6356 SAYILI KANUN İLE SENDİKA İÇİ DEMOKRASİ MÜMKÜN MÜ?
IS TRADE UNION DEMOCRACY POSSIBLE WITH LAW NO. 6356?
Yazar: Göktaş, Naim
Dergi: Akademik Hassasiyetler No. 30, 2025
Anahtar kelimeler: Human Resources and Industrial Relations (Other) ; İnsan Kaynakları ve Endüstriyel İlişkiler (Diğer) ; Sendika İçi Demokrasi,6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu,Sendika Genel Kurulu,Sendika Yöneticileri. ; Trade Union Democracy,Law No. 6356 on Trade Unions and Collective Bargaining Agreements,Trade Union General Assembly,Trade Union Administrators.

Sendika içi demokrasi ilkesi, bu örgütlerin kuruluşundan işleyişine, hatta sona ermesine kadar olan bütün süreçlerinde üyelerinin söz ve yetki sahibi olması anlamına gelmektedir. Bu ilke sendikalar tarafından önemsiz görülemez. Çünkü endüstri ilişkilerinin demokratikleşmesini savunan sendikaların, tutarlı bir şekilde bu ilkeyi benimsemesi sonucunda taleplerinin meşruluğu ve işçiler ile diğer toplum kesimleri üzerindeki güvenilirliği artacaktır. Bu çalışmada ise 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun sendika içi demokrasi idealine etkisi incelenmiş ve bu Kanundaki düzenlemelerle bu idealin mümkün olup olmadığı sorusuna yanıt aranmıştır. Çalışmada 6356 sayılı Kanun’da düzenleme konusu olan genel kurullar ve yönetim kurulunun yetkileri ile düzenleme konusu olmayan yöneticilerin ücretleri ve görev süreleri ile ilgili hükümler, uygulamadaki örneklerle birlikte değerlendirilmiştir. Değerlendirme sonucunda 6356 sayılı Kanun’un yöneticiler ile üyeler arasındaki dengeyi yöneticiler lehine bir hayli kaydırdığı ve bu nedenle üyelerin sendikalarda güçlü bir şekilde kendilerini var edemediği savı ileri sürülmüştür. Bu savın ardından sendika içi demokrasinin gerçekten sağlanabilmesi için 6356 sayılı Kanun’un radikal bir biçimde yeniden düzenlenme ihtiyacı vurgulanmış ve genel kurul öncesi delege seçimlerine yargı gözetimi getirilmesi, yönetim kurulunun yetkilerinin sınırlandırılması ile yöneticilerin görev sürelerine ve ücretlerine üst sınırlar konulması gibi öneriler ortaya koyulmuştur.

The principle of trade union democracy signifies that members are entitled to exercise influence over all processes, from its establishment to its operation and eventual dissolution. Trade unions do not disregard this fundamental principle. Because trade unions that advocate for the democratization of industrial relations will enhance the legitimacy of their demands and their credibility among workers and other segments of society, provided they consistently adhere to this standard. This study examines the impact of the Law No. 6356 on Trade Unions and Collective Bargaining Agreements on the ideal of trade union democracy, seeking to answer whether this ideal can be realized under the provisions of the Law. The study evaluates the provisions of Law No. 6356 concerning general assemblies, the powers of the executive board, and the salaries and terms of office of union administrators, supported by examples from practice. The evaluation concludes that Law No. 6356 significantly shifts the balance of power in favor of union administrators at the expense of members, thereby preventing members from effectively asserting themselves within the union. Following this argument, the study emphasizes the necessity of a radical restructuring of Law No. 6356 to genuinely ensure trade union democracy and puts forward proposals such as introducing judicial oversight of delegate elections prior to the general assembly, limiting the authority of the executive board, and imposing upper limits on the terms of office and salaries of administrators.