hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Kurtubî’nin Kur’an’ın Sünnet’le Tefsir Edilmesi Yöntemini Uygulama Biçimi: Müfessirin Kullandığı Muhtelif Araç ve Teknikler Perspektifinden
THE METHOD OF APPLICATION OF COMMENTARY OF THE QUR’AN WITH SUNNAH BY KURTUBÎ: FROM THE PERSPECTIVE OF THE VARIOUS TOOLS AND TECHNIQUES USED BY THE MUFASSIR
Yazar: Bayram, Abdullah
Dergi: İslami İlimler Dergisi, Vol. 15 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Tafsīr,Sunnah,al-Qurtubi,al-Jâmi li-Ahkâm al-Qur’an ; Tefsir,Kurtubî,el-Câmi‘ li-Âhkâmi’l-Kur’ân

Tefsir, hadis ve fıkıh âlimi Ebû Abdillâh Muhammed b. Ahmed el-Kurtubî (ö. 671/1273), el-Câmi‘ li-ahkâmi’l-Kur’ân adlı ahkâma ağırlık verdiği tefsirinde rivayet ve dirayet yöntemlerini birbirini tamamlar şekilde ve lafız-mâna dengesi içinde uygulamıştır. Bu tutumu rivayet metodu açısından incelendiğinde, Kurtubî’nin öncelikle Kur’an’ın Kur’an’la ve Kur’an’ın Sünnet’le tefsir tekniklerini kullandığı müteakiben sahâbe ve tabiûn sözlerine başvurduğu açıkça gözlemlenmektedir. Bu yaklaşımı sayesinde müfessir, Kur’an’ın anlaşılması, açıklanması ve yorumlanması faaliyetlerini bütüncül ve tenakuzdan uzak olarak icra etmeye çalışmıştır.Makalede, rivayet tefsirinin birinci sırasında yer alan Kur’an’ın Kur’an’la tefsir edilmesi tekniğinin hemen ardından gelen Kur’an’ın Sünnet’le tefsirine müfessirin nasıl baktığı ve nasıl uyguladığı incelenmiştir. Ayrıca bu çerçevede müfessirin söz konusu uygulamasında kullandığı araç ve teknikler de çeşitli örneklerle ortaya konulmuştur.

Abu Abd Allah Mohammed İbn Ahmad al-Qurtubi (d. 671/1273), who is a scholar of tafsir, hadith and fiqh, used the dirayah interpretation (al-tafsir bi’l-ra’y) and the rivayah interpretation (al-tafsir bi’l-rivâye) methods to complement each other in his work focusing on the exegesis of el-Câmi‘ li-ahkâmi’l-Kur’ân.  He applied these techniques in the balance of word-structure and meaning. When this approach is examined in terms of narration method, it is clearly observed that the examiner first applied the techniques of exegesis with the Quran’s interpretation by Qur’an and the Quran’s interpretation by Sunnah and then resorted to the companions and subordinates. Thus, through this approach, the commentator tried to carry out the activities of understanding, explaining and interpreting the Qur'an as far as possible in a holistic and distant manner.The article examines how the Qur'an, who is in the first line of the narrative commentary, follows the Qur'an's interpretation of the Qur'an with the Qur'an and applies the Qur’an’s commentary to the Sunnah with the Sunnah. In addition, the tools and techniques used by the inspector in this application are evaluated with various examples.
Hz. Peygamber’in (s.a.s) Bir Eğitim-Öğretim Uygulaması Olarak Sözlerini Ayetlerle Delillendirmesi
PROPHET MUHAMMAD PROVING HIS SAYINGS WITH VERSES AS A EDUCATION-TEACHING PRACTICE
Yazar: Koç, Ahmet
Dergi: İslami İlimler Dergisi, Vol. 15 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Hz. Muhammed,Din Eğitimi

