ENFORMASYON ANARŞİSİ VE GAZETECİLİĞİN DÖNÜŞÜMÜ: PANAMA BELGELERİ
ENFORMASYON ANARŞİSİ VE GAZETECİLİĞİN DÖNÜŞÜMÜ: PANAMA BELGELERİ
Yazar: Atalay, Gül Esra
Dergi: Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Vol. 5 No. 5, 2018
Anahtar kelimeler: Wikileaks Sızıntıları,Panama Belgeleri,Araştırmacı Gazetecilik,Skandal Gazeteciliği,Veri Gazeteciliği.

Sanal ortamda çok miktarda enformasyonun yer alması bir bilgi kirliliği ve enformasyon anarşisi yaratmaktadır. Yeni medya, her alanda olduğu gibi gazetecilik alanında da çeşitli değişim ve dönüşümlere sebep olmuştur. Habere ulaşmak, hazırlanan haberi yayımlamak kolaylaşmış, yeni medyanın etkileşimlilik, hipermetinsellik gibi özellikleri nedeniyle haberin derinliği artmıştır. Öte yandan, yeni medya teknolojilerinin gelişimi, gazetecilere yeni bir misyon da yüklemiştir. Yeni medya ortamındaki enformasyon anarşisini önlemek, gazetecilerin mesleki faaliyetleri içerisine girmiştir. Halk adına yönetenleri gözetleyen ve denetleyen 4. kuvvet medya, yeni medyanın sunduğu olanaklar sayesinde bu görevi yerine getirmede yeni fırsatlar elde etmiştir. Bu olanaklardan anonim olarak iletişim kurma ve veri paylaşımı, araştırmacı gazeteciliğin temelini oluşturan ve 19. Yüzyılda Amerika Birleşik Devletleri’nde ilk örnekleri görülen skandal gazeteciliği faaliyetlerini yeni bir şekle sokmuştur. İlk kez “Wikileaks Belgeleri” ile başlayan bu yeni gazetecilik deneyimi, 2016 yılında “Panama Belgeleri”nin yayımlanmasıyla farklı bir boyuta taşınmıştır. Uluslararası Araştırmacı Gazeteciler Konsorsiyumu’nun (ICIJ) organizasyonuyla, dünyanın farklı köşelerinden yüzlerce haber örgütü ve gazeteci, sıkı bir iş birliği içerisinde tarihin en büyük veri sızıntısını 1 yıl boyunca analiz etmiş, hazırladıkları haberleri uluslararası kamuoyuna ilan ederek “Panama Belgeleri”ni ifşa etmişlerdir. Sıradan okuyucu için pek anlam ifade etmeyecek verilerden oluşan “Panama Belgeleri” gazetecilerin analizleri sayesinde önemli ve çarpıcı haberlere dönüşmüştür. “Panama Belgeleri”nin yayımlanması, siyasal ve yasal alanda önemli etkilere sahip olmasının yanında, gazetecilik açısından son derece önemli bir gelişmedir. Yeni medyanın olanaklarından faydalanarak çok kapsamlı bir iş birliği ile gerçekleştirilen bir araştırmacı gazetecilik örneğidir. Bu çalışmada betimleyici yöntem kullanılarak, veri sızmalarında araştırmacı gazetecilik faaliyetleri “Panama Belgeleri” örneği üzerinden ele alınmıştır.

Sanal ortamda çok miktarda enformasyonun yer alması bir bilgi kirliliği ve enformasyon anarşisi yaratmaktadır. Yeni medya, her alanda olduğu gibi gazetecilik alanında da çeşitli değişim ve dönüşümlere sebep olmuştur. Habere ulaşmak, hazırlanan haberi yayımlamak kolaylaşmış, yeni medyanın etkileşimlilik, hipermetinsellik gibi özellikleri nedeniyle haberin derinliği artmıştır. Öte yandan, yeni medya teknolojilerinin gelişimi, gazetecilere yeni bir misyon da yüklemiştir. Yeni medya ortamındaki enformasyon anarşisini önlemek, gazetecilerin mesleki faaliyetleri içerisine girmiştir. Halk adına yönetenleri gözetleyen ve denetleyen 4. kuvvet medya, yeni medyanın sunduğu olanaklar sayesinde bu görevi yerine getirmede yeni fırsatlar elde etmiştir. Bu olanaklardan anonim olarak iletişim kurma ve veri paylaşımı, araştırmacı gazeteciliğin temelini oluşturan ve 19. Yüzyılda Amerika Birleşik Devletleri’nde ilk örnekleri görülen skandal gazeteciliği faaliyetlerini yeni bir şekle sokmuştur. İlk kez “Wikileaks Belgeleri” ile başlayan bu yeni gazetecilik deneyimi, 2016 yılında “Panama Belgeleri”nin yayımlanmasıyla farklı bir boyuta taşınmıştır. Uluslararası Araştırmacı Gazeteciler Konsorsiyumu’nun (ICIJ) organizasyonuyla, dünyanın farklı köşelerinden yüzlerce haber örgütü ve gazeteci, sıkı bir iş birliği içerisinde tarihin en büyük veri sızıntısını 1 yıl boyunca analiz etmiş, hazırladıkları haberleri uluslararası kamuoyuna ilan ederek “Panama Belgeleri”ni ifşa etmişlerdir. Sıradan okuyucu için pek anlam ifade etmeyecek verilerden oluşan “Panama Belgeleri” gazetecilerin analizleri sayesinde önemli ve çarpıcı haberlere dönüşmüştür. “Panama Belgeleri”nin yayımlanması, siyasal ve yasal alanda önemli etkilere sahip olmasının yanında, gazetecilik açısından son derece önemli bir gelişmedir. Yeni medyanın olanaklarından faydalanarak çok kapsamlı bir iş birliği ile gerçekleştirilen bir araştırmacı gazetecilik örneğidir. Bu çalışmada betimleyici yöntem kullanılarak, veri sızmalarında araştırmacı gazetecilik faaliyetleri “Panama Belgeleri” örneği üzerinden ele alınmıştır.