hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
SEKÜLER AHLAK BAĞLAMINDA DİN-AHLÂK İLİŞKİSİ
SEKÜLER AHLAK BAĞLAMINDA DİN-AHLÂK İLİŞKİSİ
Yazar: Aydın, İbrahim Hakkı
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 35, 2012
Anahtar kelimeler: ahlak, din, dünyevileşme, etik, laik, seküler

İnsanoğlunu mutlu edebilmek adına geliştirilen sistemlerden biri de “ahlak”tır. Ahlak tarihinde bu amaçla çeşitli ahlak teorileri geliştirilmiştir. Bir kısım düşünürler, insanı dilinden, kültüründen, dininden ve metafizik denetimlerinden tamamen soyutlayarak, insanî yönelişleri metafizik alandan bu dünyaya ve yaşanan zamana çevirerek, dini temelden yoksun olan seküler ahlak teorileri oluşturmuşlardır. Bu makalede sekülerliğin ne olduğundan hareketle, dini olguları dışlayarak, sadece pozitif bilimsel ve rasyonel temellere dayanarak, oluşturulacak ahlak anlayışlarının, ahlakın amacını ne derece gerçekleştirebileceği tartışılacak. Ahlâk değerlerinin sadece ferdin zihni ürünü olmaya indirgenmesiyle, bireyin iyiyi yaşaması ve kötüden kaçınması için gerekli olan isteklendirmenin (motivasyon) yeterince sağlanıp sağlanamayacağı irdelenecektir. Dini temelden yoksun ahlak gerekli isteklendirme konusunda “ihtiyaç duyulan, bireyi ahlak ilkelerine uygun hareket etmeye yönlendirecek olan kaynak ne olabilir?” sorusunun yanıtı aranacaktır. Bunun sonucunda da dini temelden yoksun olan (seküler) ahlakın ne ölçüde mümkün olup olmadığı konusunda bir tespit yapılarak dinin ahlak için konumu belirlenmeye çalışılacaktır.

İnsanoğlunu mutlu edebilmek adına geliştirilen sistemlerden biri de “ahlak”tır. Ahlak tarihinde bu amaçla çeşitli ahlak teorileri geliştirilmiştir. Bir kısım düşünürler, insanı dilinden, kültüründen, dininden ve metafizik denetimlerinden tamamen soyutlayarak, insanî yönelişleri metafizik alandan bu dünyaya ve yaşanan zamana çevirerek, dini temelden yoksun olan seküler ahlak teorileri oluşturmuşlardır. Bu makalede sekülerliğin ne olduğundan hareketle, dini olguları dışlayarak, sadece pozitif bilimsel ve rasyonel temellere dayanarak, oluşturulacak ahlak anlayışlarının, ahlakın amacını ne derece gerçekleştirebileceği tartışılacak. Ahlâk değerlerinin sadece ferdin zihni ürünü olmaya indirgenmesiyle, bireyin iyiyi yaşaması ve kötüden kaçınması için gerekli olan isteklendirmenin (motivasyon) yeterince sağlanıp sağlanamayacağı irdelenecektir. Dini temelden yoksun ahlak gerekli isteklendirme konusunda “ihtiyaç duyulan, bireyi ahlak ilkelerine uygun hareket etmeye yönlendirecek olan kaynak ne olabilir?” sorusunun yanıtı aranacaktır. Bunun sonucunda da dini temelden yoksun olan (seküler) ahlakın ne ölçüde mümkün olup olmadığı konusunda bir tespit yapılarak dinin ahlak için konumu belirlenmeye çalışılacaktır.
NİZÂR KABBÂNÎ VE ESERLERİ ÜZERİNE NOTLAR
NİZÂR KABBÂNÎ VE ESERLERİ ÜZERİNE NOTLAR
Yazar: Tülücü, Süleyman
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 35, 2012
Anahtar kelimeler: Nizâr Kabbânî, Belkîs er-Râvî, Feminizm, Arap Milliyetçiliği, Suriye, Çağdaş Arap Şiiri

