Kültürel Bellekte Kilim
The Rug İn Cultural Memory
Yazar: Müçük Kotan, Mehtap
Dergi: 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, Vol. 14 No. 42, 2025
Anahtar kelimeler: South-West (Oghuz) Turkic Dialects and Literatures ; Güney-Batı (Oğuz) Türk Lehçeleri ve Edebiyatları ; Kilim,kültür,bellek,sembol ; rug,culture,memory,symbol

Kilim, Türk kültürünün derinliklerinde yer edinen sanatsal ve işlevsel bir yapıyla dikkat çekmektedir. Geçmişten günümüze toplumsal hafızayı, kültürel kimliği ve tarihsel belleği sembolize etmektedir. Kilime dokunan her bir desenin bir milletin geçmişini, değerlerini ve toplumsal yapısını yansıtan kültürel kodları olduğu söylenilebilir. Kilim üzerine işlenen motif, renk, desen bir toplumun tarihsel hafızasının bir parçasıdır. Burada kullanılan motifler özellikle hayvan figürleri, geometrik şekiller, dini simgelerle bağdaştırılarak oluşturulan desenler, bir toplumun değerlerini ve inançlarını taşımaktadır. Aynı zamanda bir milletin doğayla olan ilişkisini ve sosyal yapısını da yansıtmaktadır. Kilimler toplumsal hafızanın bir aracı olarak işlev görmekte o dönemin sosyal yapısını, ekonomik durumunu ve kültürel dönüşümünü gözler önüne sermektedir. Türk kültüründe kilim sadece bir sanatsal bir ifade biçimi değil, kültürel bir hafıza olarak geçmişten günümüze toplumsal yapının önemli bir öğesidir. Geleneksel yaşam biçiminin bir parçası olan kilimle birlikte kültürel miras gelecek nesillere taşınmakta ve bu mirasın korunup yaşatılmasına da olanak sağlanmaktadır. Bu çalışmada kilimin Türk milleti için bir kültürel hafıza aracı olduğu üzerinde durularak toplumların kimlik inşasında ve kültürel aktarımında nasıl önemli bir yer tuttuğuna açıklık getirilmiştir. Bu makale, kilimin Türk kültüründeki kültürel bellekle olan ilişkisini, simgesel anlamlarını ve toplumsal hafızada edindiği yeri incelemektedir. Ayrıca kilime dokunan motiflerin sembolik anlamlarını ve toplumsal bellekteki rolünü ele almaktadır.

The kilim attracts attention with its artistic and functional structure, deeply rooted in Turkish culture. From past to present, it symbolizes social memory, cultural identity, and historical memory. It can be said that each pattern woven into a kilim reflects the cultural codes of a nation's past, values, and social structure. The motifs, colors, and patterns woven into a kilim are part of a society's historical memory. The motifs used here, particularly patterns created by combining animal figures, geometric shapes, and religious symbols, convey the values and beliefs of a society. They also reflect a nation's relationship with nature and its social structure. Rugs serve as a vehicle for social memory, revealing the social structure, economic conditions, and cultural transformations of their era. In Turkish culture, rugs are not merely an artistic expression but also a cultural memory, representing an important element of social structure from the past to the present. Along with the kilim, which is part of the traditional way of life, cultural heritage is being passed on to future generations, and opportunities are being provided to preserve and perpetuate this heritage. This study focuses on the kilim as a vehicle of cultural memory for the Turkish nation, clarifying how it plays an important role in the construction of identity and cultural transmission within societies. This article examines the relationship between the kilim and cultural memory in Turkish culture, its symbolic meanings, and its place in social memory. It also addresses the symbolic meanings of the motifs woven into the kilim and their role in social memory.