hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Ehl-i Sünnet Siyaset Anlayışının Dinî Temellerinin Sorgulanması
Ehl-i Sünnet Siyaset Anlayışının Dinî Temellerinin Sorgulanması
Yazar: Kutlu, Sönmez
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 1 No. 1, 2009
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Ehl-i Sünnet, Siyaset

İslam'da devlet ve siyaset anlayışı, adaletin tesisini ve zulmün kaldırılmasını önce-leyen, insan haklarının korunmasını ve yetkinin halktan alınmasını gerekli gören hukuki bir düzenlemeyle ilgilidir. Bunun çerçevesi, adalet, hakkaniyet, şura ve ehliyet (yetkinlik ve yeterililik) olarak belirlenmiştir. Halbuki Ehl-i Sünnet, bu konuyu hukukî çerçeveden ziyade kelamî çerçevede değerlendirmiş, hukuka dayalı bir devlet ve siyaset anlayışı geliştirememiştir. Başka bir ifadeyle tarihsel siyasî tecrübeyi idealize ederek dinî-siyâsi bir doktrine dönüştürmeye çalışmış ve İslam'da siyaset anlayışının dinî naslarda kelamî (teolojik) temelleri olmadığı halde, onlarca kelamî delil üretmiştir. Böylece dinî bir kurum haline dönüştürülen kurumsal siyaset, Mâturidî tarafından, aynı yolla yeniden eski hüviyetine kavuşturulmak istenmiş, toplumsal ve siyaset zemininde insanî bir eylem olarak temellendirilmiştir. Ayrıca Ehl-i Sünnet, siyasî hakimiyetin kaynağını, teoride, halka dayandırmasına rağmen, uygulamada bunu gerçekleştirememiştir. Eme-vilerden itibaren, müslüman toplumların yönetimi, halkın onayıyla belirlenmemiş, babadan oğula geçen saltanata dönüşmüştür

İslam'da devlet ve siyaset anlayışı, adaletin tesisini ve zulmün kaldırılmasını önce-leyen, insan haklarının korunmasını ve yetkinin halktan alınmasını gerekli gören hukuki bir düzenlemeyle ilgilidir. Bunun çerçevesi, adalet, hakkaniyet, şura ve ehliyet (yetkinlik ve yeterililik) olarak belirlenmiştir. Halbuki Ehl-i Sünnet, bu konuyu hukukî çerçeveden ziyade kelamî çerçevede değerlendirmiş, hukuka dayalı bir devlet ve siyaset anlayışı geliştirememiştir. Başka bir ifadeyle tarihsel siyasî tecrübeyi idealize ederek dinî-siyâsi bir doktrine dönüştürmeye çalışmış ve İslam'da siyaset anlayışının dinî naslarda kelamî (teolojik) temelleri olmadığı halde, onlarca kelamî delil üretmiştir. Böylece dinî bir kurum haline dönüştürülen kurumsal siyaset, Mâturidî tarafından, aynı yolla yeniden eski hüviyetine kavuşturulmak istenmiş, toplumsal ve siyaset zemininde insanî bir eylem olarak temellendirilmiştir. Ayrıca Ehl-i Sünnet, siyasî hakimiyetin kaynağını, teoride, halka dayandırmasına rağmen, uygulamada bunu gerçekleştirememiştir. Eme-vilerden itibaren, müslüman toplumların yönetimi, halkın onayıyla belirlenmemiş, babadan oğula geçen saltanata dönüşmüştür
Dinde Marjinalleşmenin Pratik Boyutuna Dair Bazı Değerlendirmeler (İslam Mezhepleri Tarihi Açısından Bir Çözümleme Denemesi)
Dinde Marjinalleşmenin Pratik Boyutuna Dair Bazı Değerlendirmeler (İslam Mezhepleri Tarihi Açısından Bir Çözümleme Denemesi)
Yazar: Sarıkaya, Mehmet
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 1 No. 1, 2009
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; dinde marjinalleşme

