Türkiye’de serbest eczanelerde antitrombotik tedavi ile ilgili sunulan farmasötik bakım hizmetlerinin değerlendirilmesi
EVALUATION OF PHARMACEUTICAL CARE SERVICES FOR ANTITHROMBOTIC THERAPY PROVIDED IN COMMUNITY PHARMACIES IN TURKEY
Yazar: Ertuna, Elif; Arun, Mehmet Zuhuri
Dergi: Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, Vol. 33 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Pharmacology and Pharmaceutical Sciences ; Eczacılık ve İlaç Bilimleri ; antithrombotic therapy,pharmaceutical care,community pharmacy services ; antitrombotik tedavi,farmasötik bakım,serbest eczacılık hizmetleri

Amaç: Antitrombotik ilaçlar birçok farklıhastalığın tedavisinde kullanılan yüksek riskli ilaçlardır. Bu çalışmanınamacı, Türkiye’deki serbest eczacıların antitrombotik tedavi ile ilişkilifaaliyetlerinin nitelik ve içeriğinin belirlenmesi ve serbest eczacılarınantitrombotik tedavi yönetimine katkıda bulunabilecek farmasötik bakımaktivitelerine yaklaşımlarının belirlenmesidir.Gereç ve Yöntem: Web ortamındahazırlanan kesitsel anket çalışmasına Türkiye’de 53 ilden 321 eczacı kendikendine uygulama yöntemiyle katılmıştır. Ankette evet/hayır soruları, kapalıuçlu çoktan seçmeli sorular, yarı kapalı uçlu çoktan seçmeli sorular, 0-100arası derecelendirme ve 5 noktalı Likert ölçeği kullanılmıştır.Bulgular: Eczacılar verdiklerifarmasötik bakım hizmetlerinin %21,84 ± 1,05’inin antitrombotik tedavi görmekteolan hastalara yönelik olduğunu bildirmiştir. Eczacıların %99,1’inin birdenfazla antitrombotik ilaç hakkında bilgi verdiği belirlenmiştir. Eczacılarınsadece %33,0’ü antitrombotik ilaçların kullanıldıkları tıbbi durumlar ve ilgilitedavi protokolleri ile ilgili bilgi düzeylerinin yeterli olduğunu düşündüğünübildirmiştir. Verilen çeşitli farmasötik bakım hizmetleri ile eczacıların bilgidüzeyi arasında zayıf pozitif korelasyon bulunmaktadır. Eczacılar hastaların%82,2’sinin ilaçları/tedavileri konusunda bilgisinin yeterli olmadığınıdüşünmesine rağmen %85,7’si hastalara yazılı bilgilendirme materyalivermemektedir. Eczacıların farmasötik bakım hizmeti sağlarken hastalar ileilgili faktörlerden en çok kullandığı diğer ilaçlar (%88,8), yaş (%78,8),sağlık okuryazarlığı (%72,9) ve eğitim durumunu (%71,7) dikkate aldığıbelirlenmiştir. Eczacıların diğer sağlık profesyonellerinin eczacı hizmetlerineverdikleri öneme ilişkin öz değerlendirme sonucu ile olası tedavi sorunlarıiçin hekimle iletişime geçme sıklığı arasında istatistiksel olarak anlamlızayıf pozitif korelasyon bulunmuştur.Sonuç: Bu çalışmanın sonuçları Türkiye’deantitrombotik tedavi yönetiminde serbest eczacıların sundukları farmasötikbakım hizmetleri ile ilgili bir çerçeve sunmaktadır. Sonuçlar doğrultusundaserbest eczacılık hizmetlerin geliştirilmesi ülkemizde güvenli ve etkinantitrombotik ilaç kullanımının artışına katkı sağlayabilir.

Objective: Antithrombotic drugs are high risk drugs used in treatmentof various conditions. The purpose of this study was to determine the nature ofpharmaceutical care activities related to antithrombotic therapy management andthe attitudes of community pharmacists in this area.Materialand Method: 321 pharmacists from 53 provinces of Turkey completedthis cross-sectional self-administered web-based survey. The questionnaireconsisted of yes/no, closed-ended multiple choice, semi-closed multiple choice,0-100 rating and 5-point Likert scale questions.Results:  21.84 ± 1.05% of the pharmaceutical careservices provided by pharmacists were directed toward patients usingantithrombotic drugs. 99.1% of pharmacists provided information on more thanone antithrombotic drug. Only 33.0% of the pharmacists reported that theirknowledge on antithrombotic drugs was adequate. There was a weak positivecorrelation between the pharmacists’ level of knowledge and variouspharmaceutical care services provided. Although pharmacists don’t think that82.2% of patients have enough knowledge about treatments, 85.7% don’t hand outwritten information to patients. Other drugs (88.8%), age (78.8%), healthliteracy (72.9%) and education status (71.7%) were the most frequentlyconsidered factors while providing pharmaceutical care services. There was aweak positive correlation between pharmacist's perceived value for pharmacyservices by other healthcare professionals and frequency of communication withphysicians for possible treatment problems.Conclusion: The resultsof this study provide a framework for pharmaceutical care services provided bycommunity pharmacists in the management of antithrombotic therapy in Turkey.The improvement of community pharmacy services may contribute to the increaseof safe and effective antithrombotic drug use in our country.