E-devletin ilk adımı: Erişilebilirlik - e-katılım endeksine göre seçilen ülkelerde hükümet web sitelerinin erişilebilirlik analizi
The first step of e-government: accessibility - accessibility analysis of government websites in selected countries according to e-participation index
Yazar: Koç, Hatice; Karaman, Utku
Dergi: Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi No. 72, 2025
Anahtar kelimeler: Political Science (Other) ; Siyaset Bilimi (Diğer) ; E-katılım endeksi,web erişilebilirliği,WCAG 2.1,hükümet web siteleri,dijital demokrasi ; E-participation index,web accessibility,WCAG 2.1,government websites,digital democracy

Dijital yönetişim ve e-katılımın yaygınlaşmasıyla birlikte, devlet web sitelerinin erişilebilirliği engelli ve dezavantajlı bireyler için kritik hale gelmiştir; bu bireyler ancak bu web sitelerinin erişilebilirliği sağlandığı takdirde kamu hizmetlerinde eşitlikten yararlanabilecektir. Bu web sitelerinin erişilebilirliği, eşit ve engelsiz kamu hizmetlerine ulaşabilmelerinin tek yolu olduğu için çok önemli bir rol oynamaktadır. Bu araştırma çalışması, yüksek e-katılım düzeyine sahip ülkelerde bile erişilebilirlik sorunlarının devam edebileceği hipotezinden yola çıkmakta ve Birleşmiş Milletler E-Katılım Endeksi’nde ilk 20’de yer alan ülkelerin resmi devlet web sitelerinin erişilebilirlik düzeyini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda hem orijinal dillerinde hem de İngilizce sürümlerinde, WCAG 2.1 standartlarına göre TAW ve WAVE adlı otomatik erişilebilirlik değerlendirme araçları kullanılarak yapılan analizde elde edilen bulgular, e-katılım düzeyi yüksek ülkelerin her zaman erişilebilirlik açısından aynı başarıyı göstermediğini ortaya koymakta; dijital hizmet sunumunun kapsayıcılığı ile teknik erişilebilirlik arasında doğrudan bir ilişki olmadığını göstermektedir. Araştırmanın kapsamı, Birleşmiş Milletler E-Katılım Endeksi’nde ilk 20’de yer alan bu ülkelerin devlet web sitelerinin erişilebilirlik düzeylerinin hem orijinal dillerinde hem de İngilizce versiyonlarında WCAG 2.1 standardının açıklık, kullanılabilirlik, anlaşılabilirlik ve sağlamlık ilkelerine göre TAW ve WAVE adlı otomatik değerlendirme erişilebilirlik araçları kullanılarak karşılaştırılmasına dayanmaktadır. Mevcut karşılaştırmalı analizden elde edilen bulgular, daha yüksek e-katılım düzeyine sahip ülkelerin her zaman eşit derecede erişilebilir olmadığını, dolayısıyla dijital hizmet sunumunun kapsayıcılığı ile teknik erişilebilirlik arasında doğrudan bir ilişki olmadığını gösteren araştırmalara zemin hazırlamaktadır. Çalışmanın sonunda Birleşik Krallık gibi bazı ülkelerin hem yerel hem de İngilizce olarak erişilebilirlik sağlayabildiği, Birleşik Arap Emirlikleri, Brezilya ve Çin gibi ülkelerin ise hala sistematik erişilebilirlik sorunları yaşadığı ortaya çıkmıştır. Bunun yanı sıra, farklı erişilebilirlik araçlarının hataların tespiti konusunda farklı sonuçlara varabileceği ve bu değerlendirmelerin önemi nedeniyle birden fazla aracın kullanılmasının gerekli olduğu anlaşılmıştır. Ortaya çıkan kanıtlar, dijital kamu politikalarında erişilebilirliğin sadece teknik bir ayrıntı olarak görülmemesi gerektiğini, bunun temel bir unsur olarak kabul edilmesi gerektiğini göstermektedir.

In this context, the findings obtained from the analyses conducted by using automatic accessibility assessment tools named TAW and WAVE according to WCAG 2.1 standards in both their original languages and English versions reveal that countries with high levels of digital inclusion do not always show the same success in terms of accessibility; it shows that there is no direct relationship between the inclusiveness of digital service provision and technical accessibility. The scope of the research is based on the comparison of the accessibility levels of the government websites of these countries, which are among the top 20 in the United Nations E-Participation Index, according to the principles of openness, usability, comprehensibility and robustness of the WCAG 2.1 standard in both their original languages and English versions, using automatic evaluation accessibility tools called TAW and WAVE.The findings from the present comparative analysis lay the groundwork for research showing that countries with higher levels of digital inclusion are not always equally accessible, thus showing that there is no direct relationship between the inclusiveness of digital service provision and technical accessibility. The study found that some countries, such as the United Kingdom, are able to provide accessibility in both local and English, while countries such as the United Arab Emirates, Brazil and China still face systematic accessibility problems. It was also recognised that different accessibility tools may reach different conclusions about the detection of errors, and that more than one tool should be used because of the importance of these assessments. The evidence suggests that accessibility should not be seen as a mere technical detail in digital public policy, but should be recognised as a fundamental element.