Hakkâri Etnografik Eserlerinden Yün Eldivenler Üzerine Bir Çalışma
Hakkâri Etnografik Eserlerinden Yün Eldivenler Üzerine Bir Çalışma
Yazar: Buğrul, Hasan
Dergi: Erdem, Vol. 0 No. 75, 2018
Anahtar kelimeler: yün eldiven,motif,kültür,sanat,Hakkâri

Eldiven,ellerimizi farklı dış etkilerden korumak için giydiğimiz bir giysidir. Kullanımamacına göre deri, süet, kumaş, yün, kaşmir, naylon, keten ve pamuk gibimalzemelerden yapıldıkları görülür. Bunlar arasında yün ile örülen eldivenlerdaha çok kış mevsiminde ellerimizi soğuktan koruma amaçlı giyilir. Yüneldivenler, yün çoraplar gibi malzeme ve bezeme açısından önemli özellikleresahiptirler. Bu anlamda, kültürel mirasımızın önemli unsurları arasında yeralırlar.  Günümüzde, yün yerine farklımalzemeden yapılan eldivenlerin kullanımının yaygınlaşması sonucu olarak diğerbirçok etnografik eser gibi ortadan kaybolma riskini taşımaktadırlar. Bütünbunlara karşın bu etnografik eserlerle bağlantılı detaylı bir bilimselçalışmaya rastlanılmaması bu alanda çalışma yapmamızı gerekli kılmıştır. Bu çalışmada,Hakkâri ilinin farklı yörelerinde yün eldivenlerle ilgili saha çalışmasıyapılmıştır. Çok az sayıda yün eldivene rastlanılması bu sanat unsuru ileilgili kaygılarımızı artırmıştır. Ancak katalog çalışmasında da görüleceğiüzere, elde edilen yün eldivenler az sayıda olmakla birlikte malzeme, çeşit vebezeme bakımından kayda değer oldukları görülür. Yün eldivenler üzerindekimotifler aynı yöreye ait yün çoraplar üzerindeki bezemelerle dekarşılaştırılarak benzerlik ve farklılıklar irdelenmeye çalışılmıştır.Görüldüğü kadarıyla, bu kültür ve sanat unsuru üzerine işlenen motiflerleHakkâri ve aynı zamanda Anadolu’nun farklı yörelerindeki yün çorap gibi diğerörgü işler üzerine işlenen motiflerle büyük benzerlik gösterirler. Ancak yüneldivenlerin parmak uçlarındaki püsküller açısından daha çok Hakkâri yöresineözgü bir süsleme özelliğini ortaya koymaktadır. Bu çalışma ile Hakkâri yöresiyün eldivenlerinin kültür ve sanatımız açısından önemine dikkat çekerek bunlarıntekrar canlanmasında ve gelecek kuşaklara aktarılmasında katkı sağlanmasıhedeflenmektedir. ABSTRACTAStudy on the Woolen Gloves, One of the Ethnographic Assets, of HakkariA glove is a garment we wear to protect our handsagainst different external influences. According to the purpose of use, it isseen that they are made of materials such as leather, suede, fabric, wool,cashmere, nylon, linen and cotton. Among them, woollen gloves are mostly wornin winter to protect our hands from cold. Like woollen socks, woollen gloveshave important characteristics in terms of material and appearance. In thissense, they are among important elements of our cultural heritage. Today, as aresult of widespread use of gloves made from different materials instead ofwool, they carry the risk of disappearing like many other ethnographic works.In spite of all these facts, a detailed scientific study related to theseethnographical works has not been found; hence a study was necessary to be donein this field. In this study, field work on woollen gloves has beendone in different parts of Hakkâri province. Coming across only few pairs ofwoollen gloves in some villages, it arose our anxiety about this art work.However, as it can be seen in the catalogue study, even though they are few innumber, the woollen gloves obtained are of considerable value in terms ofmaterial, variety and appearance. By comparing the motifs on the woollen gloveswith the ornament on the woollen socks belonging to the same locality, theirsimilarities and differences were tried to be examined. As far as we can see,the motifs on this cultural and artistic element show great similarities withthe other motifs on the knitting works socks such as woollen socks of Hakkariand different regions of Anatolia. However, in terms of the tassels at thefingertips of the woollen gloves, it mainly reveals an ornamentationcharacteristic unique to the Hakkari region. The aim of this study is to contributeto the revitalization and transfer of the woollen gloves of Hakkari region tofuture generation by attracting attention to their importance in terms of ourculture and art. Key words: Hakkâri, woollen gloves, motif, culture, art

