John Dewey’in Pittbull’u: Sidney Hook’un Pragmatik-Marksist Felsefesi
John Dewey’s Pitbull: Sidney Hook’s Pragmatic-Marxist Philosophy
Yazar: Gülenç, Kurtul; Şanlı, Bartu
Dergi: Felsefe Arkivi No. 63, 2025
Anahtar kelimeler: 20th Century Philosophy ; 20. Yüzyıl Felsefesi ; Pragmatism,Marxism,naturalistic metaphysics,human activity,dialectic ; Pragmatizm,Marksizm,doğalcı metafizik,insan etkinliği,diyalektik

Yirminci yüzyılın ilk çeyreğinde Marx’ın toplumsal teorisi ve felsefesinin içeriği ve gelişimi üzerine önemli tartışmalar yaşanmıştır. İkinci Enternasyonal’in çöküşü, Almanya ve Macaristan Devrimleri’nin yenilgileri, Sovyetler Birliği’nin varlığı ve karşılaştığı sorunlar gibi güncel konuların belirlediği teorik hesaplaşmalar tartışmaların içeriğini büyük oranda belirlemiştir. Bu tartışmalar sonucunda Marksist düşüncede takip edilen iki farklı yol ortaya çıkmıştır. Bunlardan ilki Marksist düşüncenin sorunlarının ancak o düşüncenin kendi yöntemleri aracılığıyla çözüme kavuşturulabileceğini ileri sürmektedir. İkinci yol ise Marksist geleneğin dışında kalan fikirlerle Marksizm’i birleştirme çabası olarak belirir. Bu anlayışın savunucuları Marksist argümanları Kant, Hegel, Weber gibi farklı filozofların söylemleriyle birleştirmeye çalışmışlardır. Söz konusu ikinci seçenek içinde yer alan yönelimlerden biri Marksizm’i pragmatizm ile harmanlamaya çalışır. Pragmatizmin deneyim ile eylem arasında kurduğu ilişkiyi Marx’ın tarihsel materyalist teorisiyle sentezlemeye çalışan bu girişim en açık ifadesini John Dewey’in öğrencisi Sidney Hook’un felsefesinde bulur. Bu çalışmada 1930’lu yıllarda New York Entelektüelleri olarak bilinen grubun liderliğini üstlenen Sidney Hook’un pragmatik-Marksist felsefesi çözümlenecektir. Türkçe felsefe ve sosyal bilimler literatüründe pek çalışılmamış bir düşünür olan Hook, Dewey’in danışmanlığında doktora eğitimini tamamladıktan sonra Avrupa’da Karl Korsch’un derslerini takip etmiş, ardından Moskova’daki Marx-Engels Enstitüsü’nde çalışmalarını yoğunlaştırmış, eylemlilik ilkesi bağlamında pragmatizmle Marksizm’in entelektüel bir sentezini geliştirmeye çabalamıştır. Çalışmada bu sentezin ana bileşen ve eğilimleri, sentezdeki temel bağlantı noktaları gösterilmeye çalışılacak ve düşünürün diğer Marksist filozoflarla yürüttüğü tartışmalar eleştirel bir perspektifle çözümlenecektir.

In the first quarter of the twentieth century, there were important debates on the content and development of Marx’s social theory and philosophy. The content of these debates was largely determined by the theoretical confrontations determined by contemporary issues such as the collapse of the Second International, the defeats of the German and Hungarian Revolutions, the existence of the Soviet Union and the problems it faced. As a result of these debates, two different paths in Marxist thought emerged. The first of these argues that the problems of Marxist thought can only be solved through its own methods. The second path appears as an attempt to unify Marxism with ideas outside the Marxist tradition. The proponents of this approach have tried to combine Marxist arguments with the discourses of different philosophers such as Kant, Hegel and Weber and etc. One of the tendencies within this second option tries to blend Marxism with pragmatism. This attempt to synthesize pragmatism’s relationship between experience and action with Marx’s historical materialist theory finds its clearest expression in the philosophy of Sidney Hook, a scholar of John Dewey. This study aims to analyze the pragmatic-Marxist philosophy of Sidney Hook, the leader of the group known as the New York Intellectuals in the 1930s. Hook, a thinker who has not been studied much in the Turkish philosophy and social sciences literature, after completing his doctoral studies under the supervision of Dewey, followed Karl Korsch’s lectures in Europe, then intensified his studies at the Marx-Engels Institute in Moscow, and tried to develop an intellectual synthesis of pragmatism and Marxism in the context of the principle of agency. In this study, the main components and tendencies of this synthesis, the main points of connection in the synthesis will be shown and the discussions of the thinker with other Marxist philosophers will be analyzed from a critical perspective.