Endüstriyel Atık Geri Dönüşümünde Etkili Olan Karar Kriterlerinin BWM ile Değerlendirilmesi: Plastik, Cam ve Çelik Endüstrisinde Uygulama
Evaluation of Effective Decision Criteria in Industrial Waste Recycling with BWM: Application in The Plastic, Glass And Steel Industry
Yazar: Çevik Aka, Damla
Dergi: Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi No. 31, 2021
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Sürdürülebilirlik,Geri Dönüşüm,Kaynak Geri Kazanım,Çok Kriterli Karar Verme,En iyi En Kötü Yöntem. ; Sustainability,Recycling,Resource Recovery,Multi-Criteria Decision Making,Best Worst Method,Sustainability, Recycling, Resource Recovery, Multi-Criteria Decision Making, Best Worst Method

Tüm dünyada üretim ve tüketime bağlı olarak birçok endüstride ortaya çıkan çevresel, sosyal ve ekonomik problemler ve endüstriler tarafından değişen beklentiler, firmaları sürdürülebilir iş uygulamalarına itmektedir. Çalışmada, firmaların dış kaynak kullanımı ile geri dönüşüm faaliyetlerini üretim süreçlerine dahil etme kararı vermesinde etkili olan kriterlerin önem derecelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca kriterlerin ağırlıkları plastik, cam ve çelik olmak üzere üç farklı sektör için ayrı olarak hesaplanarak, sektörel farklılıkların ve benzerliklerin ortaya koyulması istenmektedir. Mevcut literatürde aynı amaca ulaşacak farklı sektörlerdeki uygulamalara yer verilmemiş olması, araştırmanın özgün değerini ortaya koymaktadır. Çalışmada literatür taraması ve uzman görüşleri sonrasında ilgili kriterler: alternatif getiri, maliyet avantajı, istihdam, müşteri memnuniyeti, su tüketimi, enerji tüketimi ve sera gazı olarak belirlenmiş ve bu yedi kriterin ağırlıklandırmasında her sektörden ayrı ayrı altı kişi olacak şekilde toplamda 18 kişiyle çalışılmıştır. Problem çözümünde birden fazla kriterin olması ve her kritere çalışmayla tutarlı olacak şekilde ağırlık verilme ihtiyacı sebebiyle “En İyi En Kötü Yöntem (Best Worst Method)” kullanılmaktadır.

Environmental, social and economic problems arising in many industries due to production and consumption all over the world and changing expectations by industries push companies to sustainable business practices. In the study, it’s aimed to determine the importance levels of the criteria that are effective in the decision of adding the recycling activities to the production processes together with the outsourcing of the companies. In addition, the weights of the criteria are calculated separately for three different sectors, plastic, glass and steel, to reveal sectoral differences and similarities. The fact that the current literature does not include applications in different sectors that will achieve the same goal, reveals the original value of the research. In the study, after the literature review and expert opinions, the relevant criteria were determined as: alternative return, cost advantage, employment, customer satisfaction, water consumption, energy consumption and greenhouse gas, and six people from each sector were employed separately in the weighting of these seven criteria. “Best Worst Method” is used in problem solving because of the need to have more than one criterion and to give weight to each criterion in a way that is consistent with the study.