hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Mekan di Romanên Kurdî yên Sovyetê de: Mînakên Fîncana Ferfûrî û Xatê Xanim
Mekan di Romanên Kurdî yên Sovyetê de: Mînakên Fîncana Ferfûrî û Xatê Xanim
Yazar: Enç, Bahar
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 8 No. 15, 2022
Anahtar kelimeler: Mekan,Fıncana Ferfûrî,Xatê Xanim,Roman

Wek hêmaneke bingehîn a romanê,  mekan ji bo honandina romanê rolek mezin dilîze. Di romanê de mekan ne tenê ew cih e ku bûyer lê diqewime. Ji bilî vê, fonksyonên din yên mekanê hene. Wisa ku mekan bandoreke mezin li ser leheng û bûyerên romanê çêdike û di derbarê civak, aborî û takekesîya lehengan de xwîneran agahdar dike. Bi vî awayî xwîner dikare şîroveyan li ser romanê bike û bi teswîra mekanan dikare bikeve nava jiyana lehengan. Li gorî cureya romanê, mekanên hatine hilbijartin jî di romanan de diguherin. Ji bo destpêka romana kurdî Edebîyata Kurdî ya Sovyetê xwedî cihekî pîledar e. Lewre romana ewil li vir derdikeve û ew romanên li wir afirîne xwe dispêrin jîyana rastî. Bi vî awayî di wan romanan de mekan mekanên rastî ne û di derbarê wan mekanan de nivîskar gelek agahîyan didin. Ji ber vê yekê di vê xebatê de em ê li ser du romanên Kurdî yê êwra Kavkazê rawestin. Em ê van her du romanan ji aliyê bikaranîna hêmana mekanê ve binirxînin û em ê ji alîyê bikaranîna hêmana mekanê ve berawirdîya her du romanan bikin. Romanên ji bo xebatê hatine hilbijartin; Xatê Xanim a Elîyê Evdilrehman û Fincana Ferfûrî ya Ezîzê Gerdenzerî ye.

Wek hêmaneke bingehîn a romanê,  mekan ji bo honandina romanê rolek mezin dilîze. Di romanê de mekan ne tenê ew cih e ku bûyer lê diqewime. Ji bilî vê, fonksyonên din yên mekanê hene. Wisa ku mekan bandoreke mezin li ser leheng û bûyerên romanê çêdike û di derbarê civak, aborî û takekesîya lehengan de xwîneran agahdar dike. Bi vî awayî xwîner dikare şîroveyan li ser romanê bike û bi teswîra mekanan dikare bikeve nava jiyana lehengan. Li gorî cureya romanê, mekanên hatine hilbijartin jî di romanan de diguherin. Ji bo destpêka romana kurdî Edebîyata Kurdî ya Sovyetê xwedî cihekî pîledar e. Lewre romana ewil li vir derdikeve û ew romanên li wir afirîne xwe dispêrin jîyana rastî. Bi vî awayî di wan romanan de mekan mekanên rastî ne û di derbarê wan mekanan de nivîskar gelek agahîyan didin. Ji ber vê yekê di vê xebatê de em ê li ser du romanên Kurdî yê êwra Kavkazê rawestin. Em ê van her du romanan ji aliyê bikaranîna hêmana mekanê ve binirxînin û em ê ji alîyê bikaranîna hêmana mekanê ve berawirdîya her du romanan bikin. Romanên ji bo xebatê hatine hilbijartin; Xatê Xanim a Elîyê Evdilrehman û Fincana Ferfûrî ya Ezîzê Gerdenzerî ye.
Çolig dı Kulturê Zewac u Veyveyi
Çolig dı Kulturê Zewac u Veyveyi
Yazar: Bor, Abdulkerim
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 8 No. 15, 2022
Anahtar kelimeler: Çolig,zewac,veyve,kultur

