hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Glikoz Oksidaz Enzimi Mekanizması ve Süt Ürünlerinde Probiyotik Bakterilerin Gelişimi Üzerine Etkisi
The Mechanism of Glucose Oxidase Enzyme and Its Effect on the Growth of Probiotic Bacteria in Dairy Products
Yazar: Altınkaynak, Hatice; Özcan, Tülay
Dergi: Gıda ve Yem Bilimi Teknolojisi Dergisi, Vol. 0 No. 26, 2021
Anahtar kelimeler: Enzyme,Glucose Oxidase,Probiotic Bacteria,Dairy Products ; Enzim,Glikoz Oksidaz,Probiyotik Bakteri,Süt Ürünü

Özet Amaç: Probiyotik bakterilerin gelişimi için uygun ortama sahip fonksiyonel süt ürünleri düzenli olarak tüketildiğinde bağırsak mikrobiyotası ve bağışıklık sistemi üzerinde olumlu etkiler göstermektedir. Probiyotik ürünlerin sağlığı geliştirici faydaları raf ömrü süresince bakteri canlılığının belli sayıda korunması ile sağlanmaktadır. Bu sebeple, gıdanın fonksiyonel özellikleri geliştirilirken aynı zamanda canlı mikroorganizmaların varlığının da sürdürülebilmesi için glikoz oksidaz enzimi ilavesi teknolojik olarak uygulanan yöntemlerden birisidir. Bu derlemede, glikoz oksidaz enzimi mekanizmasının, gıdalarda uygulamaları, foksiyonel süt ürünlerinde probiyotik bakterilerin gelişimi ve aktivitesinin korunması üzerine etkileri açıklanmaktadır.

AbstractObjective: Functional dairy products which have proper environment for growth of probiotic bacteria, show positive effects on intestinal microbiota and immune system with their regular consumption. The health-promoting benefits of probiotic products are provided by preserving a certain number of bacterial viability during shelf life. For this reason, the addition of glucose oxidase enzyme is one of the technologically applied methods in order to maintain the existence of living microorganisms while improving the functional properties of the food. In this review, the mechanism of glucose oxidase enzyme, its applications on foods, effects on the growth and preservation of activity of probiotic bacteria in functional dairy products are explained.
Buğday Değirmenciliğinde Un Kalitesine Tesir Eden Kritik Bir İşlem Basamağı: Tavlama
A Critical Process Step Affecting Flour Quality in Wheat Milling: Tempering
Yazar: Dizlek, Halef; Kurt, Mustafa
Dergi: Gıda ve Yem Bilimi Teknolojisi Dergisi, Vol. 0 No. 26, 2021
Anahtar kelimeler: Tavlama,Tavlama Metotları,Buğday,Un Paritesi,Değirmencilik ; Tempering,Tempering Methods,Wheat,Flour Parity,Milling

ÖzetAmaç: Buğday ununun kalitesi, üretiminde kullanılan buğday(lar)ın niteliğine ve buğday ununun üretiminde uygulanan işlem basamaklarına bağlıdır. Un değirmenciliğinde, öğütme prosesinden önce buğdaya uygulanan son işlem basamağı olan tavlama, buğday işleme teknolojisinde hayati bir öneme sahiptir. Buğday tanesinin fiziksel özelliklerini öğütmeye elverişli kılmak ve öğütme kalitesinin yükseltilmesi amacıyla gerçekleştirilen tavlama işlemiyle taneye optimum miktarda su verilir ve buğday kitlesi belli bir süre dinlendirilir. Tavlamayla buğdaya verilen su, difüzyon yoluyla tane içine girer ve yayılır. Bu suretle, çok rijid bir yapıya sahip olan buğday kabuğu elastik bir yapıya kavuşarak daha kolay kırılır, işletmenin enerji sarfiyatı azalır, birbirine sıkı biçimde bağlı olan tanenin kabuk ve endosperm tabakaları arasındaki bağlar gevşetilerek unun kepekten ayrıştırılması daha kolay bir hal alır ve un randımanı artar. Bu çalışmada, buğday değirmenciliğinde un kalitesine tesir eden kritik bir işlem basamağı olan tavlama tüm detaylarıyla ele alınmıştır.

