20. Yüzyıl Başlarında İstanbul’da Otomobil, Kazalar ve Trafik Düzenlemeleri
The Automobile, Accidents and Traffıc Regulation in Istanbul in The Beginning of the 20th Century
Yazar: Akay, Tolga
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi No. 62, 2017
Anahtar kelimeler: Istanbul,Automobile,Traffic Accidents ; İstanbul,Otomobil,Trafik Kazaları

Otomobil, 19. yüzyılın son çeyreğinde icat edilen bir dizi teknolojinin sonucu olarak ortaya çıkmış ve 20. yüzyıl dünyasını birçok yönden etkileyerek şekillendirmiştir. Otomobil, dünya ekonomisinin önemli bir parçası olurken bireysel hareketlilik, turizm, nakliyat, askeri yapılanmalar gibi birçok olguyu da kökten değiştirmiştir. Bu bakımdan günümüz dünyasını en çok etkileyen icatların başında gelir.Osmanlı Devleti’nde ve özelde İstanbul’da otomobil II. Abdülhamid döneminde sokaklarda görülmeye başlamıştır. Fakat pahalı bir araç olması yanında yolların yetersizliği, yedek parçanın ithal edilme zorunluluğu gibi sebeplerden dolayı fazla yaygınlaşmamıştır. Otomobil, sınırlı sayıda devlet kurumlarında olmak üzere yine az sayıda olmak kaydıyla belirli sermaye sahipleri ve yabancılar tarafından satın alınmıştır. İstanbul’da otomobil, hızlı bir şekilde yaygınlaşmamasına rağmen şehrin otomobil trafiğine uygun olmaması nedeniyle birçok kazalar yaşanmış ve bu kazaların önlenmesi için de ilk trafik düzenlemeleri de yine aynı dönemde yapılmıştır. Ehliyet, plaka, yolların düzenlenmesi ve trafik kuralları gibi bugün için hayati öneme sahip mevzular 1910’lu yıllarda yavaş yavaş çözülmeye çalışılmıştır.Bu çalışma 20. yüzyılın ilk çeyreğinde İstanbul’da meydana gelen, otomobil kaynaklı kazaları ve bu kazaları önlemek yanında yeni bir teknoloji olarak ortaya çıkan otomobillerin güvenli ve düzenli bir şekilde hareketini temin etmek için yapılan düzenlemeleri ele almayı amaçlamaktadır. Çalışmanın temel kaynakları dönemin arşiv belgeleri, kaza istatistiklerinin tutulduğu Polis Mecmuası ve dönemin basınıdır.

The automobile emerged as a result of a series of technologies that were invented in the last quarter of the 19th century and shaped the 20th century world by influencing it from many aspects. Becoming an important part of world economy, it also fundamentally changed personal mobility, tourism, transportation, military constructions, etc. In this sense, it leads the inventions which have influenced today's world the most.Generally, in the Ottoman Empire and particularly in Istanbul, automobiles began to appear in streets during the reign of Abdul Hamid II. However, it did not become widespread due to such reasons as its being an expensive vehicle, in particular, insufficiency of roads, local unavailability of spare parts, etc. They were bought in limited numbers by government agencies and a few by capital owners and foreigners. Although the automobile did not rapidly become widespread in Istanbul, many car accidents occurred because the city was not suitable for automobile traffic, and the first traffic regulations for preventing such accidents were made in the same period. In the 1910’s, slow efforts were made for resolving issues which are presently vital such as driving licenses, license plates, road regulations and traffic rules.The current study aims to address accidents involving automobiles that took place in Istanbul in the first quarter of the 20th century and the regulations made for both preventing these accidents and also for ensuring safe and orderly operation of automobiles that showed up as a new technology. The main sources of the study include some archival documents of the period, the Police Magazine, and the press of the time.