Hz. Peygamberden sonra Müslümanlar arasında çeşitli sebeplerle dinin anlaşılma ve algılanmasında farklılar doğmuş ve yeni dinî gruplar oluşmuştur. Bu süreçte marjinalleşen gruplar, gerek grup bütünlüğünü sağlamak gerekse ötekilerden farklı oluşlarını ifade etmek üzere bazı pratikleri hayat geçirmişlerdir. Tarih boyunca bazı Müslüman toplumlarda namaz, oruç, zekat, hac gibi dinin temel ibadetleri yerine konulan yeni ibadet şekillerinin; tasavvuf kökenli gruplarda oluşturulan nafile ibadet formlarının ve gündelik hayatta karşılaştığımız çeşitli pratiklerin din kisvesi altında dayatılmasıyla karşılaşırız. Bu makalede konuyu çarpıcı örnekleriyle ele alarak tarihten günümüze taşıyacak ve yaşayan İslamî gruplarda benzer örnekleri ortaya koyacağız. Ve olguyu Müslüman toplumun birlik beraberliği açısından eleştirel bir perspektifle değerlendirmeye çalışacağız.

After the death of prophet, in understanding and perceiving the religion, some differences occurred between the Muslims and than new religious groups have come out. In this process, the marginalized groups carried out some practices to ensure the group totality and to explain their differences from others. During the history, in some Muslim societies, we witness with the implosion of nafila worship forms which are occurred by mystic originated groups and various rituals that we encounter in day life instead of basic worship of the religion like prayer, fast, alms, pilgrimage, under the religious seeming. In this article, we will sustain this subject from past to today with impressive examples and reveal similar examples in living Islamic groups. We will consider this fact by critical perspective for the unity of the Muslim community.
İnanç Esasları Açısından Dürzîlik, Ahmet Bağlıoğlu
İnanç Esasları Açısından Dürzîlik, Ahmet Bağlıoğlu
Yazar: Atalan, Mehmet
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 1 No. 1, 2009
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Dürzilik

Önemli husus Dürzî mezhebinin, Hâkim Biemrillâh’ın şahsiyetinde  düğümlenmesidir. Çünkü Dürzîlere göre ilahlık onun insanî  görüntüsünde ortaya çıkmıştır. Hâkim’in sıra dışı kişiliği sebebiyle  birçok tarihçi onu deli olarak kabul etmiş ve onun ulûhiyet  iddiasında bulunduğu genel kabul görmüştür. İbn Zâfîr, Sıbt b. Cevzi  ve İbn Tağriberdî gibi bazı tarihçiler Dürzî davetini örgütleyenin  bizzat Hâkim’in kendisi olduğunu kabul ederken yazar bunu  reddederek; Şayet böyle olsaydı Dürzî Risâlelerine Hâkim’in  katkısının olması gerekirdi. Hâlbuki yalnızca iki risâle Hâkim’e izafe  edilmekte olup, bu risâlelerde ise dinî öğretilerle alakalı hiç bir ibare  bulunmamaktadır. Dürzîler tarafından kutsal kabul edilen bu  risâlelerden birinde içki içmenin yasak olduğu anlatılırken, diğerinde  ise Karmatî liderlerine yazılan mektup yer almaktadır.

Önemli husus Dürzî mezhebinin, Hâkim Biemrillâh’ın şahsiyetinde  düğümlenmesidir. Çünkü Dürzîlere göre ilahlık onun insanî  görüntüsünde ortaya çıkmıştır. Hâkim’in sıra dışı kişiliği sebebiyle  birçok tarihçi onu deli olarak kabul etmiş ve onun ulûhiyet  iddiasında bulunduğu genel kabul görmüştür. İbn Zâfîr, Sıbt b. Cevzi  ve İbn Tağriberdî gibi bazı tarihçiler Dürzî davetini örgütleyenin  bizzat Hâkim’in kendisi olduğunu kabul ederken yazar bunu  reddederek; Şayet böyle olsaydı Dürzî Risâlelerine Hâkim’in  katkısının olması gerekirdi. Hâlbuki yalnızca iki risâle Hâkim’e izafe  edilmekte olup, bu risâlelerde ise dinî öğretilerle alakalı hiç bir ibare  bulunmamaktadır. Dürzîler tarafından kutsal kabul edilen bu  risâlelerden birinde içki içmenin yasak olduğu anlatılırken, diğerinde  ise Karmatî liderlerine yazılan mektup yer almaktadır.
Tarihten Teolojiye İslam İnançlarında Hz. Ali
Tarihten Teolojiye İslam İnançlarında Hz. Ali
Yazar: Ünlüsoy, Kamile
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 1 No. 1, 2009
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Ali,islam inançlarında ali

