Fâiz Efendi ve Şâkir Bey Mecmuasından  Lâle Devri Harpleri ve Sulhları  (Ebcedli Tarih Manzumeleri)
Within the Faiz Efendi and Sakir Bey’s Mecmuah, The Tulip Age Wars and Peace (With Ebced Account History Poems)
Yazar: Hakverdioğlu, Metin
Dergi: Amasya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi No. 9, 2017
Anahtar kelimeler: Lâle Devri,Osmanlı İran Savaşları,Ebced,Fâiz Efendi ve Şâkir Bey Mecmuası,Divan Şiiri ; Tulip Age,Ottoman Persian Wars,Ebced,Faiz Efendi and Şakir Bey Mecmuah,Ottoman Poetry

LâleDevri hem edebiyatçıların hem de tarihçilerin üzerinde araştırma yaptığı ilginçbir süreçtir. Bu on iki yıllık tarih dilimi pek çok yönü ile hâlâ aydınlatılamamıştır.Özellikle bu devrin bir “yeniden diriliş çabası mı” yoksa “çöküş sebebi mi”olduğu hususunda tartışmalar devam etmektedir. Elimizdeki Fâiz Efendi ve ŞâkirBey Mecmuası bu konuda son derece sübjektif birtakım yorumları içeren bir şiirmecmuasıdır. Bu mecmua, özellikle günü gününe, devrin şiirlerini not etmesiyönünden önemlidir. III. Ahmed ve Nevşehirli Damat İbrahim Paşa için yazılanyüzlerce şiiri bu eser kayıt altına almıştır. Fâiz Efendi ve Şâkir Bey bu mecmuayıbirlikte oluşturmuşlar ve adeta dönemin olaylarının o gün nasıl yorumlandığınıtespit etmişlerdir. Bumecmuada tespit ettiğimiz pek çok şiir, Lâle Devri’nde gerçekleşen önemlisavaşlar üzerinedir. Bu yıllarda yapılan İran savaşları adeta adım adım şiirlerleanlatılmış; savaşların şairler ve halk üzerindeki etkisi ortaya konmuştur. İranve Azerbaycan sahasındaki önemli başarıların altı çizilen bu tarihmanzumelerine son beyitlerinde düşülen ebcedli tarihler ile ayrı bir anlam veişlev yüklenmiştir. Bu manzumelerin sonunda düşülen ebcedli tarihler,edebiyatçıların ve tarihçilerin tekrar ele almaları gereken en ilginç ve önemliunsurlardan biridir. Öznelbir bakış açısı ile de olsa Osmanlı-İran savaşlarının ve barışlarının LâleDevri sürecindeki yansımalarını gözler önüne seren bu şiirler, devrin ünlüşairleri tarafından yazılabildiği gibi adı duyulmamış ve sadece çalışmamızdazikredilen şairler tarafında da yazılabilmiştir. Çalışmamızda,Lâle Devri’ndeki Nemçe Sulhu ve Osmanlı-İran savaşlarının kronolojik sıraylaedebî ve ebcedli anlatımları gözler önüne serilecektir.

TheTulip Age is an interesting process that researches both literary andhistorians. These twelve-year history slices have not yet been elucidated inmany ways. Particularly, debates continue as to whether this age is a"resurrection effort" or "the cause of the collapse". FaizEfendi and Şakir Bey’s Mecmuah is a poem mecmuah (magazine) containing the mostsubjective comments on this subject. This magazine is especially important forthe day of the day, because it notes the poems of those days. Hundreds of poemswritten for III. Ahmed and Nevşehirli Damat İbrahim Pasha have recorded thiswork. Faiz Efendi and Şakir Bey formed this magazine together and found out howthe events of the period were interpreted that day.Manypoems we have identified in this magazine are about the important wars of TulipAge. The Iranian wars made in these years have been told with poetry almoststep by step; The effects of wars on poets and people are revealed. The historyof Iranian and Azerbaijan highlighted the important successes of this historybecause it contains important ebced calculations. The history records of ebcedat the end of these columns are one of the most interesting fields that thewriters and historians should reconsider.Evenwith a subjective point of view, these poems, which reveal the process of TulipAge of the Ottoman-Iranian wars, have not been spoken by the famous poets ofthe period and can only be written by the poets mentioned in our work.Inour work, Tulip Age period will reveal the literary expression of Nemçe Peace Treatyand the Ottoman-Iranian wars in chronological order.