hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
SKOLASTİK FAİZ YASAĞININ YASAL BOŞLUKLARI VE BORÇLANMA İŞLEMLERİNDE ETKİSİZLEŞMESİ
SKOLASTİK FAİZ YASAĞININ YASAL BOŞLUKLARI VE BORÇLANMA İŞLEMLERİNDE ETKİSİZLEŞMESİ
Yazar: Akalın, Dr. Kürşat
Dergi: İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, Vol. 61 No. 2, 2011
Anahtar kelimeler: Tefecilik yasağı, Faiz, Paranın üretkenliği

Skolastikler, Orta Çağların ticari yayılma dönemi boyunca gelişme gösteren iş anlaşmalarının yeni biçimlerini korumak gayesiyle, iş hayatında giderek artan şekilde benimsenen kazanç güdüsüne hazırlıklı olmak için; tefeciliği Tanrı sözüne aykırı bularak bütünüyle reddetmemişlerdi. Böylece tefecilik yasaklanırken, faiz yasal kılınmıştı. Ödemedeki gecikme, zararı karşılamak için en alışılmış bahaneydi. Eğer borçlu sözleşmede anlaştığı zamanda borcunu ödemez, ödemeyi geciktirirse, alacaklı bu gecikme dolayısıyla uğradığı gerçek parasal zararını karşılattırma hakkını elde ederdi. Damnum emergeus zararın ortaya çıkışı denilen bu ilk durum, bütün otoriteler tarafından kabul edilmişti. İkinci durum ise, lucrum cessans, bir süre paranın sağlayacağı kazançtan yoksun kalınması olarak bilinmekteydi. Lucrum Cessans paranın bir kazanç kaynağı olduğu düşüncesini içermekteydi.

Skolastikler, Orta Çağların ticari yayılma dönemi boyunca gelişme gösteren iş anlaşmalarının yeni biçimlerini korumak gayesiyle, iş hayatında giderek artan şekilde benimsenen kazanç güdüsüne hazırlıklı olmak için; tefeciliği Tanrı sözüne aykırı bularak bütünüyle reddetmemişlerdi. Böylece tefecilik yasaklanırken, faiz yasal kılınmıştı. Ödemedeki gecikme, zararı karşılamak için en alışılmış bahaneydi. Eğer borçlu sözleşmede anlaştığı zamanda borcunu ödemez, ödemeyi geciktirirse, alacaklı bu gecikme dolayısıyla uğradığı gerçek parasal zararını karşılattırma hakkını elde ederdi. Damnum emergeus zararın ortaya çıkışı denilen bu ilk durum, bütün otoriteler tarafından kabul edilmişti. İkinci durum ise, lucrum cessans, bir süre paranın sağlayacağı kazançtan yoksun kalınması olarak bilinmekteydi. Lucrum Cessans paranın bir kazanç kaynağı olduğu düşüncesini içermekteydi.
Kapsam, Tarihçe, Teşvik Eden Sebepler
Kapsam, Tarihçe, Teşvik Eden Sebepler
Yazar: Turan, İlter
Dergi: İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, Vol. 28 No. 1-4, 2012
Anahtar kelimeler: Kapsam,Tarihçe,Teşvik Eden Sebepler

Siyasî partilerin sınıflandırılmasında, parti yöneticilerinin parlamentodaki temsilcileri ve bazı hallerde teşkilâtı üzerinde kurdukları otorite esas alınacak olursa, disiplinli ve disiplinsiz (serbest) partiler ayırımı ortaya çıkmaktadır 1. Bir siyasî sistem içerisindeki partilerin disiplinli ve disiplinsiz diye tasnif edilebilmesi için, bu iki tercihin de siyasî partilere açık bulunması gerekmektedir. Diğer bir deyimle, böyle bir tasnif, ancak siyasi rekabete geni ölçüde yer veren demokratik sistemlerde geçerlidir. Her ne kadar, demokratik siyasî sistemlerde geliştirilen modellerin otoriter ve totaliter sistemlerin tasvir edilmesinde kullanıldığı doğru ise de, disiplinli - disiplinsiz (serbest) parti ayırımı serbest siyasî sistemlerin ürünüdür. Bu düşüncenin etkisi ile, bu çalışma genel olarak demokratik sistemlerde parti disiplini kavramıyla ilgili bulunmaktadır.

