hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Akademisyenlerin Tükenmişlik Düzeyini Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi
Determınıng The Factors That Affect Burnout Among Academıcıans
Yazar: Karabıt-yık, Lale; Eker, Melek; Anbar, Adem
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 63 No. 02, 2014
Anahtar kelimeler: Tükenmişlik, akademisyen, tükenmişliği etkileyen faktörler, akademisyenlik, iş çevresi

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’deki akademisyenlerin tükenmişlik düzeylerini ölçmek ve akademisyenlerin tükenmişlik düzeylerini etkileyen faktörleri araştırmaktır. Veriler, toplam 78 kamu üniversitesinin ve özel üniversitenin İktisadi ve İdari Bilimler Fakültelerinde muhasebe - finansman anabilim dalında görev yapan 160 akademisyenden, sosyo-demografik anket formu, Maslach Tükenmişlik Envanteri ve “iş ve iş çevresi” ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistik (ortalama ve standart sapma), korelasyon analizi, faktör analizi ve diskriminant analizi kullanılmıştır. Çalışmada, genel tükenmişlik ve tükenmişlik alt boyutlarının skorları, diğer çalışmaların sonuçlarına göre daha düşük bulunmuştur. Akademisyenlerin tükenmişlik düzeylerini etkileme olasığına sahip 13 unsura uygulanan faktör analizi sonucunda, söz konusu unsurlar beş temel faktör altında toplanmıştır. Bu faktörler; iş çevresi, idari işyükü, akademik işyükü, ilerleme ve değerleme ve araştırma fonudur. Bu faktörlerin akademisyenlerin tükenmişlik düzeyleri üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla, diskriminant analizi kullanılmıştır.

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’deki akademisyenlerin tükenmişlik düzeylerini ölçmek ve akademisyenlerin tükenmişlik düzeylerini etkileyen faktörleri araştırmaktır. Veriler, toplam 78 kamu üniversitesinin ve özel üniversitenin İktisadi ve İdari Bilimler Fakültelerinde muhasebe - finansman anabilim dalında görev yapan 160 akademisyenden, sosyo-demografik anket formu, Maslach Tükenmişlik Envanteri ve “iş ve iş çevresi” ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistik (ortalama ve standart sapma), korelasyon analizi, faktör analizi ve diskriminant analizi kullanılmıştır. Çalışmada, genel tükenmişlik ve tükenmişlik alt boyutlarının skorları, diğer çalışmaların sonuçlarına göre daha düşük bulunmuştur. Akademisyenlerin tükenmişlik düzeylerini etkileme olasığına sahip 13 unsura uygulanan faktör analizi sonucunda, söz konusu unsurlar beş temel faktör altında toplanmıştır. Bu faktörler; iş çevresi, idari işyükü, akademik işyükü, ilerleme ve değerleme ve araştırma fonudur. Bu faktörlerin akademisyenlerin tükenmişlik düzeyleri üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla, diskriminant analizi kullanılmıştır.
MARX’TA ÜRETKEN EMEK KATEGORİSİ VE 1988-2006 DÖNEMİ TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN AMPİRİK BULGULAR
Marx’ta Üretken Emek Kategorisi Ve 1988-2006 Dönemi Türkiye Ekonomisi İçin Ampirik Bulgular
Yazar: Karahanoğulları, Yiğit
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 63 No. 02, 2014
Anahtar kelimeler: Artı değer, üretken ve üretken olmayan emek, Karl Marx, ticaret, küçük meta üretimi

Sermaye ve değer kategorilerinin kuramsal temelini oluşturması ve olgusal düzeyin Marxist perspektifle tahlili için üzerinde analitik olarak netleşilmesi gereken ancak yazındaki farklı sorunsallara göre hakkında birbirinden bütünüyle farklı tanımlar üretilmiş bir kategoridir üretken emek kategorisi. Bu çalışmada, yazındaki bu tanımsal çeşitliliğe ve tartışmalara girilmeksizin, Karl Marx’ın kendi metinlerine başvurularak üretken emek kategorisi tanımı üzerinde netleşme sağlanmaya çalışılacak ve ardından, ulaşılan bu kuramsal çerçeveden hareketle kategorinin ampirik ölçümü yapılıp Türkiye ekonomisi için 1988-2006 dönemine dair gözlemler üretilecektir. Türkiye’nin bu dönemde yaşadığı yapısal dönüşüme dair bulgularla birlikte artı değer üretim sürecinin, dolayısıyla sermaye birikiminin içine girdiği kriz potansiyeli ortaya konulacaktır.

