Zorbalığa Seyirci Müdahale Psiko-Eğitim Programının Ortaokul Öğrencilerinin Zorbalığa Müdahale Becerilerine Etkisi
The Effect of Bystanders Intervention In Bullying Psycho-Education Program on Intervention Skills of Middle School Students
Yazar: Kurt Demirbaş, Neşe; Öztemel, Kemal
Dergi: Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 42 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Bullying,Bystander,Bystander Intervention in Bullying,Psycho-Education Program ; Zorbalık,Zorbalığa seyirci,Zorbalıkta seyirci müdahalesi,Psiko-eğitim programı

Bu çalışma ile zorbalığa seyirci müdahale psiko-eğitim programının ortaokul öğrencilerinin zorbalığa müdahale becerilerine etkisini incelemek amaçlanmıştır. Araştırmada bu amacı gerçekleştirmek için öntest-sontest-izleme testi 1-2; deney ve kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmada yer alan deney ve kontrol grupları Ankara ili Sincan ilçesinde bulunan bir ortaokulda eğitim gören 6. sınıf öğrencilerinden oluşturulmuştur. Deney ve kontrol gruplarına denek seçiminde Zorbalıkta Seyirci Müdahale Ölçeği (ZSMÖ) ve Katılımcı Rolü Ölçeği (KRÖ) kullanılmıştır. Denek seçerken KRÖ seyirci alt boyutundan akran bildirimine dayalı olarak ortalamadan daha yüksek puan almış olmak, ZSMÖ’den toplam puana göre ortalamanın altında puan almış olmak ve bu iki kriterin eşleştirilmesi sonucunda belirlenen öğrencilerden araştırmaya katılmaya gönüllü ve ailesinin izninin olması kriterleri dikkate alınmıştır. Bu kriterlere uyanlar arasından seçkisiz olarak belirlenen 12 deney ve 12 kontrol grubu olmak üzere 24 kişilik çalışma grubu oluşturulmuştur. Deney grubuna, 11 oturumluk zorbalığa seyirci müdahale becerilerini geliştirmeye yönelik psiko-eğitim programı uygulanmış, kontrol grubuna ise herhangi bir işlem yapılmamıştır. Bulguların sonuçlarına göre deney grubuna uygulanan psiko-eğitim programının, öğrencilerin zorbalığa seyirci müdahale düzeylerinde etkili olduğu ve programın etkisinin 5 haftalık ve 6 aylık izleme ölçümleri sonucunda da devam ettiği görülmüştür. Çalışmanın sonuçları zorbalığa seyirci müdahale psiko-eğitim programının ortaokul öğrencilerinin müdahale beceri düzeylerini geliştirmede etkili olduğunu göstermektedir.

The aim of this study is to examine the effects of psycho-education program developed based on the bystander intervention model on middle school students' intervention skills in bullying. Experimental design with pretest-posttest- follow up test-1-2 and control group was used to achieve this aim in the study. Experimental and control groups in the research were composed of 6th grade students studying in a middle school in Ankara. Bystander Intervention Scale in Bullying (BISB) and Participant Role Scale (PRQ) were used in the selection of subjects for the experimental and control groups. In the determination of experimental and control groups three criteria were determined being having had a higher than average score based on peer reporting from the PRQ bystander sub-dimension; having had a below-average score from BISB with respect to total score and to involve volunteer students who meet these two criteria. Within the scope of the research, 11 sessions of psycho-education program was applied to the experimental group. The findings of the study revealed that the psycho-education program for developing the bystander middle school students' intervention skills in bullying provided an increase in the level of bystander intervention in bullying of the students in the experimental group.