EHL-İ HADİS FIKHININ TEDVİNİ:  TİRMİZÎ’NİN CÂMİ‘İNDE FIKHÜ’L-HADİS VE FAKİH MUHADDİSLER TABAKÂTI
CODIFICATION OF THE FIQH OF THE AHL AL-ḤADITH: FIQH AL-ḤADITH AND THE REGISTER OF FAQIH ḤADITH SCHOLARS IN TIRMIDHI'S JAMI`
Yazar: Yıldız, Oğuzhan
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 18 No. 3, 2018
Anahtar kelimeler: Hadis,Fıkhü’l-hadis,Tirmizî,Câmi‘,Ehl-i Hadis ; Ḥadīth,Fiqh al-ḥadīth,Tirmidhī,Jāmi`,Ahl al-Ḥadīth

Tirmizî’nin Câmi‘inin özelliği olarakbelirlenebilecek ilk etken, eserin mahza hadis rivâyeti için telif edilmemesidir.Eserde hadis rivâyetleriyle mündemiç olarak özellikle hadislerin fıkhının daişlenmesi, söz konusu eserin bariz bir özelliği olarak karşımıza çıkmaktadır.Müellifin hadislerin fıkhını işlemesi iki yolla olmaktadır. Bu yollardanbirincisinde bizzat kendisi hadis rivâyetlerinden yola çıkarak fıkhîistinbâtlarda ve tercihlerde bulunmaktadır. Onun bu süreçte takip ettiği usûl,ehl-i hadisin hüküm istinbât usûlü, teknik tabiriyle fıkhü’l-hadisdisiplinidir. Bu disiplinde, tek bir tarikten gelse bile isnadı, metni ve varsailletleriyle beraber hadis rivâyeti bir bütün olarak ele alınmakta ve sıhhatitespit edildikten sonra naklî veya aklî başka bir delile arz edilmemektedir.Tirmizî’nin hadislerin fıkhını işlemesinin ikinci yolu ise bir kısım âlimleringörüşlerini nakletmek suretiyledir. Onun seçtiği bu âlimler de ehl-i hadisemensup olup fıkhü’l-hadis disiplinine göre fıkhî istinbâtlarda bulunanisimlerdir. Bu isimlerin bir araya getirilmesi ile ehl-i hadis fakihlerin;diğer tabirle fakih muhaddislerin tabakâtı elde edilebilmektedir. NitekimTirmizî’nin atıfta bulunduğu isimlerden elde edilen tabakalar arasında kuvvetlibir hoca talebe ilişkisi görülmekte ayrıca Tirmizî öncesi ve sonrasında yapılantabakalandırmalarla mukayese edildiğinde büyük bir uyumdan sözedilebilmektedir. Bu durumlardan hareketle Tirmizî’nin hicrî üçüncü asırdaehl-i hadis fıkhını tedvin ettiği de ifade edilebilir.

One of the foremost features that can be pointedout in Tirmidhī's Jāmi` is the work not having been authored for thesole purpose of narrating ḥadīth. The work's implicit treatment of fiqhalongside the ḥadīth narrations is a glaring feature of the work in question.The author's treatment of the fiqh of ḥadīths is undertaken in two ways. In thefirst approach, he himself, based on the ḥadīth narrations, is found makingfiqhī deductions and preferences. The methodology he followed in this processwas that of the Ahl al-Ḥadīth's method of deductive-based ruling,which in technical terms is the discipline of fiqh al-ḥadīth. In this field ofstudy, the ḥadīth, the text (matn) and, if present, the underlying cause(`illah), are considered as a whole – even if it comes from a singlechain of transmission (isnād) – and after the strength of the ḥadīth hasbeen determined, it is not presented with any other evidence of any kind whetherrational (aqlī) or textual/traditional (naqlī). As for hissecond approach in his treatment of the fiqh of ḥadīths, Tirmidhī narrates theopinions of particular scholars. The scholars which he had chosen are those whobelong to the Ahl al-Ḥadīth whose names are found to have made fiqhīdeductions based on the discipline of fiqh al-ḥadīth. With the names of thesepeople being brought together, we can derive the register of the Faqīhs of the Ahlal-Ḥadīth, i.e. the Faqīh Ḥadīth scholars. Indeed, a strong student-teacherrelationship can be discerned among those whom Tirmidhī cites, and, moreover,we may notice a great deal of coherence between the names when compared withthe registers compiled before and after Tirmidhī. In this case, it can be maintainedthat Tirmidhī had codified the fiqh of the Ahl al-Ḥadīth in thethird-century Hegira.