Evde Sağlık Hizmetleri Birimine Kayıtlı Geriatrik Hastaların İnfluenza ve Pnömokok Aşısı ile Aşılanma Durumları ve Doktor Önerisinin Etkisi
Geriatric Patients' Influenza and Pneumococcal Vaccination Status Registered at Home Care Services and the Effect of Physician's Advice
Yazar: Yılmaz, Tuğba; Yılmaz, Tarık Eren; Ceyhan, Şükran; Kasım, İsmail; Kaya, Abdülkadir; Odabaş, Öznur Kübra; Sargın, Öznur; Bahadır, Adem; Özkara, Adem
Dergi: Ankara Medical Journal, Vol. 18 No. 3, 2018
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Home Care Services,Influenza vaccine,pneumococcal vaccine,geriatric patients,family medicine,preventive medicine ; Evde sağlık hizmetleri,influenza aşısı,pnömokok aşısı,geriatrik hastalar,aile hekimliği,koruyucu hekimlik

Amaç: Bu çalışma Evde Sağlık Hizmetleri Birimi’ne (ESHB)kayıtlı 65 yaş ve üstü hastaların influenza ve pnömokok aşıları hakkındakibilgi düzeylerini ve durumlarını saptayarak aşı yapılmasının gerekliliği veuygun zamanı hakkında hasta ve yakınlarını bilgilendirerek risk grubununaşılanma oranlarını artırmayı amaçlamaktadır. Materyal ve Metot: Bu araştırmahastaların mevcut aşılanma durumlarını tanımlayıcı ve aşılanma hakkında kısabilgilendirme ile uygun yönlendirme neticesinde hastaların aşılanmaeğilimlerinin saptanacağı prospektif tipte gözlemsel bir araştırmadır.Çalışmaya özgün yapılandırılmış bir anket formu ve aşılanmanın önemi ve gerekliliğihakkında standart bir bilgi formu oluşturulmuştur. Koruyucu sağlık hizmetlerikapsamında ESHB’de Eylül 2017 tarihine kadar kayıtlı tüm hasta ve yakınlarınaaşılanma döneminde aşılar hakkında standart kısa bir metin ilebilgilendirmeleri yapılmış ve aşılarını yaptırmak isteyen hastalar kayıtlıoldukları aile hekimlerine yönlendirilmiştir. Bu bilgilendirme sonrasındaçalışmamıza katılmayı kabul edenlerin anket formu, hasta dosyaları taranarak veevde sağlık hizmetleri kapsamında yapılan takiplerde (ev ziyareti veya telefonile) hasta veya yakınlarına ulaşılarak doldurulmuştur (N: 295).Bilgilendirmenin etkisinin saptanabilmesi için hasta ve yakınlarına evde sağlıkhizmetleri kapsamında 4 aylık bir aradan sonra tekrar araştırmacılar tarafındanulaşılmış (N: 228) ve aşılanma durumları, grip ve pnömoni olup olmadıkları veeğer oldularsa bu nedenle hastane yatışlarının olup olmadığı sorgulanmıştır.Bulgular: Çalışmamıza katılmayı kabul eden 295 hastanın yaşortalaması 83,65±7,63’tü. Hastaların %74,23’ü kadın, %25,76’sı erkekti.Hastalardan %17,28’i okuma yazma bilmiyorken %14,23’ü yükseköğrenim mezunuydu.%71,53’ü dul veya bekâr, %28,47’si evliydi. Hastaların %3,05’i sigara içiyorken%1,01’i alkol kullanıyordu. Hastaların %39,32’si yatağa tam bağımlı, %48,81’iyarı bağımlıydı. Hastaların sahip olduğu kronik hastalık sayısı ortalama3,13±1,38’di. İnfluenza aşısından hastaların %31,22’sinin; Pnömokok aşısındanise hastaların %53,14’ünün hiç haberdar olmadığı ortaya çıktı. Geçen seneinfluenza aşısını yaptırma oranları %22,03 iken pnömokok aşısı yaptırmaoranları ise sadece %6,44 idi. Çalışmamıza dâhil olan hastaların aşılardanhaberdar olma durumlarıyla influenza aşısı (p<0,001) ve pnömokok aşısı(p=0,020) yaptırma oranları arasında anlamlı bir ilişki olduğu saptandı. Tümhastalara influenza ve pnömokok aşısı hakkındaki kısa bilgilendirme, öneri veyönlendirme yapıldı. Dört ay sonraki kontrol görüşmelerinde influenza (%25,11)ve pnömokok aşısı (%14,91) yaptırma oranlarında artış görülürken pnömokokaşılanmasındaki artışta ise anlamlı bir farklılık saptandı(p<0,001). Diğertaraftan hastaların sadece %24’ünün aile hekiminden ek bilgi aldığı görülürken;hastaların grip (p<0,001) ve pnömoni (p<0,001) hastalığını geçirmesıklığında anlamlı derecede bir azalma ve hastaneye yatış sıklığında iseorantısal bir azalma olduğu görülmüştür.Sonuç: Çalışmamızda evde sağlık hizmetleri kapsamındakihastaların influenza ve pnömokok aşılarını büyük oranda yaptırmadıklarısaptandı. Hastalar aşılar hakkında yeterli bilgiye sahip değildi. Hastalarınhekim tarafından aşılar konusunda bilgilendirilmesiyle aşıların yapılmaoranının arttığı ve hastalıkların görülme sıklığının azaldığı görülmüştür.

Objectives: The aim of this study is to determine the knowledge and status of influenza and pneumococcal vaccinations in geriatric patients and to increase the vaccination rates by informing the patients and their relatives.Materials and Methods: This research is a prospective observational study to determine patients' current vaccination status and the changes after brief information and guidance by a physician. A questionnaire and a short standardized information form about the importance and necessity of vaccination has been established for this study. All patients and their relatives registered in the Home Health Care Unit until September 2017 were informed by the standard information form and directed to their family physicians. After the informing, the questionnaire was completed from patient files and by the patients or relatives (N: 295) in routine follow-up home care visits. To determine the effect of recommendation, participants were questioned for vaccination, having influenza and pneumonia, and any hospitalizations after 4 months (N: 228).Results: The mean age of 295 patients in the study was 83.65 ± 7.63. 74.23% of the patients were female, 25.76% were male. 17.28% of the patients were illiterate while 14.23% were graduated from university or higher. 71.53% were widowed or single, and 28.47% were married. While 3.05% of the patients were smoking, 1.01% were using alcohol. 39.32% of the patients were fully dependent, 48.81% were semi-dependent. The mean number of chronic diseases per patient was 3.13 ± 1.38. 31.22% of the patients appeared to have never been informed about influenza, 53.14% about pneumococcal vaccinations.Last year, vaccination rates were 22.03% for influenza and 6.44% for pneumonia. There was a significant relationship between the patients' knowledge about vaccination and vaccination rates for influenza and pneumonia (p<0.001, p = 0.020 respectively).All the patients were informed about the vaccination by brief information, adviced and guided. After 4 months of follow-up, an increase in influenza (25.11%) and pneumococcal (14.91%) vaccinations were observed. Increase in pneumococcal vaccination rate was significant (p <0.001). Significant reduction in the incidence of influenza (p <0.001) and pneumonia (p <0.001) and also a reduction in hospital admissions were observed.Conclusion: In our study, it was determined that patients receiving home health care did not substantially have influenza and pneumococcal vaccinations and they did not have enough knowledge about the vaccines. By informing the patients about the vaccines by the physicians, the rate of vaccination has increased and the incidence of diseases has decreased.