Niğde/Tyana (Kemerhisar) Kazısı Türk-İslam Dönemi Seramikleri
Turkish-Islamic Ceramics of The Nigde/Tyana (Kemerhisar) Excavations
Yazar: Karasu, Yunus Emre
Dergi: Sanat Tarihi Yıllığı No. 31, 2021
Anahtar kelimeler: Tyana,Kilisehisar,Anatolia Seljuks,Beyliks,Pottery ; Tyana,Kilisehisar,Anadolu Selçuklu,Beylikler,Seramik

Niğde ilinin Bor ilçesine bağlı Kemerhisar beldesinde bulunan Tyana Antik kentiOrtaçağ’ın önemli yerleşim yerlerinden birisini oluşturmaktadır. 1071 MalazgirtSavaşı sonrasında Anadolu’da Türk-İslam kültürü yayılmaya başlamıştır. Bu tarihteTyana’nın da yer aldığı Niğde bölgesine Selçuklular hakim olmuştur. Bölge,Danişmetler döneminde bir süre siyasi karışıklıklar sebebiyle önemini yitirmeklebirlikte Anadolu Selçukluları döneminde en parlak devrini yaşamıştır. Selçuklularınbölgedeki imar faaliyetleri ve ticaret yolları üzerindeki konumu bu dönemdekigelişimine büyük katkı sağlamıştır. Günlük yaşam, sosyo-ekonomik yapı veticaret hakkında önemli bilgiler sunan seramiklerle Tyana kazısında da sıklıklakarşılaşılmaktadır. Çalışmamızda Tyana bölgesinde yapılan kazı çalışmalarındaele geçirilen Ortaçağ seramikleri incelenmiştir. Tek renk sırlı, kazıma, oyma,astar boyama ve sıraltı boyama teknikli çok sayıda sırlı seramik bulunmuştur.Hamur, form bezeme ve kompozisyon özelliklerine göre kapsamlı şekildeincelenen seramikler bölgedeki Anadolu Selçuklu dönemi ve sonrasındakiyerleşim hakkında önemli bilgiler vermektedir. 13.yüzyıl ile 15.yüzyıl arasınatarihlendirilen seramiklerin özellikle Anadolu’da yapılan tabakalı kazılardanolan Komana ile benzerliği oldukça önemlidir. Anadolu Selçuklu dönemi vedevamındaki seramik üretiminin tespit edilmesi Selçuklu ve Beylikler dönemisosyo-ekonomik yapısının anlaşılmasına önemli ölçüde katkı sağlayacaktır.

The ancient city of Tyana, located in Kemerhisar town of Bor district of Niğdeprovince, It is one of the most important settlements of the Middle Ages. Afterthe Battle of Manzikert in 1071, Turkish and Islamic culture began to spreadin Anatolia. In the 13th century, the Seljuks dominated the Niğde region,where Tyana was also located. Although the region lost its importance due topolitical turmoil for a while during the Danişmets period, its brightest time wasduring the Anatolian Seljuks period. The activities of the Seljuks in the regionand its location near the trade routes contributed greatly to its developmentin this period. Ceramics that provide important information about daily life,socio-economic structure and trade are also frequently encountered in theTyana excavation. This study will examine the medieval ceramics found in the excavations in the Tyana region, a large number of which were made with monochromatic glaze, sgraffito, champleve,painted sgraffito and underglaze painting techniques. The ceramics, extensively examined according to their paste,form, and decoration and composition characteristics, provide important information about the settlement in theregion during and after the Anatolian Seljuk period. The similarity of the ceramics dated between the 13th and 15thcenturies, especially with Komana, which is one of the layered excavations in Anatolia, is very important. Determiningthe ceramic production in the Anatolian Seljuk period and the following periods will contribute significantly to theunderstanding of the socio-economic structures in these period.