Sermaye ve değer kategorilerinin kuramsal temelini oluşturması ve olgusal düzeyin Marxist perspektifle tahlili için üzerinde analitik olarak netleşilmesi gereken ancak yazındaki farklı sorunsallara göre hakkında birbirinden bütünüyle farklı tanımlar üretilmiş bir kategoridir üretken emek kategorisi. Bu çalışmada, yazındaki bu tanımsal çeşitliliğe ve tartışmalara girilmeksizin, Karl Marx’ın kendi metinlerine başvurularak üretken emek kategorisi tanımı üzerinde netleşme sağlanmaya çalışılacak ve ardından, ulaşılan bu kuramsal çerçeveden hareketle kategorinin ampirik ölçümü yapılıp Türkiye ekonomisi için 1988-2006 dönemine dair gözlemler üretilecektir. Türkiye’nin bu dönemde yaşadığı yapısal dönüşüme dair bulgularla birlikte artı değer üretim sürecinin, dolayısıyla sermaye birikiminin içine girdiği kriz potansiyeli ortaya konulacaktır.
MUHASEBE MESLEK MENSUPLARI VE ÇALIŞANLARININ ETİK İKİLEMLERİ: KARS VE ERZURUM İLLERİNDE BİR ARAŞTIRMA
Muhasebe Meslek Mensupları Ve Çalışanlarının Etik İkilemleri: Kars Ve Erzurum İllerinde Bir Araştırma
Yazar: Kutlu, Hüseyin Ali
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 63 No. 02, 2014
Anahtar kelimeler: Etik, meslek etiği, muhasebe meslek etiği, etik ikilem, etik davranış

Etik ve ahlak kavramlarının günlük yaşamda taşıdıkları önem, meslek hayatı için de geçerlidir. Meslek hayatında sergilenecek etik dışı bir davranışın sonuçları çok daha geniş bir alana yayılabilir. Bu nedenle meslek etiği en az günlük yaşamdaki etik kavramı kadar önemlidir. Meslek mensupları neden etik dışı davranışa yönelirler? Onları etik dışı davranışa iten en önemli nedenler nelerdir? Etik dışı davranış gerçekleşmese bile bir önceki aşamada yaşanan etik ikilemin nedenleri nelerdir? Bu çerçevede çalışmamızın amacı muhasebe meslek mensuplarının yaşadığı etik ikilemleri irdelemektir.

Etik ve ahlak kavramlarının günlük yaşamda taşıdıkları önem, meslek hayatı için de geçerlidir. Meslek hayatında sergilenecek etik dışı bir davranışın sonuçları çok daha geniş bir alana yayılabilir. Bu nedenle meslek etiği en az günlük yaşamdaki etik kavramı kadar önemlidir. Meslek mensupları neden etik dışı davranışa yönelirler? Onları etik dışı davranışa iten en önemli nedenler nelerdir? Etik dışı davranış gerçekleşmese bile bir önceki aşamada yaşanan etik ikilemin nedenleri nelerdir? Bu çerçevede çalışmamızın amacı muhasebe meslek mensuplarının yaşadığı etik ikilemleri irdelemektir.
YABANCI SERMAYE AKIMLARININ YURTİÇİ TASARRUF VE EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNE ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ
Yabancı Sermaye Akımlarının Yurtiçi Tasarruf Ve Ekonomik Büyüme Üzerine Etkisi: Türkiye Örneği
Yazar: Örnek, İbrahim
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 63 No. 02, 2014
Anahtar kelimeler: Yabancı sermaye, yurtiçi tasarruf, doğrudan yatırımlar, kısa vadeli sermaye hareketleri, ekonomik büyüme

