hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Sesli Kitap Dinlemenin Kitap Okuma Motivasyonu Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi: TRT Dinle Örneği
Investigation of the Effect of Listening to Audio Books on Book Reading Motivation: TRT Listen Example
Yazar: Koparan, Betül
Dergi: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 23 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: Turkish and Social Sciences Education (Diğer) ; Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi (Diğer) ; Sesli Kitap,Okuma,Motivasyon ; Reading,Audiobook,Motivation

Bu çalışmanın amacı, sesli kitap dinlemenin ortaokul öğrencilerinin kitap okuma motivasyonu düzeylerine etkisinin incelenmesidir. Bu doğrultuda araştırma, ön test ve son test uygulamalarıyla deney ve kontrol gruplarını içeren yarı deneysel bir araştırmadır. Araştırmanın çalışma grubunu Antalya’daki ortaokullarda öğrenim gören ve yaşları 12 ile 13 arasında değişen 239 ortaokul yedinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Alkan ve Durukoğlu (2023) tarafından geliştirilen “Kitap Okuma Motivasyonu Ölçeği” kullanılmıştır. Verilerin analizinde uygun istatistik paket programı kullanılmış ve ilk olarak verilerin normal dağılım gösterip göstermediği ele alınmıştır. Verilerin normal dağılım gösterdiği belirlenmiş grup içi değerlendirmelerde bağımlı grup t testi, gruplar arası değerlendirmelerde ise bağımsız gruplar t testi kullanılmıştır. Ayrıca son test aşamasında fark belirlenen başlıklarda farkın etki büyüklüğünü saptamak için Cohen d hesaplanmıştır. Sonuçlar, sesli kitap dinlemeye katılan öğrencilerin okuma motivasyonu düzeylerinin genel anlamda artabileceğini göstermektedir. Diğer yandan bu artışın ise özellikle “değer” ve “beğeni” alt boyutlarında olabileceğine yönelik sonuçlar elde edilmiştir.

The aim of this study is to examine the effect of listening to audio books on middle school students' reading motivation levels. In this direction, the research is a quasi-experimental research involving experimental and control groups with pre-test and post-test applications. The study group of the research consisted of 239 middle school seventh grade students aged between 12 and 13, who were studying in middle schools in Antalya. The “Book Reading Motivation Scale” prepared by Alkan and Durukoğlu (2023) was used as a data collection tool. The appropriate statistical package program was used in the analysis of the data and firstly, it was examined whether the data showed normal distribution. When it was determined that the data showed normal distribution, the dependent group t test was used in intra-group evaluations and the independent groups t test was used in inter-group evaluations. In addition, Cohen's d was calculated to determine the effect size of the difference in the topics where a difference was determined in the post-test phase. The results of the study show that the reading motivation levels of students participating in audiobook listening activities can increase in general. On the other hand, results were obtained that this increase could be especially in the sub-dimensions of “value” and “appreciation”.
Reklamlarda Toplumsal Cinsiyet Temsilleri: Opet Örneği
Gender Representations in Advertising: The Case of Opet
Yazar: Ersan, Merve; Aras, Oğuzhan
Dergi: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 24 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Visual Cultures ; Görsel Kültür ; Advertising,Gender,Gender roles,Semiotics,Roland Barthes ; Reklam,Toplumsal Cinsiyet,Cinsiyet rolleri,Göstergebilim,Roland Barthes

