hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Rakip Tipi Üzerine Bazı Değerlendirmeler
Some Evaluations Regarding The Rival Figure
Yazar: Küçük, Sabahattin
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 24 [BAHAR 2026], 2025
Anahtar kelimeler: Classical Turkish Literature of Ottoman Field ; Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı ; Âşık,Sevgili,Rakip,Şeytan,Gölge,Mikro evren ; Lover,Beloved,Rival,Devil,Shadow,Microcosm.

Edebi metinlerde, özellikle şiirlerde rakip tipinin sürekli olumsuzlandığı, hatta şeytanla özdeş duruma getirildiği görülmektedir Diğer anlatımla, klasik Türk şiirinde ana hatlarıyla ‘şeytan’ olarak nitelenen rakip tipi, çoğunlukla olumsuz bir varlık şeklinde ön plana çıkar. Zahirî bakış açısından bu anlayış tarzının doğru olduğu kabul edilse bile bâtıni anlamda tam anlamıyla böyle olmadığı bilinmelidir. Aslında rakip, ontolojik bağlamda insanın varlık ve oluş hakkında sağlıklı bilgi sahibi olabilmesi ve son tahlilde kendi gerçekliğinin farkına varabilmesi konusunda gayet önemli bir figürdür. Her ne kadar rakip, baskın karakter olarak ‘şeytan’ ile özdeşleştirilse de gerçekte âşıkın sevdiğine kavuşabilmesi yolunda yardımcılık görevini yerine getirmekten geri durmaz. Konunun daha iyi anlaşılabilmesi için şeytan figürünün yanı sıra, “gölge” ve “mikro evren” gibi sembolik ifadelere başvurmak yararlı olacaktır. Sonuçta rakip; insanın bilinçlenme, ruhsal tekâmül, kendini, gerçekleştirme ve özgürleşmesi için gayet önemli ve gerekli bir faktördür.

In literary texts, especially in poetry, the rival figure is constantly negated and even identified with the Devil. In other words, the rival figure, which is generally described as the “Devil” in classical Turkish poetry, mostly appears as a negative entity. Even if this perception would be considered true from an external point of view, it should be known that it is not exactly the case in the esoteric sense. The rival figure is significant in the ontological context for human beings to have true knowledge about existence, becoming, and being aware of their reality. Even though the rival is identified with the “Devil” as a dominant character, he does not refrain from fulfilling his duty of helping the lover to meet his beloved. To understand the subject better, it will be useful to refer to symbolic expressions, such as "shadow" and "microcosm", along with the figure of the Devil. After all, the rival figure is a very important and necessary factor for human consciousness, spiritual evolution, self-realization, and liberation.
Yansımanın Arkeolojisi: Türk Halk Kültüründe Ayna
Archeology of Reflection: Mirror in Turkish Folk Culture
Yazar: Balaban, Tuğrul
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 24 [BAHAR 2026], 2026
Anahtar kelimeler: Turkish Folklore in the Türkiye Field ; Türkiye Sahası Türk Halk Bilimi ; Ayna,geçiş ritüelleri,halk inançları,tabu ; Mirror,transition rituals,folk beliefs,taboo

