GRACE/GRACE-FO Misyonu Toplam Su Kütlesi Değişimi ile Kuraklık Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Seyhan Havzası, Adana İli Örneği
Investigation of the Relationship between Total Water Storage Changes from the GRACE/GRACE-FO Mission and Drought: A Case Study of the Seyhan Basin, Adana Province
Yazar: Beşel Hatipoğlu, Cansu
Dergi: Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Vol. 12 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Natural Hazards ; Doğal Afetler ; Hydrology (Other) ; Hidroloji (Diğer) ; Kuraklık,GRACE/GRACE-FO,Toplam Su Kütlesi,Standartlaştırılmış Yağış İndisi ; Drought,GRACE/GRACE-FO,Total Water Storage,Standardized Precipitation Index

Kuraklık, ciddi su kıtlıklarına ve ekonomik kayıplara neden olabilecek en kötü doğal afetlerden biridir. GRACE ve GRACE-FO uydu misyonları kuraklığın değerlendirilmesinde kullanılabilecek önemli veri kaynakları sağlamaktadır. Bu çalışmada Adana ilindeki kuraklığın değerlendirilmesi amacıyla Seyhan Havzası için Nisan 2002-Eylül 2024 zaman aralığında GRACE ve GRACE-FO uydu misyonlarından alınan Toplam Su Kütlesi (Total Water Storage, TWS) verileri kullanılmıştır. Çalışma alanındaki kuraklık sürecini incelemek için ise 1964-2024 yılları arası aylık toplam yağış verileri kullanılarak Standartlaştırılmış Yağış İndisi (Standardized Precipitation Index, SPI) 1, 3, 6 ve 12 aylık dönemler için hesaplanmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde TWS ve SPI verileri ayrı ayrı analiz edilmiştir. Her iki veri setinde zaman içerisinde azalan yönde eğilimler olduğu görülmüştür. Çalışmanın ikinci bölümünde ise ülkemizde ciddi kuraklık olaylarının yaşandığı 2007-2008, 2013-2014, 2020-2021 ve 2023-2024 yılları arası olmak üzere toplam 4 dönem için TWS ve SPI değişimleri karşılaştırılmıştır. En yüksek korelasyon 2020-2021 döneminde TWS-SPI6 arasında 0.92, en düşük korelasyon ise 2023-2024 döneminde TWS-SPI6 arasında 0.23 olarak elde edilmiştir. Diğer yandan TWS verilerindeki negatif yöndeki trend ile kuraklık indisi arasında tutarlı ilişkiler bulunmuştur.

Drought is one of the most severe natural disasters that can lead to significant water shortages and economic losses. The GRACE and GRACE-FO satellite missions provide valuable data sources that can be used to assess drought. In this study, Total Water Storage (TWS) data from the GRACE and GRACE-FO satellite missions for the Seyhan Basin, covering the period from April 2002 and September 2024, were used to assess drought in Adana province. To examine the drought dynamics in the study area, the Standardized Precipitation Index (SPI) was calculated for 1, 3, 6, and 12-month timescales using monthly total precipitation data from 1964 to 2024. In the first part of the study, both TWS and SPI data were analyzed separately. Both datasets exhibited decreasing trends over time. In the second part of the study, TWS and SPI variations were compared for four distinct periods- 2007-2008, 2013-2014, 2020-2021, and 2023-2024- all characterized by severe drought in Türkiye. The highest correlation was 0.92 between TWS and SPI6 in the 2020-2021 period, while the lowest correlation was 0.23 between TWS and SPI6 during the 2023-2024 period. Additionally, consistent relationship was found between the negative trend in TWS and the drought indices.