hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Batı Karadeniz Bölgesinde Kuraklık İndisleri Üzerine Trend Analizi Uygulanması
Application of Trend Analysis on Drought Indices in the West Black Sea Region
Yazar: Partal, Turgay; Yavuz, Ercan
Dergi: Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Vol. 6 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Geological Sciences and Engineering (Other) ; Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer) ; West Black Sea,De-Martonne Index,Standardized Precipitation Index,Trend Analysis ; Batı Karadeniz Bölgesi,De-Martonne İndisi,Standart Yağış İndisi,Trend Analizi

Bu çalışmada Batı Karadeniz Bölgesinde elde edilen kuraklık indisleri üzerine trend analizi uygulanmıştır. Kuraklık, iklim araştırmacıları için son yıllarda çok önem verilen bir konu haline gelmiştir. Bu çalışma içinde, trend analizi yöntemleri kullanılarak, kuraklık indislerinde trend olup olmadığı araştırılmıştır. Trend analizi için ilk önce standart yağış indisi ve De martonne indisi elde edilmiştir. Daha sonra Mann-Kendall testi bu kuraklık indisleri üzerine uygulanmıştır. Çalışmada kullanılan veriler 1960 ve 2015 yılları arasında verilere sahip 6 istasyona aittir. Kullanılan veriler Batı Karadeniz Bölgesinin genel hidrolojik özelliklerini yansıtacak şekilde seçilmiştir. Trend analizine göre, 1 aylık standart yağış indisi için Aşırı Şiddetli Kuraklık sınıfında tüm istasyonlarda istatistiksel olarak %5 anlamlılık seviyesinde önemli olmayan artan eğilim vardır. Diğer yandan De-Martonne indeksine göre kış aylarında ve yıllık olarak negatif z değerleri belirlenmiştir. Gözlenmiş yağışlarda trend belirlemek için yapılan araştırmada, Kasım, Aralık ve Ocak aylarında istasyonların çoğunda azalma eğilimleri belirlenmiştir.

This study has been carried out to trend analysis on drought indices in the West Black Sea Region. Drought is very important subject for climate researchers in recent years. In this study, it was investigated whether there is a trend in drought indices by using trend analysis methods. Firstly, the standardized precipitation index and De Martonne index were obtained for the trend analysis. After then, the Mann-Kendall test was applied to the drought indexes. The data network used in this study consists of 6 stations spanning from 1960 to 2015. The used data was selected to reflect general hydro-climatic conditions of the Western Black Sea Region. According to the trend analysis, there is an increasing trend that is not statistically significant at the 5% significance level in all stations in the extremely severe drought class for the 1-month standard precipitation index. On the other hand, the negative z values were determined in annual and winter De-Martonne indexes. The application of a trend detection in observed precipitations were resulted in the identification of decreasing trends in November, December and January precipitations for the mostly of stations.
Bingöl İl Merkezinde Taşkın Risk Alanlarının Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Belirlenmesi
Determination of Flood Inuandation Areas in the City of Bingöl (Turkey) Using Geographic Information Systems and HEC-RAS
Yazar: Çeliker, Murat; Nacar Koçer, Nilüfer; Yıldız, Osman
Dergi: Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Vol. 6 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Flood,Flood Inundation Map,GIS,HEC-RAS,Bingöl ; Taşkın,Taşkın Yayılım Haritası,CBS,HEC-RAS,Bingöl