Nizâr Kabbânî, Suriyeli bir diplomat, şair, denemeci ve yayımcıdır. Nizâr Kabbânî, 21 Mart 1923 tarihinde Suriye’nin başkenti Şam’da orta halli bir tüccar ailesinin çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası Tevfîk Kabbânî Suriyeli, annesi ise Türk asıllı idi. 1930-1941 yılları arasında el-Külliyyetü’l- ‘İlmiyyetü’l-Vataniyye’de öğrenim gördü. Daha sonra Şam Üniversitesi’nde hukuk tahsil etti. 1945’te buradan mezun oldu. Bu Üniversitede öğrenci iken (1944) “Kālet lî es-Semrâ’” (Esmer [Kız/Kadın] Bana Dedi ki) başlıklı ilk şiirini yazdı. Hukuk Fakültesi’nden mezuniyetinin ardından, Suriye Dışişleri Bakanlığı adına Beyrut, Kahire, İstanbul, Madrid, Pekin ve Londra dâhil, çeşitli baş- kentlerde danışma veya kültür ataşesi görevi ile çalıştı. Nizâr Kabbânî, hayatında iki kere evlendi. İlk karısı kuzeni Zehrâ idi. İkinci evliliği Belkîs er-Râvî adlı Iraklı bir kadınla oldu. Nizâr Kabbânî, 30 Nisan 1998 tarihinde 75 yaşında, bir kalp krizi sonucu Londra’da öldü ve Şam’da toprağa verildi. Nizâr Kabbânî, Arap dünyasında en çok saygı duyulan çağdaş şairlerden biridir. Onun şiirsel üslûbu; sadeliği ve aşk, feminizm, din ve Arap milliyet- çiliği temalarını incelemede zarafeti bir araya getirir.

Nizâr Kabbânî, Suriyeli bir diplomat, şair, denemeci ve yayımcıdır. Nizâr Kabbânî, 21 Mart 1923 tarihinde Suriye’nin başkenti Şam’da orta halli bir tüccar ailesinin çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası Tevfîk Kabbânî Suriyeli, annesi ise Türk asıllı idi. 1930-1941 yılları arasında el-Külliyyetü’l- ‘İlmiyyetü’l-Vataniyye’de öğrenim gördü. Daha sonra Şam Üniversitesi’nde hukuk tahsil etti. 1945’te buradan mezun oldu. Bu Üniversitede öğrenci iken (1944) “Kālet lî es-Semrâ’” (Esmer [Kız/Kadın] Bana Dedi ki) başlıklı ilk şiirini yazdı. Hukuk Fakültesi’nden mezuniyetinin ardından, Suriye Dışişleri Bakanlığı adına Beyrut, Kahire, İstanbul, Madrid, Pekin ve Londra dâhil, çeşitli baş- kentlerde danışma veya kültür ataşesi görevi ile çalıştı. Nizâr Kabbânî, hayatında iki kere evlendi. İlk karısı kuzeni Zehrâ idi. İkinci evliliği Belkîs er-Râvî adlı Iraklı bir kadınla oldu. Nizâr Kabbânî, 30 Nisan 1998 tarihinde 75 yaşında, bir kalp krizi sonucu Londra’da öldü ve Şam’da toprağa verildi. Nizâr Kabbânî, Arap dünyasında en çok saygı duyulan çağdaş şairlerden biridir. Onun şiirsel üslûbu; sadeliği ve aşk, feminizm, din ve Arap milliyet- çiliği temalarını incelemede zarafeti bir araya getirir.
MANTIKÇI POZİTİVİZM, WİTTGENSTEİN VE DİN
MANTIKÇI POZİTİVİZM, WİTTGENSTEİN VE DİN
Yazar: İmamoğlu, Tuncay
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 35, 2012

Din filozofları, geleneksel anlamda Tanrı hakkında konuşmanın imkâ- nından hiçbir zaman kuşku duymamışlardır. Ancak yirminci yüzyılda ortaya çıkan mantıkçı pozitivistler, din ve metafizikle ilgili söylemleri, deneysel gözleme dayanmadıkları gerekçesiyle reddetmişler, onları anlamsız ifadeler olarak nitelendirmişlerdir. Bilimi dilin anlamlı kullanımı için bir rehber olarak gören mantıkçı pozitivistler, ifadeleri anlamlı ve anlamsız diye belirleyebileceğimiz bir ölçütün varlığını gündeme getirerek, bu ölçütü doğrulanabilirlik kriteri diye adlandırdılar. Kavramsal çözümleyiciler ise, dili dışsal gerçekliğe bağlayan anlam ölçütü yerine, onun kullanımı üzerinde durmuşlardır. Onlara göre dini ve metafizik ifadeler, kullanıldıkları bağlam içersisinde bir anlam ifade etmektedirler. Wittgenstein’ın ikinci döneminde geliştirdiği “dil oyunları”ndan hareket eden kavramsal çözümleyiciler, dini ifadelerin de kendilerine has bir mantığı- nın olduğunu savunmuşlardır. Makalemizde bu akımların geliştirdikleri kuramları inceleyeceğiz.

