hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Nörolojik Hastalıklarda Gilenfatik Sistemin Rolü: Güncel Bulgular ve Geleceğe Yönelik Araştırmalar
The Role of the Glymphatic System in Neurological Diseases: Current Findings and Future Research
Yazar: Totuk, Özlem; Çetin, Güldeniz; Sahin, Şevki
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 34 No. 4, 2024
Anahtar kelimeler: Neurology and Neuromuscular Diseases ; Nöroloji ve Nöromüsküler Hastalıklar ; Glymphatic system,neurodegenerative disease,headache,demyelinating disease,epilepsy,stroke. ; Gilenfatik sistem,nörodejeneratif hastalık,başağrısı,demiyelinizan hastalık,epilepsi,inme

Gilenfatik sistem (GS), glial hücreler tarafından oluşturulan, beyin omurilik sıvısı aracılığı ile beyin interstisyel alandan atık ve çözünebilir moleküllerin uzaklaştırılmasını sağlayan bir drenaj sistemidir. Nörodejeneratif hastalıkların patolojisinde önemli bir rol oynadığı gibi tüm nörolojik hastalıklarda da fonksiyonu mevcuttur. Atık maddelerin uzaklaştırılamaması nörodejeneratif hastalıklarda kronik nöroinflamasyonun en önemli sebeplerinden birisidir. Yaşlanma, uyku, inflamasyon ve çeşitli hastalıklar gilenfatik sistemin fonksiyonunu olumsuz etkiler. Nörodejeneratif hastalıklarda Aquaporin 4 kanallarının modülasyonu üzerine yapılan çalışmalar bu sistemin işlev bozukluklarına dair umut vadeden sonuçlar göstermiştir. Bu derleme, GS’in işleyişi, bozulmasına neden olan faktörler ve nörolojik hastalıklar ile ilişkisi üzerine mevcut bilgileri Alzheimer hastalığı (AH), Parkinson Hastalığı (PH), Huntington hastalığı (HH), normal basınçlı hidrosefali (NBH), inme, epilepsi, amiyotrofik lateral skleroz (ALS), multipl skleroz (MS), nöromiyelitis optika spektrum hastalıkları (NMOSH), migren, idiyopatik intrakraniyal hipertansiyon (İİH), travmatik beyin hasarı (TBH) odak hastalık grupları üzerinden özetlemektedir.

Glymphatic system (GS) is a drainage system formed by glial cells that removes waste and soluble molecules from the brain interstitial space through the cerebrospinal fluid. Just as it plays an important role in the pathology of neurodegenerative diseases, it also has a function in all neurological diseases. Failure to remove waste materials is one of the most important causes of chronic neuroinflammation in neurodegenerative diseases. Aging, sleep, inflammation and various diseases negatively affect the function of the glymphatic system. Studies on the modulation of Aquaporin 4 channels in neurodegenerative diseases have shown promising results regarding the dysfunctions of this system. This review aims to present the current information on the functioning of GS, the factors that cause its deterioration and its relationship with neurological diseases such as Alzheimer's disease (AD), Parkinson's Disease (PD), Huntington's disease (HD), normal pressure hydrocephalus (NBH), stroke, epilepsy, amyotrophic diseases, etc. It summarizes the focus on disease groups such as lateral sclerosis (ALS), multiple sclerosis (MS), neuromyelitis optica spectrum diseases (NMOSD), migraine, idiopathic intracranial hypertension (IIH), and traumatic brain injury (TBI).
Pediyatrik kanser tedavisinde kullanılan sisplatine bağlı ototoksisite nedenleri ve önleyici yaklaşımlar
Pediyatrik kanser tedavisinde kullanılan sisplatine bağlı ototoksisite nedenleri ve önleyici yaklaşımlar
Yazar: Güneş, Ceren; Atila, Ahmet
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 34 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Health Services and Systems (Other) ; Sağlık Hizmetleri ve Sistemleri (Diğer) ; Ototoksisite,sisplatin,işitme kaybı,antioksidanlar