Hz. Peygamber’in kullandığı eğitim uygulamalarından biri de sözlerinin içinde veya sonunda ayet okumasıdır. Hz. Peygamber,  nazil olan ayetleri açıklamasının dışında, günlük olaylar karşısında dahi ayet okumuştur. Hz. Peygamber’in eğitim uygulamaları içinde, ayetlere yer vermesini birbirinden farklı durumlarda yaptığı görülmektedir; bazen anlattıklarını ayetlerle delillendirmiş, bazen sorulara ayetlerle cevaplar vermiş, bazen bir kavramı ayetle açıklamış ve bazen de açıkladığı konuyu ayetle daha genişçe izah etmiştir.Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemiyle yapılmıştır. Araştırmada Kütüb-i Tis’a esas alınmıştır. Bu eserler taranarak Hz. Peygamber’in hadislerinin içinde veya sonunda okuduğu ayetler tespit edilmiş, ardından bu ayetlerin okunma sebebi incelenmiştir. Hz. Peygamber’in hadislerinden sonra ayet okuması, sekiz başlık altında incelenmiş ve bu durumun onun sıkça kullandığı bir eğitim metodu olduğu ortaya konmuştur. Hz. Peygamber’in hadislerinden veya uygulamalarından sonra bir ayet okuması, onun bir ta’limi, yani sahabesine ve dolayısıyla ümmetine bir öğretim biçimi olarak değerlendirilebilir. Ayrıca bu, Kur’an ve Sünnet birlikteliği ve bütünlüğünün de bir delili olarak görülebilir.

One of the techniques used by the Prophet Muhammad is to read the verses during his hadiths or at the end. The Prophet Muhammad recited verses, even in the face of daily events, in addition to explaining the verses that were nazil. It is seen that the Prophet Muhammad used the verses in his education method in different situations; sometimes he supported with verse what he told, sometimes answered the questions with verses, he recited the verse sometimes explaining a concept and sometimes an event.The research was conducted in qualitative research methods depending on the document analysis method. Within the scope of the research, Kutub-i Tis'a was taken as a basis. These works were searched and the verses that the Prophet Muhammad recited in or at the end of the speech were determined, and then the reason for reading these verses was examined. In the study, reading the verse after the hadiths of the Prophet Muhammad has been examined under eight headings and it has been revealed that it is one of the education methods he frequently used. His reciting of a verse after the hadiths or practices of the Prophet Muhammad can be considered as a form of teaching, that is, as a teaching method for his companions and therefore his ummah. It can also be seen as proof of the unity and integrity of the Qur'an and Sunnah
Krm/ك رم Köklü Türevlerin Sarfî Tahlili ve Anlamları
CONSUMPTION ANALYSIS AND MEANING OF KRM / ك رم ROOT DERIVATIVES
Yazar: Dinçer, Ferit
Dergi: İslami İlimler Dergisi, Vol. 15 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Lügatler,Kur’ân,Tefsir,Cahiliye,Fiil

“KRM/ك رم” köklü türevler, Kur’ân’ın ehmiyetli kavramlarından olan ve çeşitli müştaklarıyla beraber Kur’ân’ın pek çok suresinde geçmektedir. “KRM/ ك ر م” aslının müştakları isim sığasında geldiği gibi fiil sığasında da gelmektedir. Bunun örneğini Kur’ânda bulmak mümkündür. Fakat isim sığasındaki kullanımlar fiile göre daha fazla bir yekûn tutmaktadır. Kur’ân-ı Kerimde yer alan “KRM/ك ر م” köklü türevlerin tamamı sûlasî mezîd kalıbındadır ve bunların geçtiği surelerin 21’si Mekkî, 8’i de Medenîdir.“KRM/ ك ر م” kökü, Kur’ân’da 17 farklı türeviyle 29 surede, 46 ayette toplam 47 defa kullanılmıştır. Bu kavramın sunduğu mesajların tam olarak ortaya konulabilmesi için, onun müstakil olarak incelenmesi gerekmektedir. Bu bağlamda öncelikle söz konusu kelimenin sarfi tahlili yapılmış. Sonra Arapça sözlükler, Arapça-Türkçe sözlükler, Osmanlıca-Türkçe sözlüklerde “KRM/ك رم” kökü ele alınmış ve anlamları incelenmiştir. Daha sonra Kur’ân-ı Kerim’de “KRM/ك رم” köklü türevlerin kullanımları ele alınarak Tefsirlerde bu türevlere verilen karşılıklar ve söz konusu türevlerin uğradıkları anlam değişimleri ortaya konularak bir sonuca gidilmiştir.

