hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
OSMANLI DÖNEMİNDE MISIR’DA YAŞAMIŞ DİVAN ŞAİRLERİ
OSMANLI DÖNEMİNDE MISIR’DA YAŞAMIŞ DİVAN ŞAİRLERİ
Yazar: Oğraş, Rıza
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: Mısır, Divan şairi, Türk edebiyatı, Osmanlı

Göç kültürünün her alanda olduğu gibi Divan şairleri arasında da önemli bir yeri vardır. Bazen isteyerek ve bazen istemeyerek şairler yaşadıkları bölgeden ayrılmış ve başka mekânlarda hayatlarını devam ettirmişlerdir. Mısır’a göç eden Divan şairlerinin büyük bir kısmının memuriyet görevi, tayin, davet edilme, seyahat ve şairliğini duyurma hevesi gibi sebeplerle göç ettikleri görülmektedir. Tezkireler ve diğer kaynaklardan taranan 3700 şairin biyografilerinden hareketle yapılan tespitlerde 9 şairin Mısır’da doğduğu, 65 şairin Mısır’da öldüğü, 29 şairin Mısır’da eğitim gördüğü, 188 şairin Mısır’da resmî görev için bulunduğu anlaşılmaktadır. Mısır’da kültür ve sanat faaliyetlerinin sürdürülmesinde rol oynayan edebî mahfillerin oluşmasında, Mısır’da yaşamış Divan şairlerinin önemli bir payı vardır. Tespit edilen şairlerin yaşadıkları yıllar, meslekî konumları, dünya görüşleri, sanat anlayışları, yazdıkları eserler ve göç etme sebepleri gibi değişkenler gözönünde bulundurularak Mısır’ın Türk edebiyatı içerisindeki yeri, etkisi ve önemi ortaya konmaya çalışılmıştır.

Göç kültürünün her alanda olduğu gibi Divan şairleri arasında da önemli bir yeri vardır. Bazen isteyerek ve bazen istemeyerek şairler yaşadıkları bölgeden ayrılmış ve başka mekânlarda hayatlarını devam ettirmişlerdir. Mısır’a göç eden Divan şairlerinin büyük bir kısmının memuriyet görevi, tayin, davet edilme, seyahat ve şairliğini duyurma hevesi gibi sebeplerle göç ettikleri görülmektedir. Tezkireler ve diğer kaynaklardan taranan 3700 şairin biyografilerinden hareketle yapılan tespitlerde 9 şairin Mısır’da doğduğu, 65 şairin Mısır’da öldüğü, 29 şairin Mısır’da eğitim gördüğü, 188 şairin Mısır’da resmî görev için bulunduğu anlaşılmaktadır. Mısır’da kültür ve sanat faaliyetlerinin sürdürülmesinde rol oynayan edebî mahfillerin oluşmasında, Mısır’da yaşamış Divan şairlerinin önemli bir payı vardır. Tespit edilen şairlerin yaşadıkları yıllar, meslekî konumları, dünya görüşleri, sanat anlayışları, yazdıkları eserler ve göç etme sebepleri gibi değişkenler gözönünde bulundurularak Mısır’ın Türk edebiyatı içerisindeki yeri, etkisi ve önemi ortaya konmaya çalışılmıştır.
12 HAYVANLI TÜRK TAKVİMİ -ZAMANA VE İNSANA HÜKMETMEK-
12 HAYVANLI TÜRK TAKVİMİ -ZAMANA VE İNSANA HÜKMETMEK-
Yazar: Biray, Nergis
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: Takvim, 12 Hayvanlı Türk Takvimi, Bazı Rivayetler, insan karakterini belirleme özelliği

Takvimler, zamanı sistemli hale getirirler. Zamanı ölçme işi, daha çok gökteki olaylar ve gök cisimleri ile ilgilidir. Türkler de zamanı belirlemek için kendilerine has, 12 hayvanlı bir takvim geliştirmişlerdir. Burada her yıla –toplam 12- bir hayvan adı verilmiş ve her 12 yıllık dönem için “müçe, müçö, müşel, müçöl” terimleri kullanılmıştır. Yıl sayımına Türkmelerde “yıl övürmek”; Kazak ve Kırgızlarda “jıl qayıruw”,, “cıl sürüü” denilir. Türkler, gözlemlerine dayanarak hem her yıl hakkında hem de bu yılların insan karakterini etkilemesiyle ilgili bilgi vermişlerdir. Yazıda daha çok her yıla göre insan karakterini belirleyen özelliklerden bahsedilecektir.

