Paşasaraylı Fazlî Efendi’nin Manzum Kasîde-i Bürde Tercümesi
Poetic Translation of Qasida al-Burda by Paşasaraylı Fazlî Efendi
Yazar: Koç, Hamza
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 26 No. 26, 0
Anahtar kelimeler: Bûsîrî, Paşasaraylı Fazlî Efendi, Kasîde-i Bürde, Manzum Tercüme ; Busiri, Paşasaraylı Fazlî Efendi, Qasida al-Burda, Poetic Translation

Hz. Muhammed’in dünyayı teşrifinden ebedî âleme irtihaline kadar hayatının her safhası edebiyata yansımış ve doğumunu, hicretini, savaşlarını, mucizelerini, miracını, hadislerini ve örnek ahlakını konu edinen mevlid, hicret-nâme, gazavât-ı nebî, mucizât-ı nebî, mirac-nâme, kırk hadis, hilye ve na‘t gibi çeşitli türlerde manzum-mensur birçok eser kaleme alınmıştır. Ka‘b b. Züheyr  ö. 24/645? ’in “Bânet Su‘âd” ifadesiyle başlayan ve Hz. Peygamber’in hırkasıyla taltif edilmesine vesile olduğu için literatürde Kasîde-i Bürde olarak tanınan meşhur şiiri, na‘t türüne öncülük etmesi bakımından ayrı bir öneme sahiptir. Ka‘b’dan yaklaşık altı asır sonra yaşayan Bûsîrî  ö. 696/1297? ’nin asıl ismi el-Kevâkibü’d-Dürriyye fî Medhi Hayri’l-Beriyye olan methiyesi, gerek yazılış hikâyesi gerekse edebî gücü açısından Ka‘b’ın şiirini gölgede bırakmayı başarmış ve tercüme, şerh, tahmis, taştir, tesbi‘ gibi farklı şekillerle edebiyatımıza kazandırılmıştır. Kasîde-i Bürde’yi manzum biçimde tercüme eden şairlerden biri de Paşasaraylı Fazlî Efendi’dir. Tezkirelerde ve diğer biyografik kaynaklarda adına rastlayamadığımız şairin, çalışmamıza konu olan eserinin mensur mukaddimesinden hareketle 1036/1626-27 yılında hayatta olduğu anlaşılmaktadır. Kaside nazım şekliyle yazılan tercüme, kaynak metinde karşılığı olmayan bir beyitle birlikte toplam 162 beyitten oluşmaktadır. Fazlî, vezin bakımından çoğu mütercim gibi kaynak şiirden farklı bir yol izlemiş ve eserini “mefâ‘îlün mefâ‘îlün mefâ‘îlün mefâ‘îlün” kalıbıyla kaleme almıştır.

Every stage of the Prophet Muhammad’s life, from his blessed entry into this world to his journey to the eternal world, has been reflected in literature, including many poetic and prosaic works, such as mawlid, hijranâma, ghazavat-i nabi, mu‘jizat-i nabi, mi‘rajnâma, the forty hadith, hilya, and na‘at  eulogy , which narrate his birth, migration, his holy wars, miracles, holy journey to the heavens, his physical description, his hadiths, and exemplary ethics, have been penned. The famous poem, by Ka‘b bin Zuhair  d. 24/645?  with its opening line “Banat Su‘âd”, is known as Qasida al-Burda  Ode of the Mantle  because it praises Mohammad with his mantle and holds special importance in Islamic literature as a pioneering work in the development of eulogies written to honor the Prophet. The eulogy written by Busiri  d. 696/1297? , who lived about six centuries after Ka‘b, whose real name was Al-Kawakib ad-Durriya fi Madg Khayr al-Bariya, would over time come to overshadow Ka‘b’s poem due to its narration style and literary power. This work has been introduced to Turkish literature in different forms, including translations, interpretations, and pentastichs, heptastichs, and distiches or tristiches inserted between the verses of poems. One of the poets credited with translating Qasida al-Burda in verse is Paşasaraylı Fazlî Efendi. It is understood from his prose, which is the subject of this study, that the poet, whose name could not be found in bibliographical dictionaries or other biographical sources, must have been alive in 1036/1626-27. His translation, written in the qasida  ode  style, consists of a total of 162 couplets, including a style of couplet that has no equivalent in the source text. Like most translators, Fazlî adopted a different style from that of the original form of the poem and wrote his work in the pattern of “mefâ‘îlün mefâ‘îlün mefâ‘îlün mefâ‘îlün”.