HÜSEYİN AKKAYA'NIN GÜZELLİK AYNASI'NDA VARLIK SORUNSALI
HÜSEYİN AKKAYA'NIN GÜZELLİK AYNASI'NDA VARLIK SORUNSALI
Yazar: Bayram, Arif; Başımoğlu, Sefa
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 34 No. 34, 2025
Anahtar kelimeler: Turkish Language and Literature (Other) ; Türk Dili ve Edebiyatı (Diğer) ; Ontoloji,sanat ontolojisi,varlık tabakaları,Güzellik Aynası,çözümleme

Edebî eserlerin sanatsal ve estetik değerini ortaya çıkarabilmek için farklı çözümleme yöntemlerine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu yöntemlerden biri olan ontolojik analiz metodu, edebî eserlerin yüzeyde görünen anlamlarının ötesine geçerek onların derin yapısına ulaşmayı amaçlayan bir çözümleme tekniğidir. Ontolojik analiz, edebî metinleri tabakalar esasına göre inceleyerek, metindeki anlam katmanlarını açığa çıkarır ve eserin özüne inmeyi hedefler. Görünenin arkasındaki unsurları keşfetmeye, metnin içerdiği sembolik, tematik ve yapısal unsurları anlamaya yönelik derinlemesine bir analiz sunar. Bu çalışmada Hüseyin Akkaya’nın ilk şiir kitabında yer alan ve kırk şiirinden biri olan “Güzellik aynası” (Akkaya, 2019, 33) şiiri ontolojik analiz metoduyla, ön yapı ve arka yapı olmak üzere iki temel başlık altında incelenmiştir. Ön yapı incelemesi, şiirin duyulur ve görünür yapısı, ses tabakası ve reel varlık alanı üzerinden; arka yapı incelemesi ise şiirin derin yapısını oluşturan semantik (anlam), nesne, karakter ve alınyazısı tabakaları temelinde gerçekleştirilmiştir. Ayna, divan edebiyatından bu yana Türk edebiyatının her döneminde önemli bir metafor olarak kullanılmıştır. Akkaya, bu geleneği devam ettirerek şiirinde aynayı hem bir yansıma aracı olarak hem de bireyin yalnızlıkla yüzleşmesini sağlayan bir unsur olarak ele almıştır. Söz konusu şiiri ontolojik açıdan çözümlerken farklı bağlamları tespit edilmiştir. Çalışmada, Akkaya’nın Güzellik Aynası şiirinde Divan edebiyatından modern Türk şiirine uzanan ayna metaforunun derin anlam dünyası ortaya konmuştur.

Edebî eserlerin sanatsal ve estetik değerini ortaya çıkarabilmek için farklı çözümleme yöntemlerine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu yöntemlerden biri olan ontolojik analiz metodu, edebî eserlerin yüzeyde görünen anlamlarının ötesine geçerek onların derin yapısına ulaşmayı amaçlayan bir çözümleme tekniğidir. Ontolojik analiz, edebî metinleri tabakalar esasına göre inceleyerek, metindeki anlam katmanlarını açığa çıkarır ve eserin özüne inmeyi hedefler. Görünenin arkasındaki unsurları keşfetmeye, metnin içerdiği sembolik, tematik ve yapısal unsurları anlamaya yönelik derinlemesine bir analiz sunar. Bu çalışmada Hüseyin Akkaya’nın ilk şiir kitabında yer alan ve kırk şiirinden biri olan “Güzellik aynası” (Akkaya, 2019, 33) şiiri ontolojik analiz metoduyla, ön yapı ve arka yapı olmak üzere iki temel başlık altında incelenmiştir. Ön yapı incelemesi, şiirin duyulur ve görünür yapısı, ses tabakası ve reel varlık alanı üzerinden; arka yapı incelemesi ise şiirin derin yapısını oluşturan semantik (anlam), nesne, karakter ve alınyazısı tabakaları temelinde gerçekleştirilmiştir. Ayna, divan edebiyatından bu yana Türk edebiyatının her döneminde önemli bir metafor olarak kullanılmıştır. Akkaya, bu geleneği devam ettirerek şiirinde aynayı hem bir yansıma aracı olarak hem de bireyin yalnızlıkla yüzleşmesini sağlayan bir unsur olarak ele almıştır. Söz konusu şiiri ontolojik açıdan çözümlerken farklı bağlamları tespit edilmiştir. Çalışmada, Akkaya’nın Güzellik Aynası şiirinde Divan edebiyatından modern Türk şiirine uzanan ayna metaforunun derin anlam dünyası ortaya konmuştur.