1930'lu Yıllarda Cumhuriyet Halk Fırkası (Partisi), İktisadi Kriz Ve Küçük Esnaf
1930'lu Yıllarda Cumhuriyet Halk Fırkası (Partisi), İktisadi Kriz Ve Küçük Esnaf
Yazar: Yılmaz, Alper
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, Vol. 11 No. 21, 2013
Anahtar kelimeler: Türkiye, 1929 büyük bunalımı, küçük üretici, esnaf, sanatkar

Bu çalışmanın amacı, “Milli İktisat” politikası ile Cumhuriyet Halk Fırkası'nın (CHF) Devletçilik ve Halkçılık ilkeleri çerçevesinde 1930'lu yıllarda Türkiye'de yaşanan siyasi ve ekonomik gelişmelerin küçük esnaf ve sanatkar üzerindeki etkilerinin ortaya konulmasıdır. Bu dönemde esnafın ihtiyaçlarının ve beklentilerinin anlatılması, CHF'nin esnaf için öngördüğü politikalar ile bu politikaların neticelerinin karşılaştırılması makalede yer almaktadır.Kurtuluş Savaşı'nda hem cephede hem cephe gerisinde büyük yararlılıklar gösteren esnaf ve sanatkarlar, tekalifi milliye emirlerinin 9. Maddesi'ne uygun olarak kurtuluş savaşı boyunca Türk Ordusu'nun ihtiyaçlarının giderilmesinde önemli yararlılıklar göstermiştir. Makalede öncelikle Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarındaki toplumsal yapı çerçevesinde esnaf ve sanatkarın durumunun ne tür bir yöntemle incelenmesi gerektiği konusu üzerinde durulmuştur. Ayrıca, 1920'li yıllardan itibaren ekonomide yaşanan gelişmeler ile bu dönemde CHF'nin esnaf politikasına ve yaptığı yasal düzenlemelere kısaca yer verilmiştir. 1929 ekonomik krizinin esnaf üzerindeki etkisi dile getirildikten sonra CHF'nin devletçilik ve halkçılık ilkeleri çerçevesinde esnaf ve sanatkarın durumunun düzeltilmesi için aldığı önlemler makalede yer almaktadır. Makalede ayrıca, Türkiye Cumhuriyeti'nde küçük üretici olan esnaf ve sanatkardan büyük sanayici yaratılmasının düşünülmediği hususundaki görüşlere yer verilmiştir. Türkiye'de 1932-1939 tarihleri arasında tutulan sanayi istatistiklerinde küçük sanayi ayrımı yapılmamış ve çoğunlukla Teşvik-i Sanayi kanunundan faydalanan şirketlere ve ağır sanayi istatistiklerine yer verilmiştir. Esnaf ve sanatkar kesiminin tamamı bu kanundan faydalanmadığı için bahsekonu istatistiklerden elde edilen veriler esnaf ve sanatkarın durumu hakkında sağlıklı bir değerlendirme yapmayı olanaksız kılmaktadır. Bu nedenle Başbakanlık Cumhuriyet Arşivleri'nden faydalanılarak esnaf ve sanatkar hakkında yapılan yerel çalışmalar ve bu çalışmalardaki verilere makalede yer verilmiştir.Anahtar Kelimeler: Türkiye, 1929 büyük bunalımı, küçük üretici, esnaf, sanatkar,Cumhuriyet Halk Fırkası

Bu çalışmanın amacı, “Milli İktisat” politikası ile Cumhuriyet Halk Fırkası'nın (CHF) Devletçilik ve Halkçılık ilkeleri çerçevesinde 1930'lu yıllarda Türkiye'de yaşanan siyasi ve ekonomik gelişmelerin küçük esnaf ve sanatkar üzerindeki etkilerinin ortaya konulmasıdır. Bu dönemde esnafın ihtiyaçlarının ve beklentilerinin anlatılması, CHF'nin esnaf için öngördüğü politikalar ile bu politikaların neticelerinin karşılaştırılması makalede yer almaktadır.Kurtuluş Savaşı'nda hem cephede hem cephe gerisinde büyük yararlılıklar gösteren esnaf ve sanatkarlar, tekalifi milliye emirlerinin 9. Maddesi'ne uygun olarak kurtuluş savaşı boyunca Türk Ordusu'nun ihtiyaçlarının giderilmesinde önemli yararlılıklar göstermiştir. Makalede öncelikle Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarındaki toplumsal yapı çerçevesinde esnaf ve sanatkarın durumunun ne tür bir yöntemle incelenmesi gerektiği konusu üzerinde durulmuştur. Ayrıca, 1920'li yıllardan itibaren ekonomide yaşanan gelişmeler ile bu dönemde CHF'nin esnaf politikasına ve yaptığı yasal düzenlemelere kısaca yer verilmiştir. 1929 ekonomik krizinin esnaf üzerindeki etkisi dile getirildikten sonra CHF'nin devletçilik ve halkçılık ilkeleri çerçevesinde esnaf ve sanatkarın durumunun düzeltilmesi için aldığı önlemler makalede yer almaktadır. Makalede ayrıca, Türkiye Cumhuriyeti'nde küçük üretici olan esnaf ve sanatkardan büyük sanayici yaratılmasının düşünülmediği hususundaki görüşlere yer verilmiştir. Türkiye'de 1932-1939 tarihleri arasında tutulan sanayi istatistiklerinde küçük sanayi ayrımı yapılmamış ve çoğunlukla Teşvik-i Sanayi kanunundan faydalanan şirketlere ve ağır sanayi istatistiklerine yer verilmiştir. Esnaf ve sanatkar kesiminin tamamı bu kanundan faydalanmadığı için bahsekonu istatistiklerden elde edilen veriler esnaf ve sanatkarın durumu hakkında sağlıklı bir değerlendirme yapmayı olanaksız kılmaktadır. Bu nedenle Başbakanlık Cumhuriyet Arşivleri'nden faydalanılarak esnaf ve sanatkar hakkında yapılan yerel çalışmalar ve bu çalışmalardaki verilere makalede yer verilmiştir.Anahtar Kelimeler: Türkiye, 1929 büyük bunalımı, küçük üretici, esnaf, sanatkar,Cumhuriyet Halk Fırkası