İşitme kaybı, tinnitus ve/veya vertigo olarak kendini gösteren ototoksisite platin kemoterapisinin yan etkilerinden birisidir ve koklea içinde reaktif oksijen türlerinin toksik düzeylerde üretilmesiyle ortaya çıkar. Koklear saç hücresi hasarı genellikle doza bağımlı, iki taraflı ve geri döndürülemezdir. İşitme kaybı tedavi sırasında veya tedavi tamamlandıktan yıllar sonra da ortaya çıkabilir.  Ototoksisite kalıcıdır ve düzeltilmediği takdirde çocuklarda okul ve kariyer sorunlarına neden olabilir, yaşlılarda ise bilişsel gerilemeyi hızlandırabilir. Otoksisitenin erken tespitine imkan verecek standartlaştırılmış odyolojik izleme protokolleri faydalı olabilir. Çocuklarda ototoksisiteyi önlemek için FDA onaylı tek tedavi sodyum tiyosülfattır. İşitme cihazlarından yararlanamayan ileri derecede işitme kaybı olan çocuklarda koklear implant önemli fayda sağlayabilir.

İşitme kaybı, tinnitus ve/veya vertigo olarak kendini gösteren ototoksisite platin kemoterapisinin yan etkilerinden birisidir ve koklea içinde reaktif oksijen türlerinin toksik düzeylerde üretilmesiyle ortaya çıkar. Koklear saç hücresi hasarı genellikle doza bağımlı, iki taraflı ve geri döndürülemezdir. İşitme kaybı tedavi sırasında veya tedavi tamamlandıktan yıllar sonra da ortaya çıkabilir.  Ototoksisite kalıcıdır ve düzeltilmediği takdirde çocuklarda okul ve kariyer sorunlarına neden olabilir, yaşlılarda ise bilişsel gerilemeyi hızlandırabilir. Otoksisitenin erken tespitine imkan verecek standartlaştırılmış odyolojik izleme protokolleri faydalı olabilir. Çocuklarda ototoksisiteyi önlemek için FDA onaylı tek tedavi sodyum tiyosülfattır. İşitme cihazlarından yararlanamayan ileri derecede işitme kaybı olan çocuklarda koklear implant önemli fayda sağlayabilir.
Immunglobulınler ve Myastenia Gravıs: Geleneksel Derleme
Immunoglobulıns and Myasthenia Gravis: A Traditional Rewiew
Yazar: Kaya, Hilal; Halıcı, Zekai
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 33 No. 4, 2024
Anahtar kelimeler: Neurology and Neuromuscular Diseases ; Nöroloji ve Nöromüsküler Hastalıklar ; Intravenous immunoglobulin,myasthenia gravis,IVIg ; İntravenöz İmmunglobulin,IVIg,Myastenia Gravis

Myasthenia Gravis is an autoimmune disease characterised by the development of antibodies against proteins in the neuromuscular junction, resulting in complaints such as fatigue and muscle weakness. Quality of life is adversely affected due to complaints such as droopy eyelids (ptosis), blurred or double vision, difficulty in speaking, difficulty in swallowing and breathing. It causes morbidity and mortality due to myasthenic crisis and subsequent complications. Intravenous immunoglobulin therapy, plasmapheresis, anticholinesterase drugs, immunosuppressant drugs or thymectomy surgery can be applied in the treatment of myasthenia gravis, which can lead to serious permanent damage and rarely fatal consequences. Treatment preference varies according to the course of the disease. In this review, pharmacokinetics, administration procedures, adverse events, patient variables and cost considerations of intravenous immunoglobulin (IVIg) in myasthenia gravis will be discussed.

