XX. Yüzyıl Mısır Tiyatrosunda George Abyad ve Tiyatrocu Kişiliği
Abyad’s Theatrical Personality in the 20th-Century Egyptian Theater
Yazar: Gökgöz, Turgay
Dergi: Şarkiyat Mecmuası No. 45, 2024
Anahtar kelimeler: Linguistics (Other) ; Dilbilim (Diğer) ; Arabic Literature,Arab Theater,Egyptian Theater,George Abyad ; Arap Edebiyatı,Arap Tiyatrosu,Mısır Tiyatrosu,George Abyad

Modern Arap tiyatrosu, Lübnan’da doğmuş olsa da dönemin şartları nedeniyle Mısır’da gelişim imkânı yakalamış ve başta Mârûn en-Nakkâş, Ya‘kûb Sannû‘, Ahmed Ebû Halîl el-Kabbânî ve George Abyad gibi önemli şahsiyetlerin sayesinde gelişmiş ve günümüze dek taşınabilmiştir. Napolyon’un 1798 yılında Mısır’ı işgaliyle başlayan Nahda Hareketi ile tiyatro sanatıyla ilk defa tanışan Mısır’da, tiyatro daha sonraki zamanlarda Mısırlı bir Yahudi olan Ya‘kûb Sannû‘ ile ciddi bir gelişim kaydetmiştir. Bu bağlamda Lübnanlı olup Mısır’a göç etmiş bir isim olan George Abyad da Cezayir ve Tunus gibi Kuzey Afrika ülkelerinde tiyatro sanatının yayılması için topluluğu ile birlikte ziyaretler gerçekleştirmiştir. Aslında Abyad’tan önce Mısır tiyatrosunun temelini atan isim Ya‘kûb Sannû‘dur. Abyad, Sannû‘ sonrası tiyatroya ivme kazandırmış ve Fransa’da öğrendikleri sayesinde Arapça ve Fransızca oyunlar sahneleyerek tiyatroyu modern bir hâle getirmeye çalışmış ve bunda da başarılı olmuştur. Ayrıca, Abyad, Mısır tiyatrosuna müzikali getiren, sanatsal tiyatroyu Mısır’a taşıyan ve dramayı standart hâle getiren bir isim olarak karşımıza çıkar. Fransızca oyunların yanı sıra klasik ve tarihî oyunları sahnelemesi, bir Lübnanlı olarak Mısır Arap tiyatrosuna katkıda bulunması ve yeni nesil tiyatroculara örnek olması bağlamında George Abyad, Arap tiyatrosu tarihinde önemli bir yerdedir. Bu makalede ülkemizde kendisi hakkında müstakil bir çalışmanın yapıldığına rastlamadığımız Lübnanlı tiyatrocu George Abyad ve tiyatrocu kişiliğine dair geniş bir şekilde bilgi vermek amaçlanmıştır.

Modern Arab theater was born in Lebanon, but due to circumstances, it had the opportunity to develop in Egypt and could be moved until today thanks to important personalities. In Egypt, where the art of theater met for the first time with the Nahda Movement, which started with the invasion of Egypt by Napoleon in 1798, the art of theater later underwent serious development with Ya‘qûb Sannû‘ Egyptian Jew. In this context, George Abyad, a Lebanese immigrant to Egypt, visited North African countries such as Algeria and Tunisia with his troupe to spread the art of theater. In fact, before George Abyad, it was Ya‘qûb Sannû‘ who had laid the foundation of Egyptian theater. It would be appropriate to say that the seeds of theater art were sown in Arab countries thanks to these troupes. George Abyad was a name that brought the musical to Egyptian theater, brought artistic theater to Egypt, and standardized drama. George Abyad has an important place in the history of Arab theater in terms of staging classical and historical plays as well as French plays, contributing to Egyptian Arab theater as a Lebanese theater, and setting an example for the new generation of theater artists. In this article, it aims to provide broad information about the Lebanese theater actor George Abyad and his theater personality, which we have not come across in our country.