Giberellik Asit Dozlarının Ekmeklik Buğdayda (Triticum aestivum L.) Verim ve Kalite Üzerine Etkisi
Effect of Gibberellic Acid Doses on Yield and Quality in Bread Wheat (Triticum aestivum L.)
Yazar: Yeken, Mehmet Zahit
Dergi: Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Cereals and Legumes ; Tahıllar ve Yemeklik Tane Baklagiller ; Bread wheat,Gibberellic acid,Quality ; Ekmeklik buğday,Giberellik asit,Kalite

Bu çalışmada, ülkemizin farklı bölgelerinde yaygın olarak yetiştirilen Halis ekmeklik buğday çeşidinin tarımsal ve kalite özellikleri üzerine giberellik asit (GA3) dozlarının (1.0 g/da, 0.8 g/da, 0.6 g/da ve kontrol) etkisi araştırılmıştır. Deneme, Sakarya ekolojik koşullarında dört tekerrürlü olarak tesadüf blokları deneme desenine göre 2022-2023 yetiştirme sezonunda yürütülmüştür. Çalışma kapsamında bitki boyu, tane verimi, başakta tane sayısı, m2’de başak sayısı, başakta tane ağırlığı, bin tane ağırlığı ve hektolitre ağırlığı gibi tarımsal özelikler ile protein oranı, yaş gluten, gluten indeksi, rutubet, zeleny sedimantasyon, alveograf enerji değeri, alveograf P/L oranı, farinograf su absorbsiyonu, farinograf gelişme süresi, farinograf stabilite değeri ve farinograf yumuşama değerleri gibi kalite özellikleri incelenmiştir. Varyans analizi sonucunda GA3 uygulamalarının, tane verimi, başakta tane sayısı, m2’de başak sayısı, başakta tane ağırlığı ve hektolitre ağırlığı üzerine istatistiki olarak önemli etkisinin olduğu belirlenmiştir. Yapılan korelasyon analizleri sonucunda özellikler arasında istatistiki olarak önemli pozitif ilişkiler tespit edilmiştir. Temel bileşenler analizine göre ilk dört temel bileşen varyasyonun %73.81’ini açıklamıştır. Sonuç olarak 1.0 g/da GA3 uygulamasının buğday veriminde önemli oranda artışa neden olduğu ancak kalite üzerinde etkili olmadığı tespit edilmiştir.

In this study, the effect of gibberellic acid (GA3) doses (1.0 g/da, 0.8 g/da, 0.6 g/da, and control) on the agricultural and quality characteristics of Halis bread wheat variety, widely grown in various regions of our country, was investigated. The experiment was conducted in the 2022-2023 growing season according to the randomized block trial design with four replications in Sakarya ecological conditions. The study examined agricultural characteristics such as plant height, grain yield, number of grains per spike, number of spikes per m2, grain weight per spike, thousand-grain weight, and hectoliter weight, as well as quality properties including protein content, wet gluten, gluten index, moisture, zeleny sedimentation, alveograph energy value, alveograph P/L ratio, farinograph water absorption, farinograph development time, farinograph stability value, and farinograph softening value. Variance analysis revealed statistically significant effects of GA3 applications on grain yield, number of grains per spike, number of spikes per m2, grain weight per spike, and hectoliter weight. Correlation analysis revealed statistically significant positive relationships among traits.  According to Principal component analysis, the first four principal components explained 73.81% of the variation. As a results, it was determined that the application of 1.0 g/da GA3 significantly increases wheat yield but has no effect on quality.