Fen Bilgisi Alanında Sosyobilimsel Konuların Öğretimine Yönelik Yapılan Tezlerin Tematik Analizi
Fen Bilgisi Alanında Sosyobilimsel Konuların Öğretimine Yönelik Yapılan Tezlerin Tematik Analizi
Yazar: Bilen, Duygu; Çapras, Gülsima
Dergi: Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, Vol. 15 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Other Fields of Education (Other) ; Alan Eğitimleri (Diğer) ; Fen bilimleri,sosyo-bilimsel konular,tematik analiz

Bu araştırmanın amacı, fen eğitiminde sosyobilimsel konularla ilgili tezlerde ele alınan konulara kapsamlı bir bakış sunmak ve yapılan araştırmalardaki genel eğilimleri resmetmektir. Bu amaç doğrultusunda 2008'den 2022'ye kadar Türkiye'de fen eğitimi alanında sosyobilimsel konulara odaklanan 50 yüksek lisans ve 15 doktora tezi olmak üzere toplam 65 tez incelenmiştir. Tezlere Yükseköğretim Kurulunun (YÖK) ulusal tez merkezi veri tabanından erişim sağlanmıştır. Her bir tez; araştırmacılar tarafından geliştirilen ve a) çalışma yılı, b) tezin yapıldığı üniversite, c) tezin dili, d) araştırma konusu, e) araştırma katılımcıları, f) örneklem büyüklüğü ile örnekleme yöntemi, g) çalışma tasarımı, h) veri toplama araçları ve i) veri analiz teknikleri başlıklarını içeren tez inceleme formu kullanılarak gözden geçirilmiştir. Ardından veriler içerik analizine tabi tutulmuş ve ulaşılan sonuçlar frekans dağılımları, yüzdeler ve tablolar aracılığıyla özetlenmiştir. Ulaşılan sonuçlar sosyobilimsel konuların çoğunlukla yüksek lisans düzeyinde çalışıldığını ve yapılan tez sayısında 2019 yılından sonra artış yaşandığını göstermiştir. Tezlerde nitel araştırma yönteminin daha sık kullanıldığı belirlenmiş; buna paralel olarak verilerin toplanmasında çoğunlukla görüşme tekniğine başvurulduğu, tesadüfi olmayan örnekleme yöntemi ile 0-50 aralığındaki örneklem büyüklüğünün daha çok tercih edildiği saptanmıştır. Çalışmaların çoğunlukla üniversite öğrencileri üzerinde yürütüldüğü tespit edilmiştir. Sosyobilimsel konular hakkındaki tezler ele aldıkları konular açısından sınıflandırıldığında tutum öne çıkan araştırma konusu olarak bulunmuştur.

Bu araştırmanın amacı, fen eğitiminde sosyobilimsel konularla ilgili tezlerde ele alınan konulara kapsamlı bir bakış sunmak ve yapılan araştırmalardaki genel eğilimleri resmetmektir. Bu amaç doğrultusunda 2008'den 2022'ye kadar Türkiye'de fen eğitimi alanında sosyobilimsel konulara odaklanan 50 yüksek lisans ve 15 doktora tezi olmak üzere toplam 65 tez incelenmiştir. Tezlere Yükseköğretim Kurulunun (YÖK) ulusal tez merkezi veri tabanından erişim sağlanmıştır. Her bir tez; araştırmacılar tarafından geliştirilen ve a) çalışma yılı, b) tezin yapıldığı üniversite, c) tezin dili, d) araştırma konusu, e) araştırma katılımcıları, f) örneklem büyüklüğü ile örnekleme yöntemi, g) çalışma tasarımı, h) veri toplama araçları ve i) veri analiz teknikleri başlıklarını içeren tez inceleme formu kullanılarak gözden geçirilmiştir. Ardından veriler içerik analizine tabi tutulmuş ve ulaşılan sonuçlar frekans dağılımları, yüzdeler ve tablolar aracılığıyla özetlenmiştir. Ulaşılan sonuçlar sosyobilimsel konuların çoğunlukla yüksek lisans düzeyinde çalışıldığını ve yapılan tez sayısında 2019 yılından sonra artış yaşandığını göstermiştir. Tezlerde nitel araştırma yönteminin daha sık kullanıldığı belirlenmiş; buna paralel olarak verilerin toplanmasında çoğunlukla görüşme tekniğine başvurulduğu, tesadüfi olmayan örnekleme yöntemi ile 0-50 aralığındaki örneklem büyüklüğünün daha çok tercih edildiği saptanmıştır. Çalışmaların çoğunlukla üniversite öğrencileri üzerinde yürütüldüğü tespit edilmiştir. Sosyobilimsel konular hakkındaki tezler ele aldıkları konular açısından sınıflandırıldığında tutum öne çıkan araştırma konusu olarak bulunmuştur.