hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Toplum ve Tarih Metodolojisi Bakımından Subjektivizmin Bazı İpuçları Üzerine
On Some Clues of Subjectivism with Regard to Methodology of Society and History
Yazar: Taftalı, Oktay
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 24, 2012
Anahtar kelimeler: Enlightenment, relativity, time, place, progress ; Tarih yazıcılığı, Aydınlanma, görelilik, zaman, mekân, ilerleme

Tarih yazıcılığının mantığı ya da amacı uyarınca, tarihin kendisi ve tarih yazıcılığı arasında mümkün olan en yüksek örtüşmenin gözetilmesi gerektiğini varsayıyoruz. Ancak buna rağmen, tarih açısından objektiflik sorunu henüz çözüme ulaştırılamamış bir veri şeklinde, başta tarih olmak üzere, felsefe, sosyoloji vb. disiplinlerin ilgi alanı içindedir. Kısaca söyleyecek olursak, çeşitli tarihlerin aynı olayları farklı yorumlama ve ifade etmeleriyle başgösteren bu mesele, belge ve kalıt fetişizmiyle giderilmeye çalışılsa bile, hangi tarihin, neyi objektif ve güvenilir bir biçimde yansıttığı kişiden kişiye, çevreden çevreye, toplumdan topluma değişiklik gösterebilmektedir.

In accordance with the logic or aim of historiography, we presume that the highest possible conformity should be observed between history itself and historiography. Nonetheless, the problem of objectivity with respect to history remains within the area of interest of disciplines such as philosophy, sociology, etc., and particularly history, in the form of a given that could not yet be worked out. Even if this problem, which arises out of the fact that various histories interpret and express differently the very same events, is tried to be dissipated by document and relic fetishism, the question of which history reflects what in an objective and reliable manner is a question whose answer often varies with people, environment and society.
SAN FRANCİSCO SONRASI DÜNYA
SAN FRANCİSCO SONRASI DÜNYA
Yazar: Coşkun, İsmail
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 12, 2012
Anahtar kelimeler: San Francisco Conference, BM, II. World War ; San Fransisco Konferansı, BM, II. Dünya Savaşı

San Francisco sonrası dünya, II. Dünya Savaşı sonrası dünyadır. 1945'te düzenlenen San Francisco Konferansı, Türkiye dahil 51 devletin B.M. Antlaşmasını imzalaması ile BM örgütünün kuruluşu neticelenmiştir. Konferans, savaş sonrasında Batılı güçler arasında nüfuz alanlarının belirlenmesi ve egemenlik ilişkilerinin yeniden yapılandırılmasına ilişkin Yalta'dan başlayarak bir dizi görüşmelerin nihayetinde gerçekleştirilmiştir. BM Örgütü bütünüyle II. Dünya savaşı sonrasında Batının dünya egemenliğini bir sistem halinde düzenleme, bunu sürdürme ve bu düzlemde karşılaştığı sorunlara kurumsal ve en üst düzeyde müdahale etmeye yönelik bir kurumsal mekanizma olarak ortaya çıkmıştır.

San Francisco Conference, organized after the Secont World War &ndash;in 1945 at the United States- was an important beginning for the re-structuration of the hegemonic relations of post war period. After the war, UN which was given birth in this conference played a central role in the organization of the worldwide hegemonic relations. UN played a fundamental role in:1) building and continuation of the relations between Western countries which were at the center of new hegemonic relations,2) formation of the relations between Western and non-Western countries and integration of non- Western countries to the World-System. In this paper, we tried to analyse the historical process which gave birth to the Conference and the creation of UN from the perspective of inter- societal relations.
San Francisco Konferansı Sonrası Dünyada Türkiye'nin Yer Arayışı
Turkey's Effort For A Placement In The World After San Francisco Conference
Yazar: Şatıroğlu, Ayşen
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 12, 2012
Anahtar kelimeler: San Francisco Conference, the Soviet Union, the USA, NATO, Turkish Foreign Policy, 1950's ; San Fransisco Konferansı, ABD, SSCB, NATO, Türk Dış Politikası, 1950'ler

