Tekstil ve Moda Tasarımında Sürdürülebilirlik ve Yapay Zekâ Etkileşimi: 2019–2025 Arası Küresel Araştırma Eğilimleri
AI-Driven Sustainability Trends in Textile and Fashion Design: Global Research Patterns from 2019–2025
Yazar: Buzol Mulayim, Beyza; Bulut, Selma
Dergi: Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji, Vol. 14 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Information Systems (Other) ; Bilgi Sistemleri (Diğer) ; Artificial Intelligence,Machine Learning,Sustainable Fashion,Textile Design ; Yapay Zekâ,Makine Öğrenmesi,Sürdürülebilir Moda,Tekstil Tasarımı

Bu çalışma, 2019–2025 yılları arasında tekstil ve moda tasarımı sektöründe sürdürülebilirlik ile yapay zekâ (YZ) arasındaki kesişimi bibliyometrik açıdan incelemektedir. Scopus’ta dizinlenen 939 İngilizce yayına dayanarak büyüme eğilimleri, uluslararası iş birlikleri ve tematik araştırma alanları analiz edilmiştir. Bulgular, 2019’dan itibaren bilimsel çıktılarda keskin bir artış olduğunu göstermekte; atıf sayıları 2024 yılında 3.609 ile zirveye ulaşmış ve 2025’te 3.373 gibi yüksek bir seviyede kalmıştır. Yayın sayısında Hindistan (207) ve Çin (148) önde gelirken, atıf etkisinde Çin (1.968) ve Amerika Birleşik Devletleri (1.343) başı çekmektedir. VOSviewer ile yapılan anahtar kelime eşleşmesi analizinde “makine öğrenmesi”, “yapay zekâ” ve “sürdürülebilirlik” temel temalar olarak belirlenmiş; bunların “döngüsel ekonomi”, “sürdürülebilir moda”, “dijital ikiz”, “akıllı tekstiller” ve “atık yönetimi” ile güçlü bağlantılar kurduğu görülmüştür. Bu eğilimler, öneri sistemleri, dijital ikizler ve veri analitiği gibi YZ araçlarının sürdürülebilirlik uygulamalarına entegre edildiğini ortaya koymaktadır. Genel olarak sonuçlar, tekstil ve moda alanında stratejik bir dijital dönüşüm yaşandığını; YZ tabanlı çözümlerin üretimi optimize ettiğini, tedarik zinciri izlenebilirliğini artırdığını, çevre dostu malzeme inovasyonunu desteklediğini ve malzeme bilimi, çevre mühendisliği ve veri analitiği gibi disiplinler arası iş birliklerini güçlendirdiğini göstermektedir.

This study conducts a bibliometric analysis of the intersection between sustainability and artificial intelligence (AI) in the textile and fashion design sector from 2019 to 2025. Based on 939 English-language publications indexed in Scopus, it examines growth patterns, international collaborations, and thematic trends. Findings show a sharp rise in scientific output since 2019, with citations peaking at 3,609 in 2024 and remaining high at 3,373 in 2025. India (207 publications) and China (148) lead in output, while China (1,968 citations) and the United States (1,343) achieve the greatest impact. Keyword mapping using VOSviewer identifies “machine learning,” “artificial intelligence,” and “sustainability” as core themes, linked to “circular economy,” “sustainable fashion,” “digital twin,” “smart textiles,” and “waste management.” These trends highlight the integration of AI tools—such as recommendation systems, digital twins, and data analytics—into sustainable practices. Overall, the results indicate a strategic digital transformation in textile and fashion, where AI-based solutions optimize production, enhance supply chain traceability, support eco-friendly material innovation, and foster interdisciplinary collaboration across material science, environmental engineering, and data analytics.