hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Mecmua-i Fünûn-i Baytariye: İnceleme ve Özetli Bibliyografya
A Study on the Mecmua-i Fünûn-i Baytariye - with annotated bibliography
Yazar: Melikoğlu Gölcü, Berfin; Osmanağaoğlu Sanal, Şule
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 14 No. 1, 2013
Anahtar kelimeler: Animal husbandry,periodicals,societies,Turkey,veterinary medicine ; Dernekler, hayvancılık, süreli yayın, Türkiye, veteriner hekimliği

Türkiye’de veteriner hekimliği mesleğinin ilk derneği, Osmanlı Cemiyet-i İlmiye-i Baytariyesi 26 Ağustos 1908 tarihinde İstanbul’da kurulmuştur. Derneğin yayın organı olarak yayımlanan Mecmua-i Fünûn-i Baytariye, tümüyle veteriner hekimliği ve hayvancılık konularını içeren bilimsel nitelikli ilk meslek dergisidir. Eylül 1908 - Nisan 1910 tarihleri arasında toplam 24 sayısı yayımlanmıştır. Derginin yayımlanmasında, hayvan hastalıklarının önlenmesi, veteriner hekimliğin ve hayvancılığın geliştirilmesi amaçlanmıştır. Dergide veteriner hekimliği ile ilgili alanlarda gerçekleştirilen araştırma makalelerinin yanı sıra dönemin bilimsel gelişmelerine de yer verilmiştir. Bu özelliği ile dergi, veteriner hekimliğe ilişkin ulusal ve uluslararası düzeydeki gelişmelere, bilimsel araştırmalara, hayvancılık ve halk sağlığı konularına, veteriner hekimliği eğitim-öğretim hizmetleri ile örgütlenmesine ışık tutmaktadır. Bu çalışmada Osmanlı Cemiyet-i İlmiye-i Baytariyesi ve yayın organı Mecmua-i Fünûn-i Baytariye ele alınacak ve derginin içeriğindeki makaleler hakkında bilgi verilecektir.

The first Turkish association of the veterinary profession, namely, the“Osmanlı Cemiyet-i İlmiye-i Baytariyesi” (Ottoman Scientific Society forVeterinary Medicine), was founded on 26th August 1908, in Istanbul. Theperiodical issued by this Society, the Mecmua-i Fünûn-i Baytariye (Journal ofVeterinary Sciences), is the first scientific veterinary journal devoted to issuesrelated to the veterinary profession and the livestock sector. Twenty four issueswere published from September 1908 to April 1910. The publishing of the journalwas aimed at contributing to the prevention of animal diseases, the improvement ofthe veterinary profession, and animal husbandry activities. The journal includes notonly scientific articles published in the veterinary field, but also information on thescientific progress of the period. In this context, the journal sheds light on nationaland international developments that occurred in the veterinary medicine at that time,as well as on scientific research. Multiple issues relates to the livestock sector andpublic health, veterinary education and training services and the organisation of theveterinary profession. This study will discuss the Ottoman Scientific Society forVeterinary Medicine and its periodical the “Journal of Veterinary Sciences”, andwill provide information on the articles published in the mentioned Journal.
Dr. Zigardelakizade Salih Nabi: Psikiyatri ve Müzik
Dr. Zigardelakizade Salih Nabi: Psikiyatri ve Müzik
Yazar: Etker, Şeref
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 14 No. 1, 2009

Çevirinin başında yer alan kısa biyografilerden, çeviri tarihinde  N.Berkes’in Ankara Üniversitesi’nde Sosyoloji doçenti olduğu ve İngilizce  çevirinin dergide yayımlandığı 1953 yılında McGill Üniversitesi (Montreal)  İslam Araştırmaları Enstitüsü’nde misafir profesör olarak bulunduğu  belirtilmektedir. H. A. Reed ise, 1953’te aynı enstitüde profesörve Enstitü’nün  Müdür Yardımcısı’dır. Diğer taraftan, The Muslim World dergisinin ilgili  sayısının içinde bir ERRATA sayfası (daktilo edilmiş) bulunmaktadır. Bu  sayfada İngilizce çevirinin tashih yapılmadan yayımlandığı için sonradan  yapılan düzeltme ve değişiklikleri ayrıca duyurma gereğinin doğduğu  belirtilmiştir. Dergiyi bana ulaştırarak bu ilave bilgileri burada duyurmama  imkân veren Dr. Ş. Etker’e teşekkür ederim