Özetİhmal edilen kültürler yavaş yavaş değişir ve bir süre sonra ortadan kalkar. Bu çalışmada Bingöl’de yaşayan Zazaların evlilik ve düğün adet/geleneği nasıl olmakta ve hangi aşamalardan geçmektedir, bunu gözler önüne sermek amaçlanmıştır. Çeşitli kısıtlama, standart alfabe sorunu ve Zazaca’nın okullarda formal bir öğretiminin olmayışı nedeniyle; bu dil ve kültüre ait yazılı eserlerin mevcudu arzulanan düzeyde değildir. Küreselleşmenin de etkisiyle Zazaların gelenek ve görenekleri unutulmakta ve yeni nesillere bu kültürel sermaye aktarılamamaktadır. Çalışmada öncelikle on soru çerçevesinde Bingöl’deki evlilik ve düğün kültürü tanıtılmaya çalışılmıştır. Evlilik zamanı, aşık olma, söz alma, kız kaçırma, kız isteme, başlık parası, nişan, çeyiz, kına gecesi, nikah kıyma ve düğün gecesi gibi konular hakkında açıklayıcı bilgiler verilmiştir.Daha sonra evlilik ve düğün terminolojisiyle ilgili bazı sözcükler açıklanarak izah edilmeye çalışılmıştır. Evlilik kültürüyle ilgili bazı önemli terimler ve düğün esnasında yepılagelen bazı ritüeller açıklanmıştır. Bu adetler yer yer değişse de halen köysel ve kentsel yaşamda varlığını sürdürmektedir. Son olarak ise akrabalık terminolojisinden bahs edilmiştir. Çünkü evlilik sonrası kız tarafı ve erkek tarafı arasında bir akrabalık ilişkisi oluşmaktadır. Burada amaç oluşan bu akrabalık ilişkisiyle meydana gelen terminolojiyi kavramaktır.

Özetİhmal edilen kültürler yavaş yavaş değişir ve bir süre sonra ortadan kalkar. Bu çalışmada Bingöl’de yaşayan Zazaların evlilik ve düğün adet/geleneği nasıl olmakta ve hangi aşamalardan geçmektedir, bunu gözler önüne sermek amaçlanmıştır. Çeşitli kısıtlama, standart alfabe sorunu ve Zazaca’nın okullarda formal bir öğretiminin olmayışı nedeniyle; bu dil ve kültüre ait yazılı eserlerin mevcudu arzulanan düzeyde değildir. Küreselleşmenin de etkisiyle Zazaların gelenek ve görenekleri unutulmakta ve yeni nesillere bu kültürel sermaye aktarılamamaktadır. Çalışmada öncelikle on soru çerçevesinde Bingöl’deki evlilik ve düğün kültürü tanıtılmaya çalışılmıştır. Evlilik zamanı, aşık olma, söz alma, kız kaçırma, kız isteme, başlık parası, nişan, çeyiz, kına gecesi, nikah kıyma ve düğün gecesi gibi konular hakkında açıklayıcı bilgiler verilmiştir.Daha sonra evlilik ve düğün terminolojisiyle ilgili bazı sözcükler açıklanarak izah edilmeye çalışılmıştır. Evlilik kültürüyle ilgili bazı önemli terimler ve düğün esnasında yepılagelen bazı ritüeller açıklanmıştır. Bu adetler yer yer değişse de halen köysel ve kentsel yaşamda varlığını sürdürmektedir. Son olarak ise akrabalık terminolojisinden bahs edilmiştir. Çünkü evlilik sonrası kız tarafı ve erkek tarafı arasında bir akrabalık ilişkisi oluşmaktadır. Burada amaç oluşan bu akrabalık ilişkisiyle meydana gelen terminolojiyi kavramaktır.
Navê Pêxemberan di Dîwana Hafizê Şîrazî û Melayê Cizîrî da
Navê Pêxemberan di Dîwana Hafizê Şîrazî û Melayê Cizîrî da
Yazar: Ertekin, Nurettin; Çiftçi, Hasan
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 8 No. 16, 2022
Anahtar kelimeler: Hafîzê Şîrazî,Melayê Cizîrî,Edebîyata Klasîk,Navê Pêxemberan

Dini ve tasavvufi unsurlar klasik edebiyatta büyük bir öneme sahiptir. Bu unsurları incelemeden klasik edebiyatı anlamak mümkün değildir. Peygamberlerin kıssaları ve özellikleri dini unsurlar arasında yer almakta ve klasik edebiyat şiirinde çeşitli edebi sanatlar ile yer almaktadır.Bu çalışma klasik iki şair olup farklı diller ile şiir yazan Hâfız-ı Şîrâzî ve Melây-ı Cıziri’nın diwanlarında geçen peygamber isimlerini incelemektedir. Her iki şairin divanlarında geçen peygamberlerin isimleri tespit edilerek sayıları çıkartıldı. Yüzdelik oranları tespit edildi. Peygamber isimlerinin kıssalarında geçen blümler alt başlık olarak gösterildi. Böylece her iki şairin peygamberler hakkındaki görüşleri ortaya çıkartılmaya çalışıldı.

