1960 Sonrası Türk Eğitim Politikalarında Eğitim ve Öğrenim Hakkı ve Ödevi
1960 Sonrası Türk Eğitim Politikalarında Eğitim ve Öğrenim Hakkı ve Ödevi
Yazar: Eren, Ebru
Dergi: Mülkiye Dergisi, Vol. 44 No. 4, 2020
Anahtar kelimeler: Eğitim ve Öğrenim Hakkı, Eğitim Politikası,,Uluslararası Hukuk,,Ulusal Mevzuat, Türkiye.

Eğitim ile hukuk arasında doğrudan bir bağlantı bulunmaktadır. Eğitim hukukundaeğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi, temel hak ve özgürlüklerden olan sosyal ve ekonomikbir hak olarak sınıflandırılmaktadır. Uluslararası Hukukta, bu hakkın ve ödevin temelçerçevesi çeşitli uluslararası antlaşmalar ile çizilmiştir. Devletler ise bireylerin eğitimve öğrenim hakkını ve ödevini ulusal mevzuatta güvence altına almışlardır. Hukukiçerçevenin yanı sıra eğitim politikaları aynı zamanda ideolojik bir aygıt olduğuna göre,devletler, eğitimde temel politikalar ve uygulama politikaları ile eğitim ve öğrenimhakkını ve ödevini gözetmelidir. Uluslararası antlaşmaların ve ulusal mevzuattınöngördüğü şekilde eğitim ve öğrenim hakkını ve ödevini güvence altına alan devletler,eğitim politikaları aracılığı ile eğitim sistemlerini fırsat eşitliği temeline oturtarakeğitimi zorunlu hale getirmiştir. Ancak günümüzde belirlenen ve uygulanan eğitimpolitikalarına bakıldığında, çeşitli devletlerin eğitim politikalarında da olduğu gibiTürk eğitim politikaları kuramda eğitimde fırsat eşitliği ilkesine dayanmasına rağmenuygulamada oldukça sınırlı kalan bir fırsat eşitliği kavramı geçerlidir. Türk eğitimpolitikalarının fırsat eşitliği açısından henüz yeterince değerlendirilmemesi önemli birsorun teşkil etmektedir.Türk eğitim sistemi ile ilgili yapılan yasal düzenlemeler ile birlikte Milli Eğitim Şuralarıve Devlet Kalkınma Planları kapsamında belirlenmiş olan eğitim politikaları kararları veuygulamaları fırsat eşitliği açısından değerlendirilmelidir. Bu çalışmada, bağıntısal vekarşılaştırma modeline başvurularak, uluslararası antlaşmalar ile temellendirilmiş olaneğitim ve öğrenim hakkına ve ödevine kıyas ile Türk eğitim politikalarında bu hakkın/bu ödevin gelişimi ve sınırlılıkları tartışılacaktır. Bu doğrultuda, eğitim ve öğrenimhakkının ve ödevinin güvence altına alınması için gerekli olan temel ilkeler (genellik,zorunluluk, erişilebilirlik gibi) kıstas alınarak ulusal mevzuat içerik çözümlemesi iledeğerlendirilecektir. Uluslararası antlaşmaların Türk eğitim politikalarında eğitim veöğrenim hakkını ve ödevini ne denli şekillendirdiği gösterilecek, günümüzde eğitimdekarşılaşılan önemli sorunların ise doğrudan uygulama politikalarından kaynaklandığısavunulacaktır: Türk eğitim sisteminde uygulama politikaları temel politikaları yeterincedesteklememektedir. Bu nedenler ile Türkiye’de ulusal mevzuatın, uluslararası hukukdoğrultusunda düzenlenmesinin önemi sonuç olarak vurgulanacaktır.

Eğitim ile hukuk arasında doğrudan bir bağlantı bulunmaktadır. Eğitim hukukundaeğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi, temel hak ve özgürlüklerden olan sosyal ve ekonomikbir hak olarak sınıflandırılmaktadır. Uluslararası Hukukta, bu hakkın ve ödevin temelçerçevesi çeşitli uluslararası antlaşmalar ile çizilmiştir. Devletler ise bireylerin eğitimve öğrenim hakkını ve ödevini ulusal mevzuatta güvence altına almışlardır. Hukukiçerçevenin yanı sıra eğitim politikaları aynı zamanda ideolojik bir aygıt olduğuna göre,devletler, eğitimde temel politikalar ve uygulama politikaları ile eğitim ve öğrenimhakkını ve ödevini gözetmelidir. Uluslararası antlaşmaların ve ulusal mevzuattınöngördüğü şekilde eğitim ve öğrenim hakkını ve ödevini güvence altına alan devletler,eğitim politikaları aracılığı ile eğitim sistemlerini fırsat eşitliği temeline oturtarakeğitimi zorunlu hale getirmiştir. Ancak günümüzde belirlenen ve uygulanan eğitimpolitikalarına bakıldığında, çeşitli devletlerin eğitim politikalarında da olduğu gibiTürk eğitim politikaları kuramda eğitimde fırsat eşitliği ilkesine dayanmasına rağmenuygulamada oldukça sınırlı kalan bir fırsat eşitliği kavramı geçerlidir. Türk eğitimpolitikalarının fırsat eşitliği açısından henüz yeterince değerlendirilmemesi önemli birsorun teşkil etmektedir.Türk eğitim sistemi ile ilgili yapılan yasal düzenlemeler ile birlikte Milli Eğitim Şuralarıve Devlet Kalkınma Planları kapsamında belirlenmiş olan eğitim politikaları kararları veuygulamaları fırsat eşitliği açısından değerlendirilmelidir. Bu çalışmada, bağıntısal vekarşılaştırma modeline başvurularak, uluslararası antlaşmalar ile temellendirilmiş olaneğitim ve öğrenim hakkına ve ödevine kıyas ile Türk eğitim politikalarında bu hakkın/bu ödevin gelişimi ve sınırlılıkları tartışılacaktır. Bu doğrultuda, eğitim ve öğrenimhakkının ve ödevinin güvence altına alınması için gerekli olan temel ilkeler (genellik,zorunluluk, erişilebilirlik gibi) kıstas alınarak ulusal mevzuat içerik çözümlemesi iledeğerlendirilecektir. Uluslararası antlaşmaların Türk eğitim politikalarında eğitim veöğrenim hakkını ve ödevini ne denli şekillendirdiği gösterilecek, günümüzde eğitimdekarşılaşılan önemli sorunların ise doğrudan uygulama politikalarından kaynaklandığısavunulacaktır: Türk eğitim sisteminde uygulama politikaları temel politikaları yeterincedesteklememektedir. Bu nedenler ile Türkiye’de ulusal mevzuatın, uluslararası hukukdoğrultusunda düzenlenmesinin önemi sonuç olarak vurgulanacaktır.