Tarihten Teolojiye İslam İnançlarında Hz. Ali,Haz. Ahmet Yaşar Ocak, Türk Tarih Kurumu Yayınları,Ankara 2005, XXI+303 sayfa. isimli eserin tanıtımı.Editörlüğünü Prof. Dr. Ahmet Yaşar Ocak’ın yaptığı “Tarihten Teolojiyeİslam İnançlarında Hz. Ali” adlı eser, tarih, ilahiyat, edebiyat vesanat tarihi alanlarındaki araştırmacıların katıldığı disiplinler arasıortak bir çalışmanın ürünüdür. Eserin girişinde A. Y. Ocak editörolarak bir takdim yazısı yazarak eserin hazırlanış serüveni hakkındabilgi vermiş ve konunun önemine işaret etmiştir. Eser Müslümanlararasında hiç kimseye nasip olmayan bir takdise konu olan Hz. Ali’nindeğişik İslam mezhep ve tarikatlarında işgal ettiği “yarı teolojik yarımitolojik” kimliğini ortaya koyma ve Hz. Ali kültünün nasıl başlayıpnasıl geliştiğini anlama gayesiyle hazırlanmıştır. “Doktrin” ve “HalkEdebiyatı ve İkonografi” olarak iki kısımdan oluşan eserde farklıalanlardaki on iki araştırmacının makaleleri yer almaktadır.

Tarihten Teolojiye İslam İnançlarında Hz. Ali,Haz. Ahmet Yaşar Ocak, Türk Tarih Kurumu Yayınları,Ankara 2005, XXI+303 sayfa. isimli eserin tanıtımı.Editörlüğünü Prof. Dr. Ahmet Yaşar Ocak’ın yaptığı “Tarihten Teolojiyeİslam İnançlarında Hz. Ali” adlı eser, tarih, ilahiyat, edebiyat vesanat tarihi alanlarındaki araştırmacıların katıldığı disiplinler arasıortak bir çalışmanın ürünüdür. Eserin girişinde A. Y. Ocak editörolarak bir takdim yazısı yazarak eserin hazırlanış serüveni hakkındabilgi vermiş ve konunun önemine işaret etmiştir. Eser Müslümanlararasında hiç kimseye nasip olmayan bir takdise konu olan Hz. Ali’nindeğişik İslam mezhep ve tarikatlarında işgal ettiği “yarı teolojik yarımitolojik” kimliğini ortaya koyma ve Hz. Ali kültünün nasıl başlayıpnasıl geliştiğini anlama gayesiyle hazırlanmıştır. “Doktrin” ve “HalkEdebiyatı ve İkonografi” olarak iki kısımdan oluşan eserde farklıalanlardaki on iki araştırmacının makaleleri yer almaktadır.
HAZRETİ ALİ SEMPOZYUMU 25-25 Ekim 2007 İzmir
HAZRETİ ALİ SEMPOZYUMU 25-25 Ekim 2007 İzmir
Yazar: Ballı, Hasan
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 1 No. 1, 2009
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Ali,ali sempozyumu,HAZRETİ ALİ SEMPOZYUMU

