XVI. Yüzyıl İran Şairlerinden Sâ'ilî-i Şîrâzî'nin Târih-i Âl-i Osmânî'si
SAELI-YE SHIRAZI WHO WAS ONE OF THE İRANIAN POETS OF XVI CENTURY AND HIS WORK NAMED TARIKH-E AL-E OSMANI
Yazar: Yıldırım, Serpil
Dergi: Şarkiyat Mecmuası No. 33, 2018
Anahtar kelimeler: Creative Arts and Writing ; Sanat ve Edebiyat ; Saeli-ye Shirazi,Iranian Poet,Tarikh-e Al-e Osmani,Tavarikh-e Al-e Osmani,XVI. Century Ottoman Historiography ; Sâʾilî-i Şîrâzî,İranlı Şair,Târîḫ-i Âl-i ʿOsmânî,, Tevârîḫ-i Âl-i Osman,XVI. Asır Osmanlı Tarih Yazıcılığı

Öz: Bu çalışmada, XVI. Yüzyıl İran şairlerinden Sâʾilî-i Şîrâzî’nin, tek nüshasına ulaşabildiğimiz Târîḫ-i Âl-i ʿOsmânî adındaki manzum eseri üzerinde duracağız. Sâʾilî’nin bu eseri, nazım şekli ve vezin bakımından Firdevsî’nin Şâhnâme’siyle benzerlik gösterdiği gibi kullanılan unsurlar da hemen hemen aynıdır. Şâhnâme’nin çatısını oluşturan efsanevî kahramanlar, mitolojik unsurlar ve bazı terkipler benzer anlatımlarla Sâʾilî’nin eserinde de karşımıza çıkmaktadır. Oysaki bu iki eserin konusu birbirinden farklı olup, birisi tarih öncesi zamanlardan başlayıp Arap istilasına kadar gelen İran tarihini anlatan ulusal bir destan, diğeri ise yalnızca bir hükümdarın hayatının ve yaptığı savaşların anlatıldığı manzum bir tarihtir. Çalışmamızın çatısını, Osman Gazi dönemi savaşlarının ve kahramanlıklarının anlatıldığı bu Târîḫ-i Âl-i ʿOsmânî adlı epik manzumenin geniş çaplı tanıtımı oluşturacaktır. Öncelikle dönemin yaygın geleneği olan Tevârîḫ-i Âl-i ‘Osmân/Târîḫ-i Âl-i ʿOsmân yazıcılığı hakkında kısaca bilgi verilecektir. Daha sonra söz konusu eserin konu ve mahiyetine değinilecek ve haiz olduğu tarihi önemi belirtilecektir. Konu ve muhtevasından hareketle tarihi kaynakları belirlenecek olan eserin, belirlenen kaynaklar ile benzeyen ve ayrılan yönleri tespit edilecektir. Son olarak ise tek nüshasına ulaşabildiğimiz eserin nüsha özellikleri hakkında bilgi verilecektir .

Abstract: In this study, a poem work named Tarikh-e Al-e Osmani, of which only one copy exists, by the poet Saeli-ye Shirazi, who was one of the Iranian poets of XVI century, is analyzed. This work of Saeli is similar to Ferdowsi’s Shahnameh in terms of verse form and meter and the material used in the two works is almost the same. Legendary heroes, mythological elements, and some of the compositions that make up the framework of Shahnameh are also seen in Saeili's work with similar narratives. However, these two works are different from each other; one is a national epic that tells the history of Iran from prehistoric times to the Arabian invasion, and the other is a verse history of the life of only one ruler and the wars he has made. The framework of our study, the wars and heroism of the period of the Ottoman Empire will be described in this epic manuscript called Tarikh-e Al-e Osmani will constitute a large-scale presentation. Firstly, we will give brief information about Tavarikh-e Al-e Osman / Tarikh-e Al-e Osman printing, which is a common tradition of the period. Then, the subject and the nature of the work in question will be mentioned and the historical significance of it will be mentioned. The course will determine the historical sources of the work which will be determined according to the determined sources and the separated aspects. Finally, it will be informed about the copy features of the work, of which only one copy exists.