AbstractObjective:  The quality of wheat flour depends on the characteristics of the wheat(s) used in its production and the processing steps applied in the production of the wheat flour. In flour milling, tempering, which is the last process step applied to the wheat before the milling process, has a vital role in wheat processing technology. With the tempering process carried out in order to make the physical properties of the wheat grain suitable for grinding and to increase the grinding quality, the optimum amount of water is given to the grain and the wheat cluster is rested for a certain period of time. The water given to the wheat by tempering enters into the grain by diffusion and spreads. In this way, wheat shell, which has a very rigid structure, is broken more easily by reaching an elastic structure, the energy consumption of the enterprise is reduced, and the bonds between the shell and endosperm layers of the tightly connected grain are loosened, making it easier to separate the flour from the bran and the flour yield increases. In this study, tempering, which is a critical process step affecting the flour quality in wheat milling, has been discussed in detail.
Peynirlerde ve Geleneksel Türk Peyniri Dolaz (Tort) Peynirinde Aroma Oluşumu ve Aroma Profili
Aroma Formation and Aroma Profile in Cheesees and Traditional Turkish Dolaz Type Cheese
Yazar: Kahraman Avcı, Ayşin; Akarca, Gökhan; Dıraman, Harun
Dergi: Gıda ve Yem Bilimi Teknolojisi Dergisi, Vol. 0 No. 26, 2021
Anahtar kelimeler: Aroma,Aroma of Cheese,Dolaz Cheese,Traditional Cheese ; Aroma,Peynir Aroması,Dolaz Peyniri,Geleneksel Peynir

ÖzetAmaç: Biyokimyasal reaksiyonlar sonucu meydana gelen yüzlerce uçucu bileşik karakteristik peynir aromasının oluşumunda rol almaktadır. Peynirlerde genel olarak aroma profilini oluşturan uçucu bileşikler; asit, aldehit, alkol, lakton, ester, keton ve sülfür bileşikleridir. Aroma profilinde aldehit uçucu bileşiklerinin yüksek seviyelerde olması istenmemektedir. Yüksek biyolojik değere sahip geleneksel Dolaz peyniri, bileşiminde ağırlıklı olarak peynir altı suyu içermektedir. Koyu sarı veya açık kahverengi renge sahip olan bu peynirin üretimi esnasında maillard reaksiyonu gerçekleşmektedir. Maillard reaksiyonu ile düşük düzeylerde aldehit ve aldehit türevlerinin oluşması; Dolaz peynirinin kendine has aroma profiline katkı sağlamaktadır.Dolaz peynirinin aroma profili incelendiğinde, baskın bileşenlerinin laktoz parçalanması ile oluşan kısa zincirli asetik asit ve etanoller olduğu tespit edilmiştir. Minör bileşenler ise 1-bütanol, asetaldehit, diasetil ve aseton olarak bildirilmiştir.

AbstractObjective:  Traditional Dolaz cheese, which has high biological value, in the main contains whey in its composition. During the production of this cheese, which has a dark yellow or light brown color, the Maillard reaction takes place. Formation of aldehydes and aldehyde derivatives at low levels by Maillard reaction; It contributes to the unique aroma profile of Dolaz cheese.Hundreds of volatile compounds, that formed as a result of biochemical reactions, play a role in the formation of the characteristic cheese flavor. Volatile compounds that make up the aroma profile in cheeses; acid, aldehyde, alcohol, lactone, ester, ketone and sulfur compounds. High levels of aldehyde volatile compounds are undesirable in the aroma profile.When the aroma profile of Dolaz cheese was examine, it was determine that the dominant components are acetic acid and ethanol, which were short-chain and formed by the breakdown of lactose. Minor components have been report as 1-butanol, acetaldehyde, diacetyl and acetone.
Farklı Sirke Türleri ile Yapılan Hıyar Turşularının Bazı Kalite Parametrelerinin İncelenmesi
Investigation of Some Quality Parameters in Cucumber Pickles Prepared by Different Types of Vinegars
Yazar: Diker, Ayşegül; Akar, Ebru; Akgün, Rümeysa; Tarhan, Özgür
Dergi: Gıda ve Yem Bilimi Teknolojisi Dergisi, Vol. 0 No. 26, 2021
Anahtar kelimeler: Vinegar,Cucumber,Pickle,Brine,Acidity,Texture ; Sirke,Hıyar,Turşu,Salamura,Asitlik,Tekstür

