Söze Vurulan Mühür: Bâkî’nin Hâtem Kasidesi’nde Anlam Boyutları
Seal The Expression: Meaning Dimension of Bâkî’s Hatem Ode
Yazar: Karagözlü, Volkan
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 22 No. 22, 0
Anahtar kelimeler: Bâkî,kaside,mühür,üslup,anlam katmanları ; Bâkî,ode,seal,style,semantic stratum

Aynı malzemeyle üreten iki sanatçının birbirine olan üstünlükleri  malzemeyi kullanma şeklinden kaynaklanır. Sanatçının  ustalığı sanat eserinin değerini belirlemede başat rol oynarken  sanat eserinin başarısını da ortaya koyar. Plastik sanatlarda  görsel malzemenin estetik biçimde kullanımı biçim ile ilgili olmasına  rağmen, yazılı eserlerde işitme duyusu sanat eserini  değerlendirmek için kullanılır. İster plastik sanatlarda isterse  yazılı sanatlarda olsun eserin başarısı, anlatımındaki ustalığa  bağlıdır. Yazılı eserlerde bu ustalık kelime ve kelimelerin kullanılma  biçimlerinde ortaya çıkar. Üzerinde araştırma yapılacak  sanat eseri şiirse ve oluşturulduğu dönemin sosyal, ekonomik,  psikolojik ve kültürel bağlamından kopmuş ve uzaklaşmış bir  sanat eserinden söz ediliyorsa, sanatçının üslubunu belirlemek  bir kat daha zor hâle gelecektir.  Bâkî’nin Semiz Ali Paşa’ya sunduğu Hâtem Kasidesi, anlam  ve anlatım olanakları bakımından son derece dikkati çeken bir  yapıya sahiptir. 57 beyitlik kasideyi bir sadrazama sunulmuş,  sanatlı süslü söyleyişleri olan bir şiir olarak okumak mümkün;  fakat şairin üslubu ve kelimeler arasındaki ilişkiler çözüldüğünde  şiirin sadece caize almak için sunulan veya şairin sanat  gücünü göstermek için yazılan satırlardan ibaret olmadığı anlaşılmaktadır.  Bâkî’nin kasidesi iç içe geçmiş çeşitli anlam katmanlarından  oluşmuştur. Bunlar sayesinde anlam yelpazesi genişletilmiş şiirde  adeta anlam yumağı oluşturulmuştur. Beytin ilk okunduğundaki  anlamı, kelimeler arasındaki anlam ilişkileri değerlendirildiğinde  daha sonra farklılaşmaktadır. Şairin dili ustaca  kullanması sayesinde ortaya çıkan bu durum sonucunda şiir  değişik anlamlara gelecek şekilde okunabilmektedir. Kasidede biçimin getirdiği kompozisyonun dışında Bâkî tarafından  oluşturulan kompozisyon özelliği sayesinde, anlatımın  sürekliliği ve anlatımdaki değişiklikler gözlemlenebilmektedir.  Hâtem Kasidesi’nin bir özelliği de beyitler arasında izlenebilir  bütünlerin olmasıdır.

The superiority of the two artists who produce with the  same material is due to the way they use the material. The  master of an artist plays a key role in determining the value  of a work of art, but also reveals the success of the work of  art. Although the use of visual material in aesthetic form  is related to the form in plastic arts, the sense of hearing in  written works is used to evaluate the work of art. Whether  it is in plastic arts or written arts, the success of the work  depends on the mastery of the expression. This mastery in  written works, has revealed words and the way words are  used. If the artwork to be investigated is poetry and If you  are talking about a work of art that has broken away from  the social, economic, psychological, and cultural context of  the era it will become a bit more difficult to determine the  style of the artist.  Hâtem Ode, presented by Bâkî to Semiz Ali  Pasha, has a very remarkable structure in terms of meaning  and expression possibilities. It is possible to read it as  a poem with artful ornate pronunciations, 57 couplets eulogy  was presented to a grand vizier. However, when  relations between poetry style and words are resolved, it is  understood that poetry is not merely the lines presented to  show or to show the artistry of the poet.  Apart from the composition brought by the form on the  ode, on account of the composition feature created by Bâkî,  continuity of narration and changes in narrative can be  observed. One characteristic of Hâtem Ode is that there are  all traceable tracks among the couplets. So much so that in  the beginning the features of a seal, the materials used in the seal, the shape of the seal, the structure, the pieces. In  short, the stage of construction of the seal can be followed  in order.