hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
SAZLI KÖYÜ (AYVACIK / ÇANAKKALE) AĞZINDA GÖRÜLEN -(y)IK EKİ ve İŞLEVİ
SAZLI KÖYÜ (AYVACIK / ÇANAKKALE) AĞZINDA GÖRÜLEN -(y)IK EKİ ve İŞLEVİ
Yazar: Dirik, Seval; Kuribayashi, Yuu
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 9 No. 17, 2015
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; Çanakkale,Sazlı Köyü Ağzı,zaman,görünüş,kiplik,sıfatfiil

Bu çalışmada Sazlı Köyü’nde derlenen verilere dayanarak, fiil işaretleyicisi olan -(y)IK ekinin kullanımı ve işlevine değinilecektir. Ekin bu yöredeki cümle sonu kullanımına bakıldığında, eklendiği fiilin oluşturduğu yüklemde çekim eki olarak kullanıldığı görülür. Bu şekliyle, yüklemin anlamı geçmişe dönük olup, zaman ve kiplik anlamı içerdiğinde fiil cümlesidir. Ancak, yüklem kiplik anlamından sıyrılarak, sıfat fiil ve sıfat şeklinde kullanıldığında isim cümlesi oluşturur. Sazlı Köyü ağzında -(y)IK eki ölçünlü dile oranla hem yüklem hem de tamlamalarda sıfat fiil ve sıfat oluşturması açısından daha işlektir. Burada -(y)IK ekinin cümle sonunda yüklem oluşturmasıyla yansıttığı zaman, görünüş ve kiplik anlamları ile şekilsel ilişkilerinin ele alınıp, Sazlı Köyü ağzındaki kullanım özelliklerinin tespit edilmesi amaçlanmaktadır.

Bu çalışmada Sazlı Köyü’nde derlenen verilere dayanarak, fiil işaretleyicisi olan -(y)IK ekinin kullanımı ve işlevine değinilecektir. Ekin bu yöredeki cümle sonu kullanımına bakıldığında, eklendiği fiilin oluşturduğu yüklemde çekim eki olarak kullanıldığı görülür. Bu şekliyle, yüklemin anlamı geçmişe dönük olup, zaman ve kiplik anlamı içerdiğinde fiil cümlesidir. Ancak, yüklem kiplik anlamından sıyrılarak, sıfat fiil ve sıfat şeklinde kullanıldığında isim cümlesi oluşturur. Sazlı Köyü ağzında -(y)IK eki ölçünlü dile oranla hem yüklem hem de tamlamalarda sıfat fiil ve sıfat oluşturması açısından daha işlektir. Burada -(y)IK ekinin cümle sonunda yüklem oluşturmasıyla yansıttığı zaman, görünüş ve kiplik anlamları ile şekilsel ilişkilerinin ele alınıp, Sazlı Köyü ağzındaki kullanım özelliklerinin tespit edilmesi amaçlanmaktadır.
DOĞU TÜRKÇESİ METİNLERİNDE BAŞLANGICINDAN GÜNÜMÜZE SAYGI ve NEZAKET İFADESİ SORUNU
DOĞU TÜRKÇESİ METİNLERİNDE BAŞLANGICINDAN GÜNÜMÜZE SAYGI ve NEZAKET İFADESİ SORUNU
Yazar: Tolkun, Selahittin
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 9 No. 17, 2015
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; Türkçede saygı ve nezaket yapıları,özbek türkçesi,modern uygur türkçesi