Dijitalleşen dünyada medya içerikleri, toplumsal değerler göz önünde bulundurularak titizlikle üretilmektedir. Bu ortamda reklamlar yalnızca ürün tanıtımı yapmakla kalmamakta; aynı zamanda kültürel ve ideolojik mesajlarla toplumsal cinsiyet rollerini pekiştirmektedir. Bu çalışmada, toplumsal cinsiyet temsillerini incelemek amacıyla, amaçlı örneklem yöntemiyle Opet reklamları seçilmiştir. Markanın özellikle 8 Mart Dünya Kadınlar Günü ve Babalar Günü reklamları, cinsiyet temsillerine yönelik farklı stratejiler içermektedir. Çalışmada, reklamlarda yer alan sembolik unsurların toplumsal cinsiyet rollerini nasıl yapılandırdığı ve bu yapıların hangi kültürel ve ideolojik kodlar üzerinden yeniden üretildiğini detaylı bir biçimde analiz etmek amacıyla Roland Barthes’ın göstergebilimsel yöntemi kullanılmıştır. Analizler, incelenen reklamların geleneksel toplumsal cinsiyet rollerini yeniden ürettiğini, ancak belirli noktalarda eleştirel bir yaklaşım sunduğunu göstermektedir. Özel gün reklamlarında kadın ve erkek temsilleri arasındaki çelişkiler, markanın ataerkil normları yansıtırken, aynı zamanda bu normları sorgulama çabalarını da içerdiğini ortaya koymaktadır. Bulgular, medyada toplumsal cinsiyet temsillerinin dönüşümüne yönelik daha geniş tartışmaların gerekliliğine işaret etmektedir.

In the digital age, media content is meticulously produced with consideration of societal values. In this context, advertisements do more than promote products; they also reinforce gender roles through cultural and ideological messages. This study examines gender representations in advertisements using purposive sampling, selecting Opet commercials as the focus. In particular, Opet’s International Women's Day and Father’s Day advertisements employ different strategies for representing gender roles. The study utilizes Roland Barthes' semiotic method to analyze how symbolic elements in advertisements construct gender roles and how these structures are reproduced through cultural and ideological codes. The findings indicate that the analyzed advertisements reinforce traditional gender roles while also presenting a critical perspective in certain instances. Contradictions in gender representations in special occasion advertisements reveal how the brand both reflects patriarchal norms and simultaneously attempts to question them. The results highlight the necessity of broader discussions on the transformation of gender representations in the media.
ChatGPT Okuryazarlığı Ölçeği'nin Türkçeye Uyarlanması
Turkish Adaptation of the ChatGPT Literacy Scale
Yazar: Çeken, Seda
Dergi: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 23 No. 4, 2025
Anahtar kelimeler: Strategy, Management and Organisational Behaviour (Other) ; Strateji, Yönetim ve Örgütsel Davranış (Diğer) ; Aviation,ChatGPT,Digital Literacy,Artificial Intelligence Literacy ; Havacılık,ChatGPT,Dijital Okuryazarlık,Yapay Zekâ Okuryazarlığı

Bu çalışma, Lee ve Park (2024) tarafından geliştirilen ChatGPT Okuryazarlığı Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanmasını amaçlamaktadır. ChatGPT okuryazarlığını teknik yeterlilik, eleştirel değerlendirme, iletişim yeterliliği, yaratıcı uygulama ve etik yeterlilik olmak üzere beş temel boyutta ele alan ölçek, dilsel ve kavramsal uyumun sağlanması için uyarlanmıştır. Ölçeğin çeviri sürecinde dil uzmanları ve alan uzmanları tarafından gerçekleştirilen çeviriler arasındaki uyum kontrol edilmiş orijinal metin ile Türkçe versiyon arasındaki anlam bütünlüğü sağlanmıştır. İlk aşamada pilot bir grup üzerinde uygulanan ölçek, geri bildirimler doğrultusunda düzenlenmiş ve nihai hali daha geniş bir örneklem üzerinde test edilmiştir. Çalışmanın örneklemi havacılık öğrencilerinden oluşmuş, ilk aşamada 143, ikinci aşamada ise 462 öğrenciden veri toplanmıştır. İstatistiksel analizler sonucunda ölçeğin beş boyut ve 25 maddeden oluşan yapısının korunarak Türkçe formunun geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu belirlenmiştir. Araştırma, ChatGPT Okuryazarlığı Ölçeği’nin havacılık bağlamında etkin bir değerlendirme aracı olarak kullanılabileceğini ortaya koyarak yapay zekâ teknolojilerinin eğitim ve mesleki gelişim süreçlerinde kullanımına katkı sağlamaktadır.

