hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
TATAR RÜYA YORUMU KİTAPLARINI TOPLAMA VE DERLEME FAALİYETİNE NEKİ İSENBET’İN KAZANDIRDIKLARI
TATAR RÜYA YORUMU KİTAPLARINI TOPLAMA VE DERLEME FAALİYETİNE NEKİ İSENBET’İN KAZANDIRDIKLARI
Yazar: Khabutdinova, Mileuşe
Dergi: İdil Ural Araştırmaları Dergisi, Vol. 6 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Social and Cultural Anthropology (Other) ; Sosyal ve Kültürel Antropoloji (Diğer) ; Tatar folkloru,N. İsenbet,rüya kitabı,rüya yorumları.

Bu makale, ansiklopedist âlim N. İsenbet’in (1899-1992) Tatarca sözel olarak aktarıla gelen rüya yorumlarına kazandırdığı katkısını araştırma üzerinedir. Makalenin amacı N. İsenbet’in rüya derlemesindeki rüyaları, Tatarca sözel yorum özellikleri ve anahtar birimlerinin semantiği açısından yeniden yapılandırmaktır. Araştırma materyalini N. İsenbet’in 1910-1940’lı yıllarda Rusya Federasyonu’nun günümüzdeki Tataristan Cumhuriyeti, Başkurdistan Cumhuriyeti, Sibirya, Gor’kovsky ve Orenburg bölgelerinde topladığı ve önceden hiçbir yerde yayınlanmamış olan saha araştırmaları oluşturur. Bu çalışmanın bilimsel yeniliği N. İsenbet’in saha materyallerindeki Tatarca rüya yorumlarına analiz yapma teşebbüsünün ilk kez gerçekleşmesindedir: rüya derlemesinin yapısı tanımlanır, rüya yorumlarının semantik ve kültürel ulusal özellikleri belirlenir. N. İsenbet’in rüya yorumları Tatarların inanç dizgesiyle sıkıca örüle gelmiş kutsal bilgilerinin kaynağını oluşturmaktadır. N. İsenbet’in rüya derlemesi metni, söz-kelimenin Tatar kültüründe pekişen kültürel çağrışımı (konotasyon) olarak belirlenen çarelerden biri olarak önem taşımaktadır.

Bu makale, ansiklopedist âlim N. İsenbet’in (1899-1992) Tatarca sözel olarak aktarıla gelen rüya yorumlarına kazandırdığı katkısını araştırma üzerinedir. Makalenin amacı N. İsenbet’in rüya derlemesindeki rüyaları, Tatarca sözel yorum özellikleri ve anahtar birimlerinin semantiği açısından yeniden yapılandırmaktır. Araştırma materyalini N. İsenbet’in 1910-1940’lı yıllarda Rusya Federasyonu’nun günümüzdeki Tataristan Cumhuriyeti, Başkurdistan Cumhuriyeti, Sibirya, Gor’kovsky ve Orenburg bölgelerinde topladığı ve önceden hiçbir yerde yayınlanmamış olan saha araştırmaları oluşturur. Bu çalışmanın bilimsel yeniliği N. İsenbet’in saha materyallerindeki Tatarca rüya yorumlarına analiz yapma teşebbüsünün ilk kez gerçekleşmesindedir: rüya derlemesinin yapısı tanımlanır, rüya yorumlarının semantik ve kültürel ulusal özellikleri belirlenir. N. İsenbet’in rüya yorumları Tatarların inanç dizgesiyle sıkıca örüle gelmiş kutsal bilgilerinin kaynağını oluşturmaktadır. N. İsenbet’in rüya derlemesi metni, söz-kelimenin Tatar kültüründe pekişen kültürel çağrışımı (konotasyon) olarak belirlenen çarelerden biri olarak önem taşımaktadır.
KAZAN TATARCASINDA SINIRLANDIRMA YAPAN EKLER
KAZAN TATARCASINDA SINIRLANDIRMA YAPAN EKLER
Yazar: Gelen, Mustafa Sefer
Dergi: İdil Ural Araştırmaları Dergisi, Vol. 6 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: North-West (Kipczak) Turkic Dialects and Literatures ; Kuzey-Batı (Kıpçak) Türk Lehçeleri ve Edebiyatları ; Kazan Tatarcası,Sınırlandırma,Sınırlandırma Ekleri,Zarf-Fiil Ekleri,Hal ekleri

