Yetişkinler için Aşı Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği’nin Türkçe Geçerlik Güvenirlik Çalışması
The Turkish Validity and Reliability of The Health Literacy About Vaccination Of Adults (HLVA)
Yazar: Yorulmaz Demir, Deniz S.; Koçoğlu-tanyer, Deniz
Dergi: Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, Vol. 11 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; vaccine literacy,health literacy,validity,reliability ; Aşı okuryazarlığı,sağlık okuryazarlığı,geçerlik,güvenirlik

Amaç: Bu çalışma Yetişkinler İçin Aşı Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği’nin Türkçe geçerlik ve güvenirliğini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir.Gereç ve Yöntem: Metodolojik olarak yürütülen bu çalışma 209 yetişkin ile gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin psikometrik analizinde geçerlik değerlendirmesinde doğrulayıcı faktör analizi ve ölçüt geçerliği (ön kestirim/yordama geçerliği), güvenirlik değerlendirmesinde madde toplam puan korelasyonu, iki yarı test tutarlığı ve Cronbach α katsayısı hesaplanmıştır.Bulgular: Katılımcıların %75.6’sı kadın, %70.8’i lisans ve üzeri eğitime sahip ve %63.2’si evlidir. Katılımcıların %54.5’inin yetişkinlik dönem aşıları hakkında eğitim almadığı, %57.4’ünün yetişkinlik dönem aşıları hakkında sağlık personelinden bilgi almadığı ve %58.9’unun aşılar ile ilgili resmi kaynakların internet sayfalarını takip etmediği belirlenmiştir. Geçerlik analizinde doğrulayıcı faktör analizinde model uyum indeksleri χ2 =138.729, χ2/df =1.927, RMSEA= 0.067, CFI= 0.958, GFI= 0.919, AGFI= 0.882 olarak bulunmuştur. Güvenirlik analizlerinde madde toplam puan korelasyon değerlerinin 0.376 ile 0.670 arasında değiştiği, İşlevsel, Etkileşimsel/İletişimsel ve Kritik Aşı Okuryazarlığı alt boyutları için Cronbach α değerlerinin sırasıyla 0.90, 0.82 ve 0.81 olduğu saptanmıştır.Sonuç: Yapılan analizler ve değerlendirmeler sonucu Yetişkinler İçin Aşı Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği’nin Türkçe için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak, yetişkinlerin aşı okuryazarlığını belirlemede kullanılabilir olduğu belirlenmiştir.

Objective: This paper is an adaptation of the Health Literacy about Vaccination of Adults in ITalian (HLVa-IT) into Turkish.Materials and Methods: The sample comprised 209 adults. Confirmatory factor analysis and criterion validity (estimation/predictive validity) were used for validity. Item-total score correlation, two-half test consistency, and Cronbach's alpha coefficient were used for reliability.Results: A quarter of the participants were men (24.4%). Seven in ten participants had at least a bachelor's degree (70.8%). Three in five participants were married (63.2%). Over half of the participants were not trained in adult vaccines (54.5%), had not been informed about vaccines by health professionals (57.4%), and did not follow the websites of official sources about vaccines (58.9%). Confirmatory factor analysis showed that the model had the goodness of fit indices of χ2 =138.729, χ2/df =1.927, RMSEA= 0.067, CFI= 0.958, GFI= 0.919, and AGFI= 0.882. The scale had item-total score correlations ranging from 0.376 to 0.670. The functional vaccine literacy, interactive vaccine literacy, and critical vaccine literacy subscales had Cronbach's alpha values of 0.90, 0.82, and 0.81, respectively.Conclusion: The HLVa-TR is a valid and reliable measure for assessing Turkish adults’ vaccine literacy.