Göbekli Tepe’nin Arkeolojik Turizm Potansiyelinin Değerlendirilmesi (Şanlıurfa)
Göbekli Tepe’nin Arkeolojik Turizm Potansiyelinin Değerlendirilmesi (Şanlıurfa)
Yazar: Birinci, Salih; Kaymaz, Çağlar Kıvanç; Camcı, Aykut
Dergi: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 22 No. 3, 2018
Anahtar kelimeler: Arkeolojik Turizm,Göbekli Tepe,Şanlıurfa,İnanç

Anadolu yerleşme tarihiboyunca birçok medeniyete beşiklik yapmış ve bu durum tarihi, kültürel vearkeolojik açıdan zengin bir mirasın ortaya çıkmasına katkıda bulunmuştur.Kültür turizmi kapsamında değerlendirilen destinasyonlardan birini oluşturanarkeolojik alanlar, ulusal ve uluslararası açıdan önemli bir yere sahip olmaklabirlikte, geçmişe ilgi duyan insanların ziyaret ettikleri yerler arasındadır.Bunlar içerisinde Şanlıurfa ilinin 15 km kuzeydoğusunda merkeze bağlı ÖrencikKöyü yakınlarındaki 800 metre yüksekliğinde Germüş platosu üzerinde yer alan GöbekliTepe oldukça önemlidir.  Birçok NeolitikDönem yerleşmesinin aksine Göbekli Tepe su kenarı, vadi ya da ovada kurulmayıp,Harran Ovası’nın kuzeyinde yüksek bir sahada manzaraya hâkim, ayrıca çevredengelebilecek tehlikelere karşı güvenli bir konumda yer almaktadır. 1963 yılındaPeter Benedict ve Halet Çambel tarafından gerçekleştirilen yüzey araştırmalarısonucunda arkeoloji dünyasına kazandırılmıştır. Tarihi M.Ö. 10.000’e kadardayanan Göbekli Tepe’de yapılan arkeolojik kazı ve araştırmalar sonucunda eldeedilen bulgulara bağlı olarak Anadolu’da şuana kadar kabul gören en eski inançve yerleşim yeri olduğu tespit edilmiştir. “T’’ şeklindeki anıtsal taşlar ilesimgelenen bu yerleşim yerinde yapılan kazılar sonucunda çok sayıda hayvanheykelinin yanı sıra çakmaktaşından aletler, obsidyen aletler, takı parçalarıve taş kaplar, öğütme taşları, hayvan elleri, yassı baltalar ile küçükfigürünler açığa çıkartılmıştır. Yapılan arkeolojik çalışmalar sonucunda Buyönüyle özgün bir yere sahip olan Göbekli Tepe, arkeolojik turizm açısındandeğerlendirilmesi gereken önemli yerlerden birisidir.  Bu çalışmada, Göbekli Tepe’nin arkeolojikturizm potansiyeli ile bu potansiyelin coğrafi açıdan değerlendirilmesiamaçlanmış ve sahanın arkeolojik miras olarak önemi ortaya çıkarılmayaçalışılmıştır. Bu kapsamda, Göbekli Tepe’nin arkeolojik açıdan önemi nedir? Bualanın arkeolojik turizm bakımından önemi nedir? Göbekli Tepe’de arkeolojikturizm yapılıyor mu ve ne düzeyde gerçekleşmektedir? Arkeolojik turizm vealanın koruma kullanma açısından dengesini sağlayan bir planlama çalışması varmı? Göbekli Tepe ve çevresi turizm alt-üst yapı hizmetleri açısından yeterlidüzeyde mi? gibi sorulara cevap aranmaya çalışılmıştır. Bu çerçevede araştırmasahayla ilgili yapılmış bilimsel yayınlar, çeşitli tematik haritalar ve sahaçalışmaları sonucunda toplanan veriler ışığında şekillendirilmiştir. Ayrıcaelde edilen veriler SWOT analiziyle değerlendirilmiştir.

Anadolu yerleşme tarihiboyunca birçok medeniyete beşiklik yapmış ve bu durum tarihi, kültürel vearkeolojik açıdan zengin bir mirasın ortaya çıkmasına katkıda bulunmuştur.Kültür turizmi kapsamında değerlendirilen destinasyonlardan birini oluşturanarkeolojik alanlar, ulusal ve uluslararası açıdan önemli bir yere sahip olmaklabirlikte, geçmişe ilgi duyan insanların ziyaret ettikleri yerler arasındadır.Bunlar içerisinde Şanlıurfa ilinin 15 km kuzeydoğusunda merkeze bağlı ÖrencikKöyü yakınlarındaki 800 metre yüksekliğinde Germüş platosu üzerinde yer alan GöbekliTepe oldukça önemlidir.  Birçok NeolitikDönem yerleşmesinin aksine Göbekli Tepe su kenarı, vadi ya da ovada kurulmayıp,Harran Ovası’nın kuzeyinde yüksek bir sahada manzaraya hâkim, ayrıca çevredengelebilecek tehlikelere karşı güvenli bir konumda yer almaktadır. 1963 yılındaPeter Benedict ve Halet Çambel tarafından gerçekleştirilen yüzey araştırmalarısonucunda arkeoloji dünyasına kazandırılmıştır. Tarihi M.Ö. 10.000’e kadardayanan Göbekli Tepe’de yapılan arkeolojik kazı ve araştırmalar sonucunda eldeedilen bulgulara bağlı olarak Anadolu’da şuana kadar kabul gören en eski inançve yerleşim yeri olduğu tespit edilmiştir. “T’’ şeklindeki anıtsal taşlar ilesimgelenen bu yerleşim yerinde yapılan kazılar sonucunda çok sayıda hayvanheykelinin yanı sıra çakmaktaşından aletler, obsidyen aletler, takı parçalarıve taş kaplar, öğütme taşları, hayvan elleri, yassı baltalar ile küçükfigürünler açığa çıkartılmıştır. Yapılan arkeolojik çalışmalar sonucunda Buyönüyle özgün bir yere sahip olan Göbekli Tepe, arkeolojik turizm açısındandeğerlendirilmesi gereken önemli yerlerden birisidir.  Bu çalışmada, Göbekli Tepe’nin arkeolojikturizm potansiyeli ile bu potansiyelin coğrafi açıdan değerlendirilmesiamaçlanmış ve sahanın arkeolojik miras olarak önemi ortaya çıkarılmayaçalışılmıştır. Bu kapsamda, Göbekli Tepe’nin arkeolojik açıdan önemi nedir? Bualanın arkeolojik turizm bakımından önemi nedir? Göbekli Tepe’de arkeolojikturizm yapılıyor mu ve ne düzeyde gerçekleşmektedir? Arkeolojik turizm vealanın koruma kullanma açısından dengesini sağlayan bir planlama çalışması varmı? Göbekli Tepe ve çevresi turizm alt-üst yapı hizmetleri açısından yeterlidüzeyde mi? gibi sorulara cevap aranmaya çalışılmıştır. Bu çerçevede araştırmasahayla ilgili yapılmış bilimsel yayınlar, çeşitli tematik haritalar ve sahaçalışmaları sonucunda toplanan veriler ışığında şekillendirilmiştir. Ayrıcaelde edilen veriler SWOT analiziyle değerlendirilmiştir.