LİNYİT İŞLETMELERİ VE TERMİK SANTRALİN ARDINDAN SOMA’DA DEĞİŞEN ÇEVRE, KENT VE KİMLİK
Changing  environment, city and identity in Soma after lignite extraction and thermal  power plant
Yazar: Karadağ, Arife
Dergi: Ege Coğrafya Dergisi, Vol. 15 No. 1-2, 2015
Anahtar kelimeler: Soma, kentsel dinamikler, linyit işletmeleri, termik santral, arazi degredasyonu, kömür kenti, sosyo-ekonomik dönüşüm, kentsel kimlik

Bu makale, Ege Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğünce desteklenen ve 2005 Mayıs ayında “Coğrafi Değerlendirmelerle Soma’da Değişen Çevre Kent ve Kimlik” adıyla kitaba dönüşen proje çalışmasının (Karadağ, 2005) genişletilmiş özeti niteliğindedir. Araştırmada, Batı Anadolu’da Manisa ilinin ekonomik göstergeler itibarıyla en dikkat çekici yerleşmelerinden olan Soma ilçesinin; mevcut fiziki çevre potansiyeli, gelişen ekonomik faaliyetleri ve değişen sosyoekonomik yapısı üzerinde coğrafi değerlendirmelerde bulunulmuştur.Soma’da fiziksel çevre, kuzeydoğu ve güneybatısındaki açık kömür havzalarında süren linyit çıkarımı ve kent merkezinin hemen yakınında faaliyetini sürdüren termik santralin etkisiyle büyük ölçüde değişime uğramıştır. Bu değişim kenti ve çevresini, orman alanlarının tahribinden tarım alanlarının verimliliğini yitirmesine, toprak ile yeraltı ve yerüstü su kirliliğinden hava kirliliğine kadar birçok çevre sorunu ile yüz yüze bırakmıştır. Ancak, söz konusu değişim, bir yandan Soma’nın fiziksel çevresinde, amaç dışı kullanımdan kaynaklanan bir dizi soruna yol açarken, diğer yandan kentin sosyo-ekonomik yapısını da önemli ölçüde etkilemiş ve Soma’yı kentsel yaşam eğilimleri, beklentileri farklı yeni bir kentli nüfus görünümüne kavuşturmuştur.Özetle, linyit işletmeleri ve termik santralin ardından Soma’nın değişen çevre ve kent dokusunu konu alan bu çalışmada, tüm bu değişimler ve sorunlar etkili coğrafi faktörler ışığında ele alınmıştır. Yerel dinamiklerin etkisi ile şekillenen yeni kent profili, yörede yapılan alan çalışmalarından elde edilen verilere göre değerlendirilmiştir.Anahtar sözcükler : Soma, kentsel dinamikler, linyit işletmeleri, termik santral, arazi degredasyonu, kömür kenti, sosyo-ekonomik dönüşüm, kentsel kimlik.

This paper is a summary of a research project “Changing Environment, City and Identity in Soma with the Geographical Evaluations” that was issued as a book (Karadağ, 2005) on May 2005. In this research, Soma (Manisa) as one of the most remarkable districts in the West Anatolia in terms of economical figures is evaluated with its spatial potentials improving economical activities and changing socio-economical structure. Owing to the open coal basins and lignite extraction in the northeast and southwest of the district along with the surpassing impact of the Thermal Power Plant near the city centre, Soma has been changed adversely on a large scale. This change has introduced some environmental problems into the district such as the devastation of the forestry land, the infertility of farming land, soil, water and air pollution. Even though the change under discussion has led to many problems to deal with, it has also influenced its socio-economical structure to a large extent and revealed a new type of inhabitants having different life expectations and aims.In conclusion, changing environment and city structure within the context of lignite processing and thermal station establishment in Soma are discussed through the effective geographical factors. The new city profile formed by the local dynamics in question is evaluated according to the data obtained by the on-site studies made in the neighbourhood. Key words: Soma, urban dynamics, coal basin, thermal power plant, land degradation, socioeconomical transformation, urban identity.