Özel Gereksinimli ve Tipik Gelişen Çocukların Ebeveynlerinin Ana Babalık Davranışlarının, Ev Okuryazarlığı Ortamlarına Etkisinin İncelenmesi
Investigation of the Effects of Parenting Behaviors of Special Needs and Typically Developing Children’s Parents on Home Literacy Environment
Yazar: Laçin, Emre; Doğan Laçin, Betül Gökçen
Dergi: Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 25 No. 1, 2022
Anahtar kelimeler: Other Fields of Education ; Alan Eğitimleri ; anababalık davranışları,ev okuryazarlığı,özel gereksinimli çocuklar,tipik gelişim gösteren çocuklar ; parenting behaviors,home literacy,children with special needs,typically developing children

Bu araştırmanın genel amacı; özel gereksinimli ve tipik gelişim gösteren okul öncesi dönem çocukların ebeveynlerinin ana babalık davranışlarının ev okuryazarlık ortamını yordayıp yordamadığını belirlemektir. Bu genel amaç doğrultusunda 312 ebeveynden ev okuryazarlık ortamlarını değerlendirmesi ölçeği (EVOD) ve ana babalık davranışları ölçeği ile veri toplanmıştır. Katılımcı ebeveynlerin 223’ü tipik gelişim gösteren çocuğa, 80’i ise özel gereksinimli çocuğa sahiptir. EVOD puanları ebeveynlerin eğitim düzeyi, gelir durumu, çocuklarının gelişim durumu, birlikte kitap okuma etkinlikleri yapıp yapmama durumu ve kendi odasına sahip olma ve olmama durumuna göre ANOVA ve t-testi kullanılarak karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Ebeveynlerin çocuklarıyla birlikte kitap okuma durumları, kendi odasının olması ve eğitim düzeyine göre EVOD puanlarının anlamlı farklılık gösterdiği bulunmuştur. Ayrıca anababalık davranışları ölçeğinden alınan puanlar ile EVOD’dan alınan puanlar regresyon analizi ile incelenmiş tüm grupta anababalık davranışlarının ev okuryazarlık ortamını yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Tipik gelişim gösteren çocuğa sahip ebeveynlerin sadece olumlu anababalık davranışlarının ev okuryazarlık ortamını yordadığı, özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin ise olumlu ve olumsuz anababalık davranışlarının birlikte ev okuryazarlık ortamını yordadığı sonucuna ulaşılmıştır.

The general purpose of this study is to determine whether the parenting behaviours of parents of preschool children with special needs and typically developing preschool children predict the home literacy environment. In line with this general purpose, data were collected from 312 parents using the Home Literacy Environment Rating Scale (EVOD) and the Parenting Behaviours Scale. Of the participant parents, 223 had typically developing children and 80 had children with special needs. EVOD scores were analysed comparatively using ANOVA and t-test according to the parents' education level, income level, developmental status of their children, whether or not they did reading activities together, and whether or not they had their own room. It was found that the EVOD scores of the parents differed significantly according to their status of reading books with their children, having their own room and educational level. In addition, the scores obtained from the parenting behaviours scale and the scores obtained from EVOD were examined by regression analysis and it was concluded that parenting behaviours predicted the home literacy environment in the whole group. It was concluded that only positive parenting behaviours of parents with typically developing children predicted home literacy environment, while positive and negative parenting behaviours of parents with children with special needs predicted home literacy environment together.