OSMANLI’DAN CUMHURİYET’E TÜRKİYE’DE KADIN HAKLARI VE FEMİNİST HAREKETLER: TARİHSEL VE TOPLUMSAL BİR ANALİZ
Women’s Rights and Feminist Movements in Turkey from the Ottoman Empire to the Republic: A Historical and Social Analysis
Yazar: Aydın, Büşra
Dergi: Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Vol. 12 No. 4, 2025
Anahtar kelimeler: Women's Studies ; Kadın Araştırmaları ; Women’s Rights,Feminist Movements,Gender,Historical Transformation ; Kadın Hakları,Feminist Hareketler,Toplumsal Cinsiyet,Tarihsel Dönüşüm

ÖZ:Bu çalışma, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Türkiye’de kadın haklarının evrimini ve feminist hareketlerin gelişimini tarihsel ve toplumsal bağlamıyla ele almayı amaçlamaktadır. Çalışmanın temel odak noktası, kadınların siyasal, sosyal ve hukuki alanlardaki kazanımlarının dönemsel değişimlerini ve feminist hareketlerin toplumsal dönüşümlere etkilerini incelemektir. Çalışma, Osmanlı dönemi sonlarından Cumhuriyet’in ilk yıllarına kadar uzanan süreçte kadın haklarına dair mevzuat değişiklikleri, toplumsal algılar ve örgütlenme biçimlerini kapsamaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış, literatür taraması ve tarihsel doküman analizi yoluyla dönemin kadın hakları hareketlerinin yapısı, stratejileri ve sonuçları değerlendirilmiştir. Çalışmanın temel problemi, tarihsel süreçte kadın hakları ve feminist hareketlerin kazanımları ile toplumsal direnç ve engeller arasındaki etkileşimin yeterince anlaşılmamış olmasıdır. Elde edilen bulgular, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçiş sürecinde kadın haklarının sistematik bir şekilde kazanıldığı ve feminist hareketlerin bu sürecin şekillenmesinde kritik rol oynadığını göstermektedir. Ayrıca, toplumsal cinsiyet eşitliği mücadelesinin yalnızca hukuki düzenlemelerle sınırlı kalmayıp, toplumsal algı ve kültürel dönüşümlerle de desteklendiği ortaya konulmuştur. Çalışma, Türkiye’de kadın hakları tarihi ve feminist hareketlerin gelişimi üzerine literatüre katkı sağlayarak, toplumsal cinsiyet eşitliği çalışmalarına tarihsel perspektif kazandırmaktadır.Anahtar Kelimeler: Kadın Hakları, Feminist Hareketler, Toplumsal Cinsiyet, Tarihsel DönüşümJel Kodları: J16, N35, K00, Z13

ABSTRACT:This study aims to examine the evolution of women's rights and the development of feminist movements in Turkey from the Ottoman Empire to the Republic, within its historical and social context. The primary focus of the study is to examine the periodic changes in women's achievements in political, social, and legal spheres, and the impact of feminist movements on social transformations. The study covers legislative changes, social perceptions, and organizational forms related to women's rights from the late Ottoman period to the early years of the Republic. The study employed a qualitative research method, and through a literature review and historical document analysis, the structure, strategies, and outcomes of the women's rights movements of the period were evaluated. The fundamental problem of the study is the inadequate understanding of the interaction between the achievements of women's rights and feminist movements, and social resistance and obstacles throughout history. The findings demonstrate that women’s rights were systematically gained during the transition from the Ottoman Empire to the Republic, and that feminist movements played a critical role in shaping this process. Furthermore, it demonstrates that the struggle for gender equality was not limited to legal regulations but was also supported by social perception and cultural transformations. The study contributes to the literature on the history of women’s rights and the development of feminist movements in Turkey, providing a historical perspective on gender equality studies.Keywords: Women’s Rights, Feminist Movements, Gender, Historical TransformationJel Codes: J16, N35, K00, Z13