Modern Dil Tartışmaları Bağlamında Türk Dili Dergisinin Osmanlı Türkçesine Yaklaşımı  1951-1960
The Approach of the Journal of Turkish Language to Ottoman Turkish in the Context of Modern Language Discussions  1951-1960
Yazar: Dağtekin, Fuat
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 28 No. 28, 0
Anahtar kelimeler: Osmanlı Türkçesi,Türk Dili dergisi,TDK,Dil tartışmaları ; Ottoman Turkish,Turkish Language Journal,TLI,Language Discussions

Türkiye’de modern anlamda dil tartışmaları Tanzimat  Fermanı’nın ilanından sonra başlamıştır. Tartışmaların ilk  zamanlarında alfabe ıslahı ile terkipler yoluyla Arapça-  Farsçadan geçen birtakım dil bilgisi unsurlarının  kaldırılması ve terkiplerin Türk dil bilgisi kurallarına göre  güncellenmesine yönelik fikirler ileri sürülmüştür. II.  Meşrutiyet ile tartışmalar çeşitli toplumsal hareketler  üzerinden devam etmiş, Yeni Lisan Hareketi görüşleriyle  dikkat çekmeye başlamıştır. Bu devrede Türkçenin  sadeleşmesine yönelik fikirler tartışılmıştır.  Erken Cumhuriyet Dönemi ile dil tartışmaları farklı bir  seyir alarak devletin doğrudan müdahalesi ve etkisinin  görüldüğü yeni bir dönem başlamıştır. Bu dönemde dil  çalışmaları kendi içinde evrelerden geçerek nihayetinde  1950 yılına gelinmiştir. 14 Mayıs 1950’de yapılan genel  seçimlerde Cumhuriyet Halk Partisi  CHP ’nden iktidarı  devralan Demokrat Parti  DP , kendinden önceki dil  kararlarını ve uygulamalarını veto ederek dil  muhafazakârlarının yanında olmayı tercih etmiştir.  Osmanlı Türkçesini tercih eden bir dil tavrı geliştiren DP  iktidarı, Türk Dil Kurumunu  TDK  dil politikaları  bağlamında etkisizleştirmiştir. TDK de bu duruma karşı muhalif duruş sergilemek sûretiyle “Osmanlıca”1 terimini  özellikle kullanarak Osmanlı Türkçesine “yabancı dil”  muamelesinde bulunmuştur. TDK yönetimi, kurumda  genel yazmanlık ve başkanlık görevlerinde bulunmuş olan  Agâh Sırrı Levend’in  ö. 1978  deyimiyle TDK’nin fikir  organı olan ve adını kısaca Türk Dili olarak belirledikleri  dergide Osmanlı Türkçesine karşı olumsuz yazılar kaleme  alınması yolunu takip etmiştir. TDK’nin, böylece DP  iktidarına olan muhalefetini Türk Dili dergisi üzerinden  yaygın bir biçimde gösterdikleri müşahede edilmiştir. Bu  makalede Osmanlı Türkçesine karşı yapıldığı müşahede  edilen söz konusu olumsuz tavırların sebepleri üzerinde  durularak bir sonuca ulaşılmaya gayret edilmiştir.

Language discussions in the modern sense in Turkey  started after the declaration of the “Tanzimat Fermanı”. At  the beginning of the discussions, ideas were put forward  for updating the grammar elements according to the  Turkish grammar rules after the alphabet reform. The  debates with the “II. Meşrutiyet” continued over various  social movements, and the New Language Movement  began to draw attention with its views. In this period, ideas  for the simplification of Turkish were discussed.  With the Early Republican Period, language debates  took a different course and a new period in which the direct  intervention and influence of the state began. In this  period, language studies passed through phases in itself  and finally came to 1950. Democrat Party  DP , which  took over the power from the Republican People's Party in  the general elections held on May 14, 1950, preferred to  stand by the language conservatives by vetoing the  language decisions and practices before it. The DP  government, which developed a language attitude that  preferred Ottoman Turkish, neutralized the Turkish  Language Institution  TLI  in the context of language  policies. TLI also treated Ottoman Turkish as a “foreign  language” by using the term “Ottomanish” specifically, by  displaying an oppositional stance against this situation.  TLI management followed the path of writing negative articles against Ottoman Turkish in the journal, which, in  the words of Agâh Sırrı Levend, who had served as the  general secretary and chairman of the institution, was the  opinion organ of the Institution and whose name was  briefly named as “Türk Dili”. It has been observed that TLI  has widely displayed its opposition to the DP government  through the Turkish Language Journal, “Türk Dili”.