hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
İlitam Bölümü Öğrencilerinin İlâhiyat Eğitimine Bakışı Kocaeli Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi İlitam Örneği
The View of the Students of Ilitam Department to Theology Education Example of Kocaeli University Faculty of Divinity
Yazar: Gümrükçüoğlu, Süleyman; Genç, Muhammet Fatih
Dergi: İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, Vol. 6 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: İlahiyat,Din Eğitimi,,İlitam ; Theology,Religious Education,Distance Education,Pedagogical Formation,ILITAM

2005-2006 öğretim yılında açılan İLİTAM bölümleri, kontenjanlarının artması, sınavsız geçişe izin verilmesinin ardından Türkiye’de tartışma alanı haline gelmiştir. Bu süreç İlâhiyat fakültelerinin açık öğretim fakültelerine dönüşme tehlikesini beraberinde getirmiştir. Bu çalışmada Kocaeli Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi İLİTAM bölümü örnekleminde İLİTAM bölümü öğrencilerinin İlâhiyat eğitimine bakışı, nitel araştırma yöntemiyle incelenmiştir. Araştırmanın sonucunda İLİTAM bölümü öğrencileri, bu programı yaşanılan 28 Şubat mağduriyetinin bir telafisi olarak gördükleri, klasik medrese okuyanların kendilerini millet ve devlet nezdinde meşru kılacak bir vasıta olarak değerlendirdikleri, örgün eğitim alma imkânı olmayanlar için fırsat olarak gördükleri, müfredattan genel olarak memnun olmalarına rağmen, sınav sistemi, öğretim elemanları ile iletişim, güncel dini konuların müfredatta olmaması vb konularda şikayetlerinin olduğu, sonucu çıkmıştır. Bu sonuçlar bağlamında İLİTAM öğreniminin geliştirilmesine yönelik öneriler sunulmuştur.

ABSTRACTILITAM section opened in the2005-2006 academic year, the increase of the quota, after the administrationallowed to pass without examination has become a discussion area in Turkey.This process brought the danger of the faculties of Theology to become openfaculties. In this study, the view of the students of the ILITAM department tothe Theology Education in the sample of the ILITAM of the Faculty of Theologyof Kocaeli University was analyzed with the qualitative research method. As aresult of the research, although the students studying in this section weregenerally satisfied with the curriculum, they regarded this section as acompensation for the February 28 victimization they experienced.  they were generally satisfied with thecurriculum. system.In the context of these results, suggestions for thedevelopment of ILITAM learning are presented.
Türkçe Öğretim Programlarına Değerler Eğitimi Yönünden Karşılaştırmalı Bir Bakış
A Comparative Perspective on Turkish Education Curriculums In Terms of Values Educatıon
Yazar: Sallabaş, Muhammed Eyyüp; Dağ, Murat
Dergi: İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, Vol. 6 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Curriculum,Values  Education,National  Culture,Moral  Education,Turkish Education ; Türkçe Eğitimi,Öğretim Programı,Değerler Eğitimi,Millî Kültür,Ahlak Eğitimi

Değerler, toplumların manevi miraslarıdır. Öyle ki bu miras gelecek nesillere doğru şekilde aktarılamazsa toplumlar için yıkıcı sonuçlara yol açar. Ortaokul düzeyinde gelecek nesillere değerleri aktarmakla yükümlü ana derslerden biri de Türkçe dersidir. 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda birey davranışlarının temelinin, kişiliği oluşturan değerlerin nitelikleriyle bağlantılı olduğu vurgulanmaktadır. Temel insan vasıflarını meydana getiren değerlerimiz, hayatın normal akışında ve karşılaşılan sorunlarla başa çıkmada harekete geçmeyi sağlayan gücün kaynağıdır. Toplumların sahip oldukları değerler evrensel gibi görünse de aslında her toplumun, milletin kendine özgü değerleri bulunur. Bu çalışmada nitel araştırma veri toplama yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılarak 2006 ve 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda yer alan değerler listeleri incelenmiş ve karşılaştırılmıştır.