Taşkın, ülkemizde en sık görülen doğal afetler arasında yer almaktadır. Bu nedenle, taşkın yayılım alanlarının önceden belirlenmesi, taşkın riskinin azaltılması ve buna bağlı olarak can ve mal güvenliğinin sağlanması açısından çok önemlidir. Bu çalışmada, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve HEC-RAS yardımıyla Bingöl İl merkezinden geçen Çapakçur, Gayt ve Göynük çaylarının kent içerisinde oluşturacağı taşkın su derinliklerinin ve yayılım alanlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bunun için, sentetik birim hidrograflardan elde edilen 2, 5, 10, 25, 50, 100, 500 ve 1.000 yıllık tekerrür sürelerine ait taşkın pik debileri kullanılarak HEC-RAS ile bu derelerin il merkezinden geçen kısımlarının hidrolik modellemeleri yapılmıştır. İl merkezine ait 1/1.000 ölçekli hali hazır haritalardan elde edilen verilerin modele tanımlanması ArcGIS üzerinde çalışan HEC-GeoRAS ile gerçekleştirilmiştir. HEC-RAS yardımıyla elde edilen hidrolik model sonuçlarına göre CBS ortamında hazırlanan taşkın yayılım haritalarında, göz önüne alınan taşkın debilerinin sebep olduğu maksimum su derinliğinin 8,12–9,62 m, su yayılım alanının ise 635.402- 1.561.982 m2 arasında değiştiği görülmüştür. Elde edilen bu taşkın yayılım haritaları, bölgenin ileriye yönelik yerleşim ve kalkınma planları için önemli bir veri kaynağı niteliği taşımaktadır.

Flood is among the most common natural disasters in Turkey. For this reason, it is very important to determine the flood spreading areas in advance, to reduce the flood risk and to ensure the safety of life and property accordingly. In this study, it is aimed to determine the flood water depths and inundation areas of Çapakçur, Gayt and Göynük streams passing through Bingöl Province center with the help of Geographic Information Systems (GIS) and HEC-RAS. Thus, hydraulic models of these streams passing through the city center were developed by the use of HEC-RAS for the peak flows obtained from synthetic unit hydrographs with return periods of 2, 5, 10, 25, 50, 100, 500 and 1,000 years. The data obtained from the up-to-date maps of the study area with 1/1,000 scale were defined to the model by HEC-GeoRAS working on ArcGIS. According to the flood inundation maps, which were prepared in the GIS environment using the hydraulic model results obtained with the help of HEC-RAS, the maximum flood water depth varies between 8.12 and 9.62, and the maximum flood inundation area ranges from 635,402 to 1,561,982 m2 for the flood peaks considered in the study. The flood inundation maps obtained in this study can be used as an important data source for the future settlement and development plans of the region.
Katı Atık Toplama ve Taşıma Sisteminden Kaynaklanan Hava Kirleticileri Emisyonlarının Mekansal Analiz Teknikleri ile Farklı Araç Kapasiteleri için Hesaplanması: İzmir Çiğli Örneği
Calculation of Solid Waste Collection Induced Air Pollutant Emissions through Spatial Analysis for Different Vehicle Capacities: A Case Study in Cigli, Izmir
Yazar: Yalçınkaya, Sedat
Dergi: Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Vol. 6 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Environmental Engineering ; Çevre Mühendisliği ; Solid Waste Collection,Air Pollution Emissions,GIS,VRP,Emission Inventory ; Katı Atık Toplama,Hava Kirletici Emisyonları,CBS,VRP,Emisyon Envanteri

Bu çalışmada evsel katı atık toplama ve taşıma sisteminden kaynaklanan önemli hava kirleticileri (CO, NMVOC, NOx, PM, N2O, NH3, SO2 ve CO2) emisyonlarının hesaplanması ve toplama aracı kapasitesinin (8+1 m3 ve 13+1.5 m3) kirletici emisyonlarına etkisinin incelenmesi için Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) tabanlı bir yöntem geliştirilmiş ve İzmir’in Çiğli ilçesi için uygulanmıştır. CBS tabanlı Vehicle Routing Problem (VRP) yöntemi ile optimum güzergahların tayini, toplam kat edilen mesafelerin ve toplam araç çalışma sürelerinin tespiti gerçekleştirilmiştir. Akabinde araç ve yakıt türüne bağlı emisyon faktörleri ve CBS analizleri sonucu elde edilen yakıt tüketiminin çarpımına dayalı hesaplama yöntemi ile emisyonlar hesaplanmıştır. Bulgular büyük araç ile toplama yapılması halinde ihtiyaç duyulan işçi ve araç sayısı azalırken toplam yakıt tüketiminin arttığını göstermektedir. Büyük araçla toplama yapılması halinde çalışma kapsamında değerlendirilen hava kirleticilerinin tamamının emisyonlarında küçük araca göre %17 artış hesaplanmıştır. Bu çalışma temel CBS bilgisi olan katı atık yönetimi planlayıcılarına optimum toplama güzergahlarının planlanması ve emisyonların hesaplanması için az veri ile uygulanabilir, basit ve hızlı bir modelleme yöntemi sunmaktadır.

