EVDE BAKIM HASTALARININ BAKIM VERİCİLERİNDEKİ STRES DÜZEYİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ
EVDE BAKIM HASTALARININ BAKIM VERİCİLERİNDEKİ STRES DÜZEYİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ
Yazar: Gök Uğur, Hacer; Çatıker, Aslıhan
Dergi: Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, Vol. 35 No. 3, 2019
Anahtar kelimeler: Evde bakım,bakım verici

Başlık:EVDE BAKIM HASTALARININ BAKIMVERİCİLERİNDEKİ STRES DÜZEYİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ Özet:Amaç: Buçalışma evde bakım hastalarının bakım vericilerindeki stres düzeyini veetkileyen faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır.Gereç ve Yöntem: Araştırmatanımlayıcı olarak 1-30 Ekim 2017 tarihleri arasında bir Eğitim-AraştırmaHastanesi’nin evde sağlık hizmetlerine kayıtlı hastaların bakım vericileriüzerinde yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini il merkezinde yaşayan 410 hastabakım vericisi, örneklemi ise araştırma kriterlerine uyan 223 hasta bakımvericisi oluşturmuştur. Araştırmaya başlamadan önce kurum izni, etik kurulonayı ve bakım vericilerden sözel onam alınmıştır. Araştırmanın verileri evziyareti yapılarak yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Verilerintoplanmasında  “Hasta ve Bakım VericiTanıtım Formu”, “Katz Günlük Yaşam Aktivitelerinde Bağımsızlık İndeksi” ve“Bakım Verenin Stres Ölçeği” kullanılmıştır. Veriler SPSS 20.0 istatistik paketprogramında tanımlayıcı istatistikler, korelasyon testi, t testi ve varyansanalizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular ve Sonuç:Araştırma kapsamındaki bakım vericilerin yaş ortalaması 53,76±13,99 olup, %86,1’inin kadın, %84,8’ininevli,  %48,9’unun ilkokul mezunu ve %29,1’inin hastanın geliniolduğu belirlenmiştir. Bakım vericilerin stres ölçeği puanortalamalarının 5,12±3,35 ile orta düzeyde olduğu bulunmuştur. Bakımvericilerin kronik hastalığı olma durumu ile bakım stresi ölçeği puanortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğubelirlenmiştir (p<0,05). Hastaların cinsiyeti vegünlük yaşam aktiviteleri ölçeği puan ortalamaları ile bakım verenlerin bakımstresi ölçeği puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkiolduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Buçalışmada evde bakım veren bakım vericilerin bakım stresinin ortadüzeyde olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte kronik hastalığı olan bakımvericilerin bakım stresinin yüksek olduğu ve erkek hastaların ve yatağabağımlılığı yüksek olan hastaların bakım vericilerinin bakım stresinin dahayüksek olduğu bulunmuştur. Bu sonuçlar doğrultusunda; evde bakım veren bakımvericilerin bakım stresini etkileyen faktörlere yönelik destek verilmesi hemhastaların hem de bakım vericilerin yaşam kalitesi açısından önemlidir.Anahtar sözcükler:Evde bakım, bakım verici, bakım stresi.Destekleyen kurumlar: Bu çalışma herhangi bir kurum ve kuruluş tarafından desteklenmemiştir.Kaynakça:Adelman RD, Tmanova LL,Delgado D & et al. CaregiverBurden A Clinical Review. JAMA 2014; 311(10): 1052-1059. Almborg AH, Ulander K,Thulin A & et al. UnderstandingThe Needs of Families Discharge Planning of Stroke Patients: The RelativesPerceptions of Participation. J Clin Nurs 2009; 18: 857–858.Ansari B, Qureshi SS.  