Endüstri Kenti Karabük’ün Modern Mahallesi Yenişehir’de Konut Tipolojileri
Dwelling Typologies in Yenişehir, the Modern Neighborhood of Industrial City, Karabük
Yazar: Onur, Beyza
Dergi: Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi No. 23, 2020
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Architecture,Design,Modern Architecture,Dwelling,Typology,Karabük ; Tasarım,Mimari Tasarım,Modern Mimarlık,Konut Tipolojisi,Yenişehir

Türkiye’de Cumhuriyet sonrası modernleşme deneyimi, yeni bir yapılanmanın ötesinde toplumsal ve mekânsal kimliği değiştiren bir karakterle karşımıza çıkar. Bu deneyim süreci özellikle sanayileşmenin temellerinin atıldığı kentler için önemlidir. Erken Cumhuriyet döneminde fabrika alanlarının kurulmasıyla yalnızca üretim alanında bir ihtiyaca cevap verilmemiş; modernleşme hareketleri gündelik yaşam pratiklerine yansıtılarak önemli bir adım atılmıştır. Bir başka deyişle, Türkiye’de Erken Cumhuriyet dönemi ekonomik-toplumsal yapıyı ve mimarlık ortamını yeniden şekillendirmiş ve sanayi kentlerinin modern bir kimlik kazanma sürecini başlatmıştır. Bu çalışmada, Türkiye’nin sanayileşme ve modernleşme sürecinde bir endüstri kenti haline gelen Karabük’ün Yenişehir mahallesinde işçi, memur ve mühendisler için üretilen modern konut tipolojilerini belgelemek amaçlanmıştır. Yenişehir mahallesindeki konutların tipolojilerini ortaya çıkarmada yöntem olarak konutların plan şemaları ve cephe karakterleri incelenmiştir. Konutların yerleşkedeki konumları, plan şemaları ve cephelerinin incelenmesi sonucunda bu konutların temelde pratik olarak barınma sorununu çözmek için üretilen modern prototipler olduğu belirlenmiştir. Sosyal konut anlayışıyla tasarlanan bu konutlar, her ne kadar modern mimarlığın genel kabulleri çerçevesinde üretilmiş tip projeler olsa da; sahip oldukları biçimsel ve kurgusal farklılıklarla kent kimliğinin dönüşümüne yön vermiştir.

The post-republican modernization experience of Turkey appears with a character that changes social and spatial identity beyond a new structure. This process of experience is especially important for the cities where the first industrialization activities took place. The establishment of factory sites in the early republican period not only met the need in the production field but also became an important step by reflecting the modernization movements into the daily life practices. In other words, the early republican period in Turkey reshaped the economic-social structure and architectural environment, initiating the process for the industrial cities to gain a modern identity. In this study, it was aimed to document the typologies of modern dwellings produced for workers, civil servants and engineers in the Yenişehir neighborhood of Karabük, which became an industrial city during the industrialization and modernization process of Turkey. As the method in determining the typologies of the dwellings in Yenişehir neighborhood, plan schemes and façade characters were examined. As a result of the examination of the residential locations, plan schemes and facades, it was determined that these dwellings were basically modern prototypes that were practically produced to solve the housing problem. Although these projects, which were designed with the social housing concept, were produced according to the generally accepted rules of modern architecture, they led to the transformation of the urban identity through their formal and fictional differences.