hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
1919 SENESİ EDİRNE VİLAYETİ DAHİLİNDE MUHTELİF UNSURLARIN MİKTARINI VE BU UNSURLARIN BİRBİRLERİ ALEYHİNE İŞLEDİKLERİ SUÇLARIN ORANINI GÖSTEREN GRAFİK LEVHASI
1919 SENESİ EDİRNE VİLAYETİ DAHİLİNDE MUHTELİF UNSURLARIN MİKTARINI VE BU UNSURLARIN BİRBİRLERİ ALEYHİNE İŞLEDİKLERİ SUÇLARIN ORANINI GÖSTEREN GRAFİK LEVHASI
Yazar: Güçtekin, Nuri
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, Vol. 11 No. 21, 2013

Bu çalışmada, Erkan-ı Harbiye-i Umûmiye Dairesince 6 Zilkade 1337 (3 Ağustos 1919) tarihinde M'aarif Nezareti İstatistik İdaresi'ne gönderilen ve 1914 senesindeki resmî istatistiğe göre Edirne Vilayeti dahilinde muhtelif unsurların mikdarını ve 1919 senesinde Ocak ve Haziran ayları arasında bu unsurların birbiri aleyhine işledikleri suçların oranını gösteren iki aynı nüsha olarak hazırlanan Fransızca ve Osmanlıca grafiğin incelenmesiyle çıkan sonuçların çevirisi verilmektedir. Grafiklerin 30 Ekim 1918 tarihli Mondros Ateşkes Anlaşması'nın hemen sonrasındaki süreç hakkında önemli bilgiler sunması nedeniyle bu istatistiklerdeki veriler daha fazla önem kazanmaktadır.

Bu çalışmada, Erkan-ı Harbiye-i Umûmiye Dairesince 6 Zilkade 1337 (3 Ağustos 1919) tarihinde M'aarif Nezareti İstatistik İdaresi'ne gönderilen ve 1914 senesindeki resmî istatistiğe göre Edirne Vilayeti dahilinde muhtelif unsurların mikdarını ve 1919 senesinde Ocak ve Haziran ayları arasında bu unsurların birbiri aleyhine işledikleri suçların oranını gösteren iki aynı nüsha olarak hazırlanan Fransızca ve Osmanlıca grafiğin incelenmesiyle çıkan sonuçların çevirisi verilmektedir. Grafiklerin 30 Ekim 1918 tarihli Mondros Ateşkes Anlaşması'nın hemen sonrasındaki süreç hakkında önemli bilgiler sunması nedeniyle bu istatistiklerdeki veriler daha fazla önem kazanmaktadır.
İsmet İnönü'ye Düzenlenen Suikast ve Suikastın Yankıları
İsmet İnönü'ye Düzenlenen Suikast ve Suikastın Yankıları
Yazar: Gülen, Ahmet
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, Vol. 11 No. 22, 2014
Anahtar kelimeler: İsmet İnönü, 27 Mayıs, suikast, suikast girişimi, Mesut Suna

Türk siyasi tarihinin en zorlu süreçlerinden birisi olan 1961-1965 arasındaki dönemde üç koalisyon hükümeti kuran CHP Genel Başkanı İsmet İnönü, bir yandan 27 Mayıs 1960 askeri müdahalesi sonrasında demokrasiyi yeniden tesis etme yolunda önemli bir görev üstlenmiş, bir yandan da Kıbrıs’ta Türklere karşı girişilen şiddet olaylarına karşı çözüm üretmeye çabalamıştır. 27 Mayıs askeri müdahalesinin sonucu oluşan siyasi ortamın normalleştirilmesi yolunda askeri kesim tarafından da desteklenen İnönü’ye 21 Şubat 1964 tarihinde bir suikast girişimi düzenlenmiş ve İnönü, girişimi yara almadan atlatmıştır. Bu makalede İsmet İnönü’nün 27 Mayıs 1960 sonrası Başbakanlık görevine gelişi, dönemin siyasi olayları kısaca işlenecek ve 21 Şubat 1964 tarihinde düzenlenen suikast girişimi ve sonrasındaki gelişmeler, suikastın yansımaları ile olaya karşı tepkiler incelenecektir.