Takvimler, zamanı sistemli hale getirirler. Zamanı ölçme işi, daha çok gökteki olaylar ve gök cisimleri ile ilgilidir. Türkler de zamanı belirlemek için kendilerine has, 12 hayvanlı bir takvim geliştirmişlerdir. Burada her yıla –toplam 12- bir hayvan adı verilmiş ve her 12 yıllık dönem için “müçe, müçö, müşel, müçöl” terimleri kullanılmıştır. Yıl sayımına Türkmelerde “yıl övürmek”; Kazak ve Kırgızlarda “jıl qayıruw”,, “cıl sürüü” denilir. Türkler, gözlemlerine dayanarak hem her yıl hakkında hem de bu yılların insan karakterini etkilemesiyle ilgili bilgi vermişlerdir. Yazıda daha çok her yıla göre insan karakterini belirleyen özelliklerden bahsedilecektir.
ANADOLU SAHASI MESNEVİLERİNDE MİRAÇ MEVZUU
ANADOLU SAHASI MESNEVİLERİNDE MİRAÇ MEVZUU
Yazar: Esir, Hasan Ali
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: Kur’ân-ı Kerîm’de miraç, hadislerde miraç, Türk edebiyatında miraç, mesnevîlerde miraç, Anadolu sahası mesnevîleri, miraç bölümü

Bu makalede XIV ve XIX. yüzyıllar arasında Anadolu sahasında yazılan 19 mesnevî üzerinde miraç konusu araştırıldı. Çalışmanın giriş bölümünde miraç kelimesinin anlamı üzerinde duruldu, miracın gerçekleşme zamanı ve şekli anlatıldı. Sonra Kur’ân-ı Kerîm’de ve hadislerde yer alan miraçla ilgili bilgilere yer verildi; Arap, Fars ve Türk edebiyatlarında miraç konusunun işlenişi anlatıldı ve bu konuda yazılan eserlerden bahsedildi. Ayrıca Anadolu sahası mesnevîlerinde miraç bölümlerinin şekil ve içerikleri hakkında bilgiler verildi, miraç motifleri anlatıldı. Makalenin sonunda bütün bu çalışmalar değerlendirme ve sonuçla özetlendi.

Bu makalede XIV ve XIX. yüzyıllar arasında Anadolu sahasında yazılan 19 mesnevî üzerinde miraç konusu araştırıldı. Çalışmanın giriş bölümünde miraç kelimesinin anlamı üzerinde duruldu, miracın gerçekleşme zamanı ve şekli anlatıldı. Sonra Kur’ân-ı Kerîm’de ve hadislerde yer alan miraçla ilgili bilgilere yer verildi; Arap, Fars ve Türk edebiyatlarında miraç konusunun işlenişi anlatıldı ve bu konuda yazılan eserlerden bahsedildi. Ayrıca Anadolu sahası mesnevîlerinde miraç bölümlerinin şekil ve içerikleri hakkında bilgiler verildi, miraç motifleri anlatıldı. Makalenin sonunda bütün bu çalışmalar değerlendirme ve sonuçla özetlendi.
MAZLÛM-ZÂDE MEHMED MEMDÛH PAŞA’NIN POETİKASINA DAİR / On The Poetics of Mazlûm-zâde Mehmed Memdûh Pasha
MAZLÛM-ZÂDE MEHMED MEMDÛH PAŞA’NIN POETİKASINA DAİR / On The Poetics of Mazlûm-zâde Mehmed Memdûh Pasha
Yazar: Çakır, Müjgan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: Mazlûm-zâde Mehmed Memdûh Paşa, poetika, mukaddime