Bu çalışma, Türk kültür sisteminde aynanın tarihsel kökenleri, mitolojik-kozmolojik anlamları, geçiş ritüellerindeki işlevleri, halk inançlarındaki konumu ve güncel uygulamalarını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma etnografik veriler, saha çalışmaları, arkeolojik bulgular ve tarihsel kaynakların nitel analizi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Geçmişten günümüze kadar uzanan tarihsel süreç içinde aynanın işlevsel ve sembolik dönüşümleri antropolojik ve folklorik yönleriyle ele alınmıştır. Geçiş ritüellerinde ayna, doğum, evlilik ve ölüm gibi kritik eşiklerde rol üstlenir. Doğum sürecinde koruyucu unsur ve gelecek inşasının sembolik aracı olur. Nazar düşüncesinde aydınlığı temsil etmesi kozmolojik anlamını gündelik koruma pratiklerine taşır. Evlilik ritüellerinde gelinin aydınlık bir geleceğe adım atmasını simgeler. Ölüm törenlerinde ise aynanın ters çevrilmesi veya örtülmesi gibi uygulamalar yaşam ile ölüm arasındaki geçişkenliği ortaya koyar. Halk inançlarında hem koruyucu ve uğur getirici hem de potansiyel olarak tehlikeli bir güç olur. Gece aynaya bakmanın yasak olması, bebeklerin ve hamile kadınların aynadan uzak tutulması, aynanın kırılmasının uğursuzluk getireceği inancı gibi tabular aynanın taşıdığı kutsallığın beraberinde getirdiği sakınmaları temsil eder.

This study aims to examine the historical origins of mirrors in the Turkish cultural system, their mythological-cosmological meanings, functions in transition rituals, position in folk beliefs, and current practices. The research was conducted through qualitative analysis of ethnographic data, field studies, archaeological findings, and historical sources. The functional and symbolic transformations of mirrors throughout the historical process from past to present have been addressed with their anthropological and folkloric aspects. In transition rituals, mirrors play a role in critical thresholds such as birth, marriage, and death. During the birth process, it becomes a protective element and a symbolic tool for future construction. In the concept of the evil eye, its representation of light carries its cosmological meaning to everyday protection practices. In marriage rituals, it symbolizes the bride stepping into a bright future. In death ceremonies, practices such as turning the mirror upside down or covering it reveal the permeability between life and death. In folk beliefs, it becomes both a protective and luck-bringing force as well as a potentially dangerous power. Taboos such as the prohibition of looking in the mirror at night, keeping babies and pregnant women away from mirrors, and the belief that breaking a mirror will bring bad luck represent the precautions that come with the sacredness carried by the mirror.
P. Fahriye’nin Roman ve Hikâyelerinde Aşkın Tezâhürü
The Manifestation of Love in P. Fahriye’s Stories
Yazar: Esen, Sümeyye; Öztürk, Yakup
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 24 [BAHAR 2026], 2026
Anahtar kelimeler: Modern Turkish Literature in Turkiye Field ; Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı ; P. Fahriye,,Dilfikâr,,hikâye tahlili,,aşk,,psikoloji,,Hanımlara Mahsus Gazete ; P. Fahriye,Dilfikâr,,love,,story analysis,,psychology,,Hanımlara Mahsus Gazete

Tanzimat sonrası Türk edebiyatında kadın yazarlara ev sahipliği yapan başlıca dergilerden biri Hanımlara Mahsus Gazete olmuştur. Bu derginin yazar kadrosu içinde yer alan birbirinden önemli kadın imzaları arasında hakkında çok az bilgiye sahip olduğumuz P. Fahriye de vardır. Burada kendine mahsus bir köşesi de bulunan P. Fahriye, dergide hem küçük romanlar hem de kısa hikayeler yazmıştır.  Gazetenin okurlarına ayrı basım olarak da verdiği Dilfikâr romanı, “Madelen”, “Sebat”, “Mağdure”,” Rakibe” “Pakize”, “Nahide” adlarını taşıyan altı hikayesi ile “Hitâb-ı Maderâne” şiiri Hanımlara Mahsus Gazete dergisinde yayımlanmıştır. Tanzimat dönemi kadın edebiyatçıları arasında yer alan P. Fahriye, Fatma Aliye gibi ahlakçı, gelenekçi bir tutuma sahiptir ancak ondan kadının aşk duygusunu evlendikten sonra yaşaması gereken bir duygu olduğu fikriyle ayrılmaktadır. P. Fahriye, aşkı, evlilik öncesinde yaşanan, bireyleri evliliğe hazırlayan ve bu sürecin doğal bir parçası olarak görmektedir. Devrinin yazarları içinde geleneğe yakın, genç kızların çok erken yaşlarda evliliklerine karşı çıkması açısından da çağdaş bir yazardır. Bu çalışmada P. Fahriye’nin Dilfikâr romanı ve beş hikayesi üzerinden aşka bakış açısı ele alınmıştır.

