Makâlât Yazarı Ebû ʿAmr Osman b. Halîfe es-Sûfî ve Muhaliflere Karşı Tutumu
The Author of the Maqālāt, Abu ʿAmr ʿUthmān b. Khalīfa al-Sūfī and His Attitude Towards the Opponents
Yazar: Benras, Mahmoud
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 17 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: History of İslamic sects ; İslam Mezhepleri Tarihi ; Islamic Sects ; İslam Mezhepleri ; Kalām,Maqālāt,Khārijism,Ibādism,al-Sūfī. ; Kelam,Makâlât,Hâricilik,İbâdilik,es-Sûfî. ; السوفي,الإباضية,الخوارج,المقالات,الكلام

Bu makalede İbâdî ekolünün önemli isimlerinden biri olan Ebû ʿAmr Osman bin Halîfe el-Mâregnî es-Sûfî'nin  (VI. yy./XII. yy.) muhaliflere karşı tutumu ele alınmıştır. Kendi döneminin en önemli İbâdî bilgini kabul edilen es-Sûfî, İbâdî doktrinin Kuzey Afrika’da ilmi açıdan geliştiği dönem olan hicri altıncı yüzyılda yaşamıştır. Kendisine veya eserlerine yapılan atıflar ve eserlerinden yapılan aktarımların çokluğu bu durumu teyit etmektedir. Öte yandan diğer yazılı İbâdî mirasın çoğunluğunda olduğu gibi, onun eserlerine de henüz ulaşılabilmiş ve yakın tarihlerde ancak bir kısmı ilim dünyasının hizmetine sunulabilmiştir. Yazarın henüz tahkiki yapılmamış veya basılmamış birden çok eseri mevcuttur. Bu araştırmanın ana kaynaklarından olan, yazara ait Risâletü'l-firak, es-Sü’âlât, ve bu eserlerin şerhlerinin çoğunluğu henüz yazma haldedirler. es-Sûfî, İbâdiyye’den makâlât türü eser yazan ve İbâdî bilginlere hitap ettiği bilinen kökenli tek yazardır. Yazarın Hâricî-İbâdî literatüre vakıf olması ve eserler telif etmesi bu iki mezhebin ilmi terminolojisinin teşkili ve sonraki nesillere aktarılmasında yazara referans bir konum vermiştir. Günümüze ulaşan Îbâdî kitabiyyatın ortak İslamî ilimler havuzunda anlaşılabilir bir seviyeye ulaşmasında yazar önemli bir konuma sahiptir. Bu makalede es-Sûfî’nin, İbâdî bir bilgin olması sebebiyle İbâdiyye içerisindeki farklı görüşlerle, muhalif mezhep ve akımlara yönelik tutumu araştırılıp ortaya konulmuştur.

This article discusses the stance of Abu ʿAmr ʿUthmān bin Khalīfa al-Maragnī al- Sūfī (VIth century BC/ XIIth century BC), one of the important figures of the Ibāḍī branch of Khārijīs, against the opponents. Al-Sūfī, considered the most important Ibāḍī scholar of his time, lived during the sixth century AH, a period when the Ibāḍī doctrine developed in Maghreb. On the other hand, as with the majority of other written Ibāḍī heritage, only a portion of his works has been reached and made available to the academic world in recent times. The author has several works that have not yet been reviewed or published. Among the main sources of this research, the author's Risāletu'l-firak, Al-Suʾālāt, and most of the commentaries on these works are still in manuscript form. Al-Sūfī is the only author of Khawārij origin known to have written works in the genre of makālāt addressing Ibāḍī scholars. The author's familiarity with Khawārij-Ibāḍī literature and his authorship of works have given him a reference position in the formation of the scientific terminology of these two sects and its transmission to subsequent generations; the author holds an important position in achieving an understandable level of the Ibāḍī literature that has reached the present day within the common pool of Islamic sciences.