Endülüs Şiirinde Dini Motiflerin Politik Dönüşümü
The Political Transformation of Religious Motifs in Andalusian Poetry
Yazar: Meşe, Ramazan
Dergi: Bilimname No. 55, 2025
Anahtar kelimeler: Arabic Language and Rhetoric ; Arap Dili ve Belagatı ; Arap Dili ve Belagati,Endülüs şiiri,Dinî motifler,Politik söylem,Kur’an’dan İktibas. ; Arabic Language and Rhetoric,Andalusian Poetry,Religious Motifs,Political Discourse,Qur’anic Quotations.

Endülüs Müslümanlarının geride bıraktıkları zengin şiir birikimi, dönemin tarihî, kültürel ve coğrafi yapısının yanı sıra bu medeniyetin zihniyet dünyasını anlamamız açısından da vazgeçilmez bir kaynaktır. İslam edebiyatının Batı’daki en güçlü yansımalarından biri olan Endülüs şiiri, dinî ve siyasî söylemin iç içe geçtiği geniş ve verimli bir alan sunmaktadır. Endülüslü şairler, Kur’an ayetlerinden yaptıkları iktibaslar; peygamber, sahabe ve önde gelen şahsiyetlere yönelik göndermeleri ile çeşitli dinî kavram ve sembolleri politik bir dile dönüştürmüşlerdir. Şairler, bu tutumlarıyla siyasî otoritenin dinî referanslarla meşrulaştırılmasını, işlenen hatalar için af talebinde bulunulmasını, zor durumdaki devlete destek çağrısının yapılmasını, ümmet birliğinin vurgulanmasını ve cihada teşvik edilmesini amaçlamışlardır. Bu çalışmada, Endülüs şiirinde dinî motiflerin politik dönüşümü ele alınmaktadır. Çalışmanın temel problemi, dinî motiflerin Endülüs şiirinde nasıl politik bir dile dönüştüğüdür. Bu açıdan çalışma, Endülüslü şairlerin siyasî çıkarlarına uygun olarak dinî motifleri nasıl kullandığına dair şiir örneklerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada Endülüs şiirinde dinî motifler ve politik dönüşümleri hakkında bilgi verildikten sonra, şairlerin ayetleri, peygamber, sahabe ve bazı dinî kavramları kullandığı şiir örnekleri ele alınıp politik dönüşüm açısından değerlendirilmiştir. Çalışma neticesinde Endülüs şiirinin bir yandan dönemin tarihî ve siyasî koşullarını anlamaya imkân verdiği ortaya konulurken, diğer yandan dinî söylemin edebî formlar aracılığıyla toplumsal bir güç unsuru haline geldiği gösterilmiştir.

The rich poetic heritage left by the Muslims of al-Andalus serves as an indispensable source for understanding not only the historical, cultural, and geographical structure of the period but also the intellectual world of the civilization. Andalusian poetry, as one of the most powerful reflections of Islamic literature in the West, presents a vast and fertile domain where religious and political discourse are deeply intertwined. The Andalusian poets, through their quotations from Qur’anic verses, references to the Prophet, the Companions, and prominent figures, as well as their use of various religious concepts and symbols, transformed these elements into a political language. By doing so, the poets aimed to legitimize political authority through religious references, seek forgiveness for committed errors, call for support in times of crisis, emphasize the unity of the ummah, and encourage participation in jihad. This study examines the political transformation of religious motifs in Andalusian poetry. The central problem of the study is how religious motifs were transformed into a political discourse within Andalusian poetry. In this respect, the research seeks to analyze poetic examples that reveal how Andalusian poets employed religious motifs in line with their political interests. After providing general information on religious motifs and their political transformation in Andalusian poetry, the study evaluates poems in which poets made use of Qur’anic verses, the Prophet, the Companions, and certain religious concepts, in terms of their political adaptation. Ultimately, the study demonstrates that Andalusian poetry, on the one hand, enables us to better understand the historical and political conditions of the era, while on the other, it shows how religious discourse became a social force through literary forms.