Anadolu Kırsalında Göçün Dünkü (XVI-XX. Yüzyıl) Yapısı: Manisa ve Konya Çevresi Üzerinden Bir Göç Okuma Denemesi
The Structure of Migration Past in the Anatolian Countryside (XVI-XX. Century): An Essay to Read Migration via the Manisa and Konya Environment
Yazar: Yiğit, İlker
Dergi: Erdem, Vol. 0 No. 76, 2018
Anahtar kelimeler: Historical geography,historical migration,historical demography,rural migration,forced migration ; Tarihi coğrafya,tarihi göç,tarihi demografi,kırsal göç,zorunlu göç

ÖZGöçler,tarihin hemen her döneminde toplumları siyasi, sosyal ve ekonomik açılardanetkileyen önemli faktörler arasında yer almaktadır. Öyle ki geçmiş dönemlerdegöçler bir siyasi organizasyonun çökmesine neden olurken, başka bir siyasiorganizasyonun hayat bulmasına yol açabilmiştir. Böylesine önemli etkileri olangöç olgusuna ilişkin ülkemizde yapılan çalışmalarda daha çok çağdaş dönemkapsamındakilere odaklanıldığı görülmektedir. Ancak bugünün doğru okunmasındave geleceğe dair sağlıklı projeksiyonların yapılmasında tarihi göçlerin de elealınması bir zorunluluktur. Özellikle yakın geçmişimiz olan OsmanlıAnadolu’sunun göç yapısının araştırılması, hem göçün tarihi arka planınınortaya çıkarılmasında hem de çağdaş göçleri bu tarihi tecrübe bağlamındadeğerlendirilmesinde ciddi katkılar sağlayabilecektir. Bu çalışma ile göçtarihine ilişkin literatüre, zaman olarak XVI. yüzyıldan XX. yüzyıla kadarki,mekan olarak ise Manisa ve Konya örnekleri üzerinden, Anadolu kırsalındakigöçlerin yapısı araştırılarak katkı yapılması hedeflenmiştir. Araştırmada temelolarak Osmanlı kırsalında meydana gelen göçlerin sebepleri nelerdir? sorusunacevap aranmıştır. Bunun için arşiv vesikalarından, arazi araştırmalarından vesaha literatüründen elde edilen bilgi ve bulgulardan yararlanılmıştır.Araştırma sonucunda, çalışılan zaman dilimi ve örneklem sahaları dahilindekırsalda yaşanan göçlerin doğal afetler, salgın hastalıklar, eşkıyalıkfaaliyetleri, vergi baskısı, ana ulaşım ağı üzerinde bulunmaya bağlı olarakortaya çıkan huzursuzluklar gibi itici faktörler nedeniyle ortaya çıktığıtespit edilmiştir. Bazen bu itici faktörler bireysel göçlere neden olabildiğigibi toplu göçlere ya da kırsal iskan merkezlerinin yer değiştirmesine yolaçabilmiştir. Yaşanan göçlerin kırdan şehre olabildiği gibi belki bundan dahafazla bir kısmı kırsalın kendi içerisinde cereyan ettiği anlaşılmaktadır. Arşivvesikaları ve arazi araştırmalarından elde edilen bilgiler bu duruma dairönemli ipuçları olarak değerlendirilebilir. Çeşitli sebeplerle kırsalda meydanagelen göç hareketi şehirlerin yanı sıra merkezi, güvenli ve kalabalık köyleredoğru gerçekleşmiştir. Başta ekonomik ve güvenlik faktörlerinin etkisiylegerçekleşen kırsal alandaki göçler neticesinde kırsal iskan merkezleri yer yertoplulaşmıştır. Meydana gelen toplu göçler, bir taraftan bazı köylerin ortadankalkmasına yol açarken diğer taraftan da mevcut köylerin devamlılığına önemlikatkılar sağlamıştır.

ABSTRACTMigration is one of theimportant factors affecting societies in political, social and economic termsin almost every period of history. In the past, while the migration led to thecollapse of a political organization, it led to the emergence of another politicalorganization. However, it is a necessity to consider the historical migrationsin order to make a correct interpretation of today and to make healthyprojections about the future. In particular, the investigation of the migrationstructure of Ottoman Anatolia, which is a recent history, will be able toprovide significant contributions both in revealing the historical backgroundof migration and in the evaluation of contemporary migrations in the context ofthis historical experience. The aim of this study is to contribute to theliterature on the history of migration, as time from the sixteenth century tothe twentieth century, as investigating the structure of migrations inAnatolian countryside through the samples of Manisa and Konya. In the study,basically the following question was sought: What are the reasons for themigration in the Ottoman countryside? For this purpose, information andfindings obtained from archive documents, field surveys and field literaturewere used. As a result of the research, it has been determined that themigrations in rural areas within the time frame and sampling areas are causedby the pushing factors such as natural disasters, epidemics, banditryactivities, tax pressure, and unrest in the main transportation network.Sometimes these pushing factors could lead to individual migration, as well asto mass migration or displacement of rural resettlement centers. It isunderstood that the migrations may occur from rural to urban areas, and morethan this, some of which occured within the countryside itself. Informationobtained from archival documents and field surveys can be considered asimportant clues to this situation. The migration movement that took place inthe countryside due to various reasons was realized towards the central, safeand crowded villages as well as the cities. As a result of migrations in ruralareas, which were mainly due to economic and security factors, ruralresettlement centers conglomerate. On the one hand, the mass migrations causedsome villages to disappear and on the other hand, they made significantcontributions to the continuity of the existing villages.