Türkçede ikinci teklik şahsa karşı saygı ve nezaket için esasen iki yol kullanılır. Bunlardan ilki ve yaygın biçimi ikinci çokluk şahıs bildiren yapılar; ikincisi ise gerek tarihi gerekse günümüzdeki birtakım Türk lehçelerinde görülen üçüncü çokluk ve nadiren üçüncü teklik şahıs bildiren yapılardır. Bunlardan ikinci çokluk şahıs bildiren yapılar yüz yüze konuşurken, üçüncü çokluk şahıs bildiren yapılar ise hem yüz yüze konuşurken hem de kişiden bahsederken kullanılır. Türkçenin ilk dönemlerinden itibaren bu yapıların gelişim süreci aslında yazılı belgelerden takip edilebilmektedir. Doğu Türkçesinde başlangıcından yakın dönemlere kadar saygı ve nezaket için kullanılan bu yapıların kullanımında kimi tutarsızlıklar söz konusudur. Görüldüğü kadarıyla Doğu Türkçesinde esasen Çağatay Türkçesi döneminde nesir dilinde bu tutarsızlıklar büyük ölçüde halledilmiş; ancak şiir dilinde bu durum farklı saiklerden dolayı yakın zamanlara kadar devam etmiştir.

Türkçede ikinci teklik şahsa karşı saygı ve nezaket için esasen iki yol kullanılır. Bunlardan ilki ve yaygın biçimi ikinci çokluk şahıs bildiren yapılar; ikincisi ise gerek tarihi gerekse günümüzdeki birtakım Türk lehçelerinde görülen üçüncü çokluk ve nadiren üçüncü teklik şahıs bildiren yapılardır. Bunlardan ikinci çokluk şahıs bildiren yapılar yüz yüze konuşurken, üçüncü çokluk şahıs bildiren yapılar ise hem yüz yüze konuşurken hem de kişiden bahsederken kullanılır. Türkçenin ilk dönemlerinden itibaren bu yapıların gelişim süreci aslında yazılı belgelerden takip edilebilmektedir. Doğu Türkçesinde başlangıcından yakın dönemlere kadar saygı ve nezaket için kullanılan bu yapıların kullanımında kimi tutarsızlıklar söz konusudur. Görüldüğü kadarıyla Doğu Türkçesinde esasen Çağatay Türkçesi döneminde nesir dilinde bu tutarsızlıklar büyük ölçüde halledilmiş; ancak şiir dilinde bu durum farklı saiklerden dolayı yakın zamanlara kadar devam etmiştir.
TÜRKÇEDE ÖZNE SEÇME HİYERARŞİSİ
TÜRKÇEDE ÖZNE SEÇME HİYERARŞİSİ
Yazar: Doğan, Nuh
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 9 No. 17, 2015
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; türkçe,sözdizimi,özne,hiyerarşi

Dillerde özne seçmenin evrensel kabul edilen belirli bir hiyerarşisi olduğu ileri sürülür. Farklı dil bilimsel kuramlar farklı özne seçme hiyerarşileri (ÖSH) düzenlemişlerdir. Dik’in (1989) ÖSH’sine göre Türkçede kesme noktasının Konu ya da Erek anlam bilimsel rolü olduğu ileri sürülür. Ancak bütün diller için evrensel bir özne seçme hiyerarşisi olmadığı gibi Türkçede kesme noktası da Konu ya da Erekle sınırlandırılamaz. Türkçede hem etken hem de edilgen görünüşlü bir cümlede farklı anlam bilimsel rollerin özne seçtiği, kesme noktasının ise ileri sürülenin aksine Hedef, Kaynak, Yer ve Güzergâh rollerine kadar uzandığı iddia edilebilir. Anlam bilimsel rol listesi dillere göre nasıl değişiyorsa ÖSH’nin de dillere özgü biçimde değişmesi beklenir. Bu açıdan Türkçe ÖSH’nin Eden > Araç/ Güç/ Sebep > Deneyimci/ Faydalanan/ Alıcı > Etkilenen > Konu/ Uyarıcı/ Bilişsel İçerik > Süreç > Hedef/ Kaynak/ Yer/ Güzergâh şeklinde olduğu söylenebilir. Zaman, Durum ve Amaç rollerinin ise Türkçede özne seçemediği görülür.