One of the leading periodicals that provided a platform for women writers in post-Tanzimat Turkish literature was Hanımlara Mahsus Gazete. Among the many significant female voices in its roster of contributors was P. Fahriye, about whom we possess very limited information. P. Fahriye, who also had a regular column of her own in the journal, wrote both short novels and short stories for the publication. Her novel Dilfikâr, which the newspaper also distributed as a separate print for its readers, along with her six short stories titled ‘Madelen’, ‘Sebat’, ‘Mağdure’, ‘Rakibe’, ‘Pakize’ and ‘Nahide’ and her poem ‘Hitâb-ı Maderâne’ were all published in Hanımlara Mahsus Gazete. As one of the women writers of the Tanzimat period, P. Fahriye adopted a moralistic and traditionalist stance similar to that of Fatma Aliye; however, she diverged from her in rejecting the notion that a woman’s experience of love should occur only after marriage. P. Fahriye regarded love as a sentiment to be experienced prior to marriage, one that prepares individuals for marriage and constitutes a natural part of that process. Among the writers of her time, she was close to tradition yet also progressive in her opposition to the marriage of young girls at very early ages. This study examines P. Fahriye’s perspective on love through her novel Dilfikâr and five of her short stories.
YAHYÂ KEMÂL’İN HATIRALARINDA VE ŞİİRLERİNDE ANNE İMAJI
YAHYÂ KEMÂL’İN HATIRALARINDA VE ŞİİRLERİNDE ANNE İMAJI
Yazar: Karabulut, Mustafa
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 8, 2017
Anahtar kelimeler: yahya,anne

Anne,insanı doğurup büyütmesinin yanı sıra büyük sevgi, sabır ve fedakârlık timsaliolup kişi için bazen bir sığınak bazen de en değerli varlıktır. Anne imgesiedebiyat metinlerinde en çok işlenen konu ve temalardan biridir. Türkedebiyatının her döneminde ele alınan bu konu modern Türk şiirinde de çokçaişlenmiştir. Özellikle Ahmet Haşim, Yahyâ Kemâl Beyatlı,  Nâzım Hikmet, Ziya Osman Saba, Arif NihatAsya, Necip Fazıl Kısakürek, Cahit Sıtkı Tarancı, Ahmet Hamdi Tanpınar, AhmetKutsi Tecer, Can Yücel, Turgut Uyar, Cemal Süreya, Muzaffer İlhan Erdost, SezaiKarakoç vb. şairlerin birçok şiirinde anne imgesiyle karşılaşırız. Bu makalede YahyâKemâl Beyatlı’nın hatıralarında ve şiirlerindeki anne imajını irdelemeyeçalışacağız.

Anne,insanı doğurup büyütmesinin yanı sıra büyük sevgi, sabır ve fedakârlık timsaliolup kişi için bazen bir sığınak bazen de en değerli varlıktır. Anne imgesiedebiyat metinlerinde en çok işlenen konu ve temalardan biridir. Türkedebiyatının her döneminde ele alınan bu konu modern Türk şiirinde de çokçaişlenmiştir. Özellikle Ahmet Haşim, Yahyâ Kemâl Beyatlı,  Nâzım Hikmet, Ziya Osman Saba, Arif NihatAsya, Necip Fazıl Kısakürek, Cahit Sıtkı Tarancı, Ahmet Hamdi Tanpınar, AhmetKutsi Tecer, Can Yücel, Turgut Uyar, Cemal Süreya, Muzaffer İlhan Erdost, SezaiKarakoç vb. şairlerin birçok şiirinde anne imgesiyle karşılaşırız. Bu makalede YahyâKemâl Beyatlı’nın hatıralarında ve şiirlerindeki anne imajını irdelemeyeçalışacağız.
CAHİT KOYTAK ŞİİRİ
CAHİT KOYTAK ŞİİRİ
Yazar: Güzel, Ekrem
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 8, 2018
Anahtar kelimeler: Cahit Koytak,Türk Edebiyatı,Modern Türk Şiiri,Şiir,Poetika