San Francisco Konferansı 26 Nisan 1945'de toplanmıştır. Türkiye'nin de katıldığı konferans Birleşmiş Milletler Örgütü'nün kuruluşundaki son adımdır ve bunalımlı bir sürecin sonuna işaret etmesi bakımından önemlidir. Bilindiği gibi 1940'lı yılları dünya çapında etkileri hissedilen II. Dünya Savaşı ve uluslararası diplomasi simgelemektedir. Türkiye'de ise bu yıllar İsmet İnönü liderliğinde Tek Parti yönetimiyle geçiyordu. I. Dünya Savaşı'ndan  yirmibeş yıl sonra, dünya güç dengelerinin değişmesiyle birlikte yeniden bir yer ve rol arayışı içine girmek zorunda kalınacaktı. Ancak savaş yıllarının ciddi riskleri karşısında son derece ihtiyatlı bir dış politika sergilenmiş, savaşan bloklardan birine katılmak için kesin bir tercihte bulunulmamıştı. Yani Türkiye hem Mihver devletleriyle, hem de Müttefiklerle ilişki halinde ve savaş dışı bir rol benimsemişti. Ancak bu savaş dışı kalma politikası hiç kolay gerçekleştirilememiş, Boğazlar Türkiye'nin savaşa girmesi için baskı unsuru olmuştu. Bu koşullar altında Türkiye Batı'nın yanında yer alma tercihini daha net bir politika haline getirmek zorunda kalacak ve hatta, savaş sonunda dünya güç dengesi içinde lider konumda bulunan ABD, yer arayışında tercih edilen ülke olacaktır.

Turkey is one of the countries that has drawn attention of the West during  the World War II. After San Francisco Conference during which United Nations was established, Turkey has become a country which has been given more active part by American foreign policy. Turkey has neighbour with the Soviet Union and stucks next to the USA in the new conditions of the world and became a member of NATO.  The article concludes that the current American influence on Turkish foreign policies and Turkey's placement in world politics carries the historical mark of the development after World War II.
YENİ PARTİLER VE DEMOKRAT PARTİ'NİN SEÇİM BAŞARISI
YENİ PARTİLER VE DEMOKRAT PARTİ'NİN SEÇİM BAŞARISI
Yazar: Turhan, Rıdvan
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 12, 2012
Anahtar kelimeler: Demokrat Party, San Francisco Conference, Multiparty System, Turkish Democracy, Election System. ; Demokrat Parti, San Fransisco Konferansı, Çok Partili Sistem, Seçim Sistemi, Türk Demokrasisi

Türkiye'de Demokrat Parti'nin kurulmasıyla başlayan süreç Türk siyasi hayatında bir dönüm noktası olarak kabul edilir. Yirmi yedi yıllık tek parti iktidarını sona erdiren ve Türkiye'yi çok partili sisteme götüren bu sürecin temelleri San Francisco Konferansı'nda atılmış ve Konferans doğrultusunda ortaya çıkan yeni çerçevenin gereği olarak yeni dönemde çok partili rejim artık kaçınılmaz olmuştur. Daha önce cumhuriyetin ilk yıllarında Serbest Cumhuriyet Fırkası ile çok partili rejime geçiş denenmiş ise de bilinen sebeplerden ötürü bu deneme başarısız olmuş ve ülke 1946'ya kadar tek parti ile yönetilmiştir. San Francisco Konferansı doğrultusunda ortaya çıkan yeni çerçeveye uygun olarak değişimin ilk resmi işareti Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'nün 19 Mayıs nutkunda verilmiştir. İnönü bu nutkunda son derece ihtiyatlı bir dil kullanmakla beraber, demokrasi yolunda ilerleneceğini belirtmiş ve bu yönde gösterilen çabalara yeşil ışık yakmıştır. Liberalleşme yolundaki bu ilk adımı baş döndürücü bir hızla diğerleri izlemiş ve birkaç ay zarfında ülkenin siyasi çehresi tamamen değişmiştir.

San Francisco Conference assembled after the end of II World War is an expression of a new international political frame. As a result of this new political frame it became inevitable for Turkey to lead into multiparty system and various political parties are founded in Turkey after 1945. The most effective one among in these parties is Demokrat Party which was founded in 1946. Demokrat Party had a great success in 1950  election and acceded. In this study the election success of Demokrat Party is assessed. The major stress of this study is on the success of Demokrat Party is related to the structure of election system. The implication of majority system causes a balance problem between the number of votes propertion and numbers of winner sits in the parliament. This tradition still continues today and stands as one of the major problems of Turkish Democracy.
SPUTNİK SENDROMU
SPUTNİK SENDROMU
Yazar: Bulduk, Sevda
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 12, 2012
Anahtar kelimeler: The Sputnik, the USSR, The USA, super power, satellite ; Sputnik, SSCB, ABD, Uydu, Süper Güç

