Bitlis İlinin Balık Yetiştiriciliğindeki Mevcut Durumu ve Yetiştiricilik Potansiyelinin Belirlenmesi
Bitlis İlinin Balık Yetiştiriciliğindeki Mevcut Durumu ve Yetiştiricilik Potansiyelinin Belirlenmesi
Yazar: Köprücü, Kenan; Doğan, İlbey
Dergi: Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Vol. 9 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Bitlis,Balık Yetiştiriciliği,Mevcut Durum,Su Ürünleri Potansiyeli

Bu çalışmada, Bitlis ilinin balıkyetiştiriciliğindeki mevcut durumu ve yetiştiricilik potansiyelininbelirlenmesi amaçlanmıştır. Mevcut işletmelerin ve su kaynaklarının tamamına 1yıl boyunca 3 aylık periyotlar halinde gidilmiştir. Gerçek zamanlı olarakişletmelerdeki yetkili kişi ve çalışanlarla yüz yüze yapılan anket çalışmasıylaham veriler elde edilmiştir. Ayrıca, su kaynaklarının bazı fiziksel (sıcaklık,debi, bulanıklık) ve kimyasal (oksijen, pH, nitrat) özellikleri tespitedilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre; işletmelerin %20’si vadi arasında,%40’ı dağ eteğindeki yamaçlarda ve %40’ı ise açık arazide kurulmuştur. İşletmelerin%80’inin üretimde kaynak suyunu kullandığı, %20’sinin ise göl üzerinde üretimyaptığı belirlenmiştir. Bitlis İlindeki işletmelerin yıllık üretim kapasiteleri25-100 ton arasında değişmektedir. İşletmelerin il genelindeki toplam projekapasitesi 211 ton/yıl, fiili kapasitesi 176 ton/yıl ve ortalama kapasitekullanım oranı ise %74,21±35,46’dır. Bu işletmelerin %60’ı ihtiyaç duyduklarıyıllık 6 250 000 adet yavru balığı kendi kuluçkahanelerinde üretirken, %40’ıise ihtiyaç duyduğu yıllık 130 000 adet yavru balığı dışarıdan satınalmaktadır. Mevcut işletmelerin %80’inin beton ve toprak havuzlarda, %20’sininise ağ kafeslerde balık üretimini yaptığı tespit edilmiştir. Bitlis ilindekiişletmelere ait toplam fiili üretim; %94,3 oranında beton ve toprak havuzlarda,%5,7 oranında ise ağ kafeslerde gerçekleşmektedir. Bitlis İlindeki balık üretimtesisleri %100 şahıs işletmesi olarak faaliyet göstermektedir. İşletmelerin%20’sinin öz sermaye kullandıkları, %80’inin de öz sermaye haricindeteşviklerden faydalanarak faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir. Bu ildekimevcut işletme sahiplerinin %60’ı 44-52, %40’ı ise 53-63 yaş aralığındadır.Bunların %40’ı ilkokul, %20’si ortaokul ve %40’ı ise lise mezunudur. Mevcutişletmelerde toplam 20 kişi çalışmakta olup, bunların %70’i ilköğretim, %25’ilise ve %5’i ise lisans mezunudur. Toplam personelin %95’i erkek, %5’i isebayandır. İldeki su kaynaklarının ortalama sıcaklık değerleri 9,51-14,42 ºCarasında olup, debisi 6,75-426,3 L/sn, bulanıklığı 0,55-12,95 JTU, çözünmüşoksijeni 4,86-9,25 mg/L, pH’sı 6,27-9,76 ppm ve nitrat düzeyi 0,00-14,70 mg/Laralığında değişmektedir. Sonuç olarak, Bitlis ilindeki kültür balığıüretiminin nitelik ve nicelik olarak verimliliğin arttırılabilmesi, üretiminoptimize edilebilmesi, geleceğe yönelik projeksiyonların yapılabilmesi, suürünleri üretiminin il, bölge ve ülke ekonomisine olan katkılarınınarttırılabilmesi için; mevcut işletmeler yapısal, teknik ve ekonomik yönlerdengeliştirilmelidir. Bölgede kültür balıkçılığı verileri istenen düzeyde olmasada, devlet desteğinin her geçen yıl artması ve çeşitlilik kazanması, teknolojikgelişmeler ve potansiyel su kaynaklarının balık üretiminde kullanılmasıylabirlikte kültür balıkçılığına olan ilgi de her geçen gün artacaktır.

