ARKADAŞLIK ÜZERİNE KURAMSAL YAKLAŞIMLAR
Theoretical Approaches on Frindship
Yazar: Aytaç, Ömer; Tan, Mehmet
Dergi: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 29 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Arkadaş,Arkadaşlık,Arkadaşlık Kuramları,Sosyolojik Yaklaşım ; Friend,Friendship,Theories of Friendship,Sociological Approach

Arkadaşlık, seçili bir ilişkidir ve tercih edilereksürdürülür. Arkadaşlık olgusu, sosyal bilimlerde sosyoloji, psikoloji ve sosyalpsikoloji gibi farklı disiplinlerce incelenmektedir. Çalışmada arkadaşlığınoluşumu ve gelişimine yönelik bazı kuramlara değinilmektedir. Temelde bukuramlar arkadaşlığı anlamaya ve açıklamaya yöneliktir. Büyük arkadaşlık kuramıve modern arkadaşlık kuramı olmak üzere arkadaşlığı kuramsallaştıran iki farklıyaklaşım vardır. Modern kuram içerisinde destek teorisi, sosyal değişim veeşitlik teorisi, bilişsel tutarlılık teorisi, gelişimsel teoriler, benzerliğinçekiciliği teorisi ve sosyolojik perspektif yer almaktadır. Arkadaşlığa dair ilkaçıklamalar antik çağ filozoflarına dayandırılmakta ve bu görüşler “büyük arkadaşlık”kuramları olarak adlandırılmaktadır. Bu görüşte tarihsel bir yaklaşım söz konusudur.Bir diğerarkadaşlık kuramı ise “modern arkadaşlık” kuramıdır. Büyük arkadaşlık yaklaşımında arkadaşlık idealizeedilir ve sadece erkekler arasında olacağı düşünülürken, modern arkadaşlıkyaklaşımında arkadaşlıkların sadece erkeklere özgü olduğu fikrine karşıgelinmekte ve arkadaşlık kendi başına bir gerçeklik olarak ele alınmaktadır.Modern kuram içerisinde sosyolojik yaklaşıma ağırlıklı olarak değinilmektedir. Arkadaşlıkolgusu sosyolojik olarak az odaklanılan bir konu olmasına rağmen arkadaşlıksosyolojisine yönelik çalışmalar artmaktadır. Çalışma arkadaşlık olgusunakuramsal bir çerçeve sunması açısından önem arz etmektedir.

Friendship is a selected relationship and continued onpreferences. Thephenomenon of friendship is studied in different disciplines such as sociology,psychology and social psychology in social sciences. In this study, sometheories about the formation and development of friendship are discussed.Basically, these theories focus on understanding and explaining friendship.There are two different approaches theorizing the friendship, namely the greatfriendship theory and the modern friendship theory. Modern theory includesreinforcement theories, exchange and equity theories, cognitive consistencytheories, developmental theories, like attracts like theories and thesociological perspective. Some theories havebeen put forward for the formation and development of friendship. Thesetheories are aimed at understanding and explaining friendship. The firstexplanations for friendship are based on ancient philosophers and these viewsare called ‘great friendship’ theories. There is a historical approach in thisview. Another theory of friendship is the theory of ‘modern friendship’. Thetheories in this approach are based on social psychology and sociology. In thegreat friendship approach, friendship is idealized and it is thought to be onlyamong men, whereas in the modern friendship approach, the idea that friendshipsare only male-specific is opposed and friendship is considered a reality initself. Within modern theory, sociological approach is mainly referred to. Although thephenomenon of friendship is a sociologically less focused subject, studies onthe sociology of friendship are increasing. This study is important in terms ofpresenting a theoretical framework to the phenomenon of friendship.