İMGEDEN GERÇEĞE, SİNEMADA METAVERSE
From Image to Reality, Metaverse in Cinema
Yazar: Demir, Mustafa
Dergi: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 34 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: Artificial Reality ; Sanal Gerçeklik ; Artificial Intelligence (Other) ; Yapay Zeka (Diğer) ; Metaverse,Cinema,Artificial intelligence,Artificial reality,Augmented reality ; Metaverse,Sinema,Yapay zekâ,Yapay gerçeklik,Arttırılmış gerçeklik

Metaverse, Türkçe bir ifadeyle “öteevren” son yılların en popüler kavramlarından biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Kavramın bu kadar popüler olmasının temelinde, teori ve uygulamada hızla gelişen ve sınırları henüz tam olarak netleştirilemeyen bir alan olarak, teknolojik bir dönüşüm vaadinde bulunan fütüristik bir dünyayı tanımlaması yer almaktadır. Teknolojiye dayalı bu yeni evrenin bileşenleri her ne kadar insanlık için yeni bir alan gibi görülse de bilim kurgu etiketiyle Hollywood sinemasının uzun süredir öteevrenler ile bağlantılı konuları işlediği bilinmektedir. Çalışma, bu bağlamda metaverse kavramına kültür endüstrisi ve Hollywood sinemasının, teknolojinin inşasındaki rolü ekseninde yaklaşmaktadır. Bu noktada tarihsel süreçte Hollywood sinemasının nasıl bir “metaverse” tasarladığı; nasıl sunduğu, metaverse’ün sinemada nasıl temsil edildiği, sinematik anlatım yoluyla nasıl bir metaverse hayali-yaklaşımı ortaya konulduğu başlıkları üzerinde durulmaktadır. Bu amaçla sinema literatürü detaylı bir şekilde taranmış; metaverse ile ilintili kavramları (VR, AR, AI vb.) barındıran 16 film tespit edilmiştir. Bu filmlerde, öncelikle metaverse ile bağlantılı teknolojinin erken ve yakın dönemde sinemaya nasıl yansıtıldığı araştırılmıştır. İkinci aşamada bilim kurgu eksenli sinema anlatısı ve günümüz metaverse olgusu arasında bağ kurulmaya çalışılmıştır. İncelenen filmlerde metaverse kavramının henüz teknolojik olarak görünür olmadığı dönemlerde, sinema yoluyla temel bir metaverse algısının oluşturulduğu, bir metaverse çerçevesi çizildiği, gelecekçi yaklaşımlarla teknolojik bir perspektif oluşturulduğu sonucuna ulaşılmıştır.

The metaverse is one of the most popular concepts of recent years. The reason the concept is so popular is because it defines a futuristic world that promises great technological change. Although the components of this new technology-based universe seem to be a new field for humanity, it is well known that Hollywood cinema has long explored themes related to other universes. This study approaches the concept of the metaverse along the axis of the role of the culture industry and Hollywood cinema in the construction of technology.  The study focuses on how the metaverse is represented in cinema and what kind of metaverse conception is conveyed. To this end, the film literature was scanned and sixteen films were identified. The films were examined to see how the technology associated with the metaverse is reflected in cinema. An attempt was also made to establish a link between the science fiction-oriented cinematic narrative and the contemporary metaverse phenomenon. It was concluded that in times when the concept of the metaverse was not yet technologically visible, a basic metaverse perception was created through cinema, a metaverse frame was drawn and a technological perspective was created with futuristic approaches.