Din filozofları, geleneksel anlamda Tanrı hakkında konuşmanın imkâ- nından hiçbir zaman kuşku duymamışlardır. Ancak yirminci yüzyılda ortaya çıkan mantıkçı pozitivistler, din ve metafizikle ilgili söylemleri, deneysel gözleme dayanmadıkları gerekçesiyle reddetmişler, onları anlamsız ifadeler olarak nitelendirmişlerdir. Bilimi dilin anlamlı kullanımı için bir rehber olarak gören mantıkçı pozitivistler, ifadeleri anlamlı ve anlamsız diye belirleyebileceğimiz bir ölçütün varlığını gündeme getirerek, bu ölçütü doğrulanabilirlik kriteri diye adlandırdılar. Kavramsal çözümleyiciler ise, dili dışsal gerçekliğe bağlayan anlam ölçütü yerine, onun kullanımı üzerinde durmuşlardır. Onlara göre dini ve metafizik ifadeler, kullanıldıkları bağlam içersisinde bir anlam ifade etmektedirler. Wittgenstein’ın ikinci döneminde geliştirdiği “dil oyunları”ndan hareket eden kavramsal çözümleyiciler, dini ifadelerin de kendilerine has bir mantığı- nın olduğunu savunmuşlardır. Makalemizde bu akımların geliştirdikleri kuramları inceleyeceğiz.
KUR’ÂN’DAKİ PEYGAMBER DUALARININ PSİKO-SOSYAL ANALİZİ
KUR’ÂN’DAKİ PEYGAMBER DUALARININ PSİKO-SOSYAL ANALİZİ
Yazar: Yılmaz, Ali
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 35, 2012
Anahtar kelimeler: Dua, Peygamber, Psikoloji, Sosyoloji, Analiz

Kuran peygamber kıssalarından bahsederken onların hayat mücadelelerini bazen özlü, bazen detaylı bir şekilde aktarır. Bu mücadele içerisinde onların, Allah’tan yardım dileme ve başarılı kılma konusundaki yakarışları, yani duaları, büyük önem arz eder. Bu dualar, Kur’an’da bir taraftan onların psiko-sosyal açıdan yaşantıları hakkında bize bilgi aktarırken, diğer taraftan yürütmemiz gereken örnek davranışlar bağlamında bize takdim edilir. Bu makalede, Kur’an’da geçen peygamber duaları, bahsedilen bu perspektiften ele alınmıştır.

Kuran peygamber kıssalarından bahsederken onların hayat mücadelelerini bazen özlü, bazen detaylı bir şekilde aktarır. Bu mücadele içerisinde onların, Allah’tan yardım dileme ve başarılı kılma konusundaki yakarışları, yani duaları, büyük önem arz eder. Bu dualar, Kur’an’da bir taraftan onların psiko-sosyal açıdan yaşantıları hakkında bize bilgi aktarırken, diğer taraftan yürütmemiz gereken örnek davranışlar bağlamında bize takdim edilir. Bu makalede, Kur’an’da geçen peygamber duaları, bahsedilen bu perspektiften ele alınmıştır.
HADİSLERE GÖRE GÜNAHLARIN BAĞIŞLANMA YOLLARI II
HADİSLERE GÖRE GÜNAHLARIN BAĞIŞLANMA YOLLARI II
Yazar: Özçelik, Harun
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 35, 2012
Anahtar kelimeler: Musibet, Ceza, Dua, Şefaat, Allah’ın Affı

Hz. Peygamber, âlemlere rahmet olarak gönderilmiştir. O, bu misyonunun gereği olarak, İslam dininin ibadet ve ahlâk konularında olduğu gibi, inanç sisteminin bir unsuru sayılabilecek olan günahların uhrevî cezasından kurtuluş konusunda da detaylı açıklamalarda bulunmuştur. Bu sebeple bu makalede, Hz. Peygamber’in hadislerine göre, günahların uhrevî cezasından kurtuluş yollarından bir kısmını oluşturan dünya sıkıntı- larına maruz kalma, dünyada cezalandırılma, ölen kişinin ardından dua etme, şefaat ve Allah’ın affetmesi üzerinde durulmuştur.

