16)MARTİN LUTHER'İN İSLAM VE TÜRKLER HAKKINDAKİ DEĞERLENDİRMELERİ
16)MARTİN LUTHER'İN İSLAM VE TÜRKLER HAKKINDAKİ DEĞERLENDİRMELERİ
Yazar: Canveren, Önder
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi No. 42, 2015
Anahtar kelimeler: Martin Luther, Islam, Turk, Protestantism, Reform, Christianity, Europe ; Martin Luther, İslam, Türk, Protestanlık, Reform, Hıristiyanlık, Avrupa

Bu çalışmada XVI. yüzyılda Avrupa’da Reform hareketinin öncülerinden ve Protestanlık Kiliselerinin kurulmasında önemli rol oynayan Martin Luther’in , İslam ve Türkler hakkındaki değerlendirmelerinde hangi ana temaların ön plana çıktığı ve hangi tezlerin geliştirildiği incelenmiştir. Makalede ayrıca Luther’in değerlendirmelerinin eleştirdiği Ortaçağ Avrupa’sında Türkler ve İslam hakkında ortaya atılan tezlerle farklılaşıp farklılaşmadığı ve varsa bu farklılıkların nedenleri sorgulanmıştır. Çalışmada Luther’in kaleme aldığı eserlerin içerik analizine dayanarak ortaya çıkan beş tema üzerinden detaylı bir inceleme yapılmıştır. Bu temalar: Tanrı’nın Gazabı Türkler, Papacı Türkler, Savaşılması Gereken Düşman Türkler, Zalim ve Şehvet Düşkünü Türkler ve son olarak ‘Övülesi’ Türkler olarak etiketlendirilmiştir. Yapılan inceleme sonucunda Luther'in İslam ve Türkler hakkında dışlayıcı, yargılayıcı ve tepkisel bir dil kullandığı ve Haçlı Seferlerine olan karşı tutumu ve Türkleri Papacı olarak resmetme dışında Ortaçağ Hıristiyan Avrupa’sında İslam ve Türkler hakkında ileri sürülen tezlerle uyumlu tezler geliştirdiği görülmüştür. Çalışmanın sonunda Luther'in değerlendirmelerinde kendi teolojik-politik pozisyonundan ve döneminin siyasi gelişmelerinden de yoğunca etkilendiği sonucuna varılmıştır. Makale, Avrupa'nın tarihsel kodlarından birini irdelemek suretiyle günümüz İslam ve Batı tartışmalarına katkı sağlamayı amaçlamaktadır

In this study, one of the pioneers of the XVIth century’s Reformation in Europe and the founder of the Protestant Churches, Martin Luther’s  assessment of Islam and the Turks are investigated with the questions of main themes and theses that came to the fore.The article also questioned whether Luther's assessment of Islam and Turks are differentiated with the hypotheses in Medieval Europe that he criticized and if so, the reasons behind the differentness.A detailed examination was carried out via five main themes based on the related works written by Luther on Islam and the Turks. These themes are coded as: (I) The Turks as the Wrath of the God, (II) Turks as Papist (III) the Turks that must be fought as Enemy, (IV) Turks the Cruel and Lustful (V) and finally ‘Worth-boasting’ Turks. It was observed that Luther used an exclusionary, judgmental and reactive language on Islam and Turks; Luther’s assessment are in compliance with the theses that constructed by Christians in Medieval Europe with the exception of picturing Turks as Papist and his opposite attitudes against the Crusades. At the end it was concluded that Luther is highly affected by his own theological-political position and the political developments of his period, too. Through examining one of the Europe's historical codes, the article aims to contribute to the contemporary discussions on Islam and the West