1.-8. Sınıf Türkçe Ders Kitaplarındaki Metne Dayalı Anlama Sorularının İncelenmesi
Examining Text-Based Comprehension Questions in Turkish Textbooks of the 1st- the 8st Graders
Yazar: Çeliktürk Sezgin, Zuhal; Gedikoğlu Özilhan, Yasemin Gül
Dergi: Ana Dili Eğitimi Dergisi, Vol. 7 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Reading comprehension questions,text type,Barrett's taxonomy ; metin türü,Okuduğunu anlama soruları,Barrett taksonomisi

Buaraştırmanın amacı Türkçe ders kitaplarındaki (1.-8. Sınıf) metne dayalı anlamasorularını metin türüne, cevap kaynaklarına ve Barrett taksonomisine dayalıolarak incelemektir. Nitel yaklaşıma dayalı olarak yürütülen çalışmada verilerdoküman incelemesine dayalı olarak elde edilmiştir. Araştırmanın çalışmamateryallerini Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 2018-2019 eğitim-öğretim yılıiçin hazırlanmış 1.-8. sınıflarda okutulan Türkçe Ders Kitaplarıoluşturmaktadır. Yapılan incelemenin sonunda 179 metne yönelik 960 anlamasorusu çözümlenmiştir. Verilerin çözümlenmesi süreci araştırmanın alt sorularınadayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ilk bulgu olarak, Türkçe derskitaplarındaki metin türlerinin yaklaşık yarısının öyküleyici türde (%49,7),geri kalanların ise bilgilendirici (%28,5) ve şiir (%21,7) türünde olduğu, bubulguya paralel olarak da en çok sorunun öyküleyici metin türünde olduğu belirlenmiştir.İkinci olarak, Türkçe ders kitaplarındaki metne dayalı anlama sorularının büyükbir kısmının metin içi anlama sorularından oluştuğu (%78,3), metin dışısorulara az yer verildiği (%21,7), metinler arası soruların ise hiç sorulmadığıanlaşılmıştır. Üçüncü olarak, metne dayalı anlama sorularının Barretttaksonomisine göre, büyük bir kısmının basit anlama (%66,8) düzeyinde olduğu belirlenmiştir.Yeniden organize etme (%10,4), çıkarımsal anlama (%8,8), değerlendirme (%12,6)ve takdir (%1,4) türünde sorulara da az oranlarda yer verildiği belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Okuduğunu anlama, metin türü, Barretttaksonomisi

This study aims to examine text-based comprehensionquestions in Turkish textbooks (1st to 8th grade) basedon text type, sources of response and Barrett's taxonomy. The data of the studywhich was structured on a qualitative approach were obtained through documentreview. Materials were composed of Turkish language textbooks prepared byMinistry of National Education to be used in teaching from the 1stto 8th grade in 2018-2019 academic year. 960 text-based comprehensionquestions of 179 texts were analyzed. The data analysis was carried out inthree stages based on the research questions. Findings primarily indicate thatapproximately half of the text types in Turkish textbooks were narrative(49.7%), and the rest were informative (28.5%) and poetry (21.7%) texts.  In line with this finding, it was determinedthat the most frequent questions were from narrative text type. Secondly, itwas found out that most of the text-based comprehension questions in Turkishtextbooks consisted of intratextual questions (78.3%), extratextual questionsranked as the second (21.7%), and intertextual questions were never asked.Thirdly, it was revealed that while the majority of the text-basedcomprehension questions were only literal comprehension questions (66.8%), veryfew of them were reorganization (10,4%), inferential comprehension (8,8%),evaluation (12,6%) and appreciation (1,4%) questions.