TÜRKİYE’DE ÇOCUK DERGİLERİYLE İLGİLİ TEZLERDEKİ EĞİLİM: TEMALAR, YÖNTEMLER, KURUMLAR VE ANAHTAR KELİMELERİN DÖNÜŞÜMÜ
Trends in Theses on Children's Magazines in Turkey: The Transformation of Themes, Methods, Institutions and Keywords
Yazar: Ulusal, Yakup; Sevim, Seher
Dergi: EKEV Akademi Dergisi No. Advanced Online Publication, 2026
Anahtar kelimeler: Turkish Education ; Türkçe Eğitimi ; Çocuk dergileri,Lisansüstü tezler,İçerik analizi,Araştırma eğilimleri ; Children's magazines,Postgraduate theses,Content analysis,Research trends

Bu çalışma, Türkiye’de çocuk dergileri üzerine hazırlanmış lisansüstü tezlerde araştırma gündemlerinin zaman içinde nasıl dönüştüğünü ortaya koymayı amaç edinmiştir. Bu amaç doğrultusunda, YÖK Ulusal Tez Merkezinde erişime açık olan ve 1995–2025 yılları arasında çocuk dergileri konusunda hazırlanmış toplam 197 lisansüstü tez, içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Çalışmada, çocuk dergileri üzerine hazırlanan lisansüstü tezlerdeki araştırma gündeminin yıllar içindeki seyri, dönemsel tematik farklılaşmalar, tezlerin konu alanları ve üniversitelere göre dağılımları, kurumların tematik yoğunlaşmaları, kullanılan araştırma yöntem ve desenleri ile anahtar kelimelerin tematik dağılımı ve kullanım sıklıkları bütüncül bir çerçevede değerlendirilmiştir. Çalışmanın bulguları, çocuk dergileri araştırmalarının 2010 sonrası dönemde büyük bir artış gösterdiğini ve tezlerin büyük çoğunluğunun son on beş yılda üretildiğini ortaya koymuştur. Çalışmaların ilk aşamalarda tarihsel ve dilbilimsel metin incelemelerine, daha sonraki aşamalarda ise çocuk edebiyatı, değerler eğitimi ve öğretim konularına odaklandığı belirlenmiştir. Tez üretiminin belirli üniversitelerde yoğunlaştığı ve üniversite–tema kümelenmelerinde görece bir uzmanlaşma eğiliminin oluştuğu görülmüştür. Alanda yapılan çalışmaların büyük ölçüde nitel, doküman ve içerik analizine dayalı bir araştırma geleneği geliştirdiği; okur deneyimi, sınıf içi kullanım bağlamındaki uygulama temelli ve karma desenlerinin ise sınırlı kaldığı anlaşılmıştır. Anahtar kelime analizleri, literatürün kavramsal omurgasının edebî/dilsel işlev, pedagojik kullanım ve dergi merkezli vaka incelemeleri etrafında şekillendiğini göstermiştir.

This study aims to reveal how research agendas in postgraduate theses on children's magazines in Turkey have changed over time. To this end, a total of 197 postgraduate theses on children's magazines, prepared between 1995 and 2025 and accessible at the YÖK National Thesis Centre, were examined using content analysis methods. The study comprehensively evaluated the trajectory of research agendas in postgraduate theses on children's magazines over the years, periodical thematic differences, the subject areas and distribution of theses by university, thematic concentrations of institutions, research methods and designs used, and the thematic distribution and frequency of use of keywords. The findings of the study reveal that research on children's magazines has increased significantly since 2010 and that the vast majority of theses have been produced in the last fifteen years. It was determined that the studies focused on historical and linguistic text analyses in the early stages and on children's literature, values education, and teaching topics in later stages. It has been observed that thesis production is concentrated in certain universities and that a relative trend towards specialisation has emerged in university-theme clusters. It is understood that studies in the field have largely developed a research tradition based on qualitative, document and content analysis, while reader experience, application-based approaches in the classroom context and mixed designs remain limited. Keyword analyses have shown that the conceptual backbone of the literature has been shaped around literary/linguistic function, pedagogical use, and journal-centred case studies.