AbstractValues are the spiritual heritage of societies. So much so that ifthis heritage cannot be passed on to the next generations, it will havedevastating consequences for societies. One of the main courses that isrequired to pass the values to the next generations at the secondary schoollevel is the Turkish course.  In the 2019Turkish Teaching Program, it is emphasized that the basis of individualbehavior is related to the qualities of the values that make up thepersonality. Our values, which constitute the basic human qualities, are thesource of the power to act in the normal flow of life and in dealing with theproblems encountered. Although the values of societies may seem universal, eachsociety and nation has unique values. In this study, the list of values in 2006and 2019 Turkish Teaching Program was examined and compared by using documentreview, which is one of the qualitative research data collection methods.Keywords: Turkish Education, Curriculum, Values Education, NationalCulture, Moral Education
Erken Dönem İslam Tarihinde Hitabetiyle Öne Çikan Bir Siyasî: Ziyâd b. Ebîh
A Politician Who Come to the Fore With His Oratory in the Early Period Of Islamic History: Ziyad b. Abih
Yazar: Yılmaz Gömbeyaz, Melek
Dergi: İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, Vol. 6 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Emevîler,Ziyâd b. Ebîh,hitabet,hutbe,dahi,vali ; Umayyads, Ziyad b. Abih, oratory, sermon, genious, governor,

Ziyâd b. Ebîh, İslam Tarihindedehası ve çok konuşulan icraatlarıyla olduğu kadar hitâbet yönüyle deayrıcalıklı bir yere sahip olan siyasî şahsiyetlerdendir. Hutbeleri, sadecemuasırları tarafından değil, sonraki dönemlerde de beğeni hatta hayranlıklakarşılanan, üzerine çalışmalar yapılan Ziyâd, hitâbet tarzı ve kabiliyeti ileeşine az rastlanır hatiplerden biri olarak gösterilmiştir. Bu bağlamda onun hitâbetininbirincil örnekleri olan hutbeleri ve bu sözlü hitâbetinin bir yansımasıniteliğindeki mektupları, çalışmamızın temel malzemeleri konumunda olacaktır.Buna paralel olarak çalışmamız, biçim, içerik ve üslup bakımından hayli güçlüolan bu eserleri, sadece edebî zenginliklerini vurgulayarak değil sosyal, dinî,siyasî vb. birçok hususa dair sundukları çerçeve açısından da taşıdıkları değerihatırlatma gayretindedir. Son olarak ifade etmek gerekir ki bu çalışma,Ziyâd’ın hitâbet yeteneğinin tabiri caizse büyük delilleri, bariz parçalarıolan hutbe veya mektuplarının yanı sıra, bazı veciz sözlerini de içermektedir.

Ziyadb. Abih is not only mentioned about his intelligence and administrative activitiesbut also is a politician who has a privileged place with his strong oratory inIslamic history. His sermons were liked and even admired not by just people wholived in his period but also by people who didn’t share the same era with him.With being worked on of Ziyad’s sermons showed that he is one of the uniqueorators with his style and capability of oratory.In this context, the major ofour article will be his sermons which were the first examples of his oratoryand his letters which were like the reflect of this oratory. Concordantly, ourwork has the aim of analyzing the value of these works which is powerful withregards to style, content, wording in the extent of social, religious,political. In conclusion, it is necessary to state that this work contains thesermons and the letters that have the great evidence of Ziyad’s ability oforatory and also his laconism.
İbn Dihye el-Kelbî’nin et-Tenvîr fî Mevlid’s-Sirâci’l-Münîr Adlı Eserinin Değerlendirilmesi
İbn Dihye el-Kelbî’nin et-Tenvîr fî Mevlid’s-Sirâci’l-Münîr Adlı Eserinin Değerlendirilmesi
Yazar: Çimen, Fatih
Dergi: İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, Vol. 6 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: İbn Dihye,Mevlid,Eser,Tenvîr,Değerlendirme

İlk dönemlerden itibaren Müslümanlar tarafından Mevlid-i Nebî büyük önem verilmiş, kimi âlimlerce mevlide dair manzum eserler yazılırken, bazı âlimler tarafından da siyer tarzı çalışmalar kaleme alınmıştır. Endülüs’ün ileri gelen ilmî şahsiyetlerinden, muhaddis ve tarihçi kimliği ile ön plana çıkan İbn Dihye el-Kelbî’nin et-Tenvîr fî Mevlid’s-Sirâci’l-Münir adlı eseri de bu alanda siyer tarzı yazılan eserlerdendir.