Bu çalışma, Orta İdil Bölgesinde konuşulan Kıpçak tipindeki Türk değişkelerinden Kazan Tatarcasının sınırlandırma bildiren yapılarını konu edinmektedir. Kazan Tatarcasında sınırlandırma kategorisi; zamanı, mekânı, miktarı ve ayrıştırma bilgisi ile ismi sınırlandıran birtakım dilbilgisel söz ve yapılardan oluşmaktadır. Bu çalışmada sınırlandırma işlevi gören ekler üzerinde durulmuştur. Söz konusu ekler Kazan Tatarcasının gramer ve sözlük çalışmalarında belirlenip örnek cümleler yardımıyla incelenmiştir. Yapılan incelemede söz konusu sınırlandırma eklerinin eylemin gerçekleştiği zamanın ve mekânın başlangıç ve bitiş noktasını bildirmek, mekânın ve zamanın başlangıç ve bitiş aralığını belirtmek, miktarın neyden daha fazla veya neyden daha az olduğunu göstermek, herhangi bir ismi diğerlerinden ayırmak suretiyle sınırlandırma yaptıkları belirlenmiştir. İlgili inceleme sonunda Kazan Tatarcasında eklerle yapılan sınırlandırma kategorisini birtakım hâl eklerinin, sınırlandırma yapan eklerin, zarf-fiil eklerinin oluşturduğu belirlenmiş; söz konusu ekler çalışmada, türlerine göre sınıflandırılarak yorumlanmıştır.

Bu çalışma, Orta İdil Bölgesinde konuşulan Kıpçak tipindeki Türk değişkelerinden Kazan Tatarcasının sınırlandırma bildiren yapılarını konu edinmektedir. Kazan Tatarcasında sınırlandırma kategorisi; zamanı, mekânı, miktarı ve ayrıştırma bilgisi ile ismi sınırlandıran birtakım dilbilgisel söz ve yapılardan oluşmaktadır. Bu çalışmada sınırlandırma işlevi gören ekler üzerinde durulmuştur. Söz konusu ekler Kazan Tatarcasının gramer ve sözlük çalışmalarında belirlenip örnek cümleler yardımıyla incelenmiştir. Yapılan incelemede söz konusu sınırlandırma eklerinin eylemin gerçekleştiği zamanın ve mekânın başlangıç ve bitiş noktasını bildirmek, mekânın ve zamanın başlangıç ve bitiş aralığını belirtmek, miktarın neyden daha fazla veya neyden daha az olduğunu göstermek, herhangi bir ismi diğerlerinden ayırmak suretiyle sınırlandırma yaptıkları belirlenmiştir. İlgili inceleme sonunda Kazan Tatarcasında eklerle yapılan sınırlandırma kategorisini birtakım hâl eklerinin, sınırlandırma yapan eklerin, zarf-fiil eklerinin oluşturduğu belirlenmiş; söz konusu ekler çalışmada, türlerine göre sınıflandırılarak yorumlanmıştır.
Nurihan Fettah’ın Dilinde Eski (Archaic) Sözler
Nurihan Fettah’ın Dilinde Eski (Archaic) Sözler
Yazar: Türk, Ahmet Turan
Dergi: İdil Ural Araştırmaları Dergisi, Vol. 1 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Creative Arts and Writing ; Sanat ve Edebiyat ; İtil Suvı Aḳa Torur,Nurihan Fettah,Tatar Türkçesi,Eski Söz