Siyasî partilerin sınıflandırılmasında, parti yöneticilerinin parlamentodaki temsilcileri ve bazı hallerde teşkilâtı üzerinde kurdukları otorite esas alınacak olursa, disiplinli ve disiplinsiz (serbest) partiler ayırımı ortaya çıkmaktadır 1. Bir siyasî sistem içerisindeki partilerin disiplinli ve disiplinsiz diye tasnif edilebilmesi için, bu iki tercihin de siyasî partilere açık bulunması gerekmektedir. Diğer bir deyimle, böyle bir tasnif, ancak siyasi rekabete geni ölçüde yer veren demokratik sistemlerde geçerlidir. Her ne kadar, demokratik siyasî sistemlerde geliştirilen modellerin otoriter ve totaliter sistemlerin tasvir edilmesinde kullanıldığı doğru ise de, disiplinli - disiplinsiz (serbest) parti ayırımı serbest siyasî sistemlerin ürünüdür. Bu düşüncenin etkisi ile, bu çalışma genel olarak demokratik sistemlerde parti disiplini kavramıyla ilgili bulunmaktadır.
İMALÂT SANAYİMİZİN TOPLU GÖRÜNÜŞÜ (Üretim, Katma Değer, İstihdam)
İMALÂT SANAYİİMİZİN TOPLU GÖRÜNÜŞÜ (Üretim, Katma Değer, İstihdam)
Yazar: Hiç, Mükerrem; Dündar, Durmuş
Dergi: İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, Vol. 29 No. 1-4, 2012
Anahtar kelimeler: İMALÂT,SANAYİMİZİN,TOPLU,GÖRÜNÜŞÜ

Osmanlı İmparatorluğundan kalan son ekonomik gücünü de, Kurtulu Savaşında tüketen Türkiye ekonomisi, Cumhuriyet ile birlikte "Ekonomik Savaş" içine girmiştir.Yarım yüzyıllık gelişme süresi içinde Önemli altı devre tesbit edilmektedir.1) Kurulu yıllan (1923-1938)2) Sava yılları (1939 -1945)3) Sava sonrası (1946 -1950)4) Enflâsyoncu büyüme yılları (1950 - 1958)5) Durulma yılları (1959 -1961)6) Plânlı Kalkınma dönemi (1961'den bu yana).Plânlı kalkınma döneminde esas ağırlık sanayi kesimine verlimiştir.Bu arada imalât sanayii üzerinde önemle durulan konuların başında gelmektedir.'Gayrisafî millî hasılanın durumunu plânlı devrenin başlangıcı olan1963 yılından itibaren incelersek :Birinci plân döneminde gayrisafî millî hasıla yılda ortalama olarak% 6.7 oranında bir artı göstererek plân hedefi olan % 7,0'a yaklaşmışbulunmaktadır. Ancak yıllara göre bu hedeften önemli sapmalar meydana gelmiştir. 1964, 1965 ve 1967 yıllarında gayrisafî millî hasıla \% 7'niıialtında bir hızla artarken 1963 ve özellikle 1966 da tarım sektörünün artı hızına bağlı olarak plân hedefi aşılmıştır

