ANNEDEN BEBEĞE HİV ENFEKSİYONUNUN GEÇİŞİNİ  AZALTMADA YAKLAŞIMLAR VE ETİK SORUNLAR
APPROACHES IN DECREASING THE RISK OF MOTHER-TO-CHILD  TRANSMISSION OF HIV INFECTION AND ETHICAL PROBLEMS
Yazar: Bayık, Ayla
Dergi: Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, Vol. 15 No. 3, 0
Anahtar kelimeler: Anneden bebeğe HIV geçişi,yaklaşımlar,etik sorunlar ; HIV infection,Mother-to-ehild transmission,approaches. ethical problems

Dünyada 32 milyon I-11V ile enfekte insandan bir milyondan fazlasını çocuklar oluştururken, 2000 yılında dünyada 10 milyon çocuğun HIV tipi ile enfekte olacağı beklenmektedir. Gelişmekte olan ülkelerde, tüm yeni HIV enfek siyon olgularının %5-10 'onda, anneden bebeğe geçiş sorumlu tutulmaktadır. Yatay geçiş olarak adlandınlan doğum öncesi, doğum ve doğum sonrası dönem de anneden bebeğe enfeksiyonun geçişi, eğer hiç bir önlem alınmazsa %15-35 oranında gerçekleşir. Annede vlral yük. FIRrin klinik düzeyi. annenin HIV`e ilişkin bağışıklık düzeyi, doğumun şekli, annenin bebeğin' emzirmesi, HIV enfeksiyonunun anneden bebeğe geçişinde etkili risk faktörleridir. Perinatal geçişin azaltılmasında kanıtlanmış etkili yaklaşımlar arasında: anneye yada bebeğe uygulanan mono/kombine antiretroviral sağaltım, doğum şekli olarak sezeryan doğumun yeğlenmesi ve özellikle HIV pozitif annelerin bebeklerini emzirmekten sakınmaIarı belirlenmiştir. Teorik etkinliği olan yaklaşımlar arasında da, doğum kanalmın dezenfektanlarla yıkanması  %05 klorhexidine , membranın yapay olarak açılmasından sakmılması, immün sağaltım ve anneye A vitamin' verilmesi üzerinde çalışmalar sürdürülmektedir. Gelişmekte olan ülkelerde, özellikle antiretroviral sağaltımlann pahalı olması, ilacın yan etkileri gibi nedenlerle yaygın kullanımı güç olmaktadır. Gebelerden HIV testi istenmesi, annelere bebeklerini emzirmemelerinin üğütlenmest, ilaçların deney grupları üzerinde denenmesi, sağlık bakımında HIV'in anneden bebeğe geçişini azaltma ve korunmaya yönelik yaklaşımlar olmakla birlikte, beraberinde etik sorunları da getirmektedir. Bu nedenle bu yaklaşımlarda: gizlilik. gebentn özerkliği, zarar vermeme, yarar sağlama, üreme haklarına saygı duyma gibi etik ilkelere özellikle tüm sağlık çalışanlarının özen göstermesi gerekmektedir

While more tlıan one million of HIV infeeted cases are children among 32 million HIV infected people around the world. it is expected that 10 million of ehildren will be infeeted with type of HIV 1 in the years of 2000. ln cleveloping countries, between five to ten percenl of all new cases are assurned to responsible with mother-to-child transınission. Sence intrauter1ne, ıntraparturn and posVartum periods are responsible for vertical transmission, ir some preverıtive rneasures are not taken. the risk of transmfssion is about 15-35 pereent. Mothers' viral load. elinieal levet of the disease. rnothers' status of immunizaıton, type of clelivery. weaning pmetiee of the mother are the risk factors in transmission. Monolcombine antivrat therapies, applying for cesarean section and searing frorn weaning are among the effective approaches in reclucing perinatal transm ssion. Among the effective approaches theoretically effeetive are washing tlıe eervical canal with disinfeclants site ' as elorhexictine  %05 , anoidtng opening the membrane ar/fic/ally, immunotherapy and preseribing vitamin A to mother. In developing countries, as the drugs are expensive and have some side effeets, il is dinleult to make use of them widely. Although approaches such as asking for the pregnant woman /o have HIV test, advising mothers not tv wean and testing the new drugs on lıuman beings seerrı to be deereasing the transmtssion and feasible for prevention but it is elear that it will bring some ethical problem_s. For that rea_sort. health personnel should fe sensitive to apply .for ethical principles such as: confidentiality, autonomy, nonmaleficence, beneficence and reproductive rights