hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
19. Yüzyıl Erzincan Depremleri: Tarihsel Arka Plan ve Sonraki Süreç
The 19th-Century Erzincan Earthquakes: Historical Background and Aftermath
Yazar: Altınova Şahin, Ayşegül
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları No. 48, 2025
Anahtar kelimeler: Late Modern Urban History ; Yakınçağ Kent Tarihi ; Late Modern Ottoman History ; Yakınçağ Osmanlı Tarihi ; Erzincan,earthquake,19th century,AFAD,Field Marshal Zeki Pasha ; Erzincan,deprem,19. yüzyıl,AFAD,Müşir Zeki Paşa

Erzincan, sosyal, kültürel ve ekonomik anlamda Anadolu’da oldukça önemli konuma sahip şehirlerimizden biridir. Erzincan, Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerinde bulunduğu için tarih boyunca çok sayıda irili ufaklı depreme maruz kalmıştır. Bu depremlerin büyük kısmının merkez üssünün Erzincan olmasının yanı sıra civar illerde meydana gelen depremler de Erzincan’ı büyük ölçüde etkilemiştir. Erzincan’da meydana gelen bu depremler bilimsel çalışmalara konu olmuştur. 11. ve 15. yüzyıllara ait depremleri araştıran bir çalışmanın yanı sıra, hakkında en çok yayın yapılan 1939 depremi ve yakın tarihte yaşanmış olan 1992 depremi hakkında da çalışmalar mevcuttur. Bu çalışma ise Osmanlı Devleti’nin son döneminde yani 19. yüzyılda Erzincan’da meydana gelen depremleri, bu depremler esnasında yaşanan güçlükleri ve deprem sonrası yaşanan gelişmeleri temel konu olarak ele almakla birlikte, 19. yüzyıl dışında bölgede yaşanan depremlere de genel bir perspektif sunmayı hedeflemiştir. Çalışmanın temel kaynağını Osmanlı arşiv belgeleri oluştursa da o tarihlerde yayımlanmakta olan gazetelerde yer alan sınırlı sayıdaki haberlerden de faydalanılmıştır.

Erzincan is one of the most significant cities of Anatolia in terms of its social, cultural, and economic characteristics. Located on the North Anatolian Fault Line, the city has been exposed to numerous earthquakes of varying magnitudes throughout history. In addition to the fact that many of these earthquakes had their epicenters in Erzincan itself, seismic events occurring in neighboring provinces have also had a considerable impact on the city. These earthquakes in Erzincan have been the subject of various scientific studies. In addition to a study examining the earthquakes of the 11th and 15th centuries, there are also numerous publications on the 1939 earthquake- the most extensively studied one- as well as on the more recent 1992 earthquake. This study, however, primarily focuses on the earthquakes that occurred in Erzincan during the late Ottoman period, namely the 19th century, addressing the difficulties experienced during these seismic events and the developments that followed. At the same time, it aims to offer a broader perspective on other earthquakes that affected the region beyond the 19th century. Although the main sources of this study are Ottoman archival documents, a limited number of news reports published in newspapers of the period have also been utilized.
İzmir’in Atatürk’e Vedası: 21 Kasım 1938’de Yapılan Cenaze Merasimleri
İzmir’s Farewell to Atatürk: The Funeral Ceremonies Held on November 21, 1938
Yazar: Çimenli, Şakire
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları No. 48, 2025
Anahtar kelimeler: History of The Republic of Turkiye ; Türkiye Cumhuriyeti Tarihi ; Yas,Atatürk’ün Vefatı,Cenaze Merasimi,İzmir,Matem ; Mourning,Death of Atatürk,Funeral Ceremony,İzmir,Bereavement