ÖZBu makalede, Encümen-i Şuar&acirc;&rsquo;dan Mazl&ucirc;m-z&acirc;de Mehmed Memd&ucirc;h Paşa&rsquo;nın üç eseri incelenerek şiire ve şaire bakış tarzı hakkında sonuçlar çıkarılmaya çalışılmıştır. Şairin Berg-i Sebz, Eser-i Memd&ucirc;h ve D&icirc;v&acirc;n-ı Eş&lsquo;&acirc;r isimli eserleri bu bakımdan irdelenmiştir. Memd&ucirc;h ve F&acirc;&rsquo;ik mahlasıyla şiirler söyleyen Paşa&rsquo;nın özellikle d&icirc;v&acirc;nının mukaddimesinde poetikasına dair görüşlerinin yer aldığı tespit edilmiş, bu yüzden mukaddimenin tam metni Latin alfabesine aktarılmıştır.Anahtar Kelimeler; Mazl&ucirc;m-z&acirc;de Mehmed Memd&ucirc;h Paşa, poetika, mukaddime. ABSTRACTIn this article, three works of Mazl&ucirc;m-z&acirc;de Mehmed Memd&ucirc;h Paşa from Encümen-i Şuar&acirc; were studied and it is tried to make inferences about his attitute towards poetry and poets. The works named as Berg-i Sebz, Eser-i Memd&ucirc;h and D&icirc;v&acirc;n-ı Eş&lsquo;&acirc;r were examined in this direction. It is determined that poet who writes his poems with the pen name Memd&ucirc;h and F&acirc;&rsquo;ik gives place to his main opinions about his poetry conception mainly in the preface of his divan so the whole preface text is translated into Latin Alphabet.Keywords; Mazl&ucirc;m-z&acirc;de Mehmed Memd&ucirc;h Paşa, poetic, preface.

ÖZBu makalede, Encümen-i Şuar&acirc;&rsquo;dan Mazl&ucirc;m-z&acirc;de Mehmed Memd&ucirc;h Paşa&rsquo;nın üç eseri incelenerek şiire ve şaire bakış tarzı hakkında sonuçlar çıkarılmaya çalışılmıştır. Şairin Berg-i Sebz, Eser-i Memd&ucirc;h ve D&icirc;v&acirc;n-ı Eş&lsquo;&acirc;r isimli eserleri bu bakımdan irdelenmiştir. Memd&ucirc;h ve F&acirc;&rsquo;ik mahlasıyla şiirler söyleyen Paşa&rsquo;nın özellikle d&icirc;v&acirc;nının mukaddimesinde poetikasına dair görüşlerinin yer aldığı tespit edilmiş, bu yüzden mukaddimenin tam metni Latin alfabesine aktarılmıştır.Anahtar Kelimeler; Mazl&ucirc;m-z&acirc;de Mehmed Memd&ucirc;h Paşa, poetika, mukaddime. ABSTRACTIn this article, three works of Mazl&ucirc;m-z&acirc;de Mehmed Memd&ucirc;h Paşa from Encümen-i Şuar&acirc; were studied and it is tried to make inferences about his attitute towards poetry and poets. The works named as Berg-i Sebz, Eser-i Memd&ucirc;h and D&icirc;v&acirc;n-ı Eş&lsquo;&acirc;r were examined in this direction. It is determined that poet who writes his poems with the pen name Memd&ucirc;h and F&acirc;&rsquo;ik gives place to his main opinions about his poetry conception mainly in the preface of his divan so the whole preface text is translated into Latin Alphabet.Keywords; Mazl&ucirc;m-z&acirc;de Mehmed Memd&ucirc;h Paşa, poetic, preface.
NEY’İN ÖYKÜSÜ VE DÎVÂN ŞİİRİNDE İŞLENİŞİ
NEY’İN ÖYKÜSÜ VE DÎVÂN ŞİİRİNDE İŞLENİŞİ
Yazar: Zavotçu, Gencay
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: Mevlânâ, Mesnevî, ney, ayrılık, feryâd

Mesnevî’nin en ünlü kısmı, Ney’in öyküsüne ayrılan ilk on sekiz beytidir. Mevlânâ’nın bu öyküyü nereden aldığı, öyküyü yazmasına neyin sebep olduğu hakkında Mesnevî’de bir açıklama mevcut değildir. Öykünün kaynağı hakkında araştırmacılar tarafından bazı görüşler ileri sürülmüşse de konu araştırılmaya muhtaç gözükmektedir. Mesnevî veya diğer eserlerinde bir bilgi veya ipucu olmayışı öykünün evveliyatı olmadığı şeklinde anlaşılmamalıdır. Ney’in öyküsü Mesnevî ile sınırlı kalmamış, Mevlânâ’dan sonra dîvân şairleri neyin öyküsüne atıfta bulunmuş, onun öyküsüne şiir ve beyitlerinde atıfta bulunmuşlardır. Neyin bu şiirlerde vurgulanan özellikleri: vatanından ve yakınlarından ayrılışı, garipliği, feryâdı, sesinin yanıklığı ve etkileyiciliğidir.