Türk siyasi tarihinin en zorlu süreçlerinden birisi olan 1961-1965 arasındaki dönemde üç koalisyon hükümeti kuran CHP Genel Başkanı İsmet İnönü, bir yandan 27 Mayıs 1960 askeri müdahalesi sonrasında demokrasiyi yeniden tesis etme yolunda önemli bir görev üstlenmiş, bir yandan da Kıbrıs’ta Türklere karşı girişilen şiddet olaylarına karşı çözüm üretmeye çabalamıştır. 27 Mayıs askeri müdahalesinin sonucu oluşan siyasi ortamın normalleştirilmesi yolunda askeri kesim tarafından da desteklenen İnönü’ye 21 Şubat 1964 tarihinde bir suikast girişimi düzenlenmiş ve İnönü, girişimi yara almadan atlatmıştır. Bu makalede İsmet İnönü’nün 27 Mayıs 1960 sonrası Başbakanlık görevine gelişi, dönemin siyasi olayları kısaca işlenecek ve 21 Şubat 1964 tarihinde düzenlenen suikast girişimi ve sonrasındaki gelişmeler, suikastın yansımaları ile olaya karşı tepkiler incelenecektir.
Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlarının Cenaze Merasimleri
Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlarının Cenaze Merasimleri
Yazar: Özbil, Alev
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, Vol. 11 No. 22, 2014
Anahtar kelimeler: Cumhurbaşkanı, Cenaze Merasimi, Mustafa Kemal Atatürk, İs

29 Ekim 1923 senesinde kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan günümüze kadar on bir Cumhurbaşkanı görev yapmıştır. Bugüne kadar yedi cumhurbaşkanı vefat etmiştir. Mustafa Kemal Atatürk’ün vefat ettiği 1938 yılında cumhurbaşkanlarına yapılacak cenaze merasimlerinin esasları henüz belirlenmemiştir. Bu nedenle Atatürk’ün cenaze merasimi, İçişleri Bakanlığı’nın genelgeleri doğrultusunda hazırlanmıştır. Düzenlenen diğer cenaze merasimleri ise 1956 tarihinde Askeri Merasim ve Protokol Talimatnamesi doğrultusunda hazırlanmıştır. 26 Haziran 2006 Tarihinde Bakanlar Kurulu, Devlet Cenaze Törenleri Yönetmeliği ile Devlet Cenaze Törenlerinin usul ve esaslarını yeniden belirlemiştir. 8 Temmuz 2013’te alınan bir kararla 26 Haziran 2006 Tarihli Devlet Cenaze Törenleri Yönetmeliği’nin 4. ve 5. maddelerinde değişiklikler yapılmıştır. Devletin belirlediği esaslar çerçevesinde yapılan cenaze törenleri devlet erkânının ve halkın katılımları ile gerçekleşirken, uygulamalarda bazı benzer ve farklı yönlerin olduğu görülmektedir.

29 Ekim 1923 senesinde kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan günümüze kadar on bir Cumhurbaşkanı görev yapmıştır. Bugüne kadar yedi cumhurbaşkanı vefat etmiştir. Mustafa Kemal Atatürk’ün vefat ettiği 1938 yılında cumhurbaşkanlarına yapılacak cenaze merasimlerinin esasları henüz belirlenmemiştir. Bu nedenle Atatürk’ün cenaze merasimi, İçişleri Bakanlığı’nın genelgeleri doğrultusunda hazırlanmıştır. Düzenlenen diğer cenaze merasimleri ise 1956 tarihinde Askeri Merasim ve Protokol Talimatnamesi doğrultusunda hazırlanmıştır. 26 Haziran 2006 Tarihinde Bakanlar Kurulu, Devlet Cenaze Törenleri Yönetmeliği ile Devlet Cenaze Törenlerinin usul ve esaslarını yeniden belirlemiştir. 8 Temmuz 2013’te alınan bir kararla 26 Haziran 2006 Tarihli Devlet Cenaze Törenleri Yönetmeliği’nin 4. ve 5. maddelerinde değişiklikler yapılmıştır. Devletin belirlediği esaslar çerçevesinde yapılan cenaze törenleri devlet erkânının ve halkın katılımları ile gerçekleşirken, uygulamalarda bazı benzer ve farklı yönlerin olduğu görülmektedir.
NUTUK VE HATIRALAR EKSENİNDE TERAKKİPERVER CUMHURİYET FIRKASI OLAYI VE SÜRECİ
NUTUK VE HATIRALAR EKSENİNDE TERAKKİPERVER CUMHURİYET FIRKASI OLAYI VE SÜRECİ
Yazar: Babaoğlu, Resul
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, Vol. 11 No. 22, 2014
Anahtar kelimeler: Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Nutuk, Rauf Orbay, Kazım Karabekir, Cumhuriyet