ÖzetAmaç: Bu çalışmada farklı sirke türlerinin fermantasyon sırasında hıyar turşusunun bir takım özelliklerine etkisi araştırılmıştır. Materyal ve yöntem: Kullanılan sirke türleri pirinç, nar, dut ve üzüm olup, sirkelerin özelliklerini belirlemek için asitlik, kuru madde ve kül tayini yapılmıştır. Sonrasında, belirli oranlarda (%45, v/v sirke, %45, v/v su ve %10, w/v tuz) oluşturulan salamura sıvıları kullanılarak hazırlanan hıyar turşularında 21 günlük fermantasyon sürecinde 1., 7., 14. ve 21. günlerde olmak üzere asitlik, tuz, mikrobiyolojik, tekstürel ve duyusal analizler yapılmıştır. Bulgular ve sonuç: Elde edilen bulgular sirkelerin ve salamuraların pH, titrasyon asitliği, kuru madde, kül, gibi değerlerinin literatür ve TSE standartları ile uyumlu olduğunu göstermiştir. Fermantasyonun ilk haftasında tüm turşularda ölçüm yapılan parametrelerin hepsinde önemli değişiklik meydana geldiği tespit edilmiştir. Duyusal değerlendirmede, kullanılan sirke çeşidinin hıyar turşularında tercih edilirliği bir miktar etkilediği, nar ve pirinç sirkesi ile hazırlanan turşuların daha fazla beğeni aldığı belirlenmiştir. Farklı meyve sirkelerinin turşu yapımında başarı ile kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:Objective:  In this study, the effect of vinegar type on some properties of pickled cucumber during fermentation was investigated. Marerials and methods: The types of vinegars used are rice, pomegranate, mulberry and grape, and the properties of these vinegars were determined through acidity, dry matter and ash analyses. Afterwards, acidity, salt, microbiological, textural and sensory analyzes were made on brines and pickles prepared using the brines in definite proportions (45%, v/v vinegar, 45%, v/v water and 10%, w/v salt) on 1st, 7th, 14th, and 21th days during the 21-day fermentation process. Result and conclusion: The findings obtained showed that the pH, titratable acidity, dry matter, ash contents of the vinegars and brines were compatible with the literature and TSE standards. In the first week of fermentation, it was determined that all the parameters measured in all pickles had serious changes. In the sensory evaluation, it was determined that the type of vinegar used affected the preference of cucumber pickles to a certain extent, and pickles prepared with pomegranate and rice vinegar received more appreciation. It was concluded that different fruit vinegars can be used successfully in pickling.
Ozon Gazının Antifungal Ajan Olarak Etkinliğinin Belirlenmesi
Determination of Ozone Gas Effectiveness as Antifungal Agent
Yazar: Arda, Beyza; Onbaşı, Elif; Öztürk, Ayşe; Cinar, Aycan
Dergi: Gıda ve Yem Bilimi Teknolojisi Dergisi, Vol. 0 No. 26, 2021
Anahtar kelimeler: Ozone,Air,Yeast,Mold,Antifungal Activity,Food Spoilage ; Ozone,Air,Yeast,Mold,Antifungal Activity,Food Spoilage,Ozone, Air, Yeast, Mold, Antifungal Activity, Food Spoilage

ÖzetAmaç: Gıda işletmelerinde ortam havasında baskın olarak bulunan küf ve mayalar, hava kaynaklı kontaminasyon yoluyla gıdalara bulaşmakta ve mikrobiyal bozulmalara neden olmaktadır. Küfler gıda kalitesi üzerindeki olumsuz etkilerinin ötesinde, insanlar ve hayvanlar üzerinde toksik etkiye sahip mikotoksin adı verilen ikincil metabolitler üretmektedir. Günümüzde ozon (O3) uygulamaları gıda sanayinde küf önleyici ve detoksifikasyon yöntemi olarak kullanılan yeşil teknoloji olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada kontrollü hava ortamında O3 gazının antifungal etkinliği belirlenmiştir.Materyal ve yöntem: 0,5 McFarland’a ayarlanmış maya (Candida parapsilosis, Schizosaccharomyces pombe, Saccharomyces cerevisiae) ve küf sporu (Aspergillus flavus, Aspergillus parasiticus, Penicillium digitatum, Penicillium expansum, Penicillium roqueforti) süspansiyonu 250 L hava sızdırmaz özellikteki test kabini içine püskürtülerek; 3, 5 ile 10 dk ozon gazına (10.000 mg/saat) maruz bırakılmıştır. Ozon uygulama öncesi ve sonrası aktif ve pasif örnekleme yapılarak mikroorganizma sayıları kıyaslanarak antifungal etkinlik belirlenmiştir.Bulgular ve sonuç: 3 dk ozon uygulaması ile test edilen tüm mikroorganizmalarda gelişmenin %100 engellendiği tespit edilmiştir.

