İdealar Kuramında Matematik ve Matematiksel Yöntemin Ontolojik ve Epistemelojik Değeri
İdealar Kuramında Matematik ve Matematiksel Yöntemin Ontolojik ve Epistemelojik Değeri
Yazar: Ceylan, Tuncay
Dergi: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 23 No. 4, 2019
Anahtar kelimeler: Platon,idealar kuramı,sokratik yöntem,varsayım yöntemi,idealar dünyası

Evreni duyusal dünya(görünüşler dünyası)  ve idealar dünyası(gerçek dünya)  şeklinde ikiye ayıranPlaton, duyusal dünyanın sadece görüntü ya da yansımadan ibaret olduğunu yanigerçeklik ifade etmediğini düşünür. O’na göre gerçek varlık sadecedüşünülebilir mahiyette olup duyumlanma özeliğine sahip değildir. Dolayısıylagerçek varlığın kendisine ve onun bilgisine akıl yolu ile ulaşılabilir.Platon’un felsefi düşüncesinin gelişim evrelerine baktığımızda; öncelikliolarak duyusal olanın gerçeklik ifade etmediğini ve onun bilgisinin de doğrubilgi olmadığını akıl yürütme yoluyla ortaya koymaya çalıştığını görürüz.Burada Sokratik yöntem kullanılarak duyusal nesnelerin gerçek ve duyubilgisinin doğru bilgi olduğu çürütülmektedir. Bu yöntemin kendisini gerçekvarlığa ve onun bilgisine ulaştıramayacağının farkında olan Platon, başlangıçtabu yöntemin kullanılmasını gerekli görmektedir. Çünkü doğruya ulaşmanın önşartı yanlışların ayıklanmasıdır. Sonrasında matematiksel bilimlerin kullandığıvarsayım yöntemine başvurmaktadır. Fakat matematiksel bilimlerin duyusalnesnelerle bir şekilde bağlantılı olduğunu, dolayısıyla matematkçininkullandığı varsayım yönteminin ilk ilkeye ve onun bilgisine ulaşmada yetersizkaldığını görmektedir. Platon’a göre matematikçinin kullandığı varsayımyöntemi, varsayımdan daha üst bir varsayıma ve oradan da ilkeye gitmeözelliğine sahip değildir. Doğruluğu kabul edilen varsayımdan tutarlı sonuçlarçıkarma yoluna gidilir. Bu şekilde gerçek varlığa ve onun bilgisine ulaşılamaz.Üçüncü aşamada; bilimlerin baş tacı olarak ifade ettiği diyalektiğikullanmakta, diyalektik yöntemle gerçek varlığa ve onun bilgisine apaçıkulaşılacağını ifade etmektedir. Her ne kadar matematiksel bilimlere ve varsayımyöntemine vazgeçilmez bir değer atfetse de, onları felsefenin ve diyalektiğinaltına koymakta, felsefe ve onun kullandığı diyalektik yöntemin üstünlüğünevurgu yapmaktadır.

Evreni duyusal dünya(görünüşler dünyası)  ve idealar dünyası(gerçek dünya)  şeklinde ikiye ayıranPlaton, duyusal dünyanın sadece görüntü ya da yansımadan ibaret olduğunu yanigerçeklik ifade etmediğini düşünür. O’na göre gerçek varlık sadecedüşünülebilir mahiyette olup duyumlanma özeliğine sahip değildir. Dolayısıylagerçek varlığın kendisine ve onun bilgisine akıl yolu ile ulaşılabilir.Platon’un felsefi düşüncesinin gelişim evrelerine baktığımızda; öncelikliolarak duyusal olanın gerçeklik ifade etmediğini ve onun bilgisinin de doğrubilgi olmadığını akıl yürütme yoluyla ortaya koymaya çalıştığını görürüz.Burada Sokratik yöntem kullanılarak duyusal nesnelerin gerçek ve duyubilgisinin doğru bilgi olduğu çürütülmektedir. Bu yöntemin kendisini gerçekvarlığa ve onun bilgisine ulaştıramayacağının farkında olan Platon, başlangıçtabu yöntemin kullanılmasını gerekli görmektedir. Çünkü doğruya ulaşmanın önşartı yanlışların ayıklanmasıdır. Sonrasında matematiksel bilimlerin kullandığıvarsayım yöntemine başvurmaktadır. Fakat matematiksel bilimlerin duyusalnesnelerle bir şekilde bağlantılı olduğunu, dolayısıyla matematkçininkullandığı varsayım yönteminin ilk ilkeye ve onun bilgisine ulaşmada yetersizkaldığını görmektedir. Platon’a göre matematikçinin kullandığı varsayımyöntemi, varsayımdan daha üst bir varsayıma ve oradan da ilkeye gitmeözelliğine sahip değildir. Doğruluğu kabul edilen varsayımdan tutarlı sonuçlarçıkarma yoluna gidilir. Bu şekilde gerçek varlığa ve onun bilgisine ulaşılamaz.Üçüncü aşamada; bilimlerin baş tacı olarak ifade ettiği diyalektiğikullanmakta, diyalektik yöntemle gerçek varlığa ve onun bilgisine apaçıkulaşılacağını ifade etmektedir. Her ne kadar matematiksel bilimlere ve varsayımyöntemine vazgeçilmez bir değer atfetse de, onları felsefenin ve diyalektiğinaltına koymakta, felsefe ve onun kullandığı diyalektik yöntemin üstünlüğünevurgu yapmaktadır.