KORUYUCU AİLE SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİNDE YENİLİKÇİ BİR MODEL ÖNERİSİ: KORUYUCU AİLE KOORDİNASYON MERKEZİ
AN INNOVATIVE MODEL PROPOSAL FOR STRENGTHENING THE FOSTER CARE SYSTEM: THE FOSTER CARE COORDINATION CENTER
Yazar: Ervüz, Cezmi
Dergi: Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 27 No. 4, 2025
Anahtar kelimeler: Social Policy (Other) ; Sosyal Politika (Diğer) ; Koruyucu Aile,Çocuk Refahı,Sosyal Hizmet Modelleri,Koruyucu Aile Koordinasyon Merkezi,Yenilikçi Yaklaşımlar ; Foster Care,Child Welfare,Social Work Models,Foster Care Coordination Center,Innovative Approaches

Koruyucu aile hizmetleri, aile ortamından uzak kalan çocukların gelişimsel, duygusal ve sosyal ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla sunulan temel alternatif bakım modellerinden biridir. Türkiye’de bu hizmet modelinin uygulanmasında koordinasyon eksikliği, parçalı yapı ve sürdürülebilirlik sorunları dikkat çekmektedir. 2025 yılının “Aile Yılı” ilan edilmesi ve 12. Kalkınma Planı (2024–2028) ile Türkiye Yüzyılı Vizyon Belgesi’nde aile temelli bakımın güçlendirilmesine yönelik hedeflerin yer alması, koruyucu aile hizmetlerinde niteliksel dönüşüm ihtiyacını bir kez daha gündeme taşımıştır. Bu çalışma, Türkiye’de koruyucu aile hizmetlerinin mevcut yapısını inceleyerek, sistemdeki dağınıklık, koordinasyon eksiklikleri ve standartlaşma sorunlarına çözüm üretmek amacıyla Koruyucu Aile Koordinasyon Merkezi (KAKM) modelini önermektedir. Modelin kuramsal temeli, Bowlby’nin bağlanma kuramı ile Bronfenbrenner’in ekolojik sistemler yaklaşımına dayandırılmıştır. Bu teorik çerçeve, çocuğun duygusal güvenliği ile sosyal çevresi arasındaki bütünsel etkileşimi merkeze almaktadır. Ayrıca model, uluslararası alanda, merkezileşmiş ve uzmanlaşmış koruyucu aile uygulamalarından esinlenerek geliştirilmiştir. Literatür, mevcut sistemde eşleştirmelerin çoğunlukla demografik ölçütlere dayandığını, çocuk görüşünün standart biçimde kayda alınmadığını ve izleme–süpervizyonun iller arasında farklılık gösterdiğini ortaya koymaktadır. Model önerisi başvuru ve eşleştirme, eğitim ve gelişim, izleme ve süpervizyon gibi birimlerle çok aktörlü, disiplinler arası ve veri temelli bir koordinasyon ağı sunmayı hedeflemektedir. Sonuç olarak önerilen model, çocukların yüksek yararını gözeten, aile temelli bakımın güçlendirilmesini önceleyen ve ulusal politikalarla uyumlu özgün bir kurumsal model olarak literatüre katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Foster care services are one of the fundamental alternative care models designed to meet the developmental, emotional, and social needs of children who cannot remain with their biological families. In Turkey, however, the implementation of this model has been marked by challenges, including a lack of coordination, fragmented structures, and sustainability issues. The declaration of 2025 as the “Year of the Family,” together with the objectives outlined in the 12th Development Plan (2024–2028) and the Türkiye Century Vision Document, has once again emphasized the need for a qualitative transformation in foster care services. This study examines the current structure of foster care practices in Turkey. It proposes the Foster Care Coordination Center (KAKM) as a model to address fragmentation, coordination gaps, and issues related to standardization. The model is theoretically grounded in Bowlby’s Attachment Theory and Bronfenbrenner’s Ecological Systems Theory, both of which highlight the interplay between children’s emotional security and their broader social environments. Furthermore, it draws inspiration from international examples of centralized and specialized foster care systems. The literature indicates that foster care placements in Turkey are often based primarily on demographic criteria, and that children’s voices are not always systematically documented through standardized procedures. Those monitoring and supervision practices vary across provinces. The proposed model aims to establish a multi-actor, interdisciplinary, and data-driven coordination structure through units dedicated to application and matching, training and development, and monitoring and supervision. Ultimately, the model aspires to contribute to the literature as an original institutional framework aligned with national policies, prioritizing children’s best interests and strengthening family-based careamacı, yöntemi, metodu ve sonuçlarından kısaca bahsedilmelidir.