CahitKoytak kendine has bir şiir kurmuş ve bunu geliştirmeye çalışan çağdaşşairlerimizdendir. Şimdiye kadar 9 şiir kitabı neşretmiş, basılmayı bekleyenkitapları olan ve hâlâ şiir üreten bir şairdir. Bu kadar üretken ve kitaplarıolan bir şair olmasına rağmen Koytak’ın şiir üzerine yeteri kadar durulduğusöylenemez. Onun şiiri hakkında yazılan yazıların çoğu popüler edebiyatdergilerinde yer alan, yeterince ayrıntılı ve objektif olmayan çalışmalardır. Bumakalenin amacı Koytak şiirine genel bir çerçeve çizmek, onun şiirinin genelkarakteristiklerini ortaya koymaktır. Koytak’ın poetikasını izah etmek veşiirin kuran temel-kurucu özelliklerinin anlaşılmasına katkı sağlamaktır.İncelemede metin merkezli bir yaklaşım sergilenmiştir. Bu yapılırken Koytakşiirinin daha iyi anlaşılması için felsefi ve estetik teoriler, yaklaşımlardanda istifade edilmiştir. Böylece öncelikle Koytak şiirinin kurucu unsurları ilebesleyici art alanları ortaya konularak poetikası daha geniş bir biçimdeanlaşılmaya ve tartışılmaya açılacaktır. İkinci olarak kendine özgü, felsefî desayılabilecek bir şiir kuran bir şairin bu yenilikçi tarafı gözler önüneserilmeye çalışılacaktır. Üçüncü olarak Koytak şiirinin özellikle sanat,edebiyat ve şiir üzerine oturan ve eğilen bir şiir olduğu gösterilecektir.İlaveten onun şiirinin felsefî doğasına da bazı göndermelerde bulunulacaktır.Son olarak da Koytak şiirinin imkânları ve Türkiye’de şiire nelerkatabileceğine kısaca değinilecektir.

CahitKoytak kendine has bir şiir kurmuş ve bunu geliştirmeye çalışan çağdaşşairlerimizdendir. Şimdiye kadar 9 şiir kitabı neşretmiş, basılmayı bekleyenkitapları olan ve hâlâ şiir üreten bir şairdir. Bu kadar üretken ve kitaplarıolan bir şair olmasına rağmen Koytak’ın şiir üzerine yeteri kadar durulduğusöylenemez. Onun şiiri hakkında yazılan yazıların çoğu popüler edebiyatdergilerinde yer alan, yeterince ayrıntılı ve objektif olmayan çalışmalardır. Bumakalenin amacı Koytak şiirine genel bir çerçeve çizmek, onun şiirinin genelkarakteristiklerini ortaya koymaktır. Koytak’ın poetikasını izah etmek veşiirin kuran temel-kurucu özelliklerinin anlaşılmasına katkı sağlamaktır.İncelemede metin merkezli bir yaklaşım sergilenmiştir. Bu yapılırken Koytakşiirinin daha iyi anlaşılması için felsefi ve estetik teoriler, yaklaşımlardanda istifade edilmiştir. Böylece öncelikle Koytak şiirinin kurucu unsurları ilebesleyici art alanları ortaya konularak poetikası daha geniş bir biçimdeanlaşılmaya ve tartışılmaya açılacaktır. İkinci olarak kendine özgü, felsefî desayılabilecek bir şiir kuran bir şairin bu yenilikçi tarafı gözler önüneserilmeye çalışılacaktır. Üçüncü olarak Koytak şiirinin özellikle sanat,edebiyat ve şiir üzerine oturan ve eğilen bir şiir olduğu gösterilecektir.İlaveten onun şiirinin felsefî doğasına da bazı göndermelerde bulunulacaktır.Son olarak da Koytak şiirinin imkânları ve Türkiye’de şiire nelerkatabileceğine kısaca değinilecektir.
ATFÎ AHMED EFENDİNİN BİR MECMÛADA YER ALAN ŞİİRLERİ
ATFÎ AHMED EFENDİNİN BİR MECMÛADA YER ALAN ŞİİRLERİ
Yazar: Ekici, Hasan
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 8, 2018
Anahtar kelimeler: Klasik Türk şiiri,Bosnalı Atfî Ahmed Efendi,mecmûa

