hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Finansman Kaynağı Olarak Bey’ Bi’l-Vefâ Bey’ Bi’l-İstiğlâl, Bey’u’l-Îne
Bay’ Bi’l-Vafa, Bay’ Bi’l-Istiglal And Bay’u’l-Îna As a Finance Source
Yazar: Kaan, Enver Osman
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları, Vol. 17 No. 17, 2018
Anahtar kelimeler: Akit,Finansman,Bey’ bi’l-vefa,Bey’ bi’l-istiğlal

Müslümanların geçmişte sermaye sağlamakiçin karz-ı hasen, mudârebe, zekat, para vakıfları, icâreteyn gibi yollarıkullandıkları bilinmektedir. Bu yollara ilave olarak, özellikle faizebulaşmamak için geliştirdikleri alış-veriş yöntemleri de bulunmaktadır. Buyöntemlerden bey’ bi’l-vefa, bey’ bi’l-istiğlal ve bey’ul-îne bu makaleninkonusunu teşkil etmektedir. Bu yöntemler, XI. yüzyılda Maverâunnehir havzasındayaşayan ve faize düşmeden karşılıklı güven içinde alacak-verecek ilişkisiniyürütmek isteyen Müslüman Türkler tarafından icat edilmiştir. Bu yöntemlersayesinde sermayesi olmayan insanlar, ihtiyaç duydukları kaynağa kavuşurken, sermayetemin eden ise alacağını garanti altına alma ve alacağı sebebiyle zarardan eminolma zeminine kavuşmuştur. Günümüzün finansman kaynakları değişmiş ve çeşitlenmiştir.Ticari kredi, malın peşin para ile standart mal vadeli olacak şekilde satılması(selem: selem kadim bir akit), katılım bankalarının finansman yöntemleri,finansal kiralama (leasing) bunlardan bazılarıdır. Bu makalede, yeni ortayaçıkan bu tür finans kaynaklarından bahsedilmeyecek ancak söz konusu finanskaynakları hakkında doğru değerlendirme yapabilmeye imkân sağlar düşüncesiylebey’ bil-vefa, bey’ bil-istiğlal ve bey’ bi’l-îne akitleri ele alınacaktır. 

Müslümanların geçmişte sermaye sağlamakiçin karz-ı hasen, mudârebe, zekat, para vakıfları, icâreteyn gibi yollarıkullandıkları bilinmektedir. Bu yollara ilave olarak, özellikle faizebulaşmamak için geliştirdikleri alış-veriş yöntemleri de bulunmaktadır. Buyöntemlerden bey’ bi’l-vefa, bey’ bi’l-istiğlal ve bey’ul-îne bu makaleninkonusunu teşkil etmektedir. Bu yöntemler, XI. yüzyılda Maverâunnehir havzasındayaşayan ve faize düşmeden karşılıklı güven içinde alacak-verecek ilişkisiniyürütmek isteyen Müslüman Türkler tarafından icat edilmiştir. Bu yöntemlersayesinde sermayesi olmayan insanlar, ihtiyaç duydukları kaynağa kavuşurken, sermayetemin eden ise alacağını garanti altına alma ve alacağı sebebiyle zarardan eminolma zeminine kavuşmuştur. Günümüzün finansman kaynakları değişmiş ve çeşitlenmiştir.Ticari kredi, malın peşin para ile standart mal vadeli olacak şekilde satılması(selem: selem kadim bir akit), katılım bankalarının finansman yöntemleri,finansal kiralama (leasing) bunlardan bazılarıdır. Bu makalede, yeni ortayaçıkan bu tür finans kaynaklarından bahsedilmeyecek ancak söz konusu finanskaynakları hakkında doğru değerlendirme yapabilmeye imkân sağlar düşüncesiylebey’ bil-vefa, bey’ bil-istiğlal ve bey’ bi’l-îne akitleri ele alınacaktır.
Applying Gilly Salmon’s Five Stage Model For Designing Blended Courses
Gilly Salmon'un Beş Aşamalı Modelinin Karma Derslerin Tasarımına Uygulanması
Yazar: Ruzmetova, Mokhira
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları, Vol. 17 No. 17, 2017
Anahtar kelimeler: blended learning; face-to-face learning; online learning; course design; blended course.

