Fotojenik Makyajdan Plastik Makyaja 2000’li Yıllar Öncesi Türk Sinemasında Makyaja Genel Bir Bakış
From Photogenic Make-Up to Plastic Make-Up: Overview of Make-Up in Turkish Cinema before 2000s
Yazar: Zengin, Ferhat
Dergi: Erciyes İletişim Dergisi, Vol. 7 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Communication and Media Studies ; İletişim ve Medya Çalışmaları ; Radio-Television ; Radyo-Televizyon ; Turkish Cinema,Make-up,Cosmetic Make-up,Plastic Make-up ; Türk sineması,Makyaj,Kozmetik Makyaj,Plastik Makyaj

Sinemanın görsel etkisini artıran öğelerden biri makyajdır. Makyaj sahne atmosferininve sinemasal gerçeklik hissinin oluşmasında önemli bir anlatım aracıdır ve özelliklekarakter ve tip yaratımında oyuncuların sergiledikleri kişilikleri yansıtmak için ihtiyaçduyulur. Dolayısıyla hareketli görüntülerin doğuşundan itibaren film endüstrilerindemakyaj bir meslek olarak kabul edilmiş, makyaj sanatçılarının uygulamaları önemsenmişve ödüllendirilmiştir. Sektörleşme adına büyük sıkıntılar yaşayan Türk sinemasında iseyıllarca görmezden gelinen makyaj, bir meslek olarak uzun yıllar var olmaya çalışmıştır.Bu çalışmada makyaj sanatının Türk sinemasındaki tarihsel gelişim ve dönüşümüele alınmış, 2000 öncesi Türk sinemasında makyaj sanatının yerli film sektöründekikonumu araştırılmıştır. Çalışmada derinlemesine görüşme gerçekleştirilmiş, literatür vearşiv taraması yapılmış, çeşitli makyaj uygulamaları amaca yönelik örnek yerli filmlerüzerinden gösterilmeye çalışılmıştır. Böylelikle elde edilen bilgiler ışığında 2000’liyıllar öncesi Türk sinemasında makyajın durumu ortaya konulmuştur. Çalışmaya göre,Türk sinemasında tiyatro geleneğinin bir devamı olarak ilk öykülü filmlere geçtiktensonra yönetmenlerin, oyuncuların ya da setteki kişiler tarafından amatör ve bilinçsizceyapılan daha çok “güzel görünüş” amaçlı makyaj uygulamaları, daha sonra makyaja ilgiduyan sınırlı sayıdaki kişiler tarafından kişisel gayretler ve deneyimlerle sürdürülmüştür.Türk sinemasında karakter ve tip yaratımında plastik makyaj uygulamaları da yapabilenalanında uzman, profesyonel sanatçıların yetişmesi ise televizyonun gelişiyle olmuştur.

One of the elements that increase visual effect of cinema is make-up. Make-up is the mostimportant narrative tool to create stage atmosphere and cinematic reality feeling andmake-up is especially needed to reflect personalities staged by actors in character andtype creation. Therefore, from the birth of motion images, make-up has been acceptedas an occupation in film industry, applications of make-up artists have been cared andrewarded. In Turkish cinema that experienced significant issues in terms of becominga sector has been overlooked for years and struggled to exist as an occupation for longyears. In this study, historical development and transformation of make-up art in Turkishcinema is considered and position of make-up art in pre-2000s Turkish local cinema isinvestigated. This study applied in-depth interviews, literature and archive review andvarious make-up applications are presented with purpose-oriented local movies. Thus,based on obtained data, states of make-up in Turkish cinema before 2000s has beenreflected. According to this study, after transition to first story films as a continuationof theatre tradition, make-up applications for “beautiful look” applied unconsciously bydirectors, actors or set personnel in Turkish cinema is later sustained by personal effortsand experience of limited number of individuals interested in make-up. Raising expertand professional artists who can apply plastic make-up for character and type creation inTurkish cinema started with television.