hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
AHLÂT-I ERBAA/HUMORAL PATOLOJİ TEORİSİ VE DİVAN ŞİİRİNDE HAKKÂNÎ ÖRNEĞİNDE İŞLENİŞİ
AHLÂT-I ERBAA/HUMORAL PATOLOJİ TEORİSİ VE DİVAN ŞİİRİNDE HAKKÂNÎ ÖRNEĞİNDE İŞLENİŞİ
Yazar: Koyuncu, Zeynep
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 10, 2019
Anahtar kelimeler: : Hakkânî,ahlât-ı erbaa,humoral patoloji

KlasikTürk edebiyatı hayalî ve soyut bir edebiyat gibi aksettirilmesinin aksine genişbir kültürel birikimi konu edinir. Divan şairleri sosyal konuların yanı sıra insanhayatını, dolayısı ile tıbbı da şiirlerinde işlerler. Şair ve münevver birmutasavvıf olan Hakkânî, mesnevisinde çeşitli bilim dallarına ait konularadeğinmiştir. Bu konulardan biri de tıp biliminde kökeni eski Mısır ve Çin’ekadar dayanan, ahlât-ı erbaa olarak bilinen ve Batı’da humoral patoloji olarakisimlendirilen dört sıvının insan bedenine ve mizacına etkilerini anlatıldığıbölümdür. Bilim tarihi, tıp ve felsefe, psikoloji hatta sanat  gibi farklı alanların malzemesi sayılabilecek ahlât-ıerbaa kuramına göre insan vücudunda bulunan dört sıvının dengesinin bozulmasısağlığın bozulması anlamına gelir. Bu dört sıvı kan, balgam, safra ve sevdadır.Ahlât-ı erbaanın kişinin mizacı üzerinde etkisi olduğu düşünülmektedir. Bu makaleahlât-ı erbaa ve şair Hakkânî örneğinde ahlât-ıerbaanın işlenişi ele alınacaktır.

KlasikTürk edebiyatı hayalî ve soyut bir edebiyat gibi aksettirilmesinin aksine genişbir kültürel birikimi konu edinir. Divan şairleri sosyal konuların yanı sıra insanhayatını, dolayısı ile tıbbı da şiirlerinde işlerler. Şair ve münevver birmutasavvıf olan Hakkânî, mesnevisinde çeşitli bilim dallarına ait konularadeğinmiştir. Bu konulardan biri de tıp biliminde kökeni eski Mısır ve Çin’ekadar dayanan, ahlât-ı erbaa olarak bilinen ve Batı’da humoral patoloji olarakisimlendirilen dört sıvının insan bedenine ve mizacına etkilerini anlatıldığıbölümdür. Bilim tarihi, tıp ve felsefe, psikoloji hatta sanat  gibi farklı alanların malzemesi sayılabilecek ahlât-ıerbaa kuramına göre insan vücudunda bulunan dört sıvının dengesinin bozulmasısağlığın bozulması anlamına gelir. Bu dört sıvı kan, balgam, safra ve sevdadır.Ahlât-ı erbaanın kişinin mizacı üzerinde etkisi olduğu düşünülmektedir. Bu makaleahlât-ı erbaa ve şair Hakkânî örneğinde ahlât-ıerbaanın işlenişi ele alınacaktır.
POSTMODERNİZM, İRONİ VE BİREY İLİŞKİSİNE TUTUNAMAYANLAR VE BENİM ADIM KIRMIZI ÜZERİNDEN KISA BİR BAKIŞ
POSTMODERNİZM, İRONİ VE BİREY İLİŞKİSİNE TUTUNAMAYANLAR VE BENİM ADIM KIRMIZI ÜZERİNDEN KISA BİR BAKIŞ
Yazar: Güzel, Ekrem
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 11, 2019
Anahtar kelimeler: Postmodernizm,postmodern özne,ironi,roman,anlatı

