hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Antropojenik Faaliyetler Nedeniyle Değişen Çevrenin Yarasalar Üzerine Etkileri
Antropojenik Faaliyetler Nedeniyle Değişen Çevrenin Yarasalar Üzerine Etkileri
Yazar: Arslan, Atilla; Baş, Mesut
Dergi: Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Vol. 9 No. 3, 2020
Anahtar kelimeler: ekoloji,ekosistem,korunma statüsü

Ekosistemin en önemli dinamiklerinden olan yarasalar, birçok bulaşıcı hastalığın kaynağını oluşturan ve ayrıca tarım için zararlı etkileri olan böcek populasyonunun kontrolünü sağlar. Günümüzde küresel ekosistemin insanlar tarafından değiştirilmesi nedeniyle birçok bilim adamının hemfikir olduğu yeni bir jeolojik çağın -Antroposen Çağı- başlangıcı tetiklenmektedir. Birçok canlı antropojenik faaliyetleri tolere edip insanlarında içinde bulundukları habitatlarda hayatlarını sürdürmeye devam ederken, canlıların büyük çoğunluğu da dramatik bir şekilde popülasyonlarında düşüş yaşamaktadır. Tüm bu olanların sonucunda da gezegenimiz altıncı büyük yokoluşa doğru itilmektedir. Yarasalar, yaşam döngüleri, beslenme şekilleri, habiatatları, düşük üreme hızı ve yüksek metabolik hızları nedeniyle antropojenik değişikliklere özellikle açıktırlar. Yarasaların %16’sının IUCN tarafından Kritik Olarak Tehlikeli, Nesli Tehlikede ve Hassas konumda oldukları belirtilmiştir. Bu çalışmada antropojenik faaliyetlerin yarasalar üzerinde nasıl bir etki oluşturduğu vurgulanmıştır. Amacımız, bizim de nokturnal olmaları nedeniyle pek de farkında olmadığımız yarasalar hakkında farkındalık oluşmasını sağlamaktır.

Ekosistemin en önemli dinamiklerinden olan yarasalar, birçok bulaşıcı hastalığın kaynağını oluşturan ve ayrıca tarım için zararlı etkileri olan böcek populasyonunun kontrolünü sağlar. Günümüzde küresel ekosistemin insanlar tarafından değiştirilmesi nedeniyle birçok bilim adamının hemfikir olduğu yeni bir jeolojik çağın -Antroposen Çağı- başlangıcı tetiklenmektedir. Birçok canlı antropojenik faaliyetleri tolere edip insanlarında içinde bulundukları habitatlarda hayatlarını sürdürmeye devam ederken, canlıların büyük çoğunluğu da dramatik bir şekilde popülasyonlarında düşüş yaşamaktadır. Tüm bu olanların sonucunda da gezegenimiz altıncı büyük yokoluşa doğru itilmektedir. Yarasalar, yaşam döngüleri, beslenme şekilleri, habiatatları, düşük üreme hızı ve yüksek metabolik hızları nedeniyle antropojenik değişikliklere özellikle açıktırlar. Yarasaların %16’sının IUCN tarafından Kritik Olarak Tehlikeli, Nesli Tehlikede ve Hassas konumda oldukları belirtilmiştir. Bu çalışmada antropojenik faaliyetlerin yarasalar üzerinde nasıl bir etki oluşturduğu vurgulanmıştır. Amacımız, bizim de nokturnal olmaları nedeniyle pek de farkında olmadığımız yarasalar hakkında farkındalık oluşmasını sağlamaktır.
Türkiye’den Bazı Kareler İçin Yeni Floristik Kayıtlar
Türkiye’den Bazı Kareler İçin Yeni Floristik Kayıtlar
Yazar: Behçet, Lütfi; Yapar, Yakup
Dergi: Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Vol. 9 No. 4, 2020
Anahtar kelimeler: yeni kayıt,fitocoğrafik bölge,endemik,flora

