Geleneksel Bahçe ve Mimari Üslubun Ortaya Çıkışında Doğal Faktörlerin Rolü: İran Örneği
The Role of Natural Factors in the Emergence of Traditional Garden and Architectural Style: The Case of Iran
Yazar: Çınar, Hande Sanem; Erdoğan, Reyhan
Dergi: Bartın Orman Fakültesi Dergisi, Vol. 21 No. 3, 2019
Anahtar kelimeler: Environmentally Sustainable Engineering ; Çevresel Olarak Sürdürülebilir Mühendislik ; Traditional settlements,garden,architecture,order,Iran ; Geleneksel yerleşmeler,bahçe,mimari,üslup,İran

Gelenekselyerleşimlere bakıldığında, insanların yaşadıkları yörenin, ağırlıklı olarakdoğal faktörler ile biçimlenmesiyle oluştuğu görülmektedir. Geleneksel yerleşimlerinoluşumunda farklı bölgelerde yaşayan ve kendi kültürlerini oluşturmuştoplumların dini, felsefi, politik çeşitlilikleri ile doğal kaynakları sanat veideolojiyle buluşturması da bir diğer önemli etmenlerdir. İran bahçe vemimarisinin gelişimini, bu bahçe sanatının İslami düşüncenin özünden çıktığı dagöz önünde bulundurulduğunda, yaşam için arzu edilen ideal şartların, cennetive ebediyeti temsil eden mekanların bir aynası olduğu görülebilmektedir. Fakattarihi süreç içerisinde, etkilendikleri akımlarla beraber coğrafi bölgeözelliklerinin farklılıkları kentsel dokudan, bahçe planlarına ve bina ölçeğinekadar değişimlere neden olmuştur.Bu araştırmadaİran’ın tarihi gelişim süreci içerisinde mimari yapı ve çevresinin doğalfaktörlere göre bahçe ve mimari üsluplardaki gelişim ve değişim tipolojilerianaliz edilmiştir. Sonuç olarak, İran geleneksel bahçeleri ve mimari yapıları içindebulunduğu coğrafyanın kendine has koşullarının değerlendirilerek oluşturulduğugörülmektedir. İran bahçelerinde bahçenin tüm unsurları, bitkisel alanlarlauygun bir bağlam sağlamak için birlikte çalışmaktadırlar. Bahçede yer alan ağaçve çiçekli bitkilerin, tasarımcının tasarladığıfonksiyonelalanlarınparalelindeyer aldığı ve su ögesinden sonra, ağaçlar bahçede anlamlarve semiyoloji açısından ikinci en önemli rolü taşımaktadır. İran’da doğallığınöncelikli olduğu tasarımların yapılması, yapılan mimari tasarımın bir üslupolarak gelenekselleşmesine olanak tanımıştır.

When traditional settlements are examined, it is seenthat the way people continue their lives is shaped mainly by natural factors.Another important issue is to bring together religions, philosophical,political diversities of different geographical and cultural societies withnature, art and ideology. Considering the development of Iranian garden andarchitecture, and the fact that this garden art is the essence of the Islamicthinker, it can be seen that the ideal conditions desired for life are a mirrorof spaces representing heaven and eternity. But in the historical process, thedifferences in geographical region characteristics along with the currentinfluences have caused changes from urban dwellings to garden plans andbuilding scales.In this research, the architectural structure inIran's historical development process and the development and change typologiesin the garden and architectural styles according to the natural factors of theenvironment have been analyzed. As a result, Iran’s traditional gardens andarchitectural structures are the result of evaluating the unique conditions ofthe zone to which it belongs. In Iranian gardens, all elements of the gardenwork together to provide an appropriate context with vegetative areas. It isseen that the trees and flowering plants in the garden, in parallel with thefunctional areas determined by the designer, have the second most importantrole in the garden after the water element in terms of meanings and semiology.Natural designs are prioritized, allowing the architectural design to betraditionalized as a style in Iran