hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Osmanlı Sosyalist Hareketi İçinde Mustafa Suphi: Hayatı ve Fikirleri
Osmanlı Sosyalist Hareketi İçinde Mustafa Suphi: Hayatı ve Fikirleri
Yazar: Yıldırım, Kadir
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 28, 2015
Anahtar kelimeler: Mustafa Suphi, Ottoman Empire, Socialism, Turkish Communist Party, Yeni Dunya ; Mustafa Suphi, Osmanlı, Sosyalizm, Türkiye Komünist Partisi, Yeni Dünya

Mustafa Suphi, Osmanlı’nın iktisadî, askerî ve siyasî bir kargaşa içinde bulundu- ğu dönemlerde doğmuş ve yaşamıştır. Devletin gerileyişine çare olmak için ortaya atılan çok sayıda fikir akımına paralel olarak, Suphi de 39 yıllık kısa hayatında İttihatçılıktan Türkçülüğe ve sosyalistliğe kadar farklı kimliklere bürünmüştür. Yurtiçinde ve daha sonra Paris’te iyi bir eğitim almış, gazetecilik ve eğitmenlik yapmıştır. Fikir dünyasında 1913 yılında sürgün edilmesinin önemli etkileri vardır. 1908’de II. Meşrutiyet’in ilanı sonrası bir süre İttihatçılarla birlikte hareket etmişti. Ancak bu kadronun savaş yanlısı politikala- rına tepki göstererek zamanla Türkçülüğe yönelmişti. Muhalif kimliği nedeniyle sürgün edildiği Sinop’tan kaçıp Rusya’ya gittikten sonra ise fikirleri tamamen değişmişti. 1917 devriminden etkilenip Bolşeviklere yakınlaşmış ve sosyalist ideali tamamen benimsemişti. Bu yeni dönemde, yurtdışındaki Türk ve Müslüman komünistleri örgütlemeye ve sosyalist ideal doğrultusunda bilinçlendirmeye çalışmış, Anadolu halkının kurtuluşunu sosyalist bir devrime bağlamıştı. Bu hedefi için faaliyetlerini Anadolu’da devam ettirmek üzere ülkeye geri dönmüşse de, şüpheli bir kaza sonrası hayatını kaybetmişti. Bu çalışmada, Mustafa Suphi’nin hayatı, Türkçülük ve sosyalizme dair görüşleri ve Osmanlı sosyalist hareketi içindeki yeri değerlendirilmiştir.

Mustafa Suphi lived in a period when the Empire was in disarray in economic, political, and military terms. Parallel to the many ideas which were put forward in order to remedy the dismantling State, Suphi adopted different identities from Unionism (CUP supporter) and Turkism to Socialism. He completed his education in İstanbul and Paris, also worked as journalist and lecturer. His exile in 1913 led to deep effects on his mindset. Following the proclamation of 2. Constitution, he worked with CUP. However, due to pro-war policies of CUP, Suphi converted to Turkism. His ideas changed in Russia. As result of 1917 Revolution, he became closer to Bolsheviks and adopted socialism. In this new era, he tried to organize Turkish Communists abroad. According to Suphi, liberation of Anatolian people would have been result of socialist revolution. In order to complete this mission, he came to Turkey where he died suspiciously. In this study, the life of Mustafa Suphi, his views on Turkism and on socialism, and his position in the Ottoman socialist movement has been discussed
Economics, National Economics and Ziya Gökalp
Economics, National Economics and Ziya Gökalp
Yazar: Okan, Oya
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 28, 2015
Anahtar kelimeler: Turkey, Economics, National Economics, Ziya Gökalp, Friedrich List ; Turkey, Economics, National Economics, Ziya Gökalp, Friedrich List

The purpose of this article is to reveal the parallels between the economic proposals aimed at protecting their nations of Gökalp and List. As known, List is accepted as the inspiration for Gökalp’s views, and the founder of the German school of “National Economics”. Within the scope of this subject, a brief background of the establishment of economics as a science, and then, the emergence of the concept of “national economics” is provided. The presentation of List’s views is followed by Gökalp’s views on economic matters in a comparative perspective. Under World War I conditions, which was the beginning of a new history for national economics in Tur- key, Gökalp, like List, believed that it would not be just to implement the British eco- nomic policy in an economically underdeveloped country ravaged by wars. Both had nationalist, protectionist and statist views, and sought to elevate their countries to a status that would allow them to compete with other countries in the new world order.

