ANTALYA ETNOGRAFYA MÜZESİNDE SERGİLENEN ÇALGILARIN ÖZELLİKLERİ VE YÖREDEKİ KULLANILMA DURUMLARI
Characteristics and Usage of Instruments Exhibited at the Antalya Ethnography Museum and Their Cultural Significance
Yazar: Kurtaslan, Hazan; Aldut, Deniz Berk
Dergi: EKEV Akademi Dergisi No. 97, 2023
Anahtar kelimeler: Musicology and Ethnomusicology ; Müzikoloji ve Etnomüzikoloji ; Interpretation in Turkish Folk Music ; Türk Halk Müziğinde Yorumculuk ; Music (Other) ; Müzik (Diğer) ; Antalya ethnography museum,Regional instruments,Mouthpiece,Gourd fiddle,Drum ; Antalya etnografya müzesi,Yöresel çalgılar,Sipsi,Kabak kemane,Davul

Kültürün bir yansıması olan yöresel çalgılar, halk kültürünün önemli ögelerindendir. Köklü geçmişe sahip olan bu çalgılar, yörelere göre farklılaşmakta iken bu aynı zamanda kültürün zenginleşmesi anlamına da gelmektedir. Bir kültür mirası olan halk çalgılarının örnekleri kişisel arşivlerde saklanmakta ya da etnografya müzelerinde sergilenmek suretiyle korunmaktadır. Antalya şehrinde bulunan Etnografya Müzesinde yöreye ait Türk halk müziği çalgıları sergilenmekte ve aynı zamanda müzede korunmaktadır. Antalya Etnografya Müzesinde nefesli çalgılardan ahşap ve pirinç kaval, ahşap zurna, kamış ve kemik düdük, kamış sipsi; yaylı çalgılardan kabak kemane, ahşap-deri kemençe; mızraplı (tezeneli) telli çalgılardan bağlama; vurmalı çalgılardan davul olmak üzere 8 tane yöreye ait çalgı sergilenmektedir. Müzede sergilenen çalgıların özelliklerinin ve yöredeki kullanılma durumlarına yönelik bilgilerin ortaya konulması araştırmanın amacını oluşturmaktadır. Çalışma Antalya Etnografya Müzesinde sergilenen çalgıların bu yöreye has olması bakımından önemlidir. Bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fiziksel (fiziki, görsel) artifaktların incelendiği kültür analizi deseni kullanılmıştır. Fiziksel artifaktlar; kültürün içerisinde kullanılan araç gereçler, işin yapılma şekli, iş yapılırken kullanılan yöntem ve teknikleri ifade etmektedir. Antalya yöresinde kullanılan çalgılar o yörenin aynı zamanda halk kültürünü de yansıtmaktadır. Araştırma kapsamında tespit edilen çalgılar, yöre kültürünü yansıtan bir araç olarak; ritüellerde, halk oyunlarında ya da diğer etkinliklerde eğlence amacıyla ve belli tekniklere göre kullanılmaktadır. Veriler doküman incelemesi yoluyla toplanmış, betimsel analiz yoluyla çözümlenmiştir. Çalışmada amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örneklemesi kullanılmıştır. Antalya Etnografya Müzesinde 8 çalgının sergilendiği tespit edilmiştir. Bu çalgıların Orta Asya kökenli oldukları, çalgıların yapımında kemik ve çeşitli ağaçların kullanıldığı, yörede kına, gelin alma, düğün, asker uğurlama, şenlik ve festival gibi etkinliklerde kullanıldığı tespit edilmiştir. Çalışmada elde edilen veriler ışığında müzede sergilenen çalgılara yönelik detaylı açıklamaların olduğu broşürlerin hazırlanması ve ziyaretçilere sunulması fikri ortaya çıkmıştır.

Regional instruments, as reflections of culture, play a significant role in folk culture. With a rich history, these instruments vary across regions, contributing to the diversity of culture. Examples of folk instruments, considered cultural heritage, are preserved in personal archives or displayed in ethnography museums. The Ethnography Museum in Antalya showcases and preserves Turkish folk music instruments specific to the region. The museum features a variety of instruments, including woodwind and brass instruments like the wooden and brass flute, wooden reed, reed and bone whistle, and reed mouthpiece; string instruments like the gourd fiddle and wooden-skin fiddle; and percussion instruments like the drum, totaling eight instruments unique to the region. This research aims to uncover the characteristics of these exhibited instruments and their usage in the local context. The study is important because the instruments exhibited in the Antalya Ethnography Museum belong to this region. In this study, a cultural analysis pattern, examining physical (tangible, visual) artifacts, was employed as a qualitative research method. Physical artifacts represent tools, techniques, and methods used within a culture. The instruments used in Antalya reflect not only the region's musical culture but also its overall folk culture. The identified instruments in the research serve as cultural tools in rituals, folk dances, and other events for entertainment purposes, following specific techniques. Data were collected through document analysis and analyzed through descriptive analysis. Criterion sampling, one of the purposeful sampling methods, was used in the study. It was determined that the Antalya Ethnography Museum exhibits eight instruments, with Central Asian origins. The study revealed that these instruments are made using bone and various types of wood, and they are used in local events such as henna nights, bride fetching, weddings, military send-offs, festivals, and celebrations. In the light of the data obtained in the study, the idea of preparing brochures with detailed explanations about the instruments exhibited in the museum and presenting them to visitors emerged.