Uluslararası literatürde yapılan ampirik çalışmalar incelendiğinde, birçok çalışmada yurtiçi ve yabancı tasarruflar arasında negatif bir korelasyon ilişkisi bulunurken, bazı çalışmalarda ise, yabancı sermaye girişlerinin yurtiçi tasarrufu arttırdığına yönelik sonuçlar elde edilmiştir. Bu çalışma kapsamında ise, Türkiye’nin 1996:4-2006:l üçer aylık dönemlerine ait, yabancı sermaye girişleri ve yurtiçi tasarrufları ile ilgili zaman serileri kullanılarak, iki değişken arasındaki nedensellik ilişkileri incelenmiştir. Yapılan ekonometrik analizler sonucu, doğrudan yatırımların kısa ve uzun dönemde yurtiçi tasarruflar üzerinde pozitif etki yarattığı; kısa vadeli sermaye akımlarının ise, kısa ve uzun vadede, yurtiçi tasarruflar üzerinde negatif bir etki oluşturduğu bulgularına ulaşılmıştır. Aynı zamanda, kısa vadeli sermaye girişleri ile doğrudan yatırımların ekonomik büyüme üzerinde pozitif etki yarattığı tespit edilmiştir.

Uluslararası literatürde yapılan ampirik çalışmalar incelendiğinde, birçok çalışmada yurtiçi ve yabancı tasarruflar arasında negatif bir korelasyon ilişkisi bulunurken, bazı çalışmalarda ise, yabancı sermaye girişlerinin yurtiçi tasarrufu arttırdığına yönelik sonuçlar elde edilmiştir. Bu çalışma kapsamında ise, Türkiye’nin 1996:4-2006:l üçer aylık dönemlerine ait, yabancı sermaye girişleri ve yurtiçi tasarrufları ile ilgili zaman serileri kullanılarak, iki değişken arasındaki nedensellik ilişkileri incelenmiştir. Yapılan ekonometrik analizler sonucu, doğrudan yatırımların kısa ve uzun dönemde yurtiçi tasarruflar üzerinde pozitif etki yarattığı; kısa vadeli sermaye akımlarının ise, kısa ve uzun vadede, yurtiçi tasarruflar üzerinde negatif bir etki oluşturduğu bulgularına ulaşılmıştır. Aynı zamanda, kısa vadeli sermaye girişleri ile doğrudan yatırımların ekonomik büyüme üzerinde pozitif etki yarattığı tespit edilmiştir.
TÜRKİYE’DEKİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ UYGULAMALARI AÇISINDAN STRATEJİK SEÇİM VE KURUMSAL BELİRLENİMİN OLASI ETKİLERİ
Türkiye’deki İnsan Kaynakları Yönetimi Uygulamaları Açısından Stratejik Seçim Ve Kurumsal Belirlenimin Olası Etkileri
Yazar: Sayılar, Yücel
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 63 No. 02, 2014
Anahtar kelimeler: İnsan kaynakları yönetimi, stratejik seçim, kurumsal kuram, Türkiye, örgüt kuramı

Örgütlerin insan kaynakları yönetimi alanında aldıkları kararların hangi etkenler tarafından şekillendirildiği, bu çalışmanın temel sorusunu oluşturmaktadır. Bu soru, örgüt kuramı literatüründe hakim olan ve uzun zamandır insan kaynakları yönetimi araştırmalarını da etkileyen stratejik seçim kuramı ve kurumsal kuram ekseninde tartışılmaktadır. İradeci yaklaşıma sahip stratejik seçim kuramı doğrultusunda gelişen ve ağırlıklı olarak ABD kaynaklı olan araştırmalar, örgütlerin, kendi stratejik amaçları ile uyumlu insan kaynakları yönetimi uygulamalarını seçtiğini öne sürmektedir. Öte yandan daha çok Avrupa ülkelerinde yürütülen insan kaynakları yönetimi araştırmalarında kurumsal kuram temel alınmakta ve örgütsel davranış üzerindeki kurumsal çevre etkisi önplana çıkarılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, özellikle Türkiye’deki örgütlerin insan kaynakları yönetimi uygulamalarına ilişkin kararlarının nasıl oluştuğunu anlamaya çalışmak ve gelecekteki görgül araştırmalara yönelik önermeler geliştirmektir. Bu çerçevede, stratejik seçim ve kurumsal kuramın argümanları üç farklı analiz düzeyinde incelenmektedir.

