TEZKİRECİLİK GELENEĞİNİN DEVAMI: SADETTİN NÜZHET VE TÜRK ŞAİRLERİ
CONTINUATION OF THE TEZKIRE TRADITION: SADETTİN NÜZHET AND TURKISH POETS
Yazar: Taşkesenlioğlu, Lokman
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. VEFATININ 100. YILI MÜNASEBETİYLE ALİ EMÎRÎ ÖZEL SAYISI, 2024
Anahtar kelimeler: Classical Turkish Literature of Ottoman Field ; Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı ; Tezkire,Sadeddin Nüzhet,Türk Şairleri,Biyografi. ; Tezkire,Sadeddin Nüzhet,Turkısh Poets,Biography.

Klasik Türk edebiyatı tarihinin en önemli kaynaklarından biri tezkirelerdir. 15. yüzyıldan beri sayıları ve hacimleri artarak 19. yüzyıla kadar ulaşmış olan tezkireler, bu dönemde de şairlerin hayatlarını ve eserlerinden örnekleri ihtiva etmeye devam etmiştir. Modern anlamda biyografiye geçişten önceki sahfa olan 19. yüzyıl sonunda ise geleneğin devamı olarak kabul edilebilecek çok kıymetli ansiklopedik çalışmalar da kaleme alınmıştır. Bu çalışmalardan biri de Sadeddin Nüzhet Ergun’un son ve en önemli eseri olan Türk Şairleri’dir.Şair, Sadi şeyhi, musikişinas, halkıyatçı gibi pek çok vasfı kendisinde başarıyla toplamış olan Sadeddin Nüzhet en çok biyografi ve incelemeleriyle tanınmaktadır. Halk edebiyatından klasik ve çağdaş edebiyata onlarca şahsiyet hakkında önemli eserler vücuda getirmiş olan Sadeddin Nüzhet; Türk Şairleri’inde ise 1074 şair ve yazarın biyografilerini derlemiş, vefatıyla yarıda kalmış ve ancak dördüncü cildin ilk bölümü olan 98. formaya ve F harfine kadar yayımlayabilmiştir. Büyük maddi imkansızlıklar ve insanüstü bir çabanın ürünü olan eser bu kadarıyla bile Türk edebiyatı tarihi için önemli bir kaynak olarak nitelendirilmektedir.Bu çalışmada 19. yüzyıl tezkire geleneğinden kısaca bahsedilmiş, geleneğin devam olarak 20. yüzyılda kaleme alınan benzer eserler üzerinde durulmuş, bu eserlerden Türk Şairleri detaylı olarak ele alınmıştır. Eserin genel mahiyeti incelenmiş ve eser hakkında devrin önemli edebi simalarının görüşleri derlenmiştir.

One of the most important sources of the history of classical Turkish literature is tezkires. the treatises, which have increased in number and volume since the 15th century and reached up to the 19th century, have continued to contain the lives of poets and samples of their works during this period. At the end of the 19th century, which was the stage before the transition to biography in the modern sense, very valuable encyclopedic works were also written that can be considered as a continuation of the tradition. One of these works is Sadeddin Nuzhet Ergun's last and most important work, Turkish Poets.Sadeddin Nuzhet, who has successfully collected many qualities such as poet, Sadi sheikh, musician, folklorist, is best known for his biographies and reviews. Sadeddin Nuzhet, who has created important works about dozens of personalities from folk literature to classical and contemporary literature, compiled biographies of 1074 poets and writers in Turkish Poets, was interrupted by his death and could only publish up to the 98th jersey and the letter F, the first part of the fourth volume. The work, which is the product of great material impossibilities and a superhuman effort, is considered an important source for the history of Turkish literature even to this extent.In this study, the 19th century tezkire tradition was briefly mentioned, similar works written in the 20th century as a continuation of the tradition were focused on, Turkish Poets were discussed in detail from these works. The general nature of the work has been examined and the opinions of the important literary figures of the period have been compiled about the work.