The purpose of this article is to reveal the parallels between the economic proposals aimed at protecting their nations of Gökalp and List. As known, List is
“Birtakım Muğlak Ziya Oyunları”: Millî Mücadele’de Ziya Gökalp ve Durkheim Sosyolojisine Yönelik Eleştiriler ve Dergâh Dergisi
“Birtakım Muğlak Ziya Oyunları”: Millî Mücadele’de Ziya Gökalp ve Durkheim Sosyolojisine Yönelik Eleştiriler ve Dergâh Dergisi
Yazar: Arık, Efe
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 28, 2015
Anahtar kelimeler: Ziya Gökalp, Emile Durkheim, Henri Bergson, Dergâh, Culture, Nationalism ; Ziya Gökalp, Emile Durkheim, Henri Bergson, Dergâh, Kültür, Milliyetçilik

Ulusal tarih yazımında, Millî Mücadele döneminin düşünce hayatı büyük ölçüde ihmal edilmiştir. Buna paralel olarak da Ziya Gökalp üzerine yapılan biyografi çalışmalarında, bu dönemin anlatımına ilişkin önemli bir eksiklik göze çarpar. Bu da, II. Meşrutiyet döneminin düşünce hayatında büyük bir önem arz eden Gökalp ve onun temsil ettiği Durkheim sosyolojisine yönelik eleştirilerdir. Millî Mücadele döneminde Gökalp ve Durkheim sosyolojisine tavır alan yazarlar, Dergâh (1921- 1923) dergisinde bir araya gelen bir grup Darülfünun hocası ve öğrencileridir. Dergâh yazarlarının eleştirel yaklaşımı, tarihsel bağlamı ve felsefî kaynakları itibarıyla Gökalp’e daha önce getirilen eleştirilerden farklı bir çerçevede değerlendirilmelidir. Bu eleştirel yaklaşımın kavramsal çerçevesi, I. Dünya Savaşı’nın hemen ardından Osmanlı-Türk düşünce hayatında büyük bir popülerlik kazanan Bergson felsefesine dayanır. Bunun- la beraber, eleştirilerin arka planında kültürel milliyetçiliğin sınırlarını belirleme mü- cadelesi ve siyasî ve kişisel çekişmeler önemli bir rol oynamıştır.

The intellectual life of the period of National Struggle has been disregarded in the national historiography of Turkey. In parallel, there is an important gap in the biographical studies narrating Ziya Gökalp’s intellectual life during the period. It is the critics against Gökalp and the sociology of Durkheim represented by him which was very popular during the Second Constitutional Period. The writers criticizing Ziya Gökalp and his understanding of Durkheim’s sociology during the National Struggle were a group of Dârülfünun professors and their students publishing the journal of Dergâh . The critical approach of Dergâh writers should be analyzed in a different context than the previous critics against Gökalp in the Second Constitutional Period because of its historical context, objectives and especially intellectual sources. The conceptual frame of this critical approach is based on Bergson’s philosophy gaining great popularity in the Ottoman-Turkish intellectual life after the First World War. However, on the background of those critics, the struggle for determining the borders of cultural nationalism and the political and personal conflicts have an important role
Gerhard Kessler’in Türkiye’deki Sosyoloji Anlayışına Katkısı
Gerhard Kessler’s Contribution to the Sociological Understanding in Turkey
Yazar: Baş, Muhammed
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 28, 2015
Anahtar kelimeler: Sociology ; Sosyoloji ; Gerhard Kessler, Sosyoloji, Sosyal Politika, Alman Tarihçi İktisat Okulu, Türkiye’deki Alman Profesörler ; Gerhard Kessler, Sociology, Social Policy, German Historical School of Econo

