Kuluçka Döneminde Embriyo Gelişimini Etkileyen Çevresel Faktörler: Isı, Gaz Kompozisyonu, Oksidatif Yanıtlar ve Uygulamalı Yöntemler
Environmental Factors Affecting Embryo Development During Incubation: Temperature, Gas Composition, Oxidative Responses and Applied Methods
Yazar: Ezgin, Neriman; Çevik, Özge Selin; Kurşun, Kadriye; Baylan, Mikail
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 34 No. 4, 2025
Anahtar kelimeler: Neurosciences (Other) ; Sinirbilim (Diğer) ; Embryonic development,ıncubation,egg,oxidative stress,thermal stress ; Embriyonik Gelişim,Oksidatif Stres,Termal Stres,Kulucka,Yumurta

Embriyonik gelişim süreci, çevresel koşullara son derece duyarlıdır. Gelişen organizma, çevresel taleplere karşı fizyolojik ve biyokimyasal uyum mekanizmaları geliştirerek yaşamını sürdürmeye çalışır. Bu süreçte karşılaşılan dışsal değişkenler, embriyonun biyolojik sistemleri üzerinde çeşitli etkiler yaratabilir. Tarihsel olarak Hans Selye’nin tanımladığı şekliyle, organizmalar çevresel değişkenlere karşı çeşitli adaptif yanıtlar geliştirir. Bu adaptif yanıtlar canlı taksonları arasında farklılık göstermektedir ama temelde organizmanın çevreye uyum sağlama kapasitesine bağlı olarak farklı düzeylerde fizyolojik olarak etkisini göstermektedir. Günümüzde yapılan deneysel çalışmalar, embriyonik gelişimi etkileyen çeşitli çevresel modeller olduğunu ortaya koymuştur. Bu modeller arasında sıcaklık dalgalanmaları, nem seviyeleri, oksijen-karbondioksit oranı (O₂/CO₂), oksidatif denge bozulmaları ve fiziksel müdahale sıklıkları gibi birçok parametre bulunmaktadır. Özellikle ısı değişimleri, kuşların fizyolojik sistemleri üzerinde belirleyici bir etkiye sahiptir. Sıcaklık farklılıkları, solunum, kardiyovasküler düzenleme, kas gelişimi ve hatta epigenetik düzeyde bile etkiler yaratabilmektedir. Bu çevresel koşullar, embriyonun gelişimini olumsuz etkileyerek hayatta kalma oranını düşürebilir. Dolayısıyla, kuluçka sürecinde çevresel parametrelerin optimize edilmesi, hem embriyonik gelişim hem de yavru kalitesi açısından kritik öneme sahiptir. Dolayısıyla hem ticari hem de ekolojik olarak önemli bir takson olan kuşların bu derleme kapsamında; ısı, gaz bileşimi, oksidatif yanıtlar, nem seviyesi ve uygulamalı kuluçka yöntemleri gibi faktörlerin embriyo gelişimi üzerindeki etkileri literatür destekli olarak ele alınmıştır.

The embryonic development process is highly sensitive to environmental conditions. The developing organism strives to survive by developing physiological and biochemical adaptation mechanisms in response to environmental demands. External variables encountered during this process can have various effects on the embryo’s biological systems. These effects include many physical and chemical parameters such as temperature, humidity, gas composition (O₂ and CO₂), oxidative balance, and application methods. Historically, as defined by Hans Selye, organisms develop various adaptive responses to environmental changes. These adaptive responses vary among living taxa, but fundamentally, they manifest physiologically at different levels depending on the organism’s capacity to adapt to the environment and create a certain level of load. Current experimental studies have revealed various environmental models that affect embryonic development. These models include parameters such as temperature fluctuations, humidity levels, oxygen-carbon dioxide ratio (O₂/CO₂), disruptions in oxidative balance, and the frequency of physical interventions. Temperature changes, in particular, have a significant effect on the physiological systems of birds. Variations in temperature can impact respiration, cardiovascular regulation, muscle development, and even exert effects at the epigenetic level. These environmental conditions may adversely affect the development of the embryo, reducing survival rates. Therefore, optimizing environmental parameters during incubation is of critical importance for both embryonic development and chick quality. In this review study, the effects of factors such as temperature, gas composition, oxidative responses, humidity level, and applied incubation methods on embryonic development have been discussed with literature support, particularly in birds, which are an important tax on both commercially and ecologically.