İŞLEMELERDE DESEN TASARIMI
İŞLEMELERDE DESEN TASARIMI
Yazar: Şentürk, Zekiye; Yetim, Fatma
Dergi: Akademik Sanat No. 24, 2025
Anahtar kelimeler: Crafts ; El Sanatları ; İşleme,tasarım,desen,motif.

İşleme sanatı, el sanatları içerisinde önemli bir yere sahiptir.  Kültürel mirasın aktarılmasında köprü görevi olan işlemelere günümüzde verilen önem azalmış olmasına rağmen, sanatçıların ve zanaatkârların üretim çabası, bu alanda hizmet veren eğitimcilerin akademik ve bilimsel çalışmaları ile varlığını sürdürmektedir.İşleme desenlerinin çağın beklentilerine cevap verecek nitelikte yeniden tasarlanması, somut olmayan kültürel miras aktarımının sürekliliğinin sağlanmasını da mümkün kılmaktadır. İşleme desen çizimi konusunda yayımlanmış az sayıda ve yetersiz içerikte çalışmanın olması yapılan bu çalışmanın önemini artırmaktadır. Ayrıca yapılan çalışma konuya ilgi duyan kişilere basılı kaynak olması açısından da son derece önemlidir (Şentürk,2023,s14).İşlemelerin güncelliğini koruyabilmesi, gelecek kuşaklara bu değerlerin aktarılması ve gelişmelere olumlu katkı sağlanması yeni desenlerin üretilmesi ile mümkündür. Sanatsal ve duygusal anlamlar taşıyan işlemelerin “desen tasarım süreci” bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Hazırlanan çalışmada temel amaç, işleme desen tasarım sürecinde temel tasarım elemanları ve ilkelerinin kullanımı, tasarım sürecinde izlenmesi gereken işlem basamaklarının ortaya koyulmasıdır. Bu temel amaç kapsamında araştırmanın kavramsal çerçevesinde tasarım olgusu ele alınmış, tasarımı oluşturan elemanlar ve ilkeler incelenmiş, işleme sanatı ile bağlantısı kurulmuştur. Bulgular bölümünde bitkisel bezemeli desenlerin işleme desenine dönüştürülmesi detaylı çizimlerle desteklenerek çözümlenmiştir. Çalışma, işleme desenlerinden bitkisel bezemeler ile sınırlandırılmıştır. İşlemelerde desen tasarım sürecinde izlenmesi gereken adımlar, uygun çizim ve görsellerle desteklenerek, desen tasarımında dikkat edilmesi gereken hususlara yer verilmiştir. Temel tasarım eleman ve ilkeleri ışığında belirlenen konu, hazırlanan metot ile etüt aşamasından başlanarak ele alınmış ve işleme deseni oluşturulmuştur. Araştırmacı tarafından ürün kompozisyonu hazırlanmış ve tasarımı yapılmıştır.Bu çalışmada ele alınan konu ve içeriğin, işleme eğitimi veren örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ders olarak okutulması, var olan temel tasarım derslerine entegre edilmesi öneri olarak sunulmuştur.

İşleme sanatı, el sanatları içerisinde önemli bir yere sahiptir.  Kültürel mirasın aktarılmasında köprü görevi olan işlemelere günümüzde verilen önem azalmış olmasına rağmen, sanatçıların ve zanaatkârların üretim çabası, bu alanda hizmet veren eğitimcilerin akademik ve bilimsel çalışmaları ile varlığını sürdürmektedir.İşleme desenlerinin çağın beklentilerine cevap verecek nitelikte yeniden tasarlanması, somut olmayan kültürel miras aktarımının sürekliliğinin sağlanmasını da mümkün kılmaktadır. İşleme desen çizimi konusunda yayımlanmış az sayıda ve yetersiz içerikte çalışmanın olması yapılan bu çalışmanın önemini artırmaktadır. Ayrıca yapılan çalışma konuya ilgi duyan kişilere basılı kaynak olması açısından da son derece önemlidir (Şentürk,2023,s14).İşlemelerin güncelliğini koruyabilmesi, gelecek kuşaklara bu değerlerin aktarılması ve gelişmelere olumlu katkı sağlanması yeni desenlerin üretilmesi ile mümkündür. Sanatsal ve duygusal anlamlar taşıyan işlemelerin “desen tasarım süreci” bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Hazırlanan çalışmada temel amaç, işleme desen tasarım sürecinde temel tasarım elemanları ve ilkelerinin kullanımı, tasarım sürecinde izlenmesi gereken işlem basamaklarının ortaya koyulmasıdır. Bu temel amaç kapsamında araştırmanın kavramsal çerçevesinde tasarım olgusu ele alınmış, tasarımı oluşturan elemanlar ve ilkeler incelenmiş, işleme sanatı ile bağlantısı kurulmuştur. Bulgular bölümünde bitkisel bezemeli desenlerin işleme desenine dönüştürülmesi detaylı çizimlerle desteklenerek çözümlenmiştir. Çalışma, işleme desenlerinden bitkisel bezemeler ile sınırlandırılmıştır. İşlemelerde desen tasarım sürecinde izlenmesi gereken adımlar, uygun çizim ve görsellerle desteklenerek, desen tasarımında dikkat edilmesi gereken hususlara yer verilmiştir. Temel tasarım eleman ve ilkeleri ışığında belirlenen konu, hazırlanan metot ile etüt aşamasından başlanarak ele alınmış ve işleme deseni oluşturulmuştur. Araştırmacı tarafından ürün kompozisyonu hazırlanmış ve tasarımı yapılmıştır.Bu çalışmada ele alınan konu ve içeriğin, işleme eğitimi veren örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ders olarak okutulması, var olan temel tasarım derslerine entegre edilmesi öneri olarak sunulmuştur.