ÇUVAŞ YAZAR ALEKSANDIR ARTEMYEV’İN “ÇUVAŞ KIZI SALAMBİ” ROMANI ÜZERİNE BİR İNCELEME
ÇUVAŞ YAZAR ALEKSANDIR ARTEMYEV’İN “ÇUVAŞ KIZI SALAMBİ” ROMANI ÜZERİNE BİR İNCELEME
Yazar: Karakuş, Ertuğrul
Dergi: İdil Ural Araştırmaları Dergisi, Vol. 1 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Literary Studies ; Edebi Çalışmalar ; Türk Dünyası Edebiyatı,roman,Çuvaş Edebiyatı,Aleksandır Artemyev,Çuvaş Kızı Salambi

Aleksandır Artemyev tarafından 1956’da “Salambi”adıyla yayınlanmış olan roman, “Çuvaş Kızı Salambi” adıyla 2019 yılında TürkiyeTürkçesine aktarılmıştır. Eser, tam bir dönem romanıdır ve ağırlıklı olarak2.Dünya Savaşı’nın hemen sonrasına denk gelen dönemi Çuvaş toplumu özelinde elealır. Romanın kahramanı Salambi, savaşın bütün yıkıcı sonuçlarına, hatta savaşöncesinde Türk topluluklarının üzerinden adeta bir silindir gibi geçen“repressiya”da babasını kaybetmiş olmasına rağmen, hayatın/dönemin bütün zorluklarıylave toplum baskısıyla mücadele eder ve kişiliğiyle “Savaş sonrası dönemde idealbir Çuvaş Kızı”dır.  Yazarharicen, dönemin her türlü insan yapısını etkili, canlı ve yer yer esprili birüslupla esere alır. Geçmişte devlet tarafından büyük haksızlıklara uğrayıpkatledilenler, en yakınları bu haksızlıklara uğrasa da hem kolhoz için hem deyağadığı ülke için fedakârca çalışanlar, dedikodularla bu çalışkan insanlarıyıpratmaya çalışan çıkarcı tipler, çok kültürlü ortamda Çuvaşkültürünün/milliyetinin korunması çabalarına destek vermediği gibi bu kültürüküçümseyen “mankurt” tıynetli sözde aydınlar, bu sahte aydınlara menfaatleriiçin boyun bükenler, son derece etkili cümlelerle konuşturularak okuyucugözünde canlandırılmıştır. Eserinbir diğer başarısı da kurgu ve olay örgüsünün sıradışı bir çekilde sıralanış(syuzhet) çabasındadır. Salambi’nin evlat edindiği çocuğu köye getirdiği vededikoduların yayılmaya başladığı bölümün romanın en başına alınmasıyla yazardüğümü en başta atar ve okuyucuyu sonraki bölümleri merak etmeye yönlendirir. Sonuçolarak; Çuvaş KızıSalambi romanının, gerek etkili olay örgüsü, gerek folklor unsurlarına sıkçayer vermesi ve gerekse de dönemin bütün insan tiplerini canlı ifadelerle tasviretmesiyle, 2. Dünya Savaşı sonrası döneme ait en önemli Çuvaş edebiyatıürünlerinden olduğunu söyleyebiliriz.

Aleksandır Artemyev tarafından 1956’da “Salambi”adıyla yayınlanmış olan roman, “Çuvaş Kızı Salambi” adıyla 2019 yılında TürkiyeTürkçesine aktarılmıştır. Eser, tam bir dönem romanıdır ve ağırlıklı olarak2.Dünya Savaşı’nın hemen sonrasına denk gelen dönemi Çuvaş toplumu özelinde elealır. Romanın kahramanı Salambi, savaşın bütün yıkıcı sonuçlarına, hatta savaşöncesinde Türk topluluklarının üzerinden adeta bir silindir gibi geçen“repressiya”da babasını kaybetmiş olmasına rağmen, hayatın/dönemin bütün zorluklarıylave toplum baskısıyla mücadele eder ve kişiliğiyle “Savaş sonrası dönemde idealbir Çuvaş Kızı”dır.  Yazarharicen, dönemin her türlü insan yapısını etkili, canlı ve yer yer esprili birüslupla esere alır. Geçmişte devlet tarafından büyük haksızlıklara uğrayıpkatledilenler, en yakınları bu haksızlıklara uğrasa da hem kolhoz için hem deyağadığı ülke için fedakârca çalışanlar, dedikodularla bu çalışkan insanlarıyıpratmaya çalışan çıkarcı tipler, çok kültürlü ortamda Çuvaşkültürünün/milliyetinin korunması çabalarına destek vermediği gibi bu kültürüküçümseyen “mankurt” tıynetli sözde aydınlar, bu sahte aydınlara menfaatleriiçin boyun bükenler, son derece etkili cümlelerle konuşturularak okuyucugözünde canlandırılmıştır. Eserinbir diğer başarısı da kurgu ve olay örgüsünün sıradışı bir çekilde sıralanış(syuzhet) çabasındadır. Salambi’nin evlat edindiği çocuğu köye getirdiği vededikoduların yayılmaya başladığı bölümün romanın en başına alınmasıyla yazardüğümü en başta atar ve okuyucuyu sonraki bölümleri merak etmeye yönlendirir. Sonuçolarak; Çuvaş KızıSalambi romanının, gerek etkili olay örgüsü, gerek folklor unsurlarına sıkçayer vermesi ve gerekse de dönemin bütün insan tiplerini canlı ifadelerle tasviretmesiyle, 2. Dünya Savaşı sonrası döneme ait en önemli Çuvaş edebiyatıürünlerinden olduğunu söyleyebiliriz.