Toplumlar çoğunlukla ağır ağır evrilerek, bazen ani devrimsel olaylarla siyasi, kültürel alanlarda değişimler göstermektedir. Herhangi bir alandaki değişim ise genellikle bütün diğer alanları etkileyerek toplumları dönüştürmektedir. Uzay çağının miladı Sputnik olayı da teknoloji ve bilimin toplumlar üzerindeki ani dönüştürücü etkilerine çarpıcı bir örnektir. NBC radyosu spikeri, 4 Ekim 1957'de uzay çağını başlatan “Sputnik anını, Sputnik'ten yayılan la bemol bip, bip sesleri eşliğinde, “işittiğiniz ses eskiyle, yeniyi ebediyen ayırıyor” diyerek dinleyicilere aktarmıştır (Boorstin,1973, iy.e. Dickinson, 2001). Gerçekten o andan itibaren yeryüzünde hiç bir şey eskisi gibi olmamış, hatta yeryüzü bile iki boyutlu değil, üç boyutlu olarak değerlendirilmeye başlanmıştır (Berkner, 1957, iy.e. Dickinson, 2001).

The Sputnik is the world's first artificial satellite of the Earth. This paper deals with &ldquo;The Sputnik moment&rdquo; which was the most important event of the 1950s'. The Sputnik was realized by USSR. Because of this, American politicians got a shock and the American people experienced the extraordinary fear of communism. This led the American politicians to revolutionize their scientific-educational point of view. The Sputnik greatly affected American social, political, and educational life in this period. USA started a movement to become the world's super power because they believed that there was no other alternative. The world began changing from that moment. Consequently, USSR gradually lost its political-economic power. It is ironical that &ldquo;the red scare&rdquo; transformed into a cheap labor paradise for capitalism at the end of this process. Now there are a great number of artificial satellites that witness the peoples who suffer the effects of globalization and those who enjoy its pleasures.
İkinci Savaş Sonrasında Oryantalist Çalışmalar
Orientalist Studies after Second War
Yazar: Bulut, Yücel
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 12, 2012
Anahtar kelimeler: Orientalism, Second War, USA, USSR, Massignon, Berque, Gibb, Lewis, Grunebaum, Middle East Studies. ; Oryantalizm, II. Savaş, ABD, SSCB, Massignon, Berque, Gibb, Lewis, Grunebaum, Orta Doğu Çalışmaları

Edward Said oryantalizmi &ldquo;hepsi birbirine dayalı birçok şey&rdquo; olarak anlamakta ve genel kabul gören anlamlarını &ldquo;en kolay kabul gören akademik manası&rdquo;ndan başlayarak sıralamaktaydı: &ldquo;Antropolog, sosyolog, tarihçi yahut dil bilimci olsun, özel yahut genel bir açıdan Şark'ı öğreten, yazıya döken yahut araştıran kimse oryantalisttir ve yaptığı şey oryantalizmdir. (&hellip;) Oryantalizm'in daha geniş bir manası vardır: Oryantalizm &lsquo;Doğu' ile &lsquo;Batı' arasında ontolojik ve epistemolojik ayırıma dayalı bir düşünüş biçimidir. (&hellip;) Şimdi oryantalizmin üçüncü anlamına geliyorum: (&hellip;) Oryantalizm Şark ile uğraşan toplu müessesedir; yani Şark hakkında hükümlerde bulunur, Şark hakkındaki kanaatleri onayından geçirir, Şark'ı tasvir eder, tedris eder, isk&acirc;n eder, yönetir; kısacası &lsquo;Doğu'ya h&acirc;kim olmak, onu yeniden kurmak ve onun amiri olmak için' Batı'nın bulduğu bir yoldur.&rdquo;

