Divan Şairlerinin Aruz ve Kafiye Kullanımına Dair Bazı Tesbitler
Some Remarks on the Usage of Metre and Rhyme of the Classical Turkish Poets
Yazar: Saraç, Ahmet Emin
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 28 No. 28, 0
Anahtar kelimeler: Klasik Türk edebiyatı,vezin,aruz,kafiye ; Classical Turkish literature,prosody,aruz,rhyme

Klasik Türk edebiyatının vezin ve kafiyesine dair çeşitli  çalışmalar yapılmış olmakla beraber bunların büyük kısmı ya  edebî malzemeden ziyade teori kitaplarındaki bilgilerin  aktarımına dayanmak yahut bir şairin manzumelerinde  rastlanan aruz ve kafiyeye dair bazı özelliklerin sunumundan  ibaret kalmak gibi kusurları muhtevidir. Bu makalede divan  şiirinin farklı devrelerine mensup beş şairin gazellerine  dayanarak aruz ve kafiyeye dair bazı bilinenlerin tashih veya  ikmaline çalışılmıştır.  Makalede ele alınan başlıca konular şunlardır: İmale  sıklığının dönemlere veya şairlere göre miktarı, e sesinde imale,  meddin yapılmadığı durumlar, n sesi ile biten hecelerde med  yapılması, vasl-ı 'ayn, Arapça ve Farsça kelimelerin Türkçenin  selikasına göre okunması, kafiye kelimesinin tekrarı, ek getirerek  kafiye oluşturmak. Ayrıca aruz ve kafiye üzerine yapılan  çalışmalarda metinlerin eldeki neşirlerine tamamen güvenerek  hareket etmemek gerektiği üzerine incelenen neşirlerde  karşılaşılan problemlerden bir kısmına temas edilmiştir.  Bazan mütearife şeklinde tekrarlanan bazan ise eldeki veri  azlığı sebebiyle tereddütle söylenegelen hükümlerin  doğruluğunu doğrudan metinlere bakarak belirlemek  maksadıyla yapılan bu çalışmada teorik eserlerdeki bilgilerin  pratikte çok fazla bir karşılığı olmadığı ortaya konulmuştur.  Ayrıca şairlerin vezin ve kafiye kullanımı incelenirken kendi  içinde bulundukları devreyi dikkate almak gerektiği  anlaşılmıştır.

Although there have been various studies on the meter  and rhyme of classical Turkish literature, most of them  contain flaws such as either relying on the information in  theoretical books, not on literary materials, or being merely  the presentation of some features of metre and rhyme found  in a poet’s poems. In this article, some of what is known  about prosody and rhyme is tried to be corrected or  renewed based on the lyrics  ghazals  of five poets from  different periods of classical Turkish literature.  Main issues covered in the article are: the amount of  imale frequency by periods or poets; imale in the e sound;  cases where there is no med while it should be, doing med  in the syllables ending with n sound, liaison in the letter  'ayn, pronunciation of Arabic and Persian words  according to Turkish language, repetition of rhyme words,  using suffixes for rhyming. In addition, we touched upon  some of the problems we encountered in the publications  we examined in order to show that in studies on aruz and  rhyme, we should not act with complete confidence in the  publications of the texts.  In this study, which was carried out with the aim of  determining the accuracy of the judgments, some of which  were repeated as axioms, some of which were said with  hesitation due to the scarcity of data, it was revealed that  the information in the theoretical works did not reflect the  practice. In addition, it has been understood that while  examining the poets’ use of meter and rhyme, it is  necessary to take into account the period they are in.