Mesnevî’nin en ünlü kısmı, Ney’in öyküsüne ayrılan ilk on sekiz beytidir. Mevlânâ’nın bu öyküyü nereden aldığı, öyküyü yazmasına neyin sebep olduğu hakkında Mesnevî’de bir açıklama mevcut değildir. Öykünün kaynağı hakkında araştırmacılar tarafından bazı görüşler ileri sürülmüşse de konu araştırılmaya muhtaç gözükmektedir. Mesnevî veya diğer eserlerinde bir bilgi veya ipucu olmayışı öykünün evveliyatı olmadığı şeklinde anlaşılmamalıdır. Ney’in öyküsü Mesnevî ile sınırlı kalmamış, Mevlânâ’dan sonra dîvân şairleri neyin öyküsüne atıfta bulunmuş, onun öyküsüne şiir ve beyitlerinde atıfta bulunmuşlardır. Neyin bu şiirlerde vurgulanan özellikleri: vatanından ve yakınlarından ayrılışı, garipliği, feryâdı, sesinin yanıklığı ve etkileyiciliğidir.
EDEBÎ DİLEKÇE OLARAK KASİDELER / Eulogy as a Literary Petition
EDEBÎ DİLEKÇE OLARAK KASİDELER / Eulogy as a Literary Petition
Yazar: Erkul, Rasih
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: Kaside, övgü, edebî dilekçe

ÖZDivanlarda önemli yer tutan kasidelerin, başlangıçtaki &ldquo;medh şiiri&rdquo; olma niteliği, zaman içerisinde değişir. Kaside yazılanların, şairle olan yakın ilişkilerine, şairlerin bu yakınlıktan doğan rahatlıkları eklenince bazı şik&acirc;yet ve isteklerin de dile getirildiği görülür. Bu yazıda edeb&icirc; dilekçe nitelikli kaside örnekleri verilerek, bu durumun değerlendirmesi yapılacaktır.Anahtar Sözcükler: Kaside, övgü, edeb&icirc; dilekçe ABSTRACTThe quality of eulogy which takes importent place in divans and is knownas praise poems at the beginning charges in the course of time. The close relotronship between the people who confort which and the confort which from this relotronshipis seened to be told in their some cokplaints and desires. İn this chapter this condition will beevoluated by givingexamples of eulogy having the quality of literary petition.Keywords: Eulogy, praise, literary petition

ÖZDivanlarda önemli yer tutan kasidelerin, başlangıçtaki &ldquo;medh şiiri&rdquo; olma niteliği, zaman içerisinde değişir. Kaside yazılanların, şairle olan yakın ilişkilerine, şairlerin bu yakınlıktan doğan rahatlıkları eklenince bazı şik&acirc;yet ve isteklerin de dile getirildiği görülür. Bu yazıda edeb&icirc; dilekçe nitelikli kaside örnekleri verilerek, bu durumun değerlendirmesi yapılacaktır.Anahtar Sözcükler: Kaside, övgü, edeb&icirc; dilekçe ABSTRACTThe quality of eulogy which takes importent place in divans and is knownas praise poems at the beginning charges in the course of time. The close relotronship between the people who confort which and the confort which from this relotronshipis seened to be told in their some cokplaints and desires. İn this chapter this condition will beevoluated by givingexamples of eulogy having the quality of literary petition.Keywords: Eulogy, praise, literary petition
KÂŞİF VE SÂKÎ-NÂME’Sİ
KÂŞİF VE SÂKÎ-NÂME’Sİ
Yazar: Büyükyıldırım, Ayşe
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: Kâşif, Şiir, Dîvan, Terkîb-i bend, Sâkî-nâme