Osmanlı İmparatorluğundan kalan son ekonomik gücünü de, Kurtulu Savaşında tüketen Türkiye ekonomisi, Cumhuriyet ile birlikte "Ekonomik Savaş" içine girmiştir.Yarım yüzyıllık gelişme süresi içinde Önemli altı devre tesbit edilmektedir.1) Kurulu yıllan (1923-1938)2) Sava yılları (1939 -1945)3) Sava sonrası (1946 -1950)4) Enflâsyoncu büyüme yılları (1950 - 1958)5) Durulma yılları (1959 -1961)6) Plânlı Kalkınma dönemi (1961'den bu yana).Plânlı kalkınma döneminde esas ağırlık sanayi kesimine verlimiştir.Bu arada imalât sanayii üzerinde önemle durulan konuların başında gelmektedir.'Gayrisafî millî hasılanın durumunu plânlı devrenin başlangıcı olan1963 yılından itibaren incelersek :Birinci plân döneminde gayrisafî millî hasıla yılda ortalama olarak% 6.7 oranında bir artı göstererek plân hedefi olan % 7,0'a yaklaşmışbulunmaktadır. Ancak yıllara göre bu hedeften önemli sapmalar meydana gelmiştir. 1964, 1965 ve 1967 yıllarında gayrisafî millî hasıla \% 7'niıialtında bir hızla artarken 1963 ve özellikle 1966 da tarım sektörünün artı hızına bağlı olarak plân hedefi aşılmıştır
DURAĞAN ZAMAN SERİLERİNDE UYGUN ARMA MODELİNİN GENETİK ALGORİTMALAR İLE BULUNMASI VE İMKB VERİLERİ ÜZERİNE BİR UYGULAMA
DURAĞAN ZAMAN SERİLERİNDE UYGUN ARMA MODELİNİN GENETİK ALGORİTMALAR İLE BULUNMASI VE İMKB VERİLERİ ÜZERİNE BİR UYGULAMA
Yazar: Satman, Mehmet
Dergi: İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, Vol. 57 No. 1, 2012
Anahtar kelimeler: Genel algoritmalar, değişken seçme, ARMA modelleri

Genetik ve doğal, seçilim ilkesini büyük ölçüde taklit eden genetik algoritmalar, optimizasyon süreçlerinde ve hesaplama yükünün çok fazla olduğu durumlarda başarıyla uygulanma potansiyeline sahiptir. Bu çalışmada uygun ARMA modelinin seçiminde ancak tüm mümkün regresyonların taratılmasıyla elde edilebilecek sonuçlara yakın bir sonucun genetik algoritmalar ile bulunması olanakları sunulmuştur. Yöntemi uygulamak için Eviews 5.0 'da bir program yazılmış ve İMKB endeks verilerine uygulanmıştır.

Genetik ve doğal, seçilim ilkesini büyük ölçüde taklit eden genetik algoritmalar, optimizasyon süreçlerinde ve hesaplama yükünün çok fazla olduğu durumlarda başarıyla uygulanma potansiyeline sahiptir. Bu çalışmada uygun ARMA modelinin seçiminde ancak tüm mümkün regresyonların taratılmasıyla elde edilebilecek sonuçlara yakın bir sonucun genetik algoritmalar ile bulunması olanakları sunulmuştur. Yöntemi uygulamak için Eviews 5.0 'da bir program yazılmış ve İMKB endeks verilerine uygulanmıştır.
Locke'un Mülkiyet Teorisi ve Marksist Eleştirisi: Mülkiyet Hakkı ve Bireysel Özgürlükler Üzerinden Locke ve Marx Karşılaştırması
Locke'un Mülkiyet Teorisi ve Marksist Eleştirisi: Mülkiyet Hakkı ve Bireysel Özgürlükler Üzerinden Locke ve Marx Karşılaştırması
Yazar: Birdal, Murat
Dergi: İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, Vol. 57 No. 1, 2012