This study aims to adapt the ChatGPT Literacy Scale developed by Lee and Park (2024) into Turkish and examine its validity and reliability. The scale evaluates ChatGPT literacy across five dimensions: technical competence, critical evaluation, communication competence, creative application, and ethical competence. The adaptation followed a rigorous procedure to ensure linguistic and conceptual equivalence, including expert reviews and back-translation. Initially piloted with a small group, the scale was revised based on feedback and later tested on a broader sample of aviation students (n=143 in the first stage; n=462 in the second). Statistical analyses confirmed the preservation of the original structure with five dimensions and 25 items. The Turkish version proved to be a valid and reliable measurement tool. The findings suggest that the adapted scale can effectively assess ChatGPT literacy among aviation students, contributing to the integration of artificial intelligence technologies into educational and professional development settings.
Borsa İstanbul 100 Endeksi ile Döviz, Altın ve Faiz Oranları Arasındaki İlişkinin ARDL Yöntemiyle Araştırılması
Investigation of the Relationship between Borsa Istanbul 100 Index and Foreign Exchange, Gold and Interest Rates by ARDL Method
Yazar: Fenkli, Mesut; Uysal, Doğan; Alptekin, Volkan
Dergi: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 23 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: Financial Economy ; Finansal Ekonomi ; finansal piyasalar,finansal gelişme,ARDL Model ; Financial Markets,ARDL Model,Financial Development

Döviz kurları, altın fiyatı, Merkez Bankası (MB) politika faiz oranı ve gösterge faiz oranı para piyasalarında belirleyici olduğu gibi sermaye piyasalarındaki en önemli belirleyiciler arasında yer almaktadır. Bundan dolayı Borsa İstanbul 100 Endeksi (BİST 100), döviz kurları, altın fiyatı ve faiz oranları arasındaki ilişki araştırılmaya değer görülmüştür. Bunun için tüm değişkenler için ulaşılabilinen en eski 01/05/2013 tarihinden 01/02/2025 tarihine kadar aylık 142 (frekans) gözlemden oluşan zaman serileri oluşturularak ARDL yöntemiyle analiz yapılmıştır. Yapılan analiz sonucunda araştırma konusu dönem içerisinde, BİST 100 endeksi, Euro kuru ve MB faiz oranı arasında pozitif, BİST 100 endeksi, altın fiyatı ve gösterge faiz oranı arasında negatif ilişki olduğu ortaya çıkmıştır. Kısa dönemde ise BİST 100 endeksi ve Euro kuru arasında pozitif, BİST 100 endeksi, altın fiyatı ve gösterge faiz oranı arasında negatif ilişki olmasının yanı sıra tahmin edilen hata düzeltme modeline göre kısa dönemde denge durumundaki değişkenlerde yaşanması muhtemel bir dengesizlik durumunda değişkenlerin %13’nün tekrar denge konumuna döneceği tespit edilmiştir.

Exchange rates, gold price, Central Bank of Turkey (CBRT) policy rate and benchmark interest rate are among the most important determinants in both capital and money markets. Therefore, the relationship between the Borsa Istanbul 100 Index (BIST 100), exchange rates, gold price and interest rates is worth investigating. For this purpose, time series consisting of 142 (frequency) monthly observations from 01/05/2013 to 01/02/2025 were constructed for all variables and analysed using ARDL method. As a result of the analysis, it was found that there is a positive relationship between the BIST 100 index, the euro exchange rate and the MB interest rate, and a negative relationship between the BIST 100 index, the gold price and the benchmark interest rate. In the short run, there is a positive relationship between the BIST 100 index and the euro exchange rate, a negative relationship between the BIST 100 index, the gold price and the benchmark interest rate, and according to the estimated error correction model, 13% of the variables will return to equilibrium in the case of a possible imbalance in the variables in equilibrium in the short run.
Roma Dönemi Anadolusu’nda Yahudi Diasporası ve Yerel Onomastik Tercihler: Hierapolis Örneği
The Jewish Diaspora and Local Onomastic Preferences in Roman Anatolia: A Study of Hierapolis
Yazar: Dinç, Umut
Dergi: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 23 No. 4, 2025
Anahtar kelimeler: Old Anatolian History ; Eski Anadolu Tarihi ; Classical Greek and Roman History ; Eski Yunan ve Roma Tarihi ; Diaspora Jews,Onomastics,Hierapolis Jewish Community,Hebrew, Hellenistic and Latin Names ; Diaspora Yahudileri,Onomastik,Hierapolis Yahudi Toplumu,İbranice, Hellence ve Latince İsimler