D.E.Ü. Ġlahiyat Fakültesi’nin, T.C. Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı Ġzmir Ġl Müftülüğü ve Ġzmir Ġlahiyat Fakültesi Vakfı katkılarıyla 24– 25.10.2007 tarihleri arasında düzenlediği Hazreti Ali Sempozyumu Ġzmir’de gerçekleĢtirildi. 24 Ekim ÇarĢamba günü saat 09.30’da saygı duruĢu ve Ġstiklal MarĢıyla baĢlayan sempozyumda açılıĢ konuĢmalarını D.E.Ü. Ġlahiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Hüseyin ELMALI ve Ġzmir Ġl Müftüsü Ġbrahim ACAR yaptı. AçılıĢ paneli, altı oturum ve değerlendirme oturumundan oluĢan sempozyum, D.E.Ü. Ġlahiyat Fakültesi konferans salonunda 24 bildiriyle iki gün boyunca devam etti. Her oturum sonunda akademisyen veya Alevî-BektaĢî inanç önderlerinden bir kiĢi müzakereci olarak konuĢtu.

D.E.Ü. Ġlahiyat Fakültesi’nin, T.C. Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı Ġzmir Ġl Müftülüğü ve Ġzmir Ġlahiyat Fakültesi Vakfı katkılarıyla 24– 25.10.2007 tarihleri arasında düzenlediği Hazreti Ali Sempozyumu Ġzmir’de gerçekleĢtirildi. 24 Ekim ÇarĢamba günü saat 09.30’da saygı duruĢu ve Ġstiklal MarĢıyla baĢlayan sempozyumda açılıĢ konuĢmalarını D.E.Ü. Ġlahiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Hüseyin ELMALI ve Ġzmir Ġl Müftüsü Ġbrahim ACAR yaptı. AçılıĢ paneli, altı oturum ve değerlendirme oturumundan oluĢan sempozyum, D.E.Ü. Ġlahiyat Fakültesi konferans salonunda 24 bildiriyle iki gün boyunca devam etti. Her oturum sonunda akademisyen veya Alevî-BektaĢî inanç önderlerinden bir kiĢi müzakereci olarak konuĢtu.
Bir İbadî Çocuk İlmihali “Telkînü's-Sıbyan"
An Ibadite Catechism “Talkin al-Sibyan”
Yazar: Ateş, Orhan
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 2 No. 1, 2009
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Telkinü's-Sıbyan, İbadî, Namaz, İbadî İtikadı ; Talkin al-Sibyan, Ibadite, Salat, Ibadite Faith

Bir mezhebin fikirlerinin doğru anlaşılmasında kendi kaynakları oldukça önemlidir. İbâdîler'in itikadi görüşleri hakkında az sayıda çalışma yapılmış olmakla beraber İbâdî ilmihali hakkında ülkemizde herhangi bir çalışma mevcut değildir. Bu açıdan makaleye konu olan Telkinü's-Sıbyân isimli ilmihali önemsemekteyiz. Telkinü's-Sıbyân İbâdîler arasında tanınan bir kaynaktır ve Umman'da yaz tatillerinde İbâdî çocuklar bu kitabı okumaktadır. İlk kısmı İbâdî itikadı diğer bölümler ise ibadetlere ayrılmıştır. Bu sayede İbâdî itikadını ve namaz konusundaki farklı uygulamalarını kendi kaynaklarından öğrenmiş olacağız

To understand the ideas of a sect correctly, its own sources are very important. In our country, there is no work about the Ibadite catechism (ilm al-hal) as well as there is a few studies on their theological opinions. In this regard we give importance to the catechism named Talkin al-Sibyan which is the main concern of the article. This book is well-known among Ibadis and taught to the Ibadite children in Uman in the summertime. The first part of it is related to the Ibadi faith, and the other ones are about the religious practices (ibadat). By this book, we can learn the Ibadite faith and practical differences in Salat from their own sources.
Türk Kültüründe Hz. Ali Cenknameleri
Türk Kültüründe Hz. Ali Cenknameleri
Yazar: Atalan, Mehmet
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 1 No. 2, 2009
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; ali, cenkname

