Bahâ Saîd Bey’in Hayatı, Eserleri ve Anadolu’daki Alevî-Bektaşî-Nusayrî Zümreleri ile İlgili Çalışmaları
Bahâ Saîd Bey’s Life, Works and His Studies on Anatolian Communities of Alevies, Bektashies and Nusayries
Yazar: Çam, Süleyman
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 13 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; History of Sects,Bahâ Saîd,Alevi,Bektashi,Nusayriya ; Mezhepler Tarihi,Bahâ Sâid,Alevî,Bektaşî,Nusayri

Bahâ Saîd Bey (1882-1939) seçkin kişiliğiyle varlığını vatan ve milletine adayan millî kahramanlarımızdan biridir. O, dönemin yönetimi tarafından Anadolu’daki Alevî-Bektaşî zümrelerini, Tahtacı, Çepni ve Hardal Türkmenlerini, soy, dil, mezhep ve geleneklerini yakından tetkîk etmek için görevlendirilmiştir. Entellektüel bir kişiliğe sahip olan Bahâ Saîd’in, uzun bir çalışmasının sonucu Alevîlik-Bektaşîlikle ilgili araştırmaları, başta Türk Yurdu mecmuası olmak üzere Muhibbân, Memleket ve Meslek gibi gazete ve dergilerde neşredilmiştir. Türk Yurdu’nda yayınlanan makaleleri, Türkiye’de Alevî zümreleri arasında bilimsel yöntemlerle yapılmış ve detaylı bilgiler veren saha araştırmalarından oluşmaktadır. Bahâ Saîd’in alan araştırmaları uzun bir dönemi kapsamaktadır. Dolayısıyla araştırma sonunda aktardığı bilgiler oldukça önem arz etmektedir. Onun Alevîlik-Bektaşîlik ve Nusayrîlik üzerine yaptığı bu araştırmalar Türkiye’de ilklerden olması nedeniyle ayrı bir değere sahiptir. Bu çalışmada, Bahâ Saîd’in Alevî-Bektaşî ve Nusayrî zümrelerine yönelik yaptığı araştırmaları ve onun söz konusu zümreler hakkındaki düşüncelerinin tespiti amaçlanmıştır. Bahâ Saîd, saha araştırmalarında Alevî-Bektaşî inancının kökenleri ve âyinleri hakkında genel olarak bilgi vermiştir. Ayrıca bu çalışmada, katılımcı gözlem ve mülakat tekniklerini uygulayan Bahâ Saîd’in, Anadolu’daki başta Alevî ve Bektaşîler olmak üzere diğer zümrelerin inanç ve kültür sistemlerini incelediği ve onlarda eski Türk kültür izlerinin varlığını tespit ettiği görülmüştür.

Bahâ Saîd Bey (1882-1939) is one of our national heroes during the transition period from the Ottoman to the Republic and dedicated his existence to his country and nation with his distinguished personality. He was appointed by the administration of the period to closely examine the Alevi-Bektashi communities, Tahtaci, Chetmi and Hardal Turkmens in Anatolia in terms of their ancesters, languages, sects and traditions. Having an intellectual personality, Bahâ Saîd’s researches on Alevism Bektashism were published in newspapers and magazines such as Muhibbân, Memleket and Meslek, especially in the Türk Yurdu journal. His articles published in the Türk Yurdu journal are consist of field researches made by scientific methods and they supply detailed information. Bahâ Saîd’s field researches cover a long period. Therefore, the information given at the end of the researches is very important. His researches on the Alevi-Bektashi and Nusayriya have a special importance as they are the firsts in Turkey. In this study, it was aimed to determine Bahâ Saîd’s researches on Alevi-Bektashi and Nusayriya communities and his thoughts on these communities. Bahâ Saîd gave general information about the origins and rites of the Alevi-Bektashi belief in his field researches. In addition, in this study, it was observed that Bahâ Saîd, who applied participatory observation and interview techniques, examined the belief and cultural systems of other communities in Anatolia, especially Alevis and Bektashis, and determined the presence of traces of ancient Turkish culture in them.