Türk Tarihinde çoğulcu demokrasinin II. Meşrutiyet döneminden sonraki ilk durağı Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’dır. Cumhuriyetin ilan edilmesinden yaklaşık olarak bir yıl sonra Milli Mücadele’nin öncü kadrosu tarafından kurulmuş olan TpCF, Türk siyasi hayatına teşkilatlı bir muhalefet partisi olarak katılmanın yanında, Mustafa Kemal’in karizmatik liderliğine karşı duran farklı kesimlerin buluştuğu bir odak olmasıyla da son derece önemli tarihi bir olaydır. Erken cumhuriyet döneminin siyasi hayatında sekiz ay gibi kısa bir süre varlık gösterebilmiş olan TpCF, sözü edilen zaman aralığında henüz siyasi ve demokratik olgunluğun ne toplum düzeyinde ne de iktidar elitlerinde yeterli bir düzeye erişememiş olmasından dolayı Türkiye’de dönemsel bir siyasi istikrarsızlığa neden olmuştur. Büyük ölçüde, Milli Mücadele döneminin önder kadrosundan oluşan kurucuları ile Mustafa Kemal arasında var olan uyuşmazlıklar, TpCF’nin yıpranmasının en önemli nedenini oluşturmaktadır. Ancak, Türkiye’de cumhuriyetin ilanından henüz kısa bir süre geçtikten sonra siyasi iktidara karşı muhalif bir partinin kurulması, Türk demokrasisinin rotasının ne kadar erken bir dönemde çizilmiş oldu- ğunu ortaya koymaktadır. Atatürk’ün Nutuk adlı eserini merkeze alan bu çalışmada, dönemin siyasi hayatında rol oynamış olan şahısların anıları karşılaştırılmaya çalışılmıştır.

Türk Tarihinde çoğulcu demokrasinin II. Meşrutiyet döneminden sonraki ilk durağı Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’dır. Cumhuriyetin ilan edilmesinden yaklaşık olarak bir yıl sonra Milli Mücadele’nin öncü kadrosu tarafından kurulmuş olan TpCF, Türk siyasi hayatına teşkilatlı bir muhalefet partisi olarak katılmanın yanında, Mustafa Kemal’in karizmatik liderliğine karşı duran farklı kesimlerin buluştuğu bir odak olmasıyla da son derece önemli tarihi bir olaydır. Erken cumhuriyet döneminin siyasi hayatında sekiz ay gibi kısa bir süre varlık gösterebilmiş olan TpCF, sözü edilen zaman aralığında henüz siyasi ve demokratik olgunluğun ne toplum düzeyinde ne de iktidar elitlerinde yeterli bir düzeye erişememiş olmasından dolayı Türkiye’de dönemsel bir siyasi istikrarsızlığa neden olmuştur. Büyük ölçüde, Milli Mücadele döneminin önder kadrosundan oluşan kurucuları ile Mustafa Kemal arasında var olan uyuşmazlıklar, TpCF’nin yıpranmasının en önemli nedenini oluşturmaktadır. Ancak, Türkiye’de cumhuriyetin ilanından henüz kısa bir süre geçtikten sonra siyasi iktidara karşı muhalif bir partinin kurulması, Türk demokrasisinin rotasının ne kadar erken bir dönemde çizilmiş oldu- ğunu ortaya koymaktadır. Atatürk’ün Nutuk adlı eserini merkeze alan bu çalışmada, dönemin siyasi hayatında rol oynamış olan şahısların anıları karşılaştırılmaya çalışılmıştır.
ÇERKES TEAVÜN MEKTEBİ (1910-1914)
ÇERKES TEAVÜN MEKTEBİ (1910-1914)
Yazar: Güçtekin, Nuri
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, Vol. 12 No. 23, 2015
Anahtar kelimeler: Özel İslam Mektepleri, Çerkes Teavün Cemiyeti, Çerkes Teavün Mektebi

