Hindu Kutsal Metinlerinde Geçen Şiva Efsanelerine Dair Bir İnceleme
A Review of  Shiva Legends in Hindu Holy Texts
Yazar: Yıldız, Arzu
Dergi: Dini Araştırmalar, Vol. 25 No. 63, 2022
Anahtar kelimeler: History of Religions,Hinduism,Shiva,Shivaism,Legend,Hindu Mythology. ; Dinler Tarihi,Hinduizm,Şiva,Şivacılık,Efsane,Hindu Mitolojisi.

Hindu dinî geleneğinde efsane ve mitolojik hikayeler büyük öneme sahiptir. Hindu kutsal metinleri sayısız mitik anlatı ile doludur. Birçok tabiatüstü figür ve unsur ile bezeli bu anlatıların maksadı ise genel anlamda insanları uyarmak, doğru davranışları öğreterek doğru yola yönlendirmek, yanlış davranışlardan alıkoymak, tanrıların yüceliğini övmek, evrenin, varlıkların yaratılışını açıklamak vb. hususlardır. Efsanelerin başkahramanları çoğunlukla tanrılardır. Hinduizm’in yok edici tanrısı olarak nitelendirilen, büyük tanrılarından biri olan Şiva’nın merkezde olduğu birçok efsane bulunmaktadır. Şiva’nın yüceliği, mutlak hakikat oluşu ve müşfikliğinin yanı sıra gazabı, yok ediciliği ve dünyaya karşı kayıtsızlığı da bu anlatıların konusunu oluşturmaktadır. Şiva’nın çok yönlülüğünü yansıtan bu efsaneler Hinduizm’in en büyük ikinci mezhebi Şivacılık’ın felsefi ve teolojik temellerinin oluşturulmasında büyük bir yer ve öneme sahiptir. Şiva’nın Hindu tanrıları içinde sahip olduğu yer ve önemin vurgulanması, onun gerçekleştirdiği olağanüstü fiillerin farklı şekillerde yorumlanması ve değerlendirilmesinin yanı sıra aktarılma maksatları çeşitlilik gösteren bu efsaneler, Hindu inancı ve kültürü açısından önem taşıyan birçok ögenin anlaşılması açısından da faydalı birer belge niteliğindedir. Bu çalışmada Hindu dinî geleneğinin ayrılmaz bir parçası olan efsanelerden özellikle Şiva ile ilgili olan belli başlıları ele alınarak deskriptif bir yaklaşımla objektif olarak aktarılacak, Şivacılık mezhebi özelinde bu efsanelerin aktarılma maksatları ve yorumlanış biçimleri ortaya konularak analiz edilecektir. Efsanelerin kılavuzluğunda Hindu tanrısı Şiva’nın anlaşılması ile Şivacılık’ın ve daha genel anlamda Hinduizm’in tanrı anlayışına ve tanrı kavramına yükledikleri anlamlara dair daha sağlam analizler yapılabilmesi amaçlanmaktadır.

Legends and mythological tales hold great importance in the Hindu religious tradition. Hindu scriptures have numerous mythical narratives. In general, the purpose of these narratives, decorated with many supernatural figures and elements, is to warn people, guide them to the right path by teaching the right behaviours, prevent wrong behaviours, praise the glory of the gods, and explain the creation of the universe and beings. Mostly, gods are the protagonists of the myths. There are many legends that Shiva, one of the great gods of Hinduism, who is described as the destructive god, is at the center. In addition to Shiva's majesty, being 'absolute truth' and kindness, his wrath, destructiveness and indifference to the world are also the subject of these narratives. These legends, reflecting Shiva's versatility, have a great place and importance in establishing the philosophical and theological foundations of Shivaism, the second largest sect of Hinduism. In addition to emphasizing the statue and importance of Shiva among the Hindu gods, interpreting and evaluating his extraordinary deeds in different ways, these legends, which have various purposes of conveying, are also useful examples in terms of understanding many elements that are important for Hindu belief and culture. In this study, some of the legends that are an inseparable part of the Hindu religious tradition, especially those related to Shiva, will be discussed objectively with a descriptive approach, and the purpose of transmission and interpretation of these legends will be analysed within the framework of the Shivaism sect. By understanding of the Hindu god Shiva under the of the legends, it is aimed to make a more robust analysis of the understanding of god and the meanings attributed to the concept of god in Shivaism and more generally in Hinduism.