Kâşgarlı Mahmud’unünlü sözlüğü Divanu Lugāti’t-Türk’te geçen bir şiirin ilk satırından adını alanve Tatar edebiyatının tarihî roman türünde verilmiş ilk örneklerinden olan İtil Suvı Aḳa Torur (İdil Suyu Akıyor)Nurihan Fettah tarafından 1970 yılında kaleme alınmıştır. Tatar edebiyatınınönde gelen isimlerinden biri olan Nurihan Fettah, özellikle tarihî romanlarıile tanınan bir kişiliktir. İtil Suvı AḳaTorur adlı eserinde yazar, Bulgar hükümdarı Almış Han dönemini bütünyönleriyle ortaya koymaya çalışmış; çarpıcı olaylara ve özgün imajlara yervermiştir. Aynı zamanda NurihanFettah, bu eserinde bilinçli bir dil kullanmıştır. Bu bilinçli kullanımsonucunda yazar, Tatar Türkçesinde bulunmayan, fakat Türkçenin tarihîdönemlerinde kullanılmış bazı eski (archaic) sözleri de eserinde kullanmıştır. Eseriniçeriğine ve eserde sözü edilen dönemin ruhuna uygun olarak eserine eskisözleri koyması, romanın değerini de arttırmaktadır. Bu çalışmada İtil Suvı Aka Torur romanından hareketleTürkçenin tarihî dönemlerinde kullanılmış ve Tatar Türkçesi için eski sözhâlini almış yapılar eserde tanıklanmaya ve tanıklanan yapılar da köken bilgisiverileri ışığında açıklanmaya çalışılacaktır.

Kâşgarlı Mahmud’unünlü sözlüğü Divanu Lugāti’t-Türk’te geçen bir şiirin ilk satırından adını alanve Tatar edebiyatının tarihî roman türünde verilmiş ilk örneklerinden olan İtil Suvı Aḳa Torur (İdil Suyu Akıyor)Nurihan Fettah tarafından 1970 yılında kaleme alınmıştır. Tatar edebiyatınınönde gelen isimlerinden biri olan Nurihan Fettah, özellikle tarihî romanlarıile tanınan bir kişiliktir. İtil Suvı AḳaTorur adlı eserinde yazar, Bulgar hükümdarı Almış Han dönemini bütünyönleriyle ortaya koymaya çalışmış; çarpıcı olaylara ve özgün imajlara yervermiştir. Aynı zamanda NurihanFettah, bu eserinde bilinçli bir dil kullanmıştır. Bu bilinçli kullanımsonucunda yazar, Tatar Türkçesinde bulunmayan, fakat Türkçenin tarihîdönemlerinde kullanılmış bazı eski (archaic) sözleri de eserinde kullanmıştır. Eseriniçeriğine ve eserde sözü edilen dönemin ruhuna uygun olarak eserine eskisözleri koyması, romanın değerini de arttırmaktadır. Bu çalışmada İtil Suvı Aka Torur romanından hareketleTürkçenin tarihî dönemlerinde kullanılmış ve Tatar Türkçesi için eski sözhâlini almış yapılar eserde tanıklanmaya ve tanıklanan yapılar da köken bilgisiverileri ışığında açıklanmaya çalışılacaktır.
Tatar Şiirinin Felsefi Kalemi Ravil Feyzullin
Tatar Şiirinin Felsefi Kalemi Ravil Feyzullin
Yazar: Güzel, Sinan
Dergi: İdil Ural Araştırmaları Dergisi, Vol. 1 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Creative Arts and Writing ; Sanat ve Edebiyat ; Tatarca,Tatar Edebiyatı,Tatar Şiiri,Ravil Feyzullin

1943 yılında Tataristan’da doğan RavilFeyzullin özellikle felsefî ve derin anlamlı şiirleri ile çağdaş TatarEdebiyatının en önde gelen şairlerinden birisidir. Ravil Feyzullin 20. yüzyılınçok büyük bir kısmını kaplayan Sovyet rejiminin en etkili olduğu yıllardaçocukluğunu ve gençliğini geçirmiş ama olgunluk çağında da 1990’lı yıllardabaşlayan Tataristan’ın egemenlik (suverenitet) iddiasının ve millî kimlikarayışlarının da tanığı olmuştur. RavilFeyzullin Stalin’in toplama kamplarında türlü eziyetlere uğrayan Hesen Tufan,İ. Selahov gibi şairlerin ardından gelen Reşit Ehmetcanov, Röstem Mingalimov,Fenis Yarullin, Gerey Rehim’in de aralarında bulunduğu döneminin genç kuşakşairlere mensuptur. Biçim yönünden kısa, ancak derin fikir çağrışımlarına sahipiçerikte eserleri bulunan Ravil Feyzullin, Tatar şiirinin klasik eğilimleri ileuyuşmayan sanat anlayışı ile tanınmaktadır. Çalışmamızda Ravil Feyzullin’inyaşamı ve edebî anlayışı aydınlatılarak Tatar edebiyatı içindeki yerinin ortayakoyulması amaçlanmaktadır