In this study, A Geographic Information System (GIS) based methodology was presented to calculate the emissions of solid waste collection induced important air pollutants (CO, NMVOC, NOx, PM, N2O, NH3, SO2 and CO2) and to analyze the effect of collection vehicle capacity (8 + 1 m3 and 13 + 1.5 m3) on pollutant emissions and the methodology was applied to the district of Cigli in Izmir. Determination of optimum routes, total distances and total vehicle driving times were calculated through GIS-based Vehicle Routing Problem (VRP) method. Afterwards, emissions were calculated through the multiplication of fuel consumptions, obtained as a result of GIS analysis, and emission factors related to vehicle and fuel type. Results show that total fuel consumption increases while the number of employees and vehicles required are reduced when large vehicles are used. Collection with the large vehicle resulted in 17% increase in all emissions compared to the small vehicle. This study provides solid waste management planners, with basic GIS knowledge, a simple and fast modeling method that can be applied with little data for planning optimal collection routes and calculating emissions.
Bulanık TOPSIS Yöntemi ile Ankara İli İçin Olası Afet Sonrası Geçici Barınma Alanlarının Seçimi
The Selection of Temporary Shelter Areas with Fuzzy TOPSIS Method for the Ankara Province
Yazar: Ömürgönülşen, Mine; Menten, Cem
Dergi: Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Vol. 7 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Geological Sciences and Engineering (Other) ; Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer) ; Multi Criteria Decision Making,Fuzzy TOPSIS Method,Disaster Logistics,Selection of Temporary Shelter Areas ; Çok Kriterli Karar Verme,Bulanık TOPSIS Yöntemi,Afet Lojistiği,Geçici Barınma Alanları Seçimi

Her yıl birçok insan çeşitli afet türleri ile karşı karşıya kalmaktadır. Afet lojistiği çerçevesinde, afetzedelerin barınma sorununu çözmek adına geçici barınma alanlarının yerlerinin afet öncesinde belirlenmesi gerekmektedir. Afet sonrası geçici barınma alanlarının seçimi ele alınan problemin ana amacını oluştururken, bu problem gerek Türkiye’nin başkenti, gerekse 2. büyük kenti olmasından ötürü Ankara ili üzerinde Bulanık TOPSIS tekniği ile test edilmektedir. Bu kapsamda, uzman görüşleri alınarak, ulusal ve uluslararası standartlara uygun olarak belirlenen on adet kritere göre beş adet alternatif değerlendirilmiştir. Analiz kapsamında değerlendirilen beş farklı alternatif lokasyon arasında, Ankara ili için Etimesgut en uygun geçici barınma alanı olarak belirlenmiştir. Mamak sıralamada son sırada yer almıştır. Ayrıca, alternatiflerin sıralanması sonucu Yenimahalle ikinci, Çankaya üçüncü ve Keçiören dördüncü sırada çıkmıştır. Bu çalışmada literatürdeki çalışmalardan farklı olarak, bir afet türüne odaklanılmamış; ele alınan potansiyel afetlerin tümüne odaklanılmıştır. Bilinebildiği kadarıyla, bu çalışma ile Ankara ili için afet sonrası geçici barınma alanları ilk kez tespit edilmiştir.