Bu makale, Almanya’da Nazi iktidarının başlamasının ardından takibata uğrayan akademisyenlerden biri olup, aynı zamanda 1933 Üniversite Reformu vesilesiyle Türki- ye’ye sığınan profesörler arasında da yer alan Gerhard Kessler’in Türkiye’de tanıttığı sos- yoloji anlayışının Alman entelektüel geleneği içindeki köklerini ve Türkiye’deki etkilerini göstermeyi amaçlamaktadır. Makale boyunca Kessler’in biyografisi, etkilendiği Alman entelektüel geleneği, sosyoloji anlayışı ve bu anlayışın Türkiye’deki etkileri ele alınmış- tır. Kessler’in sosyoloji anlayışı değerlendirilirken, 1930’lara kadar Türkiye’de hakim olan sosyoloji geleneği dikkate alınmış ve Kessler ile özellikle Ziya Gökalp arasında karşılaş- tırmalar yapılmıştır. Alman Tarihçi İktisat Okulu geleneği içinde yetişmiş bir isim olan Kessler’in sosyal politikacı kökenleri, onun sınıflı bir toplumun akademisyeni olmasının bir sonucudur. Kessler, Türkiye’ye geldikten sonra bir yandan Türkiye’nin sosyo-iktisadi yapısı üzerine çalışmalar ortaya koyarken, diğer yandan da Alman sosyolojisinin kurucu isimlerinde kökenini bulan ve sosyal ilişkiler teorisi olarak adlandırdığı bir sosyoloji yakla- şımını derslerinde işlemiştir. Kessler’in eserlerinde Almanya’daki sosyal liberalizmden neşet eden “hürriyetçi kolektivizm” diyebileceğimiz anlayışın içkin olduğu görülmektedir.

This article aims to show the roots of Gerhard Kessler’s understanding of sociology in the German intellectual tradition and also its influences in Turkey. Kessler was one of the academicians prosecuted in Germany right after the Nazi ideology had seized power, and was also among refugee-professors thanks to the 1933 Turkish University Reform. In the article, Kessler’s biography, the German intellectual tradition he was influenced by, his understanding of sociology and also the influence of this understanding in Turkey have been covered. While evaluating Kessler’s studies in Turkey, the sociological tradition in Turkey was taken into consideration and also comparisons were made between sociologies of Kessler and Ziya Gökalp. Kessler’s main academic formation in social policy was a result of the fact that he was an academician of a class-based society. Following his arrival into Turkey, Kessler dealt with issues regarding the social structure of Turkey. Besides this, he lectured a sociological understanding based on, what he calls, the theory of social relations. His works presented also an approach of “liberal collectivism” which originated in social liberalism in Germany
Erken Cumhuriyet Dönemi Aydınlarından: Mediha Esenel (Berkes)
Erken Cumhuriyet Dönemi Aydınlarından: Mediha Esenel (Berkes)
Yazar: Saygılıgil, Feryal
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 28, 2015
Anahtar kelimeler: Mediha Esenel, Rural Sociology, Yurt ve Dünya, Gender, Methodology ; Mediha Esenel, Köy Sosyolojisi, Yurt ve Dünya, Toplumsal Cin- siyet, Yöntem

Bu makalede Türkiye’de erken cumhuriyet döneminin bilim insanlarından Me- diha Esenel’in (Berkes) kendi kaleminden aktardığı yaşam öyküsü ve sosyal bilimler alanında yapmış olduğu çalışmalara değinilmektedir. Yurt ve Dünya dergisi çevresinde yer alan Esenel 1940’lı yıllarda sosyal bilimlerde evrensel değerleri öne çıkaran bilim insanlarından biridir. 1940’lı yılların ikinci yarısında “komünist damgası” nedeniyle bilimsel araştırmalardan koparılır; çeviri yapmaya başlar. İlkokullar için kitap yazar. Hiçbir çevirisinde çeviren olarak adı yer almaz. Sosyolojide özellikle köy sosyolojisi alanında yapmış olduğu çalışmalar ilkler arasında yer almaktadır. Ayrıca Esenel’in toplumsal cinsiyet ve sosyal bilimlerde yöntem üzerine yapmış olduğu katkılar da günümüz sosyolojik tartışmaları açısından son derece önemlidir ve gün ışığına çıka- rılmayı beklemektedir.

