Budak tipleri ve değerlendirme farklılıkları
Knot types and evaluation differences
Yazar: Görgün, Hızır Volkan
Dergi: Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Vol. 24 No. 1, 2022
Anahtar kelimeler: Forest Industry Engineering ; Orman Endüstri Mühendisliği ; Knot,Quality,Lumber,Solid wood,Visual grading,Standard ; Budak,Kalite,Kereste,Masif ahşap,Görsel sınıflandırma,Standart

Dal odununun ağacın gövdesindeki karşılığı olan budak, son ürün kerestede görünüş özellikleriyle birlikte fiziksel, mekanik, işlenebilirlik gibi birçok özelliği etkilemektedir. Bu etki nedeniyle budakların somut bir şekilde değerlendirilmesi gerekmektedir. Ancak kullanım yeri farklılıkları, budakların yapısal ve görünüş özelliklerindeki farklılıklar, ağaç türü gibi temel farklılıklar vb. değerlendirme ölçütlerini çeşitlendirmektedir. Ölçmede birlik sağlanması açısından oluşturulan standartlarda bile bu farklılıklar gözlemlenmektedir.Bu çalışmanın amacı budak tipleri ve değerlendirilmesindeki farklılıklarının bilimsel ve teknik bilgi, standartlar ve çeşitli uygulama örnekleriyle konulmasıdır. Bu kapsamda her bir budak tipi tanımı görselle desteklenerek daha anlaşılır olması amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında toplam 22 adet budak tipi tespit edildiği için, tespiti ve değerlendirmesinde kolaylık olması adına budak tipleri kaynama, sağlamlık, dağılım, şekil ve bulunduğu yere göre beş grupta sınıflandırılmıştır. Bu sınıflandırmaya ek olarak; kaynama oranı ve kabuk durumu birlikte değerlendirilerek, budakların düşme ihtimaline göre ayrı bir sınıflandırma yapılmıştır. Ayrıca budakların tespitiyle ilgili bazı ön bilgiler verilmiş olup ve değerlendirilmesiyle ilgili çoğu Türkiye’de de geçerli olan ulusal ve uluslararası standartlardaki farklılıklar da ortaya konulmaya çalışılmıştır. Sonuç olarak, çok sayıda budak tipi olması ve standartlardaki farklı tanım ve değerlendirmeler nedeniyle, bu çalışmanın yapıldığı dönem yürürlükte olan standardın, tüm diğer standartlar için referans alınması gerektiği söylenebilir. Böylece masif ahşabı kullanan tüm paydaşların budak değerlendirmesiyle ilgili tespiti ve değerlendirmesi konusundaki farkındalığı arttırılabilir ve dolayısıyla taraflar arasındaki olası anlaşmazlıkların da azaltılması sağlanabilir.

Knot, which is the equivalent of branch wood in the trunk of the tree, affects many properties such as physical, mechanical and workability, along with its appearance properties in the final product timber. Because of this effect, knots need to be evaluated perceptibly. However, there are differences in usage, structural and appearance characteristics, fundamental differences such as tree species, etc. diversify the evaluation criteria. These differences are observed even in the standards created in order to ensure unity in measurement.The aim of this study is to present the differences in knot types and evaluation with scientific and technical knowledge, standards and various application examples. In this context, it is aimed to make it more understandable by supporting the definition of each knot type with visuals. Since a total of 22-knot types were identified within the scope of the study, knot types were classified into five groups according to their union, strength, distribution, shape and location for ease of detection and evaluation. In addition to this classification; sound rate and bark situation were evaluated together, and a separate classification was made according to the possibility of falling knots. In addition, some preliminary information about the detection of knots has been given and the differences in national and international standards, most of which are also valid in Turkey, have been tried to be revealed.As a result, it can be said that the standard in force at the time of this study should be taken as a reference for all other standards due to the large number of knot types and the different definitions and evaluations in the standards. Thus, the awareness of all stakeholders using solid wood on the detection and evaluation of knots can be increased, and thus possible conflicts between the parties can be reduced.