17. yüzyıl Osmanlı devletinin askerî, siyasi ve sosyal açıdan gerileme dönemine rastlar. Bir önceki yüzyılda başlayan Celalî isyanları, halkın bir çok bakımdan güvenliğini tehdit eder hale gelmiş, Osmanlının dirlik ve düzeninin bozulmasında çok büyük bir rol oynamıştır. Kâşif, iç ve dış felaketlerin arka arkasına yaşandığı, sosyal ve askerî açıdan çalkantılı, fakat edebî açıdan son derece parlak olan bu yüzyılın dikkate değer şairlerinden biridir. Devrinde şair, âlim ve hattat olarak çok yönlü ve saygın bir sanatkâr sıfatıyla tanınan Kâşif’in Sâkî-nâmesi terkîb-i bend nazım şekliyle kaleme alınmıştır. Sâkî-nâmeler, sâkîye seslenmeler yoluyla, şarabı, bezmin araç, gereç ve âdetlerini, bazen tasavvufî bazen de dünyevi olarak bir bütün halinde ele alıp işleyen eserlerdir. Kâşif’in Dîvanı’nda yer alan Sâkî-nâme’si terkîb-i bend nazım şeklindedir ve yedi bendden oluşmaktadır. Her bendinde sekiz beyti olan şiir toplam 56 beyitten meydana gelmiştir.  Sâkî-nâme, Divan şairlerince daha önce yazılmış bu tarz eserlerle içerik, konuyu işleyiş ve şekil itibariyle benzerlik göstermektedir. Konunun özüne de uygun olacak biçimde son derece âhenkli bir üslûpla kaleme alınmış olan şiir bu tarzda yazılmış eserlere yeni bir halka oluşturması bakımından önem taşımaktadır.

17. yüzyıl Osmanlı devletinin askerî, siyasi ve sosyal açıdan gerileme dönemine rastlar. Bir önceki yüzyılda başlayan Celalî isyanları, halkın bir çok bakımdan güvenliğini tehdit eder hale gelmiş, Osmanlının dirlik ve düzeninin bozulmasında çok büyük bir rol oynamıştır. Kâşif, iç ve dış felaketlerin arka arkasına yaşandığı, sosyal ve askerî açıdan çalkantılı, fakat edebî açıdan son derece parlak olan bu yüzyılın dikkate değer şairlerinden biridir. Devrinde şair, âlim ve hattat olarak çok yönlü ve saygın bir sanatkâr sıfatıyla tanınan Kâşif’in Sâkî-nâmesi terkîb-i bend nazım şekliyle kaleme alınmıştır. Sâkî-nâmeler, sâkîye seslenmeler yoluyla, şarabı, bezmin araç, gereç ve âdetlerini, bazen tasavvufî bazen de dünyevi olarak bir bütün halinde ele alıp işleyen eserlerdir. Kâşif’in Dîvanı’nda yer alan Sâkî-nâme’si terkîb-i bend nazım şeklindedir ve yedi bendden oluşmaktadır. Her bendinde sekiz beyti olan şiir toplam 56 beyitten meydana gelmiştir.  Sâkî-nâme, Divan şairlerince daha önce yazılmış bu tarz eserlerle içerik, konuyu işleyiş ve şekil itibariyle benzerlik göstermektedir. Konunun özüne de uygun olacak biçimde son derece âhenkli bir üslûpla kaleme alınmış olan şiir bu tarzda yazılmış eserlere yeni bir halka oluşturması bakımından önem taşımaktadır.
ŞEYH GÂLİB’İN HÜSN Ü AŞK MESNEVİSİNDE FELEKLER
ŞEYH GÂLİB’İN HÜSN Ü AŞK MESNEVİSİNDE FELEKLER
Yazar: Çınar, Bekir
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: Klasik Türk edebiyatı, Şeyh Galip, Hüsn ü Aşk, astroloji, felek, yıldız, burç

Bu çalışmada, Şeyh Galip’in Hüsn ü Aşk mesnevisinde felek kavramının hangi hayal ve sembollerle işlendiğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Öncelikle felek kavramı hakkında bilgi verilmiş, edebiyatımızda felek kavramının ifade ettiği anlamlar işlenmiştir. Şeyh Galip’in Hüsn ü Aşk mesnevisinde bu kavramı hangi hayal ve sembollerle işlediği örneklerle açıklanmıştır. Özellikle Hz. Peygamber’in Miraç hadisesinde soyut olay ve düşüncelerin çok güçlü tasvirler, hayaller ve somut ifadelerle işlendiği görülmüştür. Bugün dilimizde daha çok soyut ifadelerde kullanılan feleğin, Şeyh Galip’in Hüsn ü Aşk mesnevisinde çok başarılı ve oldukça zengin anlamlarda kullanıldığı ve orijinal imajlar geliştirildiği tespit edilmiştir.