Bu çalışmada, Çeşitli kareler (A5, B7, B8, B9)  için yeni 80 bitki taksonunun yayılışı ilk defa verilmektedir. Bu taksonlardan 13’ü (Bunium microcarpum subsp. longiradiatum, Trigonosciadium intermedium, Tanacetum eginense, Heldreichia bupleurifolia subsp. rotundifolia var. rotundifolia, Hesperis pisidica, Anchusa limbata, Euonymus Iatifolius subsp. cauconis, Astragalus nitens, Salvia cilicica, S. euphratiaca var. leiocelycina, Stachys setifera subsp. lycia, Rhynchocorys odontophylla, Acantholimon calvertii var. glabrum) endemiktir. Belirlenen taksonların 8 tanesinde floralardaki tanımlarından farklı bazı varyasyonlar tespit edilmiştir. Bu çalışmada verilen 80 taksonun 19 ‘u İran-Turan, 10‘u Akdeniz,  8‘i Avrupa Sibirya fitocoğrafik bölge elementi iken; 43’ü çok bölgeli veya fitocoğrafik bölgesi belli olmayan bitkilerdir.

Bu çalışmada, Çeşitli kareler (A5, B7, B8, B9)  için yeni 80 bitki taksonunun yayılışı ilk defa verilmektedir. Bu taksonlardan 13’ü (Bunium microcarpum subsp. longiradiatum, Trigonosciadium intermedium, Tanacetum eginense, Heldreichia bupleurifolia subsp. rotundifolia var. rotundifolia, Hesperis pisidica, Anchusa limbata, Euonymus Iatifolius subsp. cauconis, Astragalus nitens, Salvia cilicica, S. euphratiaca var. leiocelycina, Stachys setifera subsp. lycia, Rhynchocorys odontophylla, Acantholimon calvertii var. glabrum) endemiktir. Belirlenen taksonların 8 tanesinde floralardaki tanımlarından farklı bazı varyasyonlar tespit edilmiştir. Bu çalışmada verilen 80 taksonun 19 ‘u İran-Turan, 10‘u Akdeniz,  8‘i Avrupa Sibirya fitocoğrafik bölge elementi iken; 43’ü çok bölgeli veya fitocoğrafik bölgesi belli olmayan bitkilerdir.
Platin Grubu Metal İçeren Demir Matının Oksidatif Koşullarda Çözeltiye Alınmasının İncelenmesi
Investigation of Iron Matte Containing PGMs Leaching under Oxidative Conditions
Yazar: Morcali, M.hakan; Aksu, Merve
Dergi: Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Vol. 9 No. 4, 2020
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Iron matte; Dissolution; Oxidation; PGM; ; Demir matı,Çözümlendirme,Oksidasyon,PGM

Özellikle kara taşıtlarında fosil bazlı yakıtların yakılması sonucu oluşan tehlikeli gazların (CO, NOx, hidrokarbon (HC)) daha az zararlı gazlara (CO2, N2, H2O) dönüştürülmesinde katalitik dönüştürücüler kullanılmaktadır. Bu kimyasal dönüşüm platin grubu metaller (PGM) varlığında çok kısa sürede yüksek verimle gerçekleşmektedir. Dünya’da PGM konusunda yaşanan arz-talep dengesizliği sebebiyle her türlü PGM ihtiva eden atıktan değerli metallerin geri kazanımı çok büyük önem arz etmektedir. Bu bilimsel çalışmada, katalitik dönüştürücülerden katı-katı ekstraksiyon yoluyla PGM’lerin bünyesinde zenginleştirildiği demir matının çözeltiye alınma şartlarının belirlenmesi amacıyla hidroklorik asit varlığında farklı oksidanlar (ozon(O3) ve oksijen(O2)) kullanarak çözümlendirme şartları araştırılmıştır. En iyi deney şartlarının belirlenmesi için oksidan türü, oksidan miktarı, çözücü konsantrasyonu, karıştırma hızı ve reaksiyon sıcaklığı parametreleri incelenerek deneyler gerçekleştirilmiştir. %95 üzerinde verim; 5 gr örnek 4 M HCl 200 mL ile 50 mg O3/dakika ve 800 devir/dakika reaksiyon şartlarında 12 saat süre sonunda 60°C reaksiyon sıcaklığında elde edilebilmiştir. Deneylerin gerçekleştirildiği basamaklarda hammadde XRD analizi ile karakterize edilerek deneyde kullanılan hammaddenin yapısı aydınlatılmıştır.  Çözünmeden geri kalan malzeme SEM-EDS yöntemi karakterize edilerek liç işlemi sonrası kalan yapı belirlenmiştir.

