Kürt Çalışmaları Ortadoğu Çalışmaları’nın Neresinde?
Kürt Çalışmaları Ortadoğu Çalışmaları’nın Neresinde?
Yazar: Al, Serhun
Dergi: Mülkiye Dergisi, Vol. 45 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Ortadoğu,Kürt Çalışmaları,Metodoloji,Milliyetçilik,Oryantalizm.

20. yüzyılın ilk çeyreğinde imparatorlukların ulus-devletlere evrimi sona yaklaşırken,Osmanlı İmparatorluğu içerisinden birçok topluluk kendi kaderini tayin etme imkânıbularak devletleşti. Bu devletleşme süreci uluslaşma süreci ile iç içe ilerledi vehomojen ulus yaratma adına ‘öteki’ sayılanlar çoğunlukla asimilasyon, dışlanma veetnik temizlik politikalarına maruz kaldılar. Kürtler, hem tarihsel anlamda hem deOsmanlı sonrası Ortadoğu siyasal coğrafyasının Irak, Suriye, Türkiye ve ayrıca İran’ınkesiştiği alanda yoğunlaşmalarına rağmen devletleşen topluluklar içerisinde yeralamadılar ve çoğunlukla ‘öteki’ konumuna düştüler. Bu bağlamda, 20. yüzyılın büyükbir bölümü merkezi devlet otoriterileri ile farklı Kürt grupları arasında siyasal ve kültürelmücadeleler ile geçti. Buna parallel olarak akademik ve entellektüel anlamda da Kürtlerve Kürt Çalışmaları Ortadoğu Çalışmaları içerisinde çoğunlukla ‘öteki’ konumunda kaldı.Kürtler üzerine kısıtlı olan akademik çalışmalar ancak 20. yüzyıl sonu ve 21. yüzyılbaşında Kürtlerin hem Ortadoğu’da hem de küresel anlamda daha fazla ‘görünür’ halegelmesi ile birlikte özellikle Avrupa ve Kuzey Amerika üniversitelerinde yaygınlaşmayabaşladı. Siyaset bilimi, uluslararası ilişkiler, tarih, sosyoloji, iktisat ve antropoloji gibifarklı disiplinler ve farklı metodolojik yaklaşımlar üzerinden Kürtler ve Kürt coğrafyasıdaha da fazla araştırılmaya başlandı. Bu çalışma da son yıllarda ivme kazanan KürtÇalışmaları’nı Ortadoğu Çalışmaları içerisinde bazı kuramsal, metodolojik ve tematikkonular içerisinde değerlendirmektedir. Oryantalizm ve post-kolonyal paradigmalarbağlamında Ortadoğu ve Kürt Çalışmaları karşılaştırılırken, metodoloji ve veri konusundaKürt Çalışmaları ele alınmaktadır. Kürt Çalışmaları’nın teritoryal sınırları ve Kürdoloji gibikavramsal tanımlamalar ayrıca tartışılmaktadır. Bununla birlikte Ortadoğu Çalışmalarıiçerisinde çokça tartışılan milliyetçilik, İslam, demokratikleşme ve otoriterlik gibikonular Kürt Çalışmaları ekseninde karşılaştırmalı olarak değerlendirilmektedir. Genelolarak, Kürt Çalışmaları’nın Ortadoğu Çalışmaları içerisinde Kürtlerin Ortadoğu’dakisiyasal statüsüzlük ve güvenlikleştirme politikaları nedeniyle akademik kurumsallaşmabakımından geriden geldiği fakat hızla gelişmekte olan bir araştırma alanı olduğu ortayakonmaktadır. Sonuç olarak, Kürt Çalışmaları’nın bu makalede tartışılan temalarınötesinde çok daha farklı temalar içerisinde de tartışılması gerektiği vurgulanmaktadır.

20. yüzyılın ilk çeyreğinde imparatorlukların ulus-devletlere evrimi sona yaklaşırken,Osmanlı İmparatorluğu içerisinden birçok topluluk kendi kaderini tayin etme imkânıbularak devletleşti. Bu devletleşme süreci uluslaşma süreci ile iç içe ilerledi vehomojen ulus yaratma adına ‘öteki’ sayılanlar çoğunlukla asimilasyon, dışlanma veetnik temizlik politikalarına maruz kaldılar. Kürtler, hem tarihsel anlamda hem deOsmanlı sonrası Ortadoğu siyasal coğrafyasının Irak, Suriye, Türkiye ve ayrıca İran’ınkesiştiği alanda yoğunlaşmalarına rağmen devletleşen topluluklar içerisinde yeralamadılar ve çoğunlukla ‘öteki’ konumuna düştüler. Bu bağlamda, 20. yüzyılın büyükbir bölümü merkezi devlet otoriterileri ile farklı Kürt grupları arasında siyasal ve kültürelmücadeleler ile geçti. Buna parallel olarak akademik ve entellektüel anlamda da Kürtlerve Kürt Çalışmaları Ortadoğu Çalışmaları içerisinde çoğunlukla ‘öteki’ konumunda kaldı.Kürtler üzerine kısıtlı olan akademik çalışmalar ancak 20. yüzyıl sonu ve 21. yüzyılbaşında Kürtlerin hem Ortadoğu’da hem de küresel anlamda daha fazla ‘görünür’ halegelmesi ile birlikte özellikle Avrupa ve Kuzey Amerika üniversitelerinde yaygınlaşmayabaşladı. Siyaset bilimi, uluslararası ilişkiler, tarih, sosyoloji, iktisat ve antropoloji gibifarklı disiplinler ve farklı metodolojik yaklaşımlar üzerinden Kürtler ve Kürt coğrafyasıdaha da fazla araştırılmaya başlandı. Bu çalışma da son yıllarda ivme kazanan KürtÇalışmaları’nı Ortadoğu Çalışmaları içerisinde bazı kuramsal, metodolojik ve tematikkonular içerisinde değerlendirmektedir. Oryantalizm ve post-kolonyal paradigmalarbağlamında Ortadoğu ve Kürt Çalışmaları karşılaştırılırken, metodoloji ve veri konusundaKürt Çalışmaları ele alınmaktadır. Kürt Çalışmaları’nın teritoryal sınırları ve Kürdoloji gibikavramsal tanımlamalar ayrıca tartışılmaktadır. Bununla birlikte Ortadoğu Çalışmalarıiçerisinde çokça tartışılan milliyetçilik, İslam, demokratikleşme ve otoriterlik gibikonular Kürt Çalışmaları ekseninde karşılaştırmalı olarak değerlendirilmektedir. Genelolarak, Kürt Çalışmaları’nın Ortadoğu Çalışmaları içerisinde Kürtlerin Ortadoğu’dakisiyasal statüsüzlük ve güvenlikleştirme politikaları nedeniyle akademik kurumsallaşmabakımından geriden geldiği fakat hızla gelişmekte olan bir araştırma alanı olduğu ortayakonmaktadır. Sonuç olarak, Kürt Çalışmaları’nın bu makalede tartışılan temalarınötesinde çok daha farklı temalar içerisinde de tartışılması gerektiği vurgulanmaktadır.