Eldiven,ellerimizi farklı dış etkilerden korumak için giydiğimiz bir giysidir. Kullanımamacına göre deri, süet, kumaş, yün, kaşmir, naylon, keten ve pamuk gibimalzemelerden yapıldıkları görülür. Bunlar arasında yün ile örülen eldivenlerdaha çok kış mevsiminde ellerimizi soğuktan koruma amaçlı giyilir. Yüneldivenler, yün çoraplar gibi malzeme ve bezeme açısından önemli özellikleresahiptirler. Bu anlamda, kültürel mirasımızın önemli unsurları arasında yeralırlar.  Günümüzde, yün yerine farklımalzemeden yapılan eldivenlerin kullanımının yaygınlaşması sonucu olarak diğerbirçok etnografik eser gibi ortadan kaybolma riskini taşımaktadırlar. Bütünbunlara karşın bu etnografik eserlerle bağlantılı detaylı bir bilimselçalışmaya rastlanılmaması bu alanda çalışma yapmamızı gerekli kılmıştır. Bu çalışmada,Hakkâri ilinin farklı yörelerinde yün eldivenlerle ilgili saha çalışmasıyapılmıştır. Çok az sayıda yün eldivene rastlanılması bu sanat unsuru ileilgili kaygılarımızı artırmıştır. Ancak katalog çalışmasında da görüleceğiüzere, elde edilen yün eldivenler az sayıda olmakla birlikte malzeme, çeşit vebezeme bakımından kayda değer oldukları görülür. Yün eldivenler üzerindekimotifler aynı yöreye ait yün çoraplar üzerindeki bezemelerle dekarşılaştırılarak benzerlik ve farklılıklar irdelenmeye çalışılmıştır.Görüldüğü kadarıyla, bu kültür ve sanat unsuru üzerine işlenen motiflerleHakkâri ve aynı zamanda Anadolu’nun farklı yörelerindeki yün çorap gibi diğerörgü işler üzerine işlenen motiflerle büyük benzerlik gösterirler. Ancak yüneldivenlerin parmak uçlarındaki püsküller açısından daha çok Hakkâri yöresineözgü bir süsleme özelliğini ortaya koymaktadır. Bu çalışma ile Hakkâri yöresiyün eldivenlerinin kültür ve sanatımız açısından önemine dikkat çekerek bunlarıntekrar canlanmasında ve gelecek kuşaklara aktarılmasında katkı sağlanmasıhedeflenmektedir. ABSTRACTAStudy on the Woolen Gloves, One of the Ethnographic Assets, of HakkariA glove is a garment we wear to protect our handsagainst different external influences. According to the purpose of use, it isseen that they are made of materials such as leather, suede, fabric, wool,cashmere, nylon, linen and cotton. Among them, woollen gloves are mostly wornin winter to protect our hands from cold. Like woollen socks, woollen gloveshave important characteristics in terms of material and appearance. In thissense, they are among important elements of our cultural heritage. Today, as aresult of widespread use of gloves made from different materials instead ofwool, they carry the risk of disappearing like many other ethnographic works.In spite of all these facts, a detailed scientific study related to theseethnographical works has not been found; hence a study was necessary to be donein this field. In this study, field work on woollen gloves has beendone in different parts of Hakkâri province. Coming across only few pairs ofwoollen gloves in some villages, it arose our anxiety about this art work.However, as it can be seen in the catalogue study, even though they are few innumber, the woollen gloves obtained are of considerable value in terms ofmaterial, variety and appearance. By comparing the motifs on the woollen gloveswith the ornament on the woollen socks belonging to the same locality, theirsimilarities and differences were tried to be examined. As far as we can see,the motifs on this cultural and artistic element show great similarities withthe other motifs on the knitting works socks such as woollen socks of Hakkariand different regions of Anatolia. However, in terms of the tassels at thefingertips of the woollen gloves, it mainly reveals an ornamentationcharacteristic unique to the Hakkari region. The aim of this study is to contributeto the revitalization and transfer of the woollen gloves of Hakkari region tofuture generation by attracting attention to their importance in terms of ourculture and art. Key words: Hakkâri, woollen gloves, motif, culture, art