Dini ve tasavvufi unsurlar klasik edebiyatta büyük bir öneme sahiptir. Bu unsurları incelemeden klasik edebiyatı anlamak mümkün değildir. Peygamberlerin kıssaları ve özellikleri dini unsurlar arasında yer almakta ve klasik edebiyat şiirinde çeşitli edebi sanatlar ile yer almaktadır.Bu çalışma klasik iki şair olup farklı diller ile şiir yazan Hâfız-ı Şîrâzî ve Melây-ı Cıziri’nın diwanlarında geçen peygamber isimlerini incelemektedir. Her iki şairin divanlarında geçen peygamberlerin isimleri tespit edilerek sayıları çıkartıldı. Yüzdelik oranları tespit edildi. Peygamber isimlerinin kıssalarında geçen blümler alt başlık olarak gösterildi. Böylece her iki şairin peygamberler hakkındaki görüşleri ortaya çıkartılmaya çalışıldı.
Bingöl Yöresi  Zaza Sözlü Kültüründe Kalıplaşmış Sözler
Bingöl Yöresi  Zaza Sözlü Kültüründe Kalıplaşmış Sözler
Yazar: Çiftçi, Metin; Aydoğdu, Yusuf
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 8 No. 16, 2022
Anahtar kelimeler: Zazaca,Kalıplaşmış Sözler,Sözlü Kültür

Kültür tarihinin önemli bir parçası olan ve her geçen gün değeri daha iyi anlaşılan sözlü kültür ve unsurları, bir toplumun yaşayan hafızası ve geleceğe taşınması gereken en önemli miraslarındandır. Değişen dünya, teknolojik gelişmeler, egemen dillerin baskınlığı vb. sebeplerden dolayı bazı dillerin konuşan sayısı her geçen gün azalmakta ve bu dillere ait sözlü kültür unsurları da unutulmaya yüz tutmaktadır. Bu çalışma, yukarıda saydığımız özellikleri barındıran Zazacanın sözlü kültür unsurlarına odaklanmış bir saha araştırmasına dayanmaktadır. Bu saha araştırması ile sözlü kültür ürünlerinin sık kullanıldığı gündelik hayatta katılımlı gözlem ve görüşme yöntemleri ile kalıplaşmış sözler doğal ortamında kayıt altına alınmıştır. Görüşme sürecinde kaynak kişilere, bu sözlü kültür ürünleri ile ilgili önceden hazırlanmış ve doğaçlama sorular sorularak detaylı bilgiler elde edilmiştir. Dolayısıyla Zaza sözlü halk kültür ürünlerinden olan ve saha çalışmasıyla derlenen kalıplaşmış sözler, öncelikle tespit edilerek kayıt altına alınmış ve elde edilen bu verilerden yola çıkılarak bu kalıplaşmış sözlerin/ifadelerin terim anlamları, tanımları, bağlamları ve işlevleri incelemeye tabi tutularak Zaza sözlü kültür sahasına bir katkı sunmak amaçlanmıştır.

Kültür tarihinin önemli bir parçası olan ve her geçen gün değeri daha iyi anlaşılan sözlü kültür ve unsurları, bir toplumun yaşayan hafızası ve geleceğe taşınması gereken en önemli miraslarındandır. Değişen dünya, teknolojik gelişmeler, egemen dillerin baskınlığı vb. sebeplerden dolayı bazı dillerin konuşan sayısı her geçen gün azalmakta ve bu dillere ait sözlü kültür unsurları da unutulmaya yüz tutmaktadır. Bu çalışma, yukarıda saydığımız özellikleri barındıran Zazacanın sözlü kültür unsurlarına odaklanmış bir saha araştırmasına dayanmaktadır. Bu saha araştırması ile sözlü kültür ürünlerinin sık kullanıldığı gündelik hayatta katılımlı gözlem ve görüşme yöntemleri ile kalıplaşmış sözler doğal ortamında kayıt altına alınmıştır. Görüşme sürecinde kaynak kişilere, bu sözlü kültür ürünleri ile ilgili önceden hazırlanmış ve doğaçlama sorular sorularak detaylı bilgiler elde edilmiştir. Dolayısıyla Zaza sözlü halk kültür ürünlerinden olan ve saha çalışmasıyla derlenen kalıplaşmış sözler, öncelikle tespit edilerek kayıt altına alınmış ve elde edilen bu verilerden yola çıkılarak bu kalıplaşmış sözlerin/ifadelerin terim anlamları, tanımları, bağlamları ve işlevleri incelemeye tabi tutularak Zaza sözlü kültür sahasına bir katkı sunmak amaçlanmıştır.
Danasîna Destxetên Berhemên Elmas Xanê Kendûleyî
Danasîna Destxetên Berhemên Elmas Xanê Kendûleyî
Yazar: Gezer, Semih; Kıran, Abdullah
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 8 No. 16, 2022
Anahtar kelimeler: Elmas Xanê Kendûleyî,Nadirname,Destxet,Şahnameya Kurdî,Edebiyata Kurdî (Hewramî)

