Hevsel Bahçelerinin (Diyarbakır) faydalı akar faunası
Beneficial mite fauna of Hevsel Gardens-Diyarbakır
Yazar: Miroğlu, Mehmet Sabri; Çıkman, Emine
Dergi: Bitki Koruma Bülteni, Vol. 62 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Diyarbakır,predatör,Phytoseiidae,Phytoseius finitimus ; Diyarbakır,predator,Phytoseiidae,Phytoseius finitimus

Bu çalışma, 2018-2019 yıllarında Diyarbakır ili Hevsel Bahçeleri’nde bulunan faydalı akar türlerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Binlerce yıldır kesintisiz olarak ekilen bu tarihi bahçeler, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer almaktadır. Sürvey çalışmaları tesadüfi örnekleme metodu ile nisan ayından kasım ayına kadar her 15 günde bir periyodik olarak yapılmıştır. Çalışmada meyve ağaçları, sebzeler ve yabancı otlardan oluşan 66 bitki türünden örnekler alınmıştır. Çalışma sonucunda 33 bitki türü üzerinde Tydeidae, Cheyletidae, Stigmaeidae, Triophtyidae, Raphignathidae, Iolinidae ve Phytoseiidae familyalarından 15 predatör akar türü tespit edilmiştir. Bu familyalardan Phytoseiidae familyasından 7 tür, Iolinidae familyasından 3 tür ve diğer familyalardan bir tür tespit edilmiştir. Phytoseius finitimus (Ribaga, 1904) (Mesostigmata: Phytoseiidae) %37.5 oran ile baskın tür olmuştur. En fazla akar türü 7 tür ile Rubus sp.(böğürtlen)'de bulunmuştur. Araştırmada, tarımsal faaliyetin az yapıldığı bölgelerde daha fazla sayıda faydalı akar bulunmuştur. Predatör akarlar, daha çok meyve ağaçlarında bulunmuş bunun yanında sebze ve kokulu bitkilerde daha az oranda bulunmuştur. Hevsel Bahçeleri’nde kavak ve dut ağaçları yüksek bir popülasyona sahiptir. Bu iki bitkiden çok sayıda örnekleme yapılmasına rağmen sadece P. finitimus saptanmıştır. İki yıllık bu araştırma ile Dünya için önemli olan Hevsel Bahçeleri’nin faydalı akar yönüyle zengin olduğu ortaya çıkartılmıştır. Zararlı akar ve böceklere karşı biyolojik mücadelede dünyada kullanılan önemli avcı türler tespit edilmiştir. Çalışma ile bölge için yeni kayıt oluşturan faydalı türler belirlenmiştir.

This study was conducted to determine beneficial mite species of Hevsel Gardens in Diyarbakir province in 2018-2019. These historical gardens, which have been cultivated continuously for thousands of years, are listed on UNESCO World Heritage List. Survey studies were carried out periodically every 15 days from April to November with the random sampling method. In the study, samples were taken from 66 plants species consisting of fruit trees, vegetables, and weeds. As a result of the study, 15 predator mite species from families Tydeidae, Cheyletidae, Stigmaeidae, Triophtyidae, Raphignathidae, Iolinidae, and Phytoseiidae were identified on 33 plants species. Among these families, 7 from Phytoseiidae, 3 from Iolinidae, and one species from other families were determined. Phytoseius finitimus (Ribaga, 1904) (Mesostigmata: Phytoseiidae) was the dominant species with 37.5%. The highest number of mite species were found on Rubus sp. with 7 species. In the study, more beneficial mites were found in regions where agricultural activity is less. Predator mites were mostly found on fruit trees, and less frequently on vegetables and fragrant plants. Poplar and mulberry trees have a high population in Hevsel Gardens. Although many samples were taken from these two plants during the surveys, only P. finitimus was found. With this two-year study, it has been revealed that Hevsel Gardens, which are important for the world, are rich in beneficial mites. Important predator species used in the world for biological control against harmful mites and insects have been identified. With study, beneficial species that create new records for the region were determined.