Çevirinin başında yer alan kısa biyografilerden, çeviri tarihinde  N.Berkes’in Ankara Üniversitesi’nde Sosyoloji doçenti olduğu ve İngilizce  çevirinin dergide yayımlandığı 1953 yılında McGill Üniversitesi (Montreal)  İslam Araştırmaları Enstitüsü’nde misafir profesör olarak bulunduğu  belirtilmektedir. H. A. Reed ise, 1953’te aynı enstitüde profesörve Enstitü’nün  Müdür Yardımcısı’dır. Diğer taraftan, The Muslim World dergisinin ilgili  sayısının içinde bir ERRATA sayfası (daktilo edilmiş) bulunmaktadır. Bu  sayfada İngilizce çevirinin tashih yapılmadan yayımlandığı için sonradan  yapılan düzeltme ve değişiklikleri ayrıca duyurma gereğinin doğduğu  belirtilmiştir. Dergiyi bana ulaştırarak bu ilave bilgileri burada duyurmama  imkân veren Dr. Ş. Etker’e teşekkür ederim
Bimarhaneler ve Mecanin Yönetimi: İki Taslak ve Süregelen Tartışma
The Management of Lunatic Asylums and the Insane: Unpublished Draft Regulations and the Ongoing Discussion in Turkey
Yazar: Artvinli, Fatih; Etker, Şeref
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 14 No. 2, 2014
Anahtar kelimeler: Lunatic asylums,the insane,mental health regulations,history of psychiatry,Turkey ; Bimarhane, mecnun, delilik, ruh sağlığı yasası, psikiyatri tarihi, Türkiye

Bu incelemede, bimarhaneler ve mecanin yönetimi hakkında farklı yıllarda kaleme alınmış iki taslak tartışılmaktadır. 1915 tarihli Bimarhane ve Mecanine Mahsus Talimat[name] ile 1917 tarihli Mecanin ve Mecanin Müessesatı Hakkında Kanun Layihası, nöropsikiyatri alanında kurumsal ve örgütsel düzeyde tartışmaların ve gelişmelerin yaşandığı bir dönemde kaleme alınmıştır. İlk defa yayımlanan bu metinlerde, bugünkü deyimle psikiyatrik ve nörolojik hastaların farklı birer hasta kategorisi olarak algılandığı ve farklı yönetim usulleri ve bürokrasisinin yerleştirilmeye çalışıldığı görülmektedir. Taslak halindeki bu metinler, ruh hastalarından ‘mecanin’ olarak söz edilen son resmi yazılar olması itibariyle de önem taşımaktadır. Talimatname ve Layiha metinleri, bu alanda daha önce yayımlanmış olan 1876 Bimarhaneler Nizamnamesi ile bazı noktalarda benzerlik içermekle birlikte, daha ayrıntılı ve yeni bir takım düzenlemelere yer vermiştir. Bunda Bimarhaneler Nizamnamesi’nin tam olarak uygulanamaması ya da görülen aksaklıklar ve yeni hukuki düzenlemelere duyulan gereksinim etkili olmuştur. Söz konusu metinleri içeriğiyle birlikte irdeleyen bu araştırma, Türkiye’de yaklaşık yüz yıldır süregelen ruh hastalıklarının yönetimi ve ruh sağlığı yasası tartışmalarına da bir katkı oluşturmaktadır.