The article gives etymology of a contemporary term ‘blended learning’ and a reasonableinsight into the understanding of G. Salmon’s five-stage framework, andprovides in-depth analysis of applying all the phases of the model fordesigning blended courses. The functions, principles and prerequisites of eachstage which are to be followed while implementing to design courses arepresented thoroughly within the example of a short-term blended course. Thecore aim of this framework is to develop and promote a mixture of active onlineand approachable traditional learning atmosphere which is one of the prominenttasks required from course designers. The course created in the framework ofG.Salmon is piloted at one of the higher educational establishments, and thesubjects are the students of MA programme. Moreover, the final evaluation whichconsists of two parts is rendered by the subjects of the study after theapprobation of the current short course. It precisely elucidates and verifiesthe efficacious and active integration of blended learning to prepare futureprosperous language teachers. 

The article gives etymology of a contemporary term ‘blended learning’ and a reasonableinsight into the understanding of G. Salmon’s five-stage framework, andprovides in-depth analysis of applying all the phases of the model fordesigning blended courses. The functions, principles and prerequisites of eachstage which are to be followed while implementing to design courses arepresented thoroughly within the example of a short-term blended course. Thecore aim of this framework is to develop and promote a mixture of active onlineand approachable traditional learning atmosphere which is one of the prominenttasks required from course designers. The course created in the framework ofG.Salmon is piloted at one of the higher educational establishments, and thesubjects are the students of MA programme. Moreover, the final evaluation whichconsists of two parts is rendered by the subjects of the study after theapprobation of the current short course. It precisely elucidates and verifiesthe efficacious and active integration of blended learning to prepare futureprosperous language teachers.
Halil Nihat’ın, Mehmet Akif’in Âsım’ını Tanıtan Mizahî Bir Manzumesi
A Satiricak Verse Poem By Halil Nihat Offerıng a Review of Mehmet Akif’s Âsım
Yazar: Dayanç, Muharrem
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları, Vol. 17 No. 17, 2018
Anahtar kelimeler: Halil Nihat (Boztepe),Mehmet Akif (Ersoy),Âsım ; Halil Nihat (Boztepe),Mehmet Akif (Ersoy),Âsım

Kitaptanıtımı bir yazı çeşidi olarak daha çok düzyazıyı akla getirir, fakat budurumun az da olsa istisnaları vardır. Kendisi de kitap tanıtımları yapanMehmet Akif’in Safahat’ının altıncıbölümünü oluşturan “Âsım” 1924 yılında kitap olarak yayımlanınca bu eseri,yazdığı manzume ile ilk selamlayanlardan biri Halil Nihat (Boztepe) olmuştur.Halil Nihat’ın mesnevi tarzında ve mizahî bir anlatımla kaleme aldığı bumanzume, “Âsım”la ilgili içinde geçen nitelemeler ve Mehmet Akif’in üslubunuçağrıştıran bir dille yazılmış olması bakımından dikkate değer bir edebîmetindir.Bu yazıda,Halil Nihat’ın 1924’te Arap harfleriyle basılan Mâhitâb adlı kitabındayer alan ve Mehmet Akif’in “Âsım”ını tanıtan “Yeni Kitaplar: Âsım” adlı manzumekonuyla ilgisi bağlamında tahlil edilecektir. Ayrıcayazının sonuna, Halil Nihat’ın 1924 yılında “Âsım”ı tanıtmak için yazdığı eskiharfli metnin eklenmesi hem bu makalenin daha iyi anlaşılmasına hizmet edecekhem de bu alanda çalışanlara katkı ve kolaylık sağlayacaktır.

