Selçuklu-Osmanlı Mimarisinde Biçim ve Işığa Katkı: Cam ve Seramik
The Contribution to Form And Light in Seljuk and Ottoman Architecture: Glass And Ceramics
Yazar: Güngör, Memduha Candan
Dergi: Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi No. 42, 2018
Anahtar kelimeler: Ceramics,Glass,Architecture,Tile ; Seramik,Cam,Mimari,Çini Kaplama

Anadolu, yüzyıllar boyunca üzerindeyaşayan toplumların kazandırdığı eşsiz kültür varlıklarıyla tüm insanlığa malolmuş önemli bir coğrafi bölgedir. Özellikle mimari alanda ve sanat alanındakaydedilen yenilikler ve gelişmeler, günümüz kültür ortamına önemli katkılarsunmaktadır. Selçuklular Anadolu’ya Çini sanatınıgetirmiştir ve özellikle mimari alandaki eserlerin günümüze kadar ulaşanörnekleri, biçim, kompozisyon ve bezeme açısından oldukça zengindir.Anadolu’nun kültür hazinesini oluşturanörnekleri kazandıran bir diğer dönem ise Osmanlı İmparatorluğu’dur.İmparatorluğun zenginliğini ve ihtişamını yansıtan unsurların en önemlilerindenbiri de mimaride ve mekân içlerinde kullanılan cam malzemedir.Türk mimarlık tarihinin kimliğinioluşturan bu iki dönemin seramik ve cam malzemeyi estetik bir unsur olarakkullanış biçimi mimari yapılara önemli katkılar sağlamıştır.Bu çalışmanın araştırma konusu Selçuklu Dönemi çiniduvar kaplamaları ve Osmanlı Dönemi cam sanatı olarak sınırlandırılmıştır. Busınırlandırmanın nedeni Anadolu’ya çiniyi ilk olarak Selçukluların getirmesi vecam malzemenin en iyi örneklerinin Osmanlı dönemi mimarisinde görülmesidir. Araştırma,Nitel ve Betimsel bir araştırma deseni ile yürütülmüştür. Konu ile ilgiliolarak öncelikle literatür taranmış, ayrıca veri toplamak amacıyla camkonusunda uzman Prof. Dr. Lale Dilbaş ile görüşmeler yapılmıştır. Ek olarakOlay-Vaka (Anekdot) Kaydı yöntemi ile konu başlığında geçen dönemlere aitmekanlardan ulaşılabilinen kadarı yerinde incelenerek gözlemin objektif birbiçimde kaydedilmesi sağlanmıştır.Araştırmanın sonucunda, Anadolu’da tarih boyuncamimari alana önemli katkılarda bulunan seramik ve cam malzemenin kullanımının,günümüzde giderek azaldığı, geçmişten gelen köklü geleneğin devamının sürdürülemediğive üretimin yozlaşma sürecine girdiği gözlemlenmiştir.

Anatolia is an important geographic region that has been accepted by allhumanity with its unique cultural assets which have been gained by thesocieties that have lived on it for centuries. Innovations and developmentsespecially in the field of architecture and art provide important contributionsto today's cultural environment.The Seljuks brought the tile art to Anatolia and particularly extantsamples of the works of architecture are rich in form, composition anddecoration.The Ottoman Empire is another period that provides the samples ofAnatolia's cultural treasure. One of the most important elements reflecting therichness and magnificence of the Empire is glass material.These two periods,which constitute the identity of Turkish architectural history, have madeimportant contributions to architectural structures by using ceramic and glassmaterials as an aesthetic element.The research subjectof this study is limited to the tiles of the Seljuk period and glass art of theOttoman period. The reason for this limitation is that the Seljuks firstbrought the tile to Anatolia and the best examples of glassware were seen inthe architecture of the Ottoman period. The research was conducted with aqualitative and descriptive research design. Firstly, the literature wassearched for, and also for the purpose of collecting data, interviews with Dr.Lale Dilbaş, a glass expert, were held. In addition, the Event-Case (Anecdote)Registration method was examined at the places mentioned in the subject area asmuch as possible and the observation record was provided objectively.At the end of theresearch it has been observed that the use of ceramic and glass materials,which have made significant contributions to the field of architecturethroughout Anatolia, has been decreasing nowadays, and the continuation of therooted tradition from the past cannot be sustained and the production has enteredthe process of degeneration.