ENFLASYON ORANI, KDV GELİRLERİ VE MEVDUAT FAİZ ORANLARI BAĞLAMINDA PARA VE MALİYE POLİTİKASININ ARAÇ VE ETKİLERİNE İLİŞKİN YENİ KANITLAR
NEW EVIDENCE ON THE INSTRUMENTS AND EFFECTS OF MONETARY AND FISCAL POLICY IN THE CONTEXT OF INFLATION RATE, VAT REVENUES AND DEPOSIT INTEREST RATES
Yazar: Kayacan, Murad; Doğdu, Ali
Dergi: Akademik Hassasiyetler, Vol. 11 No. 25, 2024
Anahtar kelimeler: Microeconomics (Other) ; Mikro İktisat (Diğer) ; Johansen Eşbütünleşme,VECM Analizi,KDV,Mevduat Faizi,Enflasyon ; Johansen Cointegration,VECM Analysis,VAT,Deposit Interest,Inflation

Ekonomi literatüründe piyasa başarısızlıklarında ve konjonktürel dalgalanmalar sonucu oluşan problemlerde bazı temel araçların uzunca bir süredir kullanılageldiği görülebilmektedir. Ortodoks ve heteredoks iktisadi okulların tercihleri farklı olmakla beraber ağırlıklı olarak tercih edilen Ortodoks yaklaşımda, enflasyonist bir dönemde talebi daraltıcı etki oluşturacak para ve maliye politikaları uygulamada bulunurken, tam tersi olarak deflasyonist bir dönemde ise genişletici etkiler içeren politikalara yönelim artmaktadır. Bunun dışında bir de bağımsız merkez bankaları ile para politikası araçları kullanılarak da ekonomiye çeşitli nedenlerden dolayı müdahalede bulunulabilmektedir. Bu çalışma 1985-2022 yılları arasında Türkiye'de Katma Değer Vergisi (KDV) gelirleri, mevduat faiz oranları ve enflasyon oranları arasındaki ilişkiyi incelenmiştir. Johansen eşbütünleşme ve VECM modeli kullanılarak analiz edilen verilerin uzun dönemde durağan ve eşbütünleşmeye olduğu gözlemlenmiştir. VECM sonuçlarına göre, enflasyon oranlarındaki bir değişimin 2,5 yıl içinde uzun dönem dengesine ulaşabildiğini, KDV gelirlerindeki bir değişimin yaklaşık 1,3 yıl sürdüğünü ve mevduat faiz oranlarındaki bir değişimin dengeye ulaşmasının yaklaşık 10 ay sürdüğünü göstermektedir. Uzun dönem denklemi, enflasyon oranlarındaki %1'lik bir düşüşün KDV gelirlerini %0,003 ve mevduat faiz oranlarını %0,49 oranında etkilediğini göstermektedir. KDV gelirlerindeki %1'lik bir düşüş, enflasyon oranı ve mevduat faiz oranları üzerinde negatif bir etkiye sahiptir. Öte yandan, enflasyon ile KDV gelirleri ve mevduat faiz oranları arasında ve KDV gelirlerinden enflasyon ve mevduat faiz oranlarına doğru çift yönlü nedensellik olduğu saptanmıştır.

In the economic literature, some basic tools are used in market failures and problems arising from cyclical fluctuations. Orthodox and heterodox economic schools have different preferences. In the generally preferred orthodox approach, monetary and fiscal policies that will have a contractionary effect on demand are implemented in an inflationary period, while on the contrary, in a deflationary period, the tendency towards policies with expansionary effects increases. Apart from this, the economy could be intervened for various reasons by using independent central banks and monetary policy instruments. This study examined the relationship between Value Added Tax (VAT) revenues, deposit interest rates and inflation rates in Türkiye between 1985 and 2022. It was observed that the data analyzed using the Johansen cointegration and VECM model were stationary and cointegrated in the long term. VECM results show that a change in inflation rates could reach long-run equilibrium within 2.5 years, a change in VAT revenues takes approximately 1.3 years, and a change in deposit interest rates takes approximately 10 months to reach equilibrium. The long-run equation shows that a 1% decrease in inflation rates affects VAT revenues by 0.003% and deposit interest rates by 0.49%. A 1% decrease in VAT revenues has a negative impact on the inflation rate and deposit interest rates. On the other hand, it has been determined that there is a bidirectional causality between inflation and VAT revenues and deposit interest rates, and from VAT revenues to inflation and deposit interest rates.