Many people face various types of disasters every year. Within the framework of disaster logistics, temporary shelter areas should be identified before any disaster occurs. The main purpose of this study is to determine the temporary shelter areas in case of a disaster.  Fuzzy TOPSIS method was used to fulfill this aim in Ankara due to its being capital and second biggest city of Turkey. In this context, five alternatives were evaluated according to ten criteria determined in accordance with national and international standards by taking expert opinions. Among the five different alternative locations, Etimesgut has been identified as the most suitable temporary shelter area for Ankara. Mamak takes the last place in the ranking. In addition, as a result of the order of alternatives, Yenimahalle was in the second, Çankaya was in the third and Keçiören was in the fourth place in the ranking. Different from the previous studies in the literature, this study focuses on all of the potential disasters. No study has been known on location selection problem of temporary shelter areas after the disaster for Ankara Province.
Taşkın Farkındalık ve Erken Uyarı Sistemleri Değerlendirmesi: Trabzon Beşikdüzü Örneği
Assessment of Flood Awareness and Early Warning Systems: The Case of Beşikdüzü, Trabzon
Yazar: Anılan, Tuğçe; Durmuş, Hilal; Akçalı, Emre; Yüksek, Ömer
Dergi: Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Vol. 7 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Regional Flood Frequency Analysis,L-Moments,Flood Awareness,Flood Early Warning Systems ; Bölgesel Taşkın Frekans Analizi,L Momentler,Taşkın Farkındalığı,Taşkın Erken Uyarı Sistemleri

Bu çalışmada 21 Eylül 2016 tarihinde Trabzon’un Beşikdüzü İlçesinde meydana gelen ve büyük miktarda can ve mal kaybıyla sonuçlanan taşkın, hidrolojik ve sosyal yönden incelenmiştir. Bu amaçla, ilk olarak yaşanan taşkının kaç yıl tekerrür süreli taşkın debisine karşılık geldiğini belirlemek için bölgesel taşkın frekans analizi ile T=2, 5, 10, 25, 50, 100, 500 ve 1000 yıl tekerrür süreli taşkın debileri hesaplanmıştır. İkinci olarak; taşkın riski farkındalığı ve erken uyarı sistemindeki ihtiyaçları belirlemek adına taşkın olayını yaşayan bölge halkıyla anket yapılmıştır. Genel farkındalık kapsamında halkın; taşkın öncesinde, taşkın sırasında veya sonrasında sunulan önlemlerden, stratejilerden ve uygulanan politikalardan ne kadar haberdar olduğu ölçülmüştür. Erken uyarı farkındalığı kapsamında ise, halkın erken uyarı sistemlerinden beklentileri ve bu konudaki bilinç düzeyleri incelenmiştir. Kişinin erken uyarı alması ya da almaması durumunda harekete geçme eğilimi ise bir olay ağacı üzerinde değerlendirilmiş olup, harekete geçmenin bağlı olduğu faktörler incelenmiştir. Çalışmanın sonunda, erken uyarı sistemleri ilgili öneriler sunulmuştur.

In this study, the flood, occurred in Beşikdüzü District, Trabzon, on 21 September 2016 and resulted in the large amount of life loss and property, was investigated in terms of hydrological and social aspects. For this purpose, firstly, various flood discharges for different return periods were estimated by regional flood frequency analysis in order to determine the flood quantile of the Beşikdüzü flood. Secondly, for determining flood risk awareness and needs in the early warning system, a survey was conducted with the people living in the region. Within the scope of general awareness, the people’s knowledge of the measures, strategies and policies implemented before, during or after the flood, was investigated. Within the scope of early warning awareness, the expectations of the people from early warning systems and their awareness on this issue were examined. The tendency to take action upon receiving early warnings or not, was evaluated on an event tree, and the factors depending on taking action were examined. At the end of the study, recommendations about early warning systems were also presented.
Trafik Verilerine Göre Afetlerde Bölgesel Hizmet Verebilecek İdeal Havalimanı Önerileri
Traffic Data Based Ideal Airport Suggestions Providing Regional Service in Disasters
Yazar: Demir, Emre
Dergi: Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Vol. 7 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Air Traffic Data,Transportation Network,Location Analysis,Clustering,Tree Seed Algorithm,Disaster ; Hava Trafik Verileri,Ulaşım Ağı,Lokasyon Analizi,Kümeleme,Ağaç Tohum Algoritması,Afet