Dillerde özne seçmenin evrensel kabul edilen belirli bir hiyerarşisi olduğu ileri sürülür. Farklı dil bilimsel kuramlar farklı özne seçme hiyerarşileri (ÖSH) düzenlemişlerdir. Dik’in (1989) ÖSH’sine göre Türkçede kesme noktasının Konu ya da Erek anlam bilimsel rolü olduğu ileri sürülür. Ancak bütün diller için evrensel bir özne seçme hiyerarşisi olmadığı gibi Türkçede kesme noktası da Konu ya da Erekle sınırlandırılamaz. Türkçede hem etken hem de edilgen görünüşlü bir cümlede farklı anlam bilimsel rollerin özne seçtiği, kesme noktasının ise ileri sürülenin aksine Hedef, Kaynak, Yer ve Güzergâh rollerine kadar uzandığı iddia edilebilir. Anlam bilimsel rol listesi dillere göre nasıl değişiyorsa ÖSH’nin de dillere özgü biçimde değişmesi beklenir. Bu açıdan Türkçe ÖSH’nin Eden > Araç/ Güç/ Sebep > Deneyimci/ Faydalanan/ Alıcı > Etkilenen > Konu/ Uyarıcı/ Bilişsel İçerik > Süreç > Hedef/ Kaynak/ Yer/ Güzergâh şeklinde olduğu söylenebilir. Zaman, Durum ve Amaç rollerinin ise Türkçede özne seçemediği görülür.
BAZI ARAP LEHÇELERİNDEKİ ATASÖZLERİNDE GEÇEN TÜRKÇE KELİMELER
BAZI ARAP LEHÇELERİNDEKİ ATASÖZLERİNDE GEÇEN TÜRKÇE KELİMELER
Yazar: Mohammad, Raghed
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 9 No. 17, 2015
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; TÜRKÇE,arapça,atasözü,deyim

Türkçe ve Arapça arasında uzun bir geçmişe dayalı bir dil ilişkisi vardır. Türkçe, Arapçanın yoğun tesiri altında kalmış ve bu dilden birçok kelime almıştır. Aynı zamanda Türkçe de Arapçayı etkilemiş ve ona çok kelime vermiştir. Bu kelimeleri tespit etmek amacıyla çok çalışma hazırlanmıştır. Ama Türkçe kelimelerin Arapça atasözü ve deyimlerde nasıl bir yere sahip olduğu pek incelenmemiştir. Bu çalışmada çağdaş Arap lehçelerindeki atasözleri ve deyimlerde kullanılagelen Türkçe sözcükler tespit edilip üzerine durulacaktır. Bu sözcüklerin atasözlerindeki anlamını gösterdikten sonra varsa eğer atasözlerinin Türkçedeki karşılığı da verilecektir. Sonuçta söz konusu kelimelerin atasözü ve deyimlerde hangi amaçla kullanıldığı da açıklanacaktır.

Türkçe ve Arapça arasında uzun bir geçmişe dayalı bir dil ilişkisi vardır. Türkçe, Arapçanın yoğun tesiri altında kalmış ve bu dilden birçok kelime almıştır. Aynı zamanda Türkçe de Arapçayı etkilemiş ve ona çok kelime vermiştir. Bu kelimeleri tespit etmek amacıyla çok çalışma hazırlanmıştır. Ama Türkçe kelimelerin Arapça atasözü ve deyimlerde nasıl bir yere sahip olduğu pek incelenmemiştir. Bu çalışmada çağdaş Arap lehçelerindeki atasözleri ve deyimlerde kullanılagelen Türkçe sözcükler tespit edilip üzerine durulacaktır. Bu sözcüklerin atasözlerindeki anlamını gösterdikten sonra varsa eğer atasözlerinin Türkçedeki karşılığı da verilecektir. Sonuçta söz konusu kelimelerin atasözü ve deyimlerde hangi amaçla kullanıldığı da açıklanacaktır.
gocun- / kocun- FİİLİNİN KÖKENİ
gocun- / kocun- FİİLİNİN KÖKENİ
Yazar: Güngördü, Erol
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 9 No. 17, 2015
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; gocun-,kork-,kökenbilimi

Bu çalışmada El-İdrâk Haşiyesi’ndeki veri bir yana bırakılırsa, sadece Türkiye Türkçesinde yaşayagelen gocun- ~ kocun- ‘alınmak, alınıp tedirgin olmak, pirelenmek’ fiili, eskicil özellikler gösteren bir söz olarak göze çarpar. Bu söz; koru-, korun-, kork- fiilleriyle eş köklü olup kor~ kōr ‘kayıp, zarar’ isminden +CX- (~ + şı- ~ + jı -) ve öze dönüşlü -n- ekleriyle genişleyerek oluşmuştur.