Mustafa Kemal Atatürk’ün tüm yurtta 21 Kasım 1938’de yapılan cenaze merasimi, sadece bir liderin sonsuzluğa uğurlanması değil, aynı zamanda Türk halkının ona duyduğu derin sevginin, saygının ve minnettarlığın bir göstergesi olarak tarihe geçmiştir. Türk halkı, bu derin bağlılığın bir sonucu olarak düzenlediği merasimlerde gerçekleştirdiği yeminleri adeta onun ilkelerini ve inkılabını yaşatacak bir ahitname niteliğine dönüştürerek, ömrünü ulusuna feda etmiş olan Atatürk’e, vefa borcunu ödemek istemiştir. Millî Mücadele’nin başlangıç ve nihai noktasında önemli bir yer teşkil eden İzmir de bu minnet ve vefa borcunun sergilendiği şehirlerden biri olmuştur. Üç yıldan fazla bir süre işgal altında kalan İzmir’in esaretine son veren Türk ordusunun Başkomutanı Mustafa Kemal Paşa, İzmir halkı tarafından “bağımsızlık” ile eşdeğerde tutulmuş ve Paşa’nın bu kurtarıcı vizyonu İzmir’de gerçekleşen cenazede merasimlerine damga vurmuştur. Bu bağlamda, Atatürk’ün vefatının İzmir’deki izdüşümüne odaklanan ve kronolojik bir akışı benimseyen bu çalışma, arşiv kayıtlarını bilimsel ölçütler doğrultusunda kullanarak, konuya ilişkin belge ve kayıt temelini genişletmeyi ve alanyazındaki mevcut boşluğun giderilmesine katkı sunmayı amaçlamaktadır.

The nationwide funeral ceremony held on 21 November 1938 for Mustafa Kemal Atatürk was not only the farewell of a leader to eternity but also a historical expression of the deep love, respect, and gratitude felt by the Turkish nation. As a reflection of this strong devotion, the people transformed the oaths recited during the ceremonies into a kind of covenant to preserve his principles and reforms, seeking to repay their debt to Atatürk, who had dedicated his life to the nation. İzmir, which played an important role at both the beginning and the final stage of the National Struggle, was among the cities where this sentiment of loyalty was most clearly expressed. Mustafa Kemal Pasha-the Commander-in-Chief who ended İzmir’s long occupation-was regarded by its people as synonymous with “independence,” and his liberating vision shaped the city’s funeral ceremonies.In this context, this study, focusing on the reflection of Atatürk’s death in İzmir and adopting a chronological approach, aims to broaden the documentary basis of the subject and help address the gap in the literature by using archival sources in line with scientific standards.
Yeni Orta Sınıf Muhafazakârlar ve Sekülerleşme Pratikleri
New Middle-Class Conservatives and Secularization Practices
Yazar: Mumyakmaz, Alper
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları No. 47, 2025
Anahtar kelimeler: General Turkish History (Other) ; Genel Türk Tarihi (Diğer) ; İslamcılık,Kamusal Alan,Muhazakârlık,Sekülerleşme ; Islamism,Public Sphere,Conservatism,Secularization

İslamcılıktan muhafazakârlığa son otuz yılda daha çok dindar kimlikleriyle tanımlanan muhafazakârlar hem ideolojik hem de sosyolojik bir değişim süreci yaşamışlar, akademik ve entelektüel çevrelerce sıkça tartışılan bir kesim olarak öne çıkmışlardır. Muhafazakâr kesimin mensubu olduğu ideolojik zemini teorik olarak İslamcılıkla karşılaştırarak kıyaslayan bu çalışma, yorumlayıcı bir metodolojik yaklaşımla “derinlemesine mülakat” tekniği kullanan nitel bir araştırmaya dayanmaktadır. Çalışma kapsamında toplamda sekiz kişi ile görüşme yapılmış, modernleşme tecrübeleri, kadın erkek ilişkileri, 28 Şubat sürecinin etkileri ve anlamı, bireyselleşme ve sekülerleşme süreçleri ile tüm bunlara bağlı olarak yaşanan değişimin anlamı sorgulanmaya çalışılmıştır. Bu kapsamda yüksek eğitim almış, orta yaş aralığında, doğrudan ya da dolaylı olarak Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) ile bağlantılı, eleştirel düşünceye açık ve bu konuda içinde bulunduğu (kendi tabirlerince) mahalleyi sorgulayabilen kişilere ulaşılmıştır. Çalışma, “yeni orta sınıf muhafazakârlar” olarak tanımlanan toplumsal kesimin son 30 yılda yaşadığı değişimi, saha çalışmasından elde edilen veriler üzerinden olumlu ve olumsuz yönleriyle içsel bir yoruma tabi tutmaya çalışmış ve yaşanan değişimi onların gözünden eleştirel bir yaklaşımla tartışmayı amaçlamıştır.