Örgütlerin insan kaynakları yönetimi alanında aldıkları kararların hangi etkenler tarafından şekillendirildiği, bu çalışmanın temel sorusunu oluşturmaktadır. Bu soru, örgüt kuramı literatüründe hakim olan ve uzun zamandır insan kaynakları yönetimi araştırmalarını da etkileyen stratejik seçim kuramı ve kurumsal kuram ekseninde tartışılmaktadır. İradeci yaklaşıma sahip stratejik seçim kuramı doğrultusunda gelişen ve ağırlıklı olarak ABD kaynaklı olan araştırmalar, örgütlerin, kendi stratejik amaçları ile uyumlu insan kaynakları yönetimi uygulamalarını seçtiğini öne sürmektedir. Öte yandan daha çok Avrupa ülkelerinde yürütülen insan kaynakları yönetimi araştırmalarında kurumsal kuram temel alınmakta ve örgütsel davranış üzerindeki kurumsal çevre etkisi önplana çıkarılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, özellikle Türkiye’deki örgütlerin insan kaynakları yönetimi uygulamalarına ilişkin kararlarının nasıl oluştuğunu anlamaya çalışmak ve gelecekteki görgül araştırmalara yönelik önermeler geliştirmektir. Bu çerçevede, stratejik seçim ve kurumsal kuramın argümanları üç farklı analiz düzeyinde incelenmektedir.
ANTİK YUNAN DÜŞÜNCESİNDE KÖLELİK
Antik Yunan Düşüncesinde Kölelik
Yazar: Bakırezer, Güven
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 63 No. 01, 2014
Anahtar kelimeler: Antik Yunan, kölelik, köleliğin meşrulaştırılması, doğal kölelik, Aristoteles

Antik Yunan toplumu köleci bir toplumdu. Ekonomik refah ve siyasal demokrasi önemli ölçüde kölelerin üzerinde yükseliyordu. Köle alınır satılır bir mülk ve insan ile hayvan arası bir varlık olarak kategorize edilmişti. Atina hukuku kölelerin canı ve haysiyetine çok sınırlı bir koruma getirmişse de bu kölelerin insan olarak haklarının kabulünden dolayı değil, tahammüllerini sağlamak, verimliliklerini garanti altına almak, ve nihayet onlara davranıştaki aşırılıkların toplum üzerindeki zararlı etkilerinden korunmak içindi. Antik Yunan düşüncesinde köleliğe dair başlıca tartışma köleliğin doğal (doğuştan) veya uylaşımsal (içine düşülmüş) bir durum olup olmadığı temelinde gelişti. Bu tartışma Hellen-barbar ayrımının kabulü veya reddi üzerinde yükseldi. Bir diğer yaklaşım ise köleliğin dışsal değil, içsel bir durum olduğuydu. Köle edinmede ve kölelere davranışta adaletsizliği sorgulayanlar oldu. Ancak bildiğimiz kadarıyla bir kurum olarak köleliğin ilgasını savunan bir kişi bile ortaya çıkmadı ve kölelik evrensel geçerliliği olan bir kurum olarak alındı. Antik Yunan tarihi ve düşüncesi, köleliğin 19. yüzyıla kadar kaldırılmadığı insanlığın sonraki tarihi ile birlikte düşünüldüğünde, hayvanlıktan insanlığa geçişin ahlaki bir mesele değil, insanın insanı araçsallaştırmasının maddi temellerinin ortadan kalkmasına bağlı bir süreç olduğunu gösterir.

Antik Yunan toplumu köleci bir toplumdu. Ekonomik refah ve siyasal demokrasi önemli ölçüde kölelerin üzerinde yükseliyordu. Köle alınır satılır bir mülk ve insan ile hayvan arası bir varlık olarak kategorize edilmişti. Atina hukuku kölelerin canı ve haysiyetine çok sınırlı bir koruma getirmişse de bu kölelerin insan olarak haklarının kabulünden dolayı değil, tahammüllerini sağlamak, verimliliklerini garanti altına almak, ve nihayet onlara davranıştaki aşırılıkların toplum üzerindeki zararlı etkilerinden korunmak içindi. Antik Yunan düşüncesinde köleliğe dair başlıca tartışma köleliğin doğal (doğuştan) veya uylaşımsal (içine düşülmüş) bir durum olup olmadığı temelinde gelişti. Bu tartışma Hellen-barbar ayrımının kabulü veya reddi üzerinde yükseldi. Bir diğer yaklaşım ise köleliğin dışsal değil, içsel bir durum olduğuydu. Köle edinmede ve kölelere davranışta adaletsizliği sorgulayanlar oldu. Ancak bildiğimiz kadarıyla bir kurum olarak köleliğin ilgasını savunan bir kişi bile ortaya çıkmadı ve kölelik evrensel geçerliliği olan bir kurum olarak alındı. Antik Yunan tarihi ve düşüncesi, köleliğin 19. yüzyıla kadar kaldırılmadığı insanlığın sonraki tarihi ile birlikte düşünüldüğünde, hayvanlıktan insanlığa geçişin ahlaki bir mesele değil, insanın insanı araçsallaştırmasının maddi temellerinin ortadan kalkmasına bağlı bir süreç olduğunu gösterir.
EGEMENLİK KAVRAMININ TARİHSEL GELİŞİMİ VE GELECEĞİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME
Egemenlik Kavramının Tarihsel Gelişimi ve Geleceği Üzerine Bir Değerlendirme
Yazar: Beriş, H. Emrah
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 63 No. 01, 2014
Anahtar kelimeler: Egemenlik, ulus-devlet, meşruiyet, insan hakları, küreselleşme