KRM / ك رم Ker is one of the important terms of the Koran, with its different derivatives. Mevcut KRM / ك ر م isim rooted derivatives are used in both name and verb form. However, the name is more use in the form. All of the KRM / ك ر م ’rooted derivatives in the Holy Quran are of sûlasî mezîd structure, 21 of them are Mecca and 8 of them are civilized. The tır KRM / ك ر م ede root has been used 47 times in 29 verses and 46 verses with 17 different derivatives in the Koran. In order for the messages presented by this concept to be fully revealed, it needs to be examined separately.In this context, firstly the word analysis was made. Then, Arabic dictionaries, Arabic-Turkish dictionaries, ”KRM / ك رم lıca root in Ottoman-Turkish dictionaries were examined and their meanings were examined. Later on, the use of anlam KRM / ك رم söz rooted derivatives in the Qur'an was discussed, and the responses given to these derivatives in Tafsir and the changes in the meaning of these derivatives were revealed and a conclusion was made.
Lâdînî Latin Alfabesi Milliyetçilik Çağında Reşid Rıza’nın Arapça ve Türkçe Üzerine Düşünceleri
Lâdînî Latin Alfabesi Milliyetçilik Çağında Reşid Rıza’nın Arapça ve Türkçe Üzerine Düşünceleri
Yazar: Brunner, Rainer
Dergi: İslami İlimler Dergisi, Vol. 15 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: reşid Rıza

Muhammed Reşid Rıza’yı mütevazı olmayışından dolayı suçlamamak gerekir. 1935’teki ölümünden kısa bir süre önce yayımlanan otobiyografik kayıtlarında Reşid Rıza, Kuzey Lübnan’ın Trablus kentindeki Medresetü’l-vataniyye’de henüz ilkokul öğrencisi iken belagat konusunda çok erken bir şöhrete ulaştığını, saklayamadığı gururu ile yad etmiştir. Öyle ki, okulun müdürü ve öğretmeni Hüseyin el-Cisr, (dil konusunda) karşılaştığı zor meselelerde, özellikle de sözlüklerin somut bir şeyler söylemediği anlarda ona danışır, nahiv uzmanı olarak temayüz eden Reşid Rıza da hocasının hemen hiçbir sorusunu cevapsız bırakmazdı.  Daha ilkokul öğrencisi iken, yıllar sonra biçim ve üslup bakımından klasik şiir kurallarına uygun olduklarını fark ettiği şiirler  yazmıştı. Bu şiirlerle, ondan bir kuşak daha yaşlı bir alimden, Ahmed Abdulcevad el-Kayâtî’den övgüler aldı ve böylece çağdaşlarının yapmayı çoktan bıraktığı bir şeyi yapmaya başladı. Sayısız ödül (ve arkadaşlarının ya da tanınmış şahsiyetlerin kaybı üzerine yazdığı mersiyeler), “yetkin bir yazar olarak şöhretini” (şühretî bi’l-icâde fi’l-kitâbe) arttırdı. Reşid Rıza bir meslektaşıyla konuşurken başka bir alimin, “Reşid Efendi’nin, sahip olduğumuz en belagatli yazar olduğu ve sadece Muhammed Abduh’un onun sanatına ayak uydurabileceği” şeklindeki sözlerini aktarırken, yarım ağızla kendisinin böyle düşünmediğini de eklemişti....

Muhammed Reşid Rıza’yı mütevazı olmayışından dolayı suçlamamak gerekir. 1935’teki ölümünden kısa bir süre önce yayımlanan otobiyografik kayıtlarında Reşid Rıza, Kuzey Lübnan’ın Trablus kentindeki Medresetü’l-vataniyye’de henüz ilkokul öğrencisi iken belagat konusunda çok erken bir şöhrete ulaştığını, saklayamadığı gururu ile yad etmiştir. Öyle ki, okulun müdürü ve öğretmeni Hüseyin el-Cisr, (dil konusunda) karşılaştığı zor meselelerde, özellikle de sözlüklerin somut bir şeyler söylemediği anlarda ona danışır, nahiv uzmanı olarak temayüz eden Reşid Rıza da hocasının hemen hiçbir sorusunu cevapsız bırakmazdı.  Daha ilkokul öğrencisi iken, yıllar sonra biçim ve üslup bakımından klasik şiir kurallarına uygun olduklarını fark ettiği şiirler  yazmıştı. Bu şiirlerle, ondan bir kuşak daha yaşlı bir alimden, Ahmed Abdulcevad el-Kayâtî’den övgüler aldı ve böylece çağdaşlarının yapmayı çoktan bıraktığı bir şeyi yapmaya başladı. Sayısız ödül (ve arkadaşlarının ya da tanınmış şahsiyetlerin kaybı üzerine yazdığı mersiyeler), “yetkin bir yazar olarak şöhretini” (şühretî bi’l-icâde fi’l-kitâbe) arttırdı. Reşid Rıza bir meslektaşıyla konuşurken başka bir alimin, “Reşid Efendi’nin, sahip olduğumuz en belagatli yazar olduğu ve sadece Muhammed Abduh’un onun sanatına ayak uydurabileceği” şeklindeki sözlerini aktarırken, yarım ağızla kendisinin böyle düşünmediğini de eklemişti....
Hz. Peygamber’in Tarıma Bakışı ve Medine Merkezli Tarımsal Düzenlemeleri
Hz. Peygamber’in Tarıma Bakışı ve Medine Merkezli Tarımsal Düzenlemeleri
Yazar: Oğuzay, Fatih
Dergi: İslami İlimler Dergisi, Vol. 15 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: İslam Tarihi,Hz. Peygamber,Medine,Tarım,TArım Düzenlemeleri