AbstractObjective: Molds and yeasts which are predominant microorganisms in the air of food facility, contaminate foods through airborne and cause microbial spoilage. In addition to their adverse effects on food quality, molds produce mycotoxins which have toxic effects on humans and animals. Nowadays, ozone (O3) applications appear as a green technology used mold prevention and detoxification method in food industry. In this study, the antifungal activity of O3 gas was determined in a controlled air environment.Material and methods: 0,5 McFarland yeast (Candida parapsilosis, Schizosaccharomyces pombe, Saccharomyces cerevisiae) and mold spore (Aspergillus flavus, Aspergillus parasiticus, Penicillium digitatum, Penicillium expansum, Penicillium roqueforti) suspensions were sprayed into 250 L airtight test cabin and exposed to ozone gas (10.000 mg/hour) for 3, 5, 10 min. Antifungal activity was determined by comparing the number of microorganisms by active- passive sampling before and after ozone application.Results and conclusion: 100% antifungal effect was detected in all tested microorganisms with 3 minutes of ozone application.
Fonksiyonel Nitelikteki Yenilebilir Bazı Çiçeklerin Yağ Asidi Profilinin Gaz Kromatografi-Alev İyonizasyon Dedektörü (GC-FID) ile Belirlenmesi
Determination of the Fatty Acid Profile of Some Functional Edible Flowers by Gas Chromatography-Flame Ionization Detector (GC-FID)
Yazar: Bekar, Ertürk; Akpınar Bayizit, Arzu; Çetin, Kader; Ünal, Taha; Yolcı Ömeroğlu, Perihan
Dergi: Gıda ve Yem Bilimi Teknolojisi Dergisi, Vol. 0 No. 26, 2021
Anahtar kelimeler: Fatty Acids,Tagetes erecta,Matthiola incana,GC-FID,Cold Extraction ; Yağ Asitleri,Tagetes erecta,Matthiola incana,GC-FID,Soğuk Ekstraksiyon

ÖzetAmaç: Tüketilen gıda ile sağlık arasındaki ilişkinin farkındalığının artması sonucunda, ürün çeşitlenmesi ve pazar talebinin çoğalmasıyla; fonksiyonel ürün pazarı sürekli büyüme göstermektedir. Bu bağlamda yenilebilir çiçekler; besin değerleri ve biyoaktif bileşenleri ile gün geçtikçe daha fazla ilgi çekmektedir. Bu çalışmada, fonksiyonel özellikleri nedeniyle popülerliği son zamanda artış gösteren yenilebilir çiçeklerden “kadife” ve “şebboy” çiçek çeşitlerinin yağ asidi profilinin incelenmesi amaçlanmıştır.Materyal ve yöntem: Bursa Uludağ Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bahçe Bitkileri Bölümü’nün seralarından temin edilen çiçekler, soğuk estraksiyona tabi tutulup yağ eldesi gerçekleştirildikten sonra IUPAC yöntemine göre soğuk esterleşmeleri yapılmıştır. GC-FID ile elde edilen sonuçlar w/w (%) toplam yağ asidi olarak ifade edilmiştir.Bulgular ve sonuç: Doymuş, tekli doymamış ve çoklu doymamış yağ asidi miktarları, 6 kadife çiçeği (Tagetes erecta) çeşidi ile 2 şebboy çiçek (Matthiola incana) çeşidi için belirlenmiştir. Şebboy çiçeği çeşitlerinin daha yüksek oranda tekli ve çoklu doymamış yağ içeriğine sahip olduğu, doymuş yağ asidi bakımından ise kadife çiçeklerinin oldukça yüksek içeriğe sahip oldukları görülmüştür.

