Osmanlı İmparatorluğu'nun Dünya Ekonomisine Eklemlenmesinde Bir Dönüm Noktası:1838 Serbest Ticaret Anlaşması
A Turning Point at adding Ottoman Empire in to The World Economy: 1838 agreement of Free Commerce
Yazar: Eşiyok, B. Ali
Dergi: Mülkiye Dergisi, Vol. 34 No. 266, 2014
Anahtar kelimeler: Sanayi Devrimi,1838 Serbest Ticaret Anlaşması,Geleneksel Sanayi Üretiminin Tasfiyesi,Bağımlılık

Özetİngiltere’de başlayan Sanayi devrimi sonucunda üretim süreci büyük dönüşüme sahneolmuş, İngiltere başta olmak üzere kapitalist metropol ülkelerin pazar ve hammadde ihtiyacıtarihin önceki hiç bir kesitinde görülmeyecek kadar şiddetlenmişti. 19. yüzyılın hegemonikgücü İngiltere (Pax Britannica) 1820-1840 yılları arasında Latin Amerika’dan Çin’e kadar birçok azgelişmiş ülke ile ya yerel iktidarlarla anlaşıp işbirliği yaparak ya da zora başvurarakserbest ticaret anlaşmaları yoluna gitmiştir. Bu bağlamda gündeme gelen 1838 Serbest TicaretAnlaşması sonucunda Osmanlı geleneksel sanayi büyük ölçüde tasfiye olmuştur. SerbestTicaret Anlaşması’nın yerel üreticiler üzerinde yarattığı hoşnutsuzlukları gidermek için 19.yüzyılın sonlarında mamul mallar üretecek fabrika kurma girişimleri gündeme geldiğinde,1838 anlaşmasından dolayı gümrükleri yeterince yükseltme olanağı olmadığı için sanayileşmegirişimleri liberal ekonomi koşulları altında başarısız olmuştur. Bu gelişme Osmanlıekonomisinin metropol ülkelere olan bağımlılığını daha da artırarak çevreleşme sürecinihızlandırmıştır.Anahtar Kelimeler: Sanayi Devrimi, 1838 Serbest Ticaret Anlaşması, Geleneksel SanayiÜretiminin Tasfiyesi, Bağımlılık. AbstractAs the result of Industrial Revolution started in England, the progression of productionindicated a great alternation, and the requirement of market and raw material of the capitalistmetropolis countries particularly of England intensified as much as it can’t occur in anyprevious part of the history. England, which was the hegemonic power of the 19th century,( Pax Britannica ), entered into the agreement of free commerce with many underdevelopedcountries from Latin America to China either reaching agreement and cooperating with thelocal governments or using force between 1820-1840. In this scope, as the result of 1838Agreement of Free Commerce that came currency, the traditional industry of Ottoman wasdischarged on a large scale. In order to eliminate the disfavor created by the Agreement ofFree Commerce on the local producers, when the attempts to establish factory which wouldmanufacture the finished goods at the end of the 19th century became the current issue, theattempts of industrialization failed under the conditions of liberal economy since it wasn’t possible to raise the customs enough due to the 1838 agreement. This development increasedthe dependence of the Ottoman economy more to the metropolis countries, and it sped the process of becoming known.Key Words : Industrial Revolution, 1838 Agreement of Free Commerce, Discharging theTraditional Production of Industry, Dependence.

Özetİngiltere’de başlayan Sanayi devrimi sonucunda üretim süreci büyük dönüşüme sahneolmuş, İngiltere başta olmak üzere kapitalist metropol ülkelerin pazar ve hammadde ihtiyacıtarihin önceki hiç bir kesitinde görülmeyecek kadar şiddetlenmişti. 19. yüzyılın hegemonikgücü İngiltere (Pax Britannica) 1820-1840 yılları arasında Latin Amerika’dan Çin’e kadar birçok azgelişmiş ülke ile ya yerel iktidarlarla anlaşıp işbirliği yaparak ya da zora başvurarakserbest ticaret anlaşmaları yoluna gitmiştir. Bu bağlamda gündeme gelen 1838 Serbest TicaretAnlaşması sonucunda Osmanlı geleneksel sanayi büyük ölçüde tasfiye olmuştur. SerbestTicaret Anlaşması’nın yerel üreticiler üzerinde yarattığı hoşnutsuzlukları gidermek için 19.yüzyılın sonlarında mamul mallar üretecek fabrika kurma girişimleri gündeme geldiğinde,1838 anlaşmasından dolayı gümrükleri yeterince yükseltme olanağı olmadığı için sanayileşmegirişimleri liberal ekonomi koşulları altında başarısız olmuştur. Bu gelişme Osmanlıekonomisinin metropol ülkelere olan bağımlılığını daha da artırarak çevreleşme sürecinihızlandırmıştır.Anahtar Kelimeler: Sanayi Devrimi, 1838 Serbest Ticaret Anlaşması, Geleneksel SanayiÜretiminin Tasfiyesi, Bağımlılık. AbstractAs the result of Industrial Revolution started in England, the progression of productionindicated a great alternation, and the requirement of market and raw material of the capitalistmetropolis countries particularly of England intensified as much as it can’t occur in anyprevious part of the history. England, which was the hegemonic power of the 19th century,( Pax Britannica ), entered into the agreement of free commerce with many underdevelopedcountries from Latin America to China either reaching agreement and cooperating with thelocal governments or using force between 1820-1840. In this scope, as the result of 1838Agreement of Free Commerce that came currency, the traditional industry of Ottoman wasdischarged on a large scale. In order to eliminate the disfavor created by the Agreement ofFree Commerce on the local producers, when the attempts to establish factory which wouldmanufacture the finished goods at the end of the 19th century became the current issue, theattempts of industrialization failed under the conditions of liberal economy since it wasn’t possible to raise the customs enough due to the 1838 agreement. This development increasedthe dependence of the Ottoman economy more to the metropolis countries, and it sped the process of becoming known.Key Words : Industrial Revolution, 1838 Agreement of Free Commerce, Discharging theTraditional Production of Industry, Dependence.