Bu çalışmada El-İdrâk Haşiyesi’ndeki veri bir yana bırakılırsa, sadece Türkiye Türkçesinde yaşayagelen gocun- ~ kocun- ‘alınmak, alınıp tedirgin olmak, pirelenmek’ fiili, eskicil özellikler gösteren bir söz olarak göze çarpar. Bu söz; koru-, korun-, kork- fiilleriyle eş köklü olup kor~ kōr ‘kayıp, zarar’ isminden +CX- (~ + şı- ~ + jı -) ve öze dönüşlü -n- ekleriyle genişleyerek oluşmuştur.
ESKİ UYGURCA čigši – MOĞOLCA čigšin
ESKİ UYGURCA čigši – MOĞOLCA čigšin
Yazar: Cıcm, Henry Serruys
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 9 No. 17, 2015
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; eski uygurca,moğolca,çigşi

Turfan bölgesinde keşfedilen Uygur diline ait pek çok eski eser arasında genellikle Çince kökenli kabul edilen ve čigši şeklinde yazılan bir görevli unvanı geçmektedir. İlk olarak 1912’de F. W. K. Müller, orijinal kelimeden bahsetmeyen fakat yabancı kökenli olduğunu düşündüğü ‘Tschigschi’ adını içeren bir fragman yayımlar. 1932’de ise, Prof. Tōru Haneda aynı kelimeyi içeren yine Turfan’dan başka bir fragman yayımlar ve kökeninin izlerini T’ang unvanı tz’u-shih 刺史’ye kadar sürer. G. J. Ramstedt ölümünden sonra yayımlanan bir makalede, kelimenin Çince-Korece [Sino-Korean] üzerinden alıntılandığını ve ‘resmî belge’ anlamına gelen ch’ih 敕’den türetilmiş, ‘resmî’ anlamındaki Tü. čiksi olduğunu iddia eder. Görünüşe bakılırsa, Ramstedt, Haneda’nın makalesini görmemiştir. 1965’te Hilda Ecsedy, bir kez daha T’ang döneminde Çinceden alıntılanan erken dönem Türkçe unvanlar problemini ele alır ve Çince tz’u-shih’ye bağlanan čigši kelimesinin izini sürer. Ecsedy, ayrıca, aynı kelimenin Tibetliler ve Hotanlılar gibi diğer milletlere Uygurlardan aktarıldığını da belirtir.

Turfan bölgesinde keşfedilen Uygur diline ait pek çok eski eser arasında genellikle Çince kökenli kabul edilen ve čigši şeklinde yazılan bir görevli unvanı geçmektedir. İlk olarak 1912’de F. W. K. Müller, orijinal kelimeden bahsetmeyen fakat yabancı kökenli olduğunu düşündüğü ‘Tschigschi’ adını içeren bir fragman yayımlar. 1932’de ise, Prof. Tōru Haneda aynı kelimeyi içeren yine Turfan’dan başka bir fragman yayımlar ve kökeninin izlerini T’ang unvanı tz’u-shih 刺史’ye kadar sürer. G. J. Ramstedt ölümünden sonra yayımlanan bir makalede, kelimenin Çince-Korece [Sino-Korean] üzerinden alıntılandığını ve ‘resmî belge’ anlamına gelen ch’ih 敕’den türetilmiş, ‘resmî’ anlamındaki Tü. čiksi olduğunu iddia eder. Görünüşe bakılırsa, Ramstedt, Haneda’nın makalesini görmemiştir. 1965’te Hilda Ecsedy, bir kez daha T’ang döneminde Çinceden alıntılanan erken dönem Türkçe unvanlar problemini ele alır ve Çince tz’u-shih’ye bağlanan čigši kelimesinin izini sürer. Ecsedy, ayrıca, aynı kelimenin Tibetliler ve Hotanlılar gibi diğer milletlere Uygurlardan aktarıldığını da belirtir.
EN ESKİ TÜRK DİLİNİN METAL ADLARI İLE İLGİLİ SÖZVARLIĞI
EN ESKİ TÜRK DİLİNİN METAL ADLARI İLE İLGİLİ SÖZVARLIĞI
Yazar: Mudrak, Oleg Alekseyeviç
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 9 No. 17, 2015
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; eski türkçe,metal adları,sözvarlığı

