Türkiye Tefsir Akademisinde Nesh Literatürü ve Neshin Aktüel Değeri
Naskh Literature in Turkish Tafsir Academy and The Actual Value of Naskh
Yazar: Denizer, Nurullah
Dergi: FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi No. 23, 2023
Anahtar kelimeler: Historical Studies (Other) ; Tarihsel Çalışmalar (Diğer) ; Tefsir,Kur’ân ilimleri,nesh,Türkiye Tefsir Akademisi,aktüeldeğer ; Tafsir,Qur’anic sciences,naskh,Turkish Tafsir Academy,actual value

Tefsir, Kur’ân’ı anlamayı ve anlatmayı amaç edinmiş bir ilimdir. İlk dönemde Hz.Peygamber, sahabe ve tabiûn tarafından şifâhî olarak gerçekleştirilen tefsir faaliyeti sonrakidönemlerde müstakil bir ilim halini almıştır. Kur’ân’ın her dönem ve ortama hitap edenbir özellik taşıdığı kabul edilecek olursa onu açıklamayı amaç edinen tefsirin ve ilgili altdisiplinlerin de dinamik olması ve güncel hayatın soru ve sorunlarına hitap edecek şekildedeğerlendirilmesi önem arz etmektedir. Kur’ân’ın nasıl ve hangi bilgilerden yararlanılaraktefsir edileceği meselesi, tefsir usûlü ve Kur’ân ilimleri disiplinlerini ortaya çıkarmıştır.Söz konusu Kur’ân ilimlerinden biri olan nesh geleneksel olarak “şer‘î bir hükmün dahasonra gelen şer‘î bir delille kaldırılması” şeklinde tanımlanır. Aslında fıkıh ilmine ait olanbu tanım müfessirler arasında da kabul görmüş, tefsir ve tefsir usûlü eserlerinde konugenellikle bu tanım esas alınarak işlenmiştir. Kaynaklarda sahabe devrinden itibaren konuve mesele edildiği görülen nesh konusunun tanımı, mâhiyeti ve sınırlarına dair tarihî süreçiçerisinde farklı yaklaşımlar ortaya çıkmıştır. Başta tefsir ve fıkıh ilmi olmak üzere hadisve kelâm ilmi ile de ilişkili olan nesh konusuna dair pek çok müstakil eser telif edildiği gibifarklı alanlardaki pek çok çalışmanın içerisinde de konuya yer verilmiştir. Türkiye tefsirakademisinde de nesh konusunu çeşitli boyutlarıyla ele alan çalışmalar yapılmıştır. Buçalışmada öncelikle Türkiye tefsir akademisinde nesh konusuna dair yapılmış çalışmalartanıtılarak bu literatürün değerlendirmesine yer verilecektir. Akabinde nesh konusununaktüel değeri konu edilerek Türkiye tefsir akademisinin oluşturduğu nesh literatürününkonunun aktüel boyutuna ne ölçüde yer verdiği tartışılacaktır. Çalışmanın amacı, neshkonusu özelinde tefsir usûlü ve Kur’ân ilimlerine dair çalışmalar yapılırken, konunun aktüel değerine yer vermenin hem ilmin bir gerekliliği hem de bir ihtiyaç olduğuna vurguyapabilmektir.

Tafsir is a science that aims to understand and explain the Qur’an. The activity oftafsir, which was carried out orally by the Prophet (peace be upon him), his companionsand successors in the early periods, became an independent science in the later periods.The Qur’an has a feature that appeals to all periods and conditions. For this reason, itis important that the science of tafsir, which aims to explain the Qur’an, and the subdisciplinesrelated to this science are dynamic and able to deal with the questions andproblems of contemporary life. The disciplines of tafsir method and Qur’anic scienceshave emerged from the question of how and from what information the Qur’an is to beinterpreted. Naskh, which is one of the Qur’anic sciences, is traditionally defined as “theabolition of a sharʿī ruling with a later sharʿī proof”. This definition, which belongs tothe science of jurisprudence, has been accepted by the commentators and the subjectis generally treated on the basis of this definition in the works of Tafsir and Tafsirmethodology. In the historical process, different approaches have emerged regarding thedefinition, nature, and limits of the subject of naskh, which has been mentioned in thesources since the era of the Companions. Many independent works have been writtenon the subject of naskh, which is related to the sciences of hadith and kalam, especiallytafsir and fiqh. In addition, the subject of naskh has been included in many studies acrossvarious disciplines. In the Turkish Tafsir Academy, studies have been carried out on thesubject of naskh from different dimensions. In this study, first of all, the studies on thesubject of naskh in the Turkish Tafsir Academy are presented and the literature on thissubject is evaluated. Then, the actual value of the subject of naskh will be discussed,followed by an analysis of the extent to which the literature created by the Turkish TafsirAcademy reflects the current value of the subject.. In the conclusion, some observationsand suggestions are made on the subject. It is extremely important to consider the currentvalue of the subject under study when conducting research on the methodology of tafsirand Qur’anic sciences. The aim of this study is to emphasize this point in the particularcase of nesh.