In general book reviews arewritten in prose with a bit exception. When Mehmet Akif’s “Âsım” was publishedin 1924 as a book, Halil Nihat greeted this work by producing a review of “Âsım”in verse. Boztepe poduced this review in the form of mesnevi and satiricalnaration. It is thus closely associated with style of Mehmet Akif, making itremarkably important in regard to literature/literary studies. This presentation will examineHalil Nihat’s review on Akif’s “Âsım” entitled “New Books: Âsım,” included inhis book Mâhitâb first published inArabic letters in 1924 within its own context and style.In addition, attaching the textwritten by Halil Nihat in 1924 to introduce "Âsim" in Arabic letters atthe end of the article, will serve both to understand better this article andto provide contribution and convenience to researchers of this field.
Birinci Dünya Savaşında Suriye’de Panislamist Propaganda: Eş-Şark Gazetesi Örneği
Birinci Dünya Savaşında Suriye’de Panislamist Propaganda: Eş-Şark Gazetesi Örneği
Yazar: Çiçek, M. Talha
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları, Vol. 17 No. 17, 2017
Anahtar kelimeler: Cemal Paşa,Eş-Şark,I. Dünya Savaşı,Panislamizm

Bu makale BirinciDünya Savaşı esnasında, Suriye’de Cemal Paşa’nın kararıyla Arapça olarakyayımlanan ve İttihad-ı İslam propagandası yapmayı amaçlayan eş-Şark gazetesi hakkındadır. Makalegazetenin kuruluş amacı ve söylemini analiz etmekte, etkisine dair bazıçıkarımlarda bulunmaktadır. Panislamizm savaş döneminde Osmanlı Devleti’nin birtür resmi ideolojisi niteliğindeydi. Osmanlı tabiiyetinde bulunan veyabulunmayan Müslümanların, İmparatorluğun savaş hedeflerini desteklemesininsağlanması da bu ideolojinin temel motivasyonlarından biriydi. Eş-Şark ve benzeri araçlar vasıtasıyladünya Müslümanları kolonyal Avrupa devletlerin amaçları hakkında aydınlatılacakve böylece Müslüman sömürgeler arasında anti-kolonyal isyanlar patlakverecekti. Bu doğrultuda, Hilafet, Osmanlı Devleti’nin devam etmesinin önemi veŞerif Hüseyin ve Mısır Sultanı gibi “isyancıların” “ihaneti” dergide yayınlananmakalelerde en çok işlenen temalar arasındaydı. Muhammed Kürd Ali ve ŞekibArslan gibi Suriye’nin önde gelen ilim ve fikir adamları da gazeteyeyazılarıyla katkıda bulunmuşlar ve gazetede idari görevler üstlenmişlerdir. Makale,eş-Şark gazetesinin nüshalarındanfaydalanmanın yanında, Osmanlı, İngiliz, Alman ve Avusturya arşivlerindekikonuyla ilgili belgeleri de içermektedir.

