British Council, Köy Enstitüleri ve Savaş Ortamında Kültürel Diplomasinin Yollarını Aramak
British Council, Village Institutes and Searching the Ways of the Cultural Diplomacy on the War Circumstances
Yazar: Babaoğlu, Resul
Dergi: Tarih İncelemeleri Dergisi, Vol. 34 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Köy Enstitüleri,British Council,Young Farmers’,Clubs Federation,Cumhuriyet,Aydınlanma ; Village Institutes,British Council,Young Farmers',Clubs Federation,Republic,Enlightenment

Türkiye’de Cumhuriyet’in ilandan sonra siyasal alandaki devrimlere hızverilmesiyle çağdaş bir devlet yapısı oluşturulmak istenmiş, girişilen radikalreformlarla yalnızca idari modernleşme hedeflenmemiş, bunun yanında toplumsal yapınında dönüştürülmesi için önemli adımlar atılmıştır. Ancak, siyasal alanda umulan değişiminkısa sürede elde edilmesinden farklı olarak, Osmanlı’dan devralınan katılaşmışve geri plana itilmiş insan sermayesini dönüştürmek bilindiği gibi kolayolmamıştır. Her şeyden önce, şehir merkezlerinde toplulaşmış okur-yazar kesimingenel nüfusa göre oldukça düşük bir oranı teşkil etmesi, Cumhuriyetidarecilerinin yüz yüze kaldıkları ciddi bir sorundur. Öte yandan 1928 yılındaLatin harflerinin kabulünden sonra vatandaşların eğitilmesi meselesi dönemin temelgündem maddelerinden birini oluşturmuştur. Bilindiği gibi, toplumsalkalkınmanın temel dinamiklerinden biri olan nitelikli insan sermayesinin eldeedilmesi için Cumhuriyet’in ilk yıllarında yoğun çabalar sarf edilmiştir. Budoğrultuda 17 Nisan 1940 tarihinde kabul edilen 3803 sayılı Köy Enstitüleri Kanunuile okul ve öğretmenden yoksun bölgelere ulaşılmaya çalışılarak taşranın eğitimihtiyacına cevap verilmeye çalışılmıştır. Köy Enstitüleri ile ilgili genelkabulün aksine bu sistemle yalnızca öğretmen değil, aynı zamanda teknisyen,sağlık personeli ve modern tarım tekniklerinden haberdar eğitimli yeni birinsan profili yetiştirilmeye çalışılmıştır. Köy Enstitüleri’nin 1940’larınsonlarından itibaren, bir dönüşüm sürecine girildiği bilinmekle birlikte, buenstitülerin Anadolu aydınlanmasının özgün bir örneği olduğu gerçeği göz önündetutulmalıdır. Nitekim bahse konu olan dönemde Türkiye’de faaliyet gösterenBritish Council yetkililerinin Londra’daki merkez büroyla yazışmalarına konuolan Köy Enstitüleri özgün ve dikkat çekici ölçüde başarılı bulunmuştur.Dahası, British Council yetkililerinin girişimleriyle Köy Enstitüleri veİngiltere’de benzer faaliyetler yürüten Young Farmers Club arasında eğitimtemelinde işbirliği kurulması için çalışılmıştır. Hatta o dönem için radikalsayılabilecek öğrenci değişim programı gibi uygulamalar için de British Councilyetkilileri Köy Enstitüleriyle işbirliği olanağı yaratmaya çalışmışlardır. Buçalışmada incelenen British Council evrakından yola çıkılarak Cumhuriyet dönemindegirişilen reformlar arasında günün şartlarından doğmuş, özgün bir uygulama olanKöy Enstitülerine farklı bir pencereden ışık tutulmaya çalışılmıştır.  

In Turkey after the proclamation of the Republic, amodern state structure by speeding up the revolution in political life was tobe formed. With the radical reforms in the first years of the Republic, notonly administrative modernization was targeted, but also important steps weretaken to transform the social structure. However, unlike the short-term changethat is expected in the political sphere, it is not easy to transform thetoughened human capital that has been taken over from the Ottoman Empire andhas been pushed back into the past. First and foremost, the fact that theaggregated literacy of the urban centers was quite low compared to the generalpopulation was a serious problem faced by the Republican administrators. On theother hand, the issue of educating citizens after the adoption of Latin lettersin 1928 was one of the main agenda items of the period. As is known, intensiveefforts have been made in the first years of the Republic in order to obtainqualified human capital, which is one of the basic dynamics of socialdevelopment. In this direction, with the Village Institutes Law No. 3803,adopted on 17 April 1940, it was tried to reach the regions lacking school andteacher and answer the educational needs of the provinces. Contrary to thegeneral acceptance of the Village Institutes, this system has not only tried toeducate teachers, but also a new human profile who are technicians, healthpersonnel and aware of modern agricultural techniques have been tried to beeducated. It is known that the Village Institutes had been in the process of transformationsince the late 1940s, it should be taken into consideration that theseinstitutes are a unique example of Anatolian enlightenment. Indeed, VillageInstitutes, which were subject to correspondence with headquarters in Londonand the British Council officials who were active in the said period in Turkey,have been found unique and remarkably successful. Moreover, at theinitiative of British Council authorities it has been tried to establish cooperationon the basis of education between the Village Institutes and the Young FarmersClub, which carries out similar activities in England. In fact, the BritishCouncil authorities have tried to create cooperation with the VillageInstitutes in order to implement a student exchange program that could beconsidered radical for that period. Based on the British Council documentsexamined for this study, it has been attempted to shed light from a differentwindow to the Village Institutes, which were born from the conditions of theday between the reforms initiated in the Republic period.