TOKAT YAĞIBASAN (ÇUKUR) MEDRESESİ’NDEN TÜRK İSLAM BİLİM TARİHİ MÜZESİNE -TARİHİ BİR YAPININ YENİDEN İŞLEVLENDİRİLMESİ
FROM TOKAT YAĞIBASAN (ÇUKUR) MADRASAH TO MUSEUM OF THE HISTORY OF TURKISH ISLAMIC SCIENCE - RE-FUNCTIONING OF A HISTORICAL BUILDING
Yazar: Yusufoglu, Tuba; Güneş, Ceren
Dergi: Ejovoc (Electronic Journal of Vocational Colleges), Vol. 15 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Design (Other) ; Tasarım (Diğer) ; Tokat,Architectural Heritage,Re-functioning,Yağıbasan Madrasah,Turkish Islamic Science History Museum ; Tokat,Mimari Miras,Yeniden İşlevlendirme,Yağıbasan Medresesi,Türk İslam Bilim Tarihi Müzesi

Tarihi yapılar, somut kültürel mirasın önemli temsilcileridir. Onların korunması, yaşatılması ve işlevsel olarak kullanılması günümüzde kentler için oldukça önemlidir. Kentin tarihi dokusunu oluşturan yapıların yeniden işlevlendirilerek müzeleştirilmesi, tarihi dokunun korunarak yaşamaya devam etmesini amaçlamakta birlikte kent kullanıcılarıyla olan bağın da koparılmamasını hedeflemektedir. Tokat kentindeki Yağıbasan Medresesi (Çukur Medrese), Danişmentli döneminde Nizamettin Yağıbasan tarafından inşa ettirilmiştir. Osmanlı Devleti döneminde de yapı yüzyıllar boyunca kullanılmaya devam etmiştir. Yapı, özgün mimarisi ile kapalı avlulu Anadolu medreselerinin erken örneklerinden biri olması dolayısıyla kültürel miras olarak korunması ve gelecekteki nesillere iletilmesi gereken bir mimari miras niteliğindedir. 2022 yılında Türk İslam Bilim Tarihi Müzesi olarak işlevlendirilen yapı; mimarlık ve mimarlık tarihi çerçevesinde ele alınarak güncel durumu ve yeni işlevi ile incelenmiştir. Bu incelemede nitel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Bu bağlamda kapsamlı literatür araştırması, arşiv araştırmaları, yerinde inceleme ve gözlem yapılmıştır. Tarihi yapının eğitim ve öğretim geçmişinin müze kimliği ile entegrasyonu, bilgi ve kültür aktarımının sürdürülebilir olmasını sağlamıştır.

Historical structures are the important representatives of tangible cultural heritage. Their preservation, survival and functional use are very important for cities today. Re-functioning and museumizing the structures that form historical texture of city history aim to preserve and survive the historical texture, and target to keep the connection with city users. Yağıbasan Madrasa in Tokat was built by Nizamettin Yağıbasan during the Danişmentli period. It continued to be used for centuries during the Ottoman Empire. As the structure is an early example of Anatolian madrasahs with a unique architecture and closed courtyard, it is characterized as an architectural heritage that should be preserved as cultural heritage and handed down to the future generations. The building, which was re-functioning as the Turkish Islamic History of Science Museum in 2022; with its current status and new features, considering the framework of architecture and architectural history. Qualitative research methods are used in this review. In this context, comprehensive literature research, archive research, on-site examination and observations were made. The transformation of the building from a madrasah to a museum has been interpreted as an effort to preserve, increase the value of the region's historical and cultural heritage and to function as a bridge connecting the past and the future. The integration of the historical building's educational and teaching past with the museum identity has ensured the sustainability of the transfer of knowledge and culture.