Bu makalenin amacıpostmodernistlerin ironiyle ne tür bir ilişki içinde olduklarını tartışmak veizah etmeye çalışmaktır. Bu bağlamda, postmodern anlatılarda, ironin iktidarkarşıtı bir araç olarak kullanıldığı ortaya konulmaya çalışmıştır. Bu iktidarkarşıtlığının hem genel anlamda iktidarı hem de yazarın iktidarını içerdiğininaltı çizilmiştir. İronin postmodern bireyler için bir kaçış alanı olduğunagöndermede bulunulmuştur. Özellikle postmodernistlerin ironi ve oyundan nekadar istifade ettiklerine vurgu yapılmıştır. Bu bağlamda da Oğuz Atay’ın Tutunamayanlarve Orhan Pamuk’un Benim Adım Kırmızı isimli metinlerinden örneklerverilmiştir. Böylece teorik bilgiler, örneklerle ortaya konmaya çalışılmıştır.

Bu makalenin amacıpostmodernistlerin ironiyle ne tür bir ilişki içinde olduklarını tartışmak veizah etmeye çalışmaktır. Bu bağlamda, postmodern anlatılarda, ironin iktidarkarşıtı bir araç olarak kullanıldığı ortaya konulmaya çalışmıştır. Bu iktidarkarşıtlığının hem genel anlamda iktidarı hem de yazarın iktidarını içerdiğininaltı çizilmiştir. İronin postmodern bireyler için bir kaçış alanı olduğunagöndermede bulunulmuştur. Özellikle postmodernistlerin ironi ve oyundan nekadar istifade ettiklerine vurgu yapılmıştır. Bu bağlamda da Oğuz Atay’ın Tutunamayanlarve Orhan Pamuk’un Benim Adım Kırmızı isimli metinlerinden örneklerverilmiştir. Böylece teorik bilgiler, örneklerle ortaya konmaya çalışılmıştır.
ÇAĞDAŞ BİR TASAVVUF ŞAİRİ ABDULLAH NACİ KIRIŞKA VE “GÖNÜLDEN İLHAMLAR” ADLI ESERİ
ÇAĞDAŞ BİR TASAVVUF ŞAİRİ ABDULLAH NACİ KIRIŞKA VE “GÖNÜLDEN İLHAMLAR” ADLI ESERİ
Yazar: Bağmancı, Fatih
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 10, 2019
Anahtar kelimeler: Şair Naci,Halk Şairi,Tasavvuf Edebiyatı,Gönülden İlhamlar

Tasavvufşairleri, şiir aracılığıyla İslamiyet’i halka anlatma gayesi gütmüşlerdir. Sanatyapma endişesi taşımayan bu gönül erlerinin şiirlerinde teknik kusurlarbulunmasına rağmen şiirleri insanlarca sevilmiş ve okunmuştur. Şiirlerindedinî, tasavvufi, ahlaki konuları işleyerek İslamiyet’i halka anlatan şairlerdenbiri de Abdullah Naci KIRIŞKA’dır. Kendi ifadesiyle, cüsse itibariyle küçükmana itibariyle büyük bir eser oluşturarak Türkiye’yi gezmiş olan Şair Naci’nin“Ölmemeğe çare mi var?”, “Derse Allah ben ne cevap vereyim?” gibi bazı şiirleriçok sayıda insan tarafından sevilerek okunmasına/dinlenmesine rağmen kendisihakkında bir satır bilgiye rastlamak mümkün değildir. Bu gönül erini ve eserinitanıtmak bu çalışmanın hedefidir.

Tasavvufşairleri, şiir aracılığıyla İslamiyet’i halka anlatma gayesi gütmüşlerdir. Sanatyapma endişesi taşımayan bu gönül erlerinin şiirlerinde teknik kusurlarbulunmasına rağmen şiirleri insanlarca sevilmiş ve okunmuştur. Şiirlerindedinî, tasavvufi, ahlaki konuları işleyerek İslamiyet’i halka anlatan şairlerdenbiri de Abdullah Naci KIRIŞKA’dır. Kendi ifadesiyle, cüsse itibariyle küçükmana itibariyle büyük bir eser oluşturarak Türkiye’yi gezmiş olan Şair Naci’nin“Ölmemeğe çare mi var?”, “Derse Allah ben ne cevap vereyim?” gibi bazı şiirleriçok sayıda insan tarafından sevilerek okunmasına/dinlenmesine rağmen kendisihakkında bir satır bilgiye rastlamak mümkün değildir. Bu gönül erini ve eserinitanıtmak bu çalışmanın hedefidir.
YOZGATLI İHSAN EFENDİ’NİN TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI SAHASINDAKİ FAALİYETLERİ
YOZGATLI İHSAN EFENDİ’NİN TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI SAHASINDAKİ FAALİYETLERİ
Yazar: Doğan Averbek, Güler
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 10, 2019
Anahtar kelimeler: Müderris İhsan Efendi,Mısır Milli Kütüphanesi,Ayn Şems Üniversitesi,Sultan Mahmud Medresesi

