Eskigedik-Kızılçayır (Ovacık-Tunceli) Kromit Oluşumlarının Jeolojik Özellikleri ve Yer Radarı Yöntemiyle Cevherli Alanların Belirlenmesi
Geological Properties of Eskigedik-Kızılçayır (Ovacık-Tunceli) Chromite Deposits and Determination of Ore Sites by Ground  Penetrating Radar Method
Yazar: Öztüfekçi Önal, Ayten; Şeren, Aysel
Dergi: International Journal of Pure and Applied Sciences, Vol. 4 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Eskigedik-Kızılçayır,jeoloji,kromit,Ovacık,Tunceli,yer radarı ; Eskigedik-Kızılçayır,Ovacık,Tunceli,geology,chromite,ground penetrating radar

Bu çalışmakapsamında, Eskigedik-Kızılçayır kromit cevherlerinin mineralojik, petrografikve jeokimyasal özellikleri ortaya çıkarılmış ve derinde bulunan kromit kütlelerininkonumları yer radarı (GPR) yöntemi ile belirlenmeye çalışılmıştır. Kromitişletmesinin bulunduğu alanda üst Kretase yaşlı ofiyolitik kayaçlar bulunmaktadır.Cevherin yan kayacı oldukça altere olmuş hazburjit ve dünitdir. Kromitkütleleri küçük mercek ve yığınlar şeklinde, tamamen serpantinleşmiş dünitleriçerisinde bulunmaktadır. Cevherin dokusu esas olarak masif ve saçınımlı, bazanda nodülerdir. Gang mineralini çubuksu serpantinler oluşturmaktadır. Kromit tanelerininbüyüklükleri oldukça değişken (2-30 mm) olup, çok kırıklı ve milonitleşmiştir vekırıklar serpantin dolguludur. Kromit ve içerisinde yer aldığı kayaçlarınjeokimyası, Türkiye’deki düşük tenörlü podiform kromitler ile benzerdir. OrtalamaCr2O3, Al2O3 ve Fe2O3içerikleri sırasıyla %16, %14 ve %12 olup, yüksek-aluminyum kromitlerdir. Dahaçok Co, Ni ve V gibi iz elementlerce zenginleşmiştir. Jeokimyasal veriler, bukromitlerin okyanusal yay ardı havzada, dalma-batma ile modifiye edilmiş birmanto kaynağından türediğine işaret etmektedir.Açık işletmealanında yüzeylenmemiş cevheri belirlemek için, şev basamakları ve ocak içi düzlüklerde, 83 hat boyunca 100 MHz antenile GPR ölçümleri yapılmıştır. Birinci kazı alanında ölçümler sorunsuz olarakgerçekleştirilmiştir, ancak ikinci kazı alanındaki zeminin ıslak olması GPRçalışmalarını sınırlandırmıştır. Ölçümlerden elde edilen ham verilere veriişlem teknikleri uygulanarak yeraltı kesitleri elde edilmiştir. Krom cevherifiziksel özellikleri nedeniyle önemli jeofizik belirti verdiği için, ölçümlerdeyan kayaçlardan daha yüksek yansımaya sahip alanlar kromitli alanlar olarakkabul edilmiştir. Açık işletme alanındaki şev basamaklarında,  yüksek yansıma yüzeyleri, sadece birkaç hatboyunca ve farklı derinliklerde gözlenmiştir. Buna karşın, ocak içi alt ve üst düzlüklerdeyaklaşık 10m derinde yüksek yansıtıcı yüzeylerin varlığı, birçok hat boyunca belirlenmiştir.Ocak içi alt düzlükte, öncelikle ikinci paralel hat boyunca 10-20 m arasındakiderinlikte belirlenen yüksek yansımalı düzeylerde kromitin var olup olmadığınınkazı yapılarak doğrulanması gerekmektedir. Kromit varlığı belirlendikten sonra,kazılar öncelikle bu alanda ve açık ocağın üst düzlüğünde yapılmalıdır.

In this study, themineralogical, petrographic and geochemical features of theEskigedik-Kızılçayır chromite ores were revealed and the locations of thechromite masses in the depths were tried to be determined by the GroundPenetrating Radar (GPR) method. There are ophiolitic rocks of the upperCretaceous age in the area where the chromite open pits is located. The wallrock which is bearing the chromite deposites are substantially altered harzburgiteand dunite. The chromite masses are within the completely serpentinized dunitesand are in the form of small lenses and pods. The texture of the ore is mainlymassive, sometimes scattered and nodular. The gangue minerals are rod-shapedserpentines. The size of the chromite grains is quite variable (2-30 mm), veryfractured and mylonitized and the fractures are filled with serpentine. Thegeochemistry of the chromites and its host rocks are similar to the low-gradepodiform chromite deposits in located at Turkey. The average Cr2O3,Al2O3 and Fe2O3 contents are 16%,14% and 12%, respectively, and are high-aluminum chromites. It is mostlyenriched with trace elements such as Co, Ni and V. The geochemical evidencessuggest that these chromites are derived from a mantle source modified bysubduction in the oceanic arc basin.In order todetermine unexposed ore in the open field, GPR measurements were made with 100MHz antenna along 83 lines on slope and open pit flatness. Measurements in thefirst excavation area of the open pit were carried out without any problems,but the wetness of the second excavation area limited GPR operations. Undergroundsections were obtained by applying data processing techniques to the raw dataobtained from the measurements. Because of the physical properties of thechrome ore, the areas with higher reflectance than the wall rocks were acceptedas chromite areas because of the significant geophysical indications. In slopesteps in the open pit area, high reflection surfaces were observed alongseveral lines and at different depths. On the other hand, the presence ofhighly reflective surfaces at depths of about 10m in the lower and upper flatsin the open pit was identified along the many lines. In the lower flat of theopen pit, it is firstly necessary to confirm by excavation whether chromite ispresent at the high reflectivity surface determined at a depth of 10-20m alongthe second parallel line. Once the chromite presence has been identified, theexcavations firstly must be done in this area and in the upper flat of the openpit.