DİYET KALİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNE YÖNELİK YENİ BİR YÖNTEM: BESİN PUSULASI
DİYET KALİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNE YÖNELİK YENİ BİR YÖNTEM: BESİN PUSULASI
Yazar: Dinç, Vesile; Özdemir, Emine; Ayhan, Hayrunnisa; Erdoğan Gövez, Nazlıcan; Köksal, Eda
Dergi: Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, Vol. 10 No. Özel Sayı, 2025
Anahtar kelimeler: Besin pusulası,diyet kalitesi,sağlıklı beslenme

Giriş: Besin Pusulası, çeşitli besinlerin ve öğünlerin kalitesinin belirlenmesinde geliştirilmiş olan bir besin profili sistemidir ve diyet kalitesinin değerlendirilmesinde kullanılmaktadır. Amaç: Bu çalışmanın amacı; yetişkin bireylerde diyet kalitesinin besin pusulası skoru ile değerlendirilmesidir.Metod: Kesitsel olarak planlanan bu çalışmaya 102’si erkek, 198’i kadın olmak üzere toplam 300 yetişkin (19-65 yaş) birey dahil edilmiştir. Bireylerin sosyo-demografik bilgileri anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Bireylerin besin tüketimleri 24 saatlik hatırlatma yöntemi ile elde edilmiş ve Beslenme Bilgi Sistemi (BeBis) programı ile analiz edilmiştir. Diyet kalite puanı, tüketilen her bir besinin pusula skoru ile o besinden alınan enerji çarpılıp toplam enerjiye bölünerek hesaplanmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 29,2 ± 11,75 yıldır. Çalışmaya katılan bireylerin beden kütle indeksi (BKİ) göre %4,3’ü zayıf, %48,3’ü normal, %31,7’si fazla kilolu, %11,3’ü 1. derece obez, %3,7’si 2. derece obez ve %0,7’si morbid obez olarak sınıflandırılmıştır. Günlük ortalama enerji alımı 1621,9 ± 679,64 kkal/gün’dür. Çalışmaya katılan bireylerin diyet kalitesi ortalamaları 63,0 ± 10 puan olarak bulunmuştur. Erkeklerin diyet kalite puanının ortalaması 60,9 ± 11,10 iken, kadınların 64,1 ± 10,66’dır. Erkek ve kadınlar arasında anlamlı fark bulunmamıştır (p>0.05). Yaş ile diyet kalite puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0.05). BKİ sınıflamasına göre diyet kalite puanı değerlendirildiğinde zayıf bireylerin 62,0±9,92; normal bireylerin 59,6±12,07; fazla kilolu bireylerin 64,3±9,74; 1. derece obez bireylerin 62,3±13,0; 2. derece obez bireylerin 64,2±10,56 ve morbid obez bireylerin 63,0±3,58 olarak saptanmıştır. BKİ sınıflamalarına göre diyet kalitesi arasında anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05). Vücut yağ yüzdesi ortalaması erkeklerde %24,7 ± 7,83, kadınlarda %30,1 ± 9,61 olarak bulunmuş, her iki cinsiyette de diyet kalitesi ile vücut yağ yüzdesi arasında anlamlı korelasyon bulunmamıştır (p>0,05). Sonuç: Sonuç olarak, besin pusulasına dayalı olarak hesaplanan diyet kalitesi puanının, bireylerin genel diyet kalitesini değerlendirmede uygulanabilir bir gösterge olabileceği düşünülmektedir

Giriş: Besin Pusulası, çeşitli besinlerin ve öğünlerin kalitesinin belirlenmesinde geliştirilmiş olan bir besin profili sistemidir ve diyet kalitesinin değerlendirilmesinde kullanılmaktadır. Amaç: Bu çalışmanın amacı; yetişkin bireylerde diyet kalitesinin besin pusulası skoru ile değerlendirilmesidir.Metod: Kesitsel olarak planlanan bu çalışmaya 102’si erkek, 198’i kadın olmak üzere toplam 300 yetişkin (19-65 yaş) birey dahil edilmiştir. Bireylerin sosyo-demografik bilgileri anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Bireylerin besin tüketimleri 24 saatlik hatırlatma yöntemi ile elde edilmiş ve Beslenme Bilgi Sistemi (BeBis) programı ile analiz edilmiştir. Diyet kalite puanı, tüketilen her bir besinin pusula skoru ile o besinden alınan enerji çarpılıp toplam enerjiye bölünerek hesaplanmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 29,2 ± 11,75 yıldır. Çalışmaya katılan bireylerin beden kütle indeksi (BKİ) göre %4,3’ü zayıf, %48,3’ü normal, %31,7’si fazla kilolu, %11,3’ü 1. derece obez, %3,7’si 2. derece obez ve %0,7’si morbid obez olarak sınıflandırılmıştır. Günlük ortalama enerji alımı 1621,9 ± 679,64 kkal/gün’dür. Çalışmaya katılan bireylerin diyet kalitesi ortalamaları 63,0 ± 10 puan olarak bulunmuştur. Erkeklerin diyet kalite puanının ortalaması 60,9 ± 11,10 iken, kadınların 64,1 ± 10,66’dır. Erkek ve kadınlar arasında anlamlı fark bulunmamıştır (p>0.05). Yaş ile diyet kalite puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0.05). BKİ sınıflamasına göre diyet kalite puanı değerlendirildiğinde zayıf bireylerin 62,0±9,92; normal bireylerin 59,6±12,07; fazla kilolu bireylerin 64,3±9,74; 1. derece obez bireylerin 62,3±13,0; 2. derece obez bireylerin 64,2±10,56 ve morbid obez bireylerin 63,0±3,58 olarak saptanmıştır. BKİ sınıflamalarına göre diyet kalitesi arasında anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05). Vücut yağ yüzdesi ortalaması erkeklerde %24,7 ± 7,83, kadınlarda %30,1 ± 9,61 olarak bulunmuş, her iki cinsiyette de diyet kalitesi ile vücut yağ yüzdesi arasında anlamlı korelasyon bulunmamıştır (p>0,05). Sonuç: Sonuç olarak, besin pusulasına dayalı olarak hesaplanan diyet kalitesi puanının, bireylerin genel diyet kalitesini değerlendirmede uygulanabilir bir gösterge olabileceği düşünülmektedir