Ahilik Sisteminin Gelişimi ve Mali Yapısı ile 1872-1875 Yıllarına Ait Ahi Evran Vakfının Muhasebe Kayıtlarının İncelenmesi
The Development of The Ahi System And Its Fınancial Structure, and The Review of Accounting Records Belong To The Years Of 1872-1875 Of Ahi Evran Foundation
Yazar: Bekci, İsmail; Apalı, Ali; Çulcu, Tuğba
Dergi: Bilimname No. 46, 2021
Anahtar kelimeler: Muhasebe Tarihi,Ahi,Ahilik Sistemi,Mali Yapı. ; Accounting History,Ahi,Ahi System,Financial Structure.

Ahilik Arapçada kardeş manası taşırken Türkçe’deki karşılığı ise cömert, konuksever ve yiğitliktir. Ahilik sisteminin amacı, insanların dayanışma ve yardımlaşma içinde bulunarak dürüst, gayretli, hayırsever, konuksever, cömert bireylerin oluşmasını sağlamaktır.  Ayrıca ahilik sistemi, Türk topluluğunda birlik ve beraberliği de güçlendirdiği bilinmektedir.  Ahilik sistemi zamanla iş ve meslek ahlakında uyulması gerekli olan kuralları yansıtmakta ve güçlü bir eğitim kuruluşu olduğu da görülmektedir. Sistem, XIII. asırda Anadolu Selçuklu Devleti döneminde doğmuş, Osmanlı Devleti döneminde 700 sene varlığını devam ettirmiş ve XVIII. asırdan sonra adının değişmesi ile “esnaf birliği” biçiminde kurumsallaşmıştır.Bu çalışmada konu ahilik sistemi, ahilik sisteminin fonksiyonları, mali yapısı, vakıfları, Osmanlı Devleti öncesi ve Osmanlı Devleti dönemindeki ahilik sistemi olarak belirlenmiştir. Bu konu kapsamında 1872 ve 1875 yıllarına ait Kırşehir Sancağı’nda faaliyet göstermiş olan Ahi Evran Vakfı’nın Muhasebe Kayıtlarının incelenmesi çalışmanın amacını oluşturmuştur. Çalışmada, ahilik sisteminde ahi zaviye ve vakıflarının büyük öneme sahip olduğu ve Osmanlı Devleti’nde XX. asra kadar devam eden ahilik sisteminin saygınlığı ve kâr oranlarının azalması ile varlığını zamanla kaybettiği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma kapsamında incelenen belgelerin ağırlıklı olarak arazi gelirlerinin muhasebe kayıtlarının olduğu ve Der Liva-yı Kırşehri’ne ait 224 musakkafat ve 183 müstegallat olduğu ve 7 tane müstegallatın başkalarının sorumluluğunda olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca vakıflarda görev yapan kişilerin, maaş ve diğer ödemelerinin görevli oldukları bölgelerden tahsil edilen gelirlerden kesinti yapılarak karşılandığı sonucuna ulaşılmıştır.

In Arabic, ahi-order means brother, while in Turkish, it means compassionate, hospitable, and brave. Through unity and cooperation, the ahi-order system aims to produce honest, vigilant, benevolent, hospitable, and generous individuals. It is also known that the ahi system strengthens the unity and solidarity in the Turkish community. The Ahi system reflects the rules that must be followed in business and professional ethics over time, and it is seen that it is a strong educational institution.  It is known that the ahi system was born in the period of Anatolian Seljuk State in the XIIIth century, continued its existence for 700 years during the Ottoman Empire period, institutionalized in the form of "artisans union" with the change of its name after the XVIIIth century.The definition of the ahi system, its functions, financial structure, foundations, and ahi system in the Pre-Ottaman State and the during the Ottoman Empire are the focus of this research. The Accounting Records of 1872 and 1875 of the Ahi Evran Foundation, which was active in the Kırşehir Sanjak, will be examined within the context of this subject. It is revealed in the study that the ahi system, ahi hermitages having great importance and carried until XXth century in Ottoman Emperor, have been demolished in time as its prestige and profit decreased. The documents examined within the study are mainly accounting records of the income belonging to the land, and it has been revealed that there are 224 canopied places (musakkafat) 183 belong to Der Liva-yı Kırşehri and that seven of them are under the responsibility of others. Also, it was concluded that the salaries and other payments of the foundation workers were covered by deducting from the income collected from their assigned positions.