The study of two draft regulations on the management of lunatic asylumsand the insane in Turkey, dated 1915 and 1917 respectively, reflect aspects ofthe discussions in neuropsychiatry in aftermath of the Young Turk revolution of1908. The unpublished texts are distinct in that psychiatric and neurologicalillnesses are recognized as different morbid entities, and new approaches totheir management through a reformed medico-legal bureaucracy is promulgated.These texts also epitomize a conceptual transition, possibly representing the lastreferences to the insane as the mecnun/majnun (the possessed). The study of two draft regulations on the management of lunatic asylumsand the insane in Turkey, dated 1915 and 1917 respectively, reflect aspects ofthe discussions in neuropsychiatry in aftermath of the Young Turk revolution of1908. The unpublished texts are distinct in that psychiatric and neurologicalillnesses are recognized as different morbid entities, and new approaches totheir management through a reformed medico-legal bureaucracy is promulgated.These texts also epitomize a conceptual transition, possibly representing the lastreferences to the insane as the mecnun/majnun (the possessed).
Darüşşafaka’da Fizik Eğitiminin Başlangıcı
Physics Education in the Darüşşafaka
Yazar: Kocaman, Meltem
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 14 No. 2, 2014
Anahtar kelimeler: Darüşşafaka, Prytanée National Militaire de la Flèche, fizik eğitimi, fizik tarihi, ondokuzuncu yüzyıl ; Darüşşafaka,Prytanée National Militaire de la Flèche,physics education,history of physics,nineteenth century

Darüşşafaka, 19. yüzyılın son çeyreğinde müslüman ve yoksul çocuklara, ilkokuldan başlayıp, idadi seviyesinin üstüne çıkacak şekilde nitelikli bir eğitim vermek amacıyla kurulmuş ve hâlâ eğitim vermeyi sürdüren bir okuldur. Sivil bir okul olarak kurulmasına rağmen, askeri bir okul olan Fransız Prytanée National Militaire de la Flèche’in müfredatı Darüşşafaka’ya uygulanmış, ders kitapları bu okulun kitaplarından tercüme edilmişti. Ayrıca, ilk dönem öğretmenlerinden hatırı sayılır bir kısmı, Mekteb-i Harbiye ve Mekteb-i Tıbbiye’den mezun subaylardı. Bu makalede, ders programları, ders kitapları, öğretmenleri ve laboratuvarı/bilimsel aletleri temel alınarak (1873/74) tarihinde kuruluşundan, idaresinin Maarif Nezareti’ne geçtiği (1903/4) yılına kadar Darüşşafaka’da fizik eğitiminin tarihi incelenmiştir.

Darüşşafaka is a school which was established in Istanbul in the lastquarter of the nineteenth century to provide quality education for poor muslimchildren from elementary to high school level. It still carries on providingeducation with success. Although the Darüşşafaka was a civilian school fromthe very beginning, its educational program was adopted from the PrytanéeNational Militaire de la Flèche; textbooks were translated into Turkish fromthose of the French school and a considerable number of Darüşşafaka teacherswere military officers graduated from the Mekteb-i Harbiye or the Mekteb-iTıbbiye. Taking into consideration its curricula, textbooks, teachers andscientific instruments, this article examines the history of physics education atthe Darüşşafaka from its foundation in 1873/74 up to 1903/04 when itadministratively became attached to the Ministry of Education.
Ahmet Atilla (1914-2008), Bitki Yetiştiricisi
Ahmet Atilla (1914-2008), Horticulturist
Yazar: Baytop, Asuman
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 14 No. 2, 2014
Anahtar kelimeler: Ahmet Atilla, Ahmet Attila, Türkiye florası, bahçecilik, botanik tarihi ; Ahmet Atilla,Ahmet Attila,Turkish flora,gardening,history of botany