Çerkes Teavün Cemiyeti 17 Kasım 1908 tarihinde İstanbul’da kurulmuştur. Misyonunu “Kafkasya davasına ve Kafkasyalılara hizmet” olarak tanımlayan, fikirve çalışmalarının temelini Bağımsız Kafkasya’ya kitlesel geri dönüş üzerinde temellendiren cemiyet, bu eksende geniş bir faaliyet alanı oluşturmuştur. Bu faaliyetlerin sonucunda Çerkes Teavün Cemiyeti’nin idare ve himayesinde İstanbul’da kurulan ve özel İslam rüştiye mekteplerinden olan Çerkes Teavün Mektebi’nin varlığı bugüne kadar bilinmemekteydi. Bu çalışmada Çerkes Teavün Mektebi’nin nizamnamesi incelenerek Çerkes Teavün Cemiyeti’nin eğitim alanında yaptığı faaliyetlerine ışık tutulmaya çalışılmıştır.

CIRCASSIAN SOLIDARITY SCHOOL
BIRINCI DÜNYA SAVAŞI SIRASINDA ERMENİ AYAKLANMALARI
BIRINCI DÜNYA SAVAŞI SIRASINDA ERMENİ AYAKLANMALARI
Yazar: Akgümüş, Dilek
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, Vol. 12 No. 23, 2015
Anahtar kelimeler: Van, Ermeni(ler), İsyan, Asayiş, Birinci Dünya Savaşı

Gerek Patrikhaneye bağlı cemaat okullarında, gerek misyonerlerin açmış olduklarıokullarda Ermeni gençlerine yüklenen aşırı güven duygusu ve efsaneleştirilentarihleriyle Ermeniler arasında milli bir bilinç oluşmaya başladı. Başta Rusyaolmak üzere yeni dünya düzenini kurmaya çalışan Avrupa devletlerinin dürtüsüylebu milli bilinç, zamanla “Türkiye Ermenistan’ını kurtarmak” gibi bir hedefinzeminini teşkil etmeye başladı. Ermenilerin bu yeni hedefinde Van şehri, tarihi,coğrafi ve demografik yapısı itibariyle ileri bir karakol vazifesi gördü. Ve sonunda1915 Van isyanları patlak verdi. Merkezi hükümetin almaya çalıştığı tedbirlerleistenilen netice alınamayınca, isyanlar sonuçları itibariyle her bakımdan yıkıcı veüzücü olmuştur.

ARMENIAN REBELLIONS DURING THE FIRST WORLD WAR A national consciousness started to come into existence among Armenians with their mythologized history and overloaded feeling of confidence to the Armenian youth both at the community schools linked to the Patriarchate and schools, which had been opened by missionaries. With the stimulation of European countries, mainly of Russia, which tried to establish the new world order, this national consciousness started to form the ground of such a goal as “saving Turkish Armenia”. The city of Van acted as an outpost by its historical, geographical and demographical structure for this new goal of Armenians. Consequently, 1915 Van rebellions broke out. As the desired results could not be accomplished by the precautions of the central government, the riots happened to be destructive and sad in all respects
KUVA-YI MİLLİYE’NİN GELİRLERİ
KUVA-YI MİLLİYE’NİN GELİRLERİ
Yazar: Koltuk, Nuran
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, Vol. 12 No. 23, 2015
Anahtar kelimeler: National Forces, relief, tax, grains, subdivisions of treasury ; Kuva-yı Milliye, iane, vergi, zahire, mal sandıkları

