Öğretmenlerin Yapay Zekâ Okuryazarlığı ve Bilişim Teknolojileri Etik Kullanım Durumları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Investigating the Relationship Between Teachers' Artificial Intelligence Literacy and Ethical Use of Information Technologies
Yazar: Muzaffer, Nilüfer; Ünal, Fatma
Dergi: Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, Vol. 16 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Development of Science, Technology and Engineering Education and Programs ; Bilim, Teknoloji ve Mühendislik Eğitimi ve Programlarının Geliştirilmesi ; Artificial intelligence,Information technologies,Information ethics,Teacher. ; Yapay zekâ,Bilişim teknolojileri,Bilişim etiği,Öğretmen

Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin yapay zekâ okuryazarlığı (YZO) ile bilişim teknolojilerinin etik kullanım düzeyleri (BTEKD) arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma kapsamında öğretmenlerin YZO ve BTEKD düzeyleri belirlenmiş; bu düzeylerin demografik değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediği ve aralarındaki ilişki ortaya konmuştur. Ayrıca öğretmenlerin yapay zekâ kullanımında dikkat ettikleri etik davranışlar ile bilişim teknolojilerinin etik dışı kullanımında alınması gereken tedbirlere ilişkin görüşleri de değerlendirilmiştir. Nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilen çalışmanın verileri, Zonguldak ilinde görev yapan 258 öğretmenden elde edilmiştir. Bulgulara göre öğretmenlerin YZO düzeyleri yüksek, BTEKD düzeyleri ise orta seviyededir. YZO düzeyleri branş ve yapay zekâ kullanım durumu değişkenlerine göre; BTEKD düzeyleri ise cinsiyet, yaş, görev yapılan okul türü ve branş değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermektedir. YZO ile BTEKD arasında pozitif ve orta düzeye yakın bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Etik davranışlara ilişkin olarak öğretmenler en çok "kişisel verilere uygunluk ve insan haklarına saygı" konularına dikkat ettiklerini belirtmişlerdir. Etik dışı kullanıma karşı alınması gereken tedbirler konusunda ise en sık belirtilen görüş “fikrim yok” olmuştur.

The aim of this study is to examine the relationship between teachers’ artificial ıntelligence literacy (AIL) and their ethical use of ınformation technologies (EIT). Within the scope of the research, teachers’ levels of AIL and EIT were identified; whether these levels differed according to demographic variables and the relationship between them was analyzed. Additionally, teachers’ ethical behaviors when using artificial intelligence and their opinions on the measures that should be taken against unethical use of information technologies were evaluated. The study was conducted using the survey model, a quantitative research method. Data were collected from 258 teachers working in the province of Zonguldak, Türkiye. The findings revealed that teachers’ AIL levels were high, while their EIT levels were at a moderate level. AIL levels showed significant differences based on branch and AI usage status; EIT levels differed significantly based on gender, age, type of school, and branch. A positive and near-moderate relationship has been identified between AIL and EIT. Regarding ethical behavior, teachers stated that they pay most attention to the issues of "compliance with personal data and respect for human rights". As for the measures to be taken against unethical use, the most common response was “no opinion”.