Tekke Mûsikîmizde Toplu Evrâd-ı Şerîf Okuma Geleneğine Bir Örnek: Rifâî Evrâd-ı Şerîfi
Tekke Mûsikîmizde Toplu Evrâd-ı Şerîf Okuma Geleneğine Bir Örnek: Rifâî Evrâd-ı Şerîfi
Yazar: Uygun, Mehmet Nuri; Erdaş, Safiye Şeyda
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 18 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Rifâî,Evrâd,Tekke Mûsikîsi,Zikir,Vird

Tekke mûsikîmizde yüzyıllardır her tarikat âyinininbaşında yer alan ve dervişlerin zikre rûhî olarak hazır olmalarına yardımcıolan besteli evrâd-ı şerîfler günümüzde çok az bilinen ve henüz çoğu tespitedilememiş bir dinî musiki formudur. Her tarikatın pîri tarafından tertîbedilmiş, bazı sûre, salavât ve duâlardan müteşekkil evrâdlar, belirli birmüzikal yapıya sahiptir ve her tarikatın zikir günü olarak kabul edilen haftagününde zikirden önce ve vakit namazının ardından toplu olarak okunmaktadır.Dini mûsikîmizdeki bu gelenek çeşitli sebeplerle kesintiye uğramıştır.1950-60'lı yıllardan sonra dergâhlardaki yüksek mûsikî zevkini tatmış olan ehilzâtların kişisel gayretleri ile sonraki nesillere aktarılarak günümüzeulaşmıştır. Toplu evrâd-ı şerîf okuma geleneği üzerine yaptığımız bu çalışmadaöncelikle evrâd literatürü ve tekke kültürümüzdeki yeri hakkında bilgi verdikve Rifâî Evrâdı'nın metin olarak ana hatlarını sunduk. Çalışmamızın müzikalkısmını İstanbul ve Üsküp'te okunan Rifâî evrâdları ile sınırlandırdık.İstanbul ekolü için Cumhuriyet döneminin son Rifâî şeyhlerinden olan Ken'ânRifâî'nin faaliyete geçirdiği ve İstanbul'daki Rifâî usül ve erkânının en yetkinkişiler aracılığı ile icrâ edildiği Ümmü Ken'ân Dergâhı'ndan bugüne çok değerlimûsikîşinaslarımız tarafından nesilden nesile aktarılan icrâ tavrını esasaldık. Üsküp ekolü için ise Üsküp Rifâî Âsitânesi'nden gelen gelenek ile 1956senesinde Türkiye'ye göç eden âsitânenin 6. şeyhi Mustafa Haznedar Baba ve oğluRâik Haznedar tarafından günümüze ulaşmış icrâ tavrını esas aldık. Her ikicoğrafyada okunan evrâd icrâslarını notaya aldık ve müzikal analizleriniyaptık. Daha sonra beste olarak ne gibi etkileşimleri olduğunun izini sürmeyeçalıştık. Sonuç olarak her iki ekolün benzerlik ve farklılıklarınıincelediğimizde her iki icrânın da kadîm İstanbul Tekke Mûsikîsi'nden doğduğuve beslendiği düşüncesi ortaya çıkmaktadır.

Tekke mûsikîmizde yüzyıllardır her tarikat âyinininbaşında yer alan ve dervişlerin zikre rûhî olarak hazır olmalarına yardımcıolan besteli evrâd-ı şerîfler günümüzde çok az bilinen ve henüz çoğu tespitedilememiş bir dinî musiki formudur. Her tarikatın pîri tarafından tertîbedilmiş, bazı sûre, salavât ve duâlardan müteşekkil evrâdlar, belirli birmüzikal yapıya sahiptir ve her tarikatın zikir günü olarak kabul edilen haftagününde zikirden önce ve vakit namazının ardından toplu olarak okunmaktadır.Dini mûsikîmizdeki bu gelenek çeşitli sebeplerle kesintiye uğramıştır.1950-60'lı yıllardan sonra dergâhlardaki yüksek mûsikî zevkini tatmış olan ehilzâtların kişisel gayretleri ile sonraki nesillere aktarılarak günümüzeulaşmıştır. Toplu evrâd-ı şerîf okuma geleneği üzerine yaptığımız bu çalışmadaöncelikle evrâd literatürü ve tekke kültürümüzdeki yeri hakkında bilgi verdikve Rifâî Evrâdı'nın metin olarak ana hatlarını sunduk. Çalışmamızın müzikalkısmını İstanbul ve Üsküp'te okunan Rifâî evrâdları ile sınırlandırdık.İstanbul ekolü için Cumhuriyet döneminin son Rifâî şeyhlerinden olan Ken'ânRifâî'nin faaliyete geçirdiği ve İstanbul'daki Rifâî usül ve erkânının en yetkinkişiler aracılığı ile icrâ edildiği Ümmü Ken'ân Dergâhı'ndan bugüne çok değerlimûsikîşinaslarımız tarafından nesilden nesile aktarılan icrâ tavrını esasaldık. Üsküp ekolü için ise Üsküp Rifâî Âsitânesi'nden gelen gelenek ile 1956senesinde Türkiye'ye göç eden âsitânenin 6. şeyhi Mustafa Haznedar Baba ve oğluRâik Haznedar tarafından günümüze ulaşmış icrâ tavrını esas aldık. Her ikicoğrafyada okunan evrâd icrâslarını notaya aldık ve müzikal analizleriniyaptık. Daha sonra beste olarak ne gibi etkileşimleri olduğunun izini sürmeyeçalıştık. Sonuç olarak her iki ekolün benzerlik ve farklılıklarınıincelediğimizde her iki icrânın da kadîm İstanbul Tekke Mûsikîsi'nden doğduğuve beslendiği düşüncesi ortaya çıkmaktadır.