Filolojik kaynaklardan edinilen bilgilere göre Yahudi diasporasının Anadolu’daki varlığının ilk izleri MÖ III. yüzyılda görülmektedir. Fakat filolojik kaynakların aksine Anadolu coğrafyasından elde edilen tarihi malzeme genellikle geç antik döneme kadar sessiz kalmaktadır. Bahsi geçen durum düşünüldüğünde yeterli tarihi kaynağın bulunmaması, filolojik kaynakların güvenilirliğinin sorgulanmasına ya da yanlış değerlendirmelerin yapılmasına neden olmaktadır. MS I. – III. yüzyıllar arasında diaspora Yahudileri kültürlerine yönelik atıfları yazıtlara işlemeleri vasıtasıyla kendilerini daha belirgin olarak göstermeye başlamışlardır. Kültürel vurguların belirginleşmesi Yahudilik araştırmalarında zaman ve mekân fark etmeksizin aynı yöntemlerin kullanılmasına neden olmuştur. Ayrıca epigrafik malzemelerin uzun zamandır bilinir olması ve sürekli aynı malzemenin değerlendirilmesinden dolayı bu alandaki çalışmalar kendilerini tekrar eder niteliğe dönüşmüştür. Bu çalışma, yapılan isim analizleri aracılığıyla yalnızca Yahudi toplumunun yaşam biçimini daha iyi anlamak ve epigrafik malzemede gizli kalan unsurları ortaya çıkarmak amacıyla değil; aynı zamanda Hierapolis örneği üzerinden, çok daha eski dönemlere ait tarihsel malzemenin sessizliğinin nedenlerini irdelemek için de bir çaba sunmaktadır.

The presence of Jewish communities in the Anatolian diaspora dates back to the 3rd century BCE. However, despite the accounts of philological sources, historical materials generally remain silent until the 3rd century CE. The lack of sufficient historical evidence has led to the questioning of the reliability of philological sources and, at times, to misinterpretations. Between the 1st and 3rd centuries CE, Jewish communities in many parts of Anatolia began to manifest themselves through references to their cultural identity. As these cultural markers became more apparent, studies on Judaism tended to employ similar methodologies regardless of temporal or geographical context. Nevertheless, identifying Jews in the diaspora presents significant temporal and regional variations. Moreover, the long-standing familiarity with epigraphic materials—such as inscriptions and tombstones—and the frequent re-evaluation of the same data have led to a repetitive nature in this field of research. This study aims not only to better understand the lifestyle of Jewish communities and uncover hidden elements within the epigraphic material through name analysis, but also to explore, via the case of Hierapolis, the reasons behind the historical silence surrounding much earlier periods.
Markaların Sürdürülebilirlik Mesajının Güçlendirilmesinde Ambalajın Rolü: Göstergebilimsel Bir Analiz
The Role of Packaging in Strengthening Brands’ Sustainability Messages: A Semiotic Analysis
Yazar: Güler İplikçi, Handan; Çelik, Asiye Ayben
Dergi: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 23 No. 4, 2025
Anahtar kelimeler: Marketing Communications ; Pazarlama İletişimi ; Product and Brand Management ; Ürün ve Marka Yönetimi ; Sustainability,Packaging,Semiotics,Greenwashing,Value-action Gap ; Sürdürülebilirlik,Ambalaj,Göstergebilim,Yeşil Aklama,Değer-Eylem Boşluğu