Hz. Peygamber, âlemlere rahmet olarak gönderilmiştir. O, bu misyonunun gereği olarak, İslam dininin ibadet ve ahlâk konularında olduğu gibi, inanç sisteminin bir unsuru sayılabilecek olan günahların uhrevî cezasından kurtuluş konusunda da detaylı açıklamalarda bulunmuştur. Bu sebeple bu makalede, Hz. Peygamber’in hadislerine göre, günahların uhrevî cezasından kurtuluş yollarından bir kısmını oluşturan dünya sıkıntı- larına maruz kalma, dünyada cezalandırılma, ölen kişinin ardından dua etme, şefaat ve Allah’ın affetmesi üzerinde durulmuştur.
İSLÂM HUKUKUNDA CEZA EHLİYETİ AÇISINDAN YAŞ KÜÇÜKLÜĞÜ
İSLÂM HUKUKUNDA CEZA EHLİYETİ AÇISINDAN YAŞ KÜÇÜKLÜĞÜ
Yazar: Çolak, Mücahit
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 35, 2012
Anahtar kelimeler: Ceza ehliyeti, yaş küçüklüğü, temyiz, buluğ

Çalışmamızın giriş kısmında genel olarak ehliyet kavramı üzerinde durulmuş, İslâm hukuk doktrininde ehliyet dini, hukukî ve cezaî açıdan incelenmiştir. Ceza ehliyetinin tanımı yapılarak tahakkuk şartları incelenmiş, ceza ehliyetinin varlığı için temel iki şart olan temyiz ve buluğ kavramları ele alınmıştır. İslâm hukuk doktrininde buluğ yaşı konusundaki farklı değerlendirmelere de değinilmiştir. Ceza ehliyeti açısından çocuğun tasarrufları araştırılmış, verdiği zararlardan hukukî açıdan sorumlu olduğu, kanuna aykırı fiillerinden ise cezaî olarak sorumlu olmayacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Çalışmamızın giriş kısmında genel olarak ehliyet kavramı üzerinde durulmuş, İslâm hukuk doktrininde ehliyet dini, hukukî ve cezaî açıdan incelenmiştir. Ceza ehliyetinin tanımı yapılarak tahakkuk şartları incelenmiş, ceza ehliyetinin varlığı için temel iki şart olan temyiz ve buluğ kavramları ele alınmıştır. İslâm hukuk doktrininde buluğ yaşı konusundaki farklı değerlendirmelere de değinilmiştir. Ceza ehliyeti açısından çocuğun tasarrufları araştırılmış, verdiği zararlardan hukukî açıdan sorumlu olduğu, kanuna aykırı fiillerinden ise cezaî olarak sorumlu olmayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
YERYÜZÜNDE SEYAHAT ETMENİN KUR’ANÎ BOYUTU
YERYÜZÜNDE SEYAHAT ETMENİN KUR’ANÎ BOYUTU
Yazar: Koçyiğit, Hikmet
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 35, 2012
Anahtar kelimeler: Kur’an, seyahat, turizm

Seyahat, günümüzde artık bir sektör haline gelmiştir. Bu yüzden daha çok ekonomik yönü göz önünde bulundurulmaktadır. Bize bir yaşam tarzı sunan Kur’an ise, seyahat olgusunu değişik vecheleri ile ele almaktadır. Kur’an, iman ve Tevhidi merkeze koyduğu için seyahati de bunlarla irtibatlandırmaktadır. Kur’an’ın ön gördüğü seyahat, başta araştırma ve inceleme olmak üzere; cihad, ilim, ibadet, ticaret gibi konuları kapsamaktadır. Kur’an, araştırma ve inceleme amaçlı seyahatler için “seyr” ve “nazar” kelimelerini birlikte zikretmektedir. Öte yandan, Kur’an’da geçen “sefer” kelimesi ise günümüzdeki turizm kavramından daha kapsamlı kullanılmıştır. Kur’an, seyahat olgusunu ele alırken, seyahatin önemli elemanlarından olan ulaşıma, konaklama tesislerine, yolcunun bakımına ayrıca değinmektedir. Seyahatin yorucu etkisini bertaraf etmek için de yolcuya çeşitli kolaylıklar tanıyarak adeta seyahate teşvik etmektedir

