Konya’daki Medrese Yapılarının Günümüz Konya Kent Merkezinin Biçimlenmesi Üzerine Etkileri
Effects of Madrasah Buildings in Konya on the Formation of the City Center
Yazar: Erdaş, Gülçin; Semerci, Fatih
Dergi: Art-Sanat No. 23, 2024
Anahtar kelimeler: Visual Arts (Other) ; Görsel Sanatlar (Diğer) ; Madrasah,Urban formation,Konya madrasahs,Konya historical city center,Madrasah-city relationship ; Medrese,Kent biçimlenmesi,Konya medreseleri,Konya tarihî kent merkezi,Medrese-kent ilişkisi

Tarih boyunca çeşitli medeniyetlere ev sahipliği yapmış bir kent olan Konya, zengin bir mimari kültüre sahiptir. Anadolu Selçukluları döneminde başkent olmasıyla birlikte kültür, sanat ve eğitim alanlarında önemli bir merkez hâline gelmiştir. Bu dönemde oldukça görkemli mimari yapılar ile donatılmış, bu durum Beylikler ve Osmanlı döneminde de devam etmiştir. Eğitime ve kültürel faaliyetlere verilen önem doğrultusunda Selçuklular ile başlayan medrese açma geleneği, Karamanoğulları ve Osmanlı ile devam etmiş, süreç içinde pek çok medrese inşa edilmiştir. Bu medreseler yapıldıkları dönemde hem kent içinde önemli bir odak noktası olmuş hem de kentin biçimlenmesine katkı sağlamıştır. Bu araştırmada medreselerin izlerinin kent dokusu içinde yalnızca bulundukları dönemde değil, kendilerinden yüzyıllar sonra bile farklı biçimlerde ortaya çıktığının farkındalığıyla, Konya kent merkezinin biçimlenmesinde medreselerin etkisi üzerine odaklanılmıştır. Bu doğrultuda öncelikle Konya kent merkezindeki medreseler tespit edilmiş, daha sonra tespit edilebilen toplam 86 medresenin günümüz kent merkezindeki izleri sorgulanmıştır. Sorgulama neticesinde medreselerin Konya kent merkezinin biçimlenmesinde hem fiziki hem manevi etkileri olduğu saptanmıştır. Medreselerin temaları ile günümüzde ilgili bölgede bulunan yapılaşma türünün benzerlik gösterdiği, medreselerin bulundukları semtin isimlendirilmesinde rol oynadıkları, kentsel hafızanın korunmasına katkı sağladıkları tespit edilmiştir.

Konya, a city that has hosted various civilizations throughout history, has a rich architectural culture. Konya became an important center in the fields of culture, art and education after it became the capital during the Anatolian Seljuk Period. In this period, it was equipped with very magnificent architectural structures and this situation continued in the Principalities and Ottoman Period. In line with the importance given to education and cultural activities, the tradition of opening madrasahs that started with the Seljuks continued with the Karamanids and Ottomans, and many madrasahs were built during the process. These madrasahs were both an important focal point in the city and contributed to the shaping of the city. This research focuses on the impact of madrasahs on the shaping of Konya city center with the awareness that the traces of madrasahs appear in different forms in the urban fabric not only during their period but also centuries later. In this direction, first, the madrasahs in the Konya city center were identified, and then the traces of 86 madrasahs that could be identified in today's city center were questioned. Because of the investigation, it was determined that madrasahs had both physical and spiritual effects on the shaping of the Konya city center. It has been determined that the themes of the madrasahs and the type of construction in the relevant region today are similar, that the madrasahs play a role in the naming of the neighborhood where they are located, and that they contribute to the preservation of urban memory.