Türkler İslâmiyetle tanıştıktan sonra, İslâmiyetin tanıtılması ve yayılması için büyük çaba göster-mişlerdir. Bu durum, dillerinde, edebiyatlarında ve kültürlerinde köklü değişiklik yaratmıştır. Hz. Ali Cenknâmeleri edebì tür de özellikle 13.yy Türk edebiyatında önemli örneklerle kendini göstermiştir. Hz. Ali, Türk kültürü içerisinde, diğer İslâm önderlerinden farklı ve özel bir yere sahiptir. Onun kahramanlıkları dilden dile anlatılarak, kimi zaman tarihî hakikatleri de aşarak menkabevi bir boyuta ulaşmıştır. Onun içindir ki, Hz. Ali ve onun etrafında gelişen cenknâmeler, Türk kültürü içerisinde oldukça geniş bir yer tutar. Hz. Ali Cenknâmelerinde, mezheplere göre değişmeyen özgün bir Müslümanlık vardır.

Türkler İslâmiyetle tanıştıktan sonra, İslâmiyetin tanıtılması ve yayılması için büyük çaba göster-mişlerdir. Bu durum, dillerinde, edebiyatlarında ve kültürlerinde köklü değişiklik yaratmıştır. Hz. Ali Cenknâmeleri edebì tür de özellikle 13.yy Türk edebiyatında önemli örneklerle kendini göstermiştir. Hz. Ali, Türk kültürü içerisinde, diğer İslâm önderlerinden farklı ve özel bir yere sahiptir. Onun kahramanlıkları dilden dile anlatılarak, kimi zaman tarihî hakikatleri de aşarak menkabevi bir boyuta ulaşmıştır. Onun içindir ki, Hz. Ali ve onun etrafında gelişen cenknâmeler, Türk kültürü içerisinde oldukça geniş bir yer tutar. Hz. Ali Cenknâmelerinde, mezheplere göre değişmeyen özgün bir Müslümanlık vardır.
İslamın Klasik Çağında İnsan İmgesi ve İrade Özgürlüğü Sorunu
İslamın Klasik Çağında İnsan İmgesi ve İrade Özgürlüğü Sorunu
Yazar: Aydın, Hasan
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 1 No. 2, 2009
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; İrade özgürlüğü, takdir, kötülük sorunu, kelamcılar, tasavvufçular, İslam filozofları

İrade özgürlüğü ve takdir sorunu ile bundan doğan kötülük sorunu gibi diğer sorunlar, insanlık tarihi kadar eskidir ve gerek tek-tanrılı dinlerin gerekse İslamın klasik çağında İslam düşünürlerinin tartıştığı en temel sorunlar arasındadır. İrade özgürlüğü ve buna ilişkin sorunlar, İslam düşüncesinde, kelâmcılar, tasavvufçular ve İslam filozoflarıyla birlikte, siyasal, dinsel ve felsefî bir rol de üstlenmiştir.  Bu nedenle söz konusu sorunlarla, İslam dünyasında ortaya çıkmış tüm akımların ilgilendiği ve sorunları analitik olarak irdeledikleri görülür. Bu makalenin iki amacı bu-lunmaktadır. İlki, İslam düşünürlerinin anılan sorunlara yönelik olarak neler düşündüklerini ortaya koymak; ikincisi ise, onların söylemleri arasındaki benzer ve farklı yönleri çözümlemektir. Hiç kuşkusuz hacmi sınırlı bir makale içerisinde, İslam düşünürlerinin anılan sorunlara yönelik tüm söylemlerini çözümlemek mümkün değildir; bu yüzden her akımın içe-risinden meşhur bir düşünür ve model söylem seçilmiş ve onlar incelenmiştir.

