19. Yüzyıl Şairi İlmî’nin Bülbüliyye Mesnevisi
Masnavi Titled “Bülbüliyye” by 19th Century Poet İlmî
Yazar: Alkan, Ahmet
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 27 No. 27, 0
Anahtar kelimeler: İlmî, bülbüliyye, gül ü bülbül, mesnevi. ; İlmî, bülbüliyye, gül ü bülbül, masnavi.

Klasik Türk şiirinde uzun anlatılar denilince akla mesneviler  gelmektedir. Uzun anlatıları konu etmesinden dolayı genellikle  aruzun kısa kalıplarıyla yazılan bu nazım şekliyle din, siyaset,  ahlak, tasavvuf, aşk vb. konulu birçok hikâye kaleme alınmıştır.  Adı geçen bu konular içinde aşkı konu edinenlerin önemli bir  yeri vardır. Klasik Türk şiirinde sıklıkla işlenen aşk  mesnevilerinden biri de gül ve bülbülün hikâyesinin konu  edildiği gül ü bülbüllerdir. Bülbülün güle olan aşkının  anlatıldığı bu hikâyeyi birçok şair gül ü bülbül, bülbülnâme,  bülbüliyye gibi adlarla işlemiş ve bu konu üzerine mesneviler  kaleme almıştır. Gül ü bülbül kaleme alan şairlerden biri de  İlmî’dir. 19. yüzyıl şairlerinden olan İlmî Maraşlıdır. Doğum  tarihi hakkında elde bilgi bulunmayan şairin asıl adı Ali İlmî  olup Çelebi-zâde lakabıyla bilinmektedir Şair, aslen 15. yy’da  Elbistan’a yerleşen Hz. Hüseyin ve Zeynelâbidîn neslinden  olan Nurullah Çelebi soyundan gelmektedir. Bu çalışmada  İlmî’nin kaleme aldığı Bülbüliyye adlı mesnevi konu edilmiştir.  Çalışmada klasik Türk edebiyatındaki gül ü bülbül mesnevileri  hakkında genel bilgiler sunulmuş, Bülbüliyye’nin diğer gül ü  bülbüller arasındaki yeri gösterilmeye çalışılmış, eserin Maraşlı  Çelebizâde Ali İlmî’ye aidiyeti tartışılmış, sonrasında mesnevi,  şekil ve muhteva açısından ele alınarak transkripsiyonlu metni  verilmiştir.

Talking about long narratives in Classical Turkish  poetry, the first thing that comes to mind are the  ‘masnavis’. Poems written using this poetry form  structured with short patterns of aruz prosody mostly  because they involve long narratives, have covered  numerous stories about religion, politics, ethics, Sufism,  love etc. Masnavis written above love from among all other  topics mentioned above, have a special place in classical  Turkish poetry. One of the love masnavis which are very  common in classical Turkish poetry are the “gül-ü-bülbül  masnavis”. Many different poets have covered this wellknown  love story between the rose and the mockingbird in  their poems under titles like gül-ü-bülbül, bülbülnâme or  bülbüliyye and have written many different masnavis  about it. One of the poets who wrote gül-ü-bülbül  masnavis was İlmî. As a 19th century poet, İlmî is  originally from Maraş in Turkey. While the Poet’s exact  date of birth is unknown, his full name was Ali İlmî and  was known with the nickname “Çelebi-zâde”. The poet was  actually a descendent of Nurullah Çelebi who was known  to be a descendent of Prophet Hussein who had moved to  Elbistan in 15th century and of Zeynelâbidîn. This study  covers the masnavi titled Bülbüliyye written by İlmî. The  study presents general information on gül-ü-bülbül  masnavis, emphasizes the place of Bülbüliyye among other  gül-ü-bülbül masnavis, discusses the possibility of the  piece to have been written by Çelebizâde Ali İlmî from  Maraş, and analyzes the piece in terms of masnavi style,  structure and content and presents a transcribed version  of the piece.