Metinlerarasılık Kuramı Çerçevesinde  Güngör Dilmen’in Deli Dumrul Adlı Oyunu
Güngör Dilmen’s Play Deli Dumrul within the Framework of Intertextuality
Yazar: Sağlam, Ömer
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları No. 25, 2022
Anahtar kelimeler: Güngör Dilmen,Deli Dumrul,inertextuality,rewritng,play ; Güngör Dilmen,Deli Dumrul,metinlerarasılık,yenidenyazım,oyun

Güngör Dilmen’in 1979 yılında yazdığı Deli Dumrul adlı oyunu metinlerarasılık kuramı bağlamında oldukça fazla malzeme sunar. Dilmen, Deli Dumrul adlı oyununda Dede Korkut Hikâyeleri’nin Duha Koca-Oğlu Deli Dumrul Boyu adlı hikâyesini yeniden yazar. Yanı sıra Karagöz oyunları, Cervantes’in Don Kişot romanı gibi yapıtlarla metinlerarası bağ kurar. Postyapısalcı geleneğin temsilcisi Julia Kristeva’nın 1960’lı yıllarda ortaya attığı metinlerarasılık kuramı, her metnin kendisinden önceki metinlerin yeniden düzenlenmesiyle oluştuğunu öne sürer. Kristeva’ya göre her yapıt kendi içinde başka bir metnin eritilmesi ve dönüşümü sonucunda oluşur. Metinler arasındaki her tür alışveriş biçimi metinlerarasılık kuramının kapsamına girer ve iki ya da daha çok metin arasında kurulan açık ya da kapalı ilişki; alıntı, parodi, pastiş, yenidenyazım gibi metinlerarasılık yöntemleri aracılığıyla açığa çıkar. Bu ilişki sebebiyle makalede, Dilmen’in Deli Dumrul adlı oyunu metinlerarasılık kuramı çerçevesinde irdelenecektir. Öncelikle metinlerarasılık kavramı, kuramı ve yöntemleri üzerinde durulacak, ardından Dilmen’in Deli Dumrul oyununda Duha Koca-Oğlu Deli Dumrul Boyu adlı hikâyesini nasıl dönüştürdüğü metinlerarasılık kuramı bağlamında tartışılacaktır ve Dilmen’in oyunu alıntı, parodi, pastiş, yenidenyazım gibi metinlerarasılık yöntemleri çerçevesinde incelenecektir. Bu çalışmanın amacı, Dilmen’in Deli Dumrul adlı oyununda Türk edebiyatının destan niteliğindeki bir şaheseri olan Dede Korkut Hikâyeleri’nin Duha Koca-Oğlu Deli Dumrul Boyu adlı hikâyesini nasıl dönüştürdüğünü araştırmaktır. Yazarın, Deli Dumrul adlı oyununda Duha Koca-Oğlu Deli Dumrul Boyu hikâyesini yeniden yazarken başka hangi metinlerle ilişki kurduğunu, hikâyenin biçimsel yapısını ve anlamını ne şekilde değiştirdiğini incelemektir. 15. yüzyılın sonu ile 16. yüzyılın başında meçhul bir sanatkâr tarafından yazıya geçirilmiş olan Dede Korkut Hikâyeleri’nin 20. yüzyılda ne anlama geldiğini, hangi bağlamda yeniden inşa edildiğini tespit etmektir.

Güngör Dilmen’s play named Deli Dumrul, which he wrote in 1979, provides a wide range of material in the context of intertextuality theory. In his play Deli Dumrul, Dilmen rewrites the story titled “Duha Koca-Oğlu Deli Dumrul Boyu” from Dede Korkut Hikayeleri. In addition, Dilmen establishes intertextual connections with works such as Karagöz plays and Cervantes’ novel Don Quixote. Intertextuality theory, put forward by Julia Kristeva in the 1960s, the representative of the poststructuralist tradition, argues that every text is formed by the reorganization of the previous texts. According to Kristeva, within itself, every text is formed as a result of dissolving and transformation of another text. Any form of exchange between texts are included in the scope of intertextuality theory, and the open or closed relationship established between two or more texts is revealed through intertextuality methods such as quotation, parody, pastiche, rewriting. Due to this relationship, Dilmen's play Deli Dumrul will be analyzed within the framework of intertextuality theory in this article. First of all, the concept of intertextuality, its theory and methods will be emphasized, then how Dilmen transformed “Duha Koca-Oğlu Deli Dumrul Boyu” story in his play Deli Dumrul will be discussed in the context of intertextuality theory and Dilmen’s play will be examined within the framework of intertextuality methods such as quotation, parody, pastiche, and rewriting. The aim of this study is to investigate, in his play Deli Dumrul how Dilmen transformed the story of “Duha Koca-Oğlu Deli Dumrul Boyu” from Dede Korkut Hikayeleri, which is an epic masterpiece of Turkish literature. The aim of this study is to examine what other texts the author relates to, and how he changed the formal structure and meaning of the story, while rewriting the story of “Duha Koca-Oğlu Deli Dumrul Boyu” in his play Deli Dumrul.