SELMÂN-I PÂK MEYDAN MUHÂREBESİ
SELMÂN-I PÂK MEYDAN MUHÂREBESİ
Yazar: Taş, N. Fahri
Dergi: Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Mezopotamya,Bağdat,Selmân-ı Pâk,Nureddin Paşa,Irâk

İngiltere,15 Teşrin-i evvel 1914 {28 Ekim 1914} günü Osmanlı Devleti’ne savaş ilân etti. General Barret komutasındaki 15 000 kişilik bir kuvveti 14 Teşrîn-i sânî 1914’de{27 Kasım 1914} Basra Körfezi’ne gönderip 22Teşrîn-i sânî 1914’de {5 Aralık 1914} Basra’yı istilâ etti. Bu tarihte OsmanıDevleti’nin Irâk’ta silahlı ve silahsız toplam 8 000 kişiden oluşan 35. ve 38tümenleri vardı. Irâk Cephesi Komutanı Cavit Paşa idi. Süleyman Askerî Bey’inrütbesi yarbaylığa yükseltilip Irâk Cephesi Komutanlığı’na atanınca, Cavit Paşabu görevden ayrılıp 2 Ocak 1915 günü komutayı Süleyman Askerî Bey’e devretti.   Süleyman Askerî Bey, 20 Ocak 1915 günüŞuayyibe çarpışmalarında yaralandı, 14 Nisan 1915 günü intihâr etti. Cephekomutanlığı vekâleten binbaşılıktan yarbaylığa terfî ettirilen Ali Bey’everildi.   Şuayyibe çarpışmalarından sonra General Barret alınarak İngiliz birlikleri komutanlığına 9 Nisan 1915 tarihinde General Sör Johnson Nixon getirildi.   Bu tarihe kadar; çoğunluğu yerli halktanteşekkül ettirilmiş Osmanlı birlikleri, İngilizler karşısında ağır yenilgilereuğrayarak devamlı olarak geri çekilmiş emir-komutadan uzak bir hâle düşmüştü.Cephedeki durumu düzeltmek için Albay Nureddin Bey 24 Nisan 1331 { 7 Mayıs1915} tarihinde Irâk ve Havâlisi Umûm Komutanı olarak ta`yîn edildi.   Nureddin Bey bir yandan orduya çekidüzenverirken diğer taraftan Kerbelâ {27 Haziran 1915} ve Hille ayaklanmalarıyla {19Ağustos 1915} uğraştı. Mevcut ordu ile netice alınamayacağınıanlayan Nureddin Bey, orduyu İngiliz birliklerinden 120 km kadar daha geridebulunan Selmân-ı Pâk’a çekip gerekli hazırlıklar yapıldıktan sonra İngilizlere kesin bir darbevurulmasının daha uygun olduğunu düşünerek geri çekilme kararı aldı. NureddinBey, bu kararını Kutü’l-Amâre yenilgisinden önce düşünmüşve Selmân-ı Pâk’ta savunma hattı oluşturmak için bir inceleme ve icrâkomisyonu da kurmuştu. Bu geri çekilme kararına kadar Kutü’l-Amâre’de 1773{300-400’ü bataklıklarda boğulanlar dâhil} er ve 97 subay esîr vermiş 1500civârında asker kaybetmiştir.    Osmanlı ordusu Selmân-ı Pâk’a çekilmeyipEnver Paşa’nın emri üzerine Kutü’l-Amêre’de savunmaya devamedilseydi. İngilizlerin Selmân-ı Pâk’da kesin bir hezîmete uğraması mümkünolmayacaktı.    Selmân-ı Pâk Zaferi, İngilizlerinKutü’l-Amâre’de teslimiyle sonuçlandı. Ancak Basra dâhil, İngilizler Irâk’tan tamâmen atılmadı.Bu siyâsî hatâ, daha sonraki tarihlerde Irâk’ın İngilizlertarafından istilâ edilmesi sonucunu doğurdu.

İngiltere,15 Teşrin-i evvel 1914 {28 Ekim 1914} günü Osmanlı Devleti’ne savaş ilân etti. General Barret komutasındaki 15 000 kişilik bir kuvveti 14 Teşrîn-i sânî 1914’de{27 Kasım 1914} Basra Körfezi’ne gönderip 22Teşrîn-i sânî 1914’de {5 Aralık 1914} Basra’yı istilâ etti. Bu tarihte OsmanıDevleti’nin Irâk’ta silahlı ve silahsız toplam 8 000 kişiden oluşan 35. ve 38tümenleri vardı. Irâk Cephesi Komutanı Cavit Paşa idi. Süleyman Askerî Bey’inrütbesi yarbaylığa yükseltilip Irâk Cephesi Komutanlığı’na atanınca, Cavit Paşabu görevden ayrılıp 2 Ocak 1915 günü komutayı Süleyman Askerî Bey’e devretti.   Süleyman Askerî Bey, 20 Ocak 1915 günüŞuayyibe çarpışmalarında yaralandı, 14 Nisan 1915 günü intihâr etti. Cephekomutanlığı vekâleten binbaşılıktan yarbaylığa terfî ettirilen Ali Bey’everildi.   Şuayyibe çarpışmalarından sonra General Barret alınarak İngiliz birlikleri komutanlığına 9 Nisan 1915 tarihinde General Sör Johnson Nixon getirildi.   Bu tarihe kadar; çoğunluğu yerli halktanteşekkül ettirilmiş Osmanlı birlikleri, İngilizler karşısında ağır yenilgilereuğrayarak devamlı olarak geri çekilmiş emir-komutadan uzak bir hâle düşmüştü.Cephedeki durumu düzeltmek için Albay Nureddin Bey 24 Nisan 1331 { 7 Mayıs1915} tarihinde Irâk ve Havâlisi Umûm Komutanı olarak ta`yîn edildi.   Nureddin Bey bir yandan orduya çekidüzenverirken diğer taraftan Kerbelâ {27 Haziran 1915} ve Hille ayaklanmalarıyla {19Ağustos 1915} uğraştı. Mevcut ordu ile netice alınamayacağınıanlayan Nureddin Bey, orduyu İngiliz birliklerinden 120 km kadar daha geridebulunan Selmân-ı Pâk’a çekip gerekli hazırlıklar yapıldıktan sonra İngilizlere kesin bir darbevurulmasının daha uygun olduğunu düşünerek geri çekilme kararı aldı. NureddinBey, bu kararını Kutü’l-Amâre yenilgisinden önce düşünmüşve Selmân-ı Pâk’ta savunma hattı oluşturmak için bir inceleme ve icrâkomisyonu da kurmuştu. Bu geri çekilme kararına kadar Kutü’l-Amâre’de 1773{300-400’ü bataklıklarda boğulanlar dâhil} er ve 97 subay esîr vermiş 1500civârında asker kaybetmiştir.    Osmanlı ordusu Selmân-ı Pâk’a çekilmeyipEnver Paşa’nın emri üzerine Kutü’l-Amêre’de savunmaya devamedilseydi. İngilizlerin Selmân-ı Pâk’da kesin bir hezîmete uğraması mümkünolmayacaktı.    Selmân-ı Pâk Zaferi, İngilizlerinKutü’l-Amâre’de teslimiyle sonuçlandı. Ancak Basra dâhil, İngilizler Irâk’tan tamâmen atılmadı.Bu siyâsî hatâ, daha sonraki tarihlerde Irâk’ın İngilizlertarafından istilâ edilmesi sonucunu doğurdu.