Catalytic converters are especially used to convert hazardous gases (CO, NOx, hydrocarbon (HC)) to less harmful gases (CO2, N2, H2O) resulting from the combustion of fossil based fuels used in vehicles. The high yield of these reactions are achieved in a very short period of time by the platinum group metals (PGM) These chemical transformations take place in a very short time as well as with high efficiency in the presence of platinum group metals (PGM). Recycling of precious metals from all kind waste containing PGM is very important because of the supply-demand unbalance.In this scientific study, the dissolution conditions of iron matte which was produced by applying solid-solid extraction of PGMs from catalytic converters, were investigated in the presence of hydrochloric acid with using various oxidants (ozone (O3) and oxygen (O2)). To determine the highest dissolution conditions, experimental studies were carried out by examining the oxidant type, oxidant quantity, solvent concentration, stirring speed and reaction temperature. At 95% dissolution yield was obtained using 5 g sample 200 mL of 4 M HCl with 50 mg O3/minute and 800 rpm at 60°C after 12 h. The chemical composition of raw material was characterized by using XRD and also SEM-EDS technique was used to identify the undissolved material.
İzole Sinyalize Kavşaklar için Çiçek Tozlaşma Algoritması Kullanılarak Devre Süresi Modellerinin Geliştirilmesi
İzole Sinyalize Kavşaklar için Çiçek Tozlaşma Algoritması Kullanılarak Devre Süresi Modellerinin Geliştirilmesi
Yazar: Akgüngör, Ali Payidar; Yavuz, Sevim; Korkmaz, Ersin; Doğan, Erdem
Dergi: Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Vol. 9 No. 3, 2020
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Optimum Devre Süresi,VISTRO,VISSIM,Çiçek Tozlaşma Algoritması

Son zamanlarda nüfus ve ekonomideki büyüme karayollarında araç kullanımını arttırmakta, buna bağlı olarak da kavşakların kapasitesi yetersiz kalmaktadır. Kavşakların verimsiz çalışmasından dolayı gecikme, yakıt tüketimi, emisyon salınımı artarken sürücü davranışları da olumsuz etkilenmektedir. Kavşak geometrilerinin iyileştirilmesinin yanı sıra, optimum devre süresinin doğru tespiti ve sinyal sürelerinin düzenlenmesi ile de bu sorunların minimuma indirilebilmesi mümkün olmaktadır. Bu çalışmada Çiçek Tozlaşma Algoritması (ÇTA) kullanılarak optimum devre süresi modelleri geliştirilmiştir. Ayrıca en düşük gecikmeye sahip olan devre sürelerinin belirlenmesinde Diferansiyel Gelişim Algoritmasından (DGA) yararlanılmıştır. Kalibre edilen Webster modeline ilave olarak sabit eklenmiş Webster model formu ve üstel formda devre süresi modelleri geliştirilmiştir. VISSIM simülasyon programı ile elde edilen gecikme değerlerine göre geliştirilen bütün modeller Webster modeli ve VISTRO optimizasyon programı ile karşılaştırılmış ve önerilen modellerin istatistiksel olarak daha iyi performansa sahip olduğu görülmüştür. Bu modellerin özellikle yüksek trafik hacmine sahip trafik durumlarında yetersiz kalan Webster modelindeki eksiklikleri kapatarak alternatif bir devre süresi tahmin modeli olarak kullanılabileceği ön görülmektedir.

