ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ELAZIĞ ÇİFTLİĞİ TOPRAKLARININ BAZI FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLERİNİN AGREGASYON ÜZERİNE TESİRLERİ İLE İLGİLİ ARAŞTIRMA
ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ELAZIĞ ÇİFTLİĞİ TOPRAKLARININ BAZI FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLERİNİN AGREGASYON ÜZERİNE TESİRLERİ İLE İLGİLİ ARAŞTIRMA
Yazar: Sönmez, Koray
Dergi: Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, Vol. 2 No. 4, 2010

ÖZETBu araştırmada, agregasyonu toprakların hangi özelliklerininönemli derecede etkilediği ve hangi özelliklerinin de etkilemediğiincelenm;;!ir.Her haritalama ünitesini karakteriZI! edecek şekilde yüzeyden(0-30 cm.) alıTUlTl 16 adet toprak örneğinde aşağıdaki sonuçlar eldeedilmiştir.Araştırma konusu topraklar genellikle ince bünyeye sahiptirler.Kireçce çok zengin (%6.07-37.36) ve organik maddece fakirdirler(%0.96-3.20). Porozite değerleri % 48-60 arasındadır. Reaksiyonları7.63-8.20 arasında değişmektedir. Değişebilir kalsiyum ve mağnezyumtoplamları 33.89 ile 54.91 m.e./lOO gr. arasında değişernekteolup katyon değişme kapasitesinin % 92-98 ini teşkil etmektdir/er.Değişebilir sodyum miktarı bir problem yaratacak seViyede değildir(0.05-1.84 m.e./IOO gr). Toprakların elektriki kondaktivite değerleri0.26-1.16 milimhos/cm. arasında değiştiğinden tuzluluk problemiyoktur. Toprak örneklerinin agregasyon değerleri %56.278.9arasındadır.Araştırma konusu topraklarm agregasyon yüzdeleri ilekil, katyon değişme kapasitesi, değişebilir kalsiyum ve mağnezyumtoplamı, elektriki kondaktivile ve porozite değerleri arasında istatistikiolarak önemli ve silt, kireç, organik madde, değ;;ebilir sodyumve değişebilir potasyum ile önemli olmayan ilişkiler tespit edilmiştir.Kil ve organik maddenin birlikte agregasyona etkisini araştırmakiçin yapılan çoklu korelasyon analizinde, korelasyon katsayısı yalnızkil ile agregasyon arasında bulunan katsayıdan daha büyük hesaplanmıştır.Organik maddesi % 1.2 den az olan örneklerde kil ileagregasyon arasındaki ilişki, organik maddesi %1.2 den fazla olanlardakindendaha büyük bulıuım~tur. Kil ve silt toplamı ile agregasyonarasında önemli bir ilişki mevcuttur.Sonuç olarak, kil ve kalsiyum + mağnezyum miktarının fazlave dispers edici katyonların ise az olmalarına karşılık yüksek biragregasyon bulıuıamamıştır. Bunıuı esas nedeni organik maddeninaz olmasıdır. Yine aynı sebepten, mevcut agregatların büyük birkısmı mikro agregat halindedir. Topraklardaki fazla kireç nedeniile organik madde hızla ayrıştığı için agregasyon üzerindeki etkisikısa süreli olmaktadır. Bu topraklarında yüksek bir agregasyonuntemini için organik maddenin devamlı olarak tatbiki gereklidir.SUMMARYSome Physical and Chemical Characteristics of the Atatürk University Farm Soils in Elazığ and their Effects upon AggregationThis research was cunducted todetermine the effects of some physic~land chemical properties of the soilson their aggregation.Sixteen soil samples were collectedfrom the surface wil based on origina]soil map.In order to characterize the soilsfollowing analyses have been done;Partide size distribution, total porosİty,lime determination, electrica! con&middot;ductivity, organic matter, cationexchange capacity and aggregation ofpartides less than fıfty microns.Exchangeable calsium and magnesiumwere obtained by the differenece betweencation . exchange capacity andexchangeable sodium plus potassium.The soils were generaııy fine intexture and a high coıre1ation coefficient(r=+0.7'JXX) was found between aggregation and day percentages.A multiple correlation betweenaggregation and the combined effectsof organic matter and day was +0.8OXXT h e correlation coefficientbetween aggregation and day was +0.89XX for the eight soil samples havingorganic matter content less than 1.2percent, and r=+0.74xx for the rernaineight soil samples having oıganic mattercontent greater than 1.2 percent.No significant correlatİon wasobtained between aggregation and siltpercentages. However, a high corıelationcoefficient (r=+0.67XX) has beenobtained between aggregation andpartides Iess than fifty microns.There was a significant correlatjoncoefficjent( (r= +0.52X ) between totalporosity and aggregation. This wasattributed to the high ljme and loworganic matter contentsThe correlation between aggregationand electrical coductivity wasfound to be significant (r=+0.65XX),Soluble calcium and magnesium cationsconsisted of the bulk of the total solublecations.The soils were found to be rich inlime contents. However the correlationcoefficient (r=---O.14) betweenaggregation and time content was notsignif;cant.No correIafon has been obtainedbetween aggregation and organic mattercontents. This was attributed to thevery low organic matter and highdayand lime contents of the soi!samples.There was a significant correlationcoefficient (r=+0.63XX) between aggregationand cation exchange capacityvalues.Correlation cocfficient betweenaggregation and the exchangeable sodiumand aggregation and exchangeablepotassium were found to be nonesignifieant.The reIationship between aggregationand total exch~mgeable ealeiumplus magnesium was fouııd to besignificant (r= +0.58X).The results indieated that daycontent and exehangeable caleium p1usmagnesium were the most importantsoil properties affecting the uponaggregation of the soils studied.

