B-M. Koltès’in Tabataba Oyununun Dramatik Yöntemle İletişimsel Açıdan İncelenmesi
B-M. Koltès’in Tabataba Oyununun Dramatik Yöntemle İletişimsel Açıdan İncelenmesi
Yazar: Dalak, Tülinay
Dergi: Litera: Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi, Vol. 31 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Creative Arts and Writing ; Sanat ve Edebiyat ; Bernard-Marie Koltès,Roman Jakobson,iletişim,dilin işlevleri,tutum ; Bernard-Marie Koltès,Roman Jakobson,iletişim,dilin işlevleri,tutum ; Bernard-Marie Koltès,Roman Jakobson,iletişim,dilin işlevleri,tutum ; Bernard-Marie Koltès,Roman Jakobson,iletişim,dilin işlevleri,tutum ; Bernard-Marie Koltès,Roman Jakobson,iletişim,dilin işlevleri,tutum ; Bernard-Marie Koltès,Roman Jakobson,communication,functions of language,attitude

Fransız tiyatro yazarı Bernard-Marie Koltès’in Tabataba adlı kısa oyununda, Roman Jakobson’un iletişim modelinden hareketle, “monolog-diyalog” etrafında, iki kişi arasında şekillenen dramatik söylemi iletişimsel olarak çözümlemeye çalıştık. Girişte çalışmamızın kapsamını belirttikten sonra, Roman Jakobson’un iletişim modelinin çerçevesi bölümünde, iletişim kavramını ele alıp, tanımladık. Kuram içinde yer alan, gönderen, gönderilen (alıcı), gönderge, mesaj, kanal ve kod kavramlarını açımladık. Aynı bölümde, dilin duygu, çağrı, gönderge, şiir/sanat, ilişki ve üstdil olarak adlandırılan işlevini ayrı ayrı betimledik. Dört bölümden oluşan incelememizde serim, düğüm ve çözüm bölümlerinde, abla ve kardeşin birbirlerinden şikâyetlerini, birbirlerinden beklentilerini ve iletişim açmazlarını oyundan alıntılarla dilin işlevleri açısından yorumladık. Söz konusu bu işlemleri yargılayıcı, denetleyici, planlı, umarsız, üstünlük belirten, kesin tutumların göstergesi savunucu iletişim ile onun karşıtı tanıtıcı, soruna yönelik, plansız, anlayışlı, eşitlikçi, denemeci tutumlar biçiminde kendini gösteren açık iletişimin abla ve kardeş arasındaki yansımalarını etkileşim bağlamında ele aldık. Dramatik derin yapının çözümlemesi bölümünde, elde ettiğimiz bulgulardan hareketle, kahramanların görünen isteklerinin arkasında bir de görünmeyen istekleri olduğunu ve birbirlerinden asıl istedikleri şeyleri sakladıklarını saptadık. Abla-kardeş arasındaki söz konusu bu iletişim sürecini, model doğrultusunda, açık iletişim ile sergilenen verilerin ışığı altında kapalı iletişimde ortaya çıkan alt metnin mesajlarını çözümledik. Sonuç olarak, iletişim modeli kuramından hareketle dramatik metni söylemsel çözümlemeyle uygulama boyutuna taşıyarak yorumladık.

Fransız tiyatro yazarı Bernard-Marie Koltès’in Tabataba adlı kısa oyununda, Roman Jakobson’un iletişim modelinden hareketle, iletişim olgusunu dramatik yöntemle ele alarak, “monolog-solilog-diyalog” üçlüsü etrafında, iki kişi arasında şekillenen dramatik söylemi çözümlemeye çalıştık. Girişte çalışmamızın kapsamını belirttikten sonra, Roman Jakobson’un iletişim modelinin çerçevesi bölümünde, iletişim kavramını ele alıp, tanımladık. Kuram içinde yer alan, gönderen, gönderilen (alıcı), gönderge, mesaj, kanal ve kod kavramlarını açımladık. Sonrasında, dilin duygu işlevini, çağrı işlevini, gönderge işlevini, şiir/sanat işlevini, ilişki işlevini ve üstdil işlevini ayrı ayrı betimledik. Dört bölümden oluşan incelememizde, dramatik serim, dramatik düğüm ve dramatik çözüm bölümlerinde, abla ve kardeşin birbirlerinden şikâyetlerini, birbirlerinden beklentilerini ve kendi isteyip istemediklerini oyundan alıntılarla dilin işlevleri açısından yorumladık. Söz konusu bu işlemleri savunucu iletişim ile onun karşıtı olan açık iletişimin bireyde yansımasını bulan yargılayıcı/tanıtıcı; denetleyici/soruna yönelik; planlı/plansız; umursamaz/anlayışlı; üstünlük belirten/eşitlikçi; kesin/denemeci tutumlar bağlamında ele aldık. Dramatik derin yapının çözümlemesi bölümünde, elde ettiğimiz bulgulardan hareketle, kahramanların görünen isteklerinin arkasında bir de görünmeyen istekleri olduğunu ve bunu biliçaltlarında sakladıklarını bulguladık. Abla-kardeş arasındaki söz konusu bu iletişim sürecini, model doğrultusunda, açık iletişim ile sergilenen verilerin ışığı altında kapalı iletişimde ortaya çıkan alt metnin mesajlarını çözümledik. Sonuç olarak, iletişim modeli teorisinden hareketle dramatik metni söylemsel çözümlemeyle uygulama boyutuna taşıyarak yorumladık.