Ahmet Atilla (1914-2008), İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Botanik Bahçesi’nde, 1944-1964 yılları arasında 20 yıl bahçe şefi olarak çalışmış bir ziraatçidir. Bağlı olduğu Enstitü’deki araştırmacıların, ünlü yabancı bitki toplayıcılarının Anadolu gezilerine katılmış, bitki örnekleri toplamış, bu arada Anadolu bitkilerinden üretici materyel, başlıca geofıtlerden soğan, rizom vs. toplayarak onları Botanik Bahçesi’nde yetiştirmiş ve üretmiştir. 1947’de, Ord.Prof.Dr. A. Heilbronn ile Kuzeydoğu Anadolu yöresinde gezmiş; 1949’da P.H. Davis’in üçüncü Anadolu gezisine katılmış; 1950’de A. Huber-Morath’nın beşinci Anadolu gezisinde onunla birlikte dolaşmıştır. 1971-1989 yılları arasında, Prof. Dr. T. Baytop’un sekiz Anadolu gezisine katılmıştır. Flora of Turkey’de, A. Atilla’nın 60 kadar örneği kayıtlıdır. A. Atilla, 1947-1961 arasında Anadolu’nun 20 ilinden örnek toplamıştır. Örnekleri, İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Herbaryumu’nda (ISTF) saklıdır. Ancak bu herbaryumda yapılacak bir araştırma, onun bitki koleksiyonunun hacmi hakkında bir fikiı verebilir. E, K ve Hb.Hub.-Mor.’da da örnekleri vardır. Flora of Turkey’de, onun P.H. Davis ve K. Bilger (sonradan K. Karamanoğlu) ile topladığı 4 tipörneği kayıtlıdır. İki tür adı ona ithaf edilmiştir: Alkanna attilae (Boraginaceae) ve Gladiolus attilae (Iridaceae). Botanik literatüründe adı Attila şeklinde yerleşmiştir.

Ahmet Atilla (1914-2008) was head gardener in the Botanical Garden ofİstanbul University for 20 years between 1944 and 1964. He was anagriculturist. He has been a plant collector. He accompanied the researchers ofthe Botanical Institute (Istanbul University, Faculty of Science) and reknownforeign collectors in their Anatolian travels, procured herbarium material forISTF and also fresh native material, mainly geophytes, in order to grow andpropagate them in the University’s botanical garden. He was with Ord.Prof.Dr.A.Heilbronn in 1947 in Northeast Anatolia. In 1949, he participated to the thirdAnatolian visit of P.H. Davis. In 1950, he assisted A.Huber-Morath in his fifthAnatolian travel. Between 1971 and 1984, he accompanied Prof.Dr. T.Baytop ineight of his Anatolian expeditions. Flora of Turkey cites ca. 60 of his specimenswhich are collected between 1947 and 1961 from 20 provinces. His specimensare kept in ISTF. A research in this herbarium may tell about the size of hiscollection. He has also specimens housed in E, K, and Hb.Hub.-Mor. Hecollected 4 types jointly with P.H. Davis and K.Bilger (later K. Karamanoğlu).Two species have been named after him: Alkanna attilae (Boraginaceae) andGladiolus attilae (Iridaceae). The botanical literature writes his name as Attila.
Reşit Süreyya Gürsey’e göre Marcelin Berthelot
Reşit Süreyya Gürsey, comments on Marcelin Berthelot in 1927
Yazar: Etker, Şeref
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 15 No. 1, 2014
Anahtar kelimeler: Reşit Gürsey, Marcelin Berthelot, Kimya tarihi, Isıl Kimya

Askeri bir hekim olan Dr. Reşit Gürsey (1889-1962), 1920li yıllarda aldığı radyoloji eğitimi sırasında, temel bilimlere duymuş, Paris’te M. Curie ve ve P. Langevin’in, Cambridge’de E. Rutherford ve J.J. Thomson’un derslerine girmiştir. Marcelin Berthelot’nun (1827-1907) doğumunun 100. Yıldönümü vesilesiyle, onun çalışması hakkındaki eleştrisini yazdığında, İstanbul’daki Kuleli Askeri Lisesi’nde fizik öğretmenidir. Akademik övgü çerçevesinde, Dr. Gürsey’in yazısı alışılmamış ve objektif bir deneme olarak karşımıza çıkmaktadır