1943 yılında Tataristan’da doğan RavilFeyzullin özellikle felsefî ve derin anlamlı şiirleri ile çağdaş TatarEdebiyatının en önde gelen şairlerinden birisidir. Ravil Feyzullin 20. yüzyılınçok büyük bir kısmını kaplayan Sovyet rejiminin en etkili olduğu yıllardaçocukluğunu ve gençliğini geçirmiş ama olgunluk çağında da 1990’lı yıllardabaşlayan Tataristan’ın egemenlik (suverenitet) iddiasının ve millî kimlikarayışlarının da tanığı olmuştur. RavilFeyzullin Stalin’in toplama kamplarında türlü eziyetlere uğrayan Hesen Tufan,İ. Selahov gibi şairlerin ardından gelen Reşit Ehmetcanov, Röstem Mingalimov,Fenis Yarullin, Gerey Rehim’in de aralarında bulunduğu döneminin genç kuşakşairlere mensuptur. Biçim yönünden kısa, ancak derin fikir çağrışımlarına sahipiçerikte eserleri bulunan Ravil Feyzullin, Tatar şiirinin klasik eğilimleri ileuyuşmayan sanat anlayışı ile tanınmaktadır. Çalışmamızda Ravil Feyzullin’inyaşamı ve edebî anlayışı aydınlatılarak Tatar edebiyatı içindeki yerinin ortayakoyulması amaçlanmaktadır
İdil Çevresinde, Çuvaşlar ve Tatarlar Arasında
İdil Çevresinde, Çuvaşlar ve Tatarlar Arasında
Yazar: Mészáros, Gyula
Dergi: İdil Ural Araştırmaları Dergisi, Vol. 1 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Çuvaşlar,İdil

Yakın bir zamandaÇuvaşlar ve Tatarlar arasından döndüm. Orta İdil çevresini, Kazan ve Simbirbölgelerini, geçmiş zamandan, atalardan kalan ve günden güne kaybolan Çuvaşdilini, geleneklerini araştırarak, eski hatıraları, gelenekleri kaydederekdolaştım.Uluslararası Orta veDoğu Asya Cemiyeti-Macar Komisyonu’nun görevlendirmesiyle mümkün mertebe genişçaplı bir sözlük malzemesini derlemenin yanında, yoğun bir şekilde Çuvaş dilive etnografya çalışmalarıyla meşgul olmak için Çuvaş dilinin konuşulduğu bölgeyigezdim.

Yakın bir zamandaÇuvaşlar ve Tatarlar arasından döndüm. Orta İdil çevresini, Kazan ve Simbirbölgelerini, geçmiş zamandan, atalardan kalan ve günden güne kaybolan Çuvaşdilini, geleneklerini araştırarak, eski hatıraları, gelenekleri kaydederekdolaştım.Uluslararası Orta veDoğu Asya Cemiyeti-Macar Komisyonu’nun görevlendirmesiyle mümkün mertebe genişçaplı bir sözlük malzemesini derlemenin yanında, yoğun bir şekilde Çuvaş dilive etnografya çalışmalarıyla meşgul olmak için Çuvaş dilinin konuşulduğu bölgeyigezdim.
Çuvaşçada Eksiz Ad Öbeği ve Adcıl Eşleme
Çuvaşçada Eksiz Ad Öbeği ve Adcıl Eşleme
Yazar: Eriş Karaoğlan, Bahar
Dergi: İdil Ural Araştırmaları Dergisi, Vol. 1 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Linguistics ; Dilbilim ; Eksiz ad öbeği,Eşleme,Birleşik,Ad,Sıfat,Çuvaşça,Açık eşleme

