Din Görevlilerinin Tasavvufa İlişkin Tutumları: Ölçek Geliştirme Ve Uygulama Çalışması
Attitudes of Religious Officials Towards Sufism: Scale Development and Application Study
Yazar: Koç, Ahmet; Şimşek, Halil İbrahim
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 25 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Sufism ; Tasavvuf ; Sufism,Religious Official,Presidency of Religious Affairs,Religious Life,Scale Development ; Tasavvuf,Din Görevlisi,Diyanet İşleri Başkanlığı,Dini Hayat,Ölçek Geliştirme

Bu araştırmanın amacı, din görevlilerinin tasavvufa yönelik tutumlarını belirlemek için ölçek geliştirmek ve bu ölçekle uygulama çalışması yapmaktır. Literatür taramasıyla başlanan ölçek geliştirme süreci, soru havuzu oluşturulması ve aday ölçek formunun hazırlanmasıyla sürdürülmüştür. 2023 yılında gerçekleştirilen araştırmanın örneklem grubunu Çorum Müftülüğündeki din görevlileri oluşturmuştur. Açımlayıcı faktör analizinde ölçeğin 23 madde ve dört faktörlü bir yapıda olduğu belirlenmiştir. Faktörlere “bireysel dini gelişim, dini yaklaşım, mesleki gelişim, sosyal iletişim” isimleri verilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizinde uyum indekslerinin kabul edilebilir düzeyde, güvenirlik katsayılarının yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir. Buna göre “Din Görevlilerinin Tasavvufa İlişkin Tutumları Ölçeği”nin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir. Uygulamada din görevlilerinin tasavvuf yönelik tutumlarının bireysel dini gelişim boyutunda “katılıyorum”, dini yaklaşım boyutunda “kararsız”, mesleki gelişim ve sosyal iletişim boyutlarında “tamamen katılıyorum” düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Din görevlilerinin demografik özelliklerine göre tasavvufa ilişkin tutumları incelendiğinde cinsiyet, yaş, ünvan, görev yeri ve kıdem değişkenlerinin gruplar arasında anlamlı farklılığa sebep olduğu görülmüştür.

This research aims to develop a scale to determine religious officials’ attitudes towards Sufism and conduct an application study with this scale. The scale development process began with a literature review, followed by creating a question pool and preparing the candidate scale form. The research sample conducted in 2023 consisted of religious officials in the Çorum Mufti’s Office. The exploratory factor analysis determined that the scale had a structure of 23 items and four factors. The factors were named “individual religious development, religious approach, professional development, social communication”. The confirmatory factor analysis determined that the fit indices were at an acceptable level and the reliability coefficients were at a high level. Accordingly, the “Religious Officials’ Attitudes Towards Sufism Scale” was determined to be a valid and reliable measurement tool. In practice, it has been determined that the attitudes of religious officials towards Sufism are at the level of “I agree” in the individual religious development dimension, “undecided” in the religious approach dimension, and “I completely agree” in the professional development and social communication dimensions. When the attitudes of religious officials towards Sufism were examined according to their demographic characteristics, it was seen that the variables of gender, age, place of duty, job title, and seniority caused significant differences between the groups.