Sanayi devriminden bir asır önce yazmış bir düşünür olarak Locke'un meşrulaştırmayı amaçladığı bireysel yapıdaki endüstri öncesi mülkiyet biçimidir. Ne var ki teorisinin 19. yüzyılın liberal düşünürleri üzerindeki belirleyici etkisinden de anlaşıldığı gibi argümanları zamanının ötesine geçmiş ve değişen üretim biçimiyle birlikte sosyal bir karaktere bürünmüş olan modern kapitalist mülkiyetin teorik temelini oluşturmuştur. Emek değer teorisi mülkiyetin meşrıdaştırıbnastna yönelik bu argümanlar zincirinde kritik bir rol oynamaktadır. Öte yarıdan, Marx özel mülkiyeti yabancılaşmanın temel nedeni ve bireysel, özgürlüklerin önündeki en önemli engel olarak değerlendirmiştir. Özel mülkiyeti bireysel özgürlüklerin temeli olarak ele alan Locke'un aksine Marx'm elinde emek değer teorisi özel mülkiyete dayalı kapitalist sistemin eleştirisine yönelik en önemli araca dönüşür. Makalede iki düşünürün karşılaştırması üzerinden kişisel mülkiyet haklarını demokrasi ile ilişkilendiren popüler liberal argümanların bir eleştirisi sunulmaktadır.

Sanayi devriminden bir asır önce yazmış bir düşünür olarak Locke'un meşrulaştırmayı amaçladığı bireysel yapıdaki endüstri öncesi mülkiyet biçimidir. Ne var ki teorisinin 19. yüzyılın liberal düşünürleri üzerindeki belirleyici etkisinden de anlaşıldığı gibi argümanları zamanının ötesine geçmiş ve değişen üretim biçimiyle birlikte sosyal bir karaktere bürünmüş olan modern kapitalist mülkiyetin teorik temelini oluşturmuştur. Emek değer teorisi mülkiyetin meşrıdaştırıbnastna yönelik bu argümanlar zincirinde kritik bir rol oynamaktadır. Öte yarıdan, Marx özel mülkiyeti yabancılaşmanın temel nedeni ve bireysel, özgürlüklerin önündeki en önemli engel olarak değerlendirmiştir. Özel mülkiyeti bireysel özgürlüklerin temeli olarak ele alan Locke'un aksine Marx'm elinde emek değer teorisi özel mülkiyete dayalı kapitalist sistemin eleştirisine yönelik en önemli araca dönüşür. Makalede iki düşünürün karşılaştırması üzerinden kişisel mülkiyet haklarını demokrasi ile ilişkilendiren popüler liberal argümanların bir eleştirisi sunulmaktadır.
MODELLEMEDE YENİ BİR YAKLAŞIM: OTOMATİK MODEL SEÇİMİ
MODELLEMEDE YENİ BİR YAKLAŞIM: OTOMATİK MODEL SEÇİMİ
Yazar: Akın, Melda
Dergi: İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, Vol. 57 No. 2, 2012
Anahtar kelimeler: Model Seçimi, Genelden Özele Modelleme, Enformasyon Ölçütleri, Çapraz-geçerleme, Genetik Yordamlar, Kestirim, Esnek Modelleme, Yapay Sinir Ağları

Hem bilgisayarların bellek ve işlem kapasitesinin artması hem de etkin yöntemlerin geliştirilmesi sayesinde otomatik model seçimi yakın zamanda bir seçenek haline gelmiştir. Literatürde önerilen model seçimiyle ilgili çoğu tartışmalı, çok sayıda yaklaşım arasında PcGets, RETİNA ve Genetik Yordamlar Kullanarak Model Seçme (GYKMS) öne çıkmaktadır. Bu yöntemler model uzayında çeşitli başlangıç modellerinden hareketle bir arama yaparak en doğru modeli seçmeye çalışmaktadır. Bu arama sırasında çeşitli istatistiksel testlerin yanında değişik aşamalarda modeller arasında tercih yaparken başta Akaike Enformasyon Ölçütü (AIC) olmak üzere değişik enformasyon ölçütleri de kullanmaktadırlar. Yordamlar bir veri kümesini açıklamaya çalışan, farklı ama bağdaşmaz olmayan yaklaşımlar olarak değerlendirilebilir, Öncül bilgiye, modelin kullanma amacına ve araştırmacının deneyimine göre uygulama bazında biri diğerlerinden daha yararlı olabilir.