İlk dönemlerden itibaren Müslümanlar tarafından Mevlid-i Nebî büyük önem verilmiş, kimi âlimlerce mevlide dair manzum eserler yazılırken, bazı âlimler tarafından da siyer tarzı çalışmalar kaleme alınmıştır. Endülüs’ün ileri gelen ilmî şahsiyetlerinden, muhaddis ve tarihçi kimliği ile ön plana çıkan İbn Dihye el-Kelbî’nin et-Tenvîr fî Mevlid’s-Sirâci’l-Münir adlı eseri de bu alanda siyer tarzı yazılan eserlerdendir.
İslâm Siyaset Düşüncesine Sûfî Gözüyle Bakmak: Hilyetü'l-evliyâ'da Halife Ömer b. Abdülaziz
İslâm Siyaset Düşüncesine Sûfî Gözüyle Bakmak: Hilyetü'l-evliyâ'da Halife Ömer b. Abdülaziz
Yazar: Taş, Enes; Musakhanov, Orkhan
Dergi: İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, Vol. 7 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Islamic political philosophy,Just sultan,Saint-ruler (walī-amīr),Ḥilyat al-awliyā’,ʿUmar ibn ʿAbd al-ʿAzīz ; İslam siyaset düşüncesi,Âdil sultan,Velî emir,Hilyetü'l-evliyâ,Ömer b. Abdülaziz

Bu makale, Platon'un Devlet'inde idealize edilen filozof-kralın karşılığı olarak İslam siyaset düşüncesinde sırasıyla peygamber-kral, râşid halife ve âdil sultan/velî-emîr şeklinde ortaya çıkan yöneticilerden, âdil sultan/velî-emîr olarak Ömer b. Adülaziz'in (ö. 101/720) vasıflarını, Ebû Nu‘aym el-Isfahânî'nin (ö. 430/1038) Hilyetü'l-evliyâ'sının tasvir ettiği üzere ele almaktadır. Zira Ebû Nu‘aym'ın eserinde sûfîler arasında zikrettiği tek siyasî kişilik -râşid halifeler istisnâ tutulursa- Ömer b. Abdülaziz'dir. Dolayısıyla Ebû Nu‘aym'ın eserinde çizdiği Ömer b. Abdülaziz'in yönetimine dair tasvirin, İslam siyaset düşüncesi metinlerinin ilk kaynaklarından biri olduğu söylenebilir. Makale, İslam siyaset düşüncesi için dolaylı da olsa en erken tarihli verilere kaynaklık eden Hilyetü'l-Evliyâ'nın, sûfî müellifinin gözünden İslam siyaset düşüncesinde âdil sultanın vasıflarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Hilyetü'l-evliyâ'da müellif her ne kadar yorum yapmayıp rivayetlere yer vermiş olsa da onun eserinde Ömer b. Abdülaziz'i sûfîlerin arasına yerleştirip onun hakkındaki rivayetlerin ağırlık noktasının da siyasetle/yönetimle ilgili olması bu makalenin odak noktasını meydana getirmiştir.

This work deals with the qualities of ʿUmar ibn ʿAbd al-ʿAzīz as the just sultan, as described by the Ḥilyat al-awliyā’ of Abū Nuʿaym al-Iṣfahānī (d. 430/1038). For, the only political personality that Abū Nu‘aym mentions among the sufīs in his work -except for the rashid caliphs- ‘Umar b. ‘Abd al-‘Azīz. Therefore, it can be said that Abū Nu‘aym's description of ‘Umar b. ‘Abd al-‘Azīz's rule in his work is one of the first sources of Islamic political thought texts. This work aims to reveal the qualities of the just sultan in Islamic political thought through the eyes of the sufī author of Ḥilyat al-awliyā’, who is the source of the earliest data for Islamic political thought, albeit indirectly. Although the author did not comment and included narrations in Ḥilyat al-awliyā’ the focus of this work was that he placed ʿUmar ibn ʿAbd al-ʿAzīz among the sufīs in his work and the narrations about him were about politics.
Hukukî Hükmün Belirlenmesi Açısından Vâv Harfiyle Matûf Cümlelerden Sonra Gelen İstisnânın Merciinin Tespiti – I –
Hukukî Hükmün Belirlenmesi Açısından Vâv Harfiyle Matûf Cümlelerden Sonra Gelen İstisnânın Merciinin Tespiti – I –
Yazar: Kaya, Ali; Gönan, Yavuz
Dergi: İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, Vol. 7 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Usul-ı fıkıh,Hukukî hüküm,İstisnâ,Müstesnânın Mercii,Matuf Cümle,Vâv Atıf Harfi

