Çatışma Sürecinden Devlet İnşasına: Doğu Timor
Çatışma Sürecinden Devlet İnşasına: Doğu Timor
Yazar: Çınar, Yusuf
Dergi: Bilge Strateji, Vol. 8 No. 15, 2015
Anahtar kelimeler: Çatışma,Çatışmanın Dönüştürülmesi,Doğu Timor Sorunu,Birleşmiş Milletler,İnsan Hakları

Endonezya’nın 1975 yılında adayı ilhak etmesi, Doğu Timor sorununun yapısal sebeplerinin incelenmesini gerekli hale getirmiştir. Bu bağlamda Doğu Timor sorununun yapısal sebeplerinden olan tarihsel süreç, Portekiz’de meydana gelen darbe ile daha etkili bir aktör haline gelmiştir. Endonezya, Doğu Timor’un coğrafi olarak kendisinin parçası olduğunu dile getirmiş ve ilhakı bu sebebe dayandırarak meşrulaştırmaya çalışmıştır. Doğu Timor ilhakının krize dönüşmesine yol açan bir diğer yapısal sebep ise bölge devletleri arasındaki ekonomik menfaat yarışıdır. Doğu Timor’un zengin doğal kaynaklara sahip olması bölge ülkelerinin iştahını kabartmıştır. Endonezya’nın ilhak döneminde yaklaşık 250.000 kişi hayatını kaybetmiştir. Uluslararası toplumun sürece müdahalede gecikmesi, kayıpların artmasına neden olmuştur. Soğuk Savaş Sonrasında uluslararası toplumun soruna daha yakından ilgi göstermesiyle,  Birleşmiş Milletler sürece dâhil olmuştur. Böylece bağımsız Doğu Timor Devleti’nin temelleri inşa edilmiştir. Doğu Timor Devleti bağımsızlığına 2002 yılının Mayıs ayında kavuşmuştur. Çatışmanın dönüştürülme sürecinde BM kurumlarının koordinasyon eksikliği, yeni kurulan Doğu Timor devletini parçalanmanın eşiğine getirmiştir. Buradan hareketle çalışmanın amacı, sorunun tarihsel sürecinden yola çıkarak, çatışmanın yapısal sebeplerini ortaya koyarak; sürecin çatışma yönetimi dâhilinde analizini yapmaktır. Bununla birlikte bu çalışma, Doğu Timor Sorunu’nun; Endonezya’nın ilhak ve BM’nin bölgede devlet inşa etme süreci olmak üzere iki ayrı dönemini tanıtmayı amaçlamaktadır.

Endonezya’nın 1975 yılında adayı ilhak etmesi, Doğu Timor sorununun yapısal sebeplerinin incelenmesini gerekli hale getirmiştir. Bu bağlamda Doğu Timor sorununun yapısal sebeplerinden olan tarihsel süreç, Portekiz’de meydana gelen darbe ile daha etkili bir aktör haline gelmiştir. Endonezya, Doğu Timor’un coğrafi olarak kendisinin parçası olduğunu dile getirmiş ve ilhakı bu sebebe dayandırarak meşrulaştırmaya çalışmıştır. Doğu Timor ilhakının krize dönüşmesine yol açan bir diğer yapısal sebep ise bölge devletleri arasındaki ekonomik menfaat yarışıdır. Doğu Timor’un zengin doğal kaynaklara sahip olması bölge ülkelerinin iştahını kabartmıştır. Endonezya’nın ilhak döneminde yaklaşık 250.000 kişi hayatını kaybetmiştir. Uluslararası toplumun sürece müdahalede gecikmesi, kayıpların artmasına neden olmuştur. Soğuk Savaş Sonrasında uluslararası toplumun soruna daha yakından ilgi göstermesiyle,  Birleşmiş Milletler sürece dâhil olmuştur. Böylece bağımsız Doğu Timor Devleti’nin temelleri inşa edilmiştir. Doğu Timor Devleti bağımsızlığına 2002 yılının Mayıs ayında kavuşmuştur. Çatışmanın dönüştürülme sürecinde BM kurumlarının koordinasyon eksikliği, yeni kurulan Doğu Timor devletini parçalanmanın eşiğine getirmiştir. Buradan hareketle çalışmanın amacı, sorunun tarihsel sürecinden yola çıkarak, çatışmanın yapısal sebeplerini ortaya koyarak; sürecin çatışma yönetimi dâhilinde analizini yapmaktır. Bununla birlikte bu çalışma, Doğu Timor Sorunu’nun; Endonezya’nın ilhak ve BM’nin bölgede devlet inşa etme süreci olmak üzere iki ayrı dönemini tanıtmayı amaçlamaktadır.