Mondros Mütarekesi ile I. Dünya Savaşı’nı sonlandırdığını düşünen Osmanlı Devletiyaklaşık yedi ay sonra İzmir’in işgaliyle karşı karşıya kalmıştı. Osmanlı Devletiiçin mütarekenin maddelerinin uygulanış şekli beklenmedik bir seyir izledi.İzmir’in işgali, daha önce temelleri atılan mücadele etme fikrine ivme kazandırdı.Osmanlı ordularının savaşamaması, halka dayalı bir yol izlenmesi gereğini ortayakoydu. Böylece ortaya çıkan “Kuva-yı Milliye Hareketi” Milli Mücadele’nin ilkbir buçuk yılını kapsayan bir hareket olmuştur. Düzenli ordunun kuruluşuna kadarmücadelenin sürdürülebilmesi için maddi kaynaklara, silah ve cephaneye ihtiyaçduyulmuştur. Oysa 1911 yılından itibaren neredeyse sekiz senedir savaşan devletin ekonomik durumu son derece kötüdür. Kaynakları tükenmiş, halkın üretim yapabilecek kesimi savaşlarda yok olmuş, verimli arazilerin bulunduğu bölgeler ise işgal edilmiştir. Tüm bu ekonomik yoksunluğun yanı sıra İstanbul Hükümeti’nin Milli Mücadele karşıtı tutumu ve halkın manevi durumunun da kötülüğü hareketin yürütülmesini olumsuz yönde etkilemiştir. Bu makalede Kuva-yı Milliye’nin mücadele boyunca ihtiyaç duyduğu maddi geliri nasıl temin ettiği incelenecektir.

INCOMES OF NATIONAL FORCESThe Ottoman Empire, having thought that it ceased the First World War with Mondros Armistice, came up against the occupation of İzmir after nearly seven months. The application process of the articles of the armistice developed unexpectedly for the Ottoman Empire. The occupation of İzmir accelerated the idea of struggle, the foundations of which had already been laid. The inability of the Ottoman armies for war proved the necessity of following a path based on the people. Thus, “The Movement of National Forces” emerged and continued for the first one and a half year of the National Struggle. In order to resume the national struggle until the regular army was founded, financial resources and armament were required. However, the economic condition of the state which had been fighting for approximately eight years since 1911 was desperately bad. Its resources were exhausted, the section of the people able to produce had died in wars and the fertile regions had been occupied. In addition to this economic deprivation, the hostile manner of Istanbul government against the National Struggle and the poor mood of the society influenced the movement negatively. In this article, it will be studied how the National Forces provided the income needed during the struggle
Albay Konstantinos Mazarakis Enian’ın Batı Trakya’yı Yunanistan’a Dahil Etmeye Yönelik Faaliyetlerine İlişkin 17 Şubat 1919 Tarihli Raporu
Albay Konstantinos Mazarakis Enian’ın Batı Trakya’yı Yunanistan’a Dahil Etmeye Yönelik Faaliyetlerine İlişkin 17 Şubat 1919 Tarihli Raporu
Yazar: Erdem, Nilüfer
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, Vol. 12 No. 23, 2015

17 Şubat 1919 tarihli raporunda Albay Konstantinos Mazarakis Enian, Mondros Mütarekesi akabinde Sobranya’daki Batı Trakyalı Türk milletvekillerinin ruh hallerini, koşullarını, bunun yanında Paris Konferansı’ndaki Venizelos’un elini güçlendirmek adına kendisinin onları elde etmeye ve yönlendirmeye yönelik çabalarını anlatmaktadır. Balkan Savaşı’ndan, Yunanların eline geçtiği tarihe kadar Batı Trakya Bölgesi’nin tarihi bilinmeyenlerle doludur. Umarız çevirisini verdiğimiz rapor küçük bilgi kırıntıları sunarak, eksikliklerden bazılarının aydınlatılmasına katkı yapabilir.

