İznik Gölü Havzası’nda Doğal Ortam Koşullarının Havza Yönetimi ve Planlamasına Etkisi
Effects of Natural Environment Conditions on Watershed Management and Planning in İznik Lake Basin
Yazar: Uzun, Murat; Garipağaoğlu, Nuriye
Dergi: Doğu Coğrafya Dergisi, Vol. 24 No. 42, 2019
Anahtar kelimeler: Physical Geography and Environmental Geology ; Fiziksel Coğrafya ve Çevre Jeolojisi ; Basin (Watershed) Managemant-Planning,Physical Geography,GIS,Risk Analysis,İznik Lake Basin ; Havza Yönetimi -Planlaması,Fiziki Coğrafya,CBS,Risk Analizi,İznik Gölü Havzası

Doğalortamlar ile insanoğlu faaliyetleri arasında daima karşılıklı bir etkileşimbulunmaktadır. Ancak hızlı nüfus artışına bağlı olarak artan talepler doğalortamların aşırı kullanılmasına yol açabilmekte ve farklı sorunlar ortaya çıkabilmektedir.Bu nedenle artık birçok yönetim ve planlama çalışmalarında sürdürülebilirlikkavramı ön plana alınmış ve geleceğe dönük uygulamalar başlatılmıştır. Havzayönetimi ve planlama çalışmaları da geniş boyutu, multidisipliner yapısı,hukuki ve kamusal durumu, farklı model ve anlayışlarıyla koruma-kullanma vekalkınma dengesi kapsamında sürdürülebilirliği ön plana alan çalışmaalanlarından biridir. Bu çalışmada Marmara Bölgesi’nde yer alan İznik GölüHavzası örneğinde doğal ortam koşullarının özellikleri, oluşabilecek riskler vesorunların analizi kapsamında havza yönetimi ve planlama çalışmalarına etkisiincelenmiştir. Kendi içerisinde farklı doğal ortam özelliklerini barındıran İznikGölü Havzası aynı zamanda beşeri faaliyetlerin yoğun olarak yaşandığı alanlardanbiridir. Çalışmada coğrafya ilke ve prensipleri dahilinde coğrafi bilgisistemleri (CBS) kullanılarak İznik Gölü Havzası’nın jeolojik, jeomorfolojik,klimatolojik, hidrografik, edofik, floristik özellikleri incelenmiş ve analizedilmiştir. Ayrıca uydu görüntüleri ile 1985, 2000 ve 2019 yıllarına ait arazikullanımı ve değişimleri tespit edilmiştir. Analitik hiyerarşi süreci ve CBSkapsamında ağırlıklı bindirme analizleri ile havzanın erozyon, deprem, heyelan,orman yangını, sel ve taşkın risk analizleri yapılmıştır. Elde edilen verilerleİznik Gölü Havzası’nda yüksek riskli alanlar ve ortam sorunlarının olduğu tespitedilmiştir. Bu nedenle İznik Gölü Havzası için yapılacak mikro ve daha genişölçekli havza yönetim-planlama çalışmalarına doğal ortam koşullarının etkisi ilebirlikte risk verilerinin eklenmesi ve geleceğe dönük sürdürülebilir modellerinuygulanması gerekliliği ortaya çıkmaktadır.

Thereis always a mutual interaction between natural environments and humanactivities. However, increasing demands due to rapid population growth lead tooveruse of natural environments and different problems may arise. For thisreason, the concept of sustainability has been prioritized in many managementand planning studies and future-oriented applications have been initiated.Watershed management and planning studies are one of the fields of study thatfocuses on sustainability with its wide dimension, multidisciplinary structure,legal and public situation, different models and understandings in the contextof protection-use and development balance. In this study, the effects ofnatural environment conditions on the basin management and planning studies inthe sample of İznik Lake Basin in Marmara Region were analyzed. Iznik LakeBasin, which has different natural environment features in itself, is also oneof the areas where human activities are intense. In this study, geological,geomorphological, climatological, hydrographic, edophic, floristic features ofİznik Lake Basin were examined and analyzed by using geographic informationsystems (GIS) within the principles and principles of geography. In addition,land use and changes of the years 1985, 2000 and 2019 were determined bysatellite images. Erosion, earthquake, landslide, forest fire, flood and floodrisk analyzes of the basin were performed with analytical hierarchy process andweighted thrust analyzes within the scope of GIS. According to the obtaineddata, high risk areas and environmental problems are observed in İznik LakeBasin. Therefore, it is necessary to add risk data together with the effect ofnatural environment conditions and to implement sustainable models for thefuture in micro and larger scale watershed management-planning studies forİznik Lake Basin.