Son zamanlarda nüfus ve ekonomideki büyüme karayollarında araç kullanımını arttırmakta, buna bağlı olarak da kavşakların kapasitesi yetersiz kalmaktadır. Kavşakların verimsiz çalışmasından dolayı gecikme, yakıt tüketimi, emisyon salınımı artarken sürücü davranışları da olumsuz etkilenmektedir. Kavşak geometrilerinin iyileştirilmesinin yanı sıra, optimum devre süresinin doğru tespiti ve sinyal sürelerinin düzenlenmesi ile de bu sorunların minimuma indirilebilmesi mümkün olmaktadır. Bu çalışmada Çiçek Tozlaşma Algoritması (ÇTA) kullanılarak optimum devre süresi modelleri geliştirilmiştir. Ayrıca en düşük gecikmeye sahip olan devre sürelerinin belirlenmesinde Diferansiyel Gelişim Algoritmasından (DGA) yararlanılmıştır. Kalibre edilen Webster modeline ilave olarak sabit eklenmiş Webster model formu ve üstel formda devre süresi modelleri geliştirilmiştir. VISSIM simülasyon programı ile elde edilen gecikme değerlerine göre geliştirilen bütün modeller Webster modeli ve VISTRO optimizasyon programı ile karşılaştırılmış ve önerilen modellerin istatistiksel olarak daha iyi performansa sahip olduğu görülmüştür. Bu modellerin özellikle yüksek trafik hacmine sahip trafik durumlarında yetersiz kalan Webster modelindeki eksiklikleri kapatarak alternatif bir devre süresi tahmin modeli olarak kullanılabileceği ön görülmektedir.
Elektro Eğirme Yöntemiyle Üretilen TiO2-RGO Kompozit Tabanlı Kuantum Nokta Duyarlı Güneş Pilleri
Elektro Eğirme Yöntemiyle Üretilen TiO2-RGO Kompozit Tabanlı Kuantum Nokta Duyarlı Güneş Pilleri
Yazar: Yalçın, Mesut
Dergi: Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Vol. 9 No. 3, 2020
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Elektro eğirme yöntemi,,Kuantum nokta duyarlı güneş pili,TiO2,,Grafen

Bu çalışmada öncelikle modifiye Hummers metodu kullanılarak grafen oksit (GO) üretilmiştir. Üretilen grafen oksit kimyasal yolla indirgenerek, indirgenmiş grafen oksit (RGO) sentezlenmiştir. Sentezlenen RGO ve TiO2 çözeltileri kullanılarak tek adım elektro eğirme yöntemi ile saf TiO2 ve TiO2-RGO tabanlı fotoanaot yüzeylere sahip kuantum nokta duyarlı güneş pilleri üretilmiştir. Üretilen güneş pillerinin kısa devre akım yoğunluğu (Jsc) ve açık devre gerilimi (Voc) ölçümleri yapılmıştır. Saf TiO2 fotoanota sahip güneş pilinin kısa devre akımı yoğunluğu 0,672 mA/cm2, TiO2-RGO kompozit fotoanota sahip güneş pilinin ise 0,770 mA/cm2 olarak ölçülmüştür. Ayrıca güneş pillerinin 10 kHz-1MHz aralığında kapasite-voltaj (C-V), iletkenlik-voltaj (G-V) ve seri direnç-voltaj (Rs-V) ölçümleri yapılarak ayrıntılı bir şekilde karakterizasyonu yapılmıştır.

Bu çalışmada öncelikle modifiye Hummers metodu kullanılarak grafen oksit (GO) üretilmiştir. Üretilen grafen oksit kimyasal yolla indirgenerek, indirgenmiş grafen oksit (RGO) sentezlenmiştir. Sentezlenen RGO ve TiO2 çözeltileri kullanılarak tek adım elektro eğirme yöntemi ile saf TiO2 ve TiO2-RGO tabanlı fotoanaot yüzeylere sahip kuantum nokta duyarlı güneş pilleri üretilmiştir. Üretilen güneş pillerinin kısa devre akım yoğunluğu (Jsc) ve açık devre gerilimi (Voc) ölçümleri yapılmıştır. Saf TiO2 fotoanota sahip güneş pilinin kısa devre akımı yoğunluğu 0,672 mA/cm2, TiO2-RGO kompozit fotoanota sahip güneş pilinin ise 0,770 mA/cm2 olarak ölçülmüştür. Ayrıca güneş pillerinin 10 kHz-1MHz aralığında kapasite-voltaj (C-V), iletkenlik-voltaj (G-V) ve seri direnç-voltaj (Rs-V) ölçümleri yapılarak ayrıntılı bir şekilde karakterizasyonu yapılmıştır.
Toz Metalürjisi Yöntemi ile Üretilen Cu-Sn/Ni Kompozitinin Elektriksel İletkenliğine Isıl İşlemin Etkileri
Toz Metalürjisi Yöntemi ile Üretilen Cu-Sn/Ni Kompozitinin Elektriksel İletkenliğine Isıl İşlemin Etkileri
Yazar: Yıldız, Tülay; Katı, Nida; Bozkurt, Nafiz
Dergi: Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Vol. 9 No. 3, 2020
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Cu/Sn,Ni,Sıcak Presleme,Isıl işlem,Elektrik İletkenliği