Bir tarım kenti olan Medine’ye gerçekleştirilen hicretten sonra, Hz. Peygamber’in tarım alanında yaptığı düzenlemeler araştırmanın konusunu teşkil etmektedir. Medine’de tarım, toplumun gündelik, sosyal, kültürel ve iktisadî hayatında oldukça önemli bir yere sahipti. Bu nedenle Hz. Peygamber, bu alanda da bir takım düzenlemeler yapmış ve mevcut problemlere çözümler getirmişti. Atıl arazilerin tarıma açılması, zirai ortaklıkların tarafları mağdur etmeyecek şekilde düzenlenmesi, suyun kullanımı konusunda yaşanan problemlerin çözülmesi, mahsulün hasat ve satış zamanlarının belirlenmesi, ürünün pazarlanması konusunda gerekli tedbirlerin alınması ve tarım vergilerinin adil bir şekilde tahsili, üzerinde durulan başlıca meseleler arasındaydı. Bu düzenlemeler ile üretici ve tüketicinin korunması amaçlanmış, tarımsal üretim teşvik edilmişti. Bu konularla ilgili verilerin tespiti ve analizi, tartışmaların değerlendirilmesi araştırmanın başlıca metodunu oluşturmaktadır. Hz. Peygamber’in tarıma bakışını ve bu alandaki düzenlemelerini ortaya koyması bakımından önem arz eden bu araştırmanın, Medine döneminin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlaması amaçlanmaktadır.

Bir tarım kenti olan Medine’ye gerçekleştirilen hicretten sonra, Hz. Peygamber’in tarım alanında yaptığı düzenlemeler araştırmanın konusunu teşkil etmektedir. Medine’de tarım, toplumun gündelik, sosyal, kültürel ve iktisadî hayatında oldukça önemli bir yere sahipti. Bu nedenle Hz. Peygamber, bu alanda da bir takım düzenlemeler yapmış ve mevcut problemlere çözümler getirmişti. Atıl arazilerin tarıma açılması, zirai ortaklıkların tarafları mağdur etmeyecek şekilde düzenlenmesi, suyun kullanımı konusunda yaşanan problemlerin çözülmesi, mahsulün hasat ve satış zamanlarının belirlenmesi, ürünün pazarlanması konusunda gerekli tedbirlerin alınması ve tarım vergilerinin adil bir şekilde tahsili, üzerinde durulan başlıca meseleler arasındaydı. Bu düzenlemeler ile üretici ve tüketicinin korunması amaçlanmış, tarımsal üretim teşvik edilmişti. Bu konularla ilgili verilerin tespiti ve analizi, tartışmaların değerlendirilmesi araştırmanın başlıca metodunu oluşturmaktadır. Hz. Peygamber’in tarıma bakışını ve bu alandaki düzenlemelerini ortaya koyması bakımından önem arz eden bu araştırmanın, Medine döneminin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlaması amaçlanmaktadır.
Bir İnanç Merkezi ve Tarihî Mekân Olarak Ebû Kubeys Dağı Hakkındaki Rivayetlerin Tespiti
Bir İnanç Merkezi ve Tarihî Mekân Olarak Ebû Kubeys Dağı Hakkındaki Rivayetlerin Tespiti
Yazar: Ortakcı, Halil
Dergi: İslami İlimler Dergisi, Vol. 15 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Mekke,Dağ,Ebû Kubeys, İnanç Merkezi, Tarihî Mekân

