Cemâleddin İshak El- Karamanî’nin Bilinmeyen Şiirleri
Unknown Poems Of Cemâleddin İshak El-Karaman
Yazar: Donuk, Suat
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 16 No. 16, 0
Anahtar kelimeler: Cemâleddin İshak el-Karamanî,16. yüzyıl,Tasavvuf ; Cemâleddin İshak el-Karamanî,16. century,Sufism

İslâmî Türk edebiyatına mensup sanatçılar edebî kurallara riayette divan şairlerine nazaran daha rahat hareket  etmişlerdir. Örneğin kaleme aldıkları şiirleri müstakil bir esere dönüştürmede divan şairleri kadar hassasiyet göstermemişlerdir. Bu nedenle İslâmî Türk edebiyatı şairlerinden çoğunun şiirleri mecmua, cönk vb. yazılı kaynaklarda dağınık bir vaziyette bulunmaktadır. 933/1526-27 senesinde vefat eden, Cemâl Halîfe ismiyle de tanınan, Halvetî şeyhi Cemâleddin İshak el-Karamanî bu şairlerden biridir. Onun şimdiye kadar yayınlanmamış bazı şiirleri en-Nesâ’ihu’ssûfiyye fî Mevâ‘izi’d-dîniyye isimli eserinin iki yazma nüshasının sonunda yer almaktadır. 59 gazel ve 1 murabbadan oluşan bu şiirlerin hemen hemen hepsi dinî-tasavvufî içeriklidir. Manzumelerde aruz vezni ve kafiyenin uygulanma başarısı İslâmî Türk edebiyatı ortalamasının biraz üstündedir. Deyimlere sıkça yer verilen dizelerde edebî sanat ve mazmunlara ender başvurulmuştur. Türkçe arkaik kelime ve ekler bakımından zengin olması bu manzumeleri oldukça önemli kılmaktadır. Dizelerde geçen bazı ifadelerden, Cemâleddin İshak el-Karamanî’nin zamanının meşhur şeyhleri arasında yer aldığı, hoşgörülü ve alçakgönüllü biri olduğu anlaşılmaktadır. Bu makalede önce Cemâleddin İshak’ın bilinmeyen şiirlerinin ona aidiyeti tartışılacak, manzumelerden hareketle onun hayatı ve şahsiyeti hakkında elde edilen bilgiler verilecektir. Sonra meçhul şiirlerin şekil ve muhteva bakımından incelenmesiyle elde edilen veriler sunulacaktır. Çalışma sonunda varılan sonuçlar sıralandıktan sonra Cemâleddin İshak el-Karamanî’nin bilinmeyen şiirlerinin iki nüshanın mukayesesiyle tesis edilmiş edisyon kritikli metni ilim âlemine takdim edilecektir.

The members of Islamic Turkish literature artists behaved in an easy fashion more than the divan poets in  compliance with the literary rules.For example, they are not sensitive in transforming the poems they write in a self-contained work like divan poets. That’s why, the poems of the Islamic Turkish Literature are in a disorderly manner in the sources such as magazine, and divan notebooks. Cemâleddin İshak el Karamani, known with the name Cemâl Khalif and who died in the year 933/1526-27 is oen of these poets. Some poems which were not be published are in the end of the two manuscript copies of the work called en-nesaihussufiyye fi mevaziddiniyye. All of the poems which is compounded of 59 ghazals contain religioussufism related elements. The success of the application of aruz prosody and rhyming in the poems is somehwat above the Islamic Turkish literature avarage. In the lines where idioms are frequently given place, he applies rarely to literary figures of speech and poetic themes. That it is rich in terms of the Turkish archaic words and affixions makes these poems very important. From the some statements, it is understood that Cemâledin İshak el Karamani is one of the famous sheiks of his period, and he is both a tolerant and modest person. In this article, firstly, it will be discussed that the state of belonging of the unknown ghazals of Cemâleddin İshak, and information which has been got with reference to his life and character will be presented. Later on, the datum which have been hadby the examination of the gazals in terms of form and content will be presented. In the end of the work, after the conclusions drawn have been listed, the text with criticism which have been framed with the comprasion of the two copies of the unknown ghazals of Cemâleddin ishak el karamani will be presented to the world of enlightement.