Stratejik İttifak Bağlamında Türkiye'nin Azerbaycan ile İlişkileri (1990-1993)
Turkey's Relations with Azerbaijan in the Context of Strategic Alliance (1990-1993)
Yazar: Ercilsin, Yasin
Dergi: Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: International History ; Uluslararası Tarih ; Türkiye,Azerbaycan,Sovyet Rusya,Kafkasya. ; Turkey,Azerbaijan,Soviet Russia,Caucasus.

Sovyet lider Mihail Gorbaçov’un istifasının ardından Sovyetler Birliği’nin çöküş süreci hız kazandı. Bu dönemde Sovyetler Birliği’nin idaresi altındaki Türk cumhuriyetleriyle ilişkilerini güçlendiren Türkiye, Azerbaycan ile olan ilişkilerini de büyük oranda geliştirdi. Türkiye'nin bölgeyi yakından izlediği süreçte Azerbaycan 1991 yılında bağımsızlığını ilan etti. Azerbaycan’ın bağımsızlığını kazanmasının ardından iki ülke ilişkileri ivme kazanarak devam etti. Türkiye ve Azerbaycan ilişkileri siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel alanlarda çeşitli iş birliği anlaşmalarını kapsamaktaydı. Bu çerçevede Türkiye ve Azerbaycan’ın en önemli hedefi direkt olarak kara ve hava bağlantısının sağlanmasıydı. Türkiye’nin Kafkasya’ya açılan kapılarından biri olan Dilucu bölgesindeki Hasret Köprüsü’nün açılmasına karar verildi. 1991 yılında başlanan proje 1992 yılında tamamlandı. Hava ulaşımının sağlanması ile Azerbaycan’a çeşitli yardımlar ulaştıran Türkiye, Azerbaycan’ı yeniden inşa etmek için birçok alanda iş birliği anlaşması imzaladı. Azerbaycan da Türkiye ile her alanda bağlantılarını güçlendirmeyi amaçladı. Azerbaycan özellikle doğal kaynaklarının Türkiye tarafından kullanılması için gereken anlaşmaları imzaladı. Çalışmanın amacı Sovyetler Birliği’nin dağılma sürecinde ve sonrasında Türkiye ve Azerbaycan ilişkilerini incelemektir. Ayrıca iki ülkenin imzaladığı anlaşmalar stratejik bağlamda değerlendirilecektir. Çalışma yeni arşiv belgeleri ile birlikte Türkiye ve Azerbaycan ilişkilerinin daha iyi bir şekilde anlaşılmasına katkı sağlamayı hedeflemektedir.

After the resignation of Soviet leader Mikhail Gorbachev, the process of the collapse of the Soviet Union accelerated. In this period, Turkey, which strengthened its relations with the Turkic republics under the administration of the Soviet Union, greatly improved its relations with Azerbaijan. Azerbaijan declared its independence in 1991 during the period when Turkey closely monitored the region.  After Azerbaijan gained its independence, the relations between the two countries continued to gain momentum. The relations between Turkey and Azerbaijan included various co-operation agreements in political, economic, social and cultural fields. In this framework, the most important goal of Turkey and Azerbaijan was to provide direct land and air connections. It was decided to open the Longing Bridge in the Dilucu region, one of Turkey's gateways to the Caucasus. Started in 1991, the project was completed in 1992. Turkey, which delivered various aids to Azerbaijan with the provision of air transport, signed cooperation agreements in many fields to rebuild Azerbaijan. Azerbaijan also aimed to strengthen its ties with Turkey in every field. Azerbaijan signed the necessary agreements for the utilisation of its natural resources by Turkey. The aim of the study is to analyse the relations between Turkey and Azerbaijan during and after the collapse of the Soviet Union. In addition, the agreements signed by the two countries will be evaluated in a strategic context.  The study will examine the relations between Turkey and Azerbaijan with new archive documents.