Bazı Kolza (Brassica napus L.) Çeşit Adaylarının Menemen, İzmir Ekolojik Koşullarında Verim, Verim Komponentleri ve Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi
Determination of Yield, Yield Components and Quality Characteristics of some  Rapeseed (Brassica napus L.) Candidate Varieties in Menemen, Izmir Ecological Conditions
Yazar: Tan, Ahmet Şemsettin; Aldemir, Mehmet; Altunok Memiş, Ayşegül
Dergi: ANADOLU Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, Vol. 27 No. 1, 2017
Anahtar kelimeler: Kolza,Brassica napus L.,kanola,adaptasyon,agronomi,verim,verim komponentleri,çeşit,kolza teknolojisi,kolza hastalık- zararlı ve yabancı otları ; Rapeseed,Brassica napus L,canola,adaptation,agronomi,yield,yield components,variety,rapeseed technology,rapeseed diseases,insects,and weeds

Bu araştırma; Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü’nde(ETAE) geliştirilen kolza çeşit adaylarının verim performansları ve kaliteözelliklerini belirlemek amacı ile 2014/2015 ve 2015/2016 yetiştirme sezonundaETAE deneme tarlalarında, Menemen-İzmir koşullarında yürütülmüştür. DenemelerTesadüf Blokları Deneme Deseninde, dört tekerrürlü olarak kurulmuştur. Yapılandeğerlendirmeler denemelerde yer alan çeşitlerin tane verimi yanında bin taneağırlığı, yağ oranı ve yağ verimi ile bitki boyu, yan dal sayısı, harnupsayısı, harnupta tane sayısı, çiçeklenme ve fizyolojik olum gün sayılarıaçısından istatistiksel olarak farklı olduklarını ortaya koymuştur.Araştırmada;  2014/15 yetiştirmesezonunda en yüksek tane verimi 411 kg/da ile ETAE-K-5.1 ve ETAE-K-25.2’den,2015/16 yetiştirme sezonunda ise 340 kg/da ile ETAE-K-1.1’den elde edilmiştir.En kısa fizyolojik olum gün sayısı 2014/15 yetiştirme sezonunda ETAE-K-2.1,ETAE-K-3.3 ve Sary çeşitlerinde 195 gün olarak gün olarak gözlenmiştir.  2015/16 yetiştirme sezonunda en kısafizyolojik olum gün sayısı Sary çeşidinde 188 gün olarak gözlenmiştir.  Bu çalışmada çeşit adaylarının kontrol çeşitleregöre erkenci oldukları saptanmıştır. En yüksek yağ oranı 2014/15 üretim sezonunda%39,42 ETAE-K-23.1’den elde edilirken, 2015/16 yetiştirme sezonunda %48,6 ile Sary çeşidinden elde edilmiştir.En yüksek yağ verimi 2014/15 üretim sezonunda 199,5 kg/da ile Sary’den 2015/16yetiştirme sezonunda 131 kg/da ile ETAE-K-23.1’den elde edilmiştir. Araştırmasonuçları yeni çeşit adaylarının yüksek verimli, kaliteli ve erkenci olduğunu,Sary hariç diğer standart çeşide göre yaklaşık olarak 2-3 hafta erken hasatolgunluğuna ulaştığını ortaya koymuştur. Bu durum ikinci ürünekim tarihleri açısından önem taşımaktadır. Çeşit adaylarından ETAE-K-19.1ve ETAE-K-23.1 verim ve kalite özellikleri bakımından ümitvar bulunmuşlardır. Yüksek taneve yağ verimine sahip çeşitlerin üretimde yer alması yağ açığımızınkapatılmasına önemli katkılarda bulunacaktır.

The main objectives of the study were to determine ninecandidate rapeseed varieties which were improved at Aegean Agricultural ResearchInstitute (AARI) in Menemen, Izmir / Turkey. Their performances were evaluatedduring 2014/15 and 2015/2016 winter growing seasons at AARI. In this research; nine candidate and 4 registred checkrapeseed varieties were used as material. The experiments were conducted in randomized completeblock design with four replications. Observationswere made on seed yield, seed oil content, oil yield, 1000 seed weight, plant height, branch number, capsulenumber per plant, seed number per capsule, flowering date and phisological maturedate. According to two-yearsresults of this study statistically significant differences were found in allthe characters among the rapeseed varieties.In the experiment; the highestseed yield (411 kg/da) were obtained from the varieties ETAE-K-5.1 veETAE-K-25.2 in 2014/15, and (340 kg/da) was obtained from the varietiesTAE-K-1.1 in 2015/16 growing seasons. The lowest flowering days were observedfrom Sary in 2014/15 and 2015/16 growing seasons as 116 and 104 daysrespectively. The lowest physiological maturity days (195 days) were alsoobserved from ETAE-K-2.1, ETAE-K-3.3 and Sary in 2014/15, and 188 days wasobserved from Sary in 2015/16 growing season. The candidate varieties showed earliness than standartvarieties. The highestoil content; 39,42 % was obtained from ETAE-K-23.1 in 2014/15, and %48,6 wasobtained from Sary in 2015/2016 growing seasons. The highest oil yield as 199,5kg/da was obtained from Sary in 2014/15, and 131 kg/da was obtained fromETAE-K-23.1 in 2015/2016 growing seasons.Researchresults indicated that the candidate varieties found to be having highest yieldand quality. The candidate varieties showed earliness than standart varietiesexcept for Sary and they were 2-3 week early maturing than other winter typevarieties. This is important for the second crops planting.  Candidate varieties ETAE-K-19.1 andETAE-K-23.1 have proved their worth in all yield trials and their yield andquality performances are better than all the existing cultivated standartvarieties in the trials. It is very clear that rapeseed with high seed and oilyield per unit area could have an important role to decrease vegetable oil gapin Turkey.