In this essay biography of Mediha Esenel (Berkes), one of the scientists of the early Turkish republican era and her works in the area of social sciences are addressed. Esenel was active in the circles of Yurt ve Dünya [Homeland and the World] periodical and in 1940s she was one of the scientists specifically emphasizing the universal values in the social sciences. In the second half of 1940s she was detached from the scientific researches due to “being labelled as a communist” and began to engage in translation works. She wrote books for the elementary schools. In none of her translations we can see her name as the translator. In sociology, especially in rural sociology, her works were among the firsts. Besides, contributions of Esenel on the method to study in gender and social sciences are extremely important
Social Welfare Practices of the State and NGOs in Turkey: New Trends and Necessities
Social Welfare Practices of the State and NGOs in Turkey: New Trends and Necessities
Yazar: Şentürk, Murat
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 28, 2015
Anahtar kelimeler: Social Welfare in Turkey, Social Policy, NGO Activities, Social Exclusion, Poverty ; Social Welfare in Turkey, Social Policy, NGO Activities, Social Exclusion, Poverty

This study will discuss the changes in the social welfare practices of Turkey after the year 2000. In order to assess the extent of these changes, government practices and the activities of social welfare non-governmental organizations have been analyzed. Data has been collected through in-depth interviews and document analysis using the qualitative research method. In-depth interviews were carried out with people working in public institutions and in NGOs. As a result of this research, it can be concluded that there has been a quantitative and qualitative increase in both government and NGO activities compared to previous years. Also, contrary to popular belief, the total amount of financial aid provided by NGOs in Turkey has been found to be less than that of public institu- tions. However, despite the quantitative increase, both groups appear to be insufficient at producing mechanisms for eliminating social exclusion, one of the biggest causes for the manifestation of poverty. It is therefore recommended that social welfare providers in Tur- key, especially NGOs should work on the problem of social exclusion in the coming years.

This study will discuss the changes in the social welfare practices of Turkey after the year 2000. In order to assess the extent of these changes, government practices and the activities of social welfare non-governmental organizations have been analyzed. Data has been collected through in-depth interviews and document analysis using the qualitative research method. In-depth interviews were carried out with people working in public institutions and in NGOs. As a result of this research, it can be concluded that there has been a quantitative and qualitative increase in both government and NGO activities compared to previous years. Also, contrary to popular belief, the total amount of financial aid provided by NGOs in Turkey has been found to be less than that of public institutions. However, despite the quantitative increase, both groups appear to be insufficient at producing mechanisms for eliminating social exclusion, one of the biggest causes for the manifestation of poverty. It is therefore recommended that social welfare providers in Turkey, especially NGOs should work on the problem of social exclusion in the coming years
Mektup
Mektup
Yazar: Ethem, Suphi
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 28, 2015

sustur [yaşanır]. Fakat sosyolojide bu husus daha metin ve daha ba- rizdir. Sebebi de tecrübeye karşı derin bir tekasül [gevşeklik] ile eldeki  vasıtaların fıkdanıdır [yetersizliğidir]. Bugün bence bir tıp müntesibine  fizyoloji, teşrih ne kadar lazımsa cemiyet sürülerinin [halk yığınlarının]  ahengini, intizamını hazırlayacak bir idare adamının sosyolojiye aynı  derecede vukufu bulunması elzemdir. Zira biz sosyoloji sahasında kendi  vicdanımızdan, kendi benliğimizden başka bir şeyi görecek ve mütalaa  edecek değiliz. Hikmet, kimya bilinmeden fizyoloji anlaşılmadığı gibi  vakaların cereyanındaki mütalaa [değerlendirme] usullerine, tarihe bi- ganelik [ilgisizlik] de sosyolojiye karşı tam vukufsuzluğu doğurur. Bi- naenaleyh bu kitapta benim takip ettiğim usul, tamamıyla bu ihtiyacı  tekeffül eder. İndimde hiç tarih okumamış bir şahıs ile yalnız vakaları  hadiseleri satır-be-satır hafızasında saklayıp sıralayan bir tarih ezbercisi  arasında katiyen fark bulunmaz. Bunları düşünerek tarih okumak iste- yenlere vakalarda, hadiselerde neyin itibara alınacağını gösterdiğim gibi  cemiyatta [toplumlarda] ulum-ı tabiiyede [doğa bilimlerinde] olduğu  gibi tasniflerin tecritlerin [ayrımların] nasıl meydana getirildiğini kıs- men izaha yeltendim. Bu esercikte zati düşüncelerimi iraeden [belirt- mekten] ziyade onu tedrisî [öğretici] bir kitap suretine kalp [dönüştür- mek] için çok uğraştım. Muvaffak olup olmadığımı zaman, bir de bu  bahisle benden ziyade lakası olanlar halka bildirecektir