Yozgatlı Müderris İhsan Efendi’nin, belgelerleve fotoğraflarla zenginleştirilen ve desteklenen mufassal biyografisi, çokyakın bir geçmişte oğlu Prof.Dr. Ekmeleddin İhsanoğlu tarafından neşredildi. Eserinneşre hazırlanma sürecinde hasbelkader bizlerin de mütevazı dahli mevzubahisoldu. Çalışmalar esnasında belgeleri, hatıraları okudukça ve mahdumlarıbeyefendinin anlattıklarını dinledikçe İslâm âlimi olmanın ötesinde aynı zamandaTürk dili ve edebiyatına büyük ilgi duyan ve bu ilgisi ilk zamanlarda fahri, uzunsayılamayacak ancak son derece verimli geçirdiği hayatının son döneminde iseresmî hâl alan bir Türkoloji âlimi ile karşı karşıya olduğumuz anlaşıldı. Sözkonusu eserden sonra İhsan Efendi’nin hayatı pek çok yönüyle ele alınacak veüzerinde çok söz söylenecektir. Bunlardan biri de muhakkak surette İhsanEfendi’nin her ne kadar dindaş olsa da yabancı olan bir memlekette diline veedebiyatına yaptığı hizmetlerin müstakilen ele alınarak irdelenmesi olmalıdır. Buçalışmada Türk dili ve edebiyatındaki yetkinliğine vurgu yapılarak İhsanEfendi’nin Türkoloji sahasındaki katkılarına odaklanılacaktır.

Yozgatlı Müderris İhsan Efendi’nin, belgelerleve fotoğraflarla zenginleştirilen ve desteklenen mufassal biyografisi, çokyakın bir geçmişte oğlu Prof.Dr. Ekmeleddin İhsanoğlu tarafından neşredildi. Eserinneşre hazırlanma sürecinde hasbelkader bizlerin de mütevazı dahli mevzubahisoldu. Çalışmalar esnasında belgeleri, hatıraları okudukça ve mahdumlarıbeyefendinin anlattıklarını dinledikçe İslâm âlimi olmanın ötesinde aynı zamandaTürk dili ve edebiyatına büyük ilgi duyan ve bu ilgisi ilk zamanlarda fahri, uzunsayılamayacak ancak son derece verimli geçirdiği hayatının son döneminde iseresmî hâl alan bir Türkoloji âlimi ile karşı karşıya olduğumuz anlaşıldı. Sözkonusu eserden sonra İhsan Efendi’nin hayatı pek çok yönüyle ele alınacak veüzerinde çok söz söylenecektir. Bunlardan biri de muhakkak surette İhsanEfendi’nin her ne kadar dindaş olsa da yabancı olan bir memlekette diline veedebiyatına yaptığı hizmetlerin müstakilen ele alınarak irdelenmesi olmalıdır. Buçalışmada Türk dili ve edebiyatındaki yetkinliğine vurgu yapılarak İhsanEfendi’nin Türkoloji sahasındaki katkılarına odaklanılacaktır.
27 MAYIS DARBESİ’Nİ ANLATAN ROMANLARDA ÖĞRENCİ OLAYLARI
27 MAYIS DARBESİ’Nİ ANLATAN ROMANLARDA ÖĞRENCİ OLAYLARI
Yazar: Karabulut, Mustafa; Çetinkaya, Ferhat
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 10, 2019
Anahtar kelimeler: Türk romanı,27 Mayıs,darbe,öğrenci olayları,Demokrat Parti