Elmas Xan-i Kendûleyî 1706 yılında Kirmanşah şehrine bağlı Kendûle köyünde dünyaya gelmiştir. Elmas Xan, 18. yüzyılın Klasik Kürt Edebiyatı şairlerinden olup Havramî lehçesi ile çok sayıda eser vermiştir. Mesnevi tarzında yazdığı eserlerinde klasik çerçeveyi kırıp şekil olarak mesnevi olmasına rağmen aruz yerine hece veznini tercih etmiştir. Eserlerini, konu açısından iki başlık altında değerlendirmek mümkündür. Bu eserlerden Hüsrev ü Şîrîn, Hurşid ve Hıreman, Ferhad ü Şîrîn, Bijen ü Menije, Behram ü Gülendam lirik mesneviler olarak ikili aşk bağlamında örnek verilebilir. Söz konusu şairin epik mesnevileri ise Nadirname, Siyaveşname, Rustem ü Zünûn, Heft Leşker, Mûş ü Gurbe, Şahname-yi Kürdî olarak karşımıza çıkmaktadır. Şairin hayatının ele alındığı bu çalışmada onun eserlerinin el yazmaları ve bunların farklı nüshaları tanıtılmıştır. İran ve Avrupa kütüphanelerinden mezkûr şairin eserlerinin dijital el yazmaları bu çalışmanın temel kaynaklarındandır. Bahsi geçen nüshalar şairle ilgili yapılacak çalışmalarda büyük katkı sağlayacaktır. Bu çalışmada şairin Nadirname, Siyaveşname, Heft Leşker, Mûş ü Gurbe, Hüsrev ü Şîrîn, Hurşid ve Hıreman, Ferhad ü Şîrîn ve Haver Zemin eserlerinin el yazma nüshaları tanıtılmaktadır.Anahtar Kelimeler: Elmas Xan-i Kendûleyî, Mûş û Gurbe, Şahname-yi Kurdî, Kürt Edebiyatı (Havramî), el yazma, mesnevi.

Elmas Xan-i Kendûleyî 1706 yılında Kirmanşah şehrine bağlı Kendûle köyünde dünyaya gelmiştir. Elmas Xan, 18. yüzyılın Klasik Kürt Edebiyatı şairlerinden olup Havramî lehçesi ile çok sayıda eser vermiştir. Mesnevi tarzında yazdığı eserlerinde klasik çerçeveyi kırıp şekil olarak mesnevi olmasına rağmen aruz yerine hece veznini tercih etmiştir. Eserlerini, konu açısından iki başlık altında değerlendirmek mümkündür. Bu eserlerden Hüsrev ü Şîrîn, Hurşid ve Hıreman, Ferhad ü Şîrîn, Bijen ü Menije, Behram ü Gülendam lirik mesneviler olarak ikili aşk bağlamında örnek verilebilir. Söz konusu şairin epik mesnevileri ise Nadirname, Siyaveşname, Rustem ü Zünûn, Heft Leşker, Mûş ü Gurbe, Şahname-yi Kürdî olarak karşımıza çıkmaktadır. Şairin hayatının ele alındığı bu çalışmada onun eserlerinin el yazmaları ve bunların farklı nüshaları tanıtılmıştır. İran ve Avrupa kütüphanelerinden mezkûr şairin eserlerinin dijital el yazmaları bu çalışmanın temel kaynaklarındandır. Bahsi geçen nüshalar şairle ilgili yapılacak çalışmalarda büyük katkı sağlayacaktır. Bu çalışmada şairin Nadirname, Siyaveşname, Heft Leşker, Mûş ü Gurbe, Hüsrev ü Şîrîn, Hurşid ve Hıreman, Ferhad ü Şîrîn ve Haver Zemin eserlerinin el yazma nüshaları tanıtılmaktadır.Anahtar Kelimeler: Elmas Xan-i Kendûleyî, Mûş û Gurbe, Şahname-yi Kurdî, Kürt Edebiyatı (Havramî), el yazma, mesnevi.
The representation of language and belonging in some selected Zazaki novels
The representation of language and belonging in some selected Zazaki novels
Yazar: Aslanoğulları, Mehmet; Çiftçi, Hasan
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 8 No. 16, 2022
Anahtar kelimeler: zazaki,zazaki novels,language problems,belonging