17 Şubat 1919 tarihli raporunda Albay Konstantinos Mazarakis Enian, Mondros Mütarekesi akabinde Sobranya’daki Batı Trakyalı Türk milletvekillerinin ruh hallerini, koşullarını, bunun yanında Paris Konferansı’ndaki Venizelos’un elini güçlendirmek adına kendisinin onları elde etmeye ve yönlendirmeye yönelik çabalarını anlatmaktadır. Balkan Savaşı’ndan, Yunanların eline geçtiği tarihe kadar Batı Trakya Bölgesi’nin tarihi bilinmeyenlerle doludur. Umarız çevirisini verdiğimiz rapor küçük bilgi kırıntıları sunarak, eksikliklerden bazılarının aydınlatılmasına katkı yapabilir.
Yüksek Muallim Mektebi Talimatnamesi
Yüksek Muallim Mektebi Talimatnamesi
Yazar: Alp, Hayrünisa
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, Vol. 12 No. 23, 2015

16 Ağustos 1934 tarihinde, Yüksek Muallim Mektebi’nin, Cumhuriyetdönemindeki yapılanması başlangıç kabul edilerek onuncu kuruluş yıl dönümü kutlanmıştır. Cumhuriyet’in ilanından sonra 1925 senesinde Matbaa-i Amire’de küçük bir broşür olarak da basılan Yüksek Muallim Mektebi Talimatnamesi sonraki yıllarda Faik Reşit Unat tarafından hazırlanan Maarif Düsturu’nda da yayınlanmıştır. Aşağıda tam transikripsiyonu olan metin Maarif Düsturu’ndaki metnin özgün halidir.

16 Ağustos 1934 tarihinde, Yüksek Muallim Mektebi’nin, Cumhuriyetdönemindeki yapılanması başlangıç kabul edilerek onuncu kuruluş yıl dönümü kutlanmıştır. Cumhuriyet’in ilanından sonra 1925 senesinde Matbaa-i Amire’de küçük bir broşür olarak da basılan Yüksek Muallim Mektebi Talimatnamesi sonraki yıllarda Faik Reşit Unat tarafından hazırlanan Maarif Düsturu’nda da yayınlanmıştır. Aşağıda tam transikripsiyonu olan metin Maarif Düsturu’ndaki metnin özgün halidir.
Osmanlı Diplomasisinin İzini Sürmek: Diplomasiyi İmparatorluk Olgusu Üzerinden Değerlendiren Önemli Bir Çalışma
Osmanlı Diplomasisinin İzini Sürmek: Diplomasiyi İmparatorluk Olgusu Üzerinden Değerlendiren Önemli Bir Çalışma
Yazar: Işıktaş, Bilen
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, Vol. 12 No. 23, 2015
Anahtar kelimeler: Osmanlı,Diplomasiyi,İmparatorluk

Ülkemizde son yıllarda geçmişe yönelik nostaljik bir tutkunun artışıyla birlikte popüler tarihçilik ürünleri kitapçı raflarını doldururken, tarihi dizilerin yarattığı havanın etkisiyle Osmanlı gündelik yaşamına dair çoğunlukla yüzeysel olmayı aşamayan bir ilgi başladı. Kanuni Sultan Süleyman’ı Halil İnalcık’ın, Cemal Kafadar’ın yazdıklarından değil popüler oyuncuların yer aldığı bir televizyon dizisinden öğrenmeye çalışan okur için Hürrem Sultan’ın kullandığı varsayılan bir yüzüğün benzerine sahip olmak tarihle ilişki kurmak anlamında naif bir gösterge olarak kabul edilebilir. Her zaman popüler bir ziyaret mekanı olan Topkapı Sarayı’nı ziyaret edenlerin yüzde kaçının 17. yüzyılda burada yaşamış olan aynı zamanda müzisyen kimliğiyle ve İstanbul müzik kültürünü nota yazısını kullanarak aktaran ilk yazılı kaynağın sahibi Ali Ufki Bey’in (namı diğer Albert Bobowski) iki ayrı tercümesine bugün ulaşabildiğimiz Saray-ı Enderun kitabını ya da aynı yüzyılda burada elçilik göreviyle bulunan Jean Baptiste Tavernier’in Osmanlı Sarayına dair metnini okuyarak, kısacası hazırlıklı gittiği meçhul.

