Maksimumu Hedeflemenin İş ve Yaşam Tatmini Üzerindeki Etkileri
The Effects of Maximizing Tendency on Job and Life Satisfaction
Yazar: Yiğit, Asena Gizem; Bayar Türkoğlu, Hilal Tuğçe
Dergi: İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Vol. 14 No. 5, 2025
Anahtar kelimeler: Behavioural Economy ; Davranışsal İktisat ; Davranışsal İktisat,Maksimize Etme Eğilimi,Çalışma Psikolojisi,Aşırı İş Yükü Algısı,İş Tatmini,Karar Yorgunluğu,Yaşam Doyumu ; Behavioral Economics,Maximizing Tendecy,Labor Psychology,Perceived Excessive Workload,Job Satisfaction,Decision Fatigue,Life Satisfaction

Bu çalışma, bireylerin maksimize etme eğiliminin; karar yorgunluğu, yaşam doyumu, aşırı iş yükü algısı ve iş tatmini ile olan ilişkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, çeşitli sektörlerde çalışma hayatında yer alan toplam 377 katılımcıdan çevrim içi anket yöntemiyle veri toplanmış ve oluşturulan hipotezler ilişki ve etki testleri aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırma kapsamında hem maksimize edici hem de tatmin edici karar verme eğilimlerine sahip bireyler ayrı gruplar halinde değerlendirilmiştir. Bulgular, maksimize edici bireylerde maksimize etme eğiliminin yaşam doyumu, iş tatmini ve aşırı iş yükü algısı ile anlamlı ilişkiler gösterdiğini ortaya koyarken; tatmin edici bireylerde bu ilişkilerin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı tespit edilmiştir. Karar yorgunluğu değişkeni ise her iki grupta da anlamlı bir etki göstermemiştir. Ayrıca, SPSS Process ile yapılan aracılık analizleri sonucunda, maksimize etme eğiliminin iş tatmini üzerindeki etkisinde aşırı iş yükü algısının kısmi bir aracı rol oynadığı belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, bireylerin karar verirken benimsedikleri maksimizasyon yaklaşımının sadece karar anını değil, karar sonrasında yaşadıkları memnuniyet, iş tatmini ve iş yükü algısını da etkilediğini göstermektedir. Bu durum, kurumların bireylerin farklı karar verme eğilimlerini dikkate alarak karar süreçlerini yeniden düzenlemesi ve iş yükü yönetiminin sadece fiziksel değil, bilişsel ve duygusal boyutlarda da ele alınması gerektiğine işaret etmektedir. Ayrıca ekonomik davranış modellerine psikolojik farklılıkların dikkate alınmasının ve daha kişiselleştirilmiş seçim mimarisinin gerekliliğini ortaya koymaktadır. Son olarak, araştırma belirli bir örneklem ve sınırlı değişkenlerle yürütüldüğü için bulguların genellenebilirliği sınırlı olabilir. Gelecek çalışmalar, farklı kültürel bağlamlar, meslek grupları ve deneysel tasarımlar kullanarak bu sınırlılığı aşabilir. Bununla birlikte değişkenlerin nedensel ilişkilerini daha güçlü biçimde test edebilmek için boylamsal çalışmaların da yapılması faydalı olacaktır.

This study aims to examine the relationships between individuals’ maximizing tendencies and decision fatigue, life satisfaction, perceived excessive workload, and job satisfaction. For this purpose, data were collected from a total of 377 participants working in various sectors through an online survey method, and the proposed hypotheses were analyzed using correlation and regression-based effect tests. In the study, individuals with maximizing and satisficing decision-making tendencies were evaluated in separate groups. The findings revealed that among maximizers, the tendency to maximize was significantly associated with life satisfaction, job satisfaction, and perceived excessive workload, whereas these relationships were not statistically significant among satisficers. The variable of decision fatigue did not show a significant effect in either group. Moreover, mediation analyses using SPSS PROCESS indicated that perceived excessive workload partially mediated the relationship between maximizing tendency and job satisfaction. The results demonstrate that the maximization approach adopted by individuals during decision-making affects not only the moment of decision but also their subsequent experiences of satisfaction, job satisfaction, and perception of workload. This highlights the necessity for organizations to reconsider decision-making processes by taking individual differences in decision styles into account, and to address workload management not only from a physical perspective but also in cognitive and emotional dimensions. Furthermore, the findings point to the need for incorporating psychological differences into economic behavior models and for developing a more personalized choice architecture. Finally, as the study was conducted with a specific sample and a limited set of variables, the generalizability of the findings may be constrained. Future studies may overcome these limitations by employing diverse cultural contexts, occupational groups, and experimental designs. In addition, longitudinal studies would be beneficial to more robustly test the causal relationships among the variables.