Bu çalışmada, Cu-Sn alaşımına  % 3 oranında Ni elementi ilave edilerek farklı sıcaklık ve basınçta, sabit sürede sıcak presleme yöntemi ile yeni matris malzemeler üretilmiştir. Cu ve alaşımları elektrik kontak malzemesi olarak geniş bir kullanım alanına sahiptir. Bu amaçla, Cu alaşımlarına ergime derecesi yüksek metal partikülleri ilave edilmiştir. Daha sonra ısıl işlem uygulanarak, üretilen malzemenin mekanik özellikleri arttırılmıştır. Böylece, malzemenin yüksek mukavemetli elektrik kontaklarında kullanılabilirliği araştırılmıştır. Elektrik kontaklarında gerçekleşen "aç-kapa" işlemleri ve ortaya çıkan arklar, pekleşme etkisi ve yeniden kristalleşme özelliklerini meydana getirmektedir. Bu etkiler göz önüne alınarak, çalışmamızda üretilen numuneler, pekleşme ve yeniden kristalleşme ısıl işlemlerine tabi tutulmuştur. Bu ısıl işlemlerin üretilen malzemelere ait mikroyapı, sertlik ve elektriksel iletkenlik özellikleri üzerine etkileri incelenmiştir. Yüzde iletkenlik, bütün numunelerde %50 değerinin üzerinde elde edilmiş ve üretilen kompozitin iletken malzeme olarak sorunsuz bir şekilde kullanılabilir olduğu tespit edilmiştir.

Bu çalışmada, Cu-Sn alaşımına  % 3 oranında Ni elementi ilave edilerek farklı sıcaklık ve basınçta, sabit sürede sıcak presleme yöntemi ile yeni matris malzemeler üretilmiştir. Cu ve alaşımları elektrik kontak malzemesi olarak geniş bir kullanım alanına sahiptir. Bu amaçla, Cu alaşımlarına ergime derecesi yüksek metal partikülleri ilave edilmiştir. Daha sonra ısıl işlem uygulanarak, üretilen malzemenin mekanik özellikleri arttırılmıştır. Böylece, malzemenin yüksek mukavemetli elektrik kontaklarında kullanılabilirliği araştırılmıştır. Elektrik kontaklarında gerçekleşen "aç-kapa" işlemleri ve ortaya çıkan arklar, pekleşme etkisi ve yeniden kristalleşme özelliklerini meydana getirmektedir. Bu etkiler göz önüne alınarak, çalışmamızda üretilen numuneler, pekleşme ve yeniden kristalleşme ısıl işlemlerine tabi tutulmuştur. Bu ısıl işlemlerin üretilen malzemelere ait mikroyapı, sertlik ve elektriksel iletkenlik özellikleri üzerine etkileri incelenmiştir. Yüzde iletkenlik, bütün numunelerde %50 değerinin üzerinde elde edilmiş ve üretilen kompozitin iletken malzeme olarak sorunsuz bir şekilde kullanılabilir olduğu tespit edilmiştir.
Şanlıurfa İli Suruç İlçesi Topraklarının Bazı Özellikleri ve Bitki Besin Elementi Kapsamlarının Belirlenmesi
Şanlıurfa İli Suruç İlçesi Topraklarının Bazı Özellikleri ve Bitki Besin Elementi Kapsamlarının Belirlenmesi
Yazar: Öztürkmen, Ali Rıza; Ramazanoğlu, Emrah; Çiçek, İsmail Cihan
Dergi: Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Vol. 9 No. 4, 2020
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Suruç Ovası,Bitki besin elementleri,toprak,toprak verimliliği

Bu çalışma Şanlıurfa ili Suruç ilçesi topraklarının özellikleri ve toprak verimlilik durumlarının değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Suruç ovası geniş tarım arazilerinin olduğu ve yoğun tarım yapılan Şanlıurfa ilinde yer alan ovalardan biridir. Suruç ovasından 70 adet toprak örneği GPS ile koordinatları kaydedilerek alınmıştır. Toprak örneklerinde yapılan analizler sonucunda oluşan frekans tablolarına göre; toprakların %70 hafif alkalin reaksiyon, %100 tuzsuz, %51 organik madde az ve %65 yüksek kireç içeren toprak olduğu belirlenmiştir. Bitkiye yarayışlı fosforun %40 az, potasyumun %99 yüksek olduğu mikro besin elementlerinden bakır %100 yeterli, çinko %67 düşük, demir %77 düşük ve manganın %100 yeterli olduğu belirlenmiştir. Suruç ovası toprakları kireçli ana materyal üzerinde oluşan topraklar olduğu için bitkiye yarayışlı fosfor, demir ve çinko açısından sorun oluşturmaktadır.