The novel, which can be called the last literary genre, is even difficult to define since it includes all literary genres. The novel is considered a turning point in the history of literature and seems to have deconstructed almost all genres. Some critics have claimed that even the history of literature was written by the novel.If we exclude the first written works we can claim that Zazaki has a literary history of about forty years. Zazaki authors, who began writing in magazine circles and delivering modern products in the 1980s, have also turned to novels since the 1990s. The first Zazaki novel was written in 1995. By 2022, more than twenty Zazaki novels have been published.As a synthesis of all genres, the novel reflects in detail all kinds of elements that can be represented in the literary universe. This study is based on ten Zazaki novels, and it discusses handling of language, language problems and belonging

The novel, which can be called the last literary genre, is even difficult to define since it includes all literary genres. The novel is considered a turning point in the history of literature and seems to have deconstructed almost all genres. Some critics have claimed that even the history of literature was written by the novel.If we exclude the first written works we can claim that Zazaki has a literary history of about forty years. Zazaki authors, who began writing in magazine circles and delivering modern products in the 1980s, have also turned to novels since the 1990s. The first Zazaki novel was written in 1995. By 2022, more than twenty Zazaki novels have been published.As a synthesis of all genres, the novel reflects in detail all kinds of elements that can be represented in the literary universe. This study is based on ten Zazaki novels, and it discusses handling of language, language problems and belonging
Ortak Atasözlerin Hikâyeleri: Her şey aslına rücu eder  Fârsî-Kurmancî-Zazakî 11
Ortak Atasözlerin Hikâyeleri: Her şey aslına rücu eder  Fârsî-Kurmancî-Zazakî 11
Yazar: Çiftçi, Hasan
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 9 No. 17, 2023
Anahtar kelimeler: Atasözlerinin hikâyeleri,ortak atasözleri,Farsça,Kurmancî,Zazakî

ÖzetBu makale karşılaştırmalı halk edebiyatıyla ilgilidir. Ortadoğu halklarının dillerinden Farsça, Kurmancî ve Zazakî’de ortak atasözleri ve onlardan bazısının halk arasında söylenen hikâyelerini ve kaynaklarını konu edinmektedir. Yer yer bu atasözleriyle ortak olan Arapça ve Türkçe atasözlerine de yer verilecektir. Atasözleri halkların tarihi süreçte şekillenen yaşam biçimini, adet ve geleneklerini ifade eden yasalar hükmündedir. Atasözleri yüzyılların geçmesiyle şekillenir ve toplumun ahlâkî, dinî ve dünyevî değerlerini ifade ederler. Toplumun tarihsel kültürünü kuşaktan kuşağa aktarırlar.Bu makale de aynı konuyla ilgili seri halde yayımlanacak diğer makaleler gibi adı geçen Müslüman halkların düşünsel, dilsel ve kültürel ortak değerlerine de ışık tutacaktır.

ÖzetBu makale karşılaştırmalı halk edebiyatıyla ilgilidir. Ortadoğu halklarının dillerinden Farsça, Kurmancî ve Zazakî’de ortak atasözleri ve onlardan bazısının halk arasında söylenen hikâyelerini ve kaynaklarını konu edinmektedir. Yer yer bu atasözleriyle ortak olan Arapça ve Türkçe atasözlerine de yer verilecektir. Atasözleri halkların tarihi süreçte şekillenen yaşam biçimini, adet ve geleneklerini ifade eden yasalar hükmündedir. Atasözleri yüzyılların geçmesiyle şekillenir ve toplumun ahlâkî, dinî ve dünyevî değerlerini ifade ederler. Toplumun tarihsel kültürünü kuşaktan kuşağa aktarırlar.Bu makale de aynı konuyla ilgili seri halde yayımlanacak diğer makaleler gibi adı geçen Müslüman halkların düşünsel, dilsel ve kültürel ortak değerlerine de ışık tutacaktır.
Ketina Dengan di “Berxvan”a Ûsivê Beko de
Ketina Dengan di “Berxvan”a Ûsivê Beko de
Yazar: Akgül, Halil
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 9 No. 17, 2023
Anahtar kelimeler: Comparative Language Studies ; Karşılaştırmalı Dil Çalışmaları ; Ses Olayları,Ses Düşmesi,Kafkasya Ağzı,Ûsivê Beko

