Yarı Kurak İklim Koşullarında Eğimin Farklı Bölümlerinin Aşınıma Duyarlılıklarının Karşılaştırılması
Comparison of Soil Erodibility of Different Segments of a Slope in Semiarid Climate Conditions
Yazar: Polat, Kübra; Oguz, İrfan; Koçyiğit, Rasim
Dergi: Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi, Vol. 7 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Soil Sciences and Ecology ; Toprak Bilimi ve Ekolojisi ; Soil Erodibility,slope,slope segments,soil properties,Tokat ; toprak aşınıma duyarlılığı,eğim,eğim bölümleri,toprak özellikleri,Tokat

Bu çalışma, Tokat il merkezine 16 km mesafede, Uğrak Havzası içerisinde yer alan Tekneli Köyü arazisinde yürütülmüştür. Çalışmada, kompleks bir eğimin beş farklı bölümünün aşınıma duyarlılık faktör değerlerindeki olası değişkenlikler araştırılmıştır. Kompleks eğimin, zirve, dış bükey, doğrusal eğim, iç bükey ve parmak eğim olarak beş bölümü belirlenmiştir. Her bölümden beşer adet olacak şekilde toplam 25 adet toprak örneği alınmıştır. Alınan toprak örneklerinde organik madde, tekstür, çok ince kum, hidrolik iletkenlik, strüktür tipi ve büyüklüğü belirlenerek K faktörü değerleri elde edilmiştir. Eğimin farklı bölümlerine ait toprak aşınıma duyarlılık değerleri 0.02 – 0.09 t h ha MJ−1 mm−1 ha−1 arasında değişmiş, çok az aşınabilir topraklar olarak sınıflandırılmıştır. Eğimin farklı bölümlerinin aşınıma duyarlılık değerleri arasında istatistiksel olarak önemli bir fark bulunmamıştır. Eğim boyunca toprakların aşınıma duyarlılık değeri oldukça az olmuş ve düşük su erozyonu riski göstermiştir. Tekstürel fraksiyonlardan kum içeriği doğrusal eğimde ve kil içeriği zirve eğimde en fazla olmuş, silt içeriği her eğim bölümünde birbirine yakın değerler göstermiştir. Organik madde ve agregat stabilite değerleri tüm eğim bölümlerinde birbirine yakın olmuştur. Kireç ise yukarı eğim bölümlerinden yıkanma suretiyle taşınarak parmak eğim bölümünde birikmiştir.

This study was carried out in the Tekneli Village in Uğrak Basin which is 16 km away from Tokat city center. In this study, possible variations in the soil erodibility factors values of five different parts of a complex slope were investigated. Five parts of the complex slope were determined as summit, shoulder, back-slope, foot-slope and toe-slope. A total of 25 topsoil samples were collected from each section of complex slope. Organic matter, texture, very fine sand, hydraulic conductivity, structure type and size were determined, and K factor values were calculated. Soil erodibility values of different parts of the complex slope varied between 0.02 - 0.09 t h ha MJ−1 mm−1 ha−1 and were classified as very slightly erodible soils. There was no statistically significant difference between the soil erodibility of different parts of the slope. Along the slope, the soils erodibility has been quite low and showed a low risk of water erosion. Among the textural fractions, the sand content at the back slope and the clay content at the summit were highest, and the silt content showed close values to each other in each slope segments. Organic matter and aggregate stability contents were close to each other in all slope sections. On the other hand, lime content was wash away from the upper slope sections and accumulated in the toe-slope section.