HALK TARAFINDAN SEÇİLEN DEVLET BAŞKANLARININ YÜRÜTME YETKİLERİ  (KARŞILAŞTIRMALI ANAYASA İNCELEMESİ)
Executive Powers of the Presidents Elected by the Public  (Comparative Constitutional Review)
Yazar: Çınar, M.fatih
Dergi: Akademik Hassasiyetler, Vol. 6 No. 12, 2019
Anahtar kelimeler: Presidents of US-Russia-France,Popularly Elected President,Executive Body,Execution System Issues ; ABD-Rusya-Fransa Devlet Başkanları,Halk Tarafından Seçilen Başkan,Yürütme Organı,Yürütme Sistemi Sorunları

Devletinyasama, yürütme ve yargıdan oluşan üç fonksiyonu bulunmaktadır. Hiç kuşkusuzdevlet yönetiminin ulusal ve uluslararası zeminde en aktif öğesini yürütmeorganı oluşturmaktadır. Çağdaş devlet yapılanmalarında devlet başkanları yahalk tarafından seçilmekte ya da parlamentolar bu yetkiyi kullanmaktadır. Halktarafından seçilen devlet başkanlarının yürütmeye ilişkin yetkilerinin,parlamentolar tarafından seçilen devlet başkanlarına nazaran daha geniş olduğugörülmektedir. Türkiye Cumhuriyeti kuruluşundan itibaren meclis tarafındanseçilen devlet başkanı modelini uygulanmaktayken, 2014 yılında “çok adaylı halktarafından seçilen devlet başkanı modeline” geçiş yapmıştır. Devlet başkanlarınınhalk tarafından seçilmeleri beraberinde hukuki ve de facto olarak daha genişgörev, yetki, sorumluluklar getirmektedir. Dünya genelinde uygulanmakta olanbenzer modellerin incelenmesi, Türkiye’nin devlet başkanının karşılaştırmalıanayasa hukukuna göre konumunun belirlenmesi açısından faydalı olacaktır.Başkanlık ve Yarı Başkanlık hükümet sistemlerinin ayırt edici özelliği devletbaşkanlarının halk tarafından seçilmesidir. Dünya genelinde oldukça fazlauygulaması olan bahse konu modelin tüm örneklerinin incelenmesi çalışmanınkapsamını aşacaktır. Konunun yeterli seviyede anlaşılması için emsal modeller olarakbelirginleşen ABD, Fransa ve Rusya Devlet Başkanlarının görev ve yetkilerininincelenmesi karşılaştırmalı anayasa incelememizin çerçevesini oluşturmaktadır.Anılan devletlerin anayasalarında mevcut olan devlet başkanına daha genişçerçevede yürütme organına ilişkin düzenlemeler temel inceleme konumuzuoluşturmaktadır. Karşılaştırmalı olarak devlet başkanlarının seçilme süre veyöntemleri, tarafsızlıkları, görev ve yetkileri, hukuki sorumlulukları elealınarak modellerin olumlu özellikleri belirlenmeye çalışılacaktır. Yapılantespitler ışığında Türkiye için anayasal yönden bir değerlendirme yapılmasıaraştırmanın nihai amacını oluşturmaktadır.

The state has three functions, namelylegislative, executive and judicial. Undoubtedly, the most active element of a stateadministration on national and international grounds is the executive body. Ifthe traditional monarchy is left aside, the heads of state are elected by thepublic or the parliaments use this authority in contemporary State structures. Itis seen that the powers of the head of state elected by the people are muchwider than the presidents elected by the parliaments. The Republic of Turkeyhas been implementing the President model chosen by parliament since itsestablishment, and for the first time in 2014, it has switched to the “multi-candidatepresidential model chosen by the public” in this year. The election of heads ofstate by the public brings along broader duties, powers and responsibilities inthe legal and de facto context. Investigation of similar models beingimplemented all over the world, according to comparative constitutional lawdetermining the position of the president of Turkey will be useful in statutoryanalysis. The distinguishing feature of the Presidential and Semi-Presidentialgovernment systems is the electing of heads of state by the people. As theexamination of all these models, which have a lot of application in the world,is not suitable for the purpose and scope of the study, the consideration ofthe basic peers seems to be sufficient and necessary for the understanding ofthe subject (omni et solis definitum). So, it is a necessity to work on the USConstitution, which includes the oldest regulation of the election of the headsof state by the people. In addition of this, France is a part of ContinentalEuropean Law System and is a unitary state, because of these similarities withTurkey, examining to the French Presidency model will be useful. Theexamination of the duties and powers of the Russian President in theconstitutional context, which is similar in another respect because it isendowed with broad powers, constitutes the framework of our comparativeanalysis. The main subject of the study is the legal arrangements related tothe executive body due to the presidents of the constitutions of the mentionedstates. It will be tried to determine the positive aspects of the executivemodels by taking into consideration the duration and methods of the election ofpresidents, their impartiality, duties and powers, their legalresponsibilities. Offering several recommendations for Turkey's constitutionalaspect within the framework of investigations is the objective of the researchcarried out.