Berlin Devlet Kütüphanesinde Bulunan Bazı Minyatürlerdeki Ejderha Figürü Metaforu Üzerine Bir İnceleme
An Analysis on The Metaphor of Dragon Figure in Some Miniatures in The Berlin State Library
Yazar: Emlak, Sevda
Dergi: Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi No. 43, 2019
Anahtar kelimeler: Yazma eser,Minyatür,Ejderha,Berlin Devlet Kütüphanesi ; Manuscript,Miniature,Dragon,State Library of Berlin

Minyatürsanatında konu alınan hayvan tasvirleri, taşıdıkları simgeleri yazma eserinihtiva ettiği bilgiyi bütünlemek için tercih edilmektedir. Minyatürlerdebulunan Ejderha figürlerinin betimleme sahneleri ejderhanın sembolik olarakfarklı anlamları ile tasvir edilebilmektedir. Bu metaforlar gerçek ve sembolanlamları dahilinde geliştirilmektedir. Ejderhalar mimari, seramik, dokuma veyazma eser tasvirlerinde sıkça rastladığımız bir hayvan figürüdür. Farklıyüzyıllarda çeşitli konular üzerine yazılmış eserlerin betimlemelerindegördüğümüz bu figürün metaforu minyatürde ifade edilmek istenen unsurun sembolüolarak kullanılabileceği gibi metnin içeriğine bağımlı olarak betimlendiği debilinmektedir. ÇalışmadaBerlin Devlet Kütüphanesinde bulunan XV ve XX. yüzyıllar arası ejderhafigürünün betimlendiği bazı minyatür sahneleri seçilmiştir. Eserlerde bulunanejderha tasvirlerinin sembolize ettiği unsurlar ele alınmıştır. MinyatürlerdeBehram Gur’un bir Ejderha ile dövüş sahnesi, Rüstem ve Atı’nın bir Ejderhayı öldürmesi,Güştasp’ın bir ejderhayı öldürmesi minyatürleri kahramanların ejderha ilesavaşını betimlerken, aşk mesnevilerinden olan Vâmık u Azra eserinden garipmahlûkatların mağarada uyuyan Vâmık’ı kuşatması sahnesi bulunmaktadır. Resim 3,5 ve 7‘de ise Hz. Musa’nın asasının ejderhaya/yılana dönüşümü konularına yerverilmiştir.Araştırmanınsonucunda farklı üslup ve tekniklerle karşımıza çıkan minyatürlerin ejderhasahnelerinde konu benzerlikleri görülürken üslup farklılıkları gözeçarpmaktadır. Minyatür betimlemelerinde ejderha figürleri metaforik anlamlarıitibari ile incelenmiş ele alınan tasvirlerde kahramanlık, bereket,peygamberlere verilen ilahi güç ve kötülük/sinsilik sembolleri olarak ele alındığıgörülmüştür. Minyatürlerdeki ejder motifi sembolize ettiği güç ve metaforikanlamları itibari ile kullanılmış olsa da Eser 5’teki minyatürde resmedilenyılan figürü sinsilik ve kötülük mahiyetinde farklı bir anlam içermektedir.Birkaç farklı konuda resmedilen ejderha figürlerinin ağzından alev çıkaransahnelerde ise şimşek ve bereket ile özdeşleştiği, savaş sahnelerinde ise güçve erdem unsurlarının metaforlarına başvurulduğu görülmüştür.

Animal depictions in miniature art are preferred to complement theinformation in the manuscript. Descriptive scenes of dragon figures inminiatures can be depicted with symbolic commutative meanings of the dragon.These metaphors are developed within the literal and symbolic meanings. Dragonis an animal figure that we often come across in architectural, ceramic,weaving and manuscript descriptions. It is known that the metaphor of thisfigure, which we see in the descriptions of the works written on varioussubjects in different centuries, can be used as a symbol of the element to beexpressed in miniature or it is depicted depending on the content of the text. Some miniature scenes depicting dragon figures between fifteenth andtwentieth centuries in the Berlin State Library were selected. The elementssymbolized by the dragon depictions in the works are discussed. In theminiatures, Behram Gur's fighting scene with a Dragon, Rustem and his Horsekilling a Dragon, and Gestasp killing a dragon depict the heroes' war with thedragon while there is a scene of Vâmık sleeping in the cave and surrounded byodd creatures from Vâmık u Azra which is one of the love mesnevis. Figures 3, 5and 7 show the conversion of Moses' wand to a dragon / snake. As a result of the research, in the miniatures that have different stylesand techniques, similarities are seen in the dragon scenes in terms of contentwhile the differences in style are noteworthy. In miniature descriptions,dragon figures are examined with respect to their metaphorical meanings, and itis seen that heroism, fertility, divine power given to prophets and evil /insidious symbols are considered. Although the dragon motif in the miniaturesis used in terms of the power and symbol meanings it symbolizes, the snakefigure depicted in the miniature in Figure 5 contains a changeable meaning ofinsidiousness and evil. It is seen that dragon figures depicted in severaldifferent subjects are identified with lightning and blessings in the scenesthat emit flame from the mouth, and metaphors of power and virtue are used inwar scenes.