Bingöl İlinin Çoklu Tehlike Afet Profili: Mekânsal Bir Analiz
Multi-Hazard Disaster Profile of Bingöl Province: A Spatial Analysis
Yazar: Avci, Vedat
Dergi: Doğu Coğrafya Dergisi, Vol. 30 No. 53, 2024
Anahtar kelimeler: Türkiye Physical Geography ; Türkiye Fiziki Coğrafyası ; Bingöl,doğal tehlike,mekânsal dağılım ; Bingöl,natural hazard,spatial distribution

Bu çalışmada, Bingöl ilinde deprem, heyelan, çığ, su baskını ve kaya düşmesi gibi doğal tehlike kaynaklarının mekânsal dağılımı ve analizi yapılmıştır. Bu kapsamda Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanılarak il genelinde afet riskinin yüksek olduğu alanlar belirlenmiştir. Bingöl ili Türkiye’nin en önemli yapısal unsurlarından olan Kuzey Anadolu Fayı ile Doğu Anadolu Fayı’nın kesiştiği alanda yer almaktadır. Bu konumu nedeniyle ilde afet boyutunda etkili olan çok sayıda doğal olay meydana gelmektedir. Bu çalışmada Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı’nın (AFAD) verileri kullanılarak afet oluşturacak doğal olayların/tehlikelerin il genelinde yoğunluk kazandığı alanlar haritalanmıştır. Hazırlanan haritalara göre il genelinde Sancak Havzası ve çevresi, Peri Suyu Çayı Vadisi ile Kargapazarı güneyi deprem yoğunluğunun yüksek olduğu alanlara karşılık gelmektedir. İl genelinde deprem dışında Akçakara Dağı güneyi ve doğusu, Bingöl Çayı Vadisi, Adaklı ilçesinde, Hasbağlar ve Yeldeğirmeni heyelan yoğunluğunun artış gösterdiği alanlar olarak belirlenmiştir. Akçakara Dağı çevresinde (Vahkin Çayı Havzası), Bingöl Çayı Havzası’nda, Dallıtepe-Oğuldere arasında, Sülbüs Dağı kuzeyi ile Peri Suyu Çayı Vadisi’nde çığ olayları yoğunluk kazanmaktadır. Bingöl ili genelinde doğal tehlikelerin yoğunluk kazandığı alanlar afet zarar azaltma çalışmaları için öncelikli alanlar olup afet önleme ve zarar azaltma çalışmalarının bu alanlardan başlatılması gerekmektedir.

In this study, spatial distribution and analysis of natural hazard sources such as earthquake, landslide, avalanche, flood and rockfall in Bingol province have been conducted. In this context, areas with high disaster risk have been determined throughout the province using Geographic Information Systems (GIS). Bingol is located in the area where the North Anatolian Fault and the East Anatolian Fault, which are among the most important structural elements in Türkiye, intersect. Due to its location, many natural events with disastrous effects occur in the province. In this study, the areas where natural events/hazards causing disasters are centered throughout the province, have been mapped using the data from the Disaster and Emergency Management Presidency (DEMP). According to the maps prepared, Sancak Basin and its surroundings, Peri Suyu Stream Valley and south of Kargapazari correspond to the areas with high earthquake intensity across the province. Apart from earthquakes, south and east of Mount Akcakara, Bingol Stream Valley, Adakli district, Hasbaglar and Yeldegirmeni have been determined as the areas where landslide density increases. Number of avalanches increases in the vicinity of Mount Akcakara, in Bingol Stream Basin, between Dallitepe and Oguldere, in the north of Mount Sulbus and in Peri Suyu Stream Valley. Areas where natural hazards are centered in Bingol are priority areas for disaster hazard mitigation studies, and along with disaster prevention, these studies should be initiated from these areas.