Fikir birliğinevarılamayan pek çok öbek türü bulunmakla birlikte, bunların içinde en gözeçarpanı varlığı dahi tartışma konusu olan takısız/eksiz ad öbeğidir. Bu türiçin yapılan tanımlar, bazı öbekleri dışarıda bıraktığı gibi terim de “kendindeolmayan-eksiz” öbekler adlandırması ile söz dizimsel ilişkilerin sınırlarınıbelirtme açısından eksiktir. Bu yüzden yazıda alternatif olarak önerilen kavramve terim eşleme/eşleme öbeğidir. Bu öneri doğrultusunda da yazıda amacımız, “eksizad öbeği türü” altında sayılan yapı tiplerinin Çuvaşçadaki görünümleriniilişkililiklerini ve biçimsel olarak virgül ya da kısa çizgi ile ayrılaneşlenmiş yapıları eşleme olgusuna göre gözlemlemek ve açıklamaktır. Eşleme içinverilen tanımlar dil bilim literatüründe bir hayli tartışmalı olsa da dillerintipolojik özellikleri göz önünde bulundurulduğunda çözülemeyecek kadar karmaşıkdeğildir. “Niteleme” tanımı, genel olarak bu yapılara eşleme olarakyaklaşılmasını güçleştirse de niteleyicinin (modification) eşleme yapılarında birnitem/niteleyen niteleyiciler (attributive modifier) özelliği gösterdikleri sözdizimsel dağılımlarına bakıldığında anlaşılmaktadır. Eşlemeler de elbette adkökenli öbekler içerisindedir ve bir ad öbeğidir. Bunlar, ad öbeğinin yapısınınişlevsel derinliğini gösteren söz dizimsel, anlam bilimsel ve kullanım ileortaya çıkan ilişkilerin oluşturduğu birleşimsel bir alanda, eşleme dilbilgisel ilişkisi ile kurulan öbeklerdir.

Fikir birliğinevarılamayan pek çok öbek türü bulunmakla birlikte, bunların içinde en gözeçarpanı varlığı dahi tartışma konusu olan takısız/eksiz ad öbeğidir. Bu türiçin yapılan tanımlar, bazı öbekleri dışarıda bıraktığı gibi terim de “kendindeolmayan-eksiz” öbekler adlandırması ile söz dizimsel ilişkilerin sınırlarınıbelirtme açısından eksiktir. Bu yüzden yazıda alternatif olarak önerilen kavramve terim eşleme/eşleme öbeğidir. Bu öneri doğrultusunda da yazıda amacımız, “eksizad öbeği türü” altında sayılan yapı tiplerinin Çuvaşçadaki görünümleriniilişkililiklerini ve biçimsel olarak virgül ya da kısa çizgi ile ayrılaneşlenmiş yapıları eşleme olgusuna göre gözlemlemek ve açıklamaktır. Eşleme içinverilen tanımlar dil bilim literatüründe bir hayli tartışmalı olsa da dillerintipolojik özellikleri göz önünde bulundurulduğunda çözülemeyecek kadar karmaşıkdeğildir. “Niteleme” tanımı, genel olarak bu yapılara eşleme olarakyaklaşılmasını güçleştirse de niteleyicinin (modification) eşleme yapılarında birnitem/niteleyen niteleyiciler (attributive modifier) özelliği gösterdikleri sözdizimsel dağılımlarına bakıldığında anlaşılmaktadır. Eşlemeler de elbette adkökenli öbekler içerisindedir ve bir ad öbeğidir. Bunlar, ad öbeğinin yapısınınişlevsel derinliğini gösteren söz dizimsel, anlam bilimsel ve kullanım ileortaya çıkan ilişkilerin oluşturduğu birleşimsel bir alanda, eşleme dilbilgisel ilişkisi ile kurulan öbeklerdir.
Rusya Mültecileri: Uzak Diasporaya Savrulan Tatarlar
Rusya Mültecileri: Uzak Diasporaya Savrulan Tatarlar
Yazar: Şener, Ayşe
Dergi: İdil Ural Araştırmaları Dergisi, Vol. 1 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Creative Arts and Writing ; Sanat ve Edebiyat ; diaspora,Rusya mültecileri,Nadir Devlet