Over the past thirty years, conservatives-frequently defined by their religious identities-have undergone both ideological and sociological transformation, becoming a group often discussed within academic and intellectual circles. This study theoretically compares the ideological foundations of conservatism with Islamism and is based on qualitative research employing an interpretive methodological approach, utilizing the “in-depth interview” technique. A total of eight individuals were interviewed, and the research explores their experiences with modernization, gender relations, the meaning and impact of the February 28 process, individualization, and secularization. These themes are examined to better understand the broader significance of the transformation they have experienced. The participants in this study were highly educated, middle-aged individuals, either directly or indirectly affiliated with the Justice and Development Party (AK Party), and characterized by their openness to critical thinking and their willingness to question the conservative social environment they inhabit- referred to in their own words as “the neighborhood.” The study aims to critically interpret the transformation experienced by what is often described as the “new middle class conservatives” over the last three decades, by drawing on field data to evaluate this shift through both its positive and negative aspects from the perspective of the participants themselves.
Osmanlı Devleti’nde Muhacirlerin Askerlikten Muafiyetleri Ve Çerkeslerin Askerlik Meselesi
Military Exemptions For Immigrants In The Ottoman Empire And The Circassian Conscription Question
Yazar: Tekir, Süleyman; Akay, Tolga
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları No. 48, 2025
Anahtar kelimeler: Late Modern Military History ; Yakınçağ Askeri Tarih ; Askerlik,Muafiyet,Çerkes,Muhacir,Kölelik ; Military Service,Exemption,Circassian,Muhacir (Immigrant),Slavery

Osmanlı Devleti’nde askerlik hususu 19. yüzyılda askerî reformlar ile büyük bir dönüşüme uğramıştır. Bu çalışma, 19. yüzyıl Osmanlı Devleti’nde askerî reformlar sonucu dönüşen askerlik sistemi içinde muhacirlere tanınan muafiyetleri ve özellikle Çerkes muhacirlerinin askerlik meselesini incelemektedir. Araştırma, Osmanlı Devlet Arşivleri kaynaklarına dayanarak, devletin ekonomik ve sosyal nedenlerle topraklarına hicret eden milyonlarca insana tanıdığı malî ve askerî muafiyetleri analiz etmektedir. Çalışmanın amacı, başlangıçta Kırım muhacirlerine tanınan ve daha sonra genelleştirilen 25 yıllık muafiyet sürecinin 1880’lerden itibaren nasıl kısaltıldığını ve bunun yarattığı toplumsal tepkileri ortaya koymaktır. Kullanılan yöntem, arşiv belgelerinin sistematik incelenmesine dayanmaktadır. Ulaşılan sonuçlara göre, Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı gibi topyekûn savaş ortamları askerî muafiyetleri büyük oranda sona erdirmiştir. Bu süreçte en fazla sorun yaşayan grup Çerkes muhacirleri olmuştur. Çerkesler kendileri askerî yükümlülüklere tabi olurken, sahip oldukları kölelerin askere alınmasına şiddetle karşı çıkmışlardır. Ancak topyekûn savaş dönemi, yalnızca Çerkeslerin askere alınmasını değil, Çerkesler arasındaki sınıfsal yapının da sonunu getirmiştir.