Devletler, uzunca süre egemen birimler olarak hukukun yegâne yaratıcısı ve uygulayıcısı olmuşlardır. Egemenlik, bu süreçte devletin hükmetme yetkisini meşrulaştıran başlıca araç olmuştur. Oysa özellikle son dönemde yaşanan pek çok gelişme, egemenlik açısından farklı bir noktaya gelindiğine işaret etmektedir. Özellikle II. Dünya Savaşından sonra devlet egemenliği sorgulanmaya başlanmış; mutlak bir egemenlik anlayışının birey ve grup haklarının ihlaline sebep olabileceği ve bireysel haklarla özgürlüklerin güvence altına alınmasının sadece devletlerin inisiyatifine bırakılamayacağı fikri, uluslararası düzlemde etik ilkelere dayalı normatif bir düzen oluşturulmasına yönelik arayışları beraberinde getirmiştir. Bunun yanında küresel kapitalizmin geldiği aşama ulusal ekonomilerin yerlerini tek bir küresel ekonomiye bırakmaları yönünde işlemektedir. Avrupa Birliği’nin yeni bir siyasal örgütlenme modeli olarak belirişi ve yarattığı “ortak egemenlik havuzu” aracılığıyla ulus-devlet anlayışına farklı bir boyut kazandırması da “ulusal egemenlik” anlayışında yeni bir aşamaya gelindiğini göstermektedir. Bu noktada temel meşruiyet kaynağı olarak devletlerin egemenliğe hâlâ ihtiyaç duyduğu; evrensel ölçekte barışın ve siyasal istikrarın korunması için devletlerin “sorumlu egemenlik” anlayışına sahip olmalarının gerektiği söylenebilir.

Devletler, uzunca süre egemen birimler olarak hukukun yegâne yaratıcısı ve uygulayıcısı olmuşlardır. Egemenlik, bu süreçte devletin hükmetme yetkisini meşrulaştıran başlıca araç olmuştur. Oysa özellikle son dönemde yaşanan pek çok gelişme, egemenlik açısından farklı bir noktaya gelindiğine işaret etmektedir. Özellikle II. Dünya Savaşından sonra devlet egemenliği sorgulanmaya başlanmış; mutlak bir egemenlik anlayışının birey ve grup haklarının ihlaline sebep olabileceği ve bireysel haklarla özgürlüklerin güvence altına alınmasının sadece devletlerin inisiyatifine bırakılamayacağı fikri, uluslararası düzlemde etik ilkelere dayalı normatif bir düzen oluşturulmasına yönelik arayışları beraberinde getirmiştir. Bunun yanında küresel kapitalizmin geldiği aşama ulusal ekonomilerin yerlerini tek bir küresel ekonomiye bırakmaları yönünde işlemektedir. Avrupa Birliği’nin yeni bir siyasal örgütlenme modeli olarak belirişi ve yarattığı “ortak egemenlik havuzu” aracılığıyla ulus-devlet anlayışına farklı bir boyut kazandırması da “ulusal egemenlik” anlayışında yeni bir aşamaya gelindiğini göstermektedir. Bu noktada temel meşruiyet kaynağı olarak devletlerin egemenliğe hâlâ ihtiyaç duyduğu; evrensel ölçekte barışın ve siyasal istikrarın korunması için devletlerin “sorumlu egemenlik” anlayışına sahip olmalarının gerektiği söylenebilir.
AVRUPA BİRLİĞİ ÇERÇEVESİNDE YEREL YÖNETİMLER VE GELİR YAPILARI
Avrupa Birliği Çerçevesinde Yerel Yönetimler ve Gelir Yapıları
Yazar: Özkök Çubukçu, Dilek
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 63 No. 01, 2014
Anahtar kelimeler: Avrupa Birliği, bölgesel politika, yerellik ilkesi, yerel kamu hizmeti, yerel yönetimler maliyesi

