Akım Ölçümü Alınmayan İki Alt Havzanın Dolaysız Akış Hidrograflarının Anlık Birim Hidrograf Yaklaşımıyla Karşılaştırılması
Comparison of Direct Runoff Hydrographs of Two Ungauged Sub-Basins Using Instantaneous Unit Hydrograph Approach
Yazar: Akay, Hüseyin; Baduna Koçyiğit, Müsteyde
Dergi: Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Vol. 5 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Nash’s Instantaneous Unit Hydrograph,HEC-HMS,Morphometric Parameters,Araç Creek ; HEC-HMS,Araç Çayı,Nash Anlık Birim Hidrografı,Morfometrik Parametreler

Buçalışmanın amacı akım ölçümü alınmayan, birbirine yakın drenaj alanına veuzunluk oranına sahip iki alt havzanın çıkış noktasında dolaysız akışhidrograflarını tahmin etmektir. Bunun için Batı Karadeniz Havzası’nda yer alanAraç Çayı’nın iki komşu alt havzası seçilmiştir. ArcGIS programı yardımıyla althavzaların drenaj ağı oluşturulmuş ve bazı morfometrik parametrelerihesaplanmıştır. Nash anlık birim hidrograf yöntemiyle alt havzaların birimhidrografı tahmin edilmiştir. Alt havzaların hidrograflarının eşit durumlardakarşılaştırılabilmesi için aynı eğri numarası ve yağış modeli kullanılarakHEC-HMS hidrolojik modeli yardımıyla analizleri yapılmıştır. Model sonuçlarınagöre alt havza 1 ve alt havza 2’de meydana gelen pik debiler sırasıyla 18.71 ve27.83 m3/s olup alt havza 2 pik debisinin alt havza 1 pik debisinden%49 daha fazla olduğu görülmüştür. Ayrıca, alt havza 2’de pik debiye gelmesüresi 5 saatken, alt havza 1’in pik debiye gelme süresi 7 saat olarakhesaplanmıştır. Hesaplanan hidrograflara göre alt havza 2’nin alt havza 1’egöre ani taşkına daha duyarlı olduğu sonucuna varılmıştır. İzlenen yöntem althavzaların anlık taşkın potansiyellerine göre önceliklendirilmesine de olanaksağlar. Akım ölçümü olmayan akarsular üzerinde yapılması planlanan hidrolikyapıların projelendirilmesi sırasında bu yöntem takip edilerek alt havzanınkendi özelliklerini doğrudan kullanarak hidrograf ve pik debi tahminiyapılabilir.

The aim of this study is to estimate the direct runoff hydrographs at theoutlets of two ungauged sub-basins which have similar drainage areas andelongation ratios. For the analysis, two neighboring sub-basins of Araç Creeklocated in the Western Black Sea Basin were selected. Drainage networks of thesub-basins were created via ArcGIS and some morphometric parameters werecalculated. Unit hydrographs for two sub-basins were estimated using Nash’sinstantaneous unit hydrograph method. In order to compare the hydrographs of twosub-basins under similar conditions, hydrologic analysis was performed usingthe same curve number and precipitation model in HEC-HMS hydrologic model.According to the model results, peak discharges in sub-basin 1 and sub-basin 2were found to be 18.71 and 27.83 m3/s, respectively, and the peak dischargeof sub-basin 2 was found to be 49% higher than that of sub-basin 1. Furthermore,time to peak of the sub-basin 2 was estimated as 5 hours while it was 7 hoursfor the sub-basin 1. According to the calculated hydrographs, it was concludedthat sub-basin 2 was more susceptible to flash floods than sub-basin 1. The adoptedmethod also enables prioritization of the sub-basins according to the flashflood potential. During design stage of hydraulic structures located on riverswithout flow measurements, hydrograph and peak flow discharges can be estimatedby using this method where properties of the sub-basins can directly be used.