Bu çalışma Şanlıurfa ili Suruç ilçesi topraklarının özellikleri ve toprak verimlilik durumlarının değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Suruç ovası geniş tarım arazilerinin olduğu ve yoğun tarım yapılan Şanlıurfa ilinde yer alan ovalardan biridir. Suruç ovasından 70 adet toprak örneği GPS ile koordinatları kaydedilerek alınmıştır. Toprak örneklerinde yapılan analizler sonucunda oluşan frekans tablolarına göre; toprakların %70 hafif alkalin reaksiyon, %100 tuzsuz, %51 organik madde az ve %65 yüksek kireç içeren toprak olduğu belirlenmiştir. Bitkiye yarayışlı fosforun %40 az, potasyumun %99 yüksek olduğu mikro besin elementlerinden bakır %100 yeterli, çinko %67 düşük, demir %77 düşük ve manganın %100 yeterli olduğu belirlenmiştir. Suruç ovası toprakları kireçli ana materyal üzerinde oluşan topraklar olduğu için bitkiye yarayışlı fosfor, demir ve çinko açısından sorun oluşturmaktadır.
TiNb-esaslı β-Ti Alaşımlarının Kristal Yapı, Mikroyapı ve Dönüşüm Sıcaklıklarına Tantal Katkısının Etkileri
The Effects of Tantalum Additive on the Crystal Structure, Microstructure and Transformation Temperatures of TiNb-based β-Ti Alloys
Yazar: Ercan, Ercan; Dağdelen, Fethi
Dergi: Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Vol. 9 No. 4, 2020
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; β-type Ti,crystal structure,microstructure,reverse martensite ; β-tipi Ti,kristal yapı,mikroyapı,ters dönüşümlü martensit

β-tipi Ti-esaslı alaşımlar yüksek sıcaklıktaki dayanıklılığı ve biyo-uyumluluğu sayesinde uzay sanayisi ve medikal alanlarda kullanımı yaygın olan materyallerdir. Nb ve Ta gibi düşük yoğunluklu, üstün korozyon direnci ve toksik olmayan özelliklere sahip elementler ile takviye edilmesi, β-tipi Ti-esaslı alaşımları daha da çekici hale getirmiştir. TiNb(24,5-x)Ta(x=0,1,2,3,4) (at. %) oranlarında hazırlanan alaşımların X-ışını, mikroyapı ve dönüşüm sıcaklıkları incelendi. DSC analizlerinden 5,5 oC to 41,1 oC aralığında sadece α→β ters dönüşümü gözlenmiştir. Oda sıcaklığında yapılan XRD analizleri ile DSC sonuçlarının uyumlu olduğu görülmüştür. Baskın β fazlarına karşın α fazlarının küçük miktarlar da olduğu tespit edilmiştir. β fazının baskın olması Ta ve Nb elementlerinin iyi bir β stabilizatörü olduğunu göstermiştir. Optik mikroskop görüntülerinden alaşımlardaki β fazı, taneler ve tane sınırlarının artan Ta ilavesiyle belirginleşmiştir. SEM-EDX görüntülerinden α fazının çökelti olduğu görülmüştür. Ayrıca EDX sonuçları ile Ta element konsatrasyonunun tane sınırlarında arttığı bulunmuştur. Alaşımların (ev⁄a) ve (cv ) oranları oda sıcaklığı altında dönüşüm sergileyen düşük değerli (ev⁄a