En Eski Türk birliğinin dağılması Orta Asya ve Güney Sibirya topraklarında “ilk demir çağında” gerçekleşmiştir. Karahoca şehrindeki madencilik teknolojisinin gelişimi,Tanrı dağlarının doğu kollarında ve Güney Altay’da hem Hint Avrupa ahalisi hem de sonradan en Eski Türklerin temelini oluşturan Altay kavimleri ile ilgilidir. VI. yüzyılda ilk Türk Kağanlığının kurucuları olan Aşina boyunun ortaya çıkmasıyla ilgili efsanede, bu sülalenin maden bulma ve metal işlemede yetenekli olduklarından söz edilmektedir. Bu bir tesadüf değildir.

En Eski Türk birliğinin dağılması Orta Asya ve Güney Sibirya topraklarında “ilk demir çağında” gerçekleşmiştir. Karahoca şehrindeki madencilik teknolojisinin gelişimi,Tanrı dağlarının doğu kollarında ve Güney Altay’da hem Hint Avrupa ahalisi hem de sonradan en Eski Türklerin temelini oluşturan Altay kavimleri ile ilgilidir. VI. yüzyılda ilk Türk Kağanlığının kurucuları olan Aşina boyunun ortaya çıkmasıyla ilgili efsanede, bu sülalenin maden bulma ve metal işlemede yetenekli olduklarından söz edilmektedir. Bu bir tesadüf değildir.
ORHUN YAZITLARINDA İZAFETİN BİR ÖZELLİĞİ
ORHUN YAZITLARINDA İZAFETİN BİR ÖZELLİĞİ
Yazar: Adams, B. S.
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 9 No. 17, 2015
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; orhun,yazıtlar,izafet

İzafet Türkçenin sözdiziminin çok temel ve karakteristik bir bölümü olmasına rağmen, çok az sayıda ayrıntılı çalışmaya konu olmuştur. Pratik ve tasvirî gramerin uygun bölümlerindeki referansların dışında, izafete ilişkin yalnızca üç monografi bulunmaktadır.Bunlar: A.K. Borovkov, Priroda turetskogo izafeta [Türkçe İzafetin Doğası], Sbornik ANSSSR N. Ya Marru, 1937. S.S. Mayzel’, Izafet v Turetskom Yazıke [Türkçede İzafet], ANSSSR 1957. V. G. Kondratyev, “Konstruktsiya izafeta i prıamoe dopolnıenie v yazıke  pamyatnikov tyurkskoy runiçeskoy pismennosti” [Türk Runik Yazını Anıtlarının Dilinde İzafetin Kurulumu ve Belirli Nesne], Uçenniye Zapiski, Leningradskogo Gosudarstvennogo Universiteta, no: 306, 1952.

İzafet Türkçenin sözdiziminin çok temel ve karakteristik bir bölümü olmasına rağmen, çok az sayıda ayrıntılı çalışmaya konu olmuştur. Pratik ve tasvirî gramerin uygun bölümlerindeki referansların dışında, izafete ilişkin yalnızca üç monografi bulunmaktadır.Bunlar: A.K. Borovkov, Priroda turetskogo izafeta [Türkçe İzafetin Doğası], Sbornik ANSSSR N. Ya Marru, 1937. S.S. Mayzel’, Izafet v Turetskom Yazıke [Türkçede İzafet], ANSSSR 1957. V. G. Kondratyev, “Konstruktsiya izafeta i prıamoe dopolnıenie v yazıke  pamyatnikov tyurkskoy runiçeskoy pismennosti” [Türk Runik Yazını Anıtlarının Dilinde İzafetin Kurulumu ve Belirli Nesne], Uçenniye Zapiski, Leningradskogo Gosudarstvennogo Universiteta, no: 306, 1952.
ESKİ TÜRK YAZITLARINDA ZAMAN ve MEKÂN KAVRAMI
ESKİ TÜRK YAZITLARINDA ZAMAN ve MEKÂN KAVRAMI
Yazar: Grigoryeviç Klyaštorny, Sergey
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 9 No. 17, 2015
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; Eski Türk yazıtları,zaman,mekan,kavram

