Osmanlı ve Cumhuriyet Türkiyesi’nde Eczacı Kalfalarının Örgütlenme Girişimleri (1912-1949)
Pharmacy Assistants’ Endeavours in Establishing Vocational Associations in Ottoman and Republican Turkey (1912-1949)
Yazar: Kocacık, Eyüp Talha; Dölen, Emre
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 20 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Pharmacy journeyman,Pharmacy journeyman associations,Aydınlık magazine,History of Pharmacy ; Eczacı kalfası,Aydınlık dergisi,eczacı kalfası cemiyetleri,eczacılık tarihi

Bu makalenin amacı, bugüne kadar eczacılık tarihi açısından incelenmemiş olan kalfalık kurumu ve eczacı kalfalarının Osmanlı döneminde başlayan örgütlenme girişimleri konusunda yeni bilgiler ortaya koymaktır. Eldeki bilgiler ışığında eczacı kalfalarının ilk örgütü olması muhtemel olan ve 1912’de kurulan İstanbul Eczacı İşçileri Cemiyeti’nden başlayarak 1949 yılına kadarki eczacı kalfaları cemiyetleri incelenmiştir. Osmanlı döneminde İttihad ve Terakki Cemiyeti ile başlayan değişik meslek mensuplarının kendi aralarında örgütleme veya başka bir deyimle “birleşme” çabalarının bir yansıması olarak 1912 yılında İstanbul Eczacı İşçileri Cemiyeti kurulmuştur. Savaş yıllarının zorlukları ve eczacı kalfalarının dağınık vaziyette olması cemiyetin ömrünün kısa olmasına neden olmuştur. 1919 yılında Beynelmilel Diplomalı ve Diplomasız Eczacı Müstahdemîni Cemiyeti adında sosyalist tabanlı ikinci bir cemiyet kurulmuşsa da çeşitli nedenlerden dolayı kısa sürede dağılmıştır. Cumhuriyet’in ilânından sonra eczacı kalfaları 1932 yılında İzmir’de Eczacı Kalfaları Cemiyeti adı altında örgütlenmiş ve bu girişimin hemen ardından 1933 yılında İstanbul’da Pratik Farmakoloğlar Birliği kurulmuştur. 1949 yılına gelindiğinde de yine İstanbul’da Türkiye Eczacı Kalfaları Birliği kurulmuş ve şubeleşme çalışmalarında bulunmuştur.

Pharmacy journeymen are not analysed until today, within thecontext of the history of pharmacy. In this article, starting from the Ottomanperiod, new information is presented regarding the journeymen as a vocationalinstitution, and the attempts of establishing journeyman associations. In thelight of the current information, pharmacy journeyman associations areevaluated, beginning with İstanbul Pharmacy Workers’ Association(İstanbul Eczacı İşçileri Cemiyeti) which is probably the firstjourneyman association. The analysis covers the journeymen associations formeduntil 1949. In the Ottoman period, İstanbul Pharmacy Workers’ Association(İstanbul Eczacı İşçileri Cemiyeti) was established in 1912, as areflection of a policy starting with Committee of Union and Progress (İttihadve Terakki Cemiyeti), which attempts organizing the members ofvarious occupations, or “unifying” them as distinct vocational groups. The Associationwas short lived due to the difficulties of the wartime period and the fact thatpharmacy journeymen are dispersed throughout the city. In 1919, a socialist based organization,entitled International Association of Licenced and Unlicenced PharmacyEmployees (Beynelmilel Diplomalı ve Diplomasız Eczacı MüstahdemîniCemiyeti) was founded, but it was disbanded within a short period. After thedeclaration of the Republic, in 1932, pharmacy journeymen formed an Associationof Pharmacy Journeymen (Eczacı Kalfaları Cemiyeti) in İzmir, andimmediately afterwards, Union of Practicing Pharmacists (PratikFarmakoloğlar Birliği) was established in İstanbul. By 1949, Turkish Unionof Pharmacy Journeymen (Türkiye Eczacı Kalfaları Birliği) was founded inİstanbul, and it attempted to open branches in different cities.