Sürdürülebilir Gastronomi Turizmi Kapsamında Coğrafi İşaretlerin Destinasyon Gelişiminde Rolü: Turizm Paydaşları Perspektifinde Bir Araştırma
The Role of Geographical Indications in Destination Development within the Scope of Sustainable Gastronomy Tourism: A Study from the Perspective of Tourism Stakeholders
Yazar: Özbolat, Merve; Taş, Sedat
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 16 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: Gastronomy ; Gastronomi ; Sustainable Tourism ; Sürdürülebilir Turizm ; Tourism (Other) ; Turizm (Diğer) ; Sürdürülebilir Turizm,Gastronomi,Gastronomi Turizmi,Coğrafi İşaret,Gümüşhane ; Sustainable Tourism,Gastronomy,Gastronomy Tourism,Geographical Indication,Gümüşhane

Bu araştırmanın amacı, Doğu Karadeniz Bölümü'nde yer alan ve 2004 yılında ilk coğrafi işaret tescili gerçekleşen Gümüşhane ilinin coğrafi işaretli gastronomik değerlerini inceleyerek, bu ürünlerin sürdürülebilir gastronomi turizmi kapsamında turistik şehir gelişimine olan etkisini ortaya koymaktır. Araştırma verileri, 25 Haziran 2024-20 Eylül 2024 tarihleri arasında Gümüşhane ili kapsamında 13 sektör paydaşıyla (yerel yönetimler, yerel üreticiler, yerel halk, akademisyenler, turist rehberleri, sivil toplum kuruluşları, seyahat acentaları) yarı yapılandırılmış görüşme tekniğiyle elde edilmiştir. Araştırma sonucunda, coğrafi işaret tescilli ürünlerin Gümüşhane’yi tercih etme motivasyonunu artırarak gastronomi turizmi için etkili bir tanıtım aracı olabileceği anlaşılmıştır. Araştırma bulguları çerçevesinde katılımcıların coğrafi işaret kavramı ve Gümüşhane’nin yöresel ürünleri hakkında farkındalığa sahip olduğu, Gümüşhane Pestili, Gümüşhane Kömesi, Gümüşhane Sironu, Gümüşhane Kuşburnu Nektarı gibi ürünlerin turistik bir çekicilik sağladığı (deneyimleme, yapım süreci içerisinde yer alma ve öğrenme), turistik marka değerini artırdığını ve bölgenin gastronomi turizmi açısından önemli bir potansiyel taşıdığı sonucuna ulaşılmıştır. Ek olarak oğlak soğutması, el yapımı kantar, Kelkit döneri, Gümüşhane cevizi, göbek elması ve yeşil çam kozalağı reçeli gibi ürünlerin de coğrafi işaret tescili alabilecek potansiyele sahip olduğu belirlenmiştir.

The aim of this research is to examine the geographically indicated gastronomic values of Gümüşhane, a province located in the Eastern Black Sea Region, which received its first geographical indication certification in 2004, and to reveal the impact of these products on the development of tourist cities within the scope of sustainable gastronomic tourism. The research data were obtained through semi-structured interviews with 13 sector stakeholders (local governments, local producers, local residents, academics, tour guides, non-governmental organizations, and travel agencies) between June 25, 2024, and September 20, 2024, in Gümüşhane. The research findings indicate that geographically indicated products can enhance the motivation to visit Gümüşhane, making them an effective promotional tool for gastronomic tourism. Based on the findings, it was concluded that participants were aware of the concept of geographical indications and Gümüşhane's regional products, and that products such as Gümüşhane Pestil, Gümüşhane Kömesi, Gümüşhane Sironu, and Gümüşhane Rosehip Nectar provided tourist attractions (experience, participation in the production process, and learning), increased the region's tourist brand value, and revealed significant potential for gastronomic tourism. Additionally, products such as young goat cooling, handmade scales, Kelkit döner, Gümüşhane walnuts, gobek apples, and green pine cone jam were identified as having the potential to receive geographical indication certification.