Uluslararası Bir Kavram Karmaşası: Yeterlik, Yeterlilik ve Yetkinlik Kavramları Üzerine Bir Doküman İncelemesi
An International Concept Confusion: A Document Analysis on the Concepts of Competence, Competency and Competent
Yazar: Alan, Bülent; Güven, Meral
Dergi: Anadolu Journal of Educational Sciences International, Vol. 12 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: competence,competency,competent,concept-confusion ; yeterlik,yeterlilik,yetkinlik,kavram karmaşası

Eğitim bilimleri alanında bazı terimler ve kavramlar üzerinde henüz bir anlam ve tanım birliği sağlanamamıştır. Bazı kavramlar farklı araştırmacılar tarafından farklı biçimlerde tanımlanmakta ya da kavramlara farklı anlamlar yüklenebilmektedir. Bazı kavramlar ise zaman içinde farklı isimlere evrilebilmekte ve bu alanyazında bir kavram karmaşasına sebep olmaktadır. Çünkü bu durum aynı kavramın farklı ya da yanlış yorumlanmasına yol açabilmektedir. Bazen de bu kavramlar için yanlış Türkçe-İngilizce karşılıklar kullanılabilmektedir. Türkçede bu kavramlardan en çok kullanılan ve birbiriyle karıştırılanları yeterlik, yeterlilik ve yetkinlik, İngilizcede ise “competence” “competency” ve “competent” kavramlarıdır. “Yeterlik ve yeterlilik” ile “competence ve competency” kavramları çoğu zaman birbirlerinin eşanlamlıları olarak kullanılmaktadır. Bu ise kavramların tam olarak ne ifade ettiğinin anlaşılmasını zorlaştırmaktadır. Bununla birlikte aynı kavram karmaşası yalnızca ulusal alanyazınla sınırlı değildir. Uluslararası alanyazında da kavramlar birbirleriyle karıştırılabilmektedir. Bu nedenle, bu kavramların aslında ne anlam ifade ettiklerine yönelik ortak bir anlayışın geliştirilmesinin ve doğru Türkçe karşılıklarının kullanılmasının eğitim bilimleri ve insan kaynakları alanlarına katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Doküman analizine dayanan bu çalışmada yeterlik ve yeterlilik kavramlarının eğitim bilimleri ve insan kaynakları alanında incelenen çalışmalarda gerçekte ne anlama geldiği açıklanmaktadır. Kavramların ulusal ve uluslararası alanyazında nasıl ve hangi anlamlarda kullanıldığı örneklerle gösterilmekte ve anlam karmaşalarının önüne geçmek için nasıl ve hangi anlamlarda kullanılmaları gerektiği açıklanmaktadır.

A common terminology unity has not been achieved yet on some concepts in the field of educational sciences. Some concepts defined in different terms or different meanings are assigned to those concepts. Some concepts, on the other hand, might evolve into different words and this situation causes a concept confusion in literature because a particular concept can be misunderstood or misconceived by various people. Besides, sometimes wrong Turkish-English equivalents can be used for these concepts. Three of the mostly used, yet misconceived concepts in Turkish are “yeterlik”, “yeterlilik” and “yetkinlik”, and in English “competence”, “competency” and “competent”. “Yeterlik and yeterlilik” and “competence and competency” are frequently used as synonym terms. This makes it difficult to grasp what those concepts actually mean. However, the same concept confusion is not exclusive to national literature. The confusion regarding those concepts do exist in international literature as well. So, establishing a common understanding of what those concepts actually convey and what should be their equivalents in Turkish would contribute to both educational sciences and human resources fields. This study, which relies on document analysis concerning educational sciences and human resources, discuses the actual meanings of competence and competency. How those concepts are used and what they mean in national and international literature are showcased by extracts and how they should be used to avoid confusion related to those concepts is explicated.