The issue of military service in the Ottoman Empire underwent a major transformation in the 19th century due to military reforms. This study examines the exemptions granted to muhacirs (immigrants) within the transforming military system of the 19th century Ottoman Empire, and especially the military service issue of Circassian muhacirs. The research, based on Ottoman State Archives sources, analyzes the financial and military exemptions granted by the state to millions of people who migrated to its lands for economic and social reasons. The aim of the study is to reveal how the initial 25-year exemption period-granted first to Crimean muhacirs and later generalized-was shortened starting from the 1880s, and the social reactions this created. The method used is based on the systematic examination of archival documents. According to the findings, total war environments such as the Balkan Wars and World War I largely ended military exemptions. The Circassian muhacirs were the group that experienced the most problems during this process. While the Circassians themselves became subject to military obligations, they strongly opposed the conscription of their slaves. However, the period of total war brought an end not only to the conscription of Circassians but also to the class structure among the Circassians.
Zeynep Tek’in ‘’ Feminist Mercekten Güzide Bir Arayış ‘’ adlı eserinin değerlendirmesi
Review of “ A Distinguished Quest Through a Feminist Lens’’ by Zeynep Tek
Yazar: Aydoğan, Pınar
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları No. 48, 2025
Anahtar kelimeler: History of The Republic of Turkiye ; Türkiye Cumhuriyeti Tarihi ; Zeynep Tek,feminizm,eser

Osmanlı’da yaşanan modernleşme hareketleri kadınları da içeren değişikliklere yol açmış, II. Meşrutiyet sonrasında kadın hareketini oluşturacak kadın dernekleri kurulmuş ve çok sayıda kadın dergileri yayımlanmaya başlamıştır. Osmanlı kadınları hak ve özgürlük taleplerini gündeme getirmiş, yaşadıkları toplumda kendilerini tanımaya ve tanıtmaya yönelik girişimlerde bulunmuşlardır. Dönem birçok öncü kadın figürü içinde barındırmıştır. Bu kadın figürlerden bazıları tarihte yerini alırken, isimleri anılmayan, varlığından haberi olunmayan, isimleri karıştırılan kadınlar da olmuştur. Bu bağlamda Zeynep Tek’in çıkış noktasını 1920’li yıllarda Güzide isminde feminist bir aktivist ya da yazar var mıydı sorusunun oluşturduğu kitabı, 1918-1935 yılları arasında edebi çalışmalar yapmış Güzide Osman’ı “arayış ve tanıma çabası” olarak tanımlanabilir.

Osmanlı’da yaşanan modernleşme hareketleri kadınları da içeren değişikliklere yol açmış, II. Meşrutiyet sonrasında kadın hareketini oluşturacak kadın dernekleri kurulmuş ve çok sayıda kadın dergileri yayımlanmaya başlamıştır. Osmanlı kadınları hak ve özgürlük taleplerini gündeme getirmiş, yaşadıkları toplumda kendilerini tanımaya ve tanıtmaya yönelik girişimlerde bulunmuşlardır. Dönem birçok öncü kadın figürü içinde barındırmıştır. Bu kadın figürlerden bazıları tarihte yerini alırken, isimleri anılmayan, varlığından haberi olunmayan, isimleri karıştırılan kadınlar da olmuştur. Bu bağlamda Zeynep Tek’in çıkış noktasını 1920’li yıllarda Güzide isminde feminist bir aktivist ya da yazar var mıydı sorusunun oluşturduğu kitabı, 1918-1935 yılları arasında edebi çalışmalar yapmış Güzide Osman’ı “arayış ve tanıma çabası” olarak tanımlanabilir.
TÜRKİYE’DE ULAŞIM VE HABERLEŞMEDE AMERİKAN DESTEĞİ (1926-1950)
AMERICAN SUPPORT IN TRANSPORTATION AND COMMUNICATION IN TURKEY (1926-1950)
Yazar: İlhan, Metin
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, Vol. 13 No. 25-26, 2016
Anahtar kelimeler: Ulaşım,Haberleşme,Türkiye Cumhuriyeti,Amerika (ABD),Amerikan desteği ; Transportation,Communication,Turkish Republic,USA,American support