Bu makale BirinciDünya Savaşı esnasında, Suriye’de Cemal Paşa’nın kararıyla Arapça olarakyayımlanan ve İttihad-ı İslam propagandası yapmayı amaçlayan eş-Şark gazetesi hakkındadır. Makalegazetenin kuruluş amacı ve söylemini analiz etmekte, etkisine dair bazıçıkarımlarda bulunmaktadır. Panislamizm savaş döneminde Osmanlı Devleti’nin birtür resmi ideolojisi niteliğindeydi. Osmanlı tabiiyetinde bulunan veyabulunmayan Müslümanların, İmparatorluğun savaş hedeflerini desteklemesininsağlanması da bu ideolojinin temel motivasyonlarından biriydi. Eş-Şark ve benzeri araçlar vasıtasıyladünya Müslümanları kolonyal Avrupa devletlerin amaçları hakkında aydınlatılacakve böylece Müslüman sömürgeler arasında anti-kolonyal isyanlar patlakverecekti. Bu doğrultuda, Hilafet, Osmanlı Devleti’nin devam etmesinin önemi veŞerif Hüseyin ve Mısır Sultanı gibi “isyancıların” “ihaneti” dergide yayınlananmakalelerde en çok işlenen temalar arasındaydı. Muhammed Kürd Ali ve ŞekibArslan gibi Suriye’nin önde gelen ilim ve fikir adamları da gazeteyeyazılarıyla katkıda bulunmuşlar ve gazetede idari görevler üstlenmişlerdir. Makale,eş-Şark gazetesinin nüshalarındanfaydalanmanın yanında, Osmanlı, İngiliz, Alman ve Avusturya arşivlerindekikonuyla ilgili belgeleri de içermektedir.
Macaristan Kuman-Kıpçaklarından Kalan Bir Sayışmaca Üzerine Dilbilimsel Açıklamalar
Macaristan Kuman-Kıpçaklarından Kalan Bir Sayışmaca Üzerine Dilbilimsel Açıklamalar
Yazar: Aydemir, Hakan
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları, Vol. 18 No. 18, 2018
Anahtar kelimeler: Kuman-Kıpçaklar,sayışmaca,sıra sayı eki

Bu çalışmada Macaristan’ın Büyük Kumanistan (Nagykunság) bölgesinden derlenmiş, eskicil özellikler gösteren ve kimi noktaları şimdiye kadar tam olarak anlaşılamamış Kuman-Kıpçakça bir sayışmaca ve değişkeleri üzerinde durulmaktadır. Çalışmada, Türkiye’deki sayışmacalardan da iyi bilinen “alçık, balçık sen çık!” kalıbıyla biten bu sayışmacanın ilk kısmındaki bírem, íkem, öcsém, vb. biçimlerin şimdiye kadar sanıldığı gibi birinci tekil kişi +(X)m iyelik ekli biçimler olarak değil (*bir+im, *iki+im, *üç+üm, vb.), Onogur-Bulgar Türkçesine özgü olan eskicil +(I)m sıra sayı ekli biçimler olarak anlaşılması gerektiği ileri sürülmektedir (bírem < *bir+im ‘birinci’, íkem < *ikim < *ėki+m / *ėkki+m ‘ikinci’, öcsém < *üç+im ‘üçüncü’ vb.). Bu +(I)m sıra sayı ekinin kullanıldığı sayışmacaların “alçık, balçık sen çık” kalıbıyla kombinasyonu sonucunda ortaya çıkan farklı biçimlerin kronolojik tabakaları da çalışmanın sonunda bir şema halinde gösteriliyor. Kuman-Kıpçakçası yanında, Kazakça, Tatarca, Başkurtça ve hatta Türkçe Türkçesindeki kimi tekerleme ve sayışmacalarda da görülen ve aslında Bulgar Türkçesi kökenli olan birim, ikim gibi sıra sayılarının bu dillere nasıl geçtiğini anlamak için çalışmanın sonunda Kuman-Kıpçakların tarihine ve göçlerine de kısaca değinilmektedir.

