Jeoturizmde Sürdürülebilirliğin Sağlanmasına Yönelik Risk Analizi: Çınarcık Örneği
Risk Analysis for Ensuring Sustainability in Geotourism: The Case of Çınarcık
Yazar: Arca, Deniz; Keskin Çıtıroğlu, Hülya
Dergi: İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 12 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: Sustainable Tourism ; Sürdürülebilir Turizm ; Sürdürülebilir Jeoturizm,Afet Risk Analizi,Coğrafi Bilgi Sistemleri,Analitik Hiyerarşi Süreci,Çınarcık ; Sustainable Geotourism,Disaster Risk Analysis,Geographic Information Systems,Analytic Hierarchy Process,Çınarcık

Amaç: Bu çalışma, Yalova ili Çınarcık ilçesinde bulunan jeoturizm alanlarının sürdürülebilirliğini tehdit edebilecek doğal afet risklerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Jeomorfolojik yapıların turizme kazandırılması sürecinde, bu doğal değerlerin korunması ve sürdürülebilirliğinin sağlanması büyük önem taşımaktadır.Yöntem: Çalışma kapsamında olası heyelan, deprem ve taşkın afetlerine ilişkin risk analizlerinde Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) yöntemlerinden yararlanılmıştır. Farklı kurumlardan temin edilen veriler mekânsal analizler için uygun hale getirilmiş, her afet türüne özel risk haritaları oluşturulmuş ve bu haritalar birleştirilerek bütünleşik bir risk değerlendirmesi yapılmıştır. Ayrıca, bölgenin su dengesi Schendel yöntemiyle hesaplanmış ve iklim özellikleri göz önünde bulundurularak sürdürülebilirlik açısından değerlendirilmiştir.Bulgular: Elde edilen analiz sonuçları, Çınarcık ilçesindeki jeoturizm noktalarının afet türlerine göre farklı risk düzeylerine sahip olduğunu göstermektedir. Her bir afet türü için oluşturulan haritalar, bölgedeki alanların hangi risk seviyesinde yer aldığını ortaya koymuş ve bu alanların sürdürülebilir kullanım potansiyelini belirlemede önemli bilgiler sunmuştur.Sonuç: Çalışma, sürdürülebilir turizm planlaması açısından bilimsel bir zemin oluşturmakta ve farklı afet türlerini birlikte ele alan nadir bütünleşik risk değerlendirmelerinden biri olarak öne çıkmaktadır. Bu yönüyle, Türkiye’de özellikle Çınarcık ölçeğinde sürdürülebilir jeoturizm planlamasına yönelik önemli katkılar sağlamaktadır.

Aim: This work aims to evaluate the natural disaster risks that may threaten the sustainability of geotourism sites located in the district of Çınarcık from Yalova province. In the process of promoting geomorphological features for tourism, the preservation and sustainability of these natural assets are of great importance.Method: In this work, Geographic Information Systems (GIS) and the Analytic Hierarchy Process (AHP) methods were used for risk analyses related to potential landslide, earthquake, and flood hazards. Data achieved from several institutions were prepared for spatial analysis, hazard-specific risk maps were created, and these maps were integrated to conduct a comprehensive risk assessment. Additionally, the region's water balance was calculated using the Schendel method and evaluated in terms of sustainability by considering its climatic characteristics.Results: The analysis results indicate that geotourism sites in the Çınarcık district are exposed to varying levels of risk depending on the type of natural hazard. The hazard-specific maps revealed the risk levels of different areas and provided valuable insights for determining the sustainable use potential of these sites.Conclusion: This work ensures a scientific contribution fo sustainable tourism planning and stands out as one of the rare integrated risk assessments that considers multiple types of natural hazards together. In this regard, it makes a significant contribution to sustainable geotourism planning in Türkiye, particularly at the local scale of Çınarcık.