Seyahat, günümüzde artık bir sektör haline gelmiştir. Bu yüzden daha çok ekonomik yönü göz önünde bulundurulmaktadır. Bize bir yaşam tarzı sunan Kur’an ise, seyahat olgusunu değişik vecheleri ile ele almaktadır. Kur’an, iman ve Tevhidi merkeze koyduğu için seyahati de bunlarla irtibatlandırmaktadır. Kur’an’ın ön gördüğü seyahat, başta araştırma ve inceleme olmak üzere; cihad, ilim, ibadet, ticaret gibi konuları kapsamaktadır. Kur’an, araştırma ve inceleme amaçlı seyahatler için “seyr” ve “nazar” kelimelerini birlikte zikretmektedir. Öte yandan, Kur’an’da geçen “sefer” kelimesi ise günümüzdeki turizm kavramından daha kapsamlı kullanılmıştır. Kur’an, seyahat olgusunu ele alırken, seyahatin önemli elemanlarından olan ulaşıma, konaklama tesislerine, yolcunun bakımına ayrıca değinmektedir. Seyahatin yorucu etkisini bertaraf etmek için de yolcuya çeşitli kolaylıklar tanıyarak adeta seyahate teşvik etmektedir
BAĞIMSIZLIK SONRASI KIRGIZİSTAN EĞİTİM POLİTİKALARI VE UYGULAMALARI ÜZERİNE BİR İNCELEME
BAĞIMSIZLIK SONRASI KIRGIZİSTAN EĞİTİM POLİTİKALARI VE UYGULAMALARI ÜZERİNE BİR İNCELEME
Yazar: Polat, Fazlı
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 36, 2012
Anahtar kelimeler: Kırgızistan, Bağımsızlık, Eğitim, Politika, Yasal

Bağımsızlık sonrası Türk Cumhuriyetlerinin birçoğunda olduğu gibi Kırgızistan Cumhuriyeti’nin de yaklaşık 20 yıldan beri istediği halde halen çözemediği siyasi, iktisadi, askeri, kültürel, kalkınma ve iş birliği gibi önemli sorunları olduğu bilinmektedir. Bununla birlikte Kırgızistan Cumhuriyeti, son 10 yıl içerisinde iki kez iç savaşın (1991-2010 yıllarında Kırgız Özbek çatışmaları) eşiğinden dönmüştür. Ülkenin içinde bulunduğu bu siyasi süreç, bütün sosyoekonomik ve siyasal alanları etkilediği gibi eğitim politikalarını da etkilemiş olup, eğitim alanında yapılması planlanan değişiklikler ve modernizasyon yeterince uygulamaya konulamamıştır. Bu çalışmada biz, hali hazırdaki eğitim politikaları ve politikaların uygulanmasında meydana gelen aksaklıkları incelemeye çalıştık.

Bağımsızlık sonrası Türk Cumhuriyetlerinin birçoğunda olduğu gibi Kırgızistan Cumhuriyeti’nin de yaklaşık 20 yıldan beri istediği halde halen çözemediği siyasi, iktisadi, askeri, kültürel, kalkınma ve iş birliği gibi önemli sorunları olduğu bilinmektedir. Bununla birlikte Kırgızistan Cumhuriyeti, son 10 yıl içerisinde iki kez iç savaşın (1991-2010 yıllarında Kırgız Özbek çatışmaları) eşiğinden dönmüştür. Ülkenin içinde bulunduğu bu siyasi süreç, bütün sosyoekonomik ve siyasal alanları etkilediği gibi eğitim politikalarını da etkilemiş olup, eğitim alanında yapılması planlanan değişiklikler ve modernizasyon yeterince uygulamaya konulamamıştır. Bu çalışmada biz, hali hazırdaki eğitim politikaları ve politikaların uygulanmasında meydana gelen aksaklıkları incelemeye çalıştık.
“ÖNCELERİ İSNADDAN SORMAZLARDI...” RİVÂYETİNİN SENEDİ ÜZERİNE BİR İNCELEME
“ÖNCELERİ İSNADDAN SORMAZLARDI...” RİVÂYETİNİN SENEDİ ÜZERİNE BİR İNCELEME
Yazar: Ulu, Arif
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 36, 2012
Anahtar kelimeler: İsnad, İbn Sîrîn, Fitne