Myastenia Gravis (MG), nöromüsküler kavşaktaki proteinlere karşı antikor gelişmesi ile karakterize, yorgunluk ve kas güçsüzlükleri gibi şikayetlerle ortaya çıkan otoimmün bir hastalıktır. Göz kapağı düşüklüğü (pitoz), görmede bulanıklık veya çift görme, konuşmada güçlük, yutma ve nefes almada zorluk gibi şikayetler nedeniyle yaşam kalitesi olumsuz yönde etkilenmektedir. Miyastenik kriz ve devamında meydana gelen komplikasyonlar sebebiyle morbidite ve mortaliteye neden olmaktadır. Ciddi boyutlarda kalıcı hasarlara ve nadiren de olsa ölümcül sonuçlara yol açabilen MG hastalığının tedavisinde intravenöz immünglobulin tedavisi, plazmaferez, antikolinesteraz ilaçlar, immünosüpresan ilaçlar veya timektomi ameliyatı uygulanabilir. Tedavi tercihi hastalığın seyrine göre değişiklik gösterir. Derlememizde MG hastalığında intravenöz immünoglobulin (IVIg) uygulamasının farmakokinetik, uygulama prosedürleri, advers olaylar, hasta değişkenleri ve maliyet ile ilgili hususlar tartışılacaktır.
Uluslararası İnsan Hareketliliği ve Antimikrobiyal Dirence Etkisi
International Human Mobility and Its Impact on Antimicrobial Resistance
Yazar: Gümüş, Hatice Hale
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 33 No. 4, 2024
Anahtar kelimeler: Health Services and Systems (Other) ; Sağlık Hizmetleri ve Sistemleri (Diğer) ; Seyahat,Klebsiella pneumoniae,Escherichia coli,çoklu ilaca direnç,karbapenem direnci ; Travel,Klebsiella pneumoniae,Escherichia coli,multidrug resistance,carbepenem resistance

Antimikrobiyal direnç, modern tıbbi tedavinin istenmeyen bir sonucu olan dünya çapında önemli bir sorundur. Enterobacteriaceae ailesinde genişlemiş spektrumlu beta-laktamazların üretimi sonucu çoğu beta laktam grubu antibiyotiklere direnç ile sorun haline gelmeye başlayan antimikrobiyal direnç, bu patojenlerin tedavisinde  karbapenemlerin artan kullanımı ile karbapenem direncine ve sonrasında kolistin direncine doğru ilerleyerek küresel bir halk sağlığı sorunu haline gelmiştir. Öyle ki enfeksiyon hastalıklarının artık antibiyotiklerle tedavi edilememesi ve sağlık hizmetlerinde bilinmeyen bir geleceğe gidiş söz konusudur. Antimikrobiyal direncin oluşması ve yayılmasında etkili olan faktörler farklı konakçılar ve ekolojiler (insanlar, hayvanlar, toprak, gıda ve çevre) arasında antibiyotiklerin yan ürünlerinin, dirençli bakterilerin, direnç genlerini taşıyan mobil genetik elemanların hareket etmesi, gecikmiş tanı veya tanı yöntemlerine erişim yetersizliği, antibiyotiklerin uygunsuz veya aşırı kullanılması ve yeni antimikobiyallerin keşif açlığı olduğu kadar insanların çeşitli sebeplerle ülkeler arasında sürekli hareket halinde olmasıdır. Seyahat kaynaklı antimikrobiyal direncin kazanımı, uzun süre taşıyıcılığı ve yayılması, bu organizmaların ev içi bulaşmasında ve toplumsal salgınlarda rol oynayabilmektedir.

Antimicrobial resistance is an important worldwide problem that is an unintended consequence of modern medical treatment. Antimicrobial resistance, which began to become a problem with resistance to most beta lactam group antibiotics as a result of the production of extended spectrum beta-lactamases in the Enterobacteriaceae, has become a global public health problem by progressing towards carbapenem resistance with the increasing use of carbapenems in the treatment of these pathogens and then colistin resistance. Such that infectious diseases can no longer be treated with antibiotics and healthcare services are heading towards an unknown future. The factors that are effective in the emergence and spread of antimicrobial resistance are the movement of by-products of antibiotics, resistant bacteria, mobile genetic elements carrying resistance genes between different hosts and ecologies (humans, animals, soil, food and environment), delayed diagnosis or lack of access to diagnostic methods, inappropriate or excessive use of antibiotics and the hunger for discovery of new antimicrobials, as well as the constant movement of people between countries for various reasons. The acquisition, long-term carriage and spread of travel-induced antimicrobial resistance may play a role in domestic transmission of these organisms and in community outbreaks.
TARE Tedavilerinde CBCT ve SPECT/CT Doz Uygulama Korelasyonu
CBCT and SPECT/CT Dose Application Correlation in TARE Treatments
Yazar: Davran, Serdar; Pişkin, Ferhat Can; Şimşek, Ebru; Şimşek, Hıdır
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 34 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Health Services and Systems (Other) ; Sağlık Hizmetleri ve Sistemleri (Diğer) ; TARE,CBCT,SPECT/CT,correlation ; TARE,CBCT,SPECT/CT,korelasyon

