Sınav Çizelgeleme Problemi için Hedef Programlama Yaklaşımı ve Bir Uygulama
Goal Programming Approach for the Exam Scheduling Problem and An Application
Yazar: Ceylan, Zeynep; Yüksel, Arzu; Yıldız, Ayşegül; Şimşak, Büşra
Dergi: Erzincan Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, Vol. 12 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Çok Amaçlı,GAMS,Hedef Programlama,Sınav Çizelgeleme Problemi ; Multi-Objective,GAMS,Goal Programming,Exam Scheduling Problem

Sınav programlarının  hazırlanması üniversitelerde karşılaşılan yorucu, karışık ve zaman alıcı  görevlerden biridir. Sınav programı çizelgeleme, derslerin ve görevli öğretim  elemanlarının hangi sınav salonunda ve hangi gün/saat diliminde atanmasını  ifade eden bir zaman çizelgeleme problemidir. Ancak, çok sayıda ders, öğretim  elemanı ve sınav salonunun varlığı problemi daha da karmaşık ve dolayısıyla  hataya açık hale getirmektedir. Bu çalışmada, Ondokuz Mayıs Üniversitesi  Endüstri Mühendisliği Bölümü 2018-2019 Güz yarıyılına ait ara sınav  programının hazırlanması için yeni bir hedef programlama modeli geliştirilmiş  ve GAMS/CPLEX programında çözülmüştür.  Önerilen  model, öğretim elemanı atama ve sınav çizelgeleme problemi olmak üzere iki  alt problemden oluşmaktadır. Birinci alt problem için amaç, aynı güne atanan  başarı oranı %85’ten düşük sınavların mümkün olduğunca uzak zaman dilimine  atanmasını sağlayarak öğrencilerin başarılı olmalarına yardımcı olmaktır.  İkinci alt problem için amaç ise öğretim elemanlarının görev yükünü  dengeleyerek arzu ettikleri gün ve saat dilimlerinde görev almalarını  sağlamaktır. Hedef programı modeli ile hazırlanan sınav çizelgesi, bölüm  öğretim elemanı tarafından manuel hazırlanan ve Ondokuz Mayıs Üniversitesi  Mühendislik Fakültesi’nin resmî web sitesinde yayınlanan mevcut sınav  programı ile karşılaştırılmıştır. Her iki amaç fonksiyonu için, hedef  programlama modeli ile hazırlanan sınav programının, manuel hazırlanan sınav  programına kıyasla daha iyi sonuç verdiği görülmüştür. Geliştirilen model  esnek bir yapıya sahip olması nedeniyle farklı ihtiyaçlar doğrultusunda  değiştirilerek etkin bir şekilde kullanılabilir.

Abstract  The  preparation of exam programs is one of the exhausting, complicated and  time-consuming tasks encountered in universities. Exam scheduling is a time  scheduling problem that expresses which exams and examiners are assigned to  which exam room and in which day/time zone. However, the existence of a large  number of courses, examiners, and examination rooms makes the problem even  more complex and therefore error-prone. In this study, a new goal programming  model has been developed and solved by GAMS/CPLEX software in order to  prepare the midterm exams for the 2018-2019 Fall Semester of the department  of Industrial Engineering at Ondokuz Mayıs University.   The proposed model consists  of two sub-problems: examiner assignment and exam scheduling. The aim of the  first sub-problem is to help students succeed by providing assignment the  exams far away as possible which assigned to the same day and have a lower  success rate 85 %. The objective for the second sub-problem is to ensure that  the examiners take part in the day and time zones they desire by balancing  their duty load. The exam scheduling prepared with the goal programming model  was compared with the available exam program which was prepared manually by  the teaching assistant of department and published on the official website of  the Faculty of Engineering of Ondokuz Mayıs University. For both objective  functions, it was seen that the exam program prepared with the goal  programming model gave better results than the manually prepared exam  program. Since, the developed model has a flexible structure and can be used  effectively by changing it according to different needs.