Grotius Öncesinde İlk Modern Uluslararası Hukuk Düşüncesinin Oluştuğu Tarihsel Koşullar ve Erken Klâsik Dönemdeki Öğreti
Grotius Öncesinde İlk Modern Uluslararası Hukuk Düşüncesinin Oluştuğu Tarihsel Koşullar ve Erken Klâsik Dönemdeki Öğreti
Yazar: Erkiner, Hakkı Hakan
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 18 No. 1, 2012
Anahtar kelimeler: Uluslararası Hukukun Tarihi,Uluslararası Hukuk Öğretisi,Ortaçağda Jus Gentium,Rönesansta Kavimler Hukuku,Uluslararası Hukukun Erken Klâsik Dönemi,Uluslararası Hukukun Öncü Yazarları,Francisco de Vitoria,Domingo de Soto,Luis de Molina,Fernando Vasquez de Menchaca,Bartolomé de Las Casas,Juan Ginés de Sepúlveda,Francisco Suarez,Pierino Belli,Balthazar de Ayala,Alberico Gentilis

Ortaçağda Avrupa’da Hıristiyan ülkeler arasındaki ilişkiler feodalite et-kisindeydiler. Papalık ve Kilise örgütü bu ülkeler üzerinde otorite kurmuştu. “Respublica christiana” denilen Hıristiyan ülkeler üzerinde Papalık ve Ro- ma-Germen İmparatorluğu evrensel hükümranlık iddiasındaydı. Merkezî krallıklar zayıftı. XIII’üncü yüzyılla birlikte merkezî monarşiler ekonomik ve siyasal şartların değişmesiyle güçlenmeye başladı ve feodaliteyi tasfiyeye girişti. Aralarındaki iktidar mücadelesinden ötürü zayıflayan Papalık ve İm-paratorluk güçten düştü. Merkezî ulusal monarşiler, egemenlik sahibi devlet-lerini inşa etmeye giriştiler. O zamana kadar skolâstik yazarlar, din temelli bir kavimler hukuku, “jus gentium” üzerinde çeşitli düşünceler geliştirmiş- lerdi. XV’inci yüzyılda Rönesans’ta egemen ulus-devletlerin yükselişi hız-landı. Monarşiler arasında dış ilişkiler yoğunlaştı. Savaş ve barışa, diploma-siye, antlaşmalara ilişkin kuralların oluşturulması ihtiyacı doğdu. Uluslarara-sı hukukun klâsik öğretisinin kurulduğu XVII’nci yüzyılda, Avrupa Kamu Hukuku, “Jus Publicum Europaeum”, egemenler arası hukuk, “jus interpotestates” olarak gelişti. Uluslararası hukuk öğretisinin klâsik kuruluşundan önce, XVI’ncı yüzyılda, başta İspanyol teologlar olmak üzere bazı öncü yazarlar, “jus gentium” üzerine yapıtlar vermişlerdi. Asker ya da sivil birkaç hukukçu da devletler arasında savaş ve barış, elçilik, antlaşmalar gibi konu-larda hukukî eserler yazmıştı. Bu dönem, öğreti tarihi içerisinde, “erken klâ-sik dönem” olarak nitelenir. Bu çerçevede, Francisco de Vitoria, Domingo de Soto, Luis de Molina, Fernando Vasquez de Menchaca, Bartolomé de Las Casas, Juan Ginés de Sepúlveda, Francisco Suarez, Pierino Belli, Balthazar de Ayala, Alberico Gentilis, eldeki makalede incelenen yazarlardır. Bu dö- nemde yapıt vermiş Francisco de Vitoria ve Francisco de Suarez, uluslararası hukukun bağımsız bir disiplin olmasına giden yolda, uluslararası hukukun tarihinde, birinci aşamayı temsil etmektedirler. İkinci aşama, daha sonra, XVII’nci yüzyılda, Hugo Grotius’la başlayarak yaşanacaktır. Öğreti tarihin-de, erken klâsik dönemden, Grotius’la başlayacak klâsik döneme geçişte Alberico Gentilis köprü oluşturmuştur.

Ortaçağda Avrupa’da Hıristiyan ülkeler arasındaki ilişkiler feodalite et-kisindeydiler. Papalık ve Kilise örgütü bu ülkeler üzerinde otorite kurmuştu. “Respublica christiana” denilen Hıristiyan ülkeler üzerinde Papalık ve Ro- ma-Germen İmparatorluğu evrensel hükümranlık iddiasındaydı. Merkezî krallıklar zayıftı. XIII’üncü yüzyılla birlikte merkezî monarşiler ekonomik ve siyasal şartların değişmesiyle güçlenmeye başladı ve feodaliteyi tasfiyeye girişti. Aralarındaki iktidar mücadelesinden ötürü zayıflayan Papalık ve İm-paratorluk güçten düştü. Merkezî ulusal monarşiler, egemenlik sahibi devlet-lerini inşa etmeye giriştiler. O zamana kadar skolâstik yazarlar, din temelli bir kavimler hukuku, “jus gentium” üzerinde çeşitli düşünceler geliştirmiş- lerdi. XV’inci yüzyılda Rönesans’ta egemen ulus-devletlerin yükselişi hız-landı. Monarşiler arasında dış ilişkiler yoğunlaştı. Savaş ve barışa, diploma-siye, antlaşmalara ilişkin kuralların oluşturulması ihtiyacı doğdu. Uluslarara-sı hukukun klâsik öğretisinin kurulduğu XVII’nci yüzyılda, Avrupa Kamu Hukuku, “Jus Publicum Europaeum”, egemenler arası hukuk, “jus interpotestates” olarak gelişti. Uluslararası hukuk öğretisinin klâsik kuruluşundan önce, XVI’ncı yüzyılda, başta İspanyol teologlar olmak üzere bazı öncü yazarlar, “jus gentium” üzerine yapıtlar vermişlerdi. Asker ya da sivil birkaç hukukçu da devletler arasında savaş ve barış, elçilik, antlaşmalar gibi konu-larda hukukî eserler yazmıştı. Bu dönem, öğreti tarihi içerisinde, “erken klâ-sik dönem” olarak nitelenir. Bu çerçevede, Francisco de Vitoria, Domingo de Soto, Luis de Molina, Fernando Vasquez de Menchaca, Bartolomé de Las Casas, Juan Ginés de Sepúlveda, Francisco Suarez, Pierino Belli, Balthazar de Ayala, Alberico Gentilis, eldeki makalede incelenen yazarlardır. Bu dö- nemde yapıt vermiş Francisco de Vitoria ve Francisco de Suarez, uluslararası hukukun bağımsız bir disiplin olmasına giden yolda, uluslararası hukukun tarihinde, birinci aşamayı temsil etmektedirler. İkinci aşama, daha sonra, XVII’nci yüzyılda, Hugo Grotius’la başlayarak yaşanacaktır. Öğreti tarihin-de, erken klâsik dönemden, Grotius’la başlayacak klâsik döneme geçişte Alberico Gentilis köprü oluşturmuştur.