Bu çalışma, markaların sürdürülebilirlik iddialarını güçlendirme sürecinde ambalajın oynadığı kritik rolü kapsamlı biçimde ele almaktadır. Araştırma, Türkiye pazarında faaliyet gösteren kişisel bakım ve temizlik ürünleri markaları Going Zeero ve Lindos’un ambalajlarını, Barthes’in Göstergebilim Teorisi ekseninde çözümleyerek, sürdürülebilirlik mesajlarının ambalaj aracılığıyla nasıl kodlandığını ve bu mesajların hangi göstergeler üzerinden inşa edildiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Analizde örnekler, ambalaj materyalinden iletişim öğelerindeki sembolik, görsel ve sözel unsurlara dek tüm detaylarıyla incelenmiş ve her iki markanın sürdürülebilirlik mesajları üzerinden değer-eylem boşluğu bakış açısıyla değerlendirme yapılmıştır. Elde edilen bulgular, ambalajın sürdürülebilirlik mesajlarını iletmedeki etkinliğini sorgulamakta ve yeşil aklama açısından firmaların performansını irdelemektedir. Bu bağlamda çalışma ile hem literatüre katkı sağlanması hem de sürdürülebilirlik iletişimi ve uygulaması arasında tutarlığının önemine dikkat çekerek pratisyenler için objektif bir değerlendirme sunulması hedeflenmektedir.

This study comprehensively examines the critical role of packaging in strengthening brands’ sustainability claims. The research aims to conduct a semiotic analysis of the packaging of Going Zeero and Lindos, two brands in the personal care and cleaning product category in Turkish market, to assess how sustainability messages are constructed and evaluate the sustainability claims of the two companies in this context in terms of greenwashing. In the analysis based on Barthes’ Theory of Semiology, cases were examined in detail, from packaging material to symbolic, visual and verbal elements in communication elements, and an evaluation was made from the perspective of value-action gap on the sustainability messages of both brands. The findings inquiry the effectiveness of packaging in conveying sustainability messages and examine the performance of companies in terms of greenwashing. In this context, the study aims to contribute to the literature and provide an objective evaluation for practitioners by drawing attention to the importance of consistency between sustainability communication and practice.
Çocukluğun Tarihsel Serüveni ve Gündelik Hayat İçerisinde Çocuğun Konumu: Çocukların Treni Filmi Üzerinden Çocuk Göçü ve Emeğinin Analizi
The Historical Journey of Childhood and the Position of the Child in Everyday Life: An Analysis of Child Migration and Labor Through the Film the Children’s Train
Yazar: Başaran, Emrah
Dergi: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 23 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: Youth Sociology ; Gençlik Sosyolojisi ; Çocuk,Çocukluk,Çocuk Göçü,Çocuk İşçiliği. ; Child,Childhood,Child Migration,Child Labor

Araştırma, çocuk ve çocukluk kavramının tarihsel süreç içerisinde değişimine ve aynı zamanda da çocuk merkezli tartışmalarda pek değinilmeyen çocuk göçü ve çocuk işçiliği konularına odaklanmaktadır. Araştırma kapsamında teorik tartışmalarda değinilen bu hususlar aynı zamanda Çocukların Treni filmi üzerinden de bir analize tabi tutulmaktadır. Film, Viola Ardone’nin Çocukların Treni kitabından esinlenerek çekilmiştir. II. Dünya Savaşının bitiminde İtalya’nın Napoli şehrindeki çocukların durumu ve Napoli’den Modena’ya çocukların yaptıkları zorunlu göç filmin temel konusunu oluşturmaktadır. Bu anlamıyla da çalışma nitel bir yöntem benimsenerek oluşturulmuştur. Doküman olarak seçilen film, çalışmanın veri setini oluşturmaktadır. İçerik analizi tekniğiyle filmin analizi gerçekleştirilmiş ve buradan da teorik tartışmalarla uyumlu temalara ulaşılmıştır. Gündelik hayat içerisinde çocuğun konumu, kıyafetleri, çocukların beslenme durumları, çocuk göçü ve işçiliği temaları çerçevesinde konu tartışmaya açılmıştır.