Toplumsal yapınınbirçok yönlerinin anlaşılmasında roman türü önemli veriler sunar. Toplumunekonomik, siyasi ve soysal yönden değişimlerini kurmaca dünyasında işleyenroman, bu yönüyle diğer edebi türlerden farklıdır. Çünkü roman Türk toplumunungelişimine paralel bir şekilde gelişmiştir ve zaman zaman bir kitle iletişimaracı olarak kullanılmıştır. Toplumun Tanzimat döneminden bu yana geçirdiğisancılı süreçleri, dönemeçleri ve diğer pek çok olguyu kendi dünyasındatartışmakta, fikir öne sürmekte ve çözüm aramaktadır.  Türk siyasihayatın keskin dönemeçlerinden biri 27 Mayıs Darbesi’dir. Gerek darbesonrasında 1961 Anayasası’nın özgürlükçü atmosferi olsun, gerekse dönemin romananlayışından kaynaklı olsun romancılar birçok konuya açılmış ve politika ileideoloji hiç olmadığı kadar romana sirayet etmiştir. 27 Mayıs’ı konu edinenromanların hemen hepsinde, açık ya da örtük bir şekilde olaylar belli ideolojikbakış açısıyla ele alınmıştır. Romanlardaki dönemin öğrenci olayları da yazarındüşün dünyasına göre şekillenmiştir. Öğrenci olayları bazı romanlarda döneminiktidar partisine karşı bir isyan, bir ayaklanma şeklinde ele alınırken bazıromanlarda muhalif unsurların iktidar partisine karşı yapmış olduğu bir oyunolarak işlenmiştir. Bu çalışmayla dönemin öğrenci olaylarının Türk romanındanasıl işlendiği değerlendirilecektir.

Toplumsal yapınınbirçok yönlerinin anlaşılmasında roman türü önemli veriler sunar. Toplumunekonomik, siyasi ve soysal yönden değişimlerini kurmaca dünyasında işleyenroman, bu yönüyle diğer edebi türlerden farklıdır. Çünkü roman Türk toplumunungelişimine paralel bir şekilde gelişmiştir ve zaman zaman bir kitle iletişimaracı olarak kullanılmıştır. Toplumun Tanzimat döneminden bu yana geçirdiğisancılı süreçleri, dönemeçleri ve diğer pek çok olguyu kendi dünyasındatartışmakta, fikir öne sürmekte ve çözüm aramaktadır.  Türk siyasihayatın keskin dönemeçlerinden biri 27 Mayıs Darbesi’dir. Gerek darbesonrasında 1961 Anayasası’nın özgürlükçü atmosferi olsun, gerekse dönemin romananlayışından kaynaklı olsun romancılar birçok konuya açılmış ve politika ileideoloji hiç olmadığı kadar romana sirayet etmiştir. 27 Mayıs’ı konu edinenromanların hemen hepsinde, açık ya da örtük bir şekilde olaylar belli ideolojikbakış açısıyla ele alınmıştır. Romanlardaki dönemin öğrenci olayları da yazarındüşün dünyasına göre şekillenmiştir. Öğrenci olayları bazı romanlarda döneminiktidar partisine karşı bir isyan, bir ayaklanma şeklinde ele alınırken bazıromanlarda muhalif unsurların iktidar partisine karşı yapmış olduğu bir oyunolarak işlenmiştir. Bu çalışmayla dönemin öğrenci olaylarının Türk romanındanasıl işlendiği değerlendirilecektir.
İKTİBAS SANATI VE MAZMÛN
İKTİBAS SANATI VE MAZMÛN
Yazar: Nalçacıgil Çopur, Emel
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 10, 2019
Anahtar kelimeler: Klasik Türk edebiyatı,edebî sanatlar,iktibas sanatı,telmih,tenâsüb

