Mizahî Ögelerin Çevirisi Üzerine Bir İnceleme: Bir Noel Gecesi Örneği
A Study on Translation of Humorous Elements: An Example of A Christmas Night
Yazar: Ünsal, Gülhanım
Dergi: Litera: Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi, Vol. 30 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Creative Arts and Writing ; Sanat ve Edebiyat ; Humorous elements,types of humor,dynamic equivalence,translation strategies ; Mizahi ögeler,mizah türleri,devingen eşdeğerlik,çeviri stratejileri,çevirmen

Çeviri, en eski zamanlardan beri, kültürlerarası temel iletişim araçlarından ve kültür çakışmasının önemli biçimlerinden biri olmuştur. Çeviri diller ve kültürlerarası arabulucu niteliğiyle “öteki”nin kültürünü aktarır. Yazın çevirisinde, erek dilde yeniden yaratma sürecinde kültürel ögelerin çevirisi en önemli sorunlardan birini oluşturur. Bu sorun mizah çevirisinde daha da karmaşık bir hal alır. Çünkü her toplum farklı bir mizah anlayışına sahiptir. Bu bakımdan, mizah birçok çeşidiyle yazında çok hassas bir yer tutar. Mizah yazımı ve anlaşılırlığını etkileyen ögelerin aynısı çevirisinde de görünür. Bunun için, mizah metinleri ya çevrilemez ya da çevirisi çok zor olarak kabul edilir. Bu nedenle genelde mizah çevirisi kayıp sayılır. Çeviride mizahi kayıpları önleyebilmek çevirmenin hayal gücü, yaratıcılık ve yeniden yazma yeteneğine bağlı kalacaktır. Bu noktadan hareketle, bu çalışmada Guy de Maupassant’ın Nuit de Noël (Bir Noel Gecesi)adlı  öyküsü,  çevirmen  kararları  doğrultusunda,  devingen  eşdeğerlik  yaklaşımı  bağlamında mizahi ögelerin çevirisi açısından incelenmiş ve çevirisinde uygulanan yöntem ve stratejiler belirlenmiştir. Buna göre, kaynak metinle aynı etkiyi sağlamak amacıyla erek metinde uyarlama yöntemine başvurulduğu; silme, ekleme, değiştirme, sözcüğü sözcüğüne çevirme, ödünçleme, vb. stratejilerin kullanıldığı gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, devingen eşdeğerliğin sağlandığı, erek metnin kaynak metinle hemen hemen aynı mizahi etkiyi yarattığı, çevirmenin mizah kaybını en aza indirgediği gözlemlenmiştir.

Translation has been one of the main methods of intercultural communication and an important form of cultural encounters since the earliest times. It transfers the culture of the “other” between languages and cultures as the mediator. In literary translation, the translation of cultural elements is one of the most important problems encountered in the process of rewriting in the target language. This problem becomes even more complicated in the translation of humor as every society has a different sense of humor. In this regard, humor holds a very sensitive place in literature with its many varieties. The same elements that affect writing and intelligibility of humor appear in translation. For this reason, humorous texts are considered as either untranslatable or very difficult to translate. Thus, humor translation is generally considered as lost. Being able to prevent losses in humor translation will depend on the imagination, creativity and rewriting ability of the translator. Based on this point, in this study, the humorous story by Guy de Maupassant named Nuit de Noël (A Christmas Night) was selected, and the methods and strategies were applied in the translation were analyzed in the context of functional dynamic equivalence approach in line with the decisions of translator. Accordingly, it is observed that the adaptation method was used in order to provide the same effect as the source text, and some strategies such as addition, omission, substitution, word for word translation and borrowing were used in the target text. As a result, it was observed that dynamic equivalence was achieved, the target text had almost the same humorous effect as the source text and the translator minimized the loss of humor.