AbstractObjective: The functional product market is constantly growing as a result of the increased awareness of the relationship between consumed food and health. In this context, edible flowers attract more and more attention with its nutritional values and bioactive components. In this study, its aimed to investigate the fatty acid profile of marigold and gillyflower varieties, which are among the edible flowers, whose popularity has recently increased due to their functional properties. Material and method: Flowers, grown under greenhouse conditions, obtained from Bursa Uludağ University, Faculty of Agriculture, Department of Horticulture were subjected to cold extraction, and subsequently the extracts were cold esterified with IUPAC method. Results obtained with GC-FID is expressed as w/w (%) total fatty acids. Results and conclusion: The amounts of saturated, monounsaturated and polyunsaturated fatty acids were determined for 6 marigold (Tagetes erecta) and 2 gillyflower (Matthiola incana) varieties. It was observed that the varieties of gillyflower have higher mono- and polyunsaturated fat content, whilst marigolds display higher content in terms of saturated fatty acids.
BERAWIRDKIRINEK LI SER QESÎDEYA AVÊ YA FÛZÛLÎ Û HELBESTA EY AV Û AVÊ YA FEQÎYÊ TEYRANÎ JI ALÎYÊ HÊMANA AVÊ VE
BERAWIRDKIRINEK LI SER QESÎDEYA AVÊ YA FÛZÛLÎ Û HELBESTA EY AV Û AVÊ YA FEQÎYÊ TEYRANÎ JI ALÎYÊ HÊMANA AVÊ VE
Yazar: Karaca, Fahri
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 7 No. 13, 2021
Anahtar kelimeler: Av,Berawirdî,Fûzûlî,Feqîyê Teyran,Qesîdeya Avê,Ey Av û Av

Di vê xebatê da Qesîdeya Avê ya Fûzûlî û helbesta Ey Av û Avê ya Feqîyê Teyranî di çerçoveya edebiyata berawirdî ji alîyê hêmana avê ve hatine berawirdkirin. Armanca xebatê ew e ku di her du berheman da cihê ava ku di edebiyata klasîk da bi awayên curbicur gelek caran hatiye bikaranîn, bê diyarkirin di vî warî da hevşibîn, hevparî û cudahîyên vê hêmana hevpar bên ravekirin. Fûzûlî û Feqî av, di berhemên xwe da bi gelek wate û awayan ve bi kar anîne. Ligel vê di qesîdeya Fûzûlî da av bi piranî bi bawerîya rehmetbûna Pêxeberî Îslamê ya ji bo alemê ve têkildar hatiye bikaranîn. Di helbesta Feqî da jî av bi piranî yek ji çar hêmanên afirandinê(enasira erbea) ye, armanca bingehîn a helbestê(hewla fêmkirina heqîqeta hebûn û afirandinê) di ser hêmana avê ra hatiye honandin. Bi qasî ku di lêkolînê da hatiye dîtin ligel ku di her du helbestan da av ji hin alîyan ve hevşibînan nîşan dide jî lê bi piranî bi awa û wateyên xwe yên ji hevûdin cuda ve derdikeve pêş.

Di vê xebatê da Qesîdeya Avê ya Fûzûlî û helbesta Ey Av û Avê ya Feqîyê Teyranî di çerçoveya edebiyata berawirdî ji alîyê hêmana avê ve hatine berawirdkirin. Armanca xebatê ew e ku di her du berheman da cihê ava ku di edebiyata klasîk da bi awayên curbicur gelek caran hatiye bikaranîn, bê diyarkirin di vî warî da hevşibîn, hevparî û cudahîyên vê hêmana hevpar bên ravekirin. Fûzûlî û Feqî av, di berhemên xwe da bi gelek wate û awayan ve bi kar anîne. Ligel vê di qesîdeya Fûzûlî da av bi piranî bi bawerîya rehmetbûna Pêxeberî Îslamê ya ji bo alemê ve têkildar hatiye bikaranîn. Di helbesta Feqî da jî av bi piranî yek ji çar hêmanên afirandinê(enasira erbea) ye, armanca bingehîn a helbestê(hewla fêmkirina heqîqeta hebûn û afirandinê) di ser hêmana avê ra hatiye honandin. Bi qasî ku di lêkolînê da hatiye dîtin ligel ku di her du helbestan da av ji hin alîyan ve hevşibînan nîşan dide jî lê bi piranî bi awa û wateyên xwe yên ji hevûdin cuda ve derdikeve pêş.
ڕێبەری دۆسیەی كارگێڕیی زانا و ناودارانی كورد لە كتێبخانەی مەشیخەتی توركیا
ڕێبەری دۆسیەی كارگێڕیی زانا و ناودارانی كورد لە كتێبخانەی مەشیخەتی توركیا
Yazar: Ahmad, Hemin Omar
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 7 No. 13, 2021
Anahtar kelimeler: رێبەری,ناودارانی كورد,مەشیخەت,بیبیلۆگرافیا,توركیا