Son derece manaderinliğine sahip olan klasik edebiyatımız aynı zamanda ilmîdir. Kur’an vehadislerle beslenen, birer bilgin olan şairlerimiz iç dünyalarında ulaştıklarıdoğrularını dönemin kültürüyle de yoğurarak şiirlerinde ifade etmişlerdir. Hz.Peygamber’in sünneti doğrultusunda sözü gerçek kaynağından alıp anlamıkuvvetlendirme, delillerle halkı iyiliğe yöneltme arzusu iktibas sanatınınşiirimizde ziyadesiyle kullanılmasına sebep olmuştur. Nitekim iktibas şairinsözü güzelleştirmek, söze delil getirmek amacıyla ayet ve hadisleri bütünolarak ya da bunlardan parçalar alarak orijinal lafızlarıyla veya anlamlarıylaalıntılanmasına denilir. Böylece iktibas bütünlük açısından tam, nâkıs; dilaçısından lafzen, mânen olmak üzere dörde ayrılır. Bunun ötesinde şairinorijinal kelime veya anlam olarak işaret ettiği herhangi bir unsura yaptığıhatırlatma telmih sanatıdır. Telmihe dayalı anlam çağrışımları olan beyitlerdekapalı istiareler bulunduğu takdirde mazmunlara ulaşılır. Ayrıca telmihten dahafazla anlam bakımından birbiriyle ilişkili kelimelerin metinde belirli bir sıragözetilmeksizin zikredilmesi sonucu tenâsüb sanatı çerçevesinde de şiirderesmedilmek istenen şablon; mazmûn olarak karşımıza çıkmaktadır.

Son derece manaderinliğine sahip olan klasik edebiyatımız aynı zamanda ilmîdir. Kur’an vehadislerle beslenen, birer bilgin olan şairlerimiz iç dünyalarında ulaştıklarıdoğrularını dönemin kültürüyle de yoğurarak şiirlerinde ifade etmişlerdir. Hz.Peygamber’in sünneti doğrultusunda sözü gerçek kaynağından alıp anlamıkuvvetlendirme, delillerle halkı iyiliğe yöneltme arzusu iktibas sanatınınşiirimizde ziyadesiyle kullanılmasına sebep olmuştur. Nitekim iktibas şairinsözü güzelleştirmek, söze delil getirmek amacıyla ayet ve hadisleri bütünolarak ya da bunlardan parçalar alarak orijinal lafızlarıyla veya anlamlarıylaalıntılanmasına denilir. Böylece iktibas bütünlük açısından tam, nâkıs; dilaçısından lafzen, mânen olmak üzere dörde ayrılır. Bunun ötesinde şairinorijinal kelime veya anlam olarak işaret ettiği herhangi bir unsura yaptığıhatırlatma telmih sanatıdır. Telmihe dayalı anlam çağrışımları olan beyitlerdekapalı istiareler bulunduğu takdirde mazmunlara ulaşılır. Ayrıca telmihten dahafazla anlam bakımından birbiriyle ilişkili kelimelerin metinde belirli bir sıragözetilmeksizin zikredilmesi sonucu tenâsüb sanatı çerçevesinde de şiirderesmedilmek istenen şablon; mazmûn olarak karşımıza çıkmaktadır.
TÜRK MASAL ARAŞTIRMACILIĞINDA YÜZ YILLIK BİR MUAMMA: BİR “HANIM” OLDUĞU SANILAN “K. D.” MÜSTEAR ADI KİME AİTTİR?
TÜRK MASAL ARAŞTIRMACILIĞINDA YÜZ YILLIK BİR MUAMMA: BİR “HANIM” OLDUĞU SANILAN “K. D.” MÜSTEAR ADI KİME AİTTİR?
Yazar: Kayaokay, İlyas
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 10, 2019
Anahtar kelimeler: K. D. Hanım,Hüseyin Kâmî,Kâşif Dehrî,Ziya Gökalp,Masal,Halk Bilimi