sustur [yaşanır]. Fakat sosyolojide bu husus daha metin ve daha ba- rizdir. Sebebi de tecrübeye karşı derin bir tekasül [gevşeklik] ile eldeki  vasıtaların fıkdanıdır [yetersizliğidir]. Bugün bence bir tıp müntesibine  fizyoloji, teşrih ne kadar lazımsa cemiyet sürülerinin [halk yığınlarının]  ahengini, intizamını hazırlayacak bir idare adamının sosyolojiye aynı  derecede vukufu bulunması elzemdir. Zira biz sosyoloji sahasında kendi  vicdanımızdan, kendi benliğimizden başka bir şeyi görecek ve mütalaa  edecek değiliz. Hikmet, kimya bilinmeden fizyoloji anlaşılmadığı gibi  vakaların cereyanındaki mütalaa [değerlendirme] usullerine, tarihe bi- ganelik [ilgisizlik] de sosyolojiye karşı tam vukufsuzluğu doğurur. Bi- naenaleyh bu kitapta benim takip ettiğim usul, tamamıyla bu ihtiyacı  tekeffül eder. İndimde hiç tarih okumamış bir şahıs ile yalnız vakaları  hadiseleri satır-be-satır hafızasında saklayıp sıralayan bir tarih ezbercisi  arasında katiyen fark bulunmaz. Bunları düşünerek tarih okumak iste- yenlere vakalarda, hadiselerde neyin itibara alınacağını gösterdiğim gibi  cemiyatta [toplumlarda] ulum-ı tabiiyede [doğa bilimlerinde] olduğu  gibi tasniflerin tecritlerin [ayrımların] nasıl meydana getirildiğini kıs- men izaha yeltendim. Bu esercikte zati düşüncelerimi iraeden [belirt- mekten] ziyade onu tedrisî [öğretici] bir kitap suretine kalp [dönüştür- mek] için çok uğraştım. Muvaffak olup olmadığımı zaman, bir de bu  bahisle benden ziyade lakası olanlar halka bildirecektir
İçtimaiyatta ve Ulum-ı İçtimaiyede Usul
İçtimaiyatta ve Ulum-ı İçtimaiyede Usul
Yazar: Durkheim, Emile
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 28, 2015

mevalid-i selase-i tabiat gibi kendisine has kanunları bulunduğu fark olunma- ya başladı. Montesquieu, “kanunlar mahiyet-i eşyadan sadır olan zaruri nis- petlerdir” demekle kanun-ı tabiinin bu güzel tarifinin diğer şeyler gibi içtimai  şeylere de kabil-i tatbik olduğunu pekala anlıyordu. Ve Ruhu’l-Kavanin (Esprit  des lois) nam eserinin mevzuu da bilhassa müessesat-ı hukukiyyenin insanların  ve muhitlerinin mahiyetinde ne suretle mündemiç olduğunu göstermektir.  Biraz zaman sonra Condorcet, terakkiyat-ı beşeriyyenin hangi silsile dahilinde  vukua geldiğini bulmak teşebbüsünde bulundu2. Bu, terakkiyat-ı beşeriyyenin  tesadüfi ve gayr-i muttarit şeyler olmayıp muayyen sebeplere tabi olduğunu  göstermek için en iyi bir tarik idi. Aynı zamanda iktisadiyyun, hayat-ı sınaiyye  ve ticariyye vakıatının keşfetmiş olduklarını bile zannettikleri kanunlar tara- fından idare olunduğunu öğretiyorlardı. Bununlar beraber ve bu mütefekkir-  Tableau des progrès de l’esprit humain

