TÜTÜN ÜRÜNLERİNE YÖNELİK OLUŞTURULAN POLİTİKALARA VERİLEN TEPKİLER VE TÜRKİYE’DEKİ KARŞILIĞI
GLOBAL RESPONSE OF ESTABLISHED POLICIES AGAINST TOBACCO PRODUCTS AND POLICIES EVALUATION IN TURKEY
Yazar: Asi, Ercan; Gözüm, Sebahat
Dergi: Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, Vol. 23 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Policies,Tobacco,MPOWER ; Politikalar,Tütün,MPOWER

Tütün kullanımı kanser, akciğer hastalıkları ve kardiyovasküler hastalıklar gibi birçok bulaşıcı olmayan hastalık (BOH ) için ana risk faktörlerinden biridir. Erken ölümlerin önlenebilir risk faktörlerinden olan tütün tüketimi dünya genelinde her yıl 8 milyondan ve Türkiye’de de 100 binden fazla insanın ölümüne neden olmaktadır. Bu ölümlerin 7 milyondan fazlası doğrudan tütün kullanımı ve yaklaşık 1.2 milyonu da sigara dumanıyla karşılaşmakla ilişkilendirilmektedir. Küresel tütün kullanımının giderek artması, sağlığa olan tehdidi ve tütün pazarlamasına karşı ilk uluslararası halk sağlığı antlaşması olan “Tütün Kontrol Çerçeve Sözleşmesi (TKÇŞ)” 2003 yılında dünyaya tanıtılmıştır. TKÇS’ye taraf olan ülkelere tütünle mücadelede yol göstermek için Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından TKÇS ölçütlerine göre altı adımdan oluşan MPOWER politika paketi hazırlanmıştır. Sözleşme mevcut ve gelecek nesilleri tütünün sağlığı, ekonomiyi, sosyal ve çevresel tahrip edici etkisinden korumayı hedeflemektedir. Türkiye MPOWER ölçütlerini tamamıyla uygulayan ilk ülkedir. Bu yüzden bu derleme yazının amacı tütün ürünlerine karşı oluşturulan politikalar, oluşturulan politikalara karşı verilen küresel tepkiler ve Türkiye’deki karşılığını açıklamaktır. Başka ülkeler ile karşılaştırma yaparken güncel olan Küresel Yetişkin Tütün Araştırmaları ve Dünya Sağlık Örgütü Küresel Tütün Raporlarından yararlanılmıştır. Yapılan literatür taramasında dünyada tütün tüketiminin giderek azaldığı anlaşılmaktadır. Türkiye’nin tütünle mücadelede yıllara göre ilerleme kaydettiği, bu ilerlemenin doğru ve yerinde uygulanan politikalar, doğru izlem ve değerlendirmelerden kaynaklandığı görülmektedir. Türkiye’de kamusal ve toplu yaşam alanlarında toplumun ikinci el sigara dumanına karşı korunduğu ancak, toplu taşıma araçları ve ev ortamında ikinci el sigara dumanından korunmaya yönelik politika geliştirmeye gereksinim olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Tobacco use is one of the main risk factors for many noncommunicable diseases (NCD) such as cancer, lung and cardiovascular diseases. Tobacco consumption causes more than 8 million death each year in the worldwide and more than 100 thousand death in the Turkey. More than 7 million of these deaths have been associated with direct tobacco use and approximately 1.2 million have been associated with exposure to smoke. Framework Convention on Tobacco Control (FCTC) which is the first international public health treaty and against the increasing tobacco use has been introduced to the world in 2003. The MPOWER policy package has been prepared by the World Health Organization (WHO) in six steps according to the FCTC criteria in order to guide the countries to fight against tobacco. The Convention aims to protect current and future generations from the destructive effects of tobacco on health, economy and social and environmental impacts. Turkey is the first country to implement MPOWER measure fully. Therefore, the purpose of this review is to explain policies against tobacco products to understand global response against established policies and to describe the policies evaluation in Turkey. Global Adult Tobacco Surveys and the World Health Organization Global Tobacco Reports were used to make comparisons with other countries. In the literature review, it is understood that tobacco consumption is decreasing in the world. Also, it is seen that Turkey's progress in the fight against tobacco. This progress is due to correct and on-site policies, correct monitoring and accurate evaluations. It is concluded that society in Turkey is protected against second hand smoke in public areas, but there is further needs to develop a policy for the protection of second hand smoke in public transports and home environment.