Tanıdık Bir Hikâye: Müessesat-ı Hayriye-i Sıhhiye Müdiriyeti / Direction Générale de l’Assistance Publique de Constantinople (1909-1912)
A Familiar Story: The Istanbul General Directorate of Public Assistance (1909-1912)
Yazar: Başaran, Cem Hakan
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 24 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: General Turkish History (Other) ; Genel Türk Tarihi (Diğer) ; Müessesat-ı Hayriye-i Sıhhiye Müdiriyeti,II. Meşrutiyet,Yolsuzluk,Tıp Tarihi,Kolera,Frengi ; Direction Générale de l’Assistance Publique de Constantinople,Second Constitutional Era,Corruption,History Of Medicine,Cholera,Syphili

İkinci Meşrutiyet’ten sonra, mevcut sağlık kurumlarının fiziki ve idari sorunlarını düzeltmek, yeni hastaneler ve hayır kurumları açmak için İstanbul’da kurulan Müessesat-ı Hayriye-i Sıhhiye Müdiriyeti, 1909-1912 yılları arasında faaliyette bulunmuştur. Müdür Dr. Muhittin Nuri ve Müfettiş Dr. Ahmed Nureddin Beyler belediyeleri ve sağlık kurumlarını teftiş etmek için Avrupa’ya gönderilmişler ve hazırladıkları raporlar çerçevesinde oluşturulan bir program ile müdürlük kurulmuştur. Kuruluşundan kapandığı tarihe kadar mali problemler ve bütçe kısıtlamaları ile hareket etmek durumunda kalan müdürlük, mevcut kurumları modernleştirmek ve yeni kurumlar açmak için çalışmıştır. İdare heyeti, nizamname çalışmaları sürerken, yönetimindeki hastanelere hekim atama hususunda Meclis-i Umur-ı Tıbbiye-i Mülkiye ve Sıhhiye-i Umumiye ile sorunlar yaşamıştır. Kolera salgını nedeniyle bütçesinin büyük bir bölümünü salgınla mücadeleye ayırmak durumunda kalan müdürlük, söz verilen bütçenin tahsis edilmemesi ve Haseki Mecanin Müşahedehanesi’nin açılması ile ekonomik krize girmiştir. Müdür Dr. Muhittin Nuri Bey, Haziran 1912’de yolsuzluk ve başka şeylerle suçlanarak görevinden uzaklaştırılmış ve müdürlük, Ekim 1912’de, Belediye Başkanı Dr. Cemil Topuzlu’nun başkanlığında toplanan Cemiyet-i Umumiye-i Belediye toplantısında kapatılmıştır.

The Müessesat-ı Hayriye-i Sıhhiye Müdiriyeti [The Constantinople General Directorate of Public Assistance] was established after the Second Constitutional Era (II. Meşrutiyet) with the aims of solving the physical and administrative problems of existing health institutions and of opening new hospitals and charitable institutions. The directorate was active between 1909-1912. The Director Dr. Muhittin Nuri and General Inspector Dr. Ahmed Nureddin were sent to Europe to inspect municipalities and health institutions, and the Directorate was established with a program based on their reports. From its establishment until its closure, the Directorate tried to modernize existing institutions and open new ones while dealing with financial problems and budget constraints. The Board of Directors encountered problems with the Meclis-i Umur-ı Tıbbiye-i Mülkiye ve Sıhhiye-i Umumiye [Council of Civil Medicine and Public Health] while working on its statutes regarding the appointment of physicians to the hospitals under its administration. The Directorate experienced financial difficulties due to subsidy non-payment, costs for fighting the cholera epidemic, and the opening of the Haseki Mecanin Müşahedehanesi [Haseki Mental Observatory]. Accused of corruption and other charges, the Director Dr. Muhittin Nuri Bey was suspended in June 1912. Finally, the Directorate was closed down in October 1912 at a meeting of the Cemiyet-i Umumiye-i Belediye [Municipal Council of Istanbul] that had been convened under Istanbul Mayor Dr. Cemil Topuzlu.