Stress and Coping in Caregivers of CancerPatients. IJCRB 2013; 4(11): 558-563.Arik G, Varan HD, YavuzBB & et al. Validationof Katz Index of Independence in Activities of Daily Living in Turkish Older Adults.Arch Gerontol Geriatr 2015; 61(3): 344-350. AteşE, Bilgili N. Omurilik Yaralanmalı Bireye Bakım Verenlerde Stresle Baş Etme veSosyal Destek. HEMAR-G 2013; 15(3): 1-12. Cora A, Partinico M, Munafo M & et al. Health Risk Factorsin Caregivers of Terminal Cancer Patients: A Pilot Study. Cancer Nurs 2012; 35 (1): 38-47.Darlami K, Pannose R,Jose P. Caregiver’s Stress of Psychiatric Patients. UCMS 2015; 3(10): 39-43.Desbiens NA,Mueller-Rizner N, Virnig B &et al. Stress in Caregivers of Hospitalized Oldest-Old Patients. J Gerontol 2001;56(4): M231–M235. Ekwall A, Hallberg I. TheAssociation Between Caregiving Satisfaction, Difficulties and Coping AmongOlder Family Caregivers. J Clin Nurs 2007; 16: 832-844. Feldman FH, Waliser MN,Gould DA & et al.When The Caregivers Needs Care: The Plight of Vulnerable Caregivers. Am JPublic Health 2002; 92(3): 409-13.Judd RG. The Stress ofCaregiving: Factors Impacting Family Caregivers Following Entry of The CareRecipient into A Nursing Home. Doctor Of Philosophy. Texas: The University OfTexas At Arlington; 2008. 1-144.Karaaslan A.Kanserli Hastalara Bakım Veren Aile Üyelerinin Bakım Yükü ve AlgıladıklarıSosyal Destek Düzeyi. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Ankara Üniversitesi SağlıkBilimleri Enstitüsü; 2013. 1-95.Katz S. Assessing Self-Maintenance:Activities of Daily Living, Mobility, and Instrumental Activities of DailyLiving. J Am Geriatr Soc 1983; 31: 721-727.Khan F, Pallant J, BrandC.  Caregiver Strain and FactorsAssociated with Caregiver Self-Efficacy and Quality of Life in A CommunityCohort with Multiple Sclerosis. Disabil Rehabil 2007; 29(16): 1241-1250.Koraltan A. Eve BağımlıHastalara Bakım Verenlerin Genel Sağlık Algısı ile Kişilik ÖzellikleriArasındaki İlişkinin Araştırılması. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: DoğuşÜniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü; 2017. 1-69. LangmanN.  Caregivers of DementiaPatients Mental Health Screening Support. Clin Rev 2016; 26(6): 42-49.Lu YFY, Wykle M.Relationships Between Caregiver Stress and Self-Care Behaviors in Response toSymptoms. Clin Nurs Res 2007; 16: 29-43.Mioshi E, Bristow M, CookR & et al. FactorsUnderlying Caregiver Stress in Frontotemporal Dementia and Alzheimer’s Disease.Dement Geriatr Cogn Disord 2009; 27: 76–81. Öztürk Kaynar Ö, Vural F.Assessment of The Caregiver Burden of Caregivers of Colorectal Cancer Patients.Turk J Colorectal Dis 2018; 28: 164-171. Parks SM, Novielli KD. A Practical Guide To Caring ForCaregivers. Am Fam Physician 2000; 62:2613-22.Partlak Günüşen N. Evde Hastave Bakım Verenlerin Psikososyal Bakımı. İçinde: Bahar Z, Beşer A, Editörler. EvdeBakım. İstanbul: Deren Matbaacılık; 2017: 152.Rafiq M, Sadiq R.Caregivers Stress and Quality of Life Among Female Family Members of Poly DrugAbusers. RMJ 2019; 44(1): 106-108.RobinsonBC. Validation of A Caregiver Strain Index. J Gerontol 1983; 38(3): 344-348.Sayan A. Günümüzde Evde Bakım.Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 2004; 7(3): 91-6.Schulz R, Sherwood PR. Physical and Mental Health Effects ofFamily Caregiving. Am J Nurs 2008; 108 (9):23–27.Torti FM, Gwyther LP, ReedSD & et al. AMultinational Review of Recent Trends and Reports in Dementia Caregiver Burden.Alzheimer Dis Assoc Disord 2004; 18: 99–109.Toseland RW, Smith G,McCallion S. Familiy Caregivers of The Frail Elderly. In: Gutterman A, Editör.Handbook of Social Work Practice with Vulnerable and Resilient Population. NewYork: Columbia University; 2001: 548-81.Tuna Malak A, Dicle A.Beyin Tümörlü Hastalarda Bakım Verenlerin Yükü ve Etkileyen Faktörler. TürkNöroşir Derg 2008; 18(2): 118-121. UğurÖ. Onkoloji Hastasına Bakım Verenlerin Bakım Yükünün İncelenmesi. Doktora Tezi.İzmir: Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü; 2006. 1-77.Yıldız E, Dedeli Ö,Çınar Pakyüz S. Kanser Hastalarına Bakım Veren Aile Üyelerinin Bakım Yükü veYaşam Kalitesinin İncelenmesi. HEAD 2016; 13(3): 216-225.