AMAÇ: Çalışmamızda Tare tedavilerinde Cone Beam Computed Tomography (CBCT)’nin ve Tek Foton Emisyonlu Bilgisayarlı Tomografi/X-Işını Bilgisayarlı Tomografi (SPECT/CT) doz uygulama korelasyonunun incelenmesi amaçlanmıştır.GEREÇ-YÖNTEM: Transarterial radyoembolizasyon (TARE) tedavilerinde kullanılan mikroalbümin agregat (MAA) ile etkinliğini incelemek için kullanılan yaygın yöntemlerden CBCT ve SPECT/CT’nin özellikleri ve kullanım avantajları yönünden incelenmiştir. CBCT ve SPECT/CT’nin doz uygulamaları arasında yapılan literatür çalışmaları ışığında değerlendirilmiştir.SONUÇ: Son yıllarda gelişen teknoloji ile ileri seviye uygulamalar ile hastalarda maksimum etki minimum yan etki olacak şekilde planlamalar yapılarak fayda sağladığı söylenebilir. Çalışmalarda son yıllarda CBCT ve SPECT/CT arasında korelasyon bulunduğu birlikte planlandığında verim oranının arttığı görülmüştür. TARE tedavilerinde CBCT önemli bir tedavi destekleyici sistem olup tedavinin etkin ve güvenilir bir şekilde yapılmasına yardımcı olmaktadır. Ayrıca ikili planlanlama stratejilerinin yapay zeka destekli çalışmalar ile desteklenmesi tedavi şeklinde oluşabilecek endikasyonları minimize edeceği düşünülmektedir.

PURPOSE: Our study aimed to investigate the correlation between Cone Beam Computed Tomography (CBCT) and Single Photon Emission Computed Tomography/X-Ray Computed Tomography (SPECT/CT) dose application in Tare treatments.MATERIAL-METHOD: The features and usage advantages of CBCT and SPECT/CT, which are common methods used to examine the effectiveness of microalbumin aggregate (MAA) used in transarterial radioembolization (TARE) treatments, were examined. The dose applications of CBCT and SPECT/CT were evaluated in the light of literature studies.CONCLUSION: In recent years, it can be said that with the advanced applications and developing technology, it is beneficial to make plans in a way that will provide maximum effect and minimum side effects to patients. In recent years, studies have shown that there is a correlation between CBCT and SPECT/CT and that when planned together, the efficiency rate increases. CBCT is an important treatment support system in TARE treatments and helps to perform the treatment effectively and reliably. In addition, it is thought that supporting dual planning strategies with artificial intelligence-supported studies will minimize the indications that may occur in the form of treatment.
İki-boyutlu ve Üç-boyutlu Hücre Kültür Modellerinde Güncel Gelişmeler ve Uygulamalar
Current Developments and Applications in 2D and 3D Cell Culture Models
Yazar: Kibar, Güneş; Tevlek, Atakan
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 34 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Neurosciences (Other) ; Sinirbilim (Diğer) ; doku mühendisliği,organoidler,mikroakışkan sistemler,manyetik hücre kültürü ; Tissue engineering,organoids,microfluidic systems,magnetic cell culture