Hem bilgisayarların bellek ve işlem kapasitesinin artması hem de etkin yöntemlerin geliştirilmesi sayesinde otomatik model seçimi yakın zamanda bir seçenek haline gelmiştir. Literatürde önerilen model seçimiyle ilgili çoğu tartışmalı, çok sayıda yaklaşım arasında PcGets, RETİNA ve Genetik Yordamlar Kullanarak Model Seçme (GYKMS) öne çıkmaktadır. Bu yöntemler model uzayında çeşitli başlangıç modellerinden hareketle bir arama yaparak en doğru modeli seçmeye çalışmaktadır. Bu arama sırasında çeşitli istatistiksel testlerin yanında değişik aşamalarda modeller arasında tercih yaparken başta Akaike Enformasyon Ölçütü (AIC) olmak üzere değişik enformasyon ölçütleri de kullanmaktadırlar. Yordamlar bir veri kümesini açıklamaya çalışan, farklı ama bağdaşmaz olmayan yaklaşımlar olarak değerlendirilebilir, Öncül bilgiye, modelin kullanma amacına ve araştırmacının deneyimine göre uygulama bazında biri diğerlerinden daha yararlı olabilir.
ROBUST REGRESYONLARIN TAHMİNCİLER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN ANALİZİ VE KLASİK YÖNTEMLERLE KARŞILAŞTIRILMASI
ROBUST REGRESYONLARIN TAHMİNCİLER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN ANALİZİ VE KLASİK YÖNTEMLERLE KARŞILAŞTIRILMASI
Yazar: Yeşilyurt, Ensar
Dergi: İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, Vol. 57 No. 2, 2012
Anahtar kelimeler: EKK, KOK, robust, beta

İMKB'de perakende ve gıda sektöründe işlem gören 32 şirketin değerlerindeki aylık ve haftalık değişim oranları baz alınarak beta katsayıları hesaplanmıştır. Bunun için alternatif iki yöntem olan en küçük kareler ve en küçük ortanca kareler yöntemleri kullanılmıştır. Sonuç olarak aylık veriler haftalık verilere göre daha az sapmaya sahip olduğu ve bazı hisse senetlerinde EKK ve KOK'dan elde edilen risk sinyallerinin yön değiştirdiği belirlenmiştir. Ayrıca haftalık ve aylık frekanslara göre elde edilen sonuçlarda da farklılıklar oluşmuştur.

İMKB'de perakende ve gıda sektöründe işlem gören 32 şirketin değerlerindeki aylık ve haftalık değişim oranları baz alınarak beta katsayıları hesaplanmıştır. Bunun için alternatif iki yöntem olan en küçük kareler ve en küçük ortanca kareler yöntemleri kullanılmıştır. Sonuç olarak aylık veriler haftalık verilere göre daha az sapmaya sahip olduğu ve bazı hisse senetlerinde EKK ve KOK'dan elde edilen risk sinyallerinin yön değiştirdiği belirlenmiştir. Ayrıca haftalık ve aylık frekanslara göre elde edilen sonuçlarda da farklılıklar oluşmuştur.
DOSTUM, SINIF ARKADAŞIM, MESLEKDAŞIM NECATİ MUMCU'YA
DOSTUM, SINIF ARKADAŞIM, MESLEKDAŞIM NECATİ MUMCU'YA
Yazar: Alkin, Prof. Dr. Erdoğan
Dergi: İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, Vol. 62 No. 1, 2012
Anahtar kelimeler: DOSTUM,SINIF,ARKADAŞIM ; DOSTUM,SINIF,ARKADAŞIM