β-type Ti-based alloys are materials which widely used in the aerospace industry and medical fields because it has a sufficient biocompatibility and high temperature resistance. Reinforcement with low-density, high corrosion resistance and non-toxic elements, such as Nb and Ta alloying with β-type of Ti-based alloys even more attractive. X-ray, microstructure, and transformation temperatures of TiNb(24,5-x)Ta(x = 0,1,2,3,4) (at. %) alloys were investigated. The DSC analysis showed only α→β reverse transformation for the temperature range of 5,5 oC to 41,1 oC. DSC results were found to be compatible with X-ray analysis taken at room temperature. It was found that α phases were in small amounts despite dominant β phases. The dominance of the β phase has shown that the Ta and Nb elements are a good β stabilizer. It was determined from the optical microscope images that the β phase, grains, and grain boundaries in alloys increased with the addition of Ta. From SEM-EDX results, it was found that α phase is a precipitation. Additionally, the EDX results showed that Ta elements concentration increased in the grain boundaries. Valance electron concentration (ev⁄a) and concentration of valance electron (cv ) values indicated that the alloy with low values of (ev⁄a
Toz Metalurjisi ile Üretilen Şekil Hafızalı NiTi Alaşımlarında Nb Parçacık İlavesinin Mikroyapı ve Sertlik Üzerine Etkisi
Toz Metalurjisi ile Üretilen Şekil Hafızalı NiTi Alaşımlarında Nb Parçacık İlavesinin Mikroyapı ve Sertlik Üzerine Etkisi
Yazar: Gökmeşe, Hakan; Karadağ, Hakan; Tanış, Naci
Dergi: Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Vol. 9 No. 4, 2020
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; NiTi,Nb,Toz metalurjisi,Mikro yapı,Sertlik

Bu çalışmada, toz metalürjisi yöntemi kullanılarak NiTi esaslı şekil bellekli alaşımı üzerinde Nb alaşım elementinin etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla NiTi tozlarına ağırlıkça %1, 2 ve 4 takviye oranında Nb tozları ilave edilerek, toz karışımları hazırlanmıştır. Hazırlanan NiTi-Nb toz karışımları, gezegen (planetary) tipi öğütme cihazında 1 saat süreyle karıştırılmıştır. Toz karıştırma işlemini takiben NiTi ve NiTi-Nb toz karışımları çift etkili presleme cihazı kullanılarak, 1000MPa’ da presleme işlemine tabii tutulmuştur. Presleme işlemi sonrası deney numuneleri argon atmosferi altında, 1180°C sıcaklıkta 1 saat sinterlenmiştir. Toz malzeme ve sinterlenen deney numunelerinin mikro yapı ve faz dönüşümlerinin tespit edilmesi amacıyla, X-ışını kırınım yöntemi (XRD), element dağılım spektrometresi (EDS) ve taramalı elektron mikroskobu (SEM) çalışmalarda kullanılmıştır. NiTi ve NiTi-Nb deney numunelerinin sertliği, Vickers (HV0.5)  mikro sertlik ölçüm yöntemi kullanılarak tespit edilmiştir. Nb takviye oranın artışıyla NiTi alaşımı yoğunluk ve sertlik değerinde artış meydana geldiği belirlenmiştir.

Bu çalışmada, toz metalürjisi yöntemi kullanılarak NiTi esaslı şekil bellekli alaşımı üzerinde Nb alaşım elementinin etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla NiTi tozlarına ağırlıkça %1, 2 ve 4 takviye oranında Nb tozları ilave edilerek, toz karışımları hazırlanmıştır. Hazırlanan NiTi-Nb toz karışımları, gezegen (planetary) tipi öğütme cihazında 1 saat süreyle karıştırılmıştır. Toz karıştırma işlemini takiben NiTi ve NiTi-Nb toz karışımları çift etkili presleme cihazı kullanılarak, 1000MPa’ da presleme işlemine tabii tutulmuştur. Presleme işlemi sonrası deney numuneleri argon atmosferi altında, 1180°C sıcaklıkta 1 saat sinterlenmiştir. Toz malzeme ve sinterlenen deney numunelerinin mikro yapı ve faz dönüşümlerinin tespit edilmesi amacıyla, X-ışını kırınım yöntemi (XRD), element dağılım spektrometresi (EDS) ve taramalı elektron mikroskobu (SEM) çalışmalarda kullanılmıştır. NiTi ve NiTi-Nb deney numunelerinin sertliği, Vickers (HV0.5)  mikro sertlik ölçüm yöntemi kullanılarak tespit edilmiştir. Nb takviye oranın artışıyla NiTi alaşımı yoğunluk ve sertlik değerinde artış meydana geldiği belirlenmiştir.