Orta Çağ İslam Düşünce Dünyası’nın Roger Bacon’un Varlık Anlayışına Etkileri
The Effects of Medieval Islamic Thought on Roger Bacon’s Understanding of Being
Yazar: Kaygın, Serpil
Dergi: Erdem, Vol. 0 No. 77, 2019
Anahtar kelimeler: Roger Bacon,Kindî,İbn Cebirol,species,fiziksel nedensellik ; Roger Bacon,Kindî,Avicebron,species,physical causality

On üçüncü yüzyıl Orta Çağ Avrupa Dünyası’nda başlayantercüme faaliyetleri ile birlikte Yunanca ve Arapça çok sayıda eser Latinceyeaktarılmış ve Batılı birçok düşünürü etkilemişti. Bu isimlerden biri de RogerBacon’dur (1214/1292). Bacon’un, De multipliatione specierum (Species’lerinÇoğalımı) adlı eserinde temel problemi doğa dünyasında var olan şeylerindeğişimi ve bu değişimin nedenlerini açıklamaktı. Bu amaçla species kavramınayeni bir anlam yükleyerek, doğadaki değişimi bu kavramla açıklamaya başlamıştı.Species’i “doğal bir failin ilk etkisi” olarak tanımlamış, doğal şeylerinhareket ilkesi olarak onun fiziksel/ maddi bir güç olduğunu öne sürmüştür.Böylelikle değişimin kendisini fiziksel bir güçle açıklayarak metafizikselolmayan bir nedensellik kuramı ortaya koymuştur. Bacon’un species’lerinçoğalımında ortaya koyduğu fiziksel nedensellik kuramı temelde ışık metaforunuepiste- molojik ve metafizik bakımdan kullanan felsefî ve dini geleneğe dayanmaktaydı.Bu bakımdan Plotinuscu yayılım doktrininin Bacon’un fiziksel kuramına veyayılımın fiziksel ilkesi olan species’lerin çoğalımı düşüncesine dolaylıetkisi bulunmaktadır. Felsefesini etkileyen Plotinuscu kanallar ArapçadanLatinceye yapılan tercümeler aracılığıyla olmuştur. Özellikle Bacon ve hocasıRobert Grosseteste’nin varlık düşüncesi konusunda etkilendiği düşünürlerarasında Plotinus’un İslam Dünyası’nda temsili olan Kindî yer almaktadır.Kindî’nin “evrendeki her varlık, bir yayınım/ışıma kaynağı olup, evreninkendisi çok geniş bir kuvvetler ağıdır” fikri Bacon’un fiziksel nedensellikkuramının temelini oluşturmaktadır. Kindî’nin yanı sıra İbn Cebirol, İbn Sînâve İbnü’l-Heysem’den etkilenen Bacon, onlardan farklı olarak yeni bir fizikselnedensellik kuramı ortaya koymuş ve hatta İbnü’l-Heysem’in sadece optik alanınauyguladığı matematiksel/geometrik formülasyonu ondan bir adım daha ilerigötürerek tüm doğa dünyasına uygulamaya çalışmıştır. Dolayısıyla Bacon doğadabulunan değişimi sadece fiziksel olarak açıklamakla kalmamış, doğadakideğişimin geometrik analizini de ortaya koymaya çalışmıştır. Böylelikle modernbilimin yolunu açan doğa alanından her türlü metafizik unsurların sıyrılmasıfikri çerçevesince kendinden önce ve kendi döneminde bulunan düşünürlerdenfarklılaşmış, doğa dünyasıyla ruhani dünyayı birbirinden ayırmıştır. Bu amaçlamakalemizde Orta Çağ İslam Düşünce Dünyası’nın Roger Bacon’a etkileri temelealınarak, Bacon’un kendinden önceki düşünürlerden hangi bakımlardanfarklılaştığı ortaya konulmaya ve doğa dünyasındaki değişimin kaynağınınmetafiziksel ilkelerden fiziksel ilkelere dönüşümü sergilenmeye çalışılacaktır.

ABSTRACTTranslations from Greek and Arabic into Latin during MiddleAges effect several Medieval European philosophers. One of them is Roger Bacon(1214/1292). In De multipliatione specierum, Bacon’s basic problem was toaccount the change in the World and the causes of the change. In this way heimposed a new sense to the conception species and by this conception he triedto account for the change in the World. He described the term species as “firsteffect of an agent” and material force. By describing the term species asmaterial force, he accounted for the change in the World with a physicalcausation. The physical causation of the change in Bacon essentially based onthe philosophical and religious tradition of light metaphor which used it inthe content of metaphysical and epistemological concept. In this wayNeoplatonism affect Bacon’s philosophy of nature by indirection. The effect ofNeoplatonism was with the translations from Arabic into Latin. Especially Kindîwho has first-hand knowledge of Plotinus imposed on Bacon and RobertGrosseteste and designated their philosophy. Bacon and Grosseteste took themain idea of Kinî’s philosophy, that “All things come into being and existthrough rays” and “the forces of all things that exist are infused andpenetrated through everything”. Bacon converted the Kindî’s metaphysicalcausation into physical causation. In addition to Kindî he affected by Avicebron,Avicenna and Alhazen and made a new physical causality. Morever, he improvedAlhazen’s mathematically/geometrical formulation -which he only used in optic-in all physical nature. In this paper my aim is to show how Islamic thoughteffect Roger Bacon and what was new in his philosophy.