Kazakistan/Kızılorda Su Adları Üzerine
On the Water Names of Kazakhstan/Kyzylorda
Yazar: Türkdil, Yakup
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları No. 31, 2024
Anahtar kelimeler: North-West (Kipczak) Turkic Dialects and Literatures ; Kuzey-Batı (Kıpçak) Türk Lehçeleri ve Edebiyatları ; Kazakistan,Kızılorda,Kazak Türkçesi,yer adları,su adları ; Kazakhstan,Kyzylorda,Kazakh Turkish,place names,water names

Su adları (hidronim), coğrafi konumların dilsel tanımlayıcıları olarak çok önemli bir rol oynar ve tarihsel, kültürel ve sosyal açıdan çok önemlidir. Tarihsel anlatıları, kültürel kimlikleri ve coğrafi özellikleri kodlayan ve insanların çevreyle etkileşimlerinin karmaşık dokusunu yansıtan dilsel eserler olarak hizmet ederler. Su adları, su kütlelerinin adlandırılmasına ilişkin zengin bir dil bilimsel, kültürel ve bilişsel içgörü sunar. Su adlarının bilişsel süreçlerini, tarihsel bağlamlarını ve mecazi boyutlarını inceleyerek dil, kültür ve coğrafya arasındaki karmaşık ilişki çözülebilir. Dilbilim çalışmalarının disiplinler arası yapısı, dil bilimsel araştırmaların çeşitli alanlarda yapılmasının önemini daha da vurgulayarak dilin insan yaşamı ve toplumun çeşitli yönleri üzerindeki kapsamlı etkisini ortaya koymaktadır. Su adlarının kökenlerini, sınıflandırmalarını ve önemini inceleyerek insanların doğal çevreleriyle nasıl etkileşime girdiklerini ve bu etkileşimlerin dile nasıl yansıdığını daha iyi anlayabiliriz. İster tanımlayıcı ister anma amaçlı ister mitolojik olsun su kütlelerinin adları insanların doğal dünyayla olan bağının kalıcı sembolleridir ve yer, tarih ile kültürün özünü kapsar. Su adlarının korunması ve gelecek nesillere aktarılması büyük önem taşımaktadır.Bu yazıda, Kazakistan’ın Kızılorda eyaletindeki su adları ele alınmıştır. Su adları ilk olarak tematik açıdan sınıflandırılmıştır. Tematik açıdan sınıflandırılan su adları daha sonra su kütlelerinin türüne göre alt sınıflara ayrılmıştır. Ele alınan adların niçin tercih edilip verildiği tespit edilmeye çalışılmış ve ortaya çıkan bulgular sonuç bölümünde değerlendirilmiştir.

Water names (hydronyms) play a very important role as linguistic identifiers of geographical locations and are historically, culturally and socially significant. They serve as linguistic artifacts that encode historical narratives, cultural identities and geographical features, and reflect the complex texture of human interactions with the environment. Water names provide rich linguistic, cultural and cognitive insights into the naming of water bodies. By examining the cognitive processes, historical contexts and metaphorical dimensions of water names, the complex relationship between language, culture and geography can be unraveled. The interdisciplinary nature of linguistic studies further emphasizes the importance of conducting linguistic research in various fields, revealing the extensive impact of language on various aspects of human life and society. By examining the origins, classifications and significance of water names, we can better understand how people interact with their natural environment and how these interactions are reflected in language. Whether descriptive, commemorative or mythological, water body names are enduring symbols of human connection to the natural world and encompass the essence of place, history and culture. It is of great importance that water names are protected and passed on to future generations. In this article, the names of water in the Kyzylorda province of Kazakhstan are discussed. The names of water have been classified first semantically. Then, the semantically classified names of water have been divided into subclasses according to the type of water bodies. An attempt has been made to determine why the names discussed were preferred and given, and the findings have been evaluated in the conclusion section.