ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME İLE AVRUPA BİRLİĞİ VE ADAY ÜLKELERİN YAŞAM KALİTESİNİN ANALİZİ
ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME İLE AVRUPA BİRLİĞİ VE ADAY ÜLKELERİN YAŞAM KALİTESİNİN ANALİZİ
Yazar: Kaya, Pınar; İpekçi Çetin, Emre; Kuruüzüm, Ayşe
Dergi: Istanbul University Econometrics and Statistics e-Journal, Vol. 0 No. 13, 2011
Anahtar kelimeler: Çok Kriterli Karar Verme, VIKOR Yöntemi, Avrupa Birliği, Yaşam Kalitesi

AB ülkeleri için en iyi yaşama ve çalışma koşullarının sağlanmasına yardımcı olmak amacıyla tavsiyelerde bulunan Avrupa Yaşama ve Çalışma Koşullarını İyileştirme Vakfı 2003, 2005 ve 2007 yıllarında, aralarında Türkiye'nin de bulunduğu toplam 31 ülke için "Avrupa Yaşam Kalitesi Anketi (EQLS)" uygulamıştır. Anket sağlık, istihdam, gelir yoksunluğu, eğitim, aile, sosyal katılım, barınma, çevre, ulaşım, güvenlik, boş zaman, yaşam tatmini gibi bir dizi temel göstergeleri göz önünde bulundurmaktadır. Yaşam kalitesi göstergeleri kullanılarak yapılan çalışmalar birey, grup ya da toplumların demografik, sosyal ve ekonomik profilini belirleme, mevcut yaşam kalitesi düzeyini geliştirmek için hedefler saptama ve yaşam kalitesi konusunda mevcut konumlarını ulusal veya uluslararası düzeyde başka birimlerle kıyaslama imkanını vermektedir. Yapılan çalışmalarda sıklıkla istatistiksel analizlerin kullanıldığı ve ülkelerin yaşam kalitelerinin birer gösterge ışığında ele alındığı görülmektedir. Bu çalışmada çok kriterli karar verme (ÇKKV) analizinden faydalanarak göz önüne alınan göstergelerin bütüncül bir bakış açısına göre aynı anda değerlendirilmesine dikkat çekilmiştir. Çalışmada, Avrupa Birliği (AB) ve Aday ülkelerin yaşam kalitesi bir ÇKKV yöntemi olan VIKOR Yöntemine göre analiz edilmektedir. VIKOR yöntemi ile 2003, 2005 ve 2007 yılları için üç ayrı analiz yapılarak AB ülkeleri ile Avrupa Ortak alan (EEA) ülkesi olan Norveç ve AB aday ülkeleri olan Hırvatistan, Makedonya ve Türkiye yaşam kalitesi göstergeleri açısından değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlardan faydalanarak 2003, 2005 ve 2007 yılları için yaşam kalitesine ilişkin değerlendirmeler yapılmıştır.

AB ülkeleri için en iyi yaşama ve çalışma koşullarının sağlanmasına yardımcı olmak amacıyla tavsiyelerde bulunan Avrupa Yaşama ve Çalışma Koşullarını İyileştirme Vakfı 2003, 2005 ve 2007 yıllarında, aralarında Türkiye'nin de bulunduğu toplam 31 ülke için "Avrupa Yaşam Kalitesi Anketi (EQLS)" uygulamıştır. Anket sağlık, istihdam, gelir yoksunluğu, eğitim, aile, sosyal katılım, barınma, çevre, ulaşım, güvenlik, boş zaman, yaşam tatmini gibi bir dizi temel göstergeleri göz önünde bulundurmaktadır. Yaşam kalitesi göstergeleri kullanılarak yapılan çalışmalar birey, grup ya da toplumların demografik, sosyal ve ekonomik profilini belirleme, mevcut yaşam kalitesi düzeyini geliştirmek için hedefler saptama ve yaşam kalitesi konusunda mevcut konumlarını ulusal veya uluslararası düzeyde başka birimlerle kıyaslama imkanını vermektedir. Yapılan çalışmalarda sıklıkla istatistiksel analizlerin kullanıldığı ve ülkelerin yaşam kalitelerinin birer gösterge ışığında ele alındığı görülmektedir. Bu çalışmada çok kriterli karar verme (ÇKKV) analizinden faydalanarak göz önüne alınan göstergelerin bütüncül bir bakış açısına göre aynı anda değerlendirilmesine dikkat çekilmiştir. Çalışmada, Avrupa Birliği (AB) ve Aday ülkelerin yaşam kalitesi bir ÇKKV yöntemi olan VIKOR Yöntemine göre analiz edilmektedir. VIKOR yöntemi ile 2003, 2005 ve 2007 yılları için üç ayrı analiz yapılarak AB ülkeleri ile Avrupa Ortak alan (EEA) ülkesi olan Norveç ve AB aday ülkeleri olan Hırvatistan, Makedonya ve Türkiye yaşam kalitesi göstergeleri açısından değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlardan faydalanarak 2003, 2005 ve 2007 yılları için yaşam kalitesine ilişkin değerlendirmeler yapılmıştır.