Bu çalışma ses düşmesi konusu üzerine çalışmaktadır. Ses olaylarından “ses düşmesi” dillerde ağızların orijinal bir özelliğidir. Biyolojik farklılıklar, coğrafya ve komşu diller ağızları etkilerler ve ağızlar da doğal olarak sadelik ve akıclılık peşindedirler. Bu nedenle konuşmada bazı sesler teleffuz edilmezler. Ses düşmesi doğrudan sözcüğün içinde de gerçekleşebilir ya da çekim veya türetim sonucunda da meydana gelebilir. Ses olaylarını belirlemek ve sınıflandırmak  o dili tanımak, standartlaştırmak ve geliştirmek için bize fırsat sağlar. Bu tanımlama ve tasnifler dilin gramer kurallarını belirlemek ve oluşturmak için önemlidir. Bu çalışmada Kafkasya Ağzı/Ermenistan Kurmanccası üzerine çalıştık. Ûsivê Beko’nın “Berxvan” adlı eserindeki hikayeleri çalışmamız için materyal olarak belirledik. Materyaldeki ünlü düşmesi ve ünsüz düşmelerini tespit edip onları örnekleriyle açıkladık. Ses düşmesi en fazla ünlü çarpışması (krm. pevçûna dengdêran, ing. hiatus) nedeniyle meydana gelmiştir. Fiil çekimlerinde ortaç sesi (/i/, /î/), çoğul yapma eklerinin sonunda /n/ sesi ve kaynaştırma sesi /y/ en yaygın görülen ses düşmesi örnekleridir.

Bu çalışma ses düşmesi konusu üzerine çalışmaktadır. Ses olaylarından “ses düşmesi” dillerde ağızların orijinal bir özelliğidir. Biyolojik farklılıklar, coğrafya ve komşu diller ağızları etkilerler ve ağızlar da doğal olarak sadelik ve akıclılık peşindedirler. Bu nedenle konuşmada bazı sesler teleffuz edilmezler. Ses düşmesi doğrudan sözcüğün içinde de gerçekleşebilir ya da çekim veya türetim sonucunda da meydana gelebilir. Ses olaylarını belirlemek ve sınıflandırmak  o dili tanımak, standartlaştırmak ve geliştirmek için bize fırsat sağlar. Bu tanımlama ve tasnifler dilin gramer kurallarını belirlemek ve oluşturmak için önemlidir. Bu çalışmada Kafkasya Ağzı/Ermenistan Kurmanccası üzerine çalıştık. Ûsivê Beko’nın “Berxvan” adlı eserindeki hikayeleri çalışmamız için materyal olarak belirledik. Materyaldeki ünlü düşmesi ve ünsüz düşmelerini tespit edip onları örnekleriyle açıkladık. Ses düşmesi en fazla ünlü çarpışması (krm. pevçûna dengdêran, ing. hiatus) nedeniyle meydana gelmiştir. Fiil çekimlerinde ortaç sesi (/i/, /î/), çoğul yapma eklerinin sonunda /n/ sesi ve kaynaştırma sesi /y/ en yaygın görülen ses düşmesi örnekleridir.
Diwanê Arçugi Ser Analizêk
Diwanê Arçugi Ser Analizêk
Yazar: Dağılma, İbrahim; Aslan Baynal, Buşra
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 9 No. 17, 2023
Anahtar kelimeler: Zazaki,Edebiyatê Klasik,Diwan,Diwanê Arçugi,Tehlil

