BURSALI RAHMÎ DİVANI’NDA POETİK UNSURLARLA İLGİLİ BENZETMELER
SIMILES RELATED TO POETICAL ELEMENTS IN BURSALI RAHMİ DIVAN
Yazar: Topak, Zafer
Dergi: Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi No. 47, 2024
Anahtar kelimeler: Classical Turkish Literature ; Klasik Türk Edebiyatı ; Bursalı Rahmi,Poetics,Classical Turkish Poetry,Classical Turkish Poetry Poetics,Poetic Similes ; Bursalı Rahmi,Poetika,Klasik Türk Şiiri,Klasik Türk Şiiri Poetikası,Poetik Benzetmeler

Bu çalışmada, Bursalı Rahmî Divanı’nda yer alan şiir, şair, belâgat, anlam, fikir gibi poetik unsurlarla ilgili benzetmeler tespit edilmiş ve bu benzetmelerin şairin poetikasına katkıları gösterilmeye çalışılmıştır. Bursalı Rahmî Divanı örneği üzerinden yapılan bu çalışmayla da divanlardaki poetik benzetmelerin şair poetikaları açısından taşıdığı öneme dikkat çekmek amaçlanmıştır. Yapılan Divan incelemesi sonucunda, Rahmî’nin poetik benzetmelerinin daha çok kasidelerin fahriye bölümünde ve gazellerin mahlas beyitlerinde yer aldığı görülmüştür. Onun poetik benzetmeleri çoğunlukla şiir ve şairliğinin özelliklerine dair olmakla birlikte anlam, belâgat, fikir gibi poetik unsurlarla ilgili de benzetmeler vardır. Rahmî’nin, şiirleriyle ilgili benzetmeleri arasında “akarsu, deniz, bahçe, gül, inci, mücevher, ses, şeker, ülke” gibi unsurları görürken şairliğiyle ilgili olarak “bahçıvan, dalgıç, yüzücü, sihirbaz, bülbül, doğan, papağan, padişah” gibi unsurları görmek mümkündür. O, ayrıca şiirlerinin anlam özellikleriyle ilgili olarak “ülke, deniz, gül, kadeh, kuş” benzetmesine yer verirken belâgatla ilgili olarak “bahçe, gül” benzetmesine yer vermiştir. Rahmî, şiir ve şair anlayışına dair kimi zaman doğrudan tespit ve değerlendirmelerde bulunurken kimi zaman da bu poetik benzetmeler üzerinden görüş belirtmiştir. Bursalı Rahmî’nin, poetik unsurlar bağlamında yaptığı benzetmeler hem onun hem de klasik şiirin poetikasına yönelik çalışmalar için önemli veriler sunmaktadır.

In this study, similes related to poetic elements such as poetry, poet, rhetoric, meaning and idea in Bursalı Rahmî's Divan were identified and the contributions of these similes to the poet's poetics were tried to be shown. With this study, based on the example of Bursalı Rahmî Divan, it is aimed to draw attention to the importance of poetic similes in divans in terms of poet poetics. As a result of the Divan examination, it was seen that Rahmî's poetic similes were mostly included in the fahriye section of the odes and the pseudonym couplets of the ghazals. Although his poetic similes are mostly about poetry and the characteristics of poetry, there are also similes about poetic elements such as meaning, eloquence and idea. Among Rahmî's similes regarding his poems, he sees elements such as "stream, sea, garden, rose, pearl, jewel, sound, sugar, country", while regarding his poetry, "gardener, diver, swimmer, magician, nightingale, falcon, parrot, sultan" it is possible to see elements such as. He also included the similes of "country, sea, rose, glass, bird" regarding the meaning features of his poems, while he included the similes of "garden, rose" regarding rhetoric. While Rahmî sometimes made direct determinations and evaluations about the understanding of poetry and poets, he sometimes expressed his opinions through these poetic similes. The similes made by Bursalı Rahmî in the context of poetic elements provide important data for studies on his poetics and the poetics of classical poetry.