Hukukçunun elindeki en önemli malzeme hukuk normlarıdır. Hüküm bildiren her norm da kendi dilinde, o dilin kuralları doğrultusunda ya-zılmaktadır. İslam hukukunun kurucu metinleri olan Kur’ân ve Sünnet nasları da Arapça olduğu için İslâm hukukçusu, hukukî nasları yorum-larken Arapça dilbilgisi (nahiv) kurallarını dikkate almalıdır. Buna göre hukukçunun; Arapça cümle yapısı şekillerinden biri olan istisnâ üslubunun dilbilgisi kurallarını bilmesi ve hüküm istidlâlinde bu kuralları uygulaması gerekmektedir. İstisnâ üslubuyla ilgili usûl-ı fıkıhtaki temel tartışma alanlarından biri de vâv ile matuf cümlelerden sonra gelen istisnânın merciinin tespitidir. Matuf cümlelerden sonra kullanılan istisnânın merciinin, yani müstesnâ minh’in, dilbilgisi kuralları doğrultusunda tespit edilmesi; istisnânın, hukukî hükmün teşekkülüne etkisinin belirlenmesi ve hukukî yönden uygulanması bakımından önem taşımaktadır. Bu nedenle çalışmamızda önce konuyla ilgili usulcülerin teorik yaklaşımları, gerekçeleri ve çözümleri açıklanmış; ardından en-Nûr sûresinin 4-5.âyetleri bağlamında, görüşlerini uygulamalı olarak temellendirme çabaları ele alınmıştır.

Hukukçunun elindeki en önemli malzeme hukuk normlarıdır. Hüküm bildiren her norm da kendi dilinde, o dilin kuralları doğrultusunda ya-zılmaktadır. İslam hukukunun kurucu metinleri olan Kur’ân ve Sünnet nasları da Arapça olduğu için İslâm hukukçusu, hukukî nasları yorum-larken Arapça dilbilgisi (nahiv) kurallarını dikkate almalıdır. Buna göre hukukçunun; Arapça cümle yapısı şekillerinden biri olan istisnâ üslubunun dilbilgisi kurallarını bilmesi ve hüküm istidlâlinde bu kuralları uygulaması gerekmektedir. İstisnâ üslubuyla ilgili usûl-ı fıkıhtaki temel tartışma alanlarından biri de vâv ile matuf cümlelerden sonra gelen istisnânın merciinin tespitidir. Matuf cümlelerden sonra kullanılan istisnânın merciinin, yani müstesnâ minh’in, dilbilgisi kuralları doğrultusunda tespit edilmesi; istisnânın, hukukî hükmün teşekkülüne etkisinin belirlenmesi ve hukukî yönden uygulanması bakımından önem taşımaktadır. Bu nedenle çalışmamızda önce konuyla ilgili usulcülerin teorik yaklaşımları, gerekçeleri ve çözümleri açıklanmış; ardından en-Nûr sûresinin 4-5.âyetleri bağlamında, görüşlerini uygulamalı olarak temellendirme çabaları ele alınmıştır.
Osmanlı Kuruluş Devri Fakihlerinden Alâeddin Esved’in Hayatı ve Eserleri
Osmanlı Kuruluş Devri Fakihlerinden Alâeddin Esved’in Hayatı ve Eserleri
Yazar: Yıldız, Kemal; Aslan, Ensar
Dergi: İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, Vol. 7 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Alâeddin Ali Esved,Hanefî Fıkhı,Medrese,İznik

Alâeddin Ali Esved, Osmanlı Devleti’nin ilk medresesi olan İznik Medresesi’nin üçüncü müderrisi olarak görev yapmış ve Osmanlı muhitinde fıkıh ilmine dâir eserleri ilk olarak o kaleme almıştır. Müderrislik yaptığı uzun yıllar içerisinde aralarında Şeyhulislamlık yapmış Molla Fenâri gibi bir ilim erbâbını, önemli bir devlet adamı ve kumandan olan Çandarlı Halil Hayreddin Paşa’yı ve Arap diline dair telif ettiği eserlerle şöhret bulan oğlu Hasan Paşa gibi şahsiyetleri yetiştirmiştir. Bu makale, kuruluş devri Osmanlı ulemasından önemli bir şahsiyet olan Alâeddin Ali b. Ömer el-Esved’in (v. 800/1397) hayatını ve eserlerini tanıtmayı hedeflemektedir.