Atfî Ahmed Efendi, 18. yüzyıl klasik Türk edebiyatı şair ve şârihlerinden biridir. Tezkirelerde ve biyografik kaynaklardaAtfî’nin hayatı hakkında yeterli bilgi bulunmamaktadır. Atfî’nin kaleme aldığı manzum sözlük şerhi olan Şerh-i Tuhfe adlı eserden hareketle, 17. yüzyılın ikinci yarısı ile18. yüzyılın ilk yarısında yaşadığı tahmin edilmektedir. Bazıbiyografik kaynaklarda Atfî’nin şiirlerindenbahsedilse de divan sahibi olduğuna dair herhangi bir kayıt bulunmamaktadır. Atfî’nin Millet Kütüphanesi 663 numaralı mecmûada yeralan şiirlerine bakıldığında, âşıkane şiir tarzında yazdığı görülmektedir. Edebiyat tarihlerinin yazılmasında mecmûalardaki şiir ve şairlerin dikkatle gözden geçirilmesi oldukçaönemlidir. Birer antoloji niteliği taşıyan mecmûalarda bilinen şairlerin yenişiirlerine rastlanıldığı gibi bazı şiirlerine sadece şiir mecmûalarındarastladığımız adı bilinmeyen şairlerle de karşılaşmakmümkündür. Bu bağlamda mecmûalar, klasik Türk edebiyatının kırk ambarlarıdır. Söz konusu mecmûalardanbiri de Millet Kütüphanesi Ali Emîrî Manzum Eserler663 arşiv numaralı mecmûadır. Bu mecmûadaAtfî’ye ait 21 matla/müfred ve 1 mısra ile 11 gazel bulunmaktadır. Çalışmamızda Atfî’nin bahsedilen mecmûada yer alan şiirlerinin kısa bir değerlendirilmesi yapılacak, buşiirlerin çeviri yazılı metni verilecektir. Bu çalışmayla edebiyat tarihi veAtfî ile ilgili çalışmalara bir nebze de olsa katkıda bulunmak amaçlanmaktadır.