Reşit Gürsey, M.D. (1889-1962) was a military physician who developedan interest in basic science during his radiology training in the 1920’s, andattended courses given by M. Curie ve P. Langevin in Paris, and later by E.Rutherford ve J. J. Thomson in Cambridge. He was the physics teacher of theKuleli Military Academy in Istanbul when he published a critique of MarcelinBerthelot’s (1827-1907) work on the occasion of his centenary in 1927. In an academic climate of eulogy, Dr. Gürsey’s article stands out as a singular andobjective essay.
Semerkand Astronomi ve Matematik Ekolünün Osmanlı’ya Etkisi: Uluğ Bey’in Sinüs 1°yi Yaklaşık Belirleme Yöntemi
The influence of the Samarkand school of astronomy and mathematics on the Ottomans: Ulugh Beg’s approximate method of calculating sinus 1°
Yazar: Bir, Atilla; Kaçar, Mustafa
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 15 No. 1, 2014
Anahtar kelimeler: Ulugh Beg,zij,sinus 1°,astronomical tables,geometrical method,angle trisection ; Uluğ Bey,zic,sinüs 1°,geometrik yöntem,bir açının üçe bölünmesi

Uluğ Bey (1393-1449), Zic’inde, sinüs ve gölge (tanjant) cetvellerinin bulunuşunu sinüs 1qnin bulunuşuna dayandırır ve kendi dönemine kadar kimsenin sin 1qnin tam değerini vermeyi başaramadığını ifade eder. Ayrıca çok önemli bulduğu sinüs değerini çok hassas bir şekilde nasıl belirlediğini ve söz konusu çizelgeyi nasıl oluşturduğunu başka bir eserinde anlattığını söyler. Bu eser kütüphanelerimizde yazmaları mevcut olan Uluğ Bey’in 1qnin sinüsünü elKâşî’nin yöntemiyle belirleme risalesi’dir. Bu çalışmamızda, Uluğ Bey’in sin 1qyi nasıl elde ettiği konusu araştırılmış ve verdiği değer, daha önce Ptolemeus’un (Batlamyus) verdiği değerle karşılaştırılmıştır. Uluğ Bey sin 1q’yi, bilinen yaylardan geometrik yöntemlerle elde ettiği (1  1/16)q, (1 + 2/16)q ve (1  4/16)q = 45′ açılarına ilişkin yaylardan yaklaşık türetir. Altmış tabanlı sayı sisteminde sin 1q # 1P 2′ 49″ 43(3) 13(4) 5(5) 30(6) # 0,0174524 } yaklaşık değerini bulur. Bu değer Batlamyus’un 3q’nin sinüsünü bulduktan sonra yarı formüllerden yararlanarak elde ettiği sin (3/2)q = 0,01745130 ve sin (3/4)q = 0,01745279 değerlerinin ortalamasından çok daha doğrudur. Buna karşın aynı dönemde geliştirilen Kadızade’nin özyinelemeli yöntemi, birkaç adımda sin 1q için, öngörülen doğruluğa ulaştığı için çağının ötesinde modern bir yaklaşım sergiler.

In his Zij, Ulugh Beg (1393-1449) pointed to the importance ofcalculating the exact value of sin 1q which is needed for the calculation of thesine and tangent tables. He says that nobody before him has given its exactvalue and that he has written a treatise accounting for his calculation of sinus 1qand the above mentioned tables. The work Ulugh Beg referred is the Treatisefor determining the sine of 1q by Ghiyāth al-Dīn al-Kāshī’s method.In the present article, we investigate how Ulugh Beg derived sin 1q andcompared his result with the one given by Ptolemeus. Ulugh Beg derived sin 1qvalue from the geometrically known cords of the (1  1/16)q, (1 + 2/16)q and (1 4/16)q = 45′ angles. The approximate value he calculated is sin 1q # 1P 2′ 49″43(3) 13(4) 5(5) 30(6) # 0,0174524 } expressed in sexagesimal system. This valueis much better than the Ptolemeus’ value, who used two times the half formulasfor sin 3q and then took the average value of sin (3/2)q = 0,01745130 and sin(3/4)q = 0,01745279. Far in advance of his time, the recursive method used byKadızade gave in few steps the exact value for sin 1q, a method which can beevaluated as a very modern approach.
İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi’nde Parçacık Hızlandırıcıları
Particle Accelerators in Istanbul University Faculty of Science
Yazar: Ata, Kaan
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 15 No. 1, 2014
Anahtar kelimeler: Accelerator,Cockcroft-Walton accelerator,neutron generator,cyclotron,Istanbul University Faculty of Science,history of physics,particle physics,Fahir Yeniçay,Atomic Energy Commission,nuclear physics ; Hızlandırıcı, Cockcroft-Walton hızlandırıcısı, nötron jeneratörü, siklotron, İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi, fizik tarihi, parçacık fiziği, Fahir Yeniçay, Atom Enerjisi Komisyonu, nükleer fizik