İslâm öncesinden itibaren hacıların Mekke’de ziyaret ettikleri yerlerden biri de Kâbe’ye en yakın dağ olan Ebû Kubeys’tir. Halk tarafından ziyaretgâh edinilmesi ve üzerinde çeşitli tarihî hadiselerin meydana gelmesi sebebiyle bu dağ hakkındaki birçok rivayet, kaynaklarda yer almaktadır. Bu çalışmada 1980’li yıllarda yıkılıp yerine saray inşa edilen Ebû Kubeys ile ilgili söz konusu dağınık rivayetler tespit edilerek dağın bir inanç merkezi ve tarihî mekân olarak önemi ortaya konulacaktır. Ayrıca bu yerin coğrafî yapısı, isimlendirilmesi, mesellere konu olması, rasat merkezi olarak kullanılması ve üzerine inşa edilen ribat, mescit, zâviye gibi yapılar hakkında bilgiler verilecektir. Böylece Ebû Kubeys’in İslâm kültür ve medeniyeti açısından önemi daha iyi anlaşılacaktır

İslâm öncesinden itibaren hacıların Mekke’de ziyaret ettikleri yerlerden biri de Kâbe’ye en yakın dağ olan Ebû Kubeys’tir. Halk tarafından ziyaretgâh edinilmesi ve üzerinde çeşitli tarihî hadiselerin meydana gelmesi sebebiyle bu dağ hakkındaki birçok rivayet, kaynaklarda yer almaktadır. Bu çalışmada 1980’li yıllarda yıkılıp yerine saray inşa edilen Ebû Kubeys ile ilgili söz konusu dağınık rivayetler tespit edilerek dağın bir inanç merkezi ve tarihî mekân olarak önemi ortaya konulacaktır. Ayrıca bu yerin coğrafî yapısı, isimlendirilmesi, mesellere konu olması, rasat merkezi olarak kullanılması ve üzerine inşa edilen ribat, mescit, zâviye gibi yapılar hakkında bilgiler verilecektir. Böylece Ebû Kubeys’in İslâm kültür ve medeniyeti açısından önemi daha iyi anlaşılacaktır
Gumdân Sarayı Hakkındaki Rivayetlerin Tahlili ve İslâm Mimarîsi Üzerindeki Etkilerinin Tartışılması
Gumdân Sarayı Hakkındaki Rivayetlerin Tahlili ve İslâm Mimarîsi Üzerindeki Etkilerinin Tartışılması
Yazar: Temir, Hakan
Dergi: İslami İlimler Dergisi, Vol. 15 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Gumdan,Saray,Yemen

Yemen’in San‘a şehrinde inşa edilen Gumdân Sarayı, Arap mimarî eserlerinin en eski ve ilginç olanıdır. İslam coğrafyacılarının yirmi katlı bir bina olarak tarif ettiği saray, müsteşrikler tarafından dünyanın ilk gökdeleni kabul edilir. Mimarî özellikleri ve kullanım amaçlarıyla bu başyapıt diğerlerinden ayrılır. Yemen tarihiyle özdeşleşen Gumdân, rivayetlerde Sebe ve Himyer krallarının idarî merkezi olduğu kadar dinî ayinlerin yapıldığı kutsal mekândır. Sarayı oluşturan unsurlar arasında su saatinin ve gökyüzü hareketlerinin daha rahat gözlemlenebildiği mekânların bulunması, fennî alanda da bir takım çalışmalara ev sahipliği yaptığına işaret etmektedir. Çok amaçlı olduğu düşünülen bu yapının İslâmiyet’in ortaya çıktığı dönemlerde yıkılmasıyla tarihî değeri bir kenara bırakılmış ve her geçen gün izleri silinmiştir. Sarayı oluşturan malzemeler, zamanla başka yapılarda kullanıldığından geriye bir takım hurafe ve mitolojik anlatımlar kalmıştır. Hatta bu anlatılar yapının gerçek mahiyeti üzerinde şüpheler uyandırmıştır. İşte bu yüzden Gumdân’a dair bilgiler yeniden ele alınmalı ve günümüzde her geçen gün ilerleme kaydedilen arkeolojik çalışmaların verileri de dikkate alınarak sarayın esas mahiyeti ortaya çıkartılmalıdır. Böylelikle yapının gerçek özellikleri belirginleşeceği gibi İslâm mimarisi üzerinde muhtemel etkileri tartışmaya açılacaktır.

