ÇOCUK EDEBİYATINDAKİ DİSTOPİK ESERLERİN ANAHTAR YETKİNLİKLER AÇISINDAN İNCELENMESİ (DUVARIN ARDI VE KAPİLAND’ IN KIYAMETİ ÖRNEĞİ)
Examination of Distopic Works in Children's Literature in Terms of Key Competencies (The Example of Behind The Wall and Apocalypse of Kapiland)
Yazar: Adak, Esra; Erkal, Metin
Dergi: Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 10 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: Children's Literature ; Çocuk Edebiyatı ; Turkish competencies framework,key competencies,dystopian children,Behind the Wall,Apocalypse of Kapiland ; Türkiye yeterlikler çerçevesi,anahtar yetkinlikler,distopik çocuk kitapları,Duvarın Ardı,Kapiland’ın Kıyameti

Distopik eserler, yazıldığı dönemde toplumun gelecekte yaşayabileceği olası sorunlara dair duyulan endişelerin okuyucuya uyarı niteliğinde verildiği eserlerdir. Bu endişeler yaşanılan dönemin sosyal, ekonomik veya siyasal durumundan kaynaklanabilmektedir.Sürükleyici kurguları ve çocuk başkahramanların olaylara karşı direniş gösteren güçlü karakterleriyle distopik çocuk romanları, çocuk okur kitlesini yoğun bir şekilde kendine çekmiştir. Bu çalışmada son yıllarda ilgi görmeye başlayan distopik eserlerin Türkçe öğretimindeki yeri üzerine bir değerlendirme yapılmış ve Türk çocuk edebiyatından seçilen iki romanın içerdiği distopik unsurlar ve Türkçe Dersi Öğretim Programı çerçevesinde geliştirilen yetkinlikler incelenmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde ütopya ve distopya kavramlarına değinilmiş, daha sonra dünya edebiyatında ve Türk edebiyatında distopyanın gelişim süreci üzerinde durulmuştur. Ardından distopyanın çocuk edebiyatındaki yerinden söz edilmiş, son zamanlarda öğrenciler tarafından rağbet gören kitaplar arasında bulunan Kapiland’ın Kıyameti ve Duvarın Ardı adlı romanlardaki distopik unsurlar incelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise araştırmada ele alınan eserler betimsel analiz yöntemi uygulanarak Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi kapsamında oluşturulan ve Türkçe Dersi Öğretim Programında da yer alan sekiz anahtar yetkinliğe (anadilde iletişim, matematiksel yetkinlik ve bilim/teknolojide temel yetkinlikler, dijital yetkinlik, öğrenmeyi öğrenme, inisiyatif alma ve girişimcilik, sosyal ve vatandaşlıkla ilgili yetkinlikler, kültürel farkındalık ve ifade, yabancı dillerde iletişim) göre incelenmiş ve bu yetkinlikler ile bazı distopik unsurlar ilişkilendirilmiştir. Araştırmada yer alan bulguların sonucuna göre, incelenen distopik eserlerin yetkinlik bakımından olumlu özellikler barındırdığı ancak okuyucusu çocuklar olan bu eserlerdeki distopik unsurların hedef kitleye hitap etmediği görülmüştür.

Dystopian works are works in which the concerns about the possible problems that the society may experience in the future are given as a warning to the reader. These concerns may arise from the social, economic or political situation of the period.Dystopian novels, with their gripping fictions and strong characters of child protagonists who resist the events, have intensely attracted the child readership. In this study, an evaluation has been made on the place of dystopian works, which have attracted attention in recent years, in Turkish teaching and the dystopian elements of two novels selected from Turkish children's literature and the competencies developed within the framework of the Turkish Lesson Curriculum have been examined. In the first part of the study, the concepts of utopia and dystopia were mentioned, then the development process of dystopia in world literature and Turkish literature was emphasized. Then, the place of dystopia in children's literature was mentioned, and the dystopian elements in the novels "Kapiland's Apocalypse" and "Behind the Wall", which are among the books that have been in demand by students recently, were examined. Eight key competences (communication in mother tongue, mathematical competence and basic competences in science/technology, digital competence, learning to learn, initiative and entrepreneurship, social and civic competences, cultural awareness and expression, communication in foreign languages) ) and some dystopian elements were associated with these competencies.According to the results of the findings in the research, it was seen that the dystopic works examined had positive features in terms of competence, but the dystopic elements in these works whose readers were children did not appeal to the target audience.