Lise yıllarının disiplinli atmosferinden sonra üniversitenin özgürlük havasının neden olduğu aylaklık yüzünden sene kaybedince benden genç olan sevgili Necati ile sınıf arkadaşı oluverdik. Bizim sınıftan çok öğretim üyesi çıktı; bir kısmı başka üniversitelere gitti ama çoğunluğumuz, ben ve Necati de dahil olmak üzere, İktisat Fakültesi'ni tercih ettik. Beraber bü¬ yüdük, hocalarımızın himmetiyle yetişdik, beraberce basamakları atladık ve neredeyse beraber emekli olduk. Doğal olarak bu emeklilik meslekden değil resmi görevlerden ayrılmak idi. Fakültemiz'in bize kazandırdığı ik¬ tisatçılığı devam ettiriyoruz. Necati benim oda komşumdu. Yani her an, her saat, her dakika beraber¬ dik. Bilimsel yeteneği ve bilgisi çok yüksek olduğundan iktisadın teorik ve pratik konularını birlikte tatlı tatlı tartışırdık. Onun kürsü başkanı Prof. Dr. Refii Şükrü Suvla'nın beklenmedik vefatı sırasında Necati ile birlikte geçirdiğimiz psikolojik ve maalesef bürokratik travmayı hiç unutamam. O hocasına çok bağlı idi; adeta baba-oğul gibiydiler. Ben de rahmetli hocanın hayranlarından biri idim.

Lise yıllarının disiplinli atmosferinden sonra üniversitenin özgürlük havasının neden olduğu aylaklık yüzünden sene kaybedince benden genç olan sevgili Necati ile sınıf arkadaşı oluverdik. Bizim sınıftan çok öğretim üyesi çıktı; bir kısmı başka üniversitelere gitti ama çoğunluğumuz, ben ve Necati de dahil olmak üzere, İktisat Fakültesi'ni tercih ettik. Beraber bü¬ yüdük, hocalarımızın himmetiyle yetişdik, beraberce basamakları atladık ve neredeyse beraber emekli olduk. Doğal olarak bu emeklilik meslekden değil resmi görevlerden ayrılmak idi. Fakültemiz'in bize kazandırdığı ik¬ tisatçılığı devam ettiriyoruz. Necati benim oda komşumdu. Yani her an, her saat, her dakika beraber¬ dik. Bilimsel yeteneği ve bilgisi çok yüksek olduğundan iktisadın teorik ve pratik konularını birlikte tatlı tatlı tartışırdık. Onun kürsü başkanı Prof. Dr. Refii Şükrü Suvla'nın beklenmedik vefatı sırasında Necati ile birlikte geçirdiğimiz psikolojik ve maalesef bürokratik travmayı hiç unutamam. O hocasına çok bağlı idi; adeta baba-oğul gibiydiler. Ben de rahmetli hocanın hayranlarından biri idim.
AVRUPA BİRLİĞİ EMİSYON TİCARETİ PROGRAMI:BİRİNCİ VE İKİNCİ UYGULAMA DÖNEMİNDE CO2 FİYATI GÖSTERGELERİ
AVRUPA BİRLİĞİ EMİSYON TİCARETİ PROGRAMI:BİRİNCİ VE İKİNCİ UYGULAMA DÖNEMİNDE CO2 FİYATI GÖSTERGELERİ
Yazar: Engin Balın, Yrd. Doç. Dr. Billur; Zülfikar, Yrd. Doç. Dr. Haluk
Dergi: İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, Vol. 62 No. 1, 2012
Anahtar kelimeler: Avrupa Birliği, Emisyon Ticareti Programı, CO2 Fiyatı, İklim Değişikliği Politikaları, Kyoto Protokolü, Çevre İstatistikleri