In this paper, the new form of orientalism, which could only establish its existence as an academically institution at the beginning of XIX. Century even though it has an old history as existence of The West and the East, after the Second War in the West will be explicated. Our study consists of two main parts: In the first part, we made an effort to present a short evaluation of the XX. Century's political history as we believe that it is necessary for comprehending the new form of orientalism studies and also for reason of close relationship of orientalism with Western countries' colonialism activities. Whereas in the second part, we tried to bring up the orientalist studies' development progress in the world of West on the basis of France, the US and the Soviet Union. We tried to restrict our evaluation with the period of 1945-1980. Moreover in this part we thought fit to give more emphasize to the progress of orientalist studies in the US which emerged from the Second War as a super power of the modern world.
1950'Lİ YILLARDA LAİKLİK TARTIŞMALARININ GÜNDEME GELMESİ VE HALİL NİMETULLAH ÖZTÜRK
1950'Lİ YILLARDA LAİKLİK TARTIŞMALARININ GÜNDEME GELMESİ VE HALİL NİMETULLAH ÖZTÜRK
Yazar: Bilan, Seda
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 12, 2012
Anahtar kelimeler: Halil Nimetullah Öztürk, 1950's, laicism (secularism), nationality, religion. ; Halil Nimetullah Öztürk, 1950'ler, Laiklik, Sekülarizm, Milliyet, Din

Yeni Türk Devleti'nin temelleri oluşturulurken, devletin dayandırıldığı ana ilkelerden biri laiklik olarak belirlenmiştir. Devletin kuruluş yıllarından başlayarak laiklik, Cumhuriyet rejiminin temel niteliği olarak görülmektedir. Bu özelliği nedeniyle laiklik, Cumhuriyet'in ilk yıllarından itibaren üzerinde ciddiyet ve hassasiyetle durulan konulardan biri olmuştur. "Cumhuriyet tarihimize bakıldığında, 1950'li yıllara kadar laiklikle ilgili direkt bir tartışmanın varlığından söz edemeyiz." Bu döneme kadar laiklikle ilgili ifadelerde daha çok devletin laik niteliğinin temelledirilmesi üzerinde durulmuştur. Ancak 1950'lerle birlikte keskin bir dönüşüm yaşanmış ve laikliğin muhtevası hususunda "yaygın yorum" dışına çıkılmaya başlanmıştır. Bu nedenle 1950'li yıllarda başlayan süreç ve tutum alışlar, laiklik tartışmaları açısından farklı bir niteliğe ve öneme sahiptir.

In 1950's the discussions on laicism come to scene as a parallel with many developments in Turkey. The various opinions were put forward about secular status of government. In this communiqu&eacute;; the discussions about laicism in 1950's was examined. The beginning, the characteristics and the new form of these discussions were investigated according to the Halil Nimetullah Öztürk's point of view which is precedent model for discussions.
Weberci Bir Düşünürün Başlangıç Temrinleri:  1950'li Yıllarda Şerif Mardin
The Initial Studies of a Weberian Intellectual: Şerif Mardin  in the 1950s
Yazar: Arlı, Alim
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 12, 2012
Anahtar kelimeler: Şerif Mardin,Intellectual, Forum, The Freedom (Hürriyet) Party, Turkey in the 1950-1960s. ; Şerif Mardin, Entelektüel, Forum, Hürriyet Parisi, 1950-1960 Türkiyesi

1950'li yıllardan itibaren Türk siyasal ve sosyal tarihinin yeni bir aşamaya ulaştığını iddia eden pek çok tarihçi vardır. Gerek Cumhuriyet'in kuruluş tarihini temel alan araştırmacılar, gerek Jön Türk Devrimi'nin başlangıcını temel alan yazarlar gerekse de uzun dönem yapısalcı bir tarihsel perspektife sahip tarihçiler 1950 yılı sonrası dünya ölçeğindeki değişimlerin Türkiye'nin siyasi ve sosyal formasyonunda belirli bir dönüşüme yol açtığını kabul ederler. Örneğin Zürcher 1908&ndash;1960 arası dönemi Jön Türk ideolojisinin ve Kemalizm'in aynı fikri kaynaktan beslenen tek bir ideoloji olarak hüküm sürdüğü birinci cumhuriyet dönemi olarak kabul eder. Resmi tarih yorumuna yakın duran diğer pek çok araştırmacı ise, 1950 sonrasındaki siyasi gelişmeleri cumhuriyet ideolojisinden ciddi bir sapma olarak yorumlama eğilimindedir. 1950'den 1960 yılına kadar olan dönemin iktisat, siyaset ve sosyal hareketlilik açısından oldukça önemli bir zaman dilimi olduğu gerçeği bu anlamda birçok sosyal bilimcinin ittifak ettikleri bir husustur.