Hücre kültür modelleri, temel ve uygulamalı biyomedikal araştırmalarda kritik bir araç olarak kullanılmaktadır. Geleneksel 2-boyutlu (2B) hücre kültür sistemleri, basitlikleri ve kolay uygulanabilirlikleri nedeniyle uzun yıllardır tercih edilmekle birlikte, hücrelerin doğal mikroçevrelerini yeterince taklit edememesi nedeniyle bazı sınırlamalara sahiptir. Bu eksikliklerin giderilmesi amacıyla geliştirilen 3-boyutlu (3B) hücre kültür modelleri, hücre-hücre ve hücre-matriks etkileşimlerini daha iyi yansıtarak biyolojik süreçlerin daha doğru bir şekilde modellenmesine olanak sağlamaktadır. Özellikle mikroakışkan tabanlı sistemler, organoidler ve biyomalzemelerle zenginleştirilmiş 3B platformlar, kanser araştırmalarından doku mühendisliğine kadar geniş bir yelpazede yenilikçi uygulamalara kapı aralamıştır. Bu derleme, 2B ve 3B hücre kültür modellerinin tarihsel gelişimini, avantaj ve dezavantajlarını, güncel uygulamalarını ve biyomedikal araştırmalardaki gelecekteki potansiyellerini ele almaktadır. Ayrıca, dinamik ve manyetik hücre kültürü gibi ileri teknolojilerin 3B modeller üzerindeki etkileri tartışılarak, bu alandaki yenilikçi yaklaşımlar için bir perspektif sunulmaktadır.

Cell culture models are critical tools in basic and applied biomedical research. While traditional 2B cell culture systems have been widely used due to their simplicity and ease of application, they fall short in mimicking the natural microenvironment of cells. To overcome these limitations, 3D cell culture models have been developed to better replicate cell-cell and cell-matrix interactions, enabling more accurate modeling of biological processes. In particular, microfluidic-based systems, organoids, and biomaterial-enriched 3D platforms have paved the way for innovative applications ranging from cancer research to tissue engineering. This review explores the historical development, advantages, disadvantages, and current applications of 2D and 3D cell culture models, along with their potential in biomedical research. Additionally, the impact of advanced technologies such as dynamic and magnetic cell culture on 3D models is discussed, offering a perspective on innovative approaches in this field.
Obezite ve Hipogonadizm İlişkisi
The Relationship Between Obesity and Hypogonadism
Yazar: Coskun, Gulfidan
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 34 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Health Services and Systems (Other) ; Sağlık Hizmetleri ve Sistemleri (Diğer) ; Obesity,hypogonadism,oxidative stress,ınflammation,adipokines,testosterone ; Obezite,hipogonadizm,oksidatif stress,enflamasyon,adipokinler,testosteron

Obezite, vücutta aşırı yağ birikimiyle karakterize bir sağlık sorunu olup, dünya genelinde prevalansı hızla artmaktadır. COVID-19 pandemisi, hareket kısıtlamaları, tıbbi bakıma erişim zorlukları ve psikolojik etkiler obezite oranlarının yükselmesine katkı sağlamıştır. Obezite, vücutta hormonal dengesizliklere yol açarak çeşitli sağlık sorunlarına, özellikle erkeklerde hipogonadizme neden olabilir. Obeziteye bağlı yağ dokusu genişlemesi, testosteron seviyelerini doğrudan ve dolaylı yollarla etkileyerek hipogonadizmi tetikler. Yağ dokusunun, testosteronu östrojenlere dönüştüren aromataz enzimi aracılığıyla hormon seviyelerini değiştirdiği ve leptin, adiponektin gibi adipokinlerin de bu sürece etkisi olduğu görülmektedir. Ayrıca, obeziteyle ilişkili düşük dereceli enflamasyon ve oksidatif stres de testosteron üretimini bozarak üreme fonksiyonlarını etkiler. Obezite kaynaklı hipogonadizm, metabolik ve psikolojik fonksiyon bozukluklarıyla birlikte kas ve kemik kaybı gibi sağlık problemlerine yol açar. Obezitenin, testosteron seviyeleri üzerindeki etkisi, lipid metabolizmasını ve vücut kompozisyonunu da değiştirir, bu da yağ birikiminin daha da artmasına yol açabilir. Obezite, erkeklerde hem doğrudan hem de dolaylı yollarla androjen eksikliğine neden olarak, hem fiziksel hem de psikolojik sağlık sorunları yaratmaktadır.

