SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETİMİNDE SEYAHATNAMELERİN KULLANILMASI
USING TRAVEL BOOKS IN SOCIAL STUDIES TEACHING
Yazar: Özensoy, Ahmet Utku
Dergi: Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 21 No. 81, 2021
Anahtar kelimeler: Other Fields of Education ; Alan Eğitimleri ; Sosyal bilgiler,Seyahatname,Gezi yazısı,Seyyah,Osmanlı Devleti. ; Social studies, Travel book, Travel writing, Traveler, Ottoman Empire.

Bu çalışmanın amacı, sosyal bilgiler öğretimi bağlamında seyahatnameleri incelemek ve bu seyahatnamelerin nasıl kullanılacağını ortaya koymaktır. Çalışma, nitel araştırma yöntemine göre desenlenmiştir. Bu yöntemin tarama modeli tercih edilmiştir. Araştırmada Osmanlı Devleti’nde yabancı seyyahların yazdıkları seyahatname, anı, mektup ve günlükler kullanılmıştır. Bu eserlerin her birinin adı, yazarı, yazarın uyruğu, seyahatin yapıldığı yıl(lar) ile dönemin padişahlarına yer verilmiştir. Veriler 40 seyahatnameden doküman analizi yoluyla toplanmıştır. Sosyal Bilgiler Öğretim Programı’nda (2018) seyyah ve seyahatname kavramları sadece birer defa geçmektedir. Sosyal Bilgiler 7. Sınıf Ders Kitabı’nda ise “seyyah” kavramı 29 kez, “seyahatname” kavramı 18 defa kullanıldığı görülmektedir. Diğer sınıflarda bu kavramlara yer verilmediği anlaşılmaktadır. Araştırmada 40 seyahatname, anı, mektup ve günlük hakkında bilgiler ile bunların adı, yazarı, yazarın uyruğu, seyahatin yapıldığı yıllar ve seyahatin yapıldığı dönemdeki padişah isimlerine yer verilmiştir. Bunun yanında seyahatname, anı, mektup ve günlüklerden doğrudan alıntılar yapılmış ve hangi kazanımların öğretiminde kullanılabileceği ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Sosyal bilgiler ders kitaplarında seyahatnamelere 5 ve 6. Sınıf ders kitaplarında yer verilmediği, bundan dolayı bu kitaplarda da seyahatnamelere yer verilmesi gerektiği söylenebilir. Programda ve ders kitaplarında seyahatnamelere daha fazla yer verilmesi, beceri ve değer öğretiminde yararlanılması, bu konuda öğretmen, akademisyen ve yazarlara eğitim verilmesi gibi önerilerde bulunulmuştur.

The aim of this study is to examine travel books in the context of social studies and to reveal how these travel books will be used. Qualitative research method was used in the research. The scanning model of this method was preferred. Travel books, memoirs, letters and diaries written by foreign travelers in the Ottoman Empire were used in the research. The name of each of these works, the author, the author's nationality, the year(s) of the trip and the sultans of the period are included. Data were collected through document analysis from 40 travel books. In the Social Studies Curriculum (2018), the concepts of traveler and travel book are mentioned only once. In the Social Studies 7th Grade Textbook, it is seen that the concept of "traveller" is used 29 times and the concept of "travel book" is used 18 times. It is understood that these concepts are not included in other classes. In the research, information about 40 travelogues, memoirs, letters and diaries, their name, author, nationality of the author, the years of the trip and the names of the sultans at the time of the trip were included. In addition, direct quotations were made from travelogues, memoirs, letters, and diaries, and it was tried to reveal which learning outcomes could be used in teaching. It can be said that the travel books are not included in the 5th and 6th grade textbooks in the social studies textbooks. Suggestions were made such as giving more space to travel books in the program and textbooks, using them in teaching skills and values, and training teachers, academicians, and writers on this subject.