In the present study, I try to analyze the scientific and political position of Şerif Mardin in the context of Turkish history between 1950 and 1960. Şerif Mardin is one of the founders of Turkish social and political sciences. In this respect, he has a significant impact on Turkish social and political sciences both on philosophical perspective and scientific tradition. The works Mardin has produced between the years 1950 and 1960 are known to have effect on the works produced after the 1960's. Because of this effect Mardin's academic and political activities have been analyzed.
MEHMET EMİN ERİŞİRGİL VE TÜRK TOPLUMUNUN DEĞİŞİMİ ÜSTÜNE DÜŞÜNCELERİ
MEHMET EMİN ERİŞİRGİL VE TÜRK TOPLUMUNUN DEĞİŞİMİ ÜSTÜNE DÜŞÜNCELERİ
Yazar: Şen, Bülent
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 12, 2012
Anahtar kelimeler: M.E. Erişirgil, Republic Period, Monarchy, 1950s, Transformation. ; Mehmet Emin Erişirgil, Cumhuriyet Dönemi, Monarşi, 1950'ler, Dönüşüm

Erişirgil'in hayat serüveninin zenginliği, onun vasıflandırılmasında da çeşitliliğe ve çok cepheliliğe neden olmaktadır: Yazar, felsefeci, düşünce adamı, eğitimci, akademisyen, bürokrat, siyaset adamı… Türk tarihi ve düşüncesinin son derece canlı, zengin, çalkantılı ve kritik dönemeçlerinde kesişen yaşam öyküsü, eserlerinde okuyucuyla paylaştığı gözlemlerinin, tespitlerinin, tanıklıklarının ve yorumlarının değerini, önemini daha da artırmaktadır. Kendi içinde üç ayrı döneme ayıracak olursak: II. Meşrutiyet sonrasının ana fikir akımları ve liderlerini yakından tanıma imkanına sahip oluşu, Darülfünun hocalığı, son Osmanlı meclisinde milletvekili sıfatıyla yer alışı; Cumhuriyet'in kuruluşu sonrası kurucu kadronun yakınında, bazen inkılapların hazırlanması ve uygulamasında icracı olarak üst düzey bürokrat, akademisyen, yönetici olarak güçlü konumda olduğu dönem ve nihayet cumhuriyet devrimleri ve felsefesinin yerleşme-kurumsallaşma dönemi diyeceğimiz bir dönemde milletvekili, bakanlık ve sonrasında yazarlık yaptığı dönem. Bu son dönem aynı zamanda II. Dünya Savaşı sonrasının iç ve dış genel değişim dinamiklerini, Amerika hegemonyası, NATO'ya üyelik, Soğuk Savaş ve Türk-Amerikan yakınlaşması, çok partili hayata geçiş vb. gelişmeleri içine alan bir kırılmaya işaret etmesinin yanında; özel koşulların tazyiki altında “bugün”ün uygun bir konuma yerleştirilmesi ihtiyacını ortaya çıkarmaktadır. Nitekim çalışmamızın temasını, bu ihtiyacı karşılamaya dönük entelektüel bir çaba olarak 1950'lerin perspektifinden M. Emin Erişirgil'in bu değişimi anlamlandırma, siyasi ve düşünsel dinamiklerini karşılıklı etkileşim içinde ortaya koyma, “geçmiş-yakın geçmiş-şimdiki zaman” bağlantısı ve çizgiselliğine karşılık gelecek “üçlü tasnif”e dayalı formülasyonunun izahı ve yorumlanması oluşturmaktadır.

In this study, Erişirgil's evaluations as a politician, academics, intellectual and who had an active part in and witnessed the Republic Period and II. Constitutional Monarchy which are important changing times in Turkish history is discussed. From the view of 1950's, recent period's political, ideological and intellectual change and transformation is studied. The writer's attempt of classification in the framework of triple categorization which is Turkist, Nationalist, Humanity Era is brought up by taken into consideration the writer's works and ideas.
XV. MİLLETLERARASI SOSYOLOJİ KONGRESİ ÜZERİNE NOTLAR
XV. MİLLETLERARASI SOSYOLOJİ KONGRESİ ÜZERİNE NOTLAR
Yazar: Parin, Suvat
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 12, 2012
Anahtar kelimeler: :  The 15th International Congress on Sociology, The History of Turkish Sociology, the University of Istanbul, Hilmi Ziya Ülken ; 15. Uluslararası Sosyoloji Kongresi, Türk Sosyoloji Tarihi, İstanbul Üniversitesi, Hilmi Ziya Ülken