Atomaltı parçacıkların keşfiyle birlikte parçacık fiziği ve nükleer fizik dalları doğmuş, hızlandırıcılar devri başlamıştır. Türkiye’de parçacık hızlandırıcısı kurma yolundaki ilk teşebbüsler İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi’nde 1940’lı yılların sonunda görülmüştür. Nükleer araştırma yapma amacıyla 800 keV enerjili Philips marka Cockcroft-Walton Jeneratörü (katlı hızlandırıcı) satın alınarak 1950 yılında fakülte içinde kurulmuştur. 1954 yılında daha gelişmiş bir hızlandırıcının (Siklotron) alınması ve kurulması gündeme gelmiştir. Bu hızlandırıcının amacı, tıp ve tarım sahalarında ihtiyaç duyulan radyoizotopları üretmektir. Fen Fakültesi’ne getirilmesi planlanan Siklotron kurma projesi gerçekleşememiştir. Bunun sebebi, Türkiye’nin 1955 yılında Barış İçin Atom projesine katılması olabilir. Bu proje kapsamında, nükleer enerji alanında Türkiye’deki tüm faaliyetlerin idaresi “Atom Enerjisi Komisyonu”nun kontrolüne geçmiştir. Nükleer araştırmaları da bu komisyona bağlı kurumlar yürütmüştür. Dolayısıyla üniversite bünyesinde bağımsız araştırmalarda kullanılacak bir hızlandırıcının satın alınmasından vazgeçilmiş olmalıdır.

The discovery of subatomic particles led to the rising of new disciplines such asparticle physics and nuclear physics, and accelerators began to be built from1932 on. In Turkey, a first attempt to install a particle accelerator dates back tolate 1940s. A Philips 800 keV Cockcroft-Walton Generator (cascadeaccelerator) was installed in the Physics Department of Istanbul University’sFaculty of Science in 1949.The purchase and the installation of a cyclotron, came to fore in 1954. Aimed toproduce radioisotopes needed in medical and agricultural fields, this cyclotronwould be installed in the Faculty of Science. Although the project wasbudgeted, it could not be realized: Following Turkey’s participation to theAtoms for Peace program, all nuclear activities were gathered under theumbrella of the “Atomic Energy Commission” established in 1955. Nuclearresearch was thus undertaken by institutions affiliated to the commission.Therefore, the purchase of an accelerator for a university was probably regardedas unnecessary.
İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi’nde ‘Atom Alimleri’nin Konferansları (1950-1955): W. Heisenberg, T. Allibone, O. Hahn
Conferences of ‘Atom Scientists’ in Istanbul University Faculty of Science (1950-1955): W. Heisenberg, T. Allibone, O. Hahn
Yazar: Ata, Kaan
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 15 No. 1, 2014
Anahtar kelimeler: Thomas Allibone,Otto Hahn,Werner Heisenberg,Istanbul University Faculty of Science,Ankara University Faculty of Science,History of physics,Nuclear physics ; Thomas Allibone, Otto Hahn, Werner Heisenberg, İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi, Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi, Fizik tarihi, Nükleer fizik