İrade özgürlüğü ve takdir sorunu ile bundan doğan kötülük sorunu gibi diğer sorunlar, insanlık tarihi kadar eskidir ve gerek tek-tanrılı dinlerin gerekse İslamın klasik çağında İslam düşünürlerinin tartıştığı en temel sorunlar arasındadır. İrade özgürlüğü ve buna ilişkin sorunlar, İslam düşüncesinde, kelâmcılar, tasavvufçular ve İslam filozoflarıyla birlikte, siyasal, dinsel ve felsefî bir rol de üstlenmiştir.  Bu nedenle söz konusu sorunlarla, İslam dünyasında ortaya çıkmış tüm akımların ilgilendiği ve sorunları analitik olarak irdeledikleri görülür. Bu makalenin iki amacı bu-lunmaktadır. İlki, İslam düşünürlerinin anılan sorunlara yönelik olarak neler düşündüklerini ortaya koymak; ikincisi ise, onların söylemleri arasındaki benzer ve farklı yönleri çözümlemektir. Hiç kuşkusuz hacmi sınırlı bir makale içerisinde, İslam düşünürlerinin anılan sorunlara yönelik tüm söylemlerini çözümlemek mümkün değildir; bu yüzden her akımın içe-risinden meşhur bir düşünür ve model söylem seçilmiş ve onlar incelenmiştir.
el-Milel ve'n-Nihal'in Mukaddimesi Çerçevesinde Şehristani'nin Fırka Yazıcılığının Bazı Sorunları
el-Milel ve'n-Nihal'in Mukaddimesi Çerçevesinde Şehristani'nin Fırka Yazıcılığının Bazı Sorunları
Yazar: Ateş, Orhan
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 1 No. 2, 2009
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; şehristani,fırka yazıcılığı,mezhepler tarihi

Şehristânî'ye ait el-Milel ve'n-Nihal adlı eser İslam dünyasında çok bili-nen bir kaynaktır. Biz bu makalede, Şehristani'nin kitabında yer alan metodolojik sorunları araştırdık. Ancak konuyu makaleleri ile sınırlı tuttuk. İnsan zihni duyuların içeri-sine döküldüğü boş bir kova değil-dir. Olayları kendine göre biçimler. Şehristânî'de Hâricîlik kavramını tanımlarken tarafsız olamamıştır. Bu sebeple tarihî olaylar karşısında tutarsızlığa düşmüştür. Fırkalar beşeri kurumlar olmasına karşılık o fırkaları şeytan tarafından ortaya atılan ilk fitne ile izah etmiştir. İnsan ile şeytanın farklı ontolojik düzlemlere sahip olduğunu gözden kaçırmıştır. Bunun yanında gerek tasniflerde gerekse yaptığı genelle-melerde yeterince tutarlı olamamıştır.

Şehristânî'ye ait el-Milel ve'n-Nihal adlı eser İslam dünyasında çok bili-nen bir kaynaktır. Biz bu makalede, Şehristani'nin kitabında yer alan metodolojik sorunları araştırdık. Ancak konuyu makaleleri ile sınırlı tuttuk. İnsan zihni duyuların içeri-sine döküldüğü boş bir kova değil-dir. Olayları kendine göre biçimler. Şehristânî'de Hâricîlik kavramını tanımlarken tarafsız olamamıştır. Bu sebeple tarihî olaylar karşısında tutarsızlığa düşmüştür. Fırkalar beşeri kurumlar olmasına karşılık o fırkaları şeytan tarafından ortaya atılan ilk fitne ile izah etmiştir. İnsan ile şeytanın farklı ontolojik düzlemlere sahip olduğunu gözden kaçırmıştır. Bunun yanında gerek tasniflerde gerekse yaptığı genelle-melerde yeterince tutarlı olamamıştır.
Maturîdî Akılcılığı ve Günümüz Sorunlarını Çözmeye Katkısı
The Maturidite Rationality and its Contribution in Solving the Con-temporary Problems
Yazar: Kutlu, Sönmez
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 2 No. 1, 2009
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Rationalism, al-Maturîdî, Religion-Shariat Distinction, Punishment of Cutting Hand, Abolition through Ijtihad ; Akılcılık, Maturidi, Din-Şeriat Ayrımı,