Eski Türklerden söz eden ve onların yaşam biçimlerini tasvir eden ilk kaynak 6. yüzyıldan kalmış olan ve kuzey steplerinde yaşayan bu göçebe halkı “ilkel” olarak betimleyen Çin kaynağı Chou Shu’dur. Türklerin herhangi bir astronomik takvime yabancı oldukları ve zamanı otların renginden faydalanarak hesapladıkları söylenir. Sonraki etnolojik çalışmalar, ekonomik döngülerin değişimiyle bağlantılı halka özgü  mevsimlik bir takvimin Orta Asya göçebeleri arasında kullanıldığını ortaya koymuştur. Bununla birlikte Eski Türklere ait epigrafik anıtlar, Türklerin zaman tespitinde çeşitli başka sistemlere de aşinalığını kanıtlamaktadır. İlk Türk Kağanlığından (551-630) kalan tek anıt olan Bugut’taki Soğdca yazıt (580’lerin başları) on iki yıllık döngüsel takvimin (“on iki hayvanlı” takvim) kullanımını doğrular. Yazıtta geçen ilk tarih olan “tavşan yılı” büyük bir ihtimalle MS 571 yılına karşılık gelmektedir. Bu tek örnek değildir. Aynı takvim Işbara Kağan tarafından Çin İmparatorluk Sarayına gönderilen mektupların tarihlendirmesi amacıyla kullanılmıştır (MS 584).

Eski Türklerden söz eden ve onların yaşam biçimlerini tasvir eden ilk kaynak 6. yüzyıldan kalmış olan ve kuzey steplerinde yaşayan bu göçebe halkı “ilkel” olarak betimleyen Çin kaynağı Chou Shu’dur. Türklerin herhangi bir astronomik takvime yabancı oldukları ve zamanı otların renginden faydalanarak hesapladıkları söylenir. Sonraki etnolojik çalışmalar, ekonomik döngülerin değişimiyle bağlantılı halka özgü  mevsimlik bir takvimin Orta Asya göçebeleri arasında kullanıldığını ortaya koymuştur. Bununla birlikte Eski Türklere ait epigrafik anıtlar, Türklerin zaman tespitinde çeşitli başka sistemlere de aşinalığını kanıtlamaktadır. İlk Türk Kağanlığından (551-630) kalan tek anıt olan Bugut’taki Soğdca yazıt (580’lerin başları) on iki yıllık döngüsel takvimin (“on iki hayvanlı” takvim) kullanımını doğrular. Yazıtta geçen ilk tarih olan “tavşan yılı” büyük bir ihtimalle MS 571 yılına karşılık gelmektedir. Bu tek örnek değildir. Aynı takvim Işbara Kağan tarafından Çin İmparatorluk Sarayına gönderilen mektupların tarihlendirmesi amacıyla kullanılmıştır (MS 584).
TEVÂRÎH-İ ÂL-İ SELÇUK
TEVÂRÎH-İ ÂL-İ SELÇUK
Yazar: Kaymaz, Zeki
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 9 No. 17, 2015
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; TEVÂRÎH-İ ÂL-İ SELÇUK,Selçuklu Tarihi,kitap