Atfî Ahmed Efendi, 18. yüzyıl klasik Türk edebiyatı şair ve şârihlerinden biridir. Tezkirelerde ve biyografik kaynaklardaAtfî’nin hayatı hakkında yeterli bilgi bulunmamaktadır. Atfî’nin kaleme aldığı manzum sözlük şerhi olan Şerh-i Tuhfe adlı eserden hareketle, 17. yüzyılın ikinci yarısı ile18. yüzyılın ilk yarısında yaşadığı tahmin edilmektedir. Bazıbiyografik kaynaklarda Atfî’nin şiirlerindenbahsedilse de divan sahibi olduğuna dair herhangi bir kayıt bulunmamaktadır. Atfî’nin Millet Kütüphanesi 663 numaralı mecmûada yeralan şiirlerine bakıldığında, âşıkane şiir tarzında yazdığı görülmektedir. Edebiyat tarihlerinin yazılmasında mecmûalardaki şiir ve şairlerin dikkatle gözden geçirilmesi oldukçaönemlidir. Birer antoloji niteliği taşıyan mecmûalarda bilinen şairlerin yenişiirlerine rastlanıldığı gibi bazı şiirlerine sadece şiir mecmûalarındarastladığımız adı bilinmeyen şairlerle de karşılaşmakmümkündür. Bu bağlamda mecmûalar, klasik Türk edebiyatının kırk ambarlarıdır. Söz konusu mecmûalardanbiri de Millet Kütüphanesi Ali Emîrî Manzum Eserler663 arşiv numaralı mecmûadır. Bu mecmûadaAtfî’ye ait 21 matla/müfred ve 1 mısra ile 11 gazel bulunmaktadır. Çalışmamızda Atfî’nin bahsedilen mecmûada yer alan şiirlerinin kısa bir değerlendirilmesi yapılacak, buşiirlerin çeviri yazılı metni verilecektir. Bu çalışmayla edebiyat tarihi veAtfî ile ilgili çalışmalara bir nebze de olsa katkıda bulunmak amaçlanmaktadır.
MUSTAFA SÂKIB DEDE’NİN BİLİNMEYEN BİR ESERİ: NİKÂTÜ’L-MA’ÂRİF MECMUASI
MUSTAFA SÂKIB DEDE’NİN BİLİNMEYEN BİR ESERİ: NİKÂTÜ’L-MA’ÂRİF MECMUASI
Yazar: Bağmancı, Fatih
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 8, 2018
Anahtar kelimeler: Mustafa Sâkıb Dede,Nikâtü’l-Ma’ârif,Mecmua,Mevlevilik

Mustafa SâkıbDede edebiyat tarihimizdeki önemli Mevlevi şairlerden birisidir. Divan’ı veSefine-i Nefise-i Mevleviyân adlı eseri bilinen Sâkıb Dede’nin KütahyaVahidpaşa Kütüphanesinde mevcut Nikâtü’l-Ma’ârif adlı bir eseri daha vardır.İlk bakışta bir mecmua gibi görünse de müstakil bir eser mahiyetinde olan bueser Sâkıb Dede’nin bilinmeyen 282 şiirini ve çeşitli mensur metinlerini ihtivaetmektedir. Bu makalenin amacı Nikâtü’l-Ma’ârif’i tanıtmaktır.

Mustafa SâkıbDede edebiyat tarihimizdeki önemli Mevlevi şairlerden birisidir. Divan’ı veSefine-i Nefise-i Mevleviyân adlı eseri bilinen Sâkıb Dede’nin KütahyaVahidpaşa Kütüphanesinde mevcut Nikâtü’l-Ma’ârif adlı bir eseri daha vardır.İlk bakışta bir mecmua gibi görünse de müstakil bir eser mahiyetinde olan bueser Sâkıb Dede’nin bilinmeyen 282 şiirini ve çeşitli mensur metinlerini ihtivaetmektedir. Bu makalenin amacı Nikâtü’l-Ma’ârif’i tanıtmaktır.
NECÂTÎ BEY DÎVÂNI’NDA EDEBÎ SANATLARIN MİZAH YARATMA İŞLEVİ
NECÂTÎ BEY DÎVÂNI’NDA EDEBÎ SANATLARIN MİZAH YARATMA İŞLEVİ
Yazar: Erken, Jülide
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 8, 2018
Anahtar kelimeler: Necâtî Bey,edebî sanat,hiciv,nükte,mizah kuramları.