Bu çalışma, önceki benzer çalışmalardan üç ana yönden ayrılmaktadır. Birincisi, yöntem olarak diğerlerinden ayrılarak ülke çapında sadece tek bir lokasyondaki havalimanı tesisi değil kümeleme yöntemi uygulanarak bölgesel hizmet verebilecek en uygun tesisler tespit edilmiştir. İkincisi, önceki çalışmalarda İstanbul Havalimanı henüz hizmete girmediğinden dolayı değerlendirmeye alınmamışken, bu çalışmada optimizasyon hesaplarına dahil edilmiştir. Üçüncüsü, yeni durumun önceki çalışmalara nazaran daha güncel verilerle ve daha güncel bir optimizasyon yöntemi olan ağaç tohum algoritması kullanılarak optimum çözümler üretilmiştir. Trafik verileri, trafiğe dayalı ağırlık katsayıları ve ulaşım mesafelerinin elde edildiği konum verilerine dayanarak yapılan analizler sonucunda, toplam on altı havalimanı kendi bölgelerine, özellikle herhangi bir felaket sırasında veya sonrasındaki acil durumlarda, servis sağlayabilecek ideal havalimanları bu çalışmada ortaya çıkarılarak tavsiye edilmiştir. Bu araştırmanın önerileri doğrultusunda, herhangi bir acil durumda gerekli olan ve havayolu ile sağlanabilecek hizmetler sayesinde zaman ve gider kaybının azaltılması gibi amaçlar gözetilirken daha da önemlisi can kaybının en az düzeye indirilmesi konusunda ilerleme kaydedilmesi beklenmektedir.

This study differs from previous similar studies in three main directions. Firstly, the location of the most suitable facilities that can provide regional service were determined by applying clustering method. Thus, not only one airport facility in a single location serving across the country was determined, which separates this research from the others. Secondly, in the previous studies, Istanbul Airport was not taken into account because it has not been put into service. Therefore, this study takes that particular airport into consideration. Thirdly, optimum solutions for such new situation were produced with more up-to-date data and using a modern optimization method, the tree seed algorithm. As a result of the analyzes made based on traffic data, traffic-based weight coefficients and location data from which transportation distances were obtained, a total of sixteen ideal airports were recommended that can provide service to their regions, especially during emergencies or after any disaster. In accordance with the suggestions of this research, it is expected that progress will be made in minimizing the loss of time and expense, and especially minimizing the loss of life thanks to the services which can be provided by air transportation in any emergency.
Afetlerin Mental Sağlığa Etkileri
Effects of Disasters on Mental Health
Yazar: Yorulmaz, Deniz Sümeyye; Karadeniz, Havva
Dergi: Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Vol. 7 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Environmental Sciences ; Çevre Bilimleri ; Disaster,Mental Health,Adult,Child,Psychological First Aid ; Afet,Ruhsal Sağlık,Yetişkin,Çocuk,Psikolojik İlk Yardım

Afetler beklenmeyen bir zamanda meydana gelen, toplumu ve insanları derinden etkileyen, can ve mal kayıplarına neden olan, ekonomik kayıpları beraberinde getiren, doğa veya insan kaynaklı olaylardır. Afetler, zamanının belli olmaması, toplumu ve sağlık hizmetlerini kesintiye uğratması, ağır ekonomik etkilerinin olması, psiko-sosyal iyilik halini bozması, ilerleyen dönemlerde ciddi sağlık sorunlarına, can ve mal kayıplarına sebep olması nedeniyle önemli bir halk sağlığı problemidir. Dünyada ve Türkiye’de her yıl binlerce kişi afetlere maruz kalmakta ve afetlerden farklı şekillerde etkilenmektedir. Afetlerden sonra farklı yaş gruplarında farklı tepkiler görülmekle birlikte en sık travma sonrası stres bozukluğu, anksiyete, depresyon, uyku ve yeme bozukluğu gibi sorunlar görülmektedir. Yaş dönemlerine göre yapılan uygun müdahaleler ve psikolojik ilk yardım ile afetlerden sonra görülebilecek mental sağlık sorunları büyük oranda kontrol altına alınabilir ve azaltılabilir. Bu derlemede afetlerin psiko-sosyal sağlık üzerindeki etkisine ve bu doğrultuda yaş gruplarına göre yapılması gereken girişimlere yer verilmiştir.

