Türki Cumhuriyetlerin Banka Finansal Performanslarının Analizi
Analysis of Bank Financial Performance of Turkic Republics
Yazar: Karadağ Ak, Özlem; Hazar, Adalet; Babuşcu, Şenol
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Vol. 25 No. 1, 2023
Anahtar kelimeler: Finance ; Finans ; Türki Cumhuriyetler,Finansal Performans,Bankacılık Sektörü,ÇKKV ; Turkic Republics,Financial Performance,Banking Sector,MCDM

Çalışmanın amacı, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan, Özbekistan ve Türkiye’nin de yer aldığı toplam altı Türki Cumhuriyetin bankacılık sisteminin geçmiş ve günümüzdeki finansal performanslarını Çok Kriterli Karar Verme tekniklerinden biri olan COPRAS yöntemi ile karşılaştırmaktır. Çalışmada 2016-2021 dönemleri için söz konusu ülkelerin bankacılık sisteminde yer alan toplam 48 ticari banka ele alınmıştır. Analize her ne kadar altı ülke ile başlansa da Türkmenistan ve Özbekistan’a ait banka verilerinde eksiklik olduğundan Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye’deki bankalarla çalışmaya devam edilmiştir. Çalışmada literatür çerçevesinde sermaye yapısı (Öz kaynakların toplam aktiflere oranı ile sermaye yeterlilik rasyosu), kârlılık (Net kârın toplam aktiflere oranı ile öz kaynaklara oranı), gelir-gider yapısı (Faiz gelirlerinin faiz giderlerine oranı ile maliyet-gelir oranı) ve likidite yapısını (Likit aktiflerin kısa vadeli yükümlülüklere oranı ile toplam aktiflere oranı) yansıtan 8 finansal orana yer verilmiş olup, ağırlıkları eşit olarak ele alınmıştır. Kullanılan finansal veriler hem kamu hem de özel bankalar için ayrıntılı bilanço ve gelir tablosu bilgilerinin yer aldığı Bankfocus veri tabanından ve yazarların hesaplamalarıyla oluşturulmuştur. İncelenen ülke bankalarının söz konusu dönemde en iyi ve en kötü finansal performans gösterdiği dönemler tespit edilerek sonuçlar analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre tüm yıllar için “CJSC CITIBANK KAZAKHSTAN” bankasının ilk ikide, 2016 yılı hariç diğer 5 yılda ise “CITIBANK-TR” ile “OJSCB BANK OF BAKU” bankalarının ilk beşte yer aldığı görülmüştür. Alan araştırması yapıldığında konuyla ilgili az sayıda çalışmaya rastlanmış olup, bu konuda literatüre katkı sağlanacağı düşünülmüştür.

The aim of the study is to compare the past and present financial performances of the banking systems of six Turkic Republics, including Azerbaijan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Turkmenistan, Uzbekistan, Turkmenistan, Uzbekistan and Turkey, using the COPRAS method, one of the Multi-Criteria Decision Making techniques. In the study, a total of 48 commercial banks in the banking system of these countries for the period 2016-2021 are considered. Although the analysis started with six countries, the study continued with banks in Azerbaijan, Kazakhstan, Kyrgyzstan and Turkey due to the lack of bank data for Turkmenistan and Uzbekistan. In the study, 8 financial ratios reflecting profitability (Net Profit/Total Assets and Net Profit/Equity), liquidity (Liquid Assets/Short-Term Liabilities and Liquid Assets/Total Assets), capital structure (Equity/Total Assets and Capital Adequacy Ratio) and income-expense structure (Interest Income/Interest Expense and Cost-Expense Ratio) are included in the framework of the literature and their weights are treated equally. The financial data used are derived from the Bankfocus database, which contains detailed balance sheet and income statement information for both public and private banks, and the authors' calculations. The best and worst financial performance periods of the banks of the country in question are identified and the results are analysed. According to the results of the analysis, it is seen that "CJSC CITIBANK KAZAKHSTAN" bank is in the top two for all years, and "CITIBANK-TR" and "OJSCB BANK OF BAKU" banks are in the top five in the other 5 years except 2016. When the field research was conducted, few studies on the subject were found and it is thought that this study will contribute to the literature on this subject.