ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİNDE ÖJENİST GÖRÜŞLER VE UYGULAMALAR YAHUT MÜSTAKBEL NESLİN ISLAHI
EUGENIST VIEWS AND PRACTICES IN THE EARLY REPUBLICAN ERA OR BREEDING THE FUTURE GENERATION
Yazar: Vatandaş, Celalettin; Vatandaş, Saniye; Avcı, Mehmet Güven
Dergi: HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 12 No. Cumhuriyet&#039;in 100. Yılı Özel Sayısı, 2023
Anahtar kelimeler: Change, Underdevelopment and Modernisation Sociology ; Değişme, Azgelişmişlik ve Modernleşme Sosyolojisi ; Eugenism,Pronatalism,Early Republican Period in Turkey,Marriage,Sexuality,Body training ; Öjenizm,Pronatalizm,Erken Cumhuriyet Dönemi,Evlilik,Cinsellik,Beden eğitimi

Öjenist uygulamalar, 1930’lerın dünyasında yürütülen nüfus politikalarının karakteristik özelliğidir. Yürütülen politikalar, “pozitif öjeni” ve “negatif öjeni” tanımlarına uygun olarak iki farklı yaklaşımın gereklerinden birine göre gerçekleştirilmiştir. Pozitif yaklaşım, mevcut veya gelecek nesillerin sağlıklı ve sağlam bedenli olmalarını hedefleyen görüşleri ve uygulamaları kapsamaktadır. Negatif yaklaşım ise “kusurlu” veya “anormal” olarak nitelendirilen ve ırkı/soyu “tehdit” ettiği düşünülen bireyleri toplumdan “ayıklayarak”, ırkın/soyun ıslahını gerçekleştirmeye yönelik görüşleri ve uygulamaları kapsamaktadır. Öjenist siyasetin tepki çeken uygulamaları, hemen her zaman, “negatif” türü ile ilgili olmuştur. 1930’lerin Türkiye’sindeki öjenist görüş ve uygulamalar esasen “pozitif” niteliktedir; “negatif” kapsamında değerlendirilebilecek görüşler dile getirilmişse de bunlar istisna olmuş, uygulamalarda hiç görülmemiştir. Türkiye’de öjenist uygulamaların temel sebebi, Osmanlı’dan devralınan ve savaşlar, hastalıklar, kitlesel göçler nedeniyle normal yapısı ciddi anlamda tahrip olmuş, hatta normal işleyişini kaybetmiş demografik yapının oldukça sorunlu olmasıdır. Bu demografik yapıyı, normal niteliğine ve işleyişine kavuşturmanın çözümü için pronatalist nüfus politikası takip edilmiştir. Çok ve sağlıklı çocuk, yürütülen pronatalist politikaların temel hedefi olmuştur. Öjenist yaklaşım ise yürütülen pronatalist politikaların niteliğine katkı sağlamıştır. Bu araştırma, 1930’ların öjensit politikalarını, dönemin yazılı kaynaklarına dayanarak, evlilik, cinsellik ve beden eğitimi açısından inceleme ve dönemin öjenist yaklaşım ve uygulamalarını belirleme amacındadır.

Eugenicist practices are the main characteristic of the population policies conducted in the world of the 1930s. The eugenicist approach was realised according to one of two different styles in accordance with the definitions of "positive" and "negative". The positive approach encompasses views and practices that aim to ensure that current or future generations have healthy and robust bodies. The negative approach, on the other hand, encompasses the views and practices aimed at realising the improvement of the race/species by "weeding out" individuals who are considered "defective" or "abnormal" from the society. The practices of the eugenicist approach that attract reactions are almost always related to "negative eugenics". Eugenist views and practices in Turkey in the 1930s were of a "positive" nature; although views that could be considered "negative" were expressed, these were exceptions and were never seen in practice. The main reason for eugenicist practices in Turkey was the problematic demographic structure inherited from the Ottoman Empire. In order to restore this demographic structure to its normal structure and functioning, a pronatalist population policy was followed. Many and healthy children have been the main goal of pronatalist policies. The eugenicist approach contributed to the quality of the policies. This research aims to analyse the eugenicist policies of the 1930s in terms of marriage, sexuality and physical education based on the written sources of the period and determine the eugenicist approaches and practices of the period.