TÜRK RESİM SANATINDA MANZARA GELENEĞİNİN TEMSİLCİLERİ “PRİMİTİFLER” : BİÇİMSEL BİR ÇÖZÜMLEME
REPRESENTATIVES OF THE LANDSCAPE TRADITION IN TURKISH PAINTING: “PRIMITIVES”: A FORMAL ANALYSIS
Yazar: Burunsuz, Muteber
Dergi: Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 27 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Cultural Studies (Other) ; Kültürel çalışmalar (Diğer) ; Turkish Painting,Turkish Primitive Painters,Darüşşafaka Painters,Landscape Painting,Realism ; Türk Resmi,Türk Primitif Ressamları,Darüşşafakalı Ressamlar,Manzara Resmi,Realizm

Türk resminde 19. yüzyılın ikinci yarısında, manzara geleneğinin temsilcileri primitif ressamlar, foto-yorumcular ve Darüşşafakalılar olarak bilinmektedir. Primitif ressamlar Türk resminin temellerinin atılması açısından önem taşımaktadır. Batılılaşma Dönemi Osmanlı Sanatında, manzara resmiyle birlikte mimari yapıları büyük bir titizlikle aktaran primitifler, eserlerinde Yıldız Sarayı, Yıldız Camii, Kâğıthane, köşk, park, bahçe, yapay göl ve sebillere yer vermişlerdir. Araştırmada primitif ressamlar kuşağı temsilcilerinin üslup özelliklerine değinilerek, primitif eserlerin konu ve teknik analizleri yapılacaktır. Konu ve teknik analizler Hüseyin Giritli, Vidinli Osman Nuri Paşa, Mustafa, Fahri Kaptan, Bedri Kulları ve Ahmet Şekur’ün eserleri ile sınırlandırılmıştır.  Araştırmada üslup birlikteliği ile hareket eden primitif ressamların, dış mekân ögelerini çalışırken genellikle figüre yer vermedikleri görülmektedir. Fotoğraftan kareleme yöntemiyle aktarılan eserlerin, dekoratif ve şematik olmadığı, sade bir anlatımla aktarıldığı tespit edilmiştir. Yağlıboya tekniği kullanılarak oluşturulan eserler, hareketlilikten uzak ve statik olarak resmedilmiştir. Fotoğraflardan aktarılarak oluşturulan eserler titizlikle detaylandırılmıştır. Eserlerde ışık-gölge ve perspektif etkilerine dair izlere rastlanmakla birlikte ön ve arka düzlemler arasında net bir ayrım görülmemektedir. Realist bir üslupla oluşturulan eserler kahve, yeşil, gri ve mavilerin tonları ile renklendirilmiştir. Yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde, eserlerde kompozisyon, mekân ve renk açısından birliktelikler oluştuğu sonucuna varılmıştır. Primitif ressamlar, konu ve plastik yaklaşımları açısından Türk resminde belirgin bir üslup anlayışıyla hareket etmişler, yaşanılan zamanı ve dönemi sosyolojik olarak yansıtan eserler üretmişlerdir.

In Turkish painting, in the second half of the 19th century, representatives of the landscape tradition are known as primitive painters, photo-commentators and Darüşşafaka students. Primitive painters are important in laying the foundations of Turkish painting. In the Ottoman Art of the Westernization Period, the primitives, who meticulously conveyed architectural structures along with landscape painting, included Yıldız Palace, Yıldız Mosque, Kâğıthane, mansions, parks, gardens, artificial lakes and public fountains in their works. In the research, the stylistic characteristics of the representatives of the generation of primitive painters will be touched upon, and the subject and technical analysis of the primitive works will be made. Subject and technical analyzes are limited to the works of Hüseyin Giritli, Vidinli Osman Nuri Pasha, Mustafa, Fahri Kaptan, Bedri Kulları and Ahmet Şekur.  In the research, it is seen that primitive painters, who act with stylistic unity, generally do not include figures when working on outdoor elements. It has been determined that the works transferred from photographs by the squaring method are not decorative or schematic, but are conveyed with a simple expression. The works created using the oil painting technique are depicted as static and devoid of movement. The works created from photographs are meticulously detailed. Although there are traces of light-shadow and perspective effects in the works, there is no clear distinction between the front and back planes. The works, created in a realistic style, are colored with shades of brown, green, gray and blue. As a result of the examination and evaluations, it was concluded that there were unity in the works in terms of composition, space and color. Primitive painters acted with a distinct sense of style in Turkish painting in terms of their subject and plastic approaches, and produced works that sociologically reflected the time and period in which they lived.