This study investigates the historical transformation of the concepts of child and childhood, while also addressing the relatively understudied issues of child migration and child labor within child-centered discourses. These topics, explored within the theoretical framework of the research, are further examined through an analysis of the film the Children’s Train, which is inspired by Viola Ardone’s novel of the same name. The film focuses on the situation of children in Naples, Italy, at the end of World War II, and their forced migration from Naples to Modena, constituting the central narrative of the cinematic work. Adopting a qualitative research design, the study employs the selected film as a documentary source forming the primary dataset. Through content analysis, thematically relevant findings were identified, which align with the theoretical discussions presented. The analysis engages with key themes such as the social positioning of the child in everyday life, clothing, nutritional conditions, child migration, and child labor, thereby contributing to broader debates on childhood within historical and socio-political contexts.
Tercümanlıktan Bankerliğe: Pisani Ailesinin Darütterhin Bankası Açma Teşebbüsü
From Translator to Banker: Pisani Family's Attempt to Open a Darutterhin Bank
Yazar: Yılmaz, Hüseyin
Dergi: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 23 No. 4, 2025
Anahtar kelimeler: Turkish Cultural History ; Türk Kültür Tarihi ; Darütterhin,Banka,Pisani,Faiz,Tercüman ; Darutterhin,Bank,Pisani,Interest,Interpreter

Avrupa’da ortaçağda temelleri atılan ve erken modern çağda hızla gelişen modern bankacılık sistemi, Osmanlı Devleti’ne XIX. yüzyılda gelmiştir. Uzun süre bir milli banka kurma teşebbüsleri olsa da devlet bankası statüsündeki Osmanlı Bankası’nın temelleri 1856’da atılmıştı. Fakat gerçek anlamda faaliyete geçmesi 1860’ları bulmuştur. XIX. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı Devleti’nde birçok resmî ve özel banka açma teşebbüsleri olmuştur. Bunlardan birisi de Darütterhin bankasıdır. İngiliz elçiliğinde baş tercümanlıktan emekli olan Etienne Pisani tarafından 1877’de sunulan bu teklif, Bâb-ı Âli tarafından olumlu karşılanmıştır. Etienne, uzun süre İngiliz elçiliği başta olmak üzere yabancı elçiliklerde tercümanlık görevi üstlenen Levanten ailelerden Pisani ailesinin bir mensubudur. Darütterhin bankası açma önerisi ilk başta Bâb-ı Âli tarafından uygun bulunmuştur. Fakat taraflar arasındaki özellikle faiz oranındaki uyuşmazlık söz konusu bankanın açılmasını engellemiştir. Bu çalışmada da 1877’den 1900’e kadar hükümet ve Pisani ailesi arasında bankanın açılması için yürütülen süreç ele alınacaktır.

The modern banking system, whose foundations were laid in Europe in the Middle Ages and developed rapidly in the early modern era, came to the Ottoman Empire in the nineteenth century. Although there were attempts to establish a national bank for a long time, the foundations of the Ottoman Bank, which had the status of a state bank, were laid in 1856. In the second half of the 19th century, there were many attempts to open official and private banks in the Ottoman Empire. One of these was the Darütterhin bank. This proposal, submitted in 1877 by Etienne Pisani, who had retired as chief interpreter at the British Embassy, was welcomed by the Porte. Etienne was a member of the Pisani family, one of the Levantine families who had worked as interpreters in foreign embassies, especially the British embassy, for a long time. His proposal to open a Darutterhin bank was initially approved by the Porte. However, the dispute between the parties, especially over the interest rate, prevented the opening of the bank. This study will examine the negotiations between the government and the Pisani family between 1877 and 1900 for the opening of the bank.  Etienne was a member of the Pisani family, one of the Levantine families who had worked as interpreters in foreign embassies, especially the British embassy, for a long time. His proposal to open a Darutterhin bank was initially approved by the Bâb-ı Âli. However, the dispute between the parties, especially over the interest rate, prevented the opening of the bank. This study will examine the negotiations between the government and the Pisani family between 1877 and 1900 for the opening of the bank.