üzerinden açıklandı.

There are many texts in the world literature in which the organs are personified anddiscussed with each other. Four works, three in Hebrew and one in Turkish, were identifiedentrated the supremacy battle of organs to each other. The first of these passes in MidrashTehillim (IX-XIth century CE). The second and third ones belong to Abraham IbnEzra and Yom Tov Soriano who both lived in Spain in the XIIth and XVth centuries CE,respectively. The last one is Münâzara-i A‘zâ-yı Beşer (The Debate of Human Organs)published firstly in a special issue of Tercümân-ı Hakîkat and Servet-i Fünûn journals in1895/6 and then in Cerîde-i Sûfiyye in 1914 by an Ottoman soldier, Receb Vahyî. In thisarticle, the fables, which is the probable source of the idea of personification of organs,has been examined. Then the debates have been introduced and compared with each otherin terms of form and content. Finally, Vahyî’s work has been published. As a result ofanalysing, it has been seen that the aim of writing were an important element in achievingthe originality. It has been explained that how achieve originality the same theme worksdue to their different writing aims as well as how resemble the works each other becauseof their same writing purpose even if they were written in different linguistic, religiousand cultural geographies