Türkiye Cumhuriyeti kurulduğunda, karayolları, demiryolları, denizyolları, havacılık ve diğer ulaşım-haberleşme alanlarında tarihinin en geri kalmış dönemi yaşanmaktaydı. Genç Türkiye Cumhuriyeti bu sorunlarla derhal ilgilenmeye baş- lamıştır. Ancak sorunun büyüklüğü ve mevcut teknolojik seviye bu sorunların tek başına çözümünü zorlaştırmıştı. Bu yüzden Türkiye Cumhuriyeti, Amerika ile bu alanlarda büyük bir işbirliği içerisine girdi. Haberleşme ve ulaştırma teknolojilerinde dünyada üst seviyelerde olan Amerika, Türkiye’nin taleplerini karşılayacağı en önemli destekçisi oldu. Bu işbirliği, II. Dünya Savaşı’ndan sonra Türkiye’nin Batı ittifakında yönünü net olarak belirlemesi ile en üst seviyelere çıkmıştır. Bu çalışma, Amerika’dan sağlanan yardımların hangi alanlarda ve seviyede gerçekleştiğini anlatmaktadır. Ayrıca iki ülke arasında gerçekleşen çok sayıda karşılıklı ziyarete de ışık tutmaktadır.

When founded, Turkish Republic was experiencing the most backward period in its history regarding highways, railways, seaways, aviation and other transportation-communication fields. Young Turkish Republic began to deal with these problems immediately. However, the severity of the problems and the existing technological level made it difficult to solve these problems by itself. Thus, Turkish Republic greatly collaborated with US in these fields. US, which is one of the leading countries in communication and transportation technologies in the world, became the most important supporter from which Turkey would satisfy its demands. This cooperation reached its peak when Turkey certainly turned towards the Western alliance after the World War II. This study illuminates in which realms and levels American support was received and also sheds light on numerous reciprocal visits between the two countries.
Bir Yabancının Gözü ile Eylül 1730 İstanbul İsyanı
September 1730 Istanbul Rebellion through the Eyes of a Foreigner
Yazar: Mustafazade, Tofig
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, Vol. 17 No. 33, 2017
Anahtar kelimeler: Ivan Neplyuyev,Patrona Halil Rebellion,Sultan Ahmed III ; İvan Neplyuyev,Patrona Halil İsyanı,Sultan III. Ahmed

15 Temmuz 2016 darbe girişimi, böyle durumların önlenebilmesi için Türkiye tarihinde baş göstermiş darbe ve isyanların tarihini inceleyip lazım gelen sonuçları çıkarmamız gerektiğini bir daha ortaya koymuştur. Osmanlı Devleti’nin sınırları dahilinde zaman zaman meydana gelen olaylardan biri de 1730 Patrona Halil İsyanı’dır. Bu makalede, adı geçen isyanın nasıl patlak verdiği, gidişatı, sonuçları; o dönemde Rusya’nın İstanbul’da diplomatik temsilcisi olan İvan Neplyuyev’in kendi hükûmetine sunmuş olduğu detaylı bir raporuna dayanılarak tetkik edilecektir

In order to prevent incidents like July 15, 2016 coup attempt, it is necessary to investigate the history of coups and revolts in the history of Turkey in order to draw essential conclusions. One of the incidents that took place from time to time in the Ottoman Empire was Patrona Halil Rebellion which happened in 1730. The beginning, course and results of the rebellion in terms of a detailed report sent to his government by Ivan Neplyuyev, who was Russia’s diplomatic agent in Istanbul at that time, will be studied in the article.
İstanbul İşgal Edilince: 1915-1916 Müttefik Planları ve Mondros Mütarekesi Sonrasında Değişim
When Istanbul was Occupied: 1915-1916 Allied Plans and Change After the Armistice of Mudros
Yazar: Polat, Ü. Gülsüm
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, Vol. 17 No. 33, 2018
Anahtar kelimeler: Istanbul,Occupation Management,France,Russia,Armistice of Mudros ; İstanbul,İşgal Yönetimi,Fransa,Rusya,Mondros Mütarekesi