Bu çalışmada Macaristan’ın Büyük Kumanistan (Nagykunság) bölgesinden derlenmiş, eskicil özellikler gösteren ve kimi noktaları şimdiye kadar tam olarak anlaşılamamış Kuman-Kıpçakça bir sayışmaca ve değişkeleri üzerinde durulmaktadır. Çalışmada, Türkiye’deki sayışmacalardan da iyi bilinen “alçık, balçık sen çık!” kalıbıyla biten bu sayışmacanın ilk kısmındaki bírem, íkem, öcsém, vb. biçimlerin şimdiye kadar sanıldığı gibi birinci tekil kişi +(X)m iyelik ekli biçimler olarak değil (*bir+im, *iki+im, *üç+üm, vb.), Onogur-Bulgar Türkçesine özgü olan eskicil +(I)m sıra sayı ekli biçimler olarak anlaşılması gerektiği ileri sürülmektedir (bírem < *bir+im ‘birinci’, íkem < *ikim < *ėki+m / *ėkki+m ‘ikinci’, öcsém < *üç+im ‘üçüncü’ vb.). Bu +(I)m sıra sayı ekinin kullanıldığı sayışmacaların “alçık, balçık sen çık” kalıbıyla kombinasyonu sonucunda ortaya çıkan farklı biçimlerin kronolojik tabakaları da çalışmanın sonunda bir şema halinde gösteriliyor. Kuman-Kıpçakçası yanında, Kazakça, Tatarca, Başkurtça ve hatta Türkçe Türkçesindeki kimi tekerleme ve sayışmacalarda da görülen ve aslında Bulgar Türkçesi kökenli olan birim, ikim gibi sıra sayılarının bu dillere nasıl geçtiğini anlamak için çalışmanın sonunda Kuman-Kıpçakların tarihine ve göçlerine de kısaca değinilmektedir.
Nâzım Hikmet’in “Orkestra”sı: Üslupbilimsel Bir Çözümleme
Nâzım Hikmet’in “Orkestra”sı: Üslupbilimsel Bir Çözümleme
Yazar: Balcı, Mustafa; Yılmaz, Tuba
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları, Vol. 18 No. 18, 2017
Anahtar kelimeler: E. E. Cummings,Nâzım Hikmet,dilbilim

Türk ve dünya edebiyatında şiirde şekil değiştirme eğilimi çoğu zaman farklı okumalara kapı aralar. Bu çalışmada iki şiirden yola çıkarak söz konusu mesele değerlendirilecektir. Makalede, Dan McIntyre’ın E. E. Cummings’in (1894- 1962) “Dinle” şiirinden hareketle (çalışmada şiir bu isimle anılıyor) kaleme aldığı Dilbilim ve Edebiyat: Edebî Eleştirmen İçin Bir Araç Olarak Üslup Çözümlemesi isimli çalışmanın Türkçe çevirisinden yola çıkarak Nâzım Hikmet’in (1901-1963) Orkestra şiiri ele alınacaktır. Eser çözümlenirken E. E. Cummings’in “Dinle” şiirine zaman zaman atıfta bulunmakla birlikte, merkezde Nâzım Hikmet’in Orkestra şiirine yer verilecektir. Ancak makalede Dan McIntyre’ın meseleye yaklaşımını esas alacağımız için “Giriş”in ardından “Orkestra Şiiri” ve “Çözümleme” başlıkları sonrasında sırasıyla alt başlıklar olan; “Sözlüksel Özellikleri”, “Sapma ve Paralellik”, “Son Bölümde Öne Çıkan Uyum” söz konusu edilecektir. Tüm bu başlıklar altında Dan McIntyre’ın metne yaklaşımı çerçevesinde hareket edilmiştir. Dan McIntyre’ın makalesinden ve Cummings’in “Dinle” şiirinden farklı olarak, şekil değişimi bizim şiirimizde önemli bir yere sahip olduğundan, yeri geldiğinde sapmaların tarihsel sürecine de kısaca değinmeyi uygun gördük.