Avrupa Birliği Emisyon Ticareti Programı (AB ETS) ile Birlik çapında CO2 ruhsatları için bir piyasa yaratılması hedeflenmektedir. Ruhsat piyasasında oluşan denge fiyatı, kapsam içinde bulunan işletmeler için CO2 emisyonunda bulunmanın parasal maliyetini yansıtır. Bu şekilde, kirliliğin maliyetinin işletmeler tarafından içselleştirilmesi amaçlanmaktadır. Bu çalışma, Emisyon Ticareti Programı kapsamında dağıtılan ruhsatların fiyat göstergelerini araştırmaktadır. Çalışmada, "Pilot Dönem" olarak da adlandırılan ve 2005-2007 yıllarını kapsayan ilk uygulama dönemi ve halihazırda devam etmekte olan ikinci uygulama dönemi üzerinde yoğunlaşılarak bu dönemlerde oluşan fiyat değişimleri açıklanmaya çalışılmaktadır.

Avrupa Birliği Emisyon Ticareti Programı (AB ETS) ile Birlik çapında CO2 ruhsatları için bir piyasa yaratılması hedeflenmektedir. Ruhsat piyasasında oluşan denge fiyatı, kapsam içinde bulunan işletmeler için CO2 emisyonunda bulunmanın parasal maliyetini yansıtır. Bu şekilde, kirliliğin maliyetinin işletmeler tarafından içselleştirilmesi amaçlanmaktadır. Bu çalışma, Emisyon Ticareti Programı kapsamında dağıtılan ruhsatların fiyat göstergelerini araştırmaktadır. Çalışmada, "Pilot Dönem" olarak da adlandırılan ve 2005-2007 yıllarını kapsayan ilk uygulama dönemi ve halihazırda devam etmekte olan ikinci uygulama dönemi üzerinde yoğunlaşılarak bu dönemlerde oluşan fiyat değişimleri açıklanmaya çalışılmaktadır.
ABD'deki 2008 Finansal Krizi: Genel Bir İnceleme
ABD'deki 2008 Finansal Krizi: Genel Bir İnceleme
Yazar: Ökte, Yrd. Doç. Dr. M. Kutluğhan
Dergi: İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, Vol. 62 No. 1, 2012
Anahtar kelimeler: 2008 finansal krizi, eşik-altı ipotekli konut piyasası, ABD para politikası, küresel dengesizlikler, emlak balonu, kredi genişlemesi

Bu makale, eşik-altı ipotekli konut piyasası krizinin kökenlerini ve bunu, 1930'ların Büyük Buhranı 'ndan beri Amerika Birleşik Devletleri (ABD) tarihindeki en şiddetli finansal krize dönüştüren gelişmeleri incelemektedir. Kriz, ipotekli konut piyasasının sorunlarıyla 2007 yazında başlamıştır Eylül 2008'de, ABD'nin büyük yatırım bankalarından birisi olan Lehman Brothers'ın batmasından sonra farklı bir boyut kazanmış ve dünya finans piyasalarıyla küresel ekonomiyi etkilemiştir. Krizin ana sebebi, ABD emlak piyasası fiyatlarında ortaya çıkan balondur. Buna da ABD Merkez Bankası'nın 2001 yılından beri izlediği aşırı genişlemeci para politikası ile küresel dengesizlikler neden olmuştur. Emlak piyasasında oluşan balonun patlamasıyla, krizin hem reel ekonomi hem de finansal sistem üzerindeki yıkıcı etkileri daha açık hale gelmiştir. Diğerleri arasında, ekonominin gelecekteki gidişatına dair genel bir güven kaybı, zayıf yasal yapı, aşırı borç yükü ve yatırımcıların artan risk iştahı bu bozulmaya katkıda bulunan faktörler olmuşlardır. Otoriteler, krizin olumsuz etkilerini azaltmak için hem makro hem de mikro düzeyde çeşitli politika tedbirlerine başvurmuşlar ve bunları uygulamaya koymuşlardır. Ne var ki, bugüne kadar krizin ana nedenleri üzerinde ve gelecekte benzer bir krizi önlemek için ne yapılması gerektiği konusunda genel kabul görmüş bir açıklama yoktur.