Hayatınhemen her alanında ortaya çıkan mizah, Klâsik Türk edebiyatı döneminde üretileneserlerde de oldukça yaygındır. Şairler bazen baştan sona mizahî bir eserkaleme alırken bazen de eserlerinin içinde çeşitli manzumelerde mizaha yervermişlerdir. Şairlerin mizahî beyitlerini sağlam bir zemine oturtarakinceleyebilmek için ise mizah kuramlarını dikkate almak gerekmektedir. Genelolarak üstünlük, uyumsuzluk ve rahatlama kuramları olarakisimlendirilen mizah kuramları birbirlerinden ayrıymış gibi görünseler de asıl amaçlarımizahın nasıl oluştuğunu açığa çıkarabilmektir. Bu kuramlar sayesinde KlâsikTürk şairlerinin şiirlerinde yer alan mizah ve bu mizahın oluşum sürecigörülebilmektedir. Şairler nükteli söyleyişleriyle mizah yaratırken edebîsanatları bir araç olarak kullanmışlardır. Söylemek istediklerini edebîsanatlar sayesinde daha vurgulu ve anlaşılır bir hâle getirmeyi başaran şairlermizah hususunda da bu sanatların gücünden faydalanmışlardır. Bu bağlamda şairlermizahî beyitlerinde nükteli sözlerle bazen alımlayıcıyı gülümsetmiş bazen dehicve yakın bir üslûpla eleştirilerini ortaya koymuşlardır.                 Bu çalışmada mizah, mizahı ortaya çıkaran kuramlar,belâgat ve mizahı yaratmada bir araç olarak kullanılan edebî sanatlarla ilgilibilgi verildikten sonra bu kuramların ve edebî sanatların mizah, lâtîfe, hiciv,nükte ile olan ilişkisi ve mizah yaratma işlevi araştırılacaktır.

Hayatınhemen her alanında ortaya çıkan mizah, Klâsik Türk edebiyatı döneminde üretileneserlerde de oldukça yaygındır. Şairler bazen baştan sona mizahî bir eserkaleme alırken bazen de eserlerinin içinde çeşitli manzumelerde mizaha yervermişlerdir. Şairlerin mizahî beyitlerini sağlam bir zemine oturtarakinceleyebilmek için ise mizah kuramlarını dikkate almak gerekmektedir. Genelolarak üstünlük, uyumsuzluk ve rahatlama kuramları olarakisimlendirilen mizah kuramları birbirlerinden ayrıymış gibi görünseler de asıl amaçlarımizahın nasıl oluştuğunu açığa çıkarabilmektir. Bu kuramlar sayesinde KlâsikTürk şairlerinin şiirlerinde yer alan mizah ve bu mizahın oluşum sürecigörülebilmektedir. Şairler nükteli söyleyişleriyle mizah yaratırken edebîsanatları bir araç olarak kullanmışlardır. Söylemek istediklerini edebîsanatlar sayesinde daha vurgulu ve anlaşılır bir hâle getirmeyi başaran şairlermizah hususunda da bu sanatların gücünden faydalanmışlardır. Bu bağlamda şairlermizahî beyitlerinde nükteli sözlerle bazen alımlayıcıyı gülümsetmiş bazen dehicve yakın bir üslûpla eleştirilerini ortaya koymuşlardır.                 Bu çalışmada mizah, mizahı ortaya çıkaran kuramlar,belâgat ve mizahı yaratmada bir araç olarak kullanılan edebî sanatlarla ilgilibilgi verildikten sonra bu kuramların ve edebî sanatların mizah, lâtîfe, hiciv,nükte ile olan ilişkisi ve mizah yaratma işlevi araştırılacaktır.
İSMAİL POLAT’IN “HÜLLE VE TÖRE” ROMANINDA DİN YOZLAŞMASI
İSMAİL POLAT’IN “HÜLLE VE TÖRE” ROMANINDA DİN YOZLAŞMASI
Yazar: Gürbüz, Adem
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 8, 2018
Anahtar kelimeler: İsmail Polat,Hülle ve Töre,Din,Yozlaşma

