Türkiye Arazi Gen Bankaları
Field Gene Banks of Turkey
Yazar: Aykas, Lerzan; Kafa, Güçer; Uzun, Mehmet; Doğan, Adnan; Özdemir, Mehmet; Uğur, Remzi; Küçük, Erol; Seymen, Turgay; Vurgun, Hüseyin; Balık, Hüseyin İrfan; Çiçek, Mehmet; Sarıçam, Şule; Ayar, Arzu; Macit, İdris; Gültekin, Nedim; Kesgin, Metin; Özyurt, Kürşat; Uysal, Tamer; Kaya, Hülya
Dergi: ANADOLU Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, Vol. 28 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Plant Genetic Resources,plant diversity,ex situ conservation,field gene bank. ; Bitki Genetik Kaynakları,bitkisel çeşitlilik,ex situ muhafaza,arazi gen bankası.

ÖZ: Bitki genetik kaynakları (BGK) stratejik kaynaktır ve sürdürülebilir bitki üretiminin temelini oluşturur. BGK’ların korunma  amacı, gelecekte insanlık için önemli olacak genetik çeşitliliği etkin ve kullanıma hazır bir şekilde muhafaza etmektir. Bugünden gelecekteki ürün çeşitliliği talepleri hakkında her şey bilinmeyebilir. Ancak BGK’ larını ve tümüyle muhafaza edilmesi gerektiğini biliyoruz.  Bahçe bitkilerinin önemli birçok çeşidi tohum olarak muhafazası zor ya da imkansızdır. Bu tür bitki türlerinin genetik kaynakları genellikle arazi gen bankalarında (AGB) muhafaza edilmektedir. AGB’ ler germplasmın korunması için tamamlayıcı bir stratejinin bileşenlerinden biridir. Birçok bitki türü için alternatif yöntemler tam olarak geliştirilemediğinden etkin olarak kullanılırlar. AGB’ler muhafaza edilen materyale araştırma ve kullanım için kolay ve hazır erişim sağlarlar. Türkiye'de Tarımsal Araştırma ve Politikalar Genel Müdürlüğü tarafından muhafaza edilen çok sayıda AGB koleksiyonu bulunmaktadır. AGB’ler bahçe bitkilerimizin çeşitliliğine öncelik verir. Meyve genetiği açısından yerel çeşitlerin muhafazası, Türkiye’de meyve yetiştiriciliğinin uzun vadeli korunması için bir temel oluşturmaktadır. Bu nedenle, devlet koleksiyonlarında meyve türlerinin farklı çok sayıda çeşidi korunmuştur. Yeni çeşitlerin geliştirilmesinde genetik temel olarak görev yapmaktadırlar. Bu makalede AGB koleksiyonları ayrıntılı olarak özetlenmektedir.

ABSTRACT: Plant genetic resources (PGR) are a strategic resource and the basis material of sustainable crop production.  The aim of PGR conservation is to efficiently conserve and make available the genetic diversity that will become important to human society in the future.  Today we may not as yet know everything about future demands for crop varieties. But we know the PGR and it has to be conserved in its entirety. Many important varieties of horticultural species are either difficult or impossible to conserve as seeds. Genetic resources of such plant species are generally conserved in field genebanks (FGB). FGBs are one of the components of a complementary strategy for the conservation of germplasm. For a number of plant species, the alternative methods have not been fully developed so that they can be effectively used.  FGBs provide easy and ready access to conserved material for research as well as for use. There are a number of FGBs collections in Turkey conserved by General Directorate of Agricultural Research and Policies. FGBs give priority to the variability within our horticultural crops. The conservation of native varieties in terms of fruit genetics serves as a foundation for the long-term safeguarding of fruit farming in Turkey.  For this reason, numerous varieties of different species of fruit have been conserved in state-owned collections. They serve as the genetic basis for the cultivation of new varieties. In this article, details of the FGBs collection are summarized.