Yaşlı Bireylerin Ekonomik Düzeylerinin Sosyal Dışlanma ve Yaşam Memnuniyetine Etkisi
The Impact of Older Individuals Economic Status on Social Exclusion and Life Satisfaction
Yazar: Özdemir, Nurten Ebru
Dergi: Journal of Academic Inquiries, Vol. 21 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Demography (Other) ; Demografi (Diğer) ; Ekonomik Durum,Sosyal Dışlama,Sosyal Politika,Yaşlanma,Yaşlı Refahı ; Economic Status,Social Exclusion,Social Policy,Aging,Elderly Welfare

Bu çalışma, yaşlı bireylerin ekonomik düzeylerinin sosyal dışlanma ve yaşam memnuniyeti üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Türkiye’nin yedi coğrafi bölgesinde, Türkiye İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması (İBBS) düzeyinde yürütülmüş ve yüz yüze anket yöntemiyle veri toplanmıştır. Veriler, SPSS 20.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada, Sosyal Dışlanma Ölçeği (SDÖ) toplam puan ortalaması 59.48±14.74, Yaşam Memnuniyeti Ölçeği (YMÖ) puan ortalaması ise 21.17±6.03 olarak belirlenmiştir. SDÖ’nün alt boyutlarında; maddi yoksunluk ortalaması 27.42±8.17, enformel sosyal destek yoksunluğu 11.48±4.15, ulaşım ve finansal hizmetlere erişim 11.64±4.11, çevresel dışlanma ise 8.94±3.23 ortalamaya sahiptir. Bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü ANOVA sonuçlarına göre, gelir düzeyine göre sosyal dışlanma ve yaşam memnuniyetinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Pearson korelasyon ve lineer regresyon analizleri de bu bulguları desteklemektedir. Bu sonuçlar, yaşlı bireylerin sosyal dışlanma ve yaşam memnuniyetinin sadece ekonomik değişkenlerle açıklanamayacağını ortaya koymaktadır. Dolayısıyla, yaşlılara yönelik sosyal politikaların kültürel, sosyal ve yapısal boyutları içeren çok yönlü bir yaklaşımla geliştirilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, yerel yönetimler bünyesinde yaşlı sosyal etkinlik merkezlerinin kurulması, yaşlı bireylerin aktif yaşlanmasını destekleyecek, sosyalleşme imkânlarını artıracak ve sosyal dışlanmayı azaltacaktır. Benzer şekilde, ev içi bakım destek programlarının yaygınlaştırılması hem fiziksel hem de ekonomik açıdan dezavantajlı konumda bulunan yaşlı bireyler için büyük önem taşımaktadır. Bu tür politikalar, yaşlıların yaşam kalitesini artırmak ve sosyal dışlanmayı önlemek açısından kritik öneme sahiptir.

This study aims to examine the effects of elderly individuals' economic status on social exclusion and life satisfaction. The research was conducted across Türkiye’s seven geographical regions, at the level of the Nomenclature of Territorial Units for Statistics (NUTS). Data were collected through face-to-face surveys and analyzed using SPSS 20.0 software. The average total score of the Social Exclusion Scale (SES) was determined as 59.48±14.74, while the mean score of the Life Satisfaction Scale (LSS) was 21.17±6.03. Sub-dimension averages of the SES were as follows: material deprivation (27.42±8.17), lack of informal social support (11.48±4.15), access to transportation and financial services (11.64±4.11), and environmental exclusion (8.94±3.23). According to the results of the independent samples t-test and one-way ANOVA, no statistically significant difference was found in social exclusion and life satisfaction based on income level (p>0.05). Pearson correlation and linear regression analyses supported these findings. These results indicate that social exclusion and life satisfaction among the elderly cannot be explained solely by economic variables. Therefore, social policies targeting the elderly need to be developed through a multidimensional approach that incorporates cultural, social, and structural aspects. In this context, the establishment of elderly social activity centers within local municipalities would support active aging, increase opportunities for socialization, and reduce social exclusion. Similarly, the expansion of home care support programs is of great importance, especially for elderly individuals who are disadvantaged both physically and economically. Such policies are of critical importance in improving the quality of life for older adults and preventing social exclusion.