بەدرێژایی ئەو چەند سەدەیەی دەسەڵاتی عوسمانییەكان بەسەر بەشی زۆری خاكی كوردستاندا، چ لە سەردەمی میرایەتیی كوردەكان و چ دوای نەمانی میرنشینەكان زانا و ناودارانی كورد ڕۆڵی گەورەیان لە دامودەزگاكان و سیستەمی كارگێڕیی ئەو دەوڵەتەدا گێڕاوە، تەنانەت بەشێك لە قازیی و موفتییەكان لە دەرەوەی سنووری خاكی كوردستانیش فەرمانبەر بوونە و هەندێكیان لەسەر ئاستی دەوڵەتی عوسمانیدا گەیشتوونەتە پلەی بەرز و لە تەواوی جیهانی ئیسلامیشدا ناسراو بوونە. لە نێو فەرمانگەی ئەرشیڤی دەوڵەتی عوسمانیدا كە ئێستا ناوەندیی سەرەكیی لە شاری ئەستەنبوڵە و زیاتر لە سەد ملیۆن بەڵگەنامەی كارگێڕیی سەردەمی عوسمانی تێدا پارێزراوە، سەبارەت بە زانا و ناودارانی كورد هەزاران بەڵگەنامە هەن، بەڵام ئەو بەڵگەنامانە زۆر بەكەمیی بۆ كەسایەتی و زانایەكان جیاكراونەتەوە و بەگشتیی سەبارەت بە كورد و كوردستان زانیاریی كارگێڕیی، سیاسی، كۆمەڵایەتی و ئایینی لەخۆدەگرێت. دۆزینەوە و پۆلینكردنی هەموو ئەو بەڵگەنامانەی دەربارەی كورد و كوردستانن كاری چەند كەسێك و ساڵێك و دووان نییە و ئومێد هەیە ڕۆژێك بێت لەسەر دەستی دڵسۆزانی كورد وێنەی لەبەرگیراوی بەشی زۆری ئەو ئەرشیڤە بهێنرێتەوە و ببێتە كەرەستەی توێژینەوەی توێژەرانمان.

بەدرێژایی ئەو چەند سەدەیەی دەسەڵاتی عوسمانییەكان بەسەر بەشی زۆری خاكی كوردستاندا، چ لە سەردەمی میرایەتیی كوردەكان و چ دوای نەمانی میرنشینەكان زانا و ناودارانی كورد ڕۆڵی گەورەیان لە دامودەزگاكان و سیستەمی كارگێڕیی ئەو دەوڵەتەدا گێڕاوە، تەنانەت بەشێك لە قازیی و موفتییەكان لە دەرەوەی سنووری خاكی كوردستانیش فەرمانبەر بوونە و هەندێكیان لەسەر ئاستی دەوڵەتی عوسمانیدا گەیشتوونەتە پلەی بەرز و لە تەواوی جیهانی ئیسلامیشدا ناسراو بوونە. لە نێو فەرمانگەی ئەرشیڤی دەوڵەتی عوسمانیدا كە ئێستا ناوەندیی سەرەكیی لە شاری ئەستەنبوڵە و زیاتر لە سەد ملیۆن بەڵگەنامەی كارگێڕیی سەردەمی عوسمانی تێدا پارێزراوە، سەبارەت بە زانا و ناودارانی كورد هەزاران بەڵگەنامە هەن، بەڵام ئەو بەڵگەنامانە زۆر بەكەمیی بۆ كەسایەتی و زانایەكان جیاكراونەتەوە و بەگشتیی سەبارەت بە كورد و كوردستان زانیاریی كارگێڕیی، سیاسی، كۆمەڵایەتی و ئایینی لەخۆدەگرێت. دۆزینەوە و پۆلینكردنی هەموو ئەو بەڵگەنامانەی دەربارەی كورد و كوردستانن كاری چەند كەسێك و ساڵێك و دووان نییە و ئومێد هەیە ڕۆژێك بێت لەسەر دەستی دڵسۆزانی كورد وێنەی لەبەرگیراوی بەشی زۆری ئەو ئەرشیڤە بهێنرێتەوە و ببێتە كەرەستەی توێژینەوەی توێژەرانمان.
DEWIRANÊ MODERNAN Ê EDEBİYATÊ ZAZAKİ SER YO ONAYİŞO CEMATKİ
DEWIRANÊ MODERNAN Ê EDEBİYATÊ ZAZAKİ SER YO ONAYİŞO CEMATKİ
Yazar: Dağılma, İbrahim
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 7 No. 13, 2021
Anahtar kelimeler: Zazaki,edebiyat,modern,zıwan,dewır

