SENSORY-ORIENTED VIRTUAL INTERVENTION (SOVI): PEDİATRİK TELEREHABİLİTASYONA YÖNELİK LİTERATÜR VE TASARIM-GELİŞTİRME ARAŞTIRMASI TEMELLİ BİR MÜDAHALE PROTOKOLÜNÜN GELİŞTİRİLMESİ
SOVI (SENSORY-ORIENTED VIRTUAL INTERVENTION): DEVELOPMENT OF A LITERATURE-BASED AND DESIGN–DEVELOPMENT RESEARCH PROTOCOL FOR PEDIATRIC TELEREHABILITATION
Yazar: Demirbaş, Duygu
Dergi: Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, Vol. 11 No. Özel sayı: II: Uluslararası Erken Müdahale ve Rehabilitasyon Kongresi (ICER 2025), 2025
Anahtar kelimeler: Physiotherapy ; Fizyoterapi ; telerehabilitasyon,sensory-oriented virtual intervention,duyu bütünleme,pediatri,aile katılımı ; telerehabilitation,sensory-oriented virtual intervention,sensory ıntegration,pediatrics,family participation

Amaç: Bu çalışmanın amacı, pediatrik popülasyonda telerehabilitasyonun etkinliğini güncel literatür ışığında değerlendirmek ve duyusal temelli, aile merkezli bir yaklaşım olan SOVI (Sensory-Oriented Virtual Intervention) protokolünü tasarlamaktır. Metod: Çalışma Tasarım ve Geliştirme Araştırması (Design and Development Research, DDR) modeliyle yürütülmüş, Analiz–Tasarım–Geliştirme–Uygulama–Değerlendirme (ADDIE) basamakları izlenmiştir. 2015–2025 arasında PubMed ve Scopus’ta yayımlanan 55 çalışma (29 Randomize Kontrollü Çalışma, RCT) incelenmiştir. Çocuklarda motor fonksiyon, iletişim, öz-düzenleme, günlük yaşama katılım ve ebeveyn öz-yeterliliği çıktıları değerlendirilmiştir. Klinik gözlemler ve aile geri bildirimleri ihtiyaç analizine eklenmiştir. Dünya Nörorehabilitasyon Federasyonu (World Federation for NeuroRehabilitation, WFNR) Telerehabilitasyon Özel İlgi Grubu (Special Interest Group, SIG) tanımıyla uyumlu olarak aile koçluğu, video geri bildirim ve uygunluk izlemi bileşenlerini içeren 5 adımlı SOVI modeli (Ortak Planlama–Gözlem–Pratik–Yansıtma–Geri Bildirim) geliştirilmiştir. Protokol, uzman görüşleri ve pilot seans verileriyle revize edilmiştir. 10 çocuk ve aileleriyle 8 haftalık çevrim içi pilot program yürütülmüş, aile memnuniyeti, sosyal geçerlik, katılım sürekliliği ve Hedef Gerçekleşim Ölçeği (Goal Attainment Scaling, GAS) ile hedef gerçekleşimi ölçülmüştür. Bulgular: Literatür, telerehabilitasyonun %46,9’unda yüz yüze müdahaleden üstün, %53,1’inde eşdeğer olduğunu; daha az etkili olduğuna dair bulgu olmadığını göstermiştir. Pilot uygulamada motor becerilerde ilerleme, ebeveyn öz-yeterliliğinde artış ve katılım sürekliliğinde olumlu eğilimler saptanmıştır. Aileler özellikle ortak planlama ve video geri bildirim adımlarını işlevsel bulmuştur. Sonuç: SOVI, pediatrik telerehabilitasyonda duyusal temelli ve aile merkezli bir protokol olarak standardizasyon ve uygunluk izlemi sağlayan, ölçülebilir bir çerçeve sunmaktadır. Daha geniş örneklemlerle çok merkezli çalışmalarla etkinliği sınanmalıdır.

Purpose: This study aimed to evaluate the effectiveness of pediatric telerehabilitation based on recent evidence and to design SOVI (Sensory-Oriented Virtual Intervention), a sensory-based, family-centered protocol. Methods: A Design and Development Research (DDR) approach was applied, following the Analysis–Design–Development–Implementation–Evaluation (ADDIE) model. A review of 55 studies (29 Randomized Controlled Trials, RCTs) published between 2015–2025 in PubMed and Scopus was conducted. Outcomes included motor function, communication, self-regulation, daily life participation, and parental self-efficacy. Clinical observations and parent feedback were included in the needs analysis. Aligned with the World Federation for NeuroRehabilitation (WFNR) Telerehabilitation Special Interest Group (SIG) definition, a 5-step SOVI model (Joint Planning–Observation–Practice–Reflection–Feedback) integrating parent coaching, video feedback, and fidelity monitoring was developed. The protocol was refined using expert input and pilot session data. A pilot program with 10 children and families was carried out over 8 weeks online. Data on parental satisfaction, social validity, participation continuity, and Goal Attainment Scaling (GAS) were collected. Results: The literature showed telerehabilitation to be superior to face-to-face interventions in 46.9 % of outcomes and equivalent in 53.1 %, with no evidence of inferiority. Pilot SOVI sessions demonstrated improvements in motor skills, increased parental self-efficacy, and positive trends in participation continuity. Parents particularly valued the joint planning and video feedback steps. Conclusion: SOVI provides a standardized, sensory-based, family-centered framework for pediatric telerehabilitation, ensuring fidelity and measurable outcomes. Future multicenter studies with larger samples are recommended to validate its effectiveness.