Uluslararası Televizyon Akışının Platformlaşması Bağlamında Avrupa’da Kamu Hizmeti Yayıncılığının Dönüşümü ve TRT
The Transformation of Public Service Broadcasting in Europe in Light of Platformization of International Television Flow: Reflections on the TRT
Yazar: İlaslan, Süleyman; Sümer, Burcu
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 78 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Political Communication ; Siyasal İletişim ; TRT,public service broadcasting,Europe,Platformization,Netflix imapct ; Kamu hizmeti yayıncılığı,Avrupa,TRT,platformlaşma,akış çalışmaları,Netflix etkisi

Televizyon endüstrisinin hızlı bir biçimde değişen yapısı içerik üretimi ve dağıtımı konusunda uluslararasılaşan bir ortamı hâkim kılmaktadır. Geleneksel televizyon kanallarından yeni medya yayıncılarına ve küresel dijital platformlara kadar birçok aktörün rol oynadığı bu süreçte uluslararası dolaşıma giren içeriklere odaklanan akış tartışmaları da yeniden belirginleşmektedir. Bu kapsamda, son yıllarda özellikle Avrupa’da uluslararası yapıya da hâkim olan piyasa ilişkileri ve ticari yayıncılık karşısında kamu hizmeti yayıncılarının kendilerini nasıl konumlandırdıkları ve tanımladıkları önemli bir araştırma konusu olarak belirmektedir. Bu çalışmada da temel olarak Avrupa’daki tartışma ve analizlerden hareketle, Türkiye’de son yıllarda küresel dijital platformlar kapsamında giderek belirginleşen hâkim uluslararası akış karşısında TRT’nin uluslararasılaşma pratikleri ve kendisini kamu hizmeti yayıncısı olarak nasıl yeniden konumlandırdığı analiz edilmiştir. Bu analiz için temel veri kaynakları olarak, bu konudaki kamusal tartışmalara ulaşılan dijital gazete arşivleri ve düzenlemelere, sektör yapısına ve TRT faaliyetlerine dair bilgilere ulaşılan resmi raporlar kullanılmıştır. Ulaşılan veriler eleştirel ekonomi politik yaklaşımın sağlamış olduğu kuramsal zemine yaslanarak nitel belge analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda son yıllarda küresel dijital platformlar temelinde televizyon sektöründe belirginleşen uluslararası akış dinamiklerinin Avrupa’da olduğu gibi Türkiye’de de görünür olduğu ve tıpkı Avrupa’daki kamu hizmeti yayıncıları gibi TRT’nin de bu hâkim yapıyla rekabet etmek zorunda kaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu kapsamda, Avrupa’da yükselen kültürel korumacı politikalar temelinde kamu hizmeti yayıncılarına yüklenen kritik rolün Türkiye’nin özgül koşullarında TRT özelinde de ortaya çıktığı görülmüştür. TRT’nin kamu hizmeti yayıncılığını “milli ve kültürel değerler” vurgusu etrafında yeniden tanımlayarak kendisini sektörde önemli bir aktör olarak konumlandırmaya çalışması bu özgül koşullar temelinde analiz edilmiştir.

The rapidly changing structure of the television industry has dominated an internationalized environment for content production and distribution. In this process, in which many actors from traditional television channels to new media publishers and global digital platforms play a role, debates focusing on international content flow are also becoming prominent again. In this context, the ways in which public service broadcasters position and define themselves has also emerged as an important research topic in recent years. In this study, TRT's internationalization practices in recent years and the ways in which it repositioned itself as a public service broadcaster in the face of the increasing impact of the dominant international content flow of global digital platforms were analyzed. The data are gathered from digital newspaper archives, TRT annual reports, and other reports that provide information on regulations, sector structure and the initiatives of the TRT. This data is analyzed by qualitative document analysis method, based on the theoretical ground provided by the critical political economy approach. The study concludes that the sectoral impact of the dynamics of the international content flow taking place in recent years due to the expansion of global digital platforms are also visible in Turkey, and TRT, which had to compete with this increasingly more dominant structure, redefined its public service broadcasting around the emphasis of "national and cultural values" to establish itself as an important actor in the sector.