Benateyê tarix u dewıranê edebiyati dı her tım yo mınasebet esto. Dewıri edebiyati qasê weziyetê cemat, hediseyi tarixi, iklime mıntıqa u şiyayişê edediyati belu beni. Tarixê edebiyat, yo disiplino ilmi yo. Ino disiplin her het ra xetanê yo dewırê edebiyati belu keno, sınorê ey onceno. Yo edebiyat seni yo şekil destpê keno u dıma seni yo şekil geno ey ra behs keno. Tarixê edebiyati, edebiyati yo raşiyayişi ra xelısneno. Eser, name, cereyan u qefleyi edebiyi ya bı yo tarixo belu ya zi dewıro belu yo duzen geni; beni mehsuli yo avayiya cemat. Qey her dewıri tıkê usul, norm u şekıli esti. Ini çiyi xetanê esılan ê o dewıri belu keni. Etudkerdış, belubiyayiş u tespitkerdışê dewıran ê edebiyan dı ıni hiri çiyi muhim i:Tespitkerdışê sınoranê wextiyan ê o dewıri u hişa ey i, wareyê edebiyati dı biyayişê u caguretışê ıni dewıran dı zanayişê hemı tesiran u dımakotışê vılabiyayişê ıni dewıran.Goreyê ıni melımatan edebiyato modern ê Zazaki dı dewıran beluyan u tesirdaran ra behs zor o. Teyna qasê hediseyan cematkiyan, tesirê qanun u hukumatan u hişa zıwani qey dewıran zereyê ixtimalan dı tıkê çiyi bela biyi vatış u nuştış. Ina meqala zi seba edebiyato modern ê Zazaki belukerdışê dewıran yo gam u vate ya.

Benateyê tarix u dewıranê edebiyati dı her tım yo mınasebet esto. Dewıri edebiyati qasê weziyetê cemat, hediseyi tarixi, iklime mıntıqa u şiyayişê edediyati belu beni. Tarixê edebiyat, yo disiplino ilmi yo. Ino disiplin her het ra xetanê yo dewırê edebiyati belu keno, sınorê ey onceno. Yo edebiyat seni yo şekil destpê keno u dıma seni yo şekil geno ey ra behs keno. Tarixê edebiyati, edebiyati yo raşiyayişi ra xelısneno. Eser, name, cereyan u qefleyi edebiyi ya bı yo tarixo belu ya zi dewıro belu yo duzen geni; beni mehsuli yo avayiya cemat. Qey her dewıri tıkê usul, norm u şekıli esti. Ini çiyi xetanê esılan ê o dewıri belu keni. Etudkerdış, belubiyayiş u tespitkerdışê dewıran ê edebiyan dı ıni hiri çiyi muhim i:Tespitkerdışê sınoranê wextiyan ê o dewıri u hişa ey i, wareyê edebiyati dı biyayişê u caguretışê ıni dewıran dı zanayişê hemı tesiran u dımakotışê vılabiyayişê ıni dewıran.Goreyê ıni melımatan edebiyato modern ê Zazaki dı dewıran beluyan u tesirdaran ra behs zor o. Teyna qasê hediseyan cematkiyan, tesirê qanun u hukumatan u hişa zıwani qey dewıran zereyê ixtimalan dı tıkê çiyi bela biyi vatış u nuştış. Ina meqala zi seba edebiyato modern ê Zazaki belukerdışê dewıran yo gam u vate ya.