Bu çalışmada, Şeyh Galip’in Hüsn ü Aşk mesnevisinde felek kavramının hangi hayal ve sembollerle işlendiğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Öncelikle felek kavramı hakkında bilgi verilmiş, edebiyatımızda felek kavramının ifade ettiği anlamlar işlenmiştir. Şeyh Galip’in Hüsn ü Aşk mesnevisinde bu kavramı hangi hayal ve sembollerle işlediği örneklerle açıklanmıştır. Özellikle Hz. Peygamber’in Miraç hadisesinde soyut olay ve düşüncelerin çok güçlü tasvirler, hayaller ve somut ifadelerle işlendiği görülmüştür. Bugün dilimizde daha çok soyut ifadelerde kullanılan feleğin, Şeyh Galip’in Hüsn ü Aşk mesnevisinde çok başarılı ve oldukça zengin anlamlarda kullanıldığı ve orijinal imajlar geliştirildiği tespit edilmiştir.
KIYÂFET-NÂME-İ CEDÎDE HAKKINDA
KIYÂFET-NÂME-İ CEDÎDE HAKKINDA
Yazar: Kırbıyık, Mehmet
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: kıyafet ilmi, kıyafetname, Lavater, Kıyâfet-nâme-i Cedîde, Yûsuf Hâlis

Bu çalışmada, öncelikle kıyafet ilmi ve kıyafetnamelerle ilgili tanımlar, tespitler ve belli başlı eserler söz konusu edilmiştir. Daha sonra Johann Caspar Lavater (1741-1801)’in Almanca Physiognomishe Fragmante zur Beförderung der Menschenkenntnis und Menschenliebe [İnsan Kişiliğini Tanıma ve İnsan Sevgisi Üzerine Fizyonomi Denemeleri (1775-1778)] adlı, resimli kıyafetnamesinin, Türkçeye özetle tercümesi olan Kıyâfet-nâme-i Cedîde üzerinde durulmuştur. Bu çevirinin bölümleri belirlenerek muhtevası yansıtılmaya gayret edilmiştir. İngilizce ve Fransızcaya da tercüme edilen Lavater’in fizyonomi üzerine kaleme aldığı adı geçen eseri, tespitlerimize göre Kıyâfet-nâme-i Cedîde adıyla Türkçeye ilk defa olarak Yûsuf Hâlis (H. 1220/ M. 1805-6- H. 1300/M. 1883) tarafından kazandırılmıştır. Herhangi bir sayfasında nerede ve ne zaman basıldığına dair bir kayıt bulunmayan bu Türkçe çevirinin, Abdülmecid’in tahta çıktığı 1839 yılında kaleme alındığı anlaşılmaktadır. Resimli olarak basılan Kıyâfet-nâme-i Cedîde’nin, Almanca aslından değil de Fransızcaya tercümesinden Türkçeye kazandırıldığını tahmin ediyoruz. Çünkü Fransızca bilen Yûsuf Hâlis’in Almanca bildiğine dair bir bilgiye sahip değiliz.

Bu çalışmada, öncelikle kıyafet ilmi ve kıyafetnamelerle ilgili tanımlar, tespitler ve belli başlı eserler söz konusu edilmiştir. Daha sonra Johann Caspar Lavater (1741-1801)’in Almanca Physiognomishe Fragmante zur Beförderung der Menschenkenntnis und Menschenliebe [İnsan Kişiliğini Tanıma ve İnsan Sevgisi Üzerine Fizyonomi Denemeleri (1775-1778)] adlı, resimli kıyafetnamesinin, Türkçeye özetle tercümesi olan Kıyâfet-nâme-i Cedîde üzerinde durulmuştur. Bu çevirinin bölümleri belirlenerek muhtevası yansıtılmaya gayret edilmiştir. İngilizce ve Fransızcaya da tercüme edilen Lavater’in fizyonomi üzerine kaleme aldığı adı geçen eseri, tespitlerimize göre Kıyâfet-nâme-i Cedîde adıyla Türkçeye ilk defa olarak Yûsuf Hâlis (H. 1220/ M. 1805-6- H. 1300/M. 1883) tarafından kazandırılmıştır. Herhangi bir sayfasında nerede ve ne zaman basıldığına dair bir kayıt bulunmayan bu Türkçe çevirinin, Abdülmecid’in tahta çıktığı 1839 yılında kaleme alındığı anlaşılmaktadır. Resimli olarak basılan Kıyâfet-nâme-i Cedîde’nin, Almanca aslından değil de Fransızcaya tercümesinden Türkçeye kazandırıldığını tahmin ediyoruz. Çünkü Fransızca bilen Yûsuf Hâlis’in Almanca bildiğine dair bir bilgiye sahip değiliz.
YENİŞEHİRLİ AVNÎ’NİN “MİR’ÂT-I CÜNÛN” İSİMLİ ESERİ
YENİŞEHİRLİ AVNÎ’NİN “MİR’ÂT-I CÜNÛN” İSİMLİ ESERİ
Yazar: Erkal, Abdülkadir
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: Yenişehirli Avnî, Divan Şiiri, Mir‟ât-ı Cünûn