Tanıtımını yapacağımız Dr. Abdullah BAKIR’ın, Yazıcızâde Ali, Tevârîh-i Âl-i Selçuk [Selçuklu Tarihi] adlı çalışması bir giriş, metin ve dizinden oluşmaktadır. Kitabın iç kapağındaki adı ise “Yazıcızâde Ali, Tevârîh-i Âl-i Selçuk [Oğuznâme-Selçuklu Tarihi], (Giriş-Metin-Dizin), Hazırlayan: Dr. Abdullah Bakır, İstanbul 2009, Çamlıca şeklindedir. Yazar, giriş bölümünden önce kaynakları, transkripsiyon alfabesini, kısaltmaları verdikten sonra, transkripsiyon (çeviri yazı) ve edisyon kritik çalışmasında uygulanan yöntemi açıklamıştır. Girişte eldeki kısıtlı bilgilerden hareketle Yazıcızâde Ali’nin hayatı üzerinde durulmuştur. Bundan sonra Tevârîh-i Âl-i Selçuk tanıtılmıştır.

Tanıtımını yapacağımız Dr. Abdullah BAKIR’ın, Yazıcızâde Ali, Tevârîh-i Âl-i Selçuk [Selçuklu Tarihi] adlı çalışması bir giriş, metin ve dizinden oluşmaktadır. Kitabın iç kapağındaki adı ise “Yazıcızâde Ali, Tevârîh-i Âl-i Selçuk [Oğuznâme-Selçuklu Tarihi], (Giriş-Metin-Dizin), Hazırlayan: Dr. Abdullah Bakır, İstanbul 2009, Çamlıca şeklindedir. Yazar, giriş bölümünden önce kaynakları, transkripsiyon alfabesini, kısaltmaları verdikten sonra, transkripsiyon (çeviri yazı) ve edisyon kritik çalışmasında uygulanan yöntemi açıklamıştır. Girişte eldeki kısıtlı bilgilerden hareketle Yazıcızâde Ali’nin hayatı üzerinde durulmuştur. Bundan sonra Tevârîh-i Âl-i Selçuk tanıtılmıştır.
TÜRKÇENİN ALINTILAR SÖZLÜĞÜ
TÜRKÇENİN ALINTILAR SÖZLÜĞÜ
Yazar: Gülensoy, Tuncer
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 9 No. 17, 2015
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; türkçe,alıntılar,sözlük

XIX. yüzyıl Türkolojinin Türkiye’de gelişmeye başladığı yılların başlangıcıdır. Türk Dili ve Edebiyatı, Türk Tarihi, Türk Halk Edebiyatı, Türk Tasavvuf Edebiyatı (Türk Mutasavvıfları), Türk Halk Bilimi sahalarının ilk uzmanlarından olan M. Fuad Köprülü ile gelişmeye başlayan Türkoloji (Türklük Bilimi), onun yetiştirdiği ya da onun zamanında Azerbaycan, Kırım, Romanya, Kazan gibi Türk ülkelerinden Türkiye’ye davet edilen Zeki Velidi Togan, Reşid Rahmeti Arat, Abdülkadir İnan, Yusuf Akçura, Ahmet Caferoğlu, Ahmet Ağaoğlu, Sadri Maksudi Arsal gibi tarihçi ve dilci Türkologlardan sonra Saadet Çağatay, Ahmet Temir, Hamid Zübeyir Koşay, Abidin İtil gibi dilcilerin yanında yetişen Türkologlar ile Türkiye Türkolojisi gelişti ve ilerledi.

XIX. yüzyıl Türkolojinin Türkiye’de gelişmeye başladığı yılların başlangıcıdır. Türk Dili ve Edebiyatı, Türk Tarihi, Türk Halk Edebiyatı, Türk Tasavvuf Edebiyatı (Türk Mutasavvıfları), Türk Halk Bilimi sahalarının ilk uzmanlarından olan M. Fuad Köprülü ile gelişmeye başlayan Türkoloji (Türklük Bilimi), onun yetiştirdiği ya da onun zamanında Azerbaycan, Kırım, Romanya, Kazan gibi Türk ülkelerinden Türkiye’ye davet edilen Zeki Velidi Togan, Reşid Rahmeti Arat, Abdülkadir İnan, Yusuf Akçura, Ahmet Caferoğlu, Ahmet Ağaoğlu, Sadri Maksudi Arsal gibi tarihçi ve dilci Türkologlardan sonra Saadet Çağatay, Ahmet Temir, Hamid Zübeyir Koşay, Abidin İtil gibi dilcilerin yanında yetişen Türkologlar ile Türkiye Türkolojisi gelişti ve ilerledi.
AZƎRBAYCAN DİLİNİN NAXÇIVAN DİALEKTOLOJİ ATLASI
AZƎRBAYCAN DİLİNİN NAXÇIVAN DİALEKTOLOJİ ATLASI
Yazar: Karahan, Leyla
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 9 No. 17, 2015
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; azerbaycan,azerbaycan türkçesi,nahçıvan,ağız atlası