Bu çalışmanın amacı; Türkiye'de gerçekleştirilmiş ilk uluslararası niteliğe sahip 15. Milletlerarası Sosyoloji Kongresi'nin organizasyon sürecini ve kongrede sunulan tebliğlerden hareketle  kongrenin tematik yönelimlerini tebarüz ettirmek, Türk Sosyoloji Tarihi açısından önemini vurgulamak, tarihi bir öneme sahip bu kongrenin Türk Sosyoloji Tarihi çalışmalarında ve dönemin ulusal basınındaki değinilerini ele alan bir değerlendirme olacaktır.

The objective of this study is to determine the organization process of &ldquo;The 15th International Congress on Sociology&rdquo; and the intention of the congress consist in presented  bulletins. Emphasizing of the importance of this congress is related with its importance on the studies about the history of Turkish sociological science and its reflections in the national press of that period.
TÜRKİYE'DE EDEBİYAT SOSYOLOJİSİ LİTERATÜRÜ -BİR BİBLİYOGRAFYA DENEMESİ-
TÜRKİYE'DE EDEBİYAT SOSYOLOJİSİ LİTERATÜRÜ -BİR BİBLİYOGRAFYA DENEMESİ-
Yazar: Alver, Köksal
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 12, 2012
Anahtar kelimeler: Literature, Society, Turkish Sociologists, Literature and Social Life. ; Edebiyat, Toplum, Türk Sosyologları, Edebiyat ve Sosyal Hayat

Edebiyat sosyolojisi, edebiyat ile toplumsal alan (toplumsal olgular/olaylar) arasındaki ilişkileri inceleyerek, edebiyat-toplum ilişkisinin değişik yönlerini, yansımalarını ortaya koymaya çalışmaktadır. Edebiyat sosyolojisi, temelde edebî eserleri merkezi alan olarak seçmektedir. Ancak bütünüyle edebî eserlerin içerikleriyle (konu, muhteva, metin) kendisini sınırlandırarak salt metin merkezli bir araştırma gerçekleştirmemektedir. Bunun ötesinde edebiyat sosyolojisi, edebiyat ilişkilerini kendisine merkezi tema olarak seçmektedir. Buna göre edebî metin dolayımında oluşan ilişkiler, kümeler, gruplar, aktörler ve ilişki ağları, yazar, metin, okur kitlesi, yazar kuşakları, yayıncılık, okuma sorunu ve okuma nedenleri/sonuçları gibi meseleler edebiyat ilişkileri kavramının alanını oluşturmakta ve böylece edebiyat sosyolojisinin de mecrasını belirlemektedir. Sözü edilen olguların her birinin karşılıklarını, açılımlarını kendi yöntemleriyle ayrıntılı bir şekilde ele alan edebiyat sosyolojisi, yalnızca edebi eserler ile bu eserlerin içinde doğdukları toplumsal kesimlerin ortak bilinçleri arasında bağlantı kurmakla kendi alanını sınırlandırmamaktadır. Bunun ötesinde disiplinin amacı, eser-toplum ilişkisinin tüm boyutlarını içerecek analizlere ulaşmaktır. R. Escarpit'in, edebiyat sosyolojisinin dört unsur bağlamında oluştuğunu belirtmesi, disipline bir açılım kazandırmıştır. Bu yaklaşıma göre edebiyat sosyolojisi ürün/eser, yazar, okur, basım/yayım unsurlarını ayrı ayrı incelemektedir (Escarpit, 1992). Sözü edilen yaklaşım, açıklamaya çalıştığımız edebiyat ilişkileri kavramının oluşumunda olduğu kadar, edebiyat sosyolojisinin metnin sınırlarından kurtulması açısından da önemli bir yaklaşımdır

Sociology of literature is concerned with the relationship between literature and society and tries to explain the social life in this regard. As a discipline it has initially been shaped in the nineteenth century Europe. Yet in Turkey, it has spread only after the second half of the 20th century. Thus, there has developed a significant body of literature about the sociology of literature. Three different groups have contributed to this literature: the sociologists, social scientists, and the critics and the men of literature. As a result there has appeared a considerable amount of literature. The aim of this article is to overview the formation of this literature.