Obesity is a health problem characterized by excessive fat accumulation in the body, and its prevalence is rapidly increasing in worldwide. The COVID-19 pandemic, movement restrictions, difficulties in accessing medical care, and psychological effects have contributed to the rise in obesity rates. Obesity leads to hormonal imbalances, causing various health problems, particularly hypogonadism in men. The expansion of fat tissue due to obesity directly and indirectly affects testosterone levels, triggering hypogonadism. Fat tissue alters hormone levels through the enzyme aromatase, which converts testosterone into estrogen, and adipokines such as leptin and adiponectin also influence this process. Additionally, low-grade inflammation and oxidative stress associated with obesity impair testosterone production, affecting reproductive functions. Obesity-induced hypogonadism leads to health problems such as muscle and bone loss, along with metabolic and psychological dysfunctions. The effect of obesity on testosterone levels also alters lipid metabolism and body composition, which can further increase fat accumulation. Obesity causes androgen deficiency in men through both direct and indirect pathways, creating physical and psychological health issues.
Farmakovijilans Önemi: Kozmetovijilans
İmportance of Pharmacovigilance: Cosmetovigilance
Yazar: Karataş, Yusuf; Tanrıkulu Kayan, Gülcan
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 34 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: Health Services and Systems (Other) ; Sağlık Hizmetleri ve Sistemleri (Diğer) ; Cosmetovigilance,adverse drug reaction,public health,product safety ; Kozmetovijilans,advers ilaç reaksiyonu,halk sağlığı,ürün güvenliği

Farmakovijilans, ilaç kullanımıyla ortaya çıkabilen advers etkilerin izlenmesi, tespit edilmesi, değerlendirilmesi, önlenmesi ve bu etkilerin gerçekten ilacın alınması ile nedensel ilişkisinin olup olmadığını araştıran bir bilim dalı olarak tanımlanmaktadır. Kozmetovijilans, kozmetik ürünlerin normal ya da öngörülebilir kullanım koşulları altında ortaya çıkan istenmeyen etkilerinin izlenmesi, değerlendirilmesi ve önlenmesine yönelik bilimsel ve düzenleyici süreçleri kapsar. Kozmetik ürünlerin kullanımına bağlı advers etkiler özellikle son yıllarda artan bildirimlerle dikkat çekmektedir. Ancak bildirimin azlığı, sistem eksiklikleri ve kullanıcı farkındalığının düşüklüğü gibi nedenlerle mevcut kozmetovijilans sistemlerinin etkinliği sınırlı kalmıştır. Dermokozmetik uygulamaların yaygınlaşması da bu alandaki denetim ihtiyacını artırmaktadır. Kozmetovijilans, halk sağlığını korumaya yönelik önemli bir disiplindir. Yetkili kuruluşların desteği ile sağlık sistemlerin güçlendirilmesi, sağlık profesyonellerinin eğitimi ve geri bildirim mekanizmalarının geliştirilmesi, kozmetik güvenliğinin artırılmasına katkı sağlayacaktır.

Pharmacovigilance is defined as a scientific discipline that involves the monitoring, detection, assessment, and prevention of adverse effects associated with drug use, as well as the investigation of whether these effects are causally related to the administered drug. Cosmetovigilance encompasses the scientific and regulatory processes aimed at monitoring, evaluating, and preventing undesirable effects arising from the normal or reasonably foreseeable use of cosmetic products. Reports of adverse effects associated with cosmetic use have become increasingly prominent in recent years. However, due to factors such as underreporting, system deficiencies, and low user awareness, the effectiveness of current cosmetovigilance systems remains limited. The growing prevalence of dermocosmetic practices further underscores the need for more stringent oversight in this field. Cosmetovigilance represents a critical discipline for the protection of public health. Strengthening healthcare systems with the support of competent authorities, improving the training of healthcare professionals, and developing effective feedback mechanisms will contribute to enhancing cosmetic safety.