İstanbul Aydın Üniversitesi öğretim üyesi olan Prof. Dr. Nadir Devlet, Türk Dünyası üzerine önemli çalışmaları ile tanınmaktadır. Türk topluluklarının tarihini ve günümüzdeki durumunu inceleyen yazar, çalışmalarında özellikle Rusya, Çarlık Rusyası, Sovyetler Birliği ve günümüz Rusya Fedarasyonunda yaşayan Türkî topluluklara yönelmiştir. 2017 yılında İstanbul Aydın Üniversitesi Yayınları’ndan çıkan “Rusya Mültecileri: Uzak Diasporaya Savrulan Tatarlar” adlı çalışması da bu bağlamda ele alınmış bir eserdir. Yazarın kendisinin de belirttiği üzere, bu eserine kadar Tatarlar üzerine pek çok bahis geçen çalışması mevcuttur. Fakat bu eser, doğrudan Tatarlar ile ilgili olan ilk eseri olması bakımından ayrı bir önem taşımaktadır.

İstanbul Aydın Üniversitesi öğretim üyesi olan Prof. Dr. Nadir Devlet, Türk Dünyası üzerine önemli çalışmaları ile tanınmaktadır. Türk topluluklarının tarihini ve günümüzdeki durumunu inceleyen yazar, çalışmalarında özellikle Rusya, Çarlık Rusyası, Sovyetler Birliği ve günümüz Rusya Fedarasyonunda yaşayan Türkî topluluklara yönelmiştir. 2017 yılında İstanbul Aydın Üniversitesi Yayınları’ndan çıkan “Rusya Mültecileri: Uzak Diasporaya Savrulan Tatarlar” adlı çalışması da bu bağlamda ele alınmış bir eserdir. Yazarın kendisinin de belirttiği üzere, bu eserine kadar Tatarlar üzerine pek çok bahis geçen çalışması mevcuttur. Fakat bu eser, doğrudan Tatarlar ile ilgili olan ilk eseri olması bakımından ayrı bir önem taşımaktadır.
Zarif Beşiri ve Çuvaş Edebiyatı (İnceleme ve Metin)
Zarif Beşiri ve Çuvaş Edebiyatı (İnceleme ve Metin)
Yazar: Timoçin, Akın
Dergi: İdil Ural Araştırmaları Dergisi, Vol. 1 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Literary Studies ; Edebi Çalışmalar ; Çuvaş Edebiyatı,Zarif Beşiri,Çuvaşlar,Bülent Bayram

Çuvaşlar, bulundukları coğrafya ve dâhil oldukları din açısından her zaman Türk dünyasının en ilgi çekici Türk topluluklarından birisi olmuşlardır. Ayrıca Eski Batı Türkçesinin günümüzdeki tek temsilcileridir. Hem Batı Türkçesinin tek temsilcileri olması hem de coğrafi, kültürel ve dilsel açıdan çok fazla etkileşim içerisinde kalmaları Çuvaşları ve dillerini daima ilgi çekici hale getirmiş ve yapılan başlangıç çalışmaları Çuvaşların ırk ve dil açısından kökenini saptamaya yönelik olmuştur. Bu sebepten dolayı Çuvaşlarla ilgili yapılan ilk çalışmalar batıda bizden daha eski tarihe dayanmaktadır. Türkiye’de ise Çuvaş Türkçesi ile ilgili yapılan ilk çalışmalar1 1980’li yılların sonunda başlamıştır.

Çuvaşlar, bulundukları coğrafya ve dâhil oldukları din açısından her zaman Türk dünyasının en ilgi çekici Türk topluluklarından birisi olmuşlardır. Ayrıca Eski Batı Türkçesinin günümüzdeki tek temsilcileridir. Hem Batı Türkçesinin tek temsilcileri olması hem de coğrafi, kültürel ve dilsel açıdan çok fazla etkileşim içerisinde kalmaları Çuvaşları ve dillerini daima ilgi çekici hale getirmiş ve yapılan başlangıç çalışmaları Çuvaşların ırk ve dil açısından kökenini saptamaya yönelik olmuştur. Bu sebepten dolayı Çuvaşlarla ilgili yapılan ilk çalışmalar batıda bizden daha eski tarihe dayanmaktadır. Türkiye’de ise Çuvaş Türkçesi ile ilgili yapılan ilk çalışmalar1 1980’li yılların sonunda başlamıştır.
Çuvaş Türkçesi Sözlüğü
Çuvaş Türkçesi Sözlüğü
Yazar: Petek, Ercan
Dergi: İdil Ural Araştırmaları Dergisi, Vol. 1 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Linguistics ; Dilbilim ; çuvaş türkçesi