Yemen’in San‘a şehrinde inşa edilen Gumdân Sarayı, Arap mimarî eserlerinin en eski ve ilginç olanıdır. İslam coğrafyacılarının yirmi katlı bir bina olarak tarif ettiği saray, müsteşrikler tarafından dünyanın ilk gökdeleni kabul edilir. Mimarî özellikleri ve kullanım amaçlarıyla bu başyapıt diğerlerinden ayrılır. Yemen tarihiyle özdeşleşen Gumdân, rivayetlerde Sebe ve Himyer krallarının idarî merkezi olduğu kadar dinî ayinlerin yapıldığı kutsal mekândır. Sarayı oluşturan unsurlar arasında su saatinin ve gökyüzü hareketlerinin daha rahat gözlemlenebildiği mekânların bulunması, fennî alanda da bir takım çalışmalara ev sahipliği yaptığına işaret etmektedir. Çok amaçlı olduğu düşünülen bu yapının İslâmiyet’in ortaya çıktığı dönemlerde yıkılmasıyla tarihî değeri bir kenara bırakılmış ve her geçen gün izleri silinmiştir. Sarayı oluşturan malzemeler, zamanla başka yapılarda kullanıldığından geriye bir takım hurafe ve mitolojik anlatımlar kalmıştır. Hatta bu anlatılar yapının gerçek mahiyeti üzerinde şüpheler uyandırmıştır. İşte bu yüzden Gumdân’a dair bilgiler yeniden ele alınmalı ve günümüzde her geçen gün ilerleme kaydedilen arkeolojik çalışmaların verileri de dikkate alınarak sarayın esas mahiyeti ortaya çıkartılmalıdır. Böylelikle yapının gerçek özellikleri belirginleşeceği gibi İslâm mimarisi üzerinde muhtemel etkileri tartışmaya açılacaktır.
Ayasofya'da Kıraat İlmi ve Burada Görev Yapan Kıraât Âlimleri
Ayasofya'da Kıraat İlmi ve Burada Görev Yapan Kıraât Âlimleri
Yazar: Gökdemir, Ahmet
Dergi: İslami İlimler Dergisi, Vol. 15 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Ayasofya,Kuran,Kıraat

Makalenin konusu, Ayasofya camisindeki kıraat dersleri ile burada görev yapan kıraat âlimleridir. Konu ele alınırken sırasıyla Ayasofya Camii, bu mekânda yürütülen kıraat ilmi faaliyetleri, mezkûr mahalde görevli kıraat âlimleri ve bunların kıraate dair kaleme aldıkları eserlerine değinilecektir. Buradaki amaç, Osmanlı’nın tarihi öneme sahip mekanlarından Ayasofya’da Kur’ân ve kıraat eğitimiyle bu mekânda vazifede bulunmuş kıraat âlimlerinin durumlarını açığa çıkarmaktır. Çalışmadaki bilgiler, daha ziyade konuyla alakalı makale ve maddeler ile kıraat âlimlerinin hayatlarından bahseden biyografik kaynaklardan elde edilmiştir. Konu ele alınırken ortak noktaları olan hususların aynı başlıklar altında toplanması suretiyle, makalenin alt başlıkları oluşturulmuştur. Buralardaki söz konusu verilerden birtakım sonuçlara ulaşılmıştır. Buna göre Osmanlı’da Sultan Fatih’ten itibaren Ayasofya’da kıraat ilminin önemsendiği gerek camide gerek külliyedeki mektepte gerekse de kütüphanede Kur’ân ve kıraat eğitiminin devam ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca camide görevli imamlarda kurrâ özelliğinin arandığı, camideki vâiz, hatip ve kürsü şeyhlerinin yanı sıra medresedeki müderrislerle kütüphanedeki hâfız-ı kütüblerden bazılarının, devrinin önde gelen kıraat âlimleri olduğu kanısına varılmıştır. Yine mezkûr âlimlerden bir kısmının kıraat alanında bazılarının da diğer şer’î ilimlerde eser sahibi olduğu neticesine ulaşılmıştır