Başlık:EVDE BAKIM HASTALARININ BAKIMVERİCİLERİNDEKİ STRES DÜZEYİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ Özet:Amaç: Buçalışma evde bakım hastalarının bakım vericilerindeki stres düzeyini veetkileyen faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır.Gereç ve Yöntem: Araştırmatanımlayıcı olarak 1-30 Ekim 2017 tarihleri arasında bir Eğitim-AraştırmaHastanesi’nin evde sağlık hizmetlerine kayıtlı hastaların bakım vericileriüzerinde yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini il merkezinde yaşayan 410 hastabakım vericisi, örneklemi ise araştırma kriterlerine uyan 223 hasta bakımvericisi oluşturmuştur. Araştırmaya başlamadan önce kurum izni, etik kurulonayı ve bakım vericilerden sözel onam alınmıştır. Araştırmanın verileri evziyareti yapılarak yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Verilerintoplanmasında  “Hasta ve Bakım VericiTanıtım Formu”, “Katz Günlük Yaşam Aktivitelerinde Bağımsızlık İndeksi” ve“Bakım Verenin Stres Ölçeği” kullanılmıştır. Veriler SPSS 20.0 istatistik paketprogramında tanımlayıcı istatistikler, korelasyon testi, t testi ve varyansanalizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular ve Sonuç:Araştırma kapsamındaki bakım vericilerin yaş ortalaması 53,76±13,99 olup, %86,1’inin kadın, %84,8’ininevli,  %48,9’unun ilkokul mezunu ve %29,1’inin hastanın geliniolduğu belirlenmiştir. Bakım vericilerin stres ölçeği puanortalamalarının 5,12±3,35 ile orta düzeyde olduğu bulunmuştur. Bakımvericilerin kronik hastalığı olma durumu ile bakım stresi ölçeği puanortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğubelirlenmiştir (p<0,05). Hastaların cinsiyeti vegünlük yaşam aktiviteleri ölçeği puan ortalamaları ile bakım verenlerin bakımstresi ölçeği puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkiolduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Buçalışmada evde bakım veren bakım vericilerin bakım stresinin ortadüzeyde olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte kronik hastalığı olan bakımvericilerin bakım stresinin yüksek olduğu ve erkek hastaların ve yatağabağımlılığı yüksek olan hastaların bakım vericilerinin bakım stresinin dahayüksek olduğu bulunmuştur. Bu sonuçlar doğrultusunda; evde bakım veren bakımvericilerin bakım stresini etkileyen faktörlere yönelik destek verilmesi hemhastaların hem de bakım vericilerin yaşam kalitesi açısından önemlidir.Anahtar sözcükler:Evde bakım, bakım verici, bakım stresi.Destekleyen kurumlar: Bu çalışma herhangi bir kurum ve kuruluş tarafından desteklenmemiştir.Kaynakça:Adelman RD, Tmanova LL,Delgado D & et al. CaregiverBurden A Clinical Review. JAMA 2014; 311(10): 1052-1059. Almborg AH, Ulander K,Thulin A & et al. UnderstandingThe Needs of Families Discharge Planning of Stroke Patients: The RelativesPerceptions of Participation. J Clin Nurs 2009; 18: 857–858.Ansari B, Qureshi SS.  Stress and Coping in Caregivers of CancerPatients. IJCRB 2013; 4(11): 558-563.Arik G, Varan HD, YavuzBB & et al. Validationof Katz Index of Independence in Activities of Daily Living in Turkish Older Adults.Arch Gerontol Geriatr 2015; 61(3): 344-350. AteşE, Bilgili N. Omurilik Yaralanmalı Bireye Bakım Verenlerde Stresle Baş Etme veSosyal Destek. HEMAR-G 2013; 15(3): 1-12. Cora A, Partinico M, Munafo M & et al. Health Risk Factorsin Caregivers of Terminal Cancer Patients: A Pilot Study. Cancer Nurs 2012; 35 (1): 38-47.Darlami K, Pannose R,Jose P. Caregiver’s Stress of Psychiatric Patients. UCMS 2015; 3(10): 39-43.Desbiens NA,Mueller-Rizner