John Locke’un Dini Tolerans Anlayışı Üzerine Bir Değerlendirme
An Evaluation of John Locke's Understanding of Religious Tolerance
Yazar: Çakmakkaya, Eda
Dergi: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 27 No. 4, 2025
Anahtar kelimeler: Political Theory and Political Philosophy ; Siyasal Teori ve Siyaset Felsefesi ; Toleration,Reciprocity,Role of the Civil ; Tolerans,Karşılıklılık,Sivilin Rolü

Bu çalışma, Locke’da toleransın (dini) kapsamını ortaya koyarak her bir alanda toleransın ne derece mümkün olduğunu tartışmaya açmayı amaçlamaktadır. Locke tolerans kavramını kilise ve sivil ekseninde dini odaklı ele almış olsa da kavram diğer farklılıkları da içerecek şekilde geniş kapsamda incelenmiştir. Tolerans sorunu bir aradalığın gittikçe arttığı günümüz dünyasında barış ortamının nasıl sağlanacağına ilişkin olarak güncelliğini korumaktadır. Çalışma bu doğrultuda ilk önce Locke’da tolerans ve doğa durumu arasındaki ilişki üzerinde duracaktır. Bu ilişki uyarınca toleransın bir tercih olmaktan ziyade doğa durumunda hali hazırda varolduğu ve bir garantör arayışı çerçevesinde toplum sözleşmesine taşındığı gösterilecektir. Daha sonra ise toleransın kapsamı ve sınırları ele alınacaktır. Kilise ibadet edebilmek amacıyla bir araya gelmiş gönüllü insan topluluğu olarak ortaya konur. Bu bağlamda sivil hayata zarar vermediği sürece kilise sivilden özerk hareket etme hak ve yetkisine sahiptir. Bununla birlikte, Locke’un tolerans ilkesine sahip olmamaları gerekçesiyle Katolikleri, ahlaki değerlere bağlılıkları olmaması gerekçesiyle de Tanrı’nın varlığını reddedenleri tolerans kapsamı dışında bıraktığına dikkat çekilecektir. Akabinde sivilin ve kilisenin birbirleriyle olan ilişkisinde yetki alanlarının sınırları çizilerek sivilin yetkilerinin hangi durumlarda ve hangi gerekçelerle nereye kadar genişletilebileceği gösterilmeye çalışılacaktır.  En son olarak ise uygun bir sivil yönetim altında söz konusu iki kitlenin de tolerans sınırları kapsamında tutulabileceği ileri sürülecektir. Yöntem olarak fenomenolojik ve analitik yöntemler kullanılacaktır.

This study aims to discuss the scope of toleration (religious) in Locke and to what extent tolerance is possible in each area. Although Locke addressed the concept of tolerance with a religious focus on the axis of church and civil, the concept has been examined in a broad scope to include other differences. The problem of tolerance maintains its relevance in today's world where coexistence is increasing. In this direction, the study will first focus on the relationship between tolerance and the state of nature in Locke. According to this relationship, it will be shown that tolerance is not a choice but already exists in the state of nature and is carried to the social contract within the framework of the search for a guarantor. Then, the scope and limits of tolerance will be discussed. The church is presented as a voluntary community of people who come together for the purpose of worship. In this context, the church has the right and authority to act autonomously from the civil as long as it does not harm civil life. However, it will be noted that Locke excludes Catholics from the scope of tolerance on the grounds that they do not have the principle of tolerance and those who deny the existence of God on the grounds that they do not have a commitment to moral values. Afterwards, the boundaries of the areas of authority in the relationship between the civil and the church will be drawn and an attempt will be made to show how far the authority of the civil can be expanded in which cases and for what reasons. Finally, it will be argued that under a suitable civil administration, both groups in question can be kept within the limits of tolerance. Phenomenological and analytical methods will be used as methods.