Beslenme Eğitiminin Sürdürülebilir Beslenme Davranışları ve Diyet Kaliteleri Üzerine Etkisinin Değerlendirilmesi
Evaluation of the Effect of Nutrition Education on Sustainable Nutritional Behaviors and Diet Quality
Yazar: Başar Gökcen, Büşra; Işık, Öznur
Dergi: Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, Vol. 12 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Public Health Nutrition ; Halk Sağlığı Beslenmesi ; sustainable nutrition,nutrition education,diet quality ; sürdürülebilir beslenme,beslenme eğitimi,diyet kalitesi

Amaç: Bu araştırmanın amacı, beslenme eğitiminin adölesanların sağlıklı beslenme davranışları, sürdürülebilir beslenmeye karşı bilgi ve tutumlarını ve diyet kalitesi üzerindeki etkisini değerlendirmektir.Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışma, Muğla ili Fethiye ilçesinde bulunan ve merkeze yakınlığı göz önüne alınarak rastgele seçilen bir lisede öğrenim gören 13-18 yaş aralığındaki kız adölesanlar ile yürütülmüştür. Katılımcılara, haftada bir kez olmak üzere toplamda üç hafta süresince sağlıklı beslenme, adölesan beslenmesi ve sürdürülebilir beslenme konularını içeren interaktif eğitim programı uygulanmış ve son hafta eğitim etkinliği değerlendirilmiştir. Anket formu ile katılımcıların sürdürülebilir ve sağlıklı yeme davranışları ve Akdeniz diyetine uyumları değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan 200 kız lise öğrencisinin yaş ortalaması 14.9 ± 0.9 yıl ve beden kütle indeksi ortalaması 20.5 ± 3.9 kg/m²’dir. Katılımcıların %79.0'u eğitim sonrasında sürdürülebilir beslenme konusunda bilgi düzeylerinin arttığını, %82.5'i ise eğitimden faydalı bilgiler edindiğini ifade etmiştir. Eğitim öncesinde ortalama 4.3 ± 2.4 olan Akdeniz Diyeti Kalite İndeksi (KIDMED) puanı, eğitim sonrasında 6.8 ± 2.8'e yükselmiştir (p<0.001). Benzer şekilde, eğitim öncesinde 17.0 ± 4.9 olan ortalama Sürdürülebilir ve Sağlıklı Yeme Davranışları Ölçeği puanı, eğitim sonrasında 22.3 ± 2.6'ya yükselmiştir (p<0.001). Eğitim öncesi ve sonrası Sürdürülebilir ve Sağlıklı Yeme Davranışları Ölçeği ve KIDMED toplam puanı arasında pozitif yönde anlamlı korelasyonlar bulunmuştur.Sonuç: Bu çalışma sürdürülebilir beslenme eğitiminin adölesanların sürdürülebilir ve sağlıklı yeme davranışlarını, özellikle de Akdeniz diyetine uyumlarını olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. Bulgular, adölesan döneminde verilen eğitimin, Akdeniz diyetinin benimsenmesini teşvik etmek, sürdürülebilir beslenme davranışlarını geliştirmek ve böylece toplum sağlığını ve çevresel sürdürülebilirliği desteklemek açısından önemli bir potansiyele sahip olduğunu göstermektedir.

Objectives: This study aimed to evaluate the impact of nutrition education on adolescents’ healthy eating behaviors, knowledge and attitudes toward sustainable nutrition, and diet quality.Materials and Methods: This cross-sectional study was conducted with female adolescents aged 13–18 attending a randomly selected high school in Fethiye, Muğla, chosen based on its proximity to the city center. Participants took part in an interactive education program for three weeks, once per week, focusing on healthy eating, adolescent nutrition, and sustainable nutrition. In the final week, the training activity was evaluated. A questionnaire was used to assess participants’ sustainable and healthy eating behaviors and adherence to the Mediterranean diet.Results: The study included 200 female high school students with a mean age of 14.9 ± 0.9 years and a mean BMI of 20.5 ± 3.9 kg/m². After the training, 79.0% of participants reported increased knowledge about sustainable nutrition, and 82.5% stated they gained useful information. The mean Mediterranean Diet Quality Index (KIDMED) score was 4.3 ± 2.4 before the training and increased to 6.8 ± 2.8 after the training (p<0.001). Similarly, the mean score of the Sustainable and Healthy Eating Behavior Scale was 17.0 ± 4.9 before the training and increased to 22.3 ± 2.6 after the training (p<0.001). A positive and significant correlation was found between pre- and post-training KIDMED and behavior scores.Conclusion: This study shows that sustainable nutrition education positively affects adolescents’ sustainable and healthy eating behaviors, particularly adherence to the Mediterranean diet. The findings underscore the potential of such education in adolescence to foster healthy eating, support sustainable nutrition, and promote public and environmental health.