Ortaöğretim 11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabında Sorumluluk Değerinin İncelenmesi
Investigation of Responsibility Value in 11th Grade Biology Textbook
Yazar: Özay Köse, Esra; Gül, Şeyda
Dergi: Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, Vol. 7 No. 13, 2019
Anahtar kelimeler: biology,textbook,values education,responsibility value ; biyoloji,ders kitabı,değerler eğitimi,sorumluluk değeri

Bireylerin,yaşadıkları çevreye ayak uydurabilmesi, toplum nazarında değerli bir insanolarak kabul edilmesi ve saygınlık kazanmasında sorumluluk duygusu önemli birgörev üstlenmiştir ki öğrencilerde sorumluluk duygusunun kazandırılması,eğitimin de önemli hedeflerindendir. Alan yazında birçok sorumluluk türükarşımıza çıkmakla beraber en sık yer alan sorumluluk türleri bireysel, sosyalve çevresel sorumluluktur. Müfredatta yer alan kazanımların öğrencilereverilmesinde kullanılan en yaygın ve genel eğitim araçlarından biri de hiçşüphesiz ders kitaplarıdır. Buradan hareketle bu çalışmanın amacı biyoloji 11.sınıf ders kitaplarında sorumluluk değerine yer verilme durumununbelirlenmesidir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesikullanılmıştır. Çalışmanın veri kaynağını MEB tarafından kabul edilen ve2018–2019 eğitim-öğretim yılına ait 11. sınıf biyoloji ders kitabıoluşturmaktadır. Verilerin analizinde betimsel analiz yapılmıştır. Kitapta yeralan tüm metinler (ders anlatımları, etkinlikler, okuma parçaları) cümle cümleincelemeye alınmış, her bir cümle içindeki, değerlere karşılık gelen sözcükler,belirtilen değerleri açıklayan ifadeler ya da doğrudan veya örtük anlamı verencümleler alınmıştır. Elde edilen verilere göre 11. sınıf biyoloji derskitabında sorumluluk değerine yer verilmekle birlikte en çok bireyselsorumluluk irdelenmiştir. Sosyal ve çevresel sorumluluk ise bireyselsorumluluktan sonra yer almıştır. Sonuç olarak sorumluluk değerininkazandırılmasında biyoloji ders kitabında yer alan metinlerin de burada önemlibir rol oynadığı görülmektedir. Bu nedenle ders kitaplarında yer alan metinler,öğrencilere değerlerin öğretilmesinde için etkili araçlar arasında yeralmaktadır. Dolayısıyla ders kitaplarında kullanılan metinlerin öğrencileredeğer kazandıracak, onlara doğru davranışları sunacak bir içerikle verilmesigerekmektedir.

Responsibility has an important rolefor individuals to keep up with the environment they live in, to be accepted asa valuable person in the society and to gain respectability. Although there aremany types of responsibility in the literature, the most common types ofresponsibility are individual, social and environmental responsibility. One ofthe most common and general tools used to give students the gains in thecurriculum is undoubtedly textbooks. The aim of this study is to determine thestatus of responsibility in the 11th grade textbooks of biology. In the research,document analysis, one of the qualitative research methods, was used. The datasource of the study consists of 11th grade biology textbook which is acceptedby the Ministry of National Education and belongs to 2018-2019 academic year.Descriptive analysis was used for data analysis. All the texts (lectures,activities and reading passages) in the book were analyzed sentence sentenceand the words corresponding to the values, expressions explaining the specifiedvalues or sentences giving direct or implicit meaning were taken in eachsentence. According to the data obtained, although the responsibility value isincluded in the 11th grade biology textbook, most of the individualresponsibility is examined. Social and environmental responsibility followedthe individual responsibility. As a result, we see that the texts in thebiology textbook play an important role in gaining responsibility values.Therefore, the texts in the textbooks are among the effective tools forteaching values to students. Therefore, the texts used in the textbooks shouldbe given with a content that will give value to the students and offer them theright behaviors.