N, Virnig B &et al. Stress in Caregivers of Hospitalized Oldest-Old Patients. J Gerontol 2001;56(4): M231–M235. Ekwall A, Hallberg I. TheAssociation Between Caregiving Satisfaction, Difficulties and Coping AmongOlder Family Caregivers. J Clin Nurs 2007; 16: 832-844. Feldman FH, Waliser MN,Gould DA & et al.When The Caregivers Needs Care: The Plight of Vulnerable Caregivers. Am JPublic Health 2002; 92(3): 409-13.Judd RG. The Stress ofCaregiving: Factors Impacting Family Caregivers Following Entry of The CareRecipient into A Nursing Home. Doctor Of Philosophy. Texas: The University OfTexas At Arlington; 2008. 1-144.Karaaslan A.Kanserli Hastalara Bakım Veren Aile Üyelerinin Bakım Yükü ve AlgıladıklarıSosyal Destek Düzeyi. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Ankara Üniversitesi SağlıkBilimleri Enstitüsü; 2013. 1-95.Katz S. Assessing Self-Maintenance:Activities of Daily Living, Mobility, and Instrumental Activities of DailyLiving. J Am Geriatr Soc 1983; 31: 721-727.Khan F, Pallant J, BrandC.  Caregiver Strain and FactorsAssociated with Caregiver Self-Efficacy and Quality of Life in A CommunityCohort with Multiple Sclerosis. Disabil Rehabil 2007; 29(16): 1241-1250.Koraltan A. Eve BağımlıHastalara Bakım Verenlerin Genel Sağlık Algısı ile Kişilik ÖzellikleriArasındaki İlişkinin Araştırılması. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: DoğuşÜniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü; 2017. 1-69. LangmanN.  Caregivers of DementiaPatients Mental Health Screening Support. Clin Rev 2016; 26(6): 42-49.Lu YFY, Wykle M.Relationships Between Caregiver Stress and Self-Care Behaviors in Response toSymptoms. Clin Nurs Res 2007; 16: 29-43.Mioshi E, Bristow M, CookR & et al. FactorsUnderlying Caregiver Stress in Frontotemporal Dementia and Alzheimer’s Disease.Dement Geriatr Cogn Disord 2009; 27: 76–81. Öztürk Kaynar Ö, Vural F.Assessment of The Caregiver Burden of Caregivers of Colorectal Cancer Patients.Turk J Colorectal Dis 2018; 28: 164-171. Parks SM, Novielli KD. A Practical Guide To Caring ForCaregivers. Am Fam Physician 2000; 62:2613-22.Partlak Günüşen N. Evde Hastave Bakım Verenlerin Psikososyal Bakımı. İçinde: Bahar Z, Beşer A, Editörler. EvdeBakım. İstanbul: Deren Matbaacılık; 2017: 152.Rafiq M, Sadiq R.Caregivers Stress and Quality of Life Among Female Family Members of Poly DrugAbusers. RMJ 2019; 44(1): 106-108.RobinsonBC. Validation of A Caregiver Strain Index. J Gerontol 1983; 38(3): 344-348.Sayan A. Günümüzde Evde Bakım.Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 2004; 7(3): 91-6.Schulz R, Sherwood PR. Physical and Mental Health Effects ofFamily Caregiving. Am J Nurs 2008; 108 (9):23–27.Torti FM, Gwyther LP, ReedSD & et al. AMultinational Review of Recent Trends and Reports in Dementia Caregiver Burden.Alzheimer Dis Assoc Disord 2004; 18: 99–109.Toseland RW, Smith G,McCallion S. Familiy Caregivers of The Frail Elderly. In: Gutterman A, Editör.Handbook of Social Work Practice with Vulnerable and Resilient Population. NewYork: Columbia University; 2001: 548-81.Tuna Malak A, Dicle A.Beyin Tümörlü Hastalarda Bakım Verenlerin Yükü ve Etkileyen Faktörler. TürkNöroşir Derg 2008; 18(2): 118-121. UğurÖ. Onkoloji Hastasına Bakım Verenlerin Bakım Yükünün İncelenmesi. Doktora Tezi.İzmir: Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü; 2006. 1-77.Yıldız E, Dedeli Ö,Çınar Pakyüz S. Kanser Hastalarına Bakım Veren Aile Üyelerinin Bakım Yükü veYaşam Kalitesinin İncelenmesi. HEAD 2016; 13(3): 216-225.