Türk halk edebiyatı sahasının önemliaraştırma alanlarından biri olan masallarla ilgili ilk bilinçli ve ciddîçalışmalar 20. asrın ilk çeyreğinde başlamıştır. Türkçülük akımının tesiriylesadece derleme faaliyetleriyle sınırlı kalan masal çalışmalarının ilk ürünü;“K. D.” müstear ismiyle 1328’da Mahmud Beg Matbaası’nda basılan Türk Masalları adlı kitaptır. İçerisinde13 masal bulunan 317 sayfalık bu eser, ilk olarak 1991 yılında İbrahimArslanoğlu tarafından ve 2006 yılında da Erol Ülgen tarafından yeni harflereaktarılmıştır. Özellikle Arslanoğlu’nun çalışması, masal konusunda yapılan pekçok akademik araştırmada kaynak olarak kullanılmıştır. Her iki çalışmanın da entemel eksikliği; “K. D.” müstear adının araştırılmamış olmasıdır. Masalaraştırmaları açısından böyle önemli bir eserin müellifinin bugüne kadar tespitedilememiş olması, bilgi yetersizliğinden değil yanlış yönlendirmelerdendolayıdır. Bu çalışmada; yüzyılı aşkın bir süredir irdelenmeyen, çözülmeyen bir muammanınbazı deliller ışığında izahı yapılmış ve “K. D. Hanım” diye bilinen müellifinaslında kim olduğu ortaya çıkarılmıştır. Buna göre; K. D. müstear adıyla Türk Masalları ve daha pek çok eservermiş sanatkâr, “Kâşif Dehrî” rumuzunu kullanan meşhur Dagıstanlı Hüseyin KâmîBey’den başkası değildir.

Türk halk edebiyatı sahasının önemliaraştırma alanlarından biri olan masallarla ilgili ilk bilinçli ve ciddîçalışmalar 20. asrın ilk çeyreğinde başlamıştır. Türkçülük akımının tesiriylesadece derleme faaliyetleriyle sınırlı kalan masal çalışmalarının ilk ürünü;“K. D.” müstear ismiyle 1328’da Mahmud Beg Matbaası’nda basılan Türk Masalları adlı kitaptır. İçerisinde13 masal bulunan 317 sayfalık bu eser, ilk olarak 1991 yılında İbrahimArslanoğlu tarafından ve 2006 yılında da Erol Ülgen tarafından yeni harflereaktarılmıştır. Özellikle Arslanoğlu’nun çalışması, masal konusunda yapılan pekçok akademik araştırmada kaynak olarak kullanılmıştır. Her iki çalışmanın da entemel eksikliği; “K. D.” müstear adının araştırılmamış olmasıdır. Masalaraştırmaları açısından böyle önemli bir eserin müellifinin bugüne kadar tespitedilememiş olması, bilgi yetersizliğinden değil yanlış yönlendirmelerdendolayıdır. Bu çalışmada; yüzyılı aşkın bir süredir irdelenmeyen, çözülmeyen bir muammanınbazı deliller ışığında izahı yapılmış ve “K. D. Hanım” diye bilinen müellifinaslında kim olduğu ortaya çıkarılmıştır. Buna göre; K. D. müstear adıyla Türk Masalları ve daha pek çok eservermiş sanatkâr, “Kâşif Dehrî” rumuzunu kullanan meşhur Dagıstanlı Hüseyin KâmîBey’den başkası değildir.
CÂBÎZÂDE HALÎL FÂ’İZ EFENDİ’NİN RÂMÎ MEHMED PAŞA’YA SUNDUĞU BAHÂRİYYE’Sİ
CÂBÎZÂDE HALÎL FÂ’İZ EFENDİ’NİN RÂMÎ MEHMED PAŞA’YA SUNDUĞU BAHÂRİYYE’Sİ
Yazar: Yörür, Ali
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 10, 2019
Anahtar kelimeler: Câbîzâde Halîl Fâ’iz Efendi,Bahâriyye,Klasik Türk Edebiyatı

Klasik Türk edebiyatında tabiat ve çevreoldukça önemli bir yer tutar. Bahar ise en çok rağbet gören mevsimdir. Baharıkonu edinen manzumelere bahâriyye adı verilmektedir. Baharın gelişi, güzelliğive insanları etkilemesi şairler tarafından zengin hayaller ve benzetmelerletasvir edilmiştir. Bahâriyye türünde şiir yazan şairlerden biri de 18. yüzyılşairlerinden olan Câbîzâde Halîl Fâ’iz Efendi’dir. Çalışmamıza konu olan eser,Câbîzâde Halîl Fâ’iz Efendi’nin kaside nazım biçimi ile yazdığıBahâriyye’sidir. Bahâriyye, 53 beyitten oluşmaktadır ve şairin Divançe’sininiçerisinde bulunmaktadır. Divançe’nin bilinen tek nüshası vardır ve söz konusunüsha, Ankara Milli KütüphaneYazmalar Koleksiyonu 06 Mil Yz FB 509 numarada kayıtlıdır.Bu makalede bahâriyye türü ve Câbîzâde HalîlFâ’iz Efendi hakkında bilgi verildikten sonra onun Râmî Mehmed Paşa’ya sunduğuBahâriyye’sinin transkripsiyonlu metni verilip incelemesi yapılmıştır.