Bu çalışmada, Bitlis ilinin balıkyetiştiriciliğindeki mevcut durumu ve yetiştiricilik potansiyelininbelirlenmesi amaçlanmıştır. Mevcut işletmelerin ve su kaynaklarının tamamına 1yıl boyunca 3 aylık periyotlar halinde gidilmiştir. Gerçek zamanlı olarakişletmelerdeki yetkili kişi ve çalışanlarla yüz yüze yapılan anket çalışmasıylaham veriler elde edilmiştir. Ayrıca, su kaynaklarının bazı fiziksel (sıcaklık,debi, bulanıklık) ve kimyasal (oksijen, pH, nitrat) özellikleri tespitedilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre; işletmelerin %20’si vadi arasında,%40’ı dağ eteğindeki yamaçlarda ve %40’ı ise açık arazide kurulmuştur. İşletmelerin%80’inin üretimde kaynak suyunu kullandığı, %20’sinin ise göl üzerinde üretimyaptığı belirlenmiştir. Bitlis İlindeki işletmelerin yıllık üretim kapasiteleri25-100 ton arasında değişmektedir. İşletmelerin il genelindeki toplam projekapasitesi 211 ton/yıl, fiili kapasitesi 176 ton/yıl ve ortalama kapasitekullanım oranı ise %74,21±35,46’dır. Bu işletmelerin %60’ı ihtiyaç duyduklarıyıllık 6 250 000 adet yavru balığı kendi kuluçkahanelerinde üretirken, %40’ıise ihtiyaç duyduğu yıllık 130 000 adet yavru balığı dışarıdan satınalmaktadır. Mevcut işletmelerin %80’inin beton ve toprak havuzlarda, %20’sininise ağ kafeslerde balık üretimini yaptığı tespit edilmiştir. Bitlis ilindekiişletmelere ait toplam fiili üretim; %94,3 oranında beton ve toprak havuzlarda,%5,7 oranında ise ağ kafeslerde gerçekleşmektedir. Bitlis İlindeki balık üretimtesisleri %100 şahıs işletmesi olarak faaliyet göstermektedir. İşletmelerin%20’sinin öz sermaye kullandıkları, %80’inin de öz sermaye haricindeteşviklerden faydalanarak faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir. Bu ildekimevcut işletme sahiplerinin %60’ı 44-52, %40’ı ise 53-63 yaş aralığındadır.Bunların %40’ı ilkokul, %20’si ortaokul ve %40’ı ise lise mezunudur. Mevcutişletmelerde toplam 20 kişi çalışmakta olup, bunların %70’i ilköğretim, %25’ilise ve %5’i ise lisans mezunudur. Toplam personelin %95’i erkek, %5’i isebayandır. İldeki su kaynaklarının ortalama sıcaklık değerleri 9,51-14,42 ºCarasında olup, debisi 6,75-426,3 L/sn, bulanıklığı 0,55-12,95 JTU, çözünmüşoksijeni 4,86-9,25 mg/L, pH’sı 6,27-9,76 ppm ve nitrat düzeyi 0,00-14,70 mg/Laralığında değişmektedir. Sonuç olarak, Bitlis ilindeki kültür balığıüretiminin nitelik ve nicelik olarak verimliliğin arttırılabilmesi, üretiminoptimize edilebilmesi, geleceğe yönelik projeksiyonların yapılabilmesi, suürünleri üretiminin il, bölge ve ülke ekonomisine olan katkılarınınarttırılabilmesi için; mevcut işletmeler yapısal, teknik ve ekonomik yönlerdengeliştirilmelidir. Bölgede kültür balıkçılığı verileri istenen düzeyde olmasada, devlet desteğinin her geçen yıl artması ve çeşitlilik kazanması, teknolojikgelişmeler ve potansiyel su kaynaklarının balık üretiminde kullanılmasıylabirlikte kültür balıkçılığına olan ilgi de her geçen gün artacaktır.