Ütopya Kavramın Kökenleri ve Erken Dönem Modern Mimari Üzerindeki Etkisi
Ütopya Kavramın Kökenleri ve Erken Dönem Modern Mimari Üzerindeki Etkisi
Yazar: Mikaeili, Mahshid
Dergi: İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, Vol. 10 No. 21, 2019
Anahtar kelimeler: Ütopya,Kent,Kent İmgesi

Ütopya kavrami zengin bir içeriğe sahip olarak, felsefe, siyaset, sanat,mimari, kent ve mekân gibi farklı bilim dallarının çalışma alanı olmuştur. Bukavram, tarihin farklı dönemlerinde, doğu ve batılı düşünürler tarafından,ortaya konulan bir başlık olarak tanımlanır.Antik çağlardan beri, kentler toplumsal ve siyasal yaşamın ortak alanınıtemsil ederek, ütopya kavramının vazgeçilmez mekânı olarak tanımlanmıştır. Kentütopyalarının oluşumu, insanların kentlere dair düşleri, umutları, beklentileriolarak, oluşan ilk yerleşimler kadar eskiye dayanmaktadır. Kentler ütopya kavramında,ideal yaşam, ideal toplum ve ideal yönetimin gerçekleştiği mekânlar olaraktanımlanırlar. Kentler, sanayi dönemine kadar, mekânsal örgütlenme ve toplumarasında, uyum ve dengeni sağlayan ve iyi yer kavramını sürdüren alanlar olaraktanımlanmaktadır. Kent ütopyaları, kentsel sorunları özgün bir biçimde ifadeederek, farklı çözüm yolları da göstermişler bir bakımda, yaşadıkları dönemindevrimci manifestolarını sunmuşlardır. Sanayı devrimindengünümüze kadar, bir yandan yaşanan teknik ve bilimsel gelişmeler ile sosyalhareketler sayesinde kent formları değişmiştir, öte yandan insanların yaşamkoşullarının değişmesinden dolayı oluşan kent ütopyalarında da değişimlerortaya çıkmaktadır. Bu dönemin ütopyalarında mimarlık ve kentsel planlama,ideal-kent kavramının gerçek temsilcileri olarak görülmektedir. Dolayısıyla,mimarlar ve kent tasarımcıları, iyi ve ideal yaşam biçimine erişmek için, iyibinalar ile meydan ve sokakların tasarım ve üretilmesine çalıştılar.ABSTRACTBased on the rich content of utopia concept, utopia has become thestudy’s field of the different disciplines such as philosophy, politics, art,architecture, urban and spatial designing. The date of the first urban utopia come back to the first humansettlement, and these utopias were shaped based on the human dreams, hopes, andexpectations. In the conceptual framework of utopia, cities are defined as aplace for an ideal life, ideal society, and ideal management. Until theindustrial revolution cities are defined as areas that provide harmony andcreated balance between spatial organization, society and maintain the “GoodPlace” concept.  Urban utopias haveexpressed different ways of explaining the urban problem and use specific waysfor solving these problems. More precisely, the utopias have presented therevolutionary manifestos in their times.From industrial revolution up to the present, from one hand the cityforms have been changed based on the technical and scientific developments andsocial movements, on the other hand the changes have been occurs in the urbanutopias concept. So in this period, the concept of utopias are seen as realrepresentatives of the ideal city based on architectural and urban planning.

Ütopya kavrami zengin bir içeriğe sahip olarak, felsefe, siyaset, sanat,mimari, kent ve mekân gibi farklı bilim dallarının çalışma alanı olmuştur. Bukavram, tarihin farklı dönemlerinde, doğu ve batılı düşünürler tarafından,ortaya konulan bir başlık olarak tanımlanır.Antik çağlardan beri, kentler toplumsal ve siyasal yaşamın ortak alanınıtemsil ederek, ütopya kavramının vazgeçilmez mekânı olarak tanımlanmıştır. Kentütopyalarının oluşumu, insanların kentlere dair düşleri, umutları, beklentileriolarak, oluşan ilk yerleşimler kadar eskiye dayanmaktadır. Kentler ütopya kavramında,ideal yaşam, ideal toplum ve ideal yönetimin gerçekleştiği mekânlar olaraktanımlanırlar. Kentler, sanayi dönemine kadar, mekânsal örgütlenme ve toplumarasında, uyum ve dengeni sağlayan ve iyi yer kavramını sürdüren alanlar olaraktanımlanmaktadır. Kent ütopyaları, kentsel sorunları özgün bir biçimde ifadeederek, farklı çözüm yolları da göstermişler bir bakımda, yaşadıkları dönemindevrimci manifestolarını sunmuşlardır. Sanayı devrimindengünümüze kadar, bir yandan yaşanan teknik ve bilimsel gelişmeler ile sosyalhareketler sayesinde kent formları değişmiştir, öte yandan insanların yaşamkoşullarının değişmesinden dolayı oluşan kent ütopyalarında da değişimlerortaya çıkmaktadır. Bu dönemin ütopyalarında mimarlık ve kentsel planlama,ideal-kent kavramının gerçek temsilcileri olarak görülmektedir. Dolayısıyla,mimarlar ve kent tasarımcıları, iyi ve ideal yaşam biçimine erişmek için, iyibinalar ile meydan ve sokakların tasarım ve üretilmesine çalıştılar.ABSTRACTBased on the rich content of utopia concept, utopia has become thestudy’s field of the different disciplines such as philosophy, politics, art,architecture, urban and spatial designing. The date of the first urban utopia come back to the first humansettlement, and these utopias were shaped based on the human dreams, hopes, andexpectations. In the conceptual framework of utopia, cities are defined as aplace for an ideal life, ideal society, and ideal management. Until theindustrial revolution cities are defined as areas that provide harmony andcreated balance between spatial organization, society and maintain the “GoodPlace” concept.  Urban utopias haveexpressed different ways of explaining the urban problem and use specific waysfor solving these problems. More precisely, the utopias have presented therevolutionary manifestos in their times.From industrial revolution up to the present, from one hand the cityforms have been changed based on the technical and scientific developments andsocial movements, on the other hand the changes have been occurs in the urbanutopias concept. So in this period, the concept of utopias are seen as realrepresentatives of the ideal city based on architectural and urban planning.