Bu makale, eşik-altı ipotekli konut piyasası krizinin kökenlerini ve bunu, 1930'ların Büyük Buhranı 'ndan beri Amerika Birleşik Devletleri (ABD) tarihindeki en şiddetli finansal krize dönüştüren gelişmeleri incelemektedir. Kriz, ipotekli konut piyasasının sorunlarıyla 2007 yazında başlamıştır Eylül 2008'de, ABD'nin büyük yatırım bankalarından birisi olan Lehman Brothers'ın batmasından sonra farklı bir boyut kazanmış ve dünya finans piyasalarıyla küresel ekonomiyi etkilemiştir. Krizin ana sebebi, ABD emlak piyasası fiyatlarında ortaya çıkan balondur. Buna da ABD Merkez Bankası'nın 2001 yılından beri izlediği aşırı genişlemeci para politikası ile küresel dengesizlikler neden olmuştur. Emlak piyasasında oluşan balonun patlamasıyla, krizin hem reel ekonomi hem de finansal sistem üzerindeki yıkıcı etkileri daha açık hale gelmiştir. Diğerleri arasında, ekonominin gelecekteki gidişatına dair genel bir güven kaybı, zayıf yasal yapı, aşırı borç yükü ve yatırımcıların artan risk iştahı bu bozulmaya katkıda bulunan faktörler olmuşlardır. Otoriteler, krizin olumsuz etkilerini azaltmak için hem makro hem de mikro düzeyde çeşitli politika tedbirlerine başvurmuşlar ve bunları uygulamaya koymuşlardır. Ne var ki, bugüne kadar krizin ana nedenleri üzerinde ve gelecekte benzer bir krizi önlemek için ne yapılması gerektiği konusunda genel kabul görmüş bir açıklama yoktur.
KRİZLERİ İNCELEMEDE KULLANILAN NİTEL TERCİH MODELLERİ: TÜRKİYE İÇİN BİR PROBİT MODEL UYGULAMASI: (1988-2009)
KRİZLERİ İNCELEMEDE KULLANILAN NİTEL TERCİH MODELLERİ: TÜRKİYE İÇİN BİR PROBİT MODEL UYGULAMASI: (1988-2009)
Yazar: Cebeci, Yrd. Doç. Dr. İpek
Dergi: İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, Vol. 62 No. 1, 2012
Anahtar kelimeler: Logit, Probit Modeller, Kriz

Çalışmamızda ilk olarak nitel tercih modelleri olan logit ve probit modellere yer verilmektedir. Ampirik kısımda; 1988-2009 döneminde Türkiye'de, makroekonomik değişkenlerin krizleri açıklayıcılığı probit modelle incelenmektedir. Ayrıca değişkenlere ait marjinal etkiler hesaplanarak krizlerin bu etkilenmenin derecesine de bakılmıştır. Probit modeli sonuçlarına göre, faiz oranı ve ithalat değişkenlerinin istatistiksel olarak anlamsız çıkmıştır. Buna karşılık, enflasyon, döviz kuru, işsizlik oranı, gayri safi milli hasıla ve endüstriyel üretim endeksi değişkenleri anlamlı ve önemli olarak elde edilmiştir.

Çalışmamızda ilk olarak nitel tercih modelleri olan logit ve probit modellere yer verilmektedir. Ampirik kısımda; 1988-2009 döneminde Türkiye'de, makroekonomik değişkenlerin krizleri açıklayıcılığı probit modelle incelenmektedir. Ayrıca değişkenlere ait marjinal etkiler hesaplanarak krizlerin bu etkilenmenin derecesine de bakılmıştır. Probit modeli sonuçlarına göre, faiz oranı ve ithalat değişkenlerinin istatistiksel olarak anlamsız çıkmıştır. Buna karşılık, enflasyon, döviz kuru, işsizlik oranı, gayri safi milli hasıla ve endüstriyel üretim endeksi değişkenleri anlamlı ve önemli olarak elde edilmiştir.