İbn Sîrîn’e (ö.110/728) nispet edilen “Önceleri isnaddan sormazlardı...” ifadesi hadis rivâyetinde isnad uygulamasının başladığı zamanı ve ne şekilde uygulandığını ortaya koymaktadır. Ancak bu ifadenin İbn Sîrîn’e ait olmadığını sonradan uydurulup ona nispet edildiğini böylelikle de hadis rivâyetinde isnadın ne zaman başladığı tespit edilirken bunun delil olarak kullanılamayacağını iddia edenler olmuştur. Bu nedenle ilgili rivâyetin isnadın başlangıcıyla ilgili araştırmalarda delil olarak kullanılabilmesi için İbnSîrîn’e ait olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir. Bu çalışmada önce hadis rivâyetinde isnadın başlangıcıyla ilgili tartışmaların perde arkası aralanmaya çalışılmış, daha sonra söz konusu ifadenin İbn Sîrîn’e ait olup olmadığını belirlemek amacıyla rivâyet isnad tenkîdine tabi tutulmuştur.

İbn Sîrîn’e (ö.110/728) nispet edilen “Önceleri isnaddan sormazlardı...” ifadesi hadis rivâyetinde isnad uygulamasının başladığı zamanı ve ne şekilde uygulandığını ortaya koymaktadır. Ancak bu ifadenin İbn Sîrîn’e ait olmadığını sonradan uydurulup ona nispet edildiğini böylelikle de hadis rivâyetinde isnadın ne zaman başladığı tespit edilirken bunun delil olarak kullanılamayacağını iddia edenler olmuştur. Bu nedenle ilgili rivâyetin isnadın başlangıcıyla ilgili araştırmalarda delil olarak kullanılabilmesi için İbnSîrîn’e ait olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir. Bu çalışmada önce hadis rivâyetinde isnadın başlangıcıyla ilgili tartışmaların perde arkası aralanmaya çalışılmış, daha sonra söz konusu ifadenin İbn Sîrîn’e ait olup olmadığını belirlemek amacıyla rivâyet isnad tenkîdine tabi tutulmuştur.
İLK DÖNEM KADER TARTIŞMALARINDA SİYASETİN ROLÜ
İLK DÖNEM KADER TARTIŞMALARINDA SİYASETİN ROLÜ
Yazar: Şahin, Hanifi
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 36, 2012
Anahtar kelimeler: Kader, Emevi Zihniyeti, Kaderiyye, Hasan el-Basrî, Ma’be el-Cühenî, Ğaylân ed-Dimeşkî

Kader kavramı, İslam düşünce tarihinde tartışmaların merkezinde yer alan önemli kavramlardan biridir. Hz. Peygamber’in vefatında sonra Müslümanlar arasında meydana gelen çatışmalar bu kavrama siyasi ve itikadi boyutlar kazandırmıştır. Emevîler döneminde kader kavramı, onların yönetimlerinin kabul edilmesine katkı sağlayan dini bir argüman olarak kullanılmıştır. Bu sayede toplumun Emevî idaresini sorgulaması engellenmiştir. Hasan el-Basrî, Mabed el-Cü- henî ve Gaylan ed-Dımeşkî başta olmak üzere, dönemin bazı alimleri Emevîlerin bu düşünce yapısına muhalefet etmiş, toplumun irade hürriyetini elinden alan kader anlayışlarını reddetmişlerdir. Onların bu çabaları sonraki dönemlerde özgürlükçü akımların doğmasına zemin hazırlamıştır.

Kader kavramı, İslam düşünce tarihinde tartışmaların merkezinde yer alan önemli kavramlardan biridir. Hz. Peygamber’in vefatında sonra Müslümanlar arasında meydana gelen çatışmalar bu kavrama siyasi ve itikadi boyutlar kazandırmıştır. Emevîler döneminde kader kavramı, onların yönetimlerinin kabul edilmesine katkı sağlayan dini bir argüman olarak kullanılmıştır. Bu sayede toplumun Emevî idaresini sorgulaması engellenmiştir. Hasan el-Basrî, Mabed el-Cü- henî ve Gaylan ed-Dımeşkî başta olmak üzere, dönemin bazı alimleri Emevîlerin bu düşünce yapısına muhalefet etmiş, toplumun irade hürriyetini elinden alan kader anlayışlarını reddetmişlerdir. Onların bu çabaları sonraki dönemlerde özgürlükçü akımların doğmasına zemin hazırlamıştır.
İSLAM CEZA HUKUKUNDA HUKUKA UYGUNLUK NEDENİ OLARAK “SPOR FAALİYETLERİ”
İSLAM CEZA HUKUKUNDA HUKUKA UYGUNLUK NEDENİ OLARAK “SPOR FAALİYETLERİ”
Yazar: Telkenaroğlu, M.rahmi
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 36, 2012
Anahtar kelimeler: İslam Hukuku, Sportif Faaliyetler, Hukuka Uygunluk Nedenleri