Alâeddin Ali Esved, Osmanlı Devleti’nin ilk medresesi olan İznik Medresesi’nin üçüncü müderrisi olarak görev yapmış ve Osmanlı muhitinde fıkıh ilmine dâir eserleri ilk olarak o kaleme almıştır. Müderrislik yaptığı uzun yıllar içerisinde aralarında Şeyhulislamlık yapmış Molla Fenâri gibi bir ilim erbâbını, önemli bir devlet adamı ve kumandan olan Çandarlı Halil Hayreddin Paşa’yı ve Arap diline dair telif ettiği eserlerle şöhret bulan oğlu Hasan Paşa gibi şahsiyetleri yetiştirmiştir. Bu makale, kuruluş devri Osmanlı ulemasından önemli bir şahsiyet olan Alâeddin Ali b. Ömer el-Esved’in (v. 800/1397) hayatını ve eserlerini tanıtmayı hedeflemektedir.
Zannın Mahiyeti Delil ve Amelî Değeri
Zannın Mahiyeti Delil ve Amelî Değeri
Yazar: Bayar, Mesut
Dergi: İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, Vol. 7 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Zan,Şüphe,Yakîn,Vehim,İlim

İslâm fıkhında zan, fıkhın hem usûlü hem de fürû‛una ait meselelerden biridir. Usûlde zan, hükmün kaynağı olması açısından, fürû’ da ise zannî bilginin fıkıhtaki etkileri açısından incelenmektedir.İslâm hukukunda asıl olan, tüm inanç ve davranışların kesin bir dayanağının olmasıdır. Fakat kesinliğe ulaşılmayan durumlarda özellikle davranışlara ve amellere ait meselelerde zan ile amel etmek de yeterli görülmüştür. Ancak bu zannın salt şüphe halinden ibaret olmaması ve kişide bir kanaat oluşturması gerekir. Buna doktrinde galebetü’z-zann denilmektedir.Zan, birden çok anlama sahip bir kelime olduğundan ve tüm anlamlarıyla âyet ve hadislerde kullanıldığından, ilk asırlarda bazı bilginler tarafından diğer bilgi mertebeleri olan şek ve vehim ile karıştırılmıştır. Bu sebeple zannın hiçbir hükmünün olmadığı görüşü ortaya çıkmıştır. Fakat tarihsel süreç içerisinde bu görüş terkedilmiş ve zannın özellikle amel konularında hükümler doğurduğu konusu genel kabul görmüştür.Zanla amel edebilmek için kişide zan ifade eden bir bilgi düzeyi olmalıdır. Bu durumun oluşmasında müctehid ile herhangi bir mükellef arasında kısmen fark vardır. Bu sebeple önce müctehid için zan halinin oluşması ele alınmış akabinde normal bir mükellefin karşılaşabileceği zan hali araştırılmıştır. Bu çalışmada önce zannî bilginin epistemolojik ve hukuki mahiyetinin ortaya çıkarılması için gayret edilmiş elde edilen sonuçlarla zanla amel ilişkisinin tespit edilmesi amaçlanmıştır.

