SIHHÎ-İ İCTİMÂÎ COĞRAFYA KİTAPLARINA GÖRE  İÇ ANADOLU'DA GÖRÜLEN SALGIN  HASTALIKLAR (1922-1926)
SIHHÎ-İ İCTİMÂÎ COĞRAFYA KİTAPLARINA GÖRE  İÇ ANADOLU'DA GÖRÜLEN SALGIN  HASTALIKLAR (1922-1926)
Yazar: Esen, Atakan
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 15 No. 60, 2019
Anahtar kelimeler: Sıhhî-i İctimâî Coğrafya,Salgın Hastalıklar,Frengi,Sıtma,Malarya,, Verem

Yeryüzündeki birçok medeniyet tarafından asırlarca varoluşsal bir tehdit olarak görülmüşolan salgın hastalıklar, Anadolu’da da yıllar boyu siyasal ve sosyoekonomik yaşamıderinden etkilemiştir. Özellikle Balkan Savaşlarıve onu takip eden I. Dünya Savaşıyıllarındaki bakımsızlık, tedbirsizlik ve yokluk nedeniyle hastalığa yakalanan yerli halka pek çoğu hasta binlerce muhacirin de eklenmesiyle imparatorluğun son döneminde önü alınamayan salgınlar ortaya çıkmıştır. Toplum sağlığına ilişkin endişe verici durumun en başından beri farkında olan T.B.M.M Hükümeti, 2 Mayıs 1920’de kabul edilen 3 numaralıyasayla Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı’nın kurulmasınısağlamıştır. Yeni kurulan bakanlığın kısa sürede yürürlüğe koyduğu projelerin en önemlilerinden bir tanesi ise il sağlık teşkilatlarının göndermişolduklarıraporların kitap haline getirilerek bir dizi halinde yayınlanmasıdır. “Türkiye’nin Sıhhî-i İctimâî Coğrafyası” adıyla ilki 1922 yılında yayınlanan bu kitaplar, ele alınan yörenin fiziki ve sosyo-ekonomik özelliklerinin yanısıra salgın hastalıkların dönemsel durumu ile ilgili kıymetli bilgiler içerir. Çalışma kapsamında bugün İç Anadolu Bölgesi sınırlarıiçerisinde yer alan altıvilayet/sancağa (Niğde, Kayseri, Konya, Ankara, Kırşehir, Çankırı) ait Sıhhî-i İçtimâî Coğrafya kitaplarıtaranmışve en sık görülen dört temel hastalığa (frengi, sıtma, verem, çiçek) ilişkin veriler derlenerek bölgenin o dönemki genel sağlık durumu resmedilmeye çalışılmıştır. Yapılan çalışmanın salgın hastalıklar veya şehir tarihi üzerine çalışma yapacaklara fikirsel anlamda katkısağlayacağıdeğerlendirilmektedir.

Yeryüzündeki birçok medeniyet tarafından asırlarca varoluşsal bir tehdit olarak görülmüşolan salgın hastalıklar, Anadolu’da da yıllar boyu siyasal ve sosyoekonomik yaşamıderinden etkilemiştir. Özellikle Balkan Savaşlarıve onu takip eden I. Dünya Savaşıyıllarındaki bakımsızlık, tedbirsizlik ve yokluk nedeniyle hastalığa yakalanan yerli halka pek çoğu hasta binlerce muhacirin de eklenmesiyle imparatorluğun son döneminde önü alınamayan salgınlar ortaya çıkmıştır. Toplum sağlığına ilişkin endişe verici durumun en başından beri farkında olan T.B.M.M Hükümeti, 2 Mayıs 1920’de kabul edilen 3 numaralıyasayla Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı’nın kurulmasınısağlamıştır. Yeni kurulan bakanlığın kısa sürede yürürlüğe koyduğu projelerin en önemlilerinden bir tanesi ise il sağlık teşkilatlarının göndermişolduklarıraporların kitap haline getirilerek bir dizi halinde yayınlanmasıdır. “Türkiye’nin Sıhhî-i İctimâî Coğrafyası” adıyla ilki 1922 yılında yayınlanan bu kitaplar, ele alınan yörenin fiziki ve sosyo-ekonomik özelliklerinin yanısıra salgın hastalıkların dönemsel durumu ile ilgili kıymetli bilgiler içerir. Çalışma kapsamında bugün İç Anadolu Bölgesi sınırlarıiçerisinde yer alan altıvilayet/sancağa (Niğde, Kayseri, Konya, Ankara, Kırşehir, Çankırı) ait Sıhhî-i İçtimâî Coğrafya kitaplarıtaranmışve en sık görülen dört temel hastalığa (frengi, sıtma, verem, çiçek) ilişkin veriler derlenerek bölgenin o dönemki genel sağlık durumu resmedilmeye çalışılmıştır. Yapılan çalışmanın salgın hastalıklar veya şehir tarihi üzerine çalışma yapacaklara fikirsel anlamda katkısağlayacağıdeğerlendirilmektedir.