MAKROEKONOMİK DEĞİŞKENLERİN BORSA ENDEKSLERİ ÜZERİNE ETKİSİ: TÜRKİYE VE ABD KARŞILAŞTIRMASI
MAKROEKONOMİK DEĞİŞKENLERİN BORSA ENDEKSLERİ ÜZERİNE ETKİSİ: TÜRKİYE VE ABD KARŞILAŞTIRMASI
Yazar: Fattah, Aram; Kocabıyık, Turan
Dergi: Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, Vol. 12 No. 22, 2019
Anahtar kelimeler: BIST100,S&P500,Makroekonomik Değişkenler,Yapısal Kırılmalı Lee-Strazicich Birim Kök Testi,Toda-Yamamoto Nedensellik Testi

Bu çalışmanın amacı makroekonomik faktörlerin Türkiye ve Amerika’da hisse senedi piyasaları üzerine etkilerinikeşfetmektir. Araştırmada Ocak 2010-Şubat 2019 dönemine ait veriler kullanılmıştır. Seçilen makroekonomikdeğişkenlerin Borsa İstanbul’dan BIST100 endeksi ile New York Borsası’ndan S&P500 endeksi üzerindekietkileri incelenmiş ve iki ülke bulguları karşılaştırılmıştır. Çalışmada zaman serisi analizi yöntemleri kullanılmıştır.Değişkenler arasındaki ilişkiyi araştırmak için öncelikle değişkenlerin durağan olup olmadığının testedilmesi gerekmektedir. Bu amaçla serilerin yapısal kırılmalarını dikkate alan Lee Strazicich birim kök testi uygulanmıştır.Ardından Akaike bilgi kriterine göre optimal gecikme uzunluğu belirlenmiştir. Daha sonra değişkenlerarasında herhangi bir nedensellik olup olmadığını ve ilişkinin yönünü belirlemek için Toda-YamamotoModeli uygulanmıştır. Son olarak değişkenlere etki-tepki testi yapılmıştır.Toda-Yamamoto nedensellik testi sonucunda, Türkiye için; para arzı ve döviz kuru ile BIST100 endeksi arasındaçift yönlü nedensellik tespit edilmiştir. Tüketici fiyat endeksinden BIST100’e ve BIST100’den ihracatın ithalatıkarşılama oranı ile faiz oranına doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi olduğu sonucuna varılmıştır. FakatBIST100 ile sanayi üretim endeksi, petrol fiyatları ve altın fiyatı arasında herhangi bir nedensellik tespit edilmemiştir.ABD için ise; araştırılan dönemde sadece para arzından S&P500’e doğru tek yönlü nedensellik ilişkisinerastlanırken, S&P500 endeksi ile tüketici fiyat endeksi, sanayi üretim endeksi, ihracatın ithalatı karşılama oranı,faiz oranı, petrol fiyatı ve altın fiyatı arasında herhangi bir nedenselliğe rastlanmamıştır.

Bu çalışmanın amacı makroekonomik faktörlerin Türkiye ve Amerika’da hisse senedi piyasaları üzerine etkilerinikeşfetmektir. Araştırmada Ocak 2010-Şubat 2019 dönemine ait veriler kullanılmıştır. Seçilen makroekonomikdeğişkenlerin Borsa İstanbul’dan BIST100 endeksi ile New York Borsası’ndan S&P500 endeksi üzerindekietkileri incelenmiş ve iki ülke bulguları karşılaştırılmıştır. Çalışmada zaman serisi analizi yöntemleri kullanılmıştır.Değişkenler arasındaki ilişkiyi araştırmak için öncelikle değişkenlerin durağan olup olmadığının testedilmesi gerekmektedir. Bu amaçla serilerin yapısal kırılmalarını dikkate alan Lee Strazicich birim kök testi uygulanmıştır.Ardından Akaike bilgi kriterine göre optimal gecikme uzunluğu belirlenmiştir. Daha sonra değişkenlerarasında herhangi bir nedensellik olup olmadığını ve ilişkinin yönünü belirlemek için Toda-YamamotoModeli uygulanmıştır. Son olarak değişkenlere etki-tepki testi yapılmıştır.Toda-Yamamoto nedensellik testi sonucunda, Türkiye için; para arzı ve döviz kuru ile BIST100 endeksi arasındaçift yönlü nedensellik tespit edilmiştir. Tüketici fiyat endeksinden BIST100’e ve BIST100’den ihracatın ithalatıkarşılama oranı ile faiz oranına doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi olduğu sonucuna varılmıştır. FakatBIST100 ile sanayi üretim endeksi, petrol fiyatları ve altın fiyatı arasında herhangi bir nedensellik tespit edilmemiştir.ABD için ise; araştırılan dönemde sadece para arzından S&P500’e doğru tek yönlü nedensellik ilişkisinerastlanırken, S&P500 endeksi ile tüketici fiyat endeksi, sanayi üretim endeksi, ihracatın ithalatı karşılama oranı,faiz oranı, petrol fiyatı ve altın fiyatı arasında herhangi bir nedenselliğe rastlanmamıştır.