Çuvaş Türkçesi üzerine en kapsamlı ve son telif sözlük çalışması Bülent Bayram’a aittir. Eser, Çuvaş Türkçesi Sözlüğü adıyla 2019 yılında Türk Dil Kurumu yayınları arasındaki yerini almıştır. Çuvaş Türkçesi – Türkiye Türkçesi şeklinde düzenlenmiş bir sözlüktür. Eser, sırasıyla Ön Söz, Kaynaklar, Örnek Alıntılanan Kaynaklar, Kısaltmalar, Harf Çevrimi, Dünya Coğrafyası Adlandırmaları ve Çuvaşistan Coğrafi Adlandırmaları bölümlerinden oluşmaktadır. Eserin sayfa düzeni iki sütun halinde hazırlanmış olup toplam 1016 sayfadır.

Çuvaş Türkçesi üzerine en kapsamlı ve son telif sözlük çalışması Bülent Bayram’a aittir. Eser, Çuvaş Türkçesi Sözlüğü adıyla 2019 yılında Türk Dil Kurumu yayınları arasındaki yerini almıştır. Çuvaş Türkçesi – Türkiye Türkçesi şeklinde düzenlenmiş bir sözlüktür. Eser, sırasıyla Ön Söz, Kaynaklar, Örnek Alıntılanan Kaynaklar, Kısaltmalar, Harf Çevrimi, Dünya Coğrafyası Adlandırmaları ve Çuvaşistan Coğrafi Adlandırmaları bölümlerinden oluşmaktadır. Eserin sayfa düzeni iki sütun halinde hazırlanmış olup toplam 1016 sayfadır.
ROSSİYA’DA MÜSLÜMANLAR (ABDÜRREŞİD İBRAHİM’İN BİLİNMEYEN BİR MAKALESİ)
ROSSİYA’DA MÜSLÜMANLAR (ABDÜRREŞİD İBRAHİM’İN BİLİNMEYEN BİR MAKALESİ)
Yazar: Cwiklinski, Sebastian
Dergi: İdil Ural Araştırmaları Dergisi, Vol. 2 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Literary Studies ; Edebi Çalışmalar ; Doğu siyaseti,Abdürreşid İbrahim,Birinci Dünya Savaşı,Tatarlar,Almanya

Makale, Tatar seyyah, yayıncı ve politikacı Abdürreşid İbrahim’in (1857–1944) 1915 yılında Almanya Dışişleri Bakanlığı’nın bünyesindeki Doğu Haber Merkezi (Nachrichtenstelle für den Orient) tarafından yayınlanan El Dschihad gazetesi için Osmanlıca yazdığı bir makalenin transkripsyonunu sunmaktadır. Giriş yazısında El Dschihad gazetesinin yayınlanması Almanya’nın Birinci Dünya Savaşı zamanındaki Doğu politikası çerçevesine oturtulmaktadır: Antant güçleri İngiltere, Fransa ve Rusya hakimiyeti altında bulunan Müslümanları kışkırtmaya çalışan Almanya, bir Panislamizm politikasını yürütüp İslam’ın asıl dostunun kendisinin olduğunu ispat etmeye çalışmıştır.

