Din Eğitiminde Yapay Zekâ Teknolojileri: Fırsatlar ve Etik Tartışmalar
Artificial Intelligence Technologies in Religious Education: Opportunities and Ethical Debates
Yazar: Altıntaş, Mustafa Cabir
Dergi: İslami İlimler Dergisi No. 40, 2024
Anahtar kelimeler: Islamic Studies (Other) ; İslam Araştırmaları (Diğer) ; Din Eğitimi,Teknoloji,Yapay Zekâ,Dini Pratikler,Etik Zorluklar ; Religious Education,Technology,Artificial Intelligence,Religious Practices,Ethical Challenges

Yapay zeka(YZ) teknolojilerinin eğitim ortamlarına entegre edilmesiyle birlikte, din eğitimi alanındaki kullanımı da önem kazanmıştır. YZ’nin din eğitimine entegrasyonu, din ve eğitimde dönüştürücü bir ilerlemeyi temsil etmektedir.  Araştırma, dijital çağda din eğitimi için bir öğrenme aracı olarak yapay zekânın rolünü tartışmayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda YZ'yi din eğitimine dâhil etmenin uygulanabilirliği, fırsatları ve riskleri değerlendirilmektedir. Araştırma, din çalışmalarında mevcut YZ uygulamalarının kapsamlı bir analizini sunarak, din eğitiminde teknoloji entegrasyonuna ilişkin literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmaya yöneliktir. Çalışma, dini özgünlüğü korurken YZ çözümlerini uygulamak isteyen kurumlar için pratik yönergeler sunmaktadır. Ayrıca, YZ’yi din eğitimine entegre ederken etik ve insani değerleri korumanın önemini de vurgulamaktadır. Bu kapsamda araştırmanın politika yapıcıları, din eğitimcileri, Diyanet İşleri Başkanlığı ve diğer eğitim paydaşlarına katkı sunması beklenmektedir. Nitel araştırma yöntemlerinden sistematik literatür taraması ve doküman analizi yoluyla, din eğitiminde YZ kullanımının mevcut durumu araştırılmıştır. Çeşitli literatür kaynaklarından elde edilen bulguları sentezleyen çalışma, din eğitimi öğrenme yöntemlerinin YZ yoluyla başkalaşımının, din eğitiminde uyarlanabilirliği, duyarlılığı ve etkinliği artırmada önemli bir rol oynadığı sonucuna varmaktadır. YZ özellikle esnek, bağımsız ve bireysel öğrenmeye katkı sunmaktadır. Etkileşimli öğrenme ile din eğitiminde ilgi ve merak uyandırıp başarı analizi oluşturmaktadır. Ayrıca dini yorumları şekillendirmesi ve kutsal metinleri dönüştürme kolaylığı sunması da avantajlar arasındadır. Bu da ideal din eğitimi müfredatı oluşturmada etkili olmaktadır. Bunun yanında tembellik, teknoloji bağımlılığı, bilginin güvenirliliği ve doğrulanmasında ihmalkârlık ve insan etkileşiminin yok sayılması gibi problemlere de yol açabilmektedir. YZ dinin anlaşılması ve rehberlik etmesinde etik ve teolojik kaygılar da içerir. Din eğitiminde ve dini metinlerde etik ikilemlere, özgünlüğe ve metalaşmaya sebep olabilmektedir. Ayrıca toplumsal ve sosyal yaşama dair etik sorunlar da teşkil edebilmektedir. Makale, sürekli gelişen dijital çağda YZ’nin dini eğitimde kullanıma dair fırsatlar ve etik zorluklar hakkında sunulan bilgiler ışığında geleceğe dair öneriler de sunmaktadır.

With the integration of artificial intelligence (AI) technologies into educational environments, its applications in the field of religious education has also gained importance. The integration of AI into religious education represents a transformative advance in the spheres of religion and education.  The research aims to discuss the role of artificial intelligence as a learning tool for religious education in the digital age. In this context, the feasibility, opportunities and risks of incorporating AI into religious education are evaluated. By providing a comprehensive analysis of current AI applications in religious studies, the research aims to fill an important gap in the literature on technology integration in religious education. The study provides practical guidelines for institutions seeking to implement AI solutions while maintaining religious authenticity. It also emphasises the importance of maintaining ethical and humanitarian values when integrating AI into religious education. In this context, the study is expected to contribute to policy makers, religious educators, the Presidency of Religious Affairs and other educational stakeholders. The current status of the use of AI in religious education was investigated through systematic literature review and document analysis from qualitative research methods. Synthesising findings from various literature sources, the study concludes that the metamorphosis of religious education learning methods through AI plays an important role in increasing adaptability, responsiveness and effectiveness in religious education. AI especially contributes to flexible, independent and individual learning. It creates interest and curiosity and success analysis in religious education through interactive learning. In addition, the ease of shaping religious interpretations and reviewing the sacred texts are among the advantages. The subject parameters are all effective in creating an ideal religious education curriculum. However, it can also lead to problems such as laziness, technology addiction, underestimating the importance of reliability and verification of information, and human interaction. AI also includes ethical and theological concerns in understanding and guiding religion. It can cause ethical dilemmas, authenticity and commodification in religious education and religious texts. It can also pose ethical problems in social and societal life. The article offers suggestions for the future applications to AI in the light of the information presented about the opportunities and ethical challenges of using AI in religious education in the ever-evolving digital age.