İkinci Dünya Savaşı sırasında nükleer enerji üzerine yapılan çalışmalar, 1940’ların sonunda, Türkiye’de nükleer fizik araştırmalarına ilginin oluşmasına yol açmıştır. 1950’lerde İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi’nde çekirdek fiziği konusunda dersler verilmeye başlanmış, ders kitapları yazılmış ve araştırma makaleleri yayımlanmıştır. 1955 yılında İstanbul Üniversitesi ve Ankara Üniversitesi’nin Fen Fakültelerinde Çekirdek Fiziği Enstitüleri kurulmuştur. 1950-55 yılları arasında Werner Heisenberg, Otto Hahn, Thomas Allibone gibi tanınmış nükleer fizikçiler İstanbul Üniversitesi’nde ve Ankara Üniversitesi’nde konferanslar vermişlerdir. Türkiye üniversitelerinde çekirdek fiziği enstitülerinin kurulması faaliyetlerine paralel olarak, tanınmış bilim insanlarının verdiği açık konferanslar katılımcılara nükleer fiziğin teorisi ve uygulaması ile ilgili yeni bilgiler sağlamış, gazetelerdeki haberler toplumun dikkatini nükleer enerjiye çekmiştir. Otto Hahn ve Thomas Allbone’un konferansları İ.Ü. Fen Fakültesi tarafından basılmıştır

At the end of 1940’s, nuclear physics started to draw the attention ofTurkish academics and readership. In 1950s, courses on nuclear physics werelaunched, textbooks were written and research articles saw the printing press. In1955, Departments of Atomic Physics were established both in the Istanbul andAnkara University. Well known nuclear physicists like Werner Heisenberg,Otto Hahn and Thomas Allibone gave public conferences in Istanbul Universityand Ankara University between the years 1950-1955. Parallel to the establishment of atomic physics departments in Turkey’suniversities; the public conferences given by these well-known scientistsprovided the audience with information on the theory and applications of atomicphysics. By publishing interviews and announcements, the newspapers helpedin drawing public attention to this topic. The conferences given by O. Hahn andT. Allibone were published by the Faculty of Science of Istanbul University.
Vidinli Tevfik Paşa Tarafından Mebâhis-i İlmiye’de Yayımlanan Logx ve Arctanx Fonksiyonlarının Türevlerine ve Seriye Açılımlarına Dair Makale ve Değerlendirilmesi
The article published by Vidinli Tevfik Pasha in the journal Mebâhis-i İlmiye on the derivatives and series expansions of Logx and Arctanx functions, and its evaluation
Yazar: Kökcü, Ayşe
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 15 No. 1, 2014
Anahtar kelimeler: Vidinli Hüseyin Tevfik Paşa, Mebâhis-i İlmiye, Osmanlı dönemi matematiği, logx, arctanx ; Vidinli Hüseyin Tevfik Paşa,Mebâhis-i İlmiye,the mathematics of Ottoman period,logx,arctanx

Vidinli Hüseyin Tevfik Paşa 1868 yılında Mebâhis-i İlmiye’de “Logx ve kavs-i mümâs x’in müştaklarına ve bunların silsileye tevsi‘lerine dair ruhban sınıfından Mösyö Sofle’in hâşiyesi” adlı bir makale yayımlamıştır. Bu makale, Abbé Soufflet’in Nouvelles Annales de Mathématique isimli Fransız dergisinin 12. sayısında 1853 yılında yayımladığı makalenin çevirisidir. Makalede logx’in ve arctanx’in türevleri ve seriye açılımları verilmiştir. Burada logx ve arctanx’in türevleri ve seriye açılımlarının Osmanlı dönemi matematiğine nasıl girdiği hakkında bir değerlendirme yapılmaya çalışılmıştır. Böylece Vidinli’nin yayımlamış olduğu bu makalenin Osmanlı dönemi matematiği açısından değerinin ortaya konulmasına gayret edilmiştir.

In 1868, Vidinli Hüseyin Tevfik Pasha published an article in the journalof Mebâhis-i İlmiye, titled “Postscript of Monsieur Sofle which was aboutderivatives and series expansions of logx and arctanx”. This article is thetranslation of the article which Abbé Soufflet published in the journal ofNouvelles Annales de Mathématiques, 12 volume in 1853. In this paper, I could do an assessment about how derivatives and seriesexpansions of logx and arctanx were introduced into the mathematics ofOttoman period. And thus, I tried to indicate why Vidinli’s article is significantfor the mathematics of Ottoman period.