İslam Düşünce tarihinde, İslam'ı anlama, açıklama ve yaşamaya yö-nelik birbirinden farklı yorum gele-nekleri ortaya çıkmıştır. Akla önem veren ve farklılıkların bir arada yaşamasına imkân tanıyan bir düşünme biçimine sahip Akılcı-Hadarî zihniyet bu geleneklerden birisidir ve İmam Mâturîdî bu zihniyetin en önemli temsilci-lerindendir. O, dinî bilgi üretmede kendine özgü bir bilgi kuramı geliştirmiş, aklı da bu kuramın merkezine yerleştirmiştir. O bu doğrultuda pek çok meseleyi tartışmış ve özgün yorumlar geliştirmiştir. Din-Şeriat ayrımı bunlar arasında en dikkat çekenidir. Mâturîdî'ye göre din akılla irtibatlıdır; inanç ve itikadı kapsar. Buna karşın şeriat ise daha çok vahiyle ilişkilidir; ibadetleri ve diğer dinî hükümleri ifade eder. Bu bakış açısı, Mâturîdî'yi insan aklına şeriatte tasarruf hakkı tanımaya ve şer'î hükümlerde ictihatla nesh etmenin imkanı fikrine götürmüştür. Maturidi'nin dinle şeriatı ayırması ve akla şeriatta tasarruf hakkı vermesi, hırsızlıkla ilgili Kur'an'da geçen cezanın günümüzde yeniden düşünülmesine imkan vermektedir. Bu doğrultuda el kesme cezası analiz edilmektedir.

In the history of Islamic Thought, different traditions of interpretation have emerged in understanding, explaining and practicizing Islam. Among these traditions is the Rationalist-Civilized (Hadarî) mentality attaching importance to the reason and having a way of thinking that enables disparities to live together, and, in this sense, the Imam al-Mâturîdî is one of the most important representatives of this mentality. He developed an original epistemology in producing religious knowledge and put the reason at the center of this theory . Accordingly, he discussed many problems, developing original interpretations. As such, Religion-Shariat (Diyânet-Sharî'at) distinction is the most remarkable one among them. In al-Mâturîdî's opinion, religion is associated with the reason, and it covers belief and faith. However, shariat is rather related to revelation and refers to rituals and other religious judgements. This viewpoint led al-Mâturîdî to authoritize human reason to dispose over shariat and to the idea of possibility of abolition through ijtihâd in legal judgements. The fact that al-Mâturîdî distinguished religion from shariat and gave reason the right of disposition in the shariat made possible to think, today once again, about the punishment ruled for the theft in the Quran
İmamiyye Şi'ası'nda İmamın Yetkilerinin Fakihlerce Devralınma Süreci
The process of taking over of the authorities of imam by fakihs in Imamiyya Shi'ism
Yazar: Demir, Ahmet İshak
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 2 No. 1, 2009
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Shi'ite, Twelver Shi'ism, imamate, velayet, velayet-e faqih ; Şi'a, İmamiyye, imamet, niyabet, velayet, velayet-i fakih

İmâmiyye'yi diğerlerinden farklı kılan İmam anlayışına rağmen imamlar, yaşadıkları dönemde de gerçekte bu görevi yürütmemiş oldukları gibi, son imamın gaybetinden sonra ise tam olarak fonksiyonlarını yitirmişlerdir. Belli bir süre imamın yetkisi ona özeldir anlayışı hâkim olmuşsa da zamanla, bu durumun her devirde bir imam bulunmasının gerekliliğini de içeren inançlarıyla çeliştiğini ve toplumun ihtiyaçlarını gören imamî alimler, imamın yokluğunda imamın görevlerini yürütmek amacıyla yetkilerini peyderpey devralmaya başlamış ve uzun bir süreçte imamın bütün otoritesini üzerlerine almayı başarmışlardır. Hatta teorideki bu gelişme uygulama imkanı da bulmuş ve fakih siyasi otoritenin başına geçmiştir. Böylece teoride olmasa da vakıada beklenen imam gelmiştir.

Although the imamat thought that differ the Imamiyya from others, as the imams did not make his duties during their time, after the last imam's hidden, the imams fully lost their functions. However the thought that the authority of imam belongs only for him was dominance for limited time, some faqihs realized that this situation is conflicting with the belief that in every period there have to be an imam and saw the societies' necessities. That faqihs began to take over the imams authorities step by step to perform the missions of imam and managed this taking over process all of imam's authority in a long period. Moreover this development in theory could find possibility for practice and the faqih took the lead of political authority. Thereby the awaited Imam arose not in theory but in fact.