ABDÜLKÂDİR MERÂGÎ’YE ATFEDİLEN KÂRLAR’IN FORM AÇISINDAN ANALİZİ VE ACEM KÂR’IN RESTORASYONU
ABDÜLKÂDİR MERÂGÎ’YE ATFEDİLEN KÂRLAR’IN FORM AÇISINDAN ANALİZİ VE ACEM KÂR’IN RESTORASYONU
Yazar: Şenduran, Fatma Münevver; Türkel Oter, Serda
Dergi: Akademik Sanat, Vol. 4 No. 7, 2019
Anahtar kelimeler: Türk Mûsıkîsi Formları,Mısra,Terennüm,Kâr Formu,Abdulkâdir Merâgî,Acem Kâr

Form ile ilgili kaynaklar araștırıldığında; Kâr formu, biçim açısından oldukça serbest olarak tanımlanmasıyla dikkati çekmektedir. Klâsik formlar içerisinde Kârdan daha küçük olan Beste ve Semâi biçimlerinin, sistematik bir ișleyiș gösterdiği dikkate alındığında, Kâr formunun bu ișleyișin dıșında olduğunu düșünmek imkânsız hale gelmektedir. Özellikle bugün kullanılan form analizi yöntemlerinin Türk Mûsıkîsi’nin sözlü eserlerini biçim yönünden incelemeye imkân vermemesinden olsa gerek akademik çalıșmalarda da Kârlar’ın ișleyiși hakkında kesin ve net bilgiler verilememiștir. Kâr formunun sistematik bir yapısı olup olmadığı sorusuyla yola çıktığımız bu çalıșmada, sözlü eserlere yönelik önerilen yeni bir analiz yöntemi ile Abdülkâdir Merâgî’ye atfedilen 11 Kâr betimsel araștırma yöntemi kullanılarak genel tarama modeli ile incelenmiș; mısra sayıları, meyan ve terennümlerin kullanımlarına bağlı olarak bu formun belli biçimlere sahip olduğu belirlenmiștir. Bu biçimler içerisinde Acem Kâr, gerek bestelendiği dönemin nazarî anlayıșının dıșında farklı bir perdede karar etmesiyle, gerekse form açısından düzensiz bir yapı göstermesi nedeniyle dikkati çekmiștir. İncelemeler neticesinde, Abdülkâdir Merâgî’nin Kârlar’ından edindiğimiz bilgiler doğrultusunda Acem Kâr’ın form açısından analiz edildiği bu incelemede, eserin meșk silsilesi sırasında biçim açısından bir takım deformasyonlara uğradığı ve eksiklerinin olduğu tespit edilmiștir. Buna bağlı olarak, eser güfte yapısına ve mısraların besteleniș biçimine göre düzenlenmiș, eksikleri tamamlanmıș ve restore edilerek yeniden yazılmıștır.

Form ile ilgili kaynaklar araștırıldığında; Kâr formu, biçim açısından oldukça serbest olarak tanımlanmasıyla dikkati çekmektedir. Klâsik formlar içerisinde Kârdan daha küçük olan Beste ve Semâi biçimlerinin, sistematik bir ișleyiș gösterdiği dikkate alındığında, Kâr formunun bu ișleyișin dıșında olduğunu düșünmek imkânsız hale gelmektedir. Özellikle bugün kullanılan form analizi yöntemlerinin Türk Mûsıkîsi’nin sözlü eserlerini biçim yönünden incelemeye imkân vermemesinden olsa gerek akademik çalıșmalarda da Kârlar’ın ișleyiși hakkında kesin ve net bilgiler verilememiștir. Kâr formunun sistematik bir yapısı olup olmadığı sorusuyla yola çıktığımız bu çalıșmada, sözlü eserlere yönelik önerilen yeni bir analiz yöntemi ile Abdülkâdir Merâgî’ye atfedilen 11 Kâr betimsel araștırma yöntemi kullanılarak genel tarama modeli ile incelenmiș; mısra sayıları, meyan ve terennümlerin kullanımlarına bağlı olarak bu formun belli biçimlere sahip olduğu belirlenmiștir. Bu biçimler içerisinde Acem Kâr, gerek bestelendiği dönemin nazarî anlayıșının dıșında farklı bir perdede karar etmesiyle, gerekse form açısından düzensiz bir yapı göstermesi nedeniyle dikkati çekmiștir. İncelemeler neticesinde, Abdülkâdir Merâgî’nin Kârlar’ından edindiğimiz bilgiler doğrultusunda Acem Kâr’ın form açısından analiz edildiği bu incelemede, eserin meșk silsilesi sırasında biçim açısından bir takım deformasyonlara uğradığı ve eksiklerinin olduğu tespit edilmiștir. Buna bağlı olarak, eser güfte yapısına ve mısraların besteleniș biçimine göre düzenlenmiș, eksikleri tamamlanmıș ve restore edilerek yeniden yazılmıștır.