Avrupa Birliğinde yerel yönetimler çoğu zaman bölgesel politika çerçevesinde üye ülkelerde gelişmişlik farkları gösteren ve bu nedenle bölgesel fonlardan yardım sağlayan ulusal yönetim birimleri olarak ele alınmaktadır. Bu çalışma kapsamında yerel yönetimler Birlik yönünden sadece bölgesel politika çerçevesinden değil aynı zamanda Birliğin kurumsallaşmış ilkelerinden yerellik ilkesi ve yerel kamu hizmetlerine yaklaşımı yönünden de ele alınmıştır. Öte yandan yerel özerkliğin en önemli unsurlarından olan ve son dönem Avrupası içinde sıkça tartışılarak yerel yönetim reformlarının başlıca hedeflerinden olan vergi özerkliği konusu Avrupa Birliğine üye ülkelerde yerel yönetimlerin gelir yapılarında karşılaştırmalı olarak incelenmektedir.

Avrupa Birliğinde yerel yönetimler çoğu zaman bölgesel politika çerçevesinde üye ülkelerde gelişmişlik farkları gösteren ve bu nedenle bölgesel fonlardan yardım sağlayan ulusal yönetim birimleri olarak ele alınmaktadır. Bu çalışma kapsamında yerel yönetimler Birlik yönünden sadece bölgesel politika çerçevesinden değil aynı zamanda Birliğin kurumsallaşmış ilkelerinden yerellik ilkesi ve yerel kamu hizmetlerine yaklaşımı yönünden de ele alınmıştır. Öte yandan yerel özerkliğin en önemli unsurlarından olan ve son dönem Avrupası içinde sıkça tartışılarak yerel yönetim reformlarının başlıca hedeflerinden olan vergi özerkliği konusu Avrupa Birliğine üye ülkelerde yerel yönetimlerin gelir yapılarında karşılaştırmalı olarak incelenmektedir.
KAMUSAL ALAN VE TOPLUMSAL HAREKETLER
Kamusal Alan Ve Toplumsal Hareketler
Yazar: Hasdemir, Tuba Asrak; Coşkun, Mustafa Kemal
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 63 No. 01, 2014
Anahtar kelimeler: Kamusal alan, kamuoyu, alternatif kamular, toplumsal hareketler, müzakereci demokrasi

Kamusal alan üzerine yapılan tartışmalar özellikle 1980’lerden sonra oldukça artmıştır. Bu tartışmalarda toplumsal hareketlerin kamusal alandaki yeri ve işlevi meselesi ise her zaman önemli olmuştur. Bu çalışma, kamusal alan kavramı ile toplumsal hareketler ilişkisini anlamaya yönelik bir çabadır. Bu amaçla ilk olarak Habermas’ın kamusal alan ve kamuoyu kavramlarının, devlet ve toplum arasında demokratik ilişkilerin kurulmasına katkısı tartışılacaktır. İkinci olarak ise, Habermas’cı kamusal alan anlayışı çerçevesinde toplumsal hareketlerin yeri değerlendirilecektir. Habermas’ın kamusal alan kavramının tek, özerk, hegemonik, ulusal ve kuşatıcı olduğu, tersine, toplumsal hareketlerin ise alternatif/karşıt kamular yaratabildiği, dolayısıyla çoğul kamuların bulunduğu söylenebilir. Alternatif bir kamusal alan ise ancak sınıf temelli toplumsal hareketler ile kültür/kimlik temelli toplumsal hareketler arasındaki ittifaklarla etkili olabilir.