Ülkemizde son yıllarda geçmişe yönelik nostaljik bir tutkunun artışıyla birlikte popüler tarihçilik ürünleri kitapçı raflarını doldururken, tarihi dizilerin yarattığı havanın etkisiyle Osmanlı gündelik yaşamına dair çoğunlukla yüzeysel olmayı aşamayan bir ilgi başladı. Kanuni Sultan Süleyman’ı Halil İnalcık’ın, Cemal Kafadar’ın yazdıklarından değil popüler oyuncuların yer aldığı bir televizyon dizisinden öğrenmeye çalışan okur için Hürrem Sultan’ın kullandığı varsayılan bir yüzüğün benzerine sahip olmak tarihle ilişki kurmak anlamında naif bir gösterge olarak kabul edilebilir. Her zaman popüler bir ziyaret mekanı olan Topkapı Sarayı’nı ziyaret edenlerin yüzde kaçının 17. yüzyılda burada yaşamış olan aynı zamanda müzisyen kimliğiyle ve İstanbul müzik kültürünü nota yazısını kullanarak aktaran ilk yazılı kaynağın sahibi Ali Ufki Bey’in (namı diğer Albert Bobowski) iki ayrı tercümesine bugün ulaşabildiğimiz Saray-ı Enderun kitabını ya da aynı yüzyılda burada elçilik göreviyle bulunan Jean Baptiste Tavernier’in Osmanlı Sarayına dair metnini okuyarak, kısacası hazırlıklı gittiği meçhul.
Türk Yükseköğretiminde Üniversite Yeniden Yapılanırken “İlmi Yurda Götürmek”: Üniversite Haftaları Örneği
“Bringing Science to the Homeland” While Reorganizing University in Turkish Higher Education: A Case of University Weeks
Yazar: Kıcıroğlu, Nuri Fudayl; Komsuoğlu, Ayşegül
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları No. 41, 2022
Anahtar kelimeler: Üniversite Haftası,1933 Üniversite Reformu,Humboldt Modeli,Albert Malche,Bildung ; University Week,University Reform of 1933 in Turkey,Humboldtian Higher Education Model,Albert Malche,Bildung

1933 Üniversite Reformu ile İstanbul Darülfünunu, İstanbul Üniversitesi’ne dönüşür. Bu dönüşüm, Türkiyede yükseköğretimin yeniden örgütlenmesi açısından oldukça önemlidir ve Humboldt modeli, yeniden örgütlenmenin zihniyetinde belirleyici bir role sahiptir. Humboldt modelinde bilimin birliği ilkesi, öğretim ile araştırmanın birlikteliği ve “Bildung” kavramı öne çıkar. Türkiye’de yükseköğretimin yeniden yapılanma sürecinde Albert Malche’nin hazırladığı rapor, Humboldt modeliyle doğrudan örtüşen yönlere sahiptir. Humboldt modeli doğrultusunda üniversiteyi yeniden örgütlemek, Cemil Bilsel’in rektörlüğü sürecindeki birçok faaliyette görülebilir. Bu faaliyetlerin kamuya açık ilk örneği, üniversite konferanslarıdır. 1940 ile 1945 arasında her sene düzenlenen “Üniversite Haftası” da benzer bir etkinliktir. Üniversite konferansları, üniversite içindeki bir etkinlikken “Üniversite Haftası” her sene yurdun farklı bir kentinde düzenlenir. Bu çalışmanın merkezindeki Üniversite Haftası, yeni yükseköğretim kurumunun yeni misyonunu ve yeni zihniyetini dışarıya dönük bir şekilde nasıl sergilediğini incelemek için elverişli bir zemin sunar.

In Turkey, the University Reform of 1933 had transformed Dar al-Funun of Istanbul into Istanbul University. This transformation is a landmark in the reorganization of the higher education system in Turkey. This reorganization depended mainly on the Humboldtian higher education model, whose central concepts are unity of science, unity of teaching and research, and Bildung. In this regard, the report prepared by Albert Malche in 1932 on the reorganization of higher education in Turkey overlaps the Humboldtian model’s concepts. The reorganization of Istanbul University in the direction of the Humboldtian model was executed during Cemil Bilsel’s nine-year rectorship. “University Conferences” and “University Week” are direct and public outcomes of the Humboldtian model. University Week, which was yearly organized in a different city throughout 1940–1945, constitutes a practical example for examining how the new higher education institution displayed its new mission and its new mindset.