Bu çalışmada 1915 yılında Çanakkale Boğazı’na yönelik Müttefik donanmasının başlattığı saldırıyla eşzamanlı başlayan ve İstanbul’un ele geçirilmesinin ardından kurulması planlanan, İstanbul’un yönetimine dair tasarılar ve tartışmalar ele alınmaktadır. Bu tasarıların detaylarından hareketle, Mondros Mütarekesi sonrasında gerçekleşen Müttefik işgalinin 1915 yılındaki tasarılardan ne gibi farklar taşıdığına değinilmektedir. Tüm bu tartışmalar ışığında İstanbul’da oluşturulan sistemin, savaş sonrası kazananların işgal ettiği bölgelere kıyasla oldukça özgün bir konumda olduğu iddia edilmektedir. Çalışmanın kaynaklarını İngiliz Milli Arşivi belgeleri, Hindistan Genel Valisi Lord Hardinge evrakından belgeler, dönem basını ve telif tetkik eserler oluşturmaktadır. Çalışma temel anlamda iki süreci işleyecektir. Bunlardan ilki 1915-1916 yıllarındaki taslak işgal planları tartışmaları iken, ikinci kısımda Mondros Mütarekesi hükümlerine aykırı olarak mütareke sonrasında gerçekleşen fiili işgalin ardından kurulan işgal yönetimi süreci olacaktır. Bunun ardından ise sonuç ve değerlendirmeye yer verilecektir.

This study examines the controversies and discussions about the administration of Istanbul, which was planned to be established following the seizure of Istanbul simultaneously when the Allied Navy started the attack against the Dardanelles in 1915. From the details of these schemes, this paper touches on the differences between the plans in 1915 and those after the Armistice of Mudros. The paper argues that the system created in Istanbul was in a very unique position compared to the regions occupied by postwar victors. The British National Archives documents, documents from the Viceroy of India Lord Hardinge papers, periodicals and existing literature will be used as sources for this study. The paper will address two time periods: The first is the draft occupation plans of 1915-1916 and the second one is the occupation management process commenced after the actual occupation took place following the Armistice of Mudros despite the absence of such a right in the provisions of the armistice.
Lozan Barış Konferansı Sürecinde İtalyanların Müzakerelere Yaklaşımı
The Approach of Italians to Negotiations During the Lausanne Peace Conference
Yazar: Apaydın, Cem
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, Vol. 17 No. 33, 2018
Anahtar kelimeler: Lausanne Conference,Italy,Allies,Government of Ankara ; Lozan Konferansı,İtalya,İtilaf Devletleri,Ankara Hükümeti

Türkiye’nin bağımsızlığının uluslararası arenada tescil edildiği Lozan Barış Konferansı, 20 Kasım 1922-24 Temmuz 1923 tarihleri arasında gerçekleştirilmişti. Bu konferansın asıl amacı İtilaf Devletleri ile Türkiye arasındaki barış nizamının tesis edilmesiydi. Bu anlamda, tarafların her birinin ayrı ayrı önem verdiği meseleler ve izlediği çeşitli politikalar bulunmaktaydı. Tabiidir ki, bunların arasında İtalya’nın da kendine ait çıkarlarını gözettiği politikaları söz konusuydu. İtalya, konferans boyunca müzakere edilen meselelerden özellikle Ege Denizi’ndeki adaların hâkimiyeti, Boğazlar rejimi ve iktisadi antlaşmaların üzerinde durmuştu. İtalyanlar bu konuların hepsi üzerinde ayrı stratejiler takip ederek çıkarlarını muhafaza etmeye gayret etti. Bu çalışmanın amacı müzakereler sürecinde İtalyanların amaçlarını ve takip ettikleri stratejileri belgeler ışığında ortaya koyarak analiz etmektir.

Lausanne Peace Conference, which registered Turkey’s independence in international arena, took place from 20 November 1922 to 24 July 1923. The main purpose of this conference was the establishment of peace order between the Allies and Turkey. In this sense, there were various issues and policies that each of the parties took into consideration and followed individually. Of course, among them Italy had also its own policies that safeguarded Italians’ self-interests. Among the issues negotiated during the conference, Italy especially focused on the sovereignty of the islands in the Aegean Sea, the Straits regime and economic treaties. Italians tried to maintain their interests by following various strategies on all of these subjects. The purpose of this study is to analyze the objectives of Italians and the strategies they followed during the negotiations in the light of documents.