Başlangıçtan Günümüze Arap Edebiyatında Kullanılan Nazım Türleri
Poem Types Used in Arabic Literature from the Beginning to the Present
Yazar: Üstün, Mahmut
Dergi: Şarkiyat Mecmuası No. 40, 2022
Anahtar kelimeler: Creative Arts and Writing ; Sanat ve Edebiyat ; Arabic literature,Poetry types,Qasîde,Muwashshah,Kasîdetu’n-nesr ; Arap Edebiyatı,Nazım Türleri,Kasîde,Muvaşşah,Kasîdetu’n-Nesr

Arap edebiyatı denilince akla ilk gelen tür hiç şüphesiz şiirdir. Henüz Câhiliye döneminde tekâmülünü tamamlamış olan şiir, toplumun değerlerine bağlı kalmasını sağlayan bir araç olmuştur. Araplar, şiir sayesinde şan ve şereflerini korumuş, önceki dönemlerde savaşlarda elde etmiş oldukları başarıları kayıt altına almış, örf ve adetlerini muhafaza etmişlerdir. Özellikle önceki dönemlerde şiirin basın-yayın organı görevini görmesi ya da başka bir ifade ile en güçlü propaganda aracı olarak kullanılması, şiirin Arap toplumunda ne derece önemli olduğunun en basit kanıtıdır. Şiirin övünç kaynağı olarak görülmesi, dönemin yöneticilerinin şiire olan teşviki, edebiyat meclisleri ve çeşitli müsabakalar ise şiirin bütün dönemlerde zirvede kalmasını sağlamıştır. Şiirler, genel manada hammaddesini toplumdan aldıkları için zaman zaman farklı türlere ve şekillere bürünmüştür. Arap şiiri de bu durumdan nasibini almıştır. Toplumun gereksinimleri ve çeşitli bölgelerde farklı milletlerle kurulan ilişkiler, Câhiliye döneminde er-Recez ve el-Kasîd ile başladığı var sayılan Arap şiirinde, çeşitli vezin ve kafiyelerin kullanıldığı el-Urcûze, el-Kasîde, er-Remel, es-Silsile, ed-Dûbeyt, el-Kûmâ, el-Kâne ve Kâne, el-Mevâliyâ, el-Muvaşşah, ez-Zecel, eş-Şi‘ru’l-Hurr ve Kasîdetu’n-Nesr gibi farklı nazım şekillerinin doğmasına sebep olmuştur. Bu çalışmada geçmişten günümüze Arap edebiyatında kullanılan nazım türlerinin ilk kez nerede ve ne zaman ortaya çıktığı, ilk örneklerinin kimler tarafından hangi bahir ve kafiye düzeni ile nazmedildiği gibi çeşitli bilgiler verilmiş ve her türden en az bir örnek gösterilerek bu türlerin tanıtılması hedeflenmiştir.

When considering Arabic literature, the first genre that undoubtedly comes to mind is poetry. In the age of Jahiliyyah, poetry has yet to complete its evolution but has become a tool that enables Arabic society to adhere to its values. Thanks to poetry, Arabians have recorded the successes they have achieved in wars in previous periods and preserved their customs, glory, and traditions. The fact that poetry has served as a media organ and that it has been used as the strongest tool of propaganda is the simplest proof of how important poetry is in Arabic society, especially in previous periods. Championing poetry as a source of pride, the encouragement of past period’s rulers, literary assemblies, and various competitions have ensured that poetry remains in high regard throughout all periods. Poems have transfigured from different types and shapes over time, as they have garnered raw material from general society. Arabic poetry has followed this same course. The needs of society and the relationships established with different nations in various regions have led to the emergence of different verse forms, such as al-Urjûza, el-Qasîde, ar-Ramal, al-Silsile, al-Dûbeyt, al-Kûmâ, al-Kâne and Kâne, el-Mavâliyâ, al-Muwashshah, az-Zajal, eş-Şi‘ru’l-Hurr and Kasîdetu’n-Nesr, where various meters and rhymes are used. Arabic poetry is assumed to have commenced with ar-Rajaz and al-Qasîd in the age of Jahiliyyah. In this study, various research has been sourced as to where and when the verse types used in Arabic literature from the past to present emerged for the first time, by whom the first examples were written, and in which meter and what rhyme scheme. This study aims to introduce these genres by presenting at least one example of each type of form.