Türk ve dünya edebiyatında şiirde şekil değiştirme eğilimi çoğu zaman farklı okumalara kapı aralar. Bu çalışmada iki şiirden yola çıkarak söz konusu mesele değerlendirilecektir. Makalede, Dan McIntyre’ın E. E. Cummings’in (1894- 1962) “Dinle” şiirinden hareketle (çalışmada şiir bu isimle anılıyor) kaleme aldığı Dilbilim ve Edebiyat: Edebî Eleştirmen İçin Bir Araç Olarak Üslup Çözümlemesi isimli çalışmanın Türkçe çevirisinden yola çıkarak Nâzım Hikmet’in (1901-1963) Orkestra şiiri ele alınacaktır. Eser çözümlenirken E. E. Cummings’in “Dinle” şiirine zaman zaman atıfta bulunmakla birlikte, merkezde Nâzım Hikmet’in Orkestra şiirine yer verilecektir. Ancak makalede Dan McIntyre’ın meseleye yaklaşımını esas alacağımız için “Giriş”in ardından “Orkestra Şiiri” ve “Çözümleme” başlıkları sonrasında sırasıyla alt başlıklar olan; “Sözlüksel Özellikleri”, “Sapma ve Paralellik”, “Son Bölümde Öne Çıkan Uyum” söz konusu edilecektir. Tüm bu başlıklar altında Dan McIntyre’ın metne yaklaşımı çerçevesinde hareket edilmiştir. Dan McIntyre’ın makalesinden ve Cummings’in “Dinle” şiirinden farklı olarak, şekil değişimi bizim şiirimizde önemli bir yere sahip olduğundan, yeri geldiğinde sapmaların tarihsel sürecine de kısaca değinmeyi uygun gördük.
İdeoloji’den Din’e: İsmet Özel’in 70 Sonrası Şiirlerinde Anlam Arayışı
İdeoloji’den Din’e: İsmet Özel’in 70 Sonrası Şiirlerinde Anlam Arayışı
Yazar: Yılmaz, Nusret
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları, Vol. 18 No. 18, 2018
Anahtar kelimeler: Varoluşsal Kaygı,Anlam Arayışı

İnsanoğlunun potansiyelinde var olan en önemli özelliklerden biri içinde bulunduğu şartlar ne olursa olsun bir amaca veya bir değere sahip olmasıdır. Anlam arayışı olarak tanımlayabileceğimiz bu nitelik, insanın bizzat kendi çabasıyla keşfedeceği ve sonuçlarıyla şekilleneceği bir olgudur. İsmet Özel’in özellikle orta yaşlarda yoğunlaşan bu anlam arayışı durmadan devam etmiş ve farklı mecralardan geçerek şairin yaşam paradigmasını belirlemiştir. İlk gençliğinin sosyalist idealleriyle başlayan şiir hayatı 71 Darbesi’nden sonra yeni bir mecraya evrilmiş ve Özel, sosyalist ideolojiden vazgeçerek İslami dünya görüşünü benimsemiştir. Bu çalışmada, Özel’in ideolojiden dine yönelişinin işaretlerini taşıyan 1971-74 arası şiirleri ele alınmış; özellikle imgeler ve metaforlar üzerinden şairin değişen paradigması yakalanmaya çalışılmıştır. Kötü Şiirler ile başlayan ve Amentü ile biten dokuz şiirde Özel’in şiir anlayışının değişmediği, onun kavrama dünyasını şekillendiren dinsel ifadelerin şiirlerine aşamalı bir biçimde sızdığı görülmektedir. Bu yönüyle İsmet Özel’in kavgacı ve hırçın tabiatından etkilenen şiiri, varoluşsal kaygılarının giderildiği dönemde de özgün kimliğinden taviz vermemiştir.