Din ve inanışlar,toplumun hemen hemen her bireyi üzerinde etkin olan ve toplumsal yaşama yönveren en önemli unsurların başında gelmektedir. Bu unsurlar, hassasniteliklerinden dolayı zaman zaman birileri için nemalanma kapısı olmuştur.Özellikle menfaatperest ve çıkarcı tipler, sırtını dinî kurumlara dayandırarakgüç, otorite ve zenginlik elde etmeye çalışır. Bu çalışmada tezli bir romanolan “Hülle ve Töre” romanındaki din yozlaşmaları, dinin kişisel çıkarlara aletedilmesi, günah türetilmesi ve yeni günah anlayışlarının ortaya çıkarılması vb.unsurlar üzerinde durulacaktır. Eserdeki softa tipler, dinde olmayan haramlar türeterek kadınlar üzerinde baskıkurmakta ve bundan nemalanmaktadır. Cahil köylüler ise dinden bîhaber olduklarıiçin softalara inanmakta ve bu minvalde hareket etmektedir. Araştırmamız, eseridin/din yozlaşması bağlamında sınırlandırmış ve eserdeki toplumsalçarpıklıkları ortaya çıkarmayı hedeflemiştir.

Din ve inanışlar,toplumun hemen hemen her bireyi üzerinde etkin olan ve toplumsal yaşama yönveren en önemli unsurların başında gelmektedir. Bu unsurlar, hassasniteliklerinden dolayı zaman zaman birileri için nemalanma kapısı olmuştur.Özellikle menfaatperest ve çıkarcı tipler, sırtını dinî kurumlara dayandırarakgüç, otorite ve zenginlik elde etmeye çalışır. Bu çalışmada tezli bir romanolan “Hülle ve Töre” romanındaki din yozlaşmaları, dinin kişisel çıkarlara aletedilmesi, günah türetilmesi ve yeni günah anlayışlarının ortaya çıkarılması vb.unsurlar üzerinde durulacaktır. Eserdeki softa tipler, dinde olmayan haramlar türeterek kadınlar üzerinde baskıkurmakta ve bundan nemalanmaktadır. Cahil köylüler ise dinden bîhaber olduklarıiçin softalara inanmakta ve bu minvalde hareket etmektedir. Araştırmamız, eseridin/din yozlaşması bağlamında sınırlandırmış ve eserdeki toplumsalçarpıklıkları ortaya çıkarmayı hedeflemiştir.
KERBELÂ’NIN EN KÜÇÜK ŞEHÎDİ –ALÎ-Yİ ASGAR- İÇİN YAZILMIŞ BİR MERSİYE
AN ELEGY WRITTEN FOR ALİ-Yİ ASGAR, THE SMALLEST MARTYR OF KARBALÂ
Yazar: Yiğiz, Uğur
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 8, 2018
Anahtar kelimeler: Kerbelâ Vak'ası,Hz. Hüseyin,Alî-yi Asgar,Mersiye ; Karbalâ Event,Hz. Hossain,Ali-yi Asgar,Elegy

Kerbelâhadisesi, Hz. Muhammed’in torunu Hz. Hüseyin’in şehâdeti ile sonuçlanan, İslâmtarihinin en trajik vak’alarından biridir. Müslüman dünyasının hafızasındaderin izler bırakan bu olay, Türk edebiyatında da çokça işlenmiş ve edebî birtürün konusu olmuştur. “Maktel” ve “Maktel-i Hüseyn” adları ile anılan bu türde,birçok eser yazılmıştır. Elimizdeki eser de Kerbelâ Vak’asının en küçük şehîdiolan Hz. Hüseyin’in oğlu Alî-yi Asgar’ın şehâdetini anlatmaktadır. Manzûm-mensûrkarışık olan bu eserin müellifi belli değildir.

TheKarbalâ event is one of the most tragic events of Islamic history, resulting inmartyrdom of Prophet Hz. Mohammad's grandson, Hz. Hossein. This event, whichleft deep traces in the memory of the Muslim world, has also been a subject ofmany literary works in Turkish literature. Many works of this kind, which arecalled "Maqtal" and "Maqtal-i Hossein", have been written.The work in our hand is also describes the smallest martyr of Karbalâ case, Ali-yi Asgar, son of Hz. Hossein. The author of thiswork, which consists of a mixture of poetry and prose, is not certain.