Yapay Zekâ ve Sürdürülebilir İş Modelleri Üzerine Sistematik Bir Derleme
A Systematic Review on Artificial Intelligence and Sustainable Business Models
Yazar: Şahin, Elif
Dergi: İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 12 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: Information Systems For Sustainable Development and The Public Good ; Sürdürülebilir Kalkınma ve Kamu Yararına Bilgi Sistemleri ; Sürdürülebilirlik,Yapay Zekâ,Sürdürülebilir İş Modelleri,Endüstri 4.0,Toplumsal Değişme ; Sustainability,Artificial Intelligence,Sustainable Business Models,Industry 4.0,Social Change

Sürdürülebilirlik, günümüzde ülkelerin kalkınma hedeflerinin merkezinde yer almaktadır. Dolayısıyla sürdürülebilirlik kapsamında çevresel ve insani sorumlulukları gözeten iktisadi modellerin benimsenmesi ve uygulanması teşvik edilmektedir. Ülkelerin sürdürülebilir rekabet güçlerini artırmasında, yapay zekânın iş modelleri ile entegrasyonunun çeşitli avantajlar sunacağı öngörülmektedir. Bu çalışma, yapay zekânın sürdürülebilir iş modellerine entegre edilmesini konu edinen makalelerin sistematik derlemesine dayanmaktadır. Çalışmalar, yapay zekânın iş teknolojilerine uygulanmasının, sosyal, ekonomik ve çevresel boyutlarıyla sürdürülebilir kalkınma açısından önemli avantajlar sağladığını göstermektedir. İncelenen makalelere göre, yapay zekânın çevresel açıdan olumlu etkileri kapsamında enerji, kaynak ve malzeme tasarrufu, atık yönetimi ve geri dönüştürülebilir ürünlerin üretimi, karbon salınımının azaltılması ve yeşil finansın etkili yönetimi hususları ön plana çıkmaktadır. Ekonomik avantajlar açısından değerlendirildiğinde; verimlilik ve performans artışı, sürdürülebilir tedarik zinciri ve platform tabanlı iş birlikleri önemli görülmektedir. Çalışma sonuçlarına göre yapay zekânın sosyal açıdan sunduğu fırsatlar ise çalışma koşullarının iyileşmesi, çalışanların yönetim ve karar alma süreçlerine dahil edilmesi ve çalışan yeteneklerinin ve potansiyellerinin geliştirilmesi olarak görünürlük kazanmaktadır.

Sustainability is central to countries' development goals today. Therefore, the adoption and implementation of economic models that consider environmental and human responsibilities within the scope of sustainability are encouraged. Integrating AI into business models can offer various advantages for countries to increase their sustainable competitiveness. This study is based on a systematic review of studies on the integration of AI into sustainable business models. The study demonstrates that the application of AI to business technologies provides significant advantages for sustainable development in terms of social, economic, and environmental dimensions. According to the results of the reviewed articles, the positive environmental impacts of AI include energy, resource, and material savings, waste management and the production of recyclable products, carbon emission reduction, and effective green finance management. In terms of economic advantages, productivity and performance increases, sustainable supply chains, and platform-based collaborations are considered significant. According to the study results, the social opportunities offered by AI include improved working conditions, including employees in management and decision-making processes, and developing employee skills and potential.