İnsanoğlunun potansiyelinde var olan en önemli özelliklerden biri içinde bulunduğu şartlar ne olursa olsun bir amaca veya bir değere sahip olmasıdır. Anlam arayışı olarak tanımlayabileceğimiz bu nitelik, insanın bizzat kendi çabasıyla keşfedeceği ve sonuçlarıyla şekilleneceği bir olgudur. İsmet Özel’in özellikle orta yaşlarda yoğunlaşan bu anlam arayışı durmadan devam etmiş ve farklı mecralardan geçerek şairin yaşam paradigmasını belirlemiştir. İlk gençliğinin sosyalist idealleriyle başlayan şiir hayatı 71 Darbesi’nden sonra yeni bir mecraya evrilmiş ve Özel, sosyalist ideolojiden vazgeçerek İslami dünya görüşünü benimsemiştir. Bu çalışmada, Özel’in ideolojiden dine yönelişinin işaretlerini taşıyan 1971-74 arası şiirleri ele alınmış; özellikle imgeler ve metaforlar üzerinden şairin değişen paradigması yakalanmaya çalışılmıştır. Kötü Şiirler ile başlayan ve Amentü ile biten dokuz şiirde Özel’in şiir anlayışının değişmediği, onun kavrama dünyasını şekillendiren dinsel ifadelerin şiirlerine aşamalı bir biçimde sızdığı görülmektedir. Bu yönüyle İsmet Özel’in kavgacı ve hırçın tabiatından etkilenen şiiri, varoluşsal kaygılarının giderildiği dönemde de özgün kimliğinden taviz vermemiştir.
On Altıncı Asırda Yazılmış Ahirete Dair Bir Mesnevi: Şemsî Paşa’nın İ‘tikâd-nâmesi
On Altıncı Asırda Yazılmış Ahirete Dair Bir Mesnevi: Şemsî Paşa’nın İ‘tikâd-nâmesi
Yazar: Yılmaz, Kadri Hüsnü
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları, Vol. 18 No. 18, 2017
Anahtar kelimeler: mesnevi,dinî eser

İtikad-nâmeler iman ve imanın şartları, Allah ve Allah’ın zatî sıfatları, Kur’ân-ı Kerim, Hz. Muhammed, peygamberler, evliyalar, sahabeler, mukaddes kitaplar, melekler, dört halife, mezhepler ve dört büyük imam, kabir ve ölüm hâlleri, cennet ve cehennem, kaza ve kader, kıyamet alametleri gibi çeşitli konuları ele almaktadırlar. Söz konusu eserler bir yandan İslam’ın esaslarını öğretirken bir yandan da bu esaslara uyulduğu ya da uyulmadığı takdirde insanların karşılaşacağı iyi veya kötü sonuçlar da ortaya koymaktadır. Bu eserler medreselerde de ders kitabı olarak okutulmuştur. Tercüme yoluyla edebiyatımıza dahil olan bu eserlerin zamanla telif olarak da birçok örneği verilmiştir. Bu çalışmada incelenen Şemsî Paşa’nın İ’tikadnâmesi, beş bölümden oluşmaktadır. Mesnevi nazım şekliyle yazılan İ‘tikad-nâme 100 beyit tutarındadır. Eser temelde, kişinin öldükten sonra kabirdeki hâlinden; kıyamet gününden ve cennet veya cehenneme giren kişilerin karşılaşacakları durumlardan bahseder. Şemsî Paşa, şairliğinin de etkisiyle özellikle Münker ve Nekir melekleri ile Sırat Köprüsü’nden bahsederken yaptığı benzetme ve tasvirler sayesinde anlattığı konuların okuyucunun gözünde canlanmasını sağlar.

İtikad-nâmeler iman ve imanın şartları, Allah ve Allah’ın zatî sıfatları, Kur’ân-ı Kerim, Hz. Muhammed, peygamberler, evliyalar, sahabeler, mukaddes kitaplar, melekler, dört halife, mezhepler ve dört büyük imam, kabir ve ölüm hâlleri, cennet ve cehennem, kaza ve kader, kıyamet alametleri gibi çeşitli konuları ele almaktadırlar. Söz konusu eserler bir yandan İslam’ın esaslarını öğretirken bir yandan da bu esaslara uyulduğu ya da uyulmadığı takdirde insanların karşılaşacağı iyi veya kötü sonuçlar da ortaya koymaktadır. Bu eserler medreselerde de ders kitabı olarak okutulmuştur. Tercüme yoluyla edebiyatımıza dahil olan bu eserlerin zamanla telif olarak da birçok örneği verilmiştir. Bu çalışmada incelenen Şemsî Paşa’nın İ’tikadnâmesi, beş bölümden oluşmaktadır. Mesnevi nazım şekliyle yazılan İ‘tikad-nâme 100 beyit tutarındadır. Eser temelde, kişinin öldükten sonra kabirdeki hâlinden; kıyamet gününden ve cennet veya cehenneme giren kişilerin karşılaşacakları durumlardan bahseder. Şemsî Paşa, şairliğinin de etkisiyle özellikle Münker ve Nekir melekleri ile Sırat Köprüsü’nden bahsederken yaptığı benzetme ve tasvirler sayesinde anlattığı konuların okuyucunun gözünde canlanmasını sağlar.
Ulupamir-Kırgız Adlarındaki Ad Seçimi Farklılaşmaları (Ulupamir Mahallesi Örneği)
Ulupamir-Kırgız Adlarındaki Ad Seçimi Farklılaşmaları (Ulupamir Mahallesi Örneği)
Yazar: Şişman, Rabia Şenay
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları, Vol. 18 No. 18, 2018
Anahtar kelimeler: Ulupamir Mahallesi-Kırgız Türkleri,dil bilimi

