Cam Tavan: Kadın Çalışanların Deneyimlerine İlişkin Nitel Bir Araştırma
Glass Ceiling: A Qualitative Study on the Experiences of Female Employees
Yazar: Yıldız, Fatma Zehra
Dergi: İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Vol. 14 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: Strategy, Management and Organisational Behaviour (Other) ; Strateji, Yönetim ve Örgütsel Davranış (Diğer) ; Glass Ceiling Syndrome,Inclusion Management,Sustainability,Career Barriers,Qualitative Research ; Cam Tavan Sendromu,Kapsayıcılık Yönetimi,Sürdürülebilirlik,Kariyer Engelleri,Nitel Araştırma

İşletmelerde kadınların liderlik rollerinde daha görünür hale gelmesi, kapsayıcı ve çeşitliliğe dayalı bir iş ortamı oluşturarak daha adil ve sürdürülebilir bir topluma katkı sağlamaktadır. Bu çalışmanın amacı, beyaz yakalı kadın çalışanların cam tavan sendromu ile ilgili deneyimlerini kapsayıcılık yönetimi perspektifinden değerlendirerek incelemektir. Çalışma, kadınların kariyer gelişim süreçlerinde karşılaştıkları görünmez engelleri, terfi pozisyonlarına ulaşmalarını engelleyen faktörleri ve bu süreçte hissettiklerini anlamayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda çalışma, cam tavanın kırılmasında kapsayıcılığın rolünü sorgulamaktadır. Araştırmanın katılımcılarını, Türkiye’de farklı sektörlerdeki işletmelerde çalışan/çalışmış olan beyaz yakalı kadın çalışanlar oluşturmaktadır. Bu araştırmada, farklı yaş, sektör ve pozisyonlardan katılımcılara amaçlı örnekleme yöntemi kullanılarak ulaşılmıştır. Fenomenoloji deseniyle tasarlanan araştırmada yarı yapılandırılmış mülakatlar ile elde edilen veriler, içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Bulguların görselleştirilmesinde Maxqda Analytics Pro kullanılmıştır. Katılımcıların cam tavan sendromuna ilişkin deneyimleri “cam tavana bakmak, yaşanmış deneyimler, ne hissettim, cam tavanın sebepleri, sonucunda ne oldu, cam tavanı kırmak” temalarında betimlenmiştir. Çalışmanın sonucunda, kadın beyaz yakalı çalışanların cam tavan sendromuna ilişkin deneyimlerinin, büyük ölçüde işletmelerin ve yöneticilerin kapsayıcı olmayan politika ve uygulamaları tarafından şekillendiği ortaya çıkmıştır. Cam tavanın kırılmasında kapsayıcılık politikalarının örgüt kültürü olarak benimsenmesi önem taşımaktadır. Kapsayıcı yetenek yönetimi bağlamında nitelikli kadın çalışanların elde tutulması ve cam tavanın engellenmesi için İK departmanın öncülük ettiği şeffaf, adil terfi, performans ve ödüllendirme uygulamalarına gereksinim duyulmaktadır. Çalışmanın sonuçları, işletmelerde kapsayıcılığa dayalı sürdürülebilir İKY uygulamalarının kadınların liderlik pozisyonlarına ulaşmalarını desteklemede ve cam tavanla mücadelede etkili olabileceğini göstermektedir. Bu çalışma, beyaz yakalı kadın çalışanların güçlendirilmesi ve desteklenmesine yönelik somut politika ve uygulamaların geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, cinsiyet eşitliği temelli sürdürülebilirlik amaçlarıyla uyumlu, kapsayıcı bir çalışma ortamının oluşturulmasının önemini vurgulamaktadır.

Making women more visible in leadership roles in organisations contributes to a more just and sustainable society by creating an inclusive and diverse work environment. The aim of this study is to examine the experiences of white-collar female employees regarding the glass ceiling syndrome from the perspective of inclusion management. The study aims to understand the invisible barriers that women face in their career development processes, the factors that prevent them from reaching promotion positions and the feelings they feel in this process. In this context, the study questions the role of inclusion in breaking the glass ceiling. The participants of the study consist of white-collar female employees who work/ have worked in organisations in different sectors in Turkey. In this research, participants from different ages, sectors and positions were reached by using purposive sampling method. The data obtained through semi-structured interviews in the research designed with phenomenology design were analysed by content analysis method. Maxqda Analytics Pro was used to visualise the findings. The participants' experiences related to the glass ceiling syndrome were described under the themes of “looking at the glass ceiling, lived experiences, what I felt, causes of the glass ceiling, what happened as a result, breaking the glass ceiling”. As a result of the study, it was revealed that the experiences of female white-collar employees regarding the glass ceiling syndrome are largely shaped by the non-inclusive policies and practices of enterprises and managers. Adopting inclusion policies as an organisational culture is important in breaking the glass ceiling. In the context of inclusive talent management, transparent, fair promotion, performance and reward practices led by the HR department are needed to retain qualified female employees and prevent the glass ceiling. The results of the study show that sustainable HRM practices based on inclusion in organisations can be effective in supporting women to reach leadership positions and combating the glass ceiling. This study highlights the need to develop concrete policies and practices to empower and support female white-collar employees. It emphasises the importance of creating an inclusive work environment that is consistent with gender equality-based sustainability goals.