SELÇUKLU MUTFAĞI AV ETLERİ VE YEMEKLERİ
GAME MEATS AND DISHES IN SELJUK CUISINE
Yazar: Soy, Melike; Şengül, Serkan
Dergi: Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 35, 2025
Anahtar kelimeler: Cultural Studies of Agriculture, Food and Beverage ; Tarım, Yiyecek ve İçeceğin Kültürel Çalışmaları ; Selçuklu Mutfak Kültürü,Selçuklu Av Kültürü,Selçuklu Av Hayvanları,Selçuklu Av Yemekleri. ; Seljuk Culinary Culture,Seljuk Game Culture,Seljuk Game Animals,Seljuk Game Dishes

İnsanlar için beslenme, ilk var oldukları zamanlardan beri temel bir ihtiyaç olmuştur. Besin gıdaları arasında avcılık faaliyetleri sonucunda elde edilen av etleri de yer almaktadır. Türkler, yaşadıkları coğrafyalarda avcılık faaliyetleri gerçekleştirmişlerdir. Avladıkları hayvanların etlerini besin olarak tüketirken, derilerinden çizme, kürklerinden giysi gibi günlük hayatta ihtiyaç duydukları ürünleri de temin etmişlerdir. Türkler için avcılık, savaşa hazırlanmak için bir tatbikat olarak da gerçekleştirilmiştir. Türk devletlerinden olan Selçuklu döneminde de avcılık, kültürel bir miras olarak devam etmiştir. Bu araştırmanın temel amacı, Selçuklu mutfağında hangi hayvanların avlanarak tüketildiği ve bu avlanan hayvanların etlerinden hangi yemeklerin yapıldığını mevcut literatürden derleyerek değerlendirmektir. Nitel araştırma yöntemi ile yürütülen çalışmada literatür tarama modeli kullanılmıştır. Bu doğrultuda, Selçuklu dönemi hakkında bilgi veren kaynaklar taranarak bu dönemde avlanan hayvanlar ve av etlerinden yapılan yemekler hakkında bilgiler toplanmıştır. Selçuklu döneminde avlanarak tüketilen hayvanlar, av kuşları ve av kara hayvanları olarak kategorize edilmiştir. Selçuklu mutfağındaki av yemekleri belirlenerek kategorize edilmiştir. Araştırma sonucuna göre, Selçuklu döneminde avlanarak tüketilen av hayvanları keklik, bıldırcın, kaz, ördek, güvercin, sülün, balık, yaban (dağ) keçisi, geyik, tavşan ve ceylan olarak tespit edilmiştir. Selçuklu mutfağında av yemekleri olarak 24 adet yemek belirlenmiştir. Av hayvanı etleri genellikle ateşte, çevirme, şişte, çömlekte, tandırda vb. pişirilerek tüketilmiştir.

Nutrition has been a fundamental need for humans since  the earliest periods of human existence. Meat obtained through hunting (game meats) has historically held a significant place. Turks carried out hunting activities in the regions where they lived. While they consumed the meat of the animals they hunted as food, they also obtained the products they needed in daily life, such as boots from their skins and clothes from their furs. For the Turks, hunting was also carried out as a form of military training. Hunting continued as a cultural heritage during the Seljuk period, one of the Turkish states. The main purpose of this research is to identify which animals were hunted and consumed in Seljuk cuisine and what kind of dishes were prepared from the meat of these hunted animals. In the study conducted with the qualitative research method, the literature review model was used. Relevant historical sources were examined to collect data on the types of animals hunted and the dishes made from their meat during the Seljuk era. Animals hunted and consumed during the Seljuk period were categorized as birds and land animals. These animals included partridge, quail, goose, duck, pigeon, pheasant, fish, wild goat, deer, rabbit, and gazelle. A total of 24 game meat dishes were identified in Seljuk cuisine. The meat was typically prepared by roasting over a fire, grilling on skewers, baking in clay pots, or cooking in a tandır (underground oven).