As a natural or human-induced event that occur unexpectedly, disasters affect society and people profoundly, cause loss of life and property, and lead to economic losses. Disasters pose an important public health problem due to their sudden nature, disruption in health services and society, severe economic impact, disruption in psycho-social wellbeing, resulting severe health problems in later periods, and loss of life and property. Each year, thousands of people are exposed to disasters in the world and in Turkey, and are affected by disasters in different ways. Although different age groups react differently after disasters, post-traumatic stress disorder, anxiety and stress disorder, depression, sleep and eating disorders are the most common problems. Through appropriate interventions and psychological first aid made according to age groups, mental health problems that can be seen after disasters can be controlled and reduced significantly. Thus, this review study discusses the effect of disasters on psycho-social health and the interventions that need to be made according to age groups.
Kısa Dönemli Hidrolojik Tahmin Sistemi Uygulaması
Application of a Short-Term Hydrological Forecast System
Yazar: Uysal, Gökçen; Sensoy, Aynur; Şorman, Arda; Ertaş, Mustafa Cansaran
Dergi: Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Vol. 7 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Hydrological Modeling,Numerical Weather Prediction,Runoff Forecast,Euphrates and Seyhan Basins,Snowmelt Runoff ; Hidrolojik Modelleme,Sayısal Hava Tahmini,Akım Tahmini,Fırat ve Seyhan Havzası,Kar Erimesi

Bu çalışmanın amacı kar erimesinin etkili olduğu dağlık memba havzaları için kısa dönemli akım tahmin sisteminin geliştirilmesidir. Çalışma alanları olarak seçilen dağlık Fırat ve Seyhan Havzaları, yüksek su potansiyeli, bu potansiyeli besleyen kar erimeleri, mansapta büyük ve önemli su yapılarının bulunması ile ön plana çıkmaktadırlar. Yağış-akış ilişkisinin simülasyonu için dağlık bölge uygulamalarında literatürde yaygın olarak kullanılan HBV modeli seçilmiştir. Sayısal Hava Tahmin (SHT) verisi olarak Mesoscale Model 5 (MM5) ve Weather Research and Forecast (WRF) model sonuçları kullanılmıştır. Hidrolojik model parametrelerinin gözlenen yağış, sıcaklık ve akım verileriyle kalibrasyon/doğrulama işleminin yapılmasının ardından, analizleri yapılan SHT verilerinin girdi olarak kullanılması ile 1 ve 2 günlük akım tahminleri elde edilmiştir. İleriye dönük akım tahminleri Delft-FEWS platformunda kapalı döngü şeklinde çalıştırılarak, geçmiş dönem tahmin simülasyonları gerçekleştirilmiş ve akım gözlemleri ile kıyaslanarak performans değerlendirmesi yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar havzaların akış aşağısında bulunan su yapılarının daha verimli işletilmesine ve böylece ülke ekonomisine katkı sağlayabilecektir.

This study aims to deploy a short term hydrological forecast system in snow dominated mountainous basins. The headwaters of Euphrates and Seyhan Basins, selected as study areas, stand out with their high water potential, snow melt feeding this potential and the presence of large and important water structures in the downstream. For the simulation of precipitation-runoff relationship, HBV model, a  widely used model in the literature especially for mountainous regions, is utilized. Mesoscale Model 5 (MM5) and Weather Research and Forecast (WRF) model results are preferred as Numerical Weather Prediction (NWP) data. After calibration/validation of hydrological model parameters with observed precipitation, temperature and flow data, 1- and 2-day flow estimates are obtained using the analyzed NWP data as input. Hindcast simulations for the past period are implemented with a closed-loop structure on the Delft-FEWS platform, and performance evaluation is conducted by comparing them with streamflow observations. The results obtained may contribute to the more efficient operation of water structures located downstream of the basins and thus to the national economy.