DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLARIN SOSYO-EKONOMİK BELİRLEYİCİLERİ: YÜKSELEN PİYASA EKONOMİLERİNDEN AMPİRİK KANITLAR
THE SOCIO-ECONOMIC DETERMINANTS OF FOREIGN DIRECT INVESTMENT: EMPIRICAL EVIDENCE FROM EMERGING MARKET ECONOMIES
Yazar: Naımoglu, Mustafa; Özbek, Sefa
Dergi: Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 21 No. 83, 2021
Anahtar kelimeler: Economics ; Ekonomi ; Doğrudan Yabancı Yatırım,Teknoloji,Yolsuzluk,Hukuk,Panel Veri Analizi ; Foreign Direct Investment,Technology,Corruption,Law,Panel Data Analysis

Yükselen piyasa ekonomileri, son dönemde dünya ticaretinde aldıkları paydaki artış, yüksek büyüme hızları, artan nüfusu ve potansiyelleri açısından dünyada ekonomik ve sosyal olarak ağırlığının artması beklenen ülke grubunu temsil etmektedir. Söz konusu ülkelerde mevcut potansiyelin ortaya çıkması adına “teknoloji” önemli görülmektedir. Ancak yükselen piyasa ekonomileri teknoloji konusunda gelişmiş ülkelerin gerisinde kalmış ve potansiyellerini açığa çıkaramamıştır. Doğrudan Yabancı Yatırımlar (DYY) ise başta teknoloji olmak üzere hem ekonomik hem de sosyal anlamda birçok gelişmeyi bereberinde getiren önemli bir yatırım türüdür. DYY, giriş yaptığı ülkeye sermaye ve teknoloji transferi sağlamaktadır. Bu teknoloji transferinin yayılım etkisiyle diğer sektörlere de aktarılarak hem ekonomik hem de sosyal anlamda gelişmeyi sağlayacağı öne sürülmektedir. Dolayısıyla DYY’yi belirleyen ekonomik ve sosyal faktörlerin belirlenmesi önemli hale gelmektedir. Bu çalışmada 1996-2019 dönemi seçilmiş 22 yükselen piyasa ekonomisine ait veriler kullanılarak DYY’nin belirleyicileri kısa ve uzun dönemde araştırılmaktadır. Panel ARDL yöntemi kullanılarak elde edilen sonuçlara göre yolsuzluğun kontrolü, dışa açıklık oranı, toplam işgücü, gayri safi sabit sermaye ve hukukun üstünlüğü değişkenlerinde yaşanan artışlar DYY’yi olumlu etkilerken politik risklerin artması ise DYY girişlerini olumsuz yönde etkilemektedir.

Emerging market economies represent a group of countries whose economic and social weight is expected to increase in the world in terms of the increase in their share of World Trade, high growth rates, increasing population and potential in the recent period. “Technology” is considered important for the emergence of existing potential in these countries. But emerging market economies have lagged behind developed countries in technology and failed to unlock their potential. Foreign Direct Investment (FDI), on the other hand, is an important type of investment that brings many developments in both economic and social terms, especially in technology. FDI provides capital and technology transfer to the country of entry. It is assumed that this transfer of technology will be transferred to other sectors as a result of the spread, which will lead to both economic and social development. Therefore, it becomes important to determine the economic and social factors that determine FDI. In this study, the determinants of FDI are investigated in the short and long term using data from 22 emerging market economies selected for the period 1996-2019. According to the results obtained using the panel ARDL method, increases in corruption control, external openness rate, total labor force, gross fixed capital and rule of law variables have a positive impact on FDI, while increases in political risks negatively affect FDI inflows.