Nahçıvan Diyalektoloji Atlası da birkaç ay önce yayımlandı. Bu cümlede “da”yı özellikle kullandım. “Azerbaycan, Tatar, Başkurt, Yakut, Halaç, Çuvaş Türkçesi atlaslarından sonra şimdi Nahçıvan diyalektoloji atlası da yayımlandı” anlamını işte bu “da” veriyor bize. İlk cümleye başka bir anlam daha katıyor bu küçücük kelime. Ve demek istiyor ki “Nahçıvan dil atlası da yayımlandı ama hâlâ bir Türkiye Türkçesi ağızları atlası hazırlanamadı.”

Nahçıvan Diyalektoloji Atlası da birkaç ay önce yayımlandı. Bu cümlede “da”yı özellikle kullandım. “Azerbaycan, Tatar, Başkurt, Yakut, Halaç, Çuvaş Türkçesi atlaslarından sonra şimdi Nahçıvan diyalektoloji atlası da yayımlandı” anlamını işte bu “da” veriyor bize. İlk cümleye başka bir anlam daha katıyor bu küçücük kelime. Ve demek istiyor ki “Nahçıvan dil atlası da yayımlandı ama hâlâ bir Türkiye Türkçesi ağızları atlası hazırlanamadı.”
ESKİ TÜRK-MOĞOL KİŞİ ADLARI SÖZLÜĞÜ
ESKİ TÜRK-MOĞOL KİŞİ ADLARI SÖZLÜĞÜ
Yazar: Ersoy, Feyzi
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 9 No. 17, 2015
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; eski türkler,moğolca,kişi adları

Onomastik, Türkçe Sözlük’te “Özel adlar ve özellikle kişi adları bilimi” şeklinde tanımlanmıştır (2011: 1806). Türk kişi adları üzerine ülkemizde bugüne kadar önemli çalışmalar yapılmıştır. Aydil Erol tarafından hazırlanan ve son baskısı (2010) 17.500 kişi adı içeren Adlarımız adlı kitap, bu alandaki en hacimli eserlerden biridir. Faruk Sümer’in 1999 tarihli 2 ciltlik Türk Devletleri Tarihinde Şahıs Adları başlıklı eseriyle Türk Dil Kurumu yayınları arasında 2003’te neşredilen Kazak Türklerinde Kişi Adları ve Cem Dilçin’in Adlar Sözlüğü (2014) de bu konuda hazırlanan diğer önemli çalışmalardandır.

Onomastik, Türkçe Sözlük’te “Özel adlar ve özellikle kişi adları bilimi” şeklinde tanımlanmıştır (2011: 1806). Türk kişi adları üzerine ülkemizde bugüne kadar önemli çalışmalar yapılmıştır. Aydil Erol tarafından hazırlanan ve son baskısı (2010) 17.500 kişi adı içeren Adlarımız adlı kitap, bu alandaki en hacimli eserlerden biridir. Faruk Sümer’in 1999 tarihli 2 ciltlik Türk Devletleri Tarihinde Şahıs Adları başlıklı eseriyle Türk Dil Kurumu yayınları arasında 2003’te neşredilen Kazak Türklerinde Kişi Adları ve Cem Dilçin’in Adlar Sözlüğü (2014) de bu konuda hazırlanan diğer önemli çalışmalardandır.