COVID-19 PANDEMİSİ DÖNEMİNDE SAĞLIK ÇALIŞANLARINDA TÜKENMİŞLİK: İSTANBUL İLİ ÖRNEĞİ
COVID-19 PANDEMİSİ DÖNEMİNDE SAĞLIK ÇALIŞANLARINDA TÜKENMİŞLİK: İSTANBUL İLİ ÖRNEĞİ
Yazar: Gündüz Hoşgör, Derya; Çatak Tanyel, Tuba; Cin, Saadet; Bozkurt Demirsoy, Serpil
Dergi: Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Vol. 8 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Covid-19,Pandemi,Tükenmişlik Sendromu,Sağlık Çalışanları

Bu çalışmada Covid-19 döneminde sağlık çalışanlarının tükenmişlik düzeylerinin belirlemesi amaçlanmıştır. Tanımlayıcı tipteki araştırma, İstanbul ilinde bulunan Sağlık Bakanlığına bağlı kuruluşlarda çalışan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 120 sağlık çalışanı ile gerçekleştirilmiştir. Veriler 12 Kasım -11 Aralık 2020 tarihleri arasında Kişisel Bilgi Formu ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Araştırmanın yapılabilmesi için etik kurul izni alınmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde nicel veriler için tanımlayıcı istatistiksel yöntemler, bağımsız örneklemlerde t testi, tek yönlü varyans analizi (Anova) kullanılmıştır. Araştırmaya katılan sağlık çalışanlarının %53,3’ü 32 yaş ve üzerinde, %73,3’ü kadın, %50,8’i bekâr olup, %60,8’inin çocuk sahibi olmadığı, yarısından fazlasının (%60) üniversite mezunu, yarısının (%50) haftalık en az 45 saat çalıştığı, %60’ının gündüz-gece dönüşümlü (vardiya usulü) çalıştığı, %50,8’inin meslekte en az 10 yıldır çalıştığı, yaklaşık %72’sinin en az dokuz yıldır aynı sağlık kurumunda çalıştığı, %80’inin yeterli kişisel koruyucu ekipmana sahip olduğu, yaklaşık %86’sının Covid-19 pozitif tanısı almadığı, yaklaşık %76’sının ailesinin Covid-19’a yakalanmadığı ve yaklaşık %57’sinin Covid-19 pandemisinden çok endişe duyduğu saptanmıştır. Sağlık çalışanlarının genel tükenmişlik ölçeği toplam puan ortalaması 1,53±0,60 olup; duygusal tükenme alt boyut puan ortalamasının 1,85±0,92, duyarsızlaşma alt boyut puan ortalamasının 1,11±0,79 ve kişisel başarı duygusunda azalma alt boyut puan ortalamasının 1,43±0,64 olduğu belirlenmiştir. Sağlık çalışanlarının öğrenim durumu ve çalışma şekli ile ölçek puanları arasında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda araştırmaya katılan sağlık çalışanlarının düşük tükenmişlik düzeyine sahip oldukları tespit edilmiştir. Bununla birlikte; lisansüstü eğitim alanların daha fazla duygusal tükenme yaşadığı; gece gündüz-gece dönüşümlü olarak (vardiya usulü) çalışanların daha fazla genel tükenmişlik yaşadığı belirlenmiştir.

Bu çalışmada Covid-19 döneminde sağlık çalışanlarının tükenmişlik düzeylerinin belirlemesi amaçlanmıştır. Tanımlayıcı tipteki araştırma, İstanbul ilinde bulunan Sağlık Bakanlığına bağlı kuruluşlarda çalışan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 120 sağlık çalışanı ile gerçekleştirilmiştir. Veriler 12 Kasım -11 Aralık 2020 tarihleri arasında Kişisel Bilgi Formu ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Araştırmanın yapılabilmesi için etik kurul izni alınmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde nicel veriler için tanımlayıcı istatistiksel yöntemler, bağımsız örneklemlerde t testi, tek yönlü varyans analizi (Anova) kullanılmıştır. Araştırmaya katılan sağlık çalışanlarının %53,3’ü 32 yaş ve üzerinde, %73,3’ü kadın, %50,8’i bekâr olup, %60,8’inin çocuk sahibi olmadığı, yarısından fazlasının (%60) üniversite mezunu, yarısının (%50) haftalık en az 45 saat çalıştığı, %60’ının gündüz-gece dönüşümlü (vardiya usulü) çalıştığı, %50,8’inin meslekte en az 10 yıldır çalıştığı, yaklaşık %72’sinin en az dokuz yıldır aynı sağlık kurumunda çalıştığı, %80’inin yeterli kişisel koruyucu ekipmana sahip olduğu, yaklaşık %86’sının Covid-19 pozitif tanısı almadığı, yaklaşık %76’sının ailesinin Covid-19’a yakalanmadığı ve yaklaşık %57’sinin Covid-19 pandemisinden çok endişe duyduğu saptanmıştır. Sağlık çalışanlarının genel tükenmişlik ölçeği toplam puan ortalaması 1,53±0,60 olup; duygusal tükenme alt boyut puan ortalamasının 1,85±0,92, duyarsızlaşma alt boyut puan ortalamasının 1,11±0,79 ve kişisel başarı duygusunda azalma alt boyut puan ortalamasının 1,43±0,64 olduğu belirlenmiştir. Sağlık çalışanlarının öğrenim durumu ve çalışma şekli ile ölçek puanları arasında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda araştırmaya katılan sağlık çalışanlarının düşük tükenmişlik düzeyine sahip oldukları tespit edilmiştir. Bununla birlikte; lisansüstü eğitim alanların daha fazla duygusal tükenme yaşadığı; gece gündüz-gece dönüşümlü olarak (vardiya usulü) çalışanların daha fazla genel tükenmişlik yaşadığı belirlenmiştir.