İslam dini, özelde bireye fiziksel güç ve maharet kazandıran, genelde ise topluma faydası dokunan her tür spor faaliyetine izin vermiştir. Hatta bu tür faaliyetlerin yeterli sayıda Müslüman fert tarafından gerçekleştirilmesini emretmektedir. İslam hukuku bilginleri, adam öldürme ve müessir fiil suçlarında faile yaptırım uygulamak için, suç genel teorisinde yer alan maddi unsuru yeterli görmemişler, bununla beraber hukuka uygunluk nedenlerinden birisinin bulunup bulunmadığına dikkat etmişlerdir. Buna göre İslam hukukunda yasal kabul edilen ve hasma karşı şiddet kullanımının söz konusu olmadığı spor aktivitelerinde cezai sorumluluğu kaldıran etken hukuka uygunluk nedenlerinden “hakkın kullanılması”dır. Rakibin bedenine yönelik darbelerle icra edilen dövüş sporlarında ise bu tür bir sorumluluğu kaldıran şey müsabaka öncesinde üstü kapalı şekilde alınan izin, yani “mağdurun rızası”dır.

İslam dini, özelde bireye fiziksel güç ve maharet kazandıran, genelde ise topluma faydası dokunan her tür spor faaliyetine izin vermiştir. Hatta bu tür faaliyetlerin yeterli sayıda Müslüman fert tarafından gerçekleştirilmesini emretmektedir. İslam hukuku bilginleri, adam öldürme ve müessir fiil suçlarında faile yaptırım uygulamak için, suç genel teorisinde yer alan maddi unsuru yeterli görmemişler, bununla beraber hukuka uygunluk nedenlerinden birisinin bulunup bulunmadığına dikkat etmişlerdir. Buna göre İslam hukukunda yasal kabul edilen ve hasma karşı şiddet kullanımının söz konusu olmadığı spor aktivitelerinde cezai sorumluluğu kaldıran etken hukuka uygunluk nedenlerinden “hakkın kullanılması”dır. Rakibin bedenine yönelik darbelerle icra edilen dövüş sporlarında ise bu tür bir sorumluluğu kaldıran şey müsabaka öncesinde üstü kapalı şekilde alınan izin, yani “mağdurun rızası”dır.
MODERN BİLİM ÜZERİNE BİR ELEŞTİRİ
MODERN BİLİM ÜZERİNE BİR ELEŞTİRİ
Yazar: Topaloğlu, Fatih
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 36, 2012
Anahtar kelimeler: Bilim, bilgi, bilimcilik

Modern bilim, bilgiye ulaşma ve onu kullanma konusunda oluşturduğu olumlu etkiyle insanî çabaların daha sonuç alıcı bir noktaya ulaşmasını sağlamıştır. Ne var ki o, bilgiyi insanın varoluşsal bütünlüğü içinde ele almayarak insanın duyusal yetilerine hapsetmekle eleştiriye açık hale gelmiştir. Bu çalışma, modern bilimin bilgiye sahip olma konusunda gösterdiği otoriter tutuma yönelik bazı eleştiriler sunma çabasının bir sonucudur.

Modern bilim, bilgiye ulaşma ve onu kullanma konusunda oluşturduğu olumlu etkiyle insanî çabaların daha sonuç alıcı bir noktaya ulaşmasını sağlamıştır. Ne var ki o, bilgiyi insanın varoluşsal bütünlüğü içinde ele almayarak insanın duyusal yetilerine hapsetmekle eleştiriye açık hale gelmiştir. Bu çalışma, modern bilimin bilgiye sahip olma konusunda gösterdiği otoriter tutuma yönelik bazı eleştiriler sunma çabasının bir sonucudur.