Klasik Türk edebiyatında tabiat ve çevreoldukça önemli bir yer tutar. Bahar ise en çok rağbet gören mevsimdir. Baharıkonu edinen manzumelere bahâriyye adı verilmektedir. Baharın gelişi, güzelliğive insanları etkilemesi şairler tarafından zengin hayaller ve benzetmelerletasvir edilmiştir. Bahâriyye türünde şiir yazan şairlerden biri de 18. yüzyılşairlerinden olan Câbîzâde Halîl Fâ’iz Efendi’dir. Çalışmamıza konu olan eser,Câbîzâde Halîl Fâ’iz Efendi’nin kaside nazım biçimi ile yazdığıBahâriyye’sidir. Bahâriyye, 53 beyitten oluşmaktadır ve şairin Divançe’sininiçerisinde bulunmaktadır. Divançe’nin bilinen tek nüshası vardır ve söz konusunüsha, Ankara Milli KütüphaneYazmalar Koleksiyonu 06 Mil Yz FB 509 numarada kayıtlıdır.Bu makalede bahâriyye türü ve Câbîzâde HalîlFâ’iz Efendi hakkında bilgi verildikten sonra onun Râmî Mehmed Paşa’ya sunduğuBahâriyye’sinin transkripsiyonlu metni verilip incelemesi yapılmıştır.
KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE DUHÂN
KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE DUHÂN
Yazar: Kılıçarslan, Orhan
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 11, 2019
Anahtar kelimeler: Duhân,tütün,duman,âh,klasik Türk edebiyatı

Manzum metinlerde yer alan kelime,kavram ve terkiplerin temel anlamları yanında bağlam içerisinde kazandıklarıanlamları da vardır. Nazma çekilmiş sözün belagat kaidelerine uygun öz birbiçimde işlenmesi, edebi gelenek içerisinde bir mazmunlar ve mefhumlaredebiyatının oluşmasına zemin hazırlamıştır. Kaideleri, gelenek içerisindeverilen örneklerle başlangıcından itibaren belirlenen klasik Türk edebiyatımahsullerinin, özellikle dilin işlevselliği açısından incelendiğinde geniş birmüktesebatı olduğu görülmektedir. Kavram çalışmalarına ilişkin verilenincelemeler ile Türkçenin tarihi dönemleri içerisinde şairler elinde zengin biranlam çerçevesi kazanmış olan yapıların izahı net bir biçimde ortayakonulabilmektedir. Bu çalışmada klasik Türkedebiyatının temel tiplerinden olan âşık ile ilişkisi metinlerde sıkçakarşımıza çıkan “âh” paralelinde “duhân” kavramının kullanımlarınıngösterilmesi amaçlanmıştır. Çoğunlukla âşığın âhı üzerindeki söyleyişlerdekullanılan duhân ve dûd kavramları, edebi metinlerde -anlam ilgilerindenhareketle- pek çok bağlamda kullanılmıştır. Bu edebiyatın temel tiplerindenolan âşık ile ilgili bir unsur olması özelinde yapılan incelemede duhânkavramının diğer kullanımları gösterilmeye çalışılmış; duhânın benzetme, mecazve hayal dünyası klişeleşmiş bir kabulle ele alınan klasik Türk edebiyatınınmanzum metinlerinden hareketle yorumu yapılmıştır.

