ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNİN BİLİMSEL ÇIKARIMDA BULUNMA DURUMLARINI TESPİTE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA
ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNİN BİLİMSEL ÇIKARIMDA BULUNMA DURUMLARINI TESPİTE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA
Yazar: Öztuna Kaplan, Aysun; Çavuş, Ragıp; Toraman, Sinem; Yılmaz, M. Mustafa
Dergi: Asian Journal of Instruction (E-AJI), Vol. 2 No. 2, 2014
Anahtar kelimeler: Scientific process skills, scientific inferences, science and technology, secondary school students ; Bilimsel süreç becerileri, bilimsel çıkarımda bulunma, fen bilimleri, fen ve teknoloji, ortaokul öğrencileri

Bilimsel süreç becerileri, Fen Bilimleri Öğretim Programı’ndaki öğrenme alanları arasında yer alan temel becerilerden olup gözlem yapma, ölçme, sınıflama gibi bilim insanlarının çalışmaları sırasında kullandıkları becerileri kapsamaktadır. Bireylerin akıl yürütme yollarını kullanarak çıkarımda bulunma yetileri de bilimsel süreçte işe koşulan önemli beceriler arasındadır. Bu çalışmada ortaokulda öğrenim görmekte olan öğrencilerin bilimsel çıkarımda bulunma durumlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla yürütülen araştırmanın problem cümlesini “Ortaokul öğrencilerinin bilimsel çıkarımda bulunma durumları nasıldır?” sorusu oluşturmaktadır. Çalışmada nitel araştırma desenlerinden iç içe geçmiş tek durum deseni kullanılmıştır. Araştırmanın verileri 2013 – 2014 eğitim-öğretim yılı güz döneminde Balıkesir iline bağlı taşımalı sistemle eğitim veren bir ortaokulda 5, 6, 7 ve 8. sınıfta öğrenim görmekte olan toplam 45 öğrenciden toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından geliştirilen etkinlikleri -örnek olay, hikaye, analoji, deney- içeren çalışma yaprakları kullanılmıştır. Çalışma yapraklarında çalışmanın amacına uygun olarak öğrencilerin okuduğu metinden veya gerçekleştirdiği deneyden yola çıkarak çıkarımda bulunabilecekleri açık uçlu sorulara yer verilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi tekniğiyle kodlanmıştır. Çalışmanın sonucunda öğrencilerin bilimsel çıkarımda bulunma durumlarının 5. sınıf öğrencileri için yetersiz düzeyde; 6.,7. ve 8. sınıf öğrencilerinde ise ortalama düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca bilimsel çıkarım yapmada başarısız olarak kabul edilen öğrencilerin ifadelerinde, inceledikleri örnek olayların sonuçlarını tekrar eden ifadelere yer verdikleri; çıkarımlarını gerekçelendiremedikleri görülmüştür. Başarısız olan öğrencilerin yanıtlarında, inceledikleri örnek olayın ne gibi sonuçlar doğuracağına ilişkin tümevarımsal çıkarımlara rastlanılmamıştır. Öğrencilerin genelinde neden – sonuç ilişkilerini kurmada az sayıda değişkene odaklandıkları ve çıkarımlarında çeşitliliğin olmadığı da araştırma sonuçları arasındadır. Alanyazında yer alan çalışmalar bilimsel çıkarımda bulunma durumunun önemli olduğunu ve bu durumun geliştirilmesi gerektiğini vurgulamakta olup bu nedenle fen ve teknoloji/fen bilimleri öğretmenlerinin öğrenme sürecinde bilimsel çıkarımda bulunmanın geliştirilmesine katkı sağlayacak etkinliklere yer vermeleri önerilmektedir.

Scientific process skills are the essential skill which located in the areas of learning in the Science Education Program and contain such as observation, measurement, classification skills used by the scientist in the scientific process. Individuals' inference abilities used method of argument are also important skills at scientific process. In this study aimed to determine primary education students‟ scientific inference situations. Stake‟s (1996) instrumental case study was used in this study. The research data were collected a total 45 primary students in 2013-2014 academic year at the primary school in Balıkesir. Used the tasks as the data collection tool contain case studies, short story, experiment and analogy which developed by researchers. Open-ended questions are situated at the end of the tasks for enable to students make the scientific inferences. The data obtained from open-ended questions were coded using content analysis.At the end of study, students' scientific inference have been found to be insufficient