İslâm fıkhında zan, fıkhın hem usûlü hem de fürû‛una ait meselelerden biridir. Usûlde zan, hükmün kaynağı olması açısından, fürû’ da ise zannî bilginin fıkıhtaki etkileri açısından incelenmektedir.İslâm hukukunda asıl olan, tüm inanç ve davranışların kesin bir dayanağının olmasıdır. Fakat kesinliğe ulaşılmayan durumlarda özellikle davranışlara ve amellere ait meselelerde zan ile amel etmek de yeterli görülmüştür. Ancak bu zannın salt şüphe halinden ibaret olmaması ve kişide bir kanaat oluşturması gerekir. Buna doktrinde galebetü’z-zann denilmektedir.Zan, birden çok anlama sahip bir kelime olduğundan ve tüm anlamlarıyla âyet ve hadislerde kullanıldığından, ilk asırlarda bazı bilginler tarafından diğer bilgi mertebeleri olan şek ve vehim ile karıştırılmıştır. Bu sebeple zannın hiçbir hükmünün olmadığı görüşü ortaya çıkmıştır. Fakat tarihsel süreç içerisinde bu görüş terkedilmiş ve zannın özellikle amel konularında hükümler doğurduğu konusu genel kabul görmüştür.Zanla amel edebilmek için kişide zan ifade eden bir bilgi düzeyi olmalıdır. Bu durumun oluşmasında müctehid ile herhangi bir mükellef arasında kısmen fark vardır. Bu sebeple önce müctehid için zan halinin oluşması ele alınmış akabinde normal bir mükellefin karşılaşabileceği zan hali araştırılmıştır. Bu çalışmada önce zannî bilginin epistemolojik ve hukuki mahiyetinin ortaya çıkarılması için gayret edilmiş elde edilen sonuçlarla zanla amel ilişkisinin tespit edilmesi amaçlanmıştır.
Sind Fâtihi Muhammed b. Kâsım’ın (öl. 96/715) Sind Bölgesindeki Fetih ve İslâmlaştırma Faaliyetleri
Sind Fâtihi Muhammed b. Kâsım’ın (öl. 96/715) Sind Bölgesindeki Fetih ve İslâmlaştırma Faaliyetleri
Yazar: Rahman, Zabihur
Dergi: İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, Vol. 7 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: İslâm Tarihi,Sind,,Fetih,,Muhammed b. Kâsım

Tarih kaynaklarımızın vermiş olduğu bilgiye göre Sind bölgesine yönelik Müslümanların ilk fetih hareketleri Hz. Ömer (h.13-23 /m. 634-644) dönemine rastlar. Halife Ömer döneminden Emevîler dönemine kadar bölge için Arap Müslümanlar tarafından mücadele verildiği görülmektedir. Halife Velîd b. Abdülmelik (h. 85-96 /m.705-715) döneminde Doğu bölgelerinin fetihlerinden sorumlu, kudretli Irak valisi Haccâc b. Yûsuf tarafından Sind valiliğine Muhammed b. Kâsım’ın (h. 92-96/m. 711-715) görevlendirilmesiyle bölgede hâkimiyet tam anlamıyla Müslüman Arapların eline geçmiştir. Muhammed b. Kâsım genç yaşına rağmen gerek başarılı fetihleri gerekse bölgede uygulamış olduğu politika ile Sind bölgesi için önemli bir isim olmuştur. Bu çalışmada Muhammed b. Kâsım’ın Sind bölgesine gelişi, fetihleri ve bölgenin İslâmlaşması konusunda yapmış olduğu faaliyetler ele alınmıştır.

Tarih kaynaklarımızın vermiş olduğu bilgiye göre Sind bölgesine yönelik Müslümanların ilk fetih hareketleri Hz. Ömer (h.13-23 /m. 634-644) dönemine rastlar. Halife Ömer döneminden Emevîler dönemine kadar bölge için Arap Müslümanlar tarafından mücadele verildiği görülmektedir. Halife Velîd b. Abdülmelik (h. 85-96 /m.705-715) döneminde Doğu bölgelerinin fetihlerinden sorumlu, kudretli Irak valisi Haccâc b. Yûsuf tarafından Sind valiliğine Muhammed b. Kâsım’ın (h. 92-96/m. 711-715) görevlendirilmesiyle bölgede hâkimiyet tam anlamıyla Müslüman Arapların eline geçmiştir. Muhammed b. Kâsım genç yaşına rağmen gerek başarılı fetihleri gerekse bölgede uygulamış olduğu politika ile Sind bölgesi için önemli bir isim olmuştur. Bu çalışmada Muhammed b. Kâsım’ın Sind bölgesine gelişi, fetihleri ve bölgenin İslâmlaşması konusunda yapmış olduğu faaliyetler ele alınmıştır.
Celîs ed-Dîneverî ve “Simâru’s-Sınâ‘a Fî İlmi’l-Arabiyye” İsimli Eserinde Nahiv İlletlerine Yaklaşımı
Celîs ed-Dîneverî ve “Simâru’s-Sınâ‘a Fî İlmi’l-Arabiyye” İsimli Eserinde Nahiv İlletlerine Yaklaşımı
Yazar: Baylu, Cumali
Dergi: İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, Vol. 7 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Arap Dili ve Belagatı,Nahiv,Sarf,Nahiv İlletleri,Celîs ed-Dîneverî,Kıraat,Dinever