Manzum metinlerde yer alan kelime,kavram ve terkiplerin temel anlamları yanında bağlam içerisinde kazandıklarıanlamları da vardır. Nazma çekilmiş sözün belagat kaidelerine uygun öz birbiçimde işlenmesi, edebi gelenek içerisinde bir mazmunlar ve mefhumlaredebiyatının oluşmasına zemin hazırlamıştır. Kaideleri, gelenek içerisindeverilen örneklerle başlangıcından itibaren belirlenen klasik Türk edebiyatımahsullerinin, özellikle dilin işlevselliği açısından incelendiğinde geniş birmüktesebatı olduğu görülmektedir. Kavram çalışmalarına ilişkin verilenincelemeler ile Türkçenin tarihi dönemleri içerisinde şairler elinde zengin biranlam çerçevesi kazanmış olan yapıların izahı net bir biçimde ortayakonulabilmektedir. Bu çalışmada klasik Türkedebiyatının temel tiplerinden olan âşık ile ilişkisi metinlerde sıkçakarşımıza çıkan “âh” paralelinde “duhân” kavramının kullanımlarınıngösterilmesi amaçlanmıştır. Çoğunlukla âşığın âhı üzerindeki söyleyişlerdekullanılan duhân ve dûd kavramları, edebi metinlerde -anlam ilgilerindenhareketle- pek çok bağlamda kullanılmıştır. Bu edebiyatın temel tiplerindenolan âşık ile ilgili bir unsur olması özelinde yapılan incelemede duhânkavramının diğer kullanımları gösterilmeye çalışılmış; duhânın benzetme, mecazve hayal dünyası klişeleşmiş bir kabulle ele alınan klasik Türk edebiyatınınmanzum metinlerinden hareketle yorumu yapılmıştır.
AZMÎ-ZÂDE HÂLETÎ, NEF’Î VE ZİYA PAŞA ÖRNEKLEMİNDE ŞAİRLERİN HİCVETMEDE KULLANDIĞI YÖNTEMLER
AZMÎ-ZÂDE HÂLETÎ, NEF’Î VE ZİYA PAŞA ÖRNEKLEMİNDE ŞAİRLERİN HİCVETMEDE KULLANDIĞI YÖNTEMLER
Yazar: Yaşa, Tuğçe
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 10, 2019
Anahtar kelimeler: Azmî-zâde Hâletî,Nef’î,Ziya Paşa,hiciv,hezl

Biriyle şiiryoluyla alay etme, onu gülünç hâle getirme, yerme mânâsına gelen hicvin amacı,toplumdaki aksak yönlere dikkat çekmek ve onların düzeltilmesini sağlamaktır. Buamaçla kaleme alınan hiciv tarzı eserlerde şairler yergide bulunurken tahkir,hayvanlara benzetme, abartılı övgü gibi bazı yöntemlerden istifade etmiştir. Araştırmacılarındaha önce ortaya koyduğu bu yöntemlere ek olarak makalede “mukayese, çarpıtma,çağrışım, şaka ve alay” da hicvetmede bir yöntem olarak değerlendirilmiştir. Buçalışmada Klâsik Türk şiirinin hiciv üstâdı olarak kabul edilen Nef’î, onuetkileyen ve hazırlayıcısı olan Azmî-zâde Hâletî ve hicvin üslûbuna birfarklılık kazandıran Ziya Paşa örnekleminde Klâsik Türk şiirinde şairlerinneyi, kimi, nasıl, ne yolla hicvettiği gözler önüne serilecektir.

Biriyle şiiryoluyla alay etme, onu gülünç hâle getirme, yerme mânâsına gelen hicvin amacı,toplumdaki aksak yönlere dikkat çekmek ve onların düzeltilmesini sağlamaktır. Buamaçla kaleme alınan hiciv tarzı eserlerde şairler yergide bulunurken tahkir,hayvanlara benzetme, abartılı övgü gibi bazı yöntemlerden istifade etmiştir. Araştırmacılarındaha önce ortaya koyduğu bu yöntemlere ek olarak makalede “mukayese, çarpıtma,çağrışım, şaka ve alay” da hicvetmede bir yöntem olarak değerlendirilmiştir. Buçalışmada Klâsik Türk şiirinin hiciv üstâdı olarak kabul edilen Nef’î, onuetkileyen ve hazırlayıcısı olan Azmî-zâde Hâletî ve hicvin üslûbuna birfarklılık kazandıran Ziya Paşa örnekleminde Klâsik Türk şiirinde şairlerinneyi, kimi, nasıl, ne yolla hicvettiği gözler önüne serilecektir.