SINIF ÖĞRETMENLERİNİN İLK OKUMA YAZMA ÖĞRETİMİNDE YARDIMCI KİTAP KULLANIMI: TERCİHLER, GEREKÇELER VE DEĞERLENDİRMELER
Primary School Teachers' Use of Supplementary Resources in Initial Literacy Instruction: Preferences, Rationales, and Evaluations
Yazar: Çalışkan, Emir Feridun; Çavuş, Emrah
Dergi: EKEV Akademi Dergisi No. 103, 2025
Anahtar kelimeler: Classroom Education ; Sınıf Eğitimi ; Initial literacy,Primary school,Textbook,Supplementary book ; İlk okuma yazma,İlkokul,Ders kitabı,Yardımcı kitap

İlk okuma yazma, öğrencilerin eğitim hayatının temelini oluşturan ve gelecekteki akademik başarılarını doğrudan etkileyen bir süreçtir. Bu süreçte, öğretim materyalleri, özellikle de ilk okuma yazma öğretiminde kullanılan ders ve yardımcı kitaplar, öğrencilerin akademik başarısını etkileyen unsurlardandır. Bununla birlikte ders kitaplarının yetersiz kaldığı düşünüldüğü durumlarda öğretmenler yardımcı kitaplara yönelmektedir. Bu durum ise eğitim politikaları ve uygulamaları açısından önemli bir tartışma konusudur. Bu araştırma, sınıf öğretmenlerinin ilk okuma yazma öğretiminde yardımcı kitap kullanım tercihlerini, gerekçelerini ve değerlendirmelerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma nitel veri toplama yöntemlerinin bir arada kullanıldığı çoklu araştırma yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Muş ilindeki devlet okullarında görev yapan 27 sınıf öğretmeni ile görüşmeler yapılmış ve bu öğretmenlerin en çok tercih ettikleri yardımcı kitap ile Millî Eğitim Bakanlığının ücretsiz olarak dağıttığı ilk okuma yazma ders kitabı karşılaştırılmıştır. Veriler, içerik analizi ve doküman incelemesi yöntemleriyle analiz edilmiştir. Araştırma sonuçları, öğretmenlerin kitap seçiminde özellikle etkinlik sayısı ve çeşitliliğine odaklandığını, yardımcı kitap kullanmadaki temel faktörün ders kitaplarının yetersizliği ve yardımcı kitapların sunduğu avantajlar olduğunu, yardımcı kitapların güncel öğretim programına uygun olduğunu ve öğrenme sürecini zenginleştirdiklerini düşündüğünü göstermektedir. Yapılan doküman incelemesinde ise bazı seslerle ilgili etkinliklerin ders kitabında daha fazla olduğu ancak yardımcı kitabın ek fasiküller ve okuma dizileriyle daha zengin içerik sunduğu, ödev verme ve pekiştirme açısından avantaj sağladığı görülmüştür. Görsel açıdan da yardımcı kitaplar daha renkli ve ilgi çekici bulunmuştur. Eğitim politikalarının bu bulgular ışığında gözden geçirilmesi önerilmektedir.

Initial literacy education is a fundamental process that forms the basis of students’ academic lives and directly influences their future academic success. In this process, instructional materials—particularly textbooks and supplementary books used in literacy instruction—are critical factors that significantly impact students' academic achievements. However, when textbooks are perceived as insufficient, teachers tend to rely on supplementary books. This situation raises important debates in the context of educational policies and practices. This study aims to examine primary school teachers’ preferences, rationales, and evaluations regarding the use of supplementary books in initial literacy instruction. The research was conducted using a multiple research method that integrates various qualitative data collection techniques. Interviews were conducted with 27 primary school teachers working in public schools in Muş, and a comparison was made between the most preferred supplementary book and the free literacy textbook provided by the Ministry of National Education. The collected data were analyzed through content analysis and document review methods. The findings reveal that teachers primarily focus on the number and diversity of activities when selecting books. The primary reason for using supplementary books is the perceived inadequacy of textbooks and the advantages offered by supplementary materials. Teachers believe that these books align with the current curriculum and enrich the learning process. The document analysis revealed that activities related to certain sounds were more prevalent in the textbook; however, the supplementary book provided richer content through additional booklets and reading sequences, offering an advantage in terms of homework assignments and reinforcement. From a visual perspective, supplementary books were also found to be more colorful and engaging. Considering these findings, it is recommended that educational policies be reviewed accordingly.