İşletmelerin sürdürülebilirlik ilkeleri uyum puanını etkileyen faktörler: BİST imalat sektöründe bir uygulama
Factors affecting companies’ sustainability principles compliance score: An application in the BIST manufacturing sector
Yazar: Korga, Selda; Yay Özer, Ebru
Dergi: Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi No. 73, 2025
Anahtar kelimeler: Sustainability Accounting and Reporting ; Sürdürülebilirlik Muhasebesi ve Raporlama ; imalat sektörü,sürdürülebilirlik raporlaması,sürdürülebilirlik uyum ilkeleri ; manufacturing sector,sustainability compliance principles,sustainability reporting

Bu çalışmanın amacı sürdürülebilirlik ilkeleri uyum çerçevesi kapsamında işletmelerin sürdürülebilirlik uyum puanlarını etkileyen faktörleri belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda işletmelerin faaliyetlerinin çevresel, ekonomik ve sosyal sürdürülebilirliğe etkisinin sektörel açıdan farklılık göstermesi nedeniyle sektör bazlı bir çalışma yürütülmüştür. Bu bağlamda Borsa İstanbul’a kayıtlı imalat sektöründe yer alan 198 işletme ele alınmıştır. Bu işletmelerin 2023 yılına ait sürdürülebilirlik uyum raporları incelenmiştir. Ardından bu raporlardan içerik analizi yöntemiyle elde edilen veriler puanlanarak sürdürülebilirlik ilkeleri uyum puanı hesaplanmıştır. Elde edilen puanlar, sürdürülebilirlik ilkeleri uyum puanını temsilen bağımlı değişken olarak araştırma modeline dahil edilmiştir. Bağımsız değişken olarak ise aktif kârlılık oranı, kaldıraç oranı, işletme büyüklüğü, sürdürülebilirlik raporlaması ve sürdürülebilirlik endeksi kullanılarak çoklu regresyon analizi yöntemi uygulanmıştır. Analiz sonucunda işletmelerin sürdürülebilirlik uyum puanı ile aktif karlılığı arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Öte yandan sürdürülebilirlik uyum puanı ile kaldıraç oranı, işletme büyüklüğü, sürdürülebilirlik endeksinde yer alma ve sürdürülebilirlik raporlaması arasında anlamlı ve pozitif ilişki saptanmıştır. Bu sonuçlara göre sürdürülebilirlik endeksinde yer alan, sürdürülebilirlik veya entegre rapor yayınlayan imalat işletmelerinin sürdürülebilirlik uyum puanın yüksek olduğu görülmektedir. Ayrıca, büyük ve kaldıraç oranı yüksek olan imalat işletmelerin de sürdürülebilirlik uyum puanlarının yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Bu çalışma, sürdürülebilirlik uyum raporları kapsamında sürdürülebilirlik etki düzeyi yüksek olan imalat sektöründeki işletmelerin sürdürülebilirlik uyum düzeyini etkileyen faktörleri analiz ederek literatüre katkı sunmaktadır.

The aim of this study is to identify the factors that influence companies’ sustainability compliance scores. Given that the environmental, economic, and social impacts of business activities differ across sectors, the research adopted a sector-based approach. In this context, the analysis focuses on 198 companies operating in the Borsa Istanbul manufacturing sector. Data from the companies’ 2023 sustainability compliance reports were analyzed using content analysis to calculate their sustainability principles compliance scores. Multiple regression analysis was conducted to examine the factors affecting these scores, with the sustainability principles compliance score as the dependent variable and return on assets, leverage ratio, company size, sustainability reporting, and sustainability index inclusion as independent variables. The results indicate no significant relationship between return on assets and sustainability compliance scores. However, company size, leverage ratio, sustainability reporting, and inclusion in the sustainability index had significant positive effects on sustainability compliance scores. According to the findings, manufacturing companies included in the sustainability index that publish sustainability or integrated reports exhibit higher sustainability compliance scores. Furthermore, the results indicate that large manufacturing companies with high leverage ratios also tend to have higher sustainability compliance scores. This study contributes to the literature by examining the factors influencing the sustainability compliance levels of manufacturing companies with high sustainability impacts within the framework of sustainability compliance reports.