Makalenin konusu, Ayasofya camisindeki kıraat dersleri ile burada görev yapan kıraat âlimleridir. Konu ele alınırken sırasıyla Ayasofya Camii, bu mekânda yürütülen kıraat ilmi faaliyetleri, mezkûr mahalde görevli kıraat âlimleri ve bunların kıraate dair kaleme aldıkları eserlerine değinilecektir. Buradaki amaç, Osmanlı’nın tarihi öneme sahip mekanlarından Ayasofya’da Kur’ân ve kıraat eğitimiyle bu mekânda vazifede bulunmuş kıraat âlimlerinin durumlarını açığa çıkarmaktır. Çalışmadaki bilgiler, daha ziyade konuyla alakalı makale ve maddeler ile kıraat âlimlerinin hayatlarından bahseden biyografik kaynaklardan elde edilmiştir. Konu ele alınırken ortak noktaları olan hususların aynı başlıklar altında toplanması suretiyle, makalenin alt başlıkları oluşturulmuştur. Buralardaki söz konusu verilerden birtakım sonuçlara ulaşılmıştır. Buna göre Osmanlı’da Sultan Fatih’ten itibaren Ayasofya’da kıraat ilminin önemsendiği gerek camide gerek külliyedeki mektepte gerekse de kütüphanede Kur’ân ve kıraat eğitiminin devam ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca camide görevli imamlarda kurrâ özelliğinin arandığı, camideki vâiz, hatip ve kürsü şeyhlerinin yanı sıra medresedeki müderrislerle kütüphanedeki hâfız-ı kütüblerden bazılarının, devrinin önde gelen kıraat âlimleri olduğu kanısına varılmıştır. Yine mezkûr âlimlerden bir kısmının kıraat alanında bazılarının da diğer şer’î ilimlerde eser sahibi olduğu neticesine ulaşılmıştır
Kur’ancılık Ekolü ve Namaz
Kur’ancılık Ekolü ve Namaz
Yazar: Yazıcı, Ahmet
Dergi: İslami İlimler Dergisi, Vol. 15 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Tefsir,Kurancılık,Namaz

Kur’ancılık ekolü, kökeni hakkında bazı ihtilaflar olmakla birlikte modern döneme özgü bir harekettir. Ortak vasıf olarak Kur’an’ı tek ve yeter kaynak kabul eden ekol, sünnete, mezheplere ve gelenek olarak isimlendirilen dini müktesebata mesafeli yaklaşmaktadır. Bazı âyetlerin literal anlamından hareketle, Kur’an’ın her şeyi kapsadığını iddia eden ekol mensupları, metin merkezci bir anlayışla her şeyi Kur’an’dan çıkarmaya tevessül etmekte ve bu bağlamda te’vil kapısını sonuna kadar açmaktadır. Bu duruma verilebilecek en güzel örneklerden birisi de namazdır. Kur’an’da bütün peygamberlere emredildiği bildirilen, fakat detayları belirtilmeyen namazın uygulaması Hz. Peygamber’in sünnetiyle sabittir. Ancak sünnete ve geleneğe mesafeli duran ekol mensuplarının namaz hakkında farklı yorum ve yaklaşımları mevcuttur. İşte bu çalışma, Kur’ancılık ekolü mensuplarının namaza bakışını tahlil etmekte ve bu ibadet özelinde onların Kur’an anlayışları hakkında tespitlerde bulunmayı hedeflemektedir.

Kur’ancılık ekolü, kökeni hakkında bazı ihtilaflar olmakla birlikte modern döneme özgü bir harekettir. Ortak vasıf olarak Kur’an’ı tek ve yeter kaynak kabul eden ekol, sünnete, mezheplere ve gelenek olarak isimlendirilen dini müktesebata mesafeli yaklaşmaktadır. Bazı âyetlerin literal anlamından hareketle, Kur’an’ın her şeyi kapsadığını iddia eden ekol mensupları, metin merkezci bir anlayışla her şeyi Kur’an’dan çıkarmaya tevessül etmekte ve bu bağlamda te’vil kapısını sonuna kadar açmaktadır. Bu duruma verilebilecek en güzel örneklerden birisi de namazdır. Kur’an’da bütün peygamberlere emredildiği bildirilen, fakat detayları belirtilmeyen namazın uygulaması Hz. Peygamber’in sünnetiyle sabittir. Ancak sünnete ve geleneğe mesafeli duran ekol mensuplarının namaz hakkında farklı yorum ve yaklaşımları mevcuttur. İşte bu çalışma, Kur’ancılık ekolü mensuplarının namaza bakışını tahlil etmekte ve bu ibadet özelinde onların Kur’an anlayışları hakkında tespitlerde bulunmayı hedeflemektedir.