Bu makalede hicri beşinci asırda Abbasîler döneminde, İran bölgesindeki Dînever şehrinde yaşayan, nahiv, kıraat ve lügat ilmi alanlarında önemli bir isim olan Hüseyin b. Musa b. Hibetillah Celîs ed-Dîneverî’nin hayatına, ilmî kişiliğine, eserlerine ve özellikle de günümüze kadar ulaşmış tek eseri olan Simâru’s-Sınâ‘a fî İlmi’l-Arabiyye isimli eserine ışık tutmaya çalıştık. Bu amaçla Celîs ed-Dîneverî’nin ilgilendiği ilim dallarına ait biyografi ve bibliyografya eserlerini tarayarak, bu eserlerde Celîs ed-Dîneverî hakkında dağınık vaziyette bulunan bilgileri derleyerek, onun yaşamına, hocalarına, öğrencilerine ve eserlerine dair bilgilere ulaşmaya çalıştık. Ayrıca onun nahiv ve sarf ilmine dair olan Simâru’s-Sınâ‘a fî İlmi’l-Arabiyye isimli eserini inceleyerek ilmî kişiliğini, eserindeki metodunu, nahiv ekollerine ve illetlerine yaklaşımını tespit etmeye çalıştık. Bu eserin nahiv ilmi ve özellikle de nahiv illetleri konusunda önemli bir yeri olduğunu düşünmekteyiz. Çünkü hicri beşinci asırda yazılmış bir eser olmasına rağmen nahiv ve sarf ilmine dair pek çok konuyu sistemli bir şekilde ele almış ve özellikle de nahiv illetlerine yönelik içerdiği bilgiler sebebiyle İmam Süyûtî, Ebu Hayyân el-Endelüsî ve İbn Mektûm gibi nahiv alimleri eserlerinde bu kitaptan yararlanmış ve özellikle nahiv illetleri konusunda bu esere atıflarda bulunmuştur.

Bu makalede hicri beşinci asırda Abbasîler döneminde, İran bölgesindeki Dînever şehrinde yaşayan, nahiv, kıraat ve lügat ilmi alanlarında önemli bir isim olan Hüseyin b. Musa b. Hibetillah Celîs ed-Dîneverî’nin hayatına, ilmî kişiliğine, eserlerine ve özellikle de günümüze kadar ulaşmış tek eseri olan Simâru’s-Sınâ‘a fî İlmi’l-Arabiyye isimli eserine ışık tutmaya çalıştık. Bu amaçla Celîs ed-Dîneverî’nin ilgilendiği ilim dallarına ait biyografi ve bibliyografya eserlerini tarayarak, bu eserlerde Celîs ed-Dîneverî hakkında dağınık vaziyette bulunan bilgileri derleyerek, onun yaşamına, hocalarına, öğrencilerine ve eserlerine dair bilgilere ulaşmaya çalıştık. Ayrıca onun nahiv ve sarf ilmine dair olan Simâru’s-Sınâ‘a fî İlmi’l-Arabiyye isimli eserini inceleyerek ilmî kişiliğini, eserindeki metodunu, nahiv ekollerine ve illetlerine yaklaşımını tespit etmeye çalıştık. Bu eserin nahiv ilmi ve özellikle de nahiv illetleri konusunda önemli bir yeri olduğunu düşünmekteyiz. Çünkü hicri beşinci asırda yazılmış bir eser olmasına rağmen nahiv ve sarf ilmine dair pek çok konuyu sistemli bir şekilde ele almış ve özellikle de nahiv illetlerine yönelik içerdiği bilgiler sebebiyle İmam Süyûtî, Ebu Hayyân el-Endelüsî ve İbn Mektûm gibi nahiv alimleri eserlerinde bu kitaptan yararlanmış ve özellikle nahiv illetleri konusunda bu esere atıflarda bulunmuştur.