İçme Suyu Dağıtım Sistemlerinde Depo Sızıntı Yönetimi Bileşenlerinin Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) ve Bulanık AHP ile Değerlendirilmesi
Evaluation of Components of Tank Leakage Management in Drinking Water Distribution Systems Using Analytical Hierarchy Process (AHP) and Fuzzy AHP
Yazar: Eren, Halil; Bozkurt, Cansu; Fırat, Mahmut
Dergi: Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, Vol. 25 No. 6, 2024
Anahtar kelimeler: Civil Engineering (Other) ; İnşaat Mühendisliği (Diğer) ; Su kayıp yönetimi,Fiziksel kayıplar,Çok ölçütlü karar verme,AHP,Bulanık AHP ; Water loss management,Reel losses,Multi-criteria decision making,AHP,Fuzzy AHP

Suyun temini ve dağıtımında çeşitli kademelerde sızıntılar meydana gelmektedir. Su idareleri sızıntıları azaltmak, bütçe, su ve enerji verimliliğini sağlamak amacıyla çalışmalar yapmaktadır.  Bu çalışmada dağıtım sistemlerinde hizmet veren içme suyu depolarındaki sızıntıların yönetimi bileşenlerinin AHP ve Bulanık AHP yöntemleri ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Depolarda sızıntı yönetimini kapsayan 4 ana başlık altında toplam 37 bileşen belirlenmiştir.  Çalışmada bu ana başlıklar ve alt bileşenlerin depo sızıntı yönetimindeki etki düzeylerinin belirlenmesi ve daha etkin biçimde yönetilmesi amacıyla önceliklendirilmesi hedeflenmiştir. Karar probleminin çözümünde karmaşık yapıdaki problemlerde çok kriterli karar verme yöntemlerinin etkinliğini göstermek, kıyaslama ve sıralama yapabilmek amacıyla AHP ve Bulanık AHP yöntemleri kullanılmıştır. Depo sızıntı yönetim bileşenleri bu yöntemlerle analiz edilmiş, Depolarda Meydana Gelen Sızıntılar (V3), Depolarda Sızıntı Yönetimi ve Önlenmesi (S3) ve Fiziki Kayıp Performans Göstergelerinin İzlenmesi (P2) bileşenlerinin sistem için öncelikli olduğu görülmüştür. Kurulan modelde AHP ve Bulanık AHP ile hesaplanan ağırlık katsayıları, sistemi en çok etkileyen, yani sızıntı oluşumuna neden olan bileşenlerin değerlendirilmesi ve önceliklendirilmesinde önemli rol oynamaktadır. Yöntemlerin karar sürecine sayısal bir çözüm getirerek Su İdareleri için depo sızıntı yönetiminin kontrolünde öncelikli olarak iyileştirilmesi, müdahale edilmesi, bakım-onarımının sağlanması gereken bileşenleri belirlenmesinde ve İdarelerin stratejik plan oluşturmasında önemli ölçüde katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Leakages occur at various stages in the supply and distribution of water. Water administrations are working to reduce leakages and ensure budget, water and energy efficiency. This study aims to evaluate the leakage management components in drinking water tanks serving in distribution systems with the AHP and fuzzy FAHP methods. A total of 37 components were determined under 4 main headings covering leakage management in tanks. The study aimed to determine the impact levels of these main headings and sub-components in tank leakage management and to prioritize them in order to manage them more effectively. AHP and FAHP methods were used to demonstrate the effectiveness of multi-criteria decision-making methods in complex structured problems in solving the decision problem, and to make comparisons and rankings. Tank leakage management components were analyzed with these methods, and it was seen that the Leaks Occurring in Tanks (V3), Leakage Management and Prevention in Tanks (S3) and Monitoring of Physical Loss Performance Indicators (P2) components were prioritized for the system. In the established model, the weight coefficients calculated with AHP and Fuzzy AHP play an important role in the evaluation and prioritization of the components that affect the system the most, that is, cause leakage. It is thought that the methods will contribute significantly to the determination of the components that need to be improved, intervened, maintained and repaired in the control of tank leakage management for Water Administrations by bringing a numerical solution to the decision-making process and to the establishment of strategic plans by the Administrations.