HIRİSTİYANLIĞIN NECRÂN’A GİRİŞİ VE GELİŞİMİ ÜZERİNE BİR İNCELEME
A STUDY ON THE ENTRY AND DEVELOPMENT OF CHRISTIANTY IN NAJRAN
Yazar: Üner, Yaşar
Dergi: Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Vol. 11 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: History of Science ; Bilim Tarihi ; Najran,Christianity,Monophysitism,Nestorianism,Abyssinians,Byzantium,Sassanids. ; Necrân,Hıristiyanlık,Monofizitlik,Nestûrilik,Habeşliler,Bizans,Sâsâniler.

Hıristiyanlığın Güney Arabistan’a ilk kez Necrân üzerinden girdiğiyle ilgili olarak hem Hıristiyanların hem de Müslümanların –kendi itikatlarıyla uyumlu— rivayetleri bulunmaktadır. Fakat tarihî veriler göz önünde bulundurulduğunda Hıristiyanlığın Güney Arabistan’a Necrân üzerinden girmeyip, Hıristiyan tüccarların yol uğrağı olan liman şehirleri üzerinden plansız bir şekilde girdiğini söylemek mümkün görünmektedir. Bununla birlikte Hıristiyanlığın Güney Arabistan’daki gelişim sürecinde Necrân oldukça etkili bir pozisyonda yer almıştır. İslâm öncesi dönemde bölgenin en önemli ticaret şehirlerden biri olan Necrân üzerinde hâkimiyet kurmak ve burada kendi çıkarları doğrultusunda hareket eden bir toplum inşa etmek isteyen Bizans, Monofizit Habeşliler vasıtasıyla Hıristiyanlığın orada varlık göstermesi ve gelişmesi için planlı misyon hareketlerini desteklemiştir. İlerleyen süreçte Sâsâniler aynı amaç doğrultusunda himayesinde bulunan Nestûriler vasıtasıyla bölgeye etki etmeye çalışmıştır. Bu mücadeleler nedeniyle bölgede büyük bir kaos oluşmuş ve sonuç olarak “Necrân Katliamı” gerçekleşmiştir. Katliamdan sonra bölgeye sırasıyla Habeşliler ve Sâsâniler hâkim olmuş ve bu durum Habeşliler döneminde Monofizitliğin, Sâsâniler döneminde de Nestûriliğin bölgedeki hâkim mezhep olmasını sağlamıştır. Müslümanların bölgeye hâkim olmasıyla birlikte buradaki Hıristiyanlık zayıflamış ve önceki görünürlüğünü kaybetmiştir. Sonuç olarak, sunî ve pragmatik bir biçimde desteklenen ve yaygınlık kazanan dinlerin/mezheplerin “taşıma suyla değirmen dönmez” misali varlıklarını uzun süre devam ettirmeyeceklerini söylemek mümkün görünmektedir.

There are narrations of both Christians and Muslims - in line with their own beliefs - that Christianity first entered Southern Arabia through Najran. However, considering the historical data, it seems possible to say that Christianity did not enter Southern Arabia through Najran, but in an unplanned manner through the port cities that were frequent stops of Christian merchants. At the same time, Najran occupied a very influential position during the development of Christianity in Southern Arabia. Byzantium, which wanted to dominate Najran, one of the most important commercial cities of the region in the pre-Islamic period, and to build a society that acted in line with its own interests there, supported planned mission movements for Christianity to exist and develop there through the Monophysite Abyssinians. In the following period, the Sassanids tried to influence the region through the Nestorians under their protection for the same purpose. Due to these struggles, great chaos occurred in the region and as a result, the "Najran Massacre" took place. After the massacre, the Abyssinians and Sassanids dominated the region, respectively, and this made Monophysiteism during the Abyssinian period and Nestorianism the dominant sect in the region during the Sassanid period. With the dominance of Muslims in the region, Christianity here weakened and lost its previous visibility. As a result, it seems possible to say that the religions/sects that are supported and widespread in an artificial and pragmatic way will not continue their existence for a long time, just like "the mill does not rotate with transport water".