Hızla gerçekleşen sosyal değişim ve gelişim karşısında ad verme geleneğinin idrak ettiği farklılaşmaları, kişi adları üzerinden takip etme gereği düşünülmüş ve Anadolu Türkçesiyle Ulupamir halkının bağlı olduğu Orta Asya Türk dilinin karşılıklı etkileşimleri sonrası yerel sözcüklerin içinde bulunduğu hâl ve anlam bilgisine ulaşma ihtiyacı doğrultusunda bir çalışma planlanmış; ses-anlam ile ilintili değişikliklerin yerinde tespiti için saha kaynaklı veriler öncelikli kılınmıştır. Ulupamir Kırgız Türkleri çerçevesinde planlanmış incelemenin amacı 1995-2015 yılları arasındaki topluluk kişi adları seçiminde âmil olan unsurları belirlemek şeklindedir. Düşünülen unsur tespiti işlevinin yanında kişi adlarında anlamdan bağımsız görülen düzensiz ses olaylarıyla ilgili bazı özellikler saptanmıştır. Bu saptamalara ait elde edilmiş bulgular çalışmanın alt basamaklarını oluşturacak bir düzenlemeyle ifade edilmiştir. Adlandırma geleneği üzerine kurulu bu araştırmada, alışkanlıklar kişi adı boyutunda ele alınmış ve dün ile bugünün farkını ortaya koymak amacıyla çalışma yapılandırılmıştır. Bulguların dille ilişkili disiplinlere olumlu veri katkısı sunacağı umulmaktadır. 

Hızla gerçekleşen sosyal değişim ve gelişim karşısında ad verme geleneğinin idrak ettiği farklılaşmaları, kişi adları üzerinden takip etme gereği düşünülmüş ve Anadolu Türkçesiyle Ulupamir halkının bağlı olduğu Orta Asya Türk dilinin karşılıklı etkileşimleri sonrası yerel sözcüklerin içinde bulunduğu hâl ve anlam bilgisine ulaşma ihtiyacı doğrultusunda bir çalışma planlanmış; ses-anlam ile ilintili değişikliklerin yerinde tespiti için saha kaynaklı veriler öncelikli kılınmıştır. Ulupamir Kırgız Türkleri çerçevesinde planlanmış incelemenin amacı 1995-2015 yılları arasındaki topluluk kişi adları seçiminde âmil olan unsurları belirlemek şeklindedir. Düşünülen unsur tespiti işlevinin yanında kişi adlarında anlamdan bağımsız görülen düzensiz ses olaylarıyla ilgili bazı özellikler saptanmıştır. Bu saptamalara ait elde edilmiş bulgular çalışmanın alt basamaklarını oluşturacak bir düzenlemeyle ifade edilmiştir. Adlandırma geleneği üzerine kurulu bu araştırmada, alışkanlıklar kişi adı boyutunda ele alınmış ve dün ile bugünün farkını ortaya koymak amacıyla çalışma yapılandırılmıştır. Bulguların dille ilişkili disiplinlere olumlu veri katkısı sunacağı umulmaktadır.