İBN HALDUN’UN İKTİSADİ UMRAN BİLİMİNDE EMEK
Labor In the Ibn Khaldun's Science of Economic  Umran
Yazar: Ergül, Ergin
Dergi: Hak İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, Vol. 13 No. 36, 2024
Anahtar kelimeler: Labor Economics and Industrial Relations ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri ; ibn Haldun,,Mukaddime,Umran,Ekonomi,Emek,İşbölümü ; Ibn Khaldun,Muqaddimah,Umran,Economy,Labor,Division of Labor.

İbn Haldun, 14. yüzyılda yaşamış ve görüşleri modern sosyal bilimler alanında çeşitli akademik çalışmalara konu olmuş ve olmaya devam eden evrensel düzeyde tanınmış bir Müslüman düşünür ve sosyal bilimcidir. Onun en tanınmış eseri olan Mukaddime, sosyoloji, tarih, devlet teorisi, hukuk ve siyaset biliminin yanı sıra modern ekonominin temel kavram ve ilkeleri üzerine değerlendirme ve analizleriy-le de araştırmacıların ilgisini çekmektedir.  İbn Haldun’un Mukaddime’ ye konu yaparak yeni bir bilim dalı olarak sunduğu Umran Bilimi (Toplum ve Medeniyet Bilimi), eserin Batı dillerine ilk çevirinden itibaren içerdiği ekonomik konular nede-niyle de ilgi uyandırmıştır. Onun emek, değer, fiyatlar, piyasa, vergilendirme alan-larındaki teorileri hala büyük bir güncellik taşımaktadır. İbn Haldun’un bu bağlam-daki görüşleri, genel umran biliminin bir dalı olarak “İktisadi Umran” kavramsal-laştırmasını hak eden bir yoğunluk arz etmektedir.  Bu makale, düşünürün İktisadi Umran’ında emeğin yerini ve önemini, bu konudaki düşüncelerinin kendisinden sonra gelen ve modern ekonominin gelişimine katkılarıyla bilinen düşünürlerin teorileriyle yakınlığını incelemeyi amaçlamaktadır. İbn Haldun, emek kavramını tanımlamış, emeğin üretim ve ekonomik değer yaratmadaki rolünü vurgulamış ve iş bölümünün toplumsal refah ve ekonomik gelişme üzerindeki etkisini önceden fark etmiştir. Ayrıca, nüfus artışı ile üretim ve ekonomik büyüme arasındaki dina-mik ilişkiyi ele alarak, modern ekonomi teorilerinde önemli bir yer tutan kavramları öngörmüştür. Çalışmada, Mukaddimedeki görüşleri ve ilgili literatür ışığında İbn Haldun'un emek ile geçim yolları, kâr, sermaye, işgücü, işbölümü, ekonomik kal-kınma gibi bununla bağlantılı konular üzerine düşünceleri, kendinden sonra gelen William Petty, John Locke, Adam Smith,  Karl Marx ve David Ricardo gibi Batılı düşünürleri görüşleriyle karşılaştırılarak ele alınmakta, böylece İbn Haldun'un toplum ve medeniyet teorisinin ekonomi boyutu ve bu kapsamda emeğin işlev ve önemini vurgulama konusundaki öncü rolü ortaya konulmaktadır.

Ibn  Khaldun was  a  14th-century  Muslim  thinker  and  social  scientist who  is  universally recognized for his insights that continue to be the subject of various academic studies in the field of modern social sciences. His most famous work, the Muqaddimah, explores sociology, history, political theory, law,  and  also  critically  evaluates the foundational  concepts  and principles  of  modern  economy,  attracting  researchers'  attention.  The  science  of  Umran (Science of Society and Civilization), which Ibn Khaldun introduced in the Muqaddimah as a new discipline, has garnered interest since its first translation into Western languages due to the economic topics it addresses. His theories on labor, value, prices, market, and taxation remain  highly  relevant  today.  Ibn  Khaldun’s  views  in  this  context  merit  the conceptualization of “Economic Umran” as a branch of the general science of Umran. This article aims to examine the role and significance of labor in Ibn Khaldun's Economic Umran, exploring how his thoughts relate to those of later thinkers known for their contributions to the development of modern economy. Ibn Khaldun defined the concept of labor, emphasized its role in production and economic value creation, and recognized the impact of the division of  labor  on  social welfare  and  economic  development.  He  also  addressed  the  dynamic relationship between population growth and economic production and growth, anticipating concepts that hold significant places in modern economic theories. The study compares Ibn Khaldun’s thoughts on labor, livelihoods, profit, capital, labor force, division of labor, and economic development in the Muqaddimah with the views of Western thinkers like William Petty,  John  Locke,  Adam  Smith,  Karl  Marx,  and  David  Ricardo,  thereby  highlighting  Ibn Khaldun’s pioneering role in emphasizing the function and importance of labor within the framework of his theory of society and civilization.