Umur Bey Cami Haziresindeki XVIII. Yüzyıl Serpuşlu Mezar Taşları
XVIII Century Headgear Gravestones in Umur Bey Mosque Graveyard
Yazar: Köşklü, Zerrin; Gökler, Burak Muhammet
Dergi: Bilimname No. 49, 2022
Anahtar kelimeler: : Osmanlı,Mezar,Bursa,Umur Bey,: Osmanlı, Mezar, Bursa, Umur Bey, ; : Osmanlı,Mezar,Bursa,Umur Bey

Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan imparatorluk oluşuna ve yıkıldığı döneme kadar devletin önemli mekanizmaları bulunan ve olumlu yönde etki eden bazı aileler söz konusudur. Bu ailelerden biriside erken dönemde devlete bir çok katkı sunan Timurtaş Paşa ve oğullarıdır. Timurtaş Paşa’nın beş oğlu arasında gerek askeri yönden gerekse ilmi yönden ön plana çıkan Umur Bey olmuştur. Türk İslam Mimarisine kazandırdığı yapıların yanı sıra kurduğu vakıflarla dikkat çeken Umur Bey, döneminde bir çok eseri tercüme ettirmiş, kitaplar yazmış ve bunları kurmuş olduğu kütüphaneye bağışlamıştır. 1461 tarihinde vefat eden Umur Bey, Bursa’daki Umur Bey Camii’nin avlusunda bulunan baldaken türbeye defnedilmiştir. Cami ve türbenin etrafını çeviren geniş hazirede toplamda 122 mezar tespit edilmiştir. Alimlere, ulemalar ve çeşitli meslek gruplarına ait olan mezarlardan sadece serpuşlu ve XVIII. yüzyıla ait olan şahideler değerlendirmeye alınmıştır. 1722’den 1794 tarihine kadarki süreci kapsayan alçak ve yüksek çerçeveli mezarlardan onu erkeklere, bir tanesi ise kadına aittir. XVIII. yüzyıla ait serpuşlu mezarlarının değerlendirilmeye alınmasındaki temel amaç ise şahidelerin tip, süsleme ve serpuş (başlık) açısından çeşitlilik ve zenginlik sunmasıdır. Nitekim mezar taşlarını değerli kılan önemli hususların başında mezar içerisindeki metinler, mevki ve derece bildiren başlıklar son olarak da dönemin üslubunu aktaran tezyini kurgusu gelmektedir.

From the foundation of the Ottoman Empire to its becoming an empire and its collapse, some families were involved in the important mechanisms of the state and played a positive role. One of these families is Timurtaş Pasha and his sons, who contributed a lot to the state in the early period. Among the five sons of Timurtaş Pasha, Umur Beg came to the fore both militarily and scientifically. In addition to the buildings he brought to Turkish Islamic architecture, Umur Beg, who attracted attention with the foundations he established, had many works translated, wrote books and donated them to the library he founded.Deceased in 1461, Umur Beg was buried in the baldachin mausoleum in the courtyard of the Umur Beg Mosque in Bursa. A total of 122 graves were explored in the large burial ground surrounding the mosque and tomb. Among the graves belonging to scholars, ulamas and people belonging to various professions, only the gravestones with headgear (serpuş) that can be dated to the 18th century were taken into consideration. Of the low and high framed tombs, ten belong to men and one to women, dating from 1722 to 1794.The main purpose of evaluating the 18th century headgeared tombs is that the tombstones present diversity and richness in terms of type, ornamentation and headgear (serpuş). In fact, the most important aspects that make the tombstones valuable are the texts inside the tomb, the titles denoting the position and degree, and finally the ornamentation that conveys the style of the period.