Kamusal alan üzerine yapılan tartışmalar özellikle 1980’lerden sonra oldukça artmıştır. Bu tartışmalarda toplumsal hareketlerin kamusal alandaki yeri ve işlevi meselesi ise her zaman önemli olmuştur. Bu çalışma, kamusal alan kavramı ile toplumsal hareketler ilişkisini anlamaya yönelik bir çabadır. Bu amaçla ilk olarak Habermas’ın kamusal alan ve kamuoyu kavramlarının, devlet ve toplum arasında demokratik ilişkilerin kurulmasına katkısı tartışılacaktır. İkinci olarak ise, Habermas’cı kamusal alan anlayışı çerçevesinde toplumsal hareketlerin yeri değerlendirilecektir. Habermas’ın kamusal alan kavramının tek, özerk, hegemonik, ulusal ve kuşatıcı olduğu, tersine, toplumsal hareketlerin ise alternatif/karşıt kamular yaratabildiği, dolayısıyla çoğul kamuların bulunduğu söylenebilir. Alternatif bir kamusal alan ise ancak sınıf temelli toplumsal hareketler ile kültür/kimlik temelli toplumsal hareketler arasındaki ittifaklarla etkili olabilir.
REFERANDUMLA AYRILMA KONUSUNDA YÜKSEK MAHKEMENİN TUTUMU: KANADA-QUEBEC ÖRNEĞİ
Referandumla Ayrılma Konusunda Yüksek Mahkemenin Tutumu: Kanada-Quebec Örneği
Yazar: Kalaycı, Hüseyin
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 63 No. 01, 2014
Anahtar kelimeler: Ayrılma, yüksek mahkeme, müzakere, anayasa, referandum

Kanada federal hükümeti, Kanada Yüksek Mahkemesine Quebec’in Ayrılma Referansı ile ilgili üç soru yöneltmiştir: “İlk olarak, Kanada anayasası altında, Quebec Ulusal Meclisi, yasaması ya da hükümeti tek taraflı olarak Quebec’in Kanada’dan ayrılmasını tatbik edebilir mi? İkincisi, Uluslararası hukuk, Quebec Ulusal Meclisine, yasamasına ya da hükümetine tek taraflı olarak Quebec’in Kanada’dan ayrılmasını tatbik etme hakkını verir mi? Bu bakımdan, uluslararası hukukta Quebec Ulusal Meclisine, yasamasına ya da hükümetine tek taraflı olarak Quebec’in Kanada’dan ayrılması hakkını veren kendi kaderini tayin hakkı var mıdır? Üçüncü olarak, Quebec Ulusal Meclisine, yasamasına ya da hükümetine tek taraflı olarak Quebec’in Kanada’dan ayrılmasını tatbik etme hakkı üzerine yerel ve uluslararası hukuk arasında bir ihtilaf olması durumunda hangisi Kanada’da örnek olarak yer alacaktır?” Quebec’in tek taraflı olarak bağımsızlığını ilan edip edemeyeceği sorusuna karşın, Yüksek Mahkeme, Ayrılma Referansında oybirliğiyle, bu tür bir deklarasyonun hem Kanada anayasa hukukunca hem de uluslararası hukukça yasal olmadığını bildirmiştir. Ancak, anayasal bir değişiklik durumunda böyle bir ayrılmanın mümkün olabileceği sonucuna varmıştır.

Kanada federal hükümeti, Kanada Yüksek Mahkemesine Quebec’in Ayrılma Referansı ile ilgili üç soru yöneltmiştir: “İlk olarak, Kanada anayasası altında, Quebec Ulusal Meclisi, yasaması ya da hükümeti tek taraflı olarak Quebec’in Kanada’dan ayrılmasını tatbik edebilir mi? İkincisi, Uluslararası hukuk, Quebec Ulusal Meclisine, yasamasına ya da hükümetine tek taraflı olarak Quebec’in Kanada’dan ayrılmasını tatbik etme hakkını verir mi? Bu bakımdan, uluslararası hukukta Quebec Ulusal Meclisine, yasamasına ya da hükümetine tek taraflı olarak Quebec’in Kanada’dan ayrılması hakkını veren kendi kaderini tayin hakkı var mıdır? Üçüncü olarak, Quebec Ulusal Meclisine, yasamasına ya da hükümetine tek taraflı olarak Quebec’in Kanada’dan ayrılmasını tatbik etme hakkı üzerine yerel ve uluslararası hukuk arasında bir ihtilaf olması durumunda hangisi Kanada’da örnek olarak yer alacaktır?” Quebec’in tek taraflı olarak bağımsızlığını ilan edip edemeyeceği sorusuna karşın, Yüksek Mahkeme, Ayrılma Referansında oybirliğiyle, bu tür bir deklarasyonun hem Kanada anayasa hukukunca hem de uluslararası hukukça yasal olmadığını bildirmiştir. Ancak, anayasal bir değişiklik durumunda böyle bir ayrılmanın mümkün olabileceği sonucuna varmıştır.