Makale, Tatar seyyah, yayıncı ve politikacı Abdürreşid İbrahim’in (1857–1944) 1915 yılında Almanya Dışişleri Bakanlığı’nın bünyesindeki Doğu Haber Merkezi (Nachrichtenstelle für den Orient) tarafından yayınlanan El Dschihad gazetesi için Osmanlıca yazdığı bir makalenin transkripsyonunu sunmaktadır. Giriş yazısında El Dschihad gazetesinin yayınlanması Almanya’nın Birinci Dünya Savaşı zamanındaki Doğu politikası çerçevesine oturtulmaktadır: Antant güçleri İngiltere, Fransa ve Rusya hakimiyeti altında bulunan Müslümanları kışkırtmaya çalışan Almanya, bir Panislamizm politikasını yürütüp İslam’ın asıl dostunun kendisinin olduğunu ispat etmeye çalışmıştır.
URAL VE ALTAY LİSÂNLARI
URAL VE ALTAY LİSÂNLARI
Yazar: Asım, Necib
Dergi: İdil Ural Araştırmaları Dergisi, Vol. 2 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Linguistics ; Dilbilim ; İlm-i lisân,Ural,Altay

N. Asım’ın Ural ve Altay Lisânları isimli eseri Hicrî 1311 (Miladî 1894) yılında İstanbul’da Kasbar matbaası tarafından yayımlanmıştır. Toplam 68 sayfadır. Bu çalışma, Ural-Altay dil ailesi üzerine Türkiye’de yapılan ilk çalışma olması sebebiyle tarihî bir öneme de sahiptir. Ural-Altay dil ailesinin temelleri 1730’lu yıllarda Strahlenberg tarafından atılmış olsa da meselenin ilmî çerçeveden ele alınması 19. yy.ın ortalarına tekabül ediyor. N. Asım’ın eseri Medḫal (Giriş) ve Ural ve Altay Lisānları (Ural ve Altay Dilleri) başlıklı iki ana bölümden oluşuyor. Giriş bölümü I- ‘İlm-i lisān (Dilbilim), II- Āheng-i Ṣavtī (Vokal Uyumu), III- Taṣrīf (Çekim) alt başlıklarından oluşurken umumen beş şubeye ayrıldığını ifade ettiği Ural ve Altay Dilleri bölümü I- Samoyed Ṭaḳımı, II- Finoa (Fin) Ṭaḳımı, IV- Ṭunguz, V- Moġul (Moğol) Lisānları başlıklarını taşıyor. Eserinin 31. ve 32. sayfalarında yer alan tabloda Ural ve Altay dillerinin Batı ve Doğu olmak üzere iki kola ayrıldığı görülüyor. Batı grubunu Samoyed ve Finoa (Fin) dilleri; Doğu kolunu ise Türk, Tunguz ve Moğol dilleri oluşturmaktadır.

N. Asım’ın Ural ve Altay Lisânları isimli eseri Hicrî 1311 (Miladî 1894) yılında İstanbul’da Kasbar matbaası tarafından yayımlanmıştır. Toplam 68 sayfadır. Bu çalışma, Ural-Altay dil ailesi üzerine Türkiye’de yapılan ilk çalışma olması sebebiyle tarihî bir öneme de sahiptir. Ural-Altay dil ailesinin temelleri 1730’lu yıllarda Strahlenberg tarafından atılmış olsa da meselenin ilmî çerçeveden ele alınması 19. yy.ın ortalarına tekabül ediyor. N. Asım’ın eseri Medḫal (Giriş) ve Ural ve Altay Lisānları (Ural ve Altay Dilleri) başlıklı iki ana bölümden oluşuyor. Giriş bölümü I- ‘İlm-i lisān (Dilbilim), II- Āheng-i Ṣavtī (Vokal Uyumu), III- Taṣrīf (Çekim) alt başlıklarından oluşurken umumen beş şubeye ayrıldığını ifade ettiği Ural ve Altay Dilleri bölümü I- Samoyed Ṭaḳımı, II- Finoa (Fin) Ṭaḳımı, IV- Ṭunguz, V- Moġul (Moğol) Lisānları başlıklarını taşıyor. Eserinin 31. ve 32. sayfalarında yer alan tabloda Ural ve Altay dillerinin Batı ve Doğu olmak üzere iki kola ayrıldığı görülüyor. Batı grubunu Samoyed ve Finoa (Fin) dilleri; Doğu kolunu ise Türk, Tunguz ve Moğol dilleri oluşturmaktadır.