ÖZETBu araştırmada, agregasyonu toprakların hangi özelliklerininönemli derecede etkilediği ve hangi özelliklerinin de etkilemediğiincelenm;;!ir.Her haritalama ünitesini karakteriZI! edecek şekilde yüzeyden(0-30 cm.) alıTUlTl 16 adet toprak örneğinde aşağıdaki sonuçlar eldeedilmiştir.Araştırma konusu topraklar genellikle ince bünyeye sahiptirler.Kireçce çok zengin (%6.07-37.36) ve organik maddece fakirdirler(%0.96-3.20). Porozite değerleri % 48-60 arasındadır. Reaksiyonları7.63-8.20 arasında değişmektedir. Değişebilir kalsiyum ve mağnezyumtoplamları 33.89 ile 54.91 m.e./lOO gr. arasında değişernekteolup katyon değişme kapasitesinin % 92-98 ini teşkil etmektdir/er.Değişebilir sodyum miktarı bir problem yaratacak seViyede değildir(0.05-1.84 m.e./IOO gr). Toprakların elektriki kondaktivite değerleri0.26-1.16 milimhos/cm. arasında değiştiğinden tuzluluk problemiyoktur. Toprak örneklerinin agregasyon değerleri %56.278.9arasındadır.Araştırma konusu topraklarm agregasyon yüzdeleri ilekil, katyon değişme kapasitesi, değişebilir kalsiyum ve mağnezyumtoplamı, elektriki kondaktivile ve porozite değerleri arasında istatistikiolarak önemli ve silt, kireç, organik madde, değ;;ebilir sodyumve değişebilir potasyum ile önemli olmayan ilişkiler tespit edilmiştir.Kil ve organik maddenin birlikte agregasyona etkisini araştırmakiçin yapılan çoklu korelasyon analizinde, korelasyon katsayısı yalnızkil ile agregasyon arasında bulunan katsayıdan daha büyük hesaplanmıştır.Organik maddesi % 1.2 den az olan örneklerde kil ileagregasyon arasındaki ilişki, organik maddesi %1.2 den fazla olanlardakindendaha büyük bulıuım~tur. Kil ve silt toplamı ile agregasyonarasında önemli bir ilişki mevcuttur.Sonuç olarak, kil ve kalsiyum + mağnezyum miktarının fazlave dispers edici katyonların ise az olmalarına karşılık yüksek biragregasyon bulıuıamamıştır. Bunıuı esas nedeni organik maddeninaz olmasıdır. Yine aynı sebepten, mevcut agregatların büyük birkısmı mikro agregat halindedir. Topraklardaki fazla kireç nedeniile organik madde hızla ayrıştığı için agregasyon üzerindeki etkisikısa süreli olmaktadır. Bu topraklarında yüksek bir agregasyonuntemini için organik maddenin devamlı olarak tatbiki gereklidir.SUMMARYSome Physical and Chemical Characteristics of the Atatürk University Farm Soils in Elazığ and their Effects upon AggregationThis research was cunducted todetermine the effects of some physic~land chemical properties of the soilson their aggregation.Sixteen soil samples were collectedfrom the surface wil based on origina]soil map.In order to characterize the soilsfollowing analyses have been done;Partide size distribution, total porosİty,lime determination, electrica! con&middot;ductivity, organic matter, cationexchange capacity and aggregation ofpartides less than fıfty microns.Exchangeable calsium and magnesiumwere obtained by the differenece betweencation . exchange capacity andexchangeable sodium plus potassium.The soils were generaııy fine intexture and a high coıre1ation coefficient(r=+0.7'JXX) was found between aggregation and day percentages.A multiple correlation betweenaggregation and the combined effectsof organic matter and day was +0.8OXXT h e correlation coefficientbetween aggregation and day was +0.89XX for the eight soil samples havingorganic matter content less than 1.2percent, and r=+0.74xx for the rernaineight soil samples having oıganic mattercontent greater than 1.2 percent.No significant correlatİon wasobtained between aggregation and siltpercentages. However, a high corıelationcoefficient (r=+0.67XX) has beenobtained between aggregation andpartides Iess than fifty microns.There was a significant correlatjoncoefficjent( (r= +0.52X ) between totalporosity and aggregation. This wasattributed to the high ljme and loworganic matter contentsThe correlation between aggregationand electrical coductivity wasfound to be significant (r=+0.65XX),Soluble calcium and magnesium cationsconsisted of the bulk of the total solublecations.The soils were found to be rich inlime contents. However the correlationcoefficient (r=---O.14) betweenaggregation and time content was notsignif;cant.No correIafon has been obtainedbetween aggregation and organic mattercontents. This was attributed to thevery low organic matter and highdayand lime contents of the soi!samples.There was a significant correlationcoefficient (r=+0.63XX) between aggregationand cation exchange capacityvalues.Correlation cocfficient betweenaggregation and the exchangeable sodiumand aggregation and exchangeablepotassium were found to be nonesignifieant.The reIationship between aggregationand total exch~mgeable ealeiumplus magnesium was fouııd to besignificant (r= +0.58X).The results indieated that daycontent and exehangeable caleium p1usmagnesium were the most importantsoil properties affecting the uponaggregation of the soils studied.