Irak Selçukluları’nda Sosyal, Ekonomik, Kültürel ve Dini Yapı Hakkında
Social, Economical, Cultural and Religious Structure about in the Iraqid Seljukids
Yazar: Kayhan, Hüseyin
Dergi: Cihannüma Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi, Vol. 4 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Irak Selçukluları,sosyal yapı,kültürel yapı,ekonomik yapı,din ; Iraqid Seljukids,social structure,cultural structure,economical structure,religion

Ekonomik-politikaksamalara rağmen, Irak Selçukluları, XII. yüzyılda Batı İran ve Azerbaycan’ınher yönüyle gelişimine katkıda bulundu. Bunun sonucunda Hemedan, İsfahan ve Tebriz gibi zengin şehirler, Azerbaycan gibi Anadolu ile aynı zamanda yurthaline getirilen güzel bir vatan, kendinden sonra bütün bölgeyi sahiplenecekatabeylikler ve beylikler bıraktı. Sosyal, ekonomik, dinî ve kültürel yapınıngelişmesine, zenginleşmesine, güzelleşmesine, insanların mutluluğuna, barışa vegüvenliğe önem verdiler. Bu özellikleriyle, takip eden yüzyıllarda örnek birdevlet varlığı haline geldiler. Râvendigibi modern İran tarihçileri, Selçuklular döneminin güzelliğini vurgulayan bufenomene övgüde bulundular. Irak Selçuklularısultanları angarya vergileri kaldırarak şehirlerde ticareti canlandırdılar. Tarımıiyileştirmek amacıyla köylerde ve mezralarda sulama kanalları oluştulurken,tüketim malları, ticaret ve fiyat hareketleri için üretim süreci sıkı bir denetimetabi tutuldu. Kültürel alanda, şairlerin yanı sıra âlimleri desteklediler,medreseler ve eğitim kurumları inşa ettiler. Yönettikleri halkın din ve etnikkökenlerine bakmaksızın hepsine adil davrandılar. Müslüman din adamlarına saygıgösterdiler. Müslüman zaviyelerine yardımla yetinmeyip Hıristiyanların veYahudilerin dinî, sosyal, ticarî ve kültürel faaliyetlerine de müdahaledebulunmadılar.

Despite theeconomic-political setbacks, Iraqi Seljukids contributed to the development ofthe Western Iran and Azerbaijan in all aspects in the 12th century.It thus left behind not only rich cities such as Hamadan, Isfahan, and Tabriz,a country like Azerbaijan, which, together with Anatolia, turned into a Turkishmotherland, but also principalities and atabeg states. They gave importance tothe development, prosperity, and enhancement of social, economic, religious,and cultural structure, happiness of the people, peace and security. With suchcharacteristics, it became a model state entity in the following centuries.Modern Iranian historians such as Rāvendī commended about this phenomenon,eulogizing the beauty of the Seljukids era.The sultans of IraqiSeljuks abolished forced labour (corve'e) and boosted trade in cities. With aimto improve agriculture they built irrigation canals in villages and mezra'aswhile the manufacturing process for consumer goods, commerce and pricemovements were subject to a strict supervision. In the cultural domain, theysupported scholars as well as poets and built madrasahs and educationalinstitutions. They provided equal and fair treatment to their subjects ofvarious religious and ethnic backgrounds. They not only supported Muslim clergyby offering financial aid to their zawiyahs aid, but also hesitated tointerfere in the religious, social, commercial and cultural activities ofChristians and Jews.