Kırsal Bölgelerde Taziyelerin Toplumsal Bütünleşme Üzerindeki Etkileri: Iğdır İli Örneği
The Effects of Condolences on Social Integration in Rural Areas: The Case of Iğdır Province
Yazar: Akyıldırım, Erol
Dergi: Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 14 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Rural Sociology ; Kırsal Sosyoloji ; Condolence,Social Relations,Reconciliation,Tribe,Social Solidarity. ; Taziye,Toplumsal İlişkiler,Barışma,Aşiret,Toplumsal Dayanışma.

Bu çalışma, Iğdır ilinde gerçekleştirilen saha araştırmasına dayalı olarak taziye ritüellerinin toplumsal ilişkiler üzerindeki bütünleştirici etkilerini incelemektedir. Nitel araştırma yöntemi ile yapılan çalışmada, 12 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşme soruları ile yüz yüze ses kaydı alınarak derinlemesine görüşme yapılmıştır. Katılımcıların aktarımlarına göre taziyeler, özellikle aile, akraba ve kabile/aşiret ilişkilerinde önemli bir sosyal uzlaşı ve barışma zemini oluşturmaktadır. Taziyelerin hem küçük ölçekte aileler arasında hem de geniş çapta toplumun üyeleri arasında barışa yol açtığı görülmüştür. Araştırma bulguları, taziyelerin kardeşler arasındaki kırgınlıkları büyük ölçüde azalttığını, akraba ve aşiret ilişkilerinde ise kimi zaman barışa vesile olurken kimi zaman yalnızca geçici bir yakınlaşma sağladığını göstermektedir. Katılımcılar, ilgili ailede gerçekleşen ölümün birleştirici niteliğine ve toplum baskısının küskün tarafları barışmaya yönlendirmesine sıkça vurgu yapmıştır. Ayrıca, toplumdaki bireyler ya da topluluklar arasındaki derin husumetler (kan davası, namus meseleleri vb.) söz konusu olduğunda, taziyelerin barıştırıcı rolünün sınırlı kaldığı ortaya çıkmıştır. Taziyelerin olumsuz yönleri olarak uzun sürmesi, taziye sahiplerine ağır maddi yük getiren yemek ikramları ve psikolojik yıpranma öne çıkmaktadır. Katılımcılar, yemek verme geleneğinin kaldırılması gerektiğini sıklıkla dile getirmiştir. Buna karşın, taziyelerin toplumsal dayanışmayı güçlendiren, dini ritüeller aracılığıyla manevi bir atmosfer oluşturan ve kuşaklar arası iletişimi destekleyen yönleri de vurgulanmıştır. Sonuç olarak, taziyeler hem sosyal bütünleşmeye katkı sağlayan hem de ekonomik bağlamda bazı toplumsal sorunlara yol açabilen çok boyutlu bir işlev taşımaktadır

This study examines the integrative effects of condolence (taziye) rituals on social relations based on field research conducted in the province of Iğdır. Using a qualitative research method, in-depth interviews were carried out with 12 participants through semi-structured interview questions and face-to-face audio recordings. According to the participants’ accounts, condolence gatherings constitute an important ground for social reconciliation and peacemaking, particularly in family, kinship, and tribal/clan relations. It was observed that condolence rituals contribute to reconciliation both on a small scale within families and on a larger scale among community members. The findings reveal that condolence practices significantly reduce conflicts among siblings and, in kinship and tribal relations, sometimes lead to reconciliation while at other times providing only temporary rapprochement. Participants frequently emphasized the unifying nature of death within the family and the role of social pressure in urging estranged parties to reconcile. However, in cases of deep-seated hostilities (such as blood feuds or honor-related conflicts), the reconciliatory role of condolence rituals remained limited. The negative aspects of condolence gatherings were identified as their long duration, the heavy financial burden of food offerings on bereaved families, and psychological exhaustion. Participants frequently stressed the necessity of abolishing the tradition of serving food. On the other hand, condolence rituals were highlighted as practices that strengthen social solidarity, create a spiritual atmosphere through religious rituals, and support intergenerational communication. In conclusion, condolence practices carry a multidimensional function that both contributes to social cohesion and generates certain social problems in the economic context