Marmara Bölgesinde Yetiştirilmekte Olan Bazı Önemli Kestane Çeşitlerinin Çiçek Yapıları ve Meyve Tutmaları Üzerinde Araştırmalar
Studies On Floral Biology And Fruit Setting Of Some Important Chestnut Cultivars (Castanea sativa Mill.) Grown In Marmara Region
Yazar: Soylu, Arif; Ayfer, Mahmut
Dergi: Bahçe, Vol. 10 No. 2, 1981
Anahtar kelimeler: Agricultural Engineering (Other) ; Ziraat Mühendisliği (Diğer) ; Marmara Bölgesi,Kestane,Çiçek yapısı,Meyve tutumu ; Chestnut,Castanea sativa Mill.,Marmara Region

Bu araştırma; 1977 ve 1978 yıllarında, Marmara bölgesinde yetiştirilmekte olan bazı önemli kestane çeşitlerinin çiçek yapılarını ve çiçek biyolojilerini, meyve tutmalarım ve bunlara ilişkin diğer bazı özelliklerini saptamak amacıyla yapılmış ve aşağıdaki sonuçlar elde edilmiştir. Tiplere göre erkek çiçek püsküllerinin ortalama boyları ve püskül üzerindeki ortalama erkek çiçek ‘küme’ sayıları önemli ölçüde değişmiş; her kümedeki erkek çiçek sayıları 6-7 ve her çiçekteki stamen sayıları 10+1 (51101 no.lu tipte 2.9) olarak oldukça değişmez görünmüştür. Stamenler 51101, 52112, 51112 no.lu tiplerde perigon içinde kalmışlar; 52214 no.lu tipte perigon boyuna ulaşmışlar; 51111, 51109, 62304, 62309 no.lu tiplerde ise perigon dışına çıkmışlar, bu son tipler belirgin bir çiçeklenme göstermişler ve iyi tozlayıcılar olarak uygun bulunmuşlardır. Meiotik ve mitotik sayımlara göre 5 tipteki kromozom sayıları x=12 ve 2n-24 olarak saptanmış, meiosis sırasında bir tipte tek değerli (univalan) kromozomlar görülmüştür. Embriyo keselerinin çoğunluğu, kabul edicilik döneminin son 5-6 günü içinde olgunluğa ulaşmışlar, bu durum yıl ve tiplere göre az çok değişmiştir. Çiçeklenmeler yönünden tipler, farklı gruplar oluşturmuşlar; genellikle önce erkek çiçekler çiçeklenmişler (protandry); normal gelişmiş dişi çiçeklerin çoğunluğu yaklaşık aynı zamanlarda kabul edici olgunluğa ulaşmışlardır. Çiçek tozu çimlendirmelerinde en iyi sonuçlar 30℃ ortam sıcaklığı ve %10-15’lik şeker eriyiklerinden elde edilmiş, asit ortamların çimlenmeye zararlı etkisi olmamıştır (pH=4.8). Çiçek tozlarının tepeciklerdeki çimlenmeleri ve gelişimleri embriyo keselerinin oluşumuna bağlı görünmüş, çiçek tozu borularının melezleme ve kendileme koşullarındaki ilerleme hızları ve nitelikleri arasında önemli farklar saptanmamıştır. Kendilemelerden düşük (%0.5-12.9) melezlemelerden ise yüksek (%28.2-86.1) meyve tutumları elde edilmiş; tozlanmayan çiçeklerin bir bölümü de (%1.6-14.8) muhtemelen apomiktik tohum oluşumu nedeniyle meyve bağlamışlardır. Dökümlerin büyük bölümü kabul ediciliğin (reseftifliğin) bitiminden sonraki 15 ve bundan sonraki 30 günlük süreler içinde meydana gelmiştir. Çiçek tozlarının meyve iriliğine etkisi bir melezleme kombinasyonunda saptanmıştır.

Floral morphology, fruit setting characteristics and some other phenomena have been studied on some important chestnut cultivars growing in Marmara region in 1977 and 1978; the following results have been obtained. The mean length of male catkins, and the mean number of clusters per catkin varied widely; but the mean number of flowers per cluster (6-7), and the mean number of stamens per flower (10±1) were highly constant (with one exception) among the cultivars. Important variations in the morphology of stamens in relation to cultivars were observed. Three of the cultivars have stamens that enclosed perigon during flowering (nonfunctional); one of them has stamens as long as perigon; and four of them have stamens longer than perigon (functional). According to the meiotic and mitotic counting’s, chromosome numbers of the five cultivars were x=12 and 2n=24. Univalent chromosomes were observed at metaphase I in one type. Mature embryo sacs could be seen in the lasts-6 days of the stigma receptivity. This regularity varied among the cultivars and between the years more or less. Flowering period of the cultivars varied widely; male flowers bloomed first, (protandry was the rule); a great proportion of the normally developed female flowers came into the receptive condition nearly at the same time. Pollens germinated best in 10,15 percent sugar concentrations at the temperature of 30℃. Acidic mediums (pH=4.8) could not affect the germination ability. Pollen germination and initiation of the tube growth on the stigma seemed to be connected with the development of the embryo sacs. The rate of the tube growth and the tube characteristics were nearly the same in the selfings and crossings. Fruit set percentages of the self-pollinated flowers were low (0.5-12.9 percent), and of the cross-pollinated flowers were high (28.2-86.1 percent). A few unpollinated flowers set fruit (1.6-14.8 percent). Greater majority of the pistillate flowers and nuts dropped in 15 days after the stigma receptivity had ended and the following month. The effect of pollen parent on nut size (xenia) was determined only in one Crossing.