Türkiye’de Yenilenebilir Enerji, Dış Ticaret ve Ekonomik Dengeler: DAGs Yaklaşımı
Renewable Energy, Foreign Trade, and Economic Balances in Turkiye: A DAGs Approach
Yazar: Benli, Muhammed; Gökaydın, Mişanur
Dergi: Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Vol. 27 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Econometric and Statistical Methods ; Ekonometrik ve İstatistiksel Yöntemler ; Regional Development and Globalisation in International Economics ; Uluslararası İktisatta Bölgesel Gelişme ve Küreselleşme ; Green Economy ; Yeşil Ekonomi ; Yenilenebilir Enerji,Dış Ticaret,Yönlendirilmiş Döngüsüz Graflar ; Renewable Energy,Foreign Trade,Directed Acyclic Graphs

Bu çalışma, 1987-2023 döneminde Türkiye’de yenilenebilir enerji tüketiminin dış ticaret (ihracat ve ithalat) üzerindeki dolaylı etkilerini incelemektedir. Çalışmanın amacı kapsamında, yenilenebilir enerji tüketimi, kişi başına GSYİH, ihracat, ithalat, doğrudan yabancı yatırımı ve döviz kuru değişkenleri arasındaki tümevarımlı nedensel çıkarım şablonları, Yönlendirilmiş Döngüsüz Graflar (Directed Acyclic Graphs – DAGs) metodu kullanılarak incelenmiştir. Mevcut çalışma, literatürdeki çalışmalardan farklı olarak dış ticaret, yenilenebilir enerji tüketimi ve diğer değişkenler arasındaki ilişkilere dair hiçbir önsel varsayımda bulunmamakta; bunun yerine, bu değişkenler arasındaki nedensel yapıyı belirlemek için tümevarımsal bir yönlendirilmiş döngüsüz graf kullanmaktadır. Analizlerden elde edilen bulgular, yenilenebilir enerji tüketiminin kişi başına düşen gelirler üzerinde pozitif bir etki yarattığını ve bu etkinin ihracat ve ithalatı dolaylı olarak etkilediğini ortaya koymaktadır. Ancak, yenilenebilir enerji yatırımlarının doğrudan yabancı yatırımlar üzerinde olumsuz bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Bu olumsuz etkinin, yenilenebilir enerji projelerinin büyük ölçüde yerli ve devlet destekli olması nedeniyle yabancı yatırımcıların ilgisini sınırladığı düşünülebilir. Ayrıca, döviz kuru değişimlerinin ihracat ve kişi başına gelirler üzerinde belirleyici bir rol oynadığı, yerel para birimindeki değer kayıplarının ihracatı artırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak, yenilenebilir enerji tüketiminin Türkiye’nin dış ticaret dengesi ve ekonomik büyümesi üzerinde dolaylı fakat önemli etkileri olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular ışığında, yenilenebilir enerji sektörüne yabancı yatırım çekilmesi, yerli teknoloji üretimi ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine uygun enerji politikalarının geliştirilmesi önerilmektedir.

This study explores the indirect effects of renewable energy consumption on economic growth, foreign trade (exports and imports), and foreign direct investment (FDI) in Turkiye over the period 1987-2023. Unlike other studies in the literature, the present study makes no a priori assumptions about the relationships between foreign trade, renewable energy consumption and other variables; instead, it uses an inductive directed acyclic graph to identify the causal structure between these variables. For the purpose of this study, the inductive causal inference patterns between renewable energy consumption, GDP per capita, exports, imports, foreign direct investment (FDI) and exchange rate variables are analyzed using the Directed Acyclic Graphs (DAGs) method. The analyses reveal that renewable energy consumption positively affects GDP per capita, which in turn indirectly influences both exports and imports. However, renewable energy investments are found to negatively impact FDI, likely due to the dominance of domestic and government-backed projects in the renewable energy sector, which limits foreign investors' opportunities. Additionally, exchange rate fluctuations play a crucial role in shaping both exports and GDP per capita, with currency depreciation leading to increased export competitiveness. Overall, the findings highlight that renewable energy consumption has significant indirect effects on Turkiye's trade balance and economic growth. Based on these results, policies are recommended to attract foreign investment into the renewable energy sector, promote local technological development, and align energy strategies with sustainable development goals.