19. Yüzyılda yaşamış olan Avnî, Divan şiirinin son temsilcilerinden biridir. Hacimli divanının yanında mesnevileri ile de dikkatleri üzerine çekmiş ve bu alandaki başarısını da ortaya koymuştur. Bu makalede, Avnî’nin, konusu bakımından oldukça sıra dışı olan ve toplumda normal dışı davranışlarıyla ön palana çıkan tipleri tahlil ettiği “Mir’ât-ı Cünûn” isimli mesnevisi şekil ve muhteva yönünden incelenmiştir.

19. Yüzyılda yaşamış olan Avnî, Divan şiirinin son temsilcilerinden biridir. Hacimli divanının yanında mesnevileri ile de dikkatleri üzerine çekmiş ve bu alandaki başarısını da ortaya koymuştur. Bu makalede, Avnî’nin, konusu bakımından oldukça sıra dışı olan ve toplumda normal dışı davranışlarıyla ön palana çıkan tipleri tahlil ettiği “Mir’ât-ı Cünûn” isimli mesnevisi şekil ve muhteva yönünden incelenmiştir.
YAĞMURUN MUSİBET, SİYASETİN HÜSRANA DÖNÜŞMESİNİN ROMANI -Tarık Buğra’nın Yağmuru Beklerken’i Üzerine Bir Çözümleme-
YAĞMURUN MUSİBET, SİYASETİN HÜSRANA DÖNÜŞMESİNİN ROMANI -Tarık Buğra’nın Yağmuru Beklerken’i Üzerine Bir Çözümleme-
Yazar: Kurukafa, Vedat
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: Yağmur, siyaset, toplum - devlet, hüsran

Cumhuriyetin ilk çok partili denemesi olarak Serbest Fırka’nın siyasetin ve halkın seçenekleri arasına dâhil edilmesini ana olay olarak ele alan romancı metnin kurgusal gerilimini ve teşkilini işleniş sırasına göre şu kaygılar ve çatışmalar üzerine bina eder: Kuruluş aşamasındaki yeni devlet yapısının toplum üzerindeki etkileri Muhafazakâr değer ve duyarlılıklarla, modernist değerlerin çatışması 1929 dünya ekonomik buhranının ve şiddetli kurak tehlikesinin kasaba halkını derinden sarsması Halkın hak arama ihtiyaç ve talepleri Roman birikimimizde, Gürsel Aytaç’ın teşhisiyle çağ ve dönem romanları arasında zikredilen bu eser, ele aldığı zaman dilimi ve olayları, roman sanatının incelik ve usulleri çerçevesinde başarıyla ortaya koyan bir örnektir.

Cumhuriyetin ilk çok partili denemesi olarak Serbest Fırka’nın siyasetin ve halkın seçenekleri arasına dâhil edilmesini ana olay olarak ele alan romancı metnin kurgusal gerilimini ve teşkilini işleniş sırasına göre şu kaygılar ve çatışmalar üzerine bina eder: Kuruluş aşamasındaki yeni devlet yapısının toplum üzerindeki etkileri Muhafazakâr değer ve duyarlılıklarla, modernist değerlerin çatışması 1929 dünya ekonomik buhranının ve şiddetli kurak tehlikesinin kasaba halkını derinden sarsması Halkın hak arama ihtiyaç ve talepleri Roman birikimimizde, Gürsel Aytaç’ın teşhisiyle çağ ve dönem romanları arasında zikredilen bu eser, ele aldığı zaman dilimi ve olayları, roman sanatının incelik ve usulleri çerçevesinde başarıyla ortaya koyan bir örnektir.