Türkiye Türkçesinde Ünlü-Ünsüz Uyumuna Uymayan Sözcükler Üzerine Bir İnceleme
A Study on Vowel-Consonant Harmony Violating Words in Turkey Turkish
Yazar: Tepeli, Yusuf; Arıcı, Ali Fuat
Dergi: Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, Vol. 5 No. 10, 2018
Anahtar kelimeler: Ünlü-Ünsüz Uyumu,Ses Bilgisi ; Vowel-Consonant Harmony,Phonetics,Turkey Turkish

Yapısıbakımından eklemeli bir dil olan Türkçede ünlü ve ünsüz olmak üzere ikiyeayrılan sesler belli kurallar dâhilinde bir araya gelerek kökleri ve eklerioluştururlar. Ekler hem anlam yönünden hem de ses yönünden köklere tâbidirler.Kök veya ek almış sözcüklerde ünlüler dil ve dudak bakımından; c/ç, d/t, g/kile başlayıp hece oluşturan ekler ise kök, gövde ve çekim halindeki sözcükleregelirken ses telleri bakımından uyumluluk gösterirler. Türkçede g ve k harflerihem ön damak ünsüzü olan /g/ ve /k/’yi hem de art damak ünsüzü olan /g/ ve/k/’yı karşılarken, l harfi ise hem ön avurt ünsüzü olan /l/’yi hem de artavurt ünsüzü olan /l/’yi karşılamaktadır. Dolayısıyla öğrencilerin geneldekalın ünlülerle hece oluşturan /g/, /k/ ön damak ünsüzleriyle /l/ ön avurtünsüzüne telâffuz etmede zorlandıkları görülmektedir. Türkçe konuşan veyazanlar, özellikle öğrenciler, ünlü-ünsüz uyumuna uymayan sözcükleri doğrutelâffuz etmede hem de doğru yazmada kolayca hata yapabilmektedirler. Buçalışmada öncelikle doküman analizi yöntemiyle Türk Dil Kurumu’nun TürkçeSözlük ile web tabanlı Sesli Türkçe Sözlük’ünde yer alan ünlü-ünsüz uyumunauymayan sözcükler tespit edilerek sistematik bir dizin oluşturulmuş; daha sonraoluşturulan dizinde yer alan bu sözcükler ses yapısı ve kökeni bakımındanincelenerek bu türden sözcüklere ve öğretimine öğretimlik gramer odaklıkaynaklarda nasıl ve ne kadar yer verildiği belirlenmeye çalışılmıştır.Çalışmanın bulguları öğretimlik gramere katkı sağlayacak şekilde tartışılmış vebuna bağlı öneriler getirilmiştir.

Asan agglutinative language, the vowels and consonants come together and form thestems and affixes in line with certain rules in Turkish. Affixes, mostlysuffixes, in Turkish are bound to the stem both in terms of semantics andphonetics and they change their form based on the nature of the last vowel ofthe word to which they attach. While vowels in stem that take affix showharmony in terms of the position of the tongue and lips; for example, affixesthat start with c/ç, d/t, g/k and form syllable show harmony in terms of vocalcords when they are agglutinated to words in the forms of base, stem and case.In Turkish, the letters g and k correspond both palate-alveolar and velar /g/and /k/, whereas, letter l corresponds both alveolar and post alveolar /l/.Therefore, it is commonly observed that students have difficulties pronouncingpalate-alveolar (front palate consonants) /g/, /k/ and alveolar (front cheekconsonant) /l/ in the words of which the stems are formed with back vowels.Thus, it can be claimed that any one, especially students, might violate thisvowel-consonant harmony in pronunciation of the words formed with theseconsonants either while speaking or writing in Turkish. The primary aim of thepresent study is to compile a systematic index of vowel-consonant harmonyviolating words that took place in online Contemporary Turkish Dictionary ofTurkish Language Association through a document analysis approach. Secondly,these vowel-consonant harmony violating words have been examined in detail interms of their phonology, morphology as well as their word formation. As thefinal step, the grammar teaching and related sources have been examined inorder to figure out how and to what extend these vowel-consonant harmonyviolating words took place in those sources. Consequently, findings of thepresent study have been discussed in line with teaching Turkish grammar andsome suggestions based on the findings of the study will be proposed.