mevalid-i selase-i tabiat gibi kendisine has kanunları bulunduğu fark olunma- ya başladı. Montesquieu, “kanunlar mahiyet-i eşyadan sadır olan zaruri nis- petlerdir” demekle kanun-ı tabiinin bu güzel tarifinin diğer şeyler gibi içtimai  şeylere de kabil-i tatbik olduğunu pekala anlıyordu. Ve Ruhu’l-Kavanin (Esprit  des lois) nam eserinin mevzuu da bilhassa müessesat-ı hukukiyyenin insanların  ve muhitlerinin mahiyetinde ne suretle mündemiç olduğunu göstermektir.  Biraz zaman sonra Condorcet, terakkiyat-ı beşeriyyenin hangi silsile dahilinde  vukua geldiğini bulmak teşebbüsünde bulundu2. Bu, terakkiyat-ı beşeriyyenin  tesadüfi ve gayr-i muttarit şeyler olmayıp muayyen sebeplere tabi olduğunu  göstermek için en iyi bir tarik idi. Aynı zamanda iktisadiyyun, hayat-ı sınaiyye  ve ticariyye vakıatının keşfetmiş olduklarını bile zannettikleri kanunlar tara- fından idare olunduğunu öğretiyorlardı. Bununlar beraber ve bu mütefekkir-  Tableau des progrès de l’esprit humain
Kıymet Hükümleri, Şeniyet Hükümleri
Kıymet Hükümleri, Şeniyet Hükümleri
Yazar: Durkheim, Emile
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 28, 2015
Anahtar kelimeler: Sociology ; Sosyoloji ; Kıymet,Hükümleri,Şeniyet ; Kıymet,Hükümleri,Şeniyet

Kongreye bu mevzu-ı münakaşayı [tartışma konusunu] arz etmekle iki gaye gözettim. Evvela hususi bir misal ile içtimaiyatın felsefi bir meseleyi halle ne suretle yardım edebileceğini göstermek, saniyen müspet tesmiye olunan [pozitif olarak isimlendirilen] içtimaiyatın ekseriya hedef olduğu bazı su-i tefehhümleri [yanlış anlayışları] izale etmektir [gidermektir]. Cisimler mevzundur [biçimlidir], gazatın [gazların] hacmi maruz oldukları tazyik ile makusen mütenasip [ters orantılı] bir surette tahavvül eder [dönüşür], dediğimiz zaman malum vakıatı veya yine malum vakıat arasındaki malum nispetleri sadece beyan ve ifade eden hükümler veriyoruz. Bu hükümler mevcut olan şeyleri beyan eder ve bunun için de mevcudiyet veya şeniyet [olgusal gerçeklik] hükümleri namını alır. Diğer bazı hükümler de eşyanın ne olduğunu değil, bu eşyanın [şeylerin] meş’ur [şuurlu, bilinçli] bir faile göre ne gibi bir kıymeti haiz olduklarını ve bu failin onlara atfettiği kıymeti ifade eder. Bu hükümlere de kıymet hükümleri namı verilir. Bazen tesmiyenin herhangi bir takdiri ifade eden hükümlere de teşmil edildiği [kapsadığı] vakidir. Fakat bu tarz-ı teşmil bazı karışıklıklara sebebiyet verebilir ki bundan içtinap [kaçınmak] lazımdır.

Kongreye bu mevzu-ı münakaşayı [tartışma konusunu] arz etmekle iki gaye gözettim. Evvela hususi bir misal ile içtimaiyatın felsefi bir meseleyi halle ne suretle yardım edebileceğini göstermek, saniyen müspet tesmiye olunan [pozitif olarak isimlendirilen] içtimaiyatın ekseriya hedef olduğu bazı su-i tefehhümleri [yanlış anlayışları] izale etmektir [gidermektir].Cisimler mevzundur [biçimlidir], gazatın [gazların] hacmi maruz oldukları tazyik ile makusen mütenasip [ters orantılı] bir surette tahavvül eder [dönüşür], dediğimiz zaman malum vakıatı veya yine malum vakıat arasındaki malum nispetleri sadece beyan ve ifade eden hükümler veriyoruz. Bu hükümler mevcut olan şeyleri beyan eder ve bunun için de mevcudiyet veya şeniyet [olgusal gerçeklik] hükümleri namını alır. Diğer bazı hükümler de eşyanın ne olduğunu değil, bu eşyanın [şeylerin] meş’ur [şuurlu, bilinçli] bir faile göre ne gibi bir kıymeti haiz olduklarını ve bufailin onlara atfettiği kıymeti ifade eder. Bu hükümlere de kıymet hükümleri namı verilir. Bazen tesmiyenin herhangi bir takdiri ifade eden hükümlere de teşmil edildiği [kapsadığı] vakidir. Fakat bu tarz-ı teşmil bazı karışıklıklara sebebiyet verebilir ki bundan içtinap [kaçınmak] lazımdır.