Pazar büyüklüğü etkisi ve endüstri içi ticaret ilişkisi: OECD ülkeleri için sektörel panel veri analizi
Market size effect and relationship between industrial trade: Sectoral panel data analysis for OECD countries
Yazar: Şarkgüneşi, Aykut; Miser, Hülya
Dergi: Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi No. 54, 2019
Anahtar kelimeler: Intra-Industry Trade,New Trade Theory,Market Size Effect,Grubel-Lloyd Index,Panel GMM ; Endüstri İçi Ticaret,Yeni Dış Ticaret Teorisi,Pazar Büyüklüğü Etkisi,Grubel-Lloyd Endeksi,Panel GMM

Endüstri İçi Ticaret (EİT),aynı sektörde üretilen ürünlerin eşanlı olarak ithalat ve ihracatı olaraktanımlanmaktadır. Pazar Büyüklüğü Etkisi(PBE) ise, bir ülkenin herhangi birmalda dünya üretimindeki payı ile aynı mal için o ülkenin talebi arasındakioransal ilişki olarak ifade edilmektedir. Ölçeğe göre artan getiri, aksakrekabet piyasaları ve taşıma maliyetlerinin varlığını dikkate aldığımızda, PBE,herhangi bir mala yönelik olarak yurt içi talebi dünya ortalamasının üstündeolan bir ülkenin aynı malda dünya üretiminde de ortalamanın üzerinde üretimpayı olması şeklinde bir sonuç doğurmaktadır. Krugman (1980) ile uluslararasıticaretin bileşenlerinin belirlenmesine yönelik olarak ortaya atılan PBEtezinin günümüze kadar birçok ampirik çalışmada sınandığı görülmüştür. AncakEİT ve PBE’yi birlikte inceleyen çalışmaya rastlanmamıştır. Bu çalışmaya bizimotive eden unsur pazar büyüklüğü, ölçeğe göre artan getiri ve taşımamaliyetleri ile ilişkisi olan EİT’nin belirleyicilerinden biri olabileceğidüşüncesidir.Çalışmanın amacı PBE’nin,EİT’nin belirleyicilerinden birisi olup olmadığının ortaya konulmasıdır. Bubağlamda 34 OECD ülkesi, 2000-2016 yılları imalat sanayisi dış ticaret verilerive ülke verileri kullanılarak dinamik panel veri analizi yapılmıştır. Eldeedilen sonuçlara göre PBE’yi temsilen modele dâhil ettiğimiz değişkenlerin(üretim ölçeği, taşıma maliyetleri) katsayıları anlamlı çıkmış vebeklentilerimize uygun şekilde PBE’nin EİT’ye katkıda bulunan bir değişkenolduğu sonucuna varılmıştır. Bu çalışmanın en önemli katkısı PBE’ye EİT açısındanyeni bir bakış açısı kazandırılmış olmasıdır. Elde edilen sonuçların teorik katkısının yanı sıra ülkelerin dış ticaretbileşenlerine yönelik politik uygulara da ışık tutabileceği düşünülmektedir.

Intra-Industry Trade (IIT) is defined as the simultaneous import andexport of products produced in the same sector. Home Market Effect (HME) isdefined as the proportional relationship between the share of a country inworld production in any good and the demand of that country for the same good.When we consider the increasing returns to scale, the existence of imperfectcompetition markets and transportation costs, HME has a result that a countrywhose domestic demand is above the world average for any commodity has an aboveaverage production share in the same production in the world. Since the Krugman(1980), it has been seen that the HME thesis, which was put forward todetermine the components of international trade, has been tested in manyempirical studies. However, no study examining the effect of IIT and HME wasfound. What motivates us for this study is the idea that it may be one of thedeterminants of IIT, which is associated with market size, increasing returnsto scale and transport costs.The aim of the study is to determine whether the effect of market sizeis one of the determinants of IIT. In this context, dynamic panel data analysiswas performed by using the data of foreign trade data and country data ofmanufacturing industry of 34 OECD countries between 2000-2016. According to theresults obtained, the coefficients of the variables (production scale,transportation costs) that we included in the model representing the HME weresignificant and it was concluded that the HME was a variable contributing toIIT in accordance with our expectations. The most important contribution ofthis study is to provide a new perspective on the effect of market size interms of IIT. In addition to the theoretical contribution of the resultsobtained, it is thought that countries can shed light on the political practicesrelated to foreign trade components.