Edebiyatê klasik ê Zazaki dı esero verin serra 1899 dı bı destê Ehmedê Xasi ameyo nuştış. O tarix ra heta eyro ıno edebiyat dı zaf eseri niameyi nuştış u ıno ware dı hema zi eseri neweyi yeni nuştış. Edebiyatê klasik ê Zazaki dı goreyê tesbitan heta eka new diwani, panc mulemmayi, new mewlidi, çar siyeri, çar eqaidnameyi, mesnewiyêk, dı fıkıhnameyi u çend mersiye zi esti. Ina xebatê ma ıni eseranê klasikan ra kıtabê Diwanê Arçugi ê Mela Faruq Baynali sera yo tehlil o. Ino eser, miyanê eseranê klasikan dı yo kıtabo newe yo. Qasê çarçewayê xebat ıno diwan hetê şeklê nazımi, muhtewa, qafiyeyan u senetan ra tehlil beno. Diwanê Arçugi dı 190 beyiti, 227 çarbendi u çarrêzi esti.

Edebiyatê klasik ê Zazaki dı esero verin serra 1899 dı bı destê Ehmedê Xasi ameyo nuştış. O tarix ra heta eyro ıno edebiyat dı zaf eseri niameyi nuştış u ıno ware dı hema zi eseri neweyi yeni nuştış. Edebiyatê klasik ê Zazaki dı goreyê tesbitan heta eka new diwani, panc mulemmayi, new mewlidi, çar siyeri, çar eqaidnameyi, mesnewiyêk, dı fıkıhnameyi u çend mersiye zi esti. Ina xebatê ma ıni eseranê klasikan ra kıtabê Diwanê Arçugi ê Mela Faruq Baynali sera yo tehlil o. Ino eser, miyanê eseranê klasikan dı yo kıtabo newe yo. Qasê çarçewayê xebat ıno diwan hetê şeklê nazımi, muhtewa, qafiyeyan u senetan ra tehlil beno. Diwanê Arçugi dı 190 beyiti, 227 çarbendi u çarrêzi esti.
Hîkayenuştoxîya Modern Ê Zazakî de Dewreyê Vîyartişî
Hîkayenuştoxîya Modern Ê Zazakî de Dewreyê Vîyartişî
Yazar: Aytekin, Haci İbrahim; Akman, İlyas
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 9 No. 17, 2023
Anahtar kelimeler: Language Studies (Other) ; Dil Çalışmaları (Diğer) ; Zaza edebiyatı,folklor,geçiş dönemleri

Geçiş dönemi inanışları ve bu minvalde ortaya çıkmış olan ritüeller, halk biliminde önemli bir yer tutar. Genel kabule göre insan hayatının üç önemli evresi vardır: Doğum, evlenme ve ölüm. Erkek çocukları için sünnet dönemi de bir diğer önemli evre olarak kabul edilir. Bu dönemlerde insanların yaşamı bir formdan başka bir forma evrilir. Bu dönemlere dair çok fazla halk inanışı ve bu inanışlar ekseninde vücut bulan ritüeller vardır. Zaza toplumunda da bu eksenli inanış ve ritüeller vardır ve yazarlar eserlerinde bunlara yer verirler. Örneğin modern Zaza hikâyeciliğinde doğum, evlenme, ölüm, sünnet eksenli halk inanışlarına ve ritüellere yer veren birçok hikâye mevcuttur. Bir insan sadece bu hikâyeleri okuyarak dahi Zaza toplumuna dair birçok bilgi elde edebilir. Bu makalede bu inanış ve ritüeller ayrıntısıyla ortaya konulmaya çalışıldı.

Geçiş dönemi inanışları ve bu minvalde ortaya çıkmış olan ritüeller, halk biliminde önemli bir yer tutar. Genel kabule göre insan hayatının üç önemli evresi vardır: Doğum, evlenme ve ölüm. Erkek çocukları için sünnet dönemi de bir diğer önemli evre olarak kabul edilir. Bu dönemlerde insanların yaşamı bir formdan başka bir forma evrilir. Bu dönemlere dair çok fazla halk inanışı ve bu inanışlar ekseninde vücut bulan ritüeller vardır. Zaza toplumunda da bu eksenli inanış ve ritüeller vardır ve yazarlar eserlerinde bunlara yer verirler. Örneğin modern Zaza hikâyeciliğinde doğum, evlenme, ölüm, sünnet eksenli halk inanışlarına ve ritüellere yer veren birçok hikâye mevcuttur. Bir insan sadece bu hikâyeleri okuyarak dahi Zaza toplumuna dair birçok bilgi elde edebilir. Bu makalede bu inanış ve ritüeller ayrıntısıyla ortaya konulmaya çalışıldı.