YENİDEN BÜYÜLENEN DÜNYAYA WEBER’IN KAVRAMLARIYLA BİR BAKIŞ
A PERSPECTIVE ON THE RE-ENCHANTED WORLD THROUGH WEBER'S CONCEPTS
Yazar: Arslan, Kübra
Dergi: HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 13 No. 26, 2024
Anahtar kelimeler: Sociology and Social Studies of Science and Technology ; Bilim ve Teknoloji Sosyolojisi ve Sosyal Bilimler ; Büyü bozumu,Teknoloji elitleri,Otorite,Yapay zekâ,Yeniden büyüleme. ; Disenchantment,Technology elites,Authority,Artificial intelligence,Re-enchantment.

Bu çalışma, Max Weber’in (2012) “dünyanın büyüsünün bozulması” kavramını kerteriz alarak günümüz teknolojik gelişmeleri ışığında yeniden yorumlayıp yeni teknolojilerin toplumsal dönüşüm üzerindeki etkilerini incelemektedir. Weber (2012), modernleşme sürecinde bilim ve rasyonel düşüncenin, dini ve mistik düşüncelerin yerini aldığını ve bunun sonucunda dünyanın büyüsünün bozulduğunu savunmuştur. Ancak günümüzün yapay zekâ, dijitalleşme, büyük veri ve biyoteknoloji gibi yeni teknolojik gelişmeleri bu büyü bozumu sürecini pekiştirdiği gibi aynı zamanda yeni bir büyüleme süreci de yaratmaktadır. Bu doğrultuda çalışmanın amacı, yeni teknolojilerin modern toplumda yarattığı büyü bozumu ve yeniden büyüleme süreçlerini sosyolojik bir bakış açısıyla incelemektir. Özellikle Weber’in (2012) rasyonelleşme ve otorite tipleri gibi kavramları üzerinden teknolojinin bireylerin gündelik yaşamını, bedensel ve zihinsel bütünlüğünü, toplumsal gerçekliğini nasıl dönüştürdüğü, teknoloji elitlerinin toplumsal otoritelerini nasıl kurdukları analiz edilecektir. Literatüre dayalı olarak sosyolojik bir bakış açısıyla Weber’in kavramları çerçevesinde yapılan bu tartışma, teknolojik ilerlemelerin yalnızca ampirik verilere dayalı analizlerle anlaşılamayacağını vurgulamaktadır. Teknolojik gelişmelerin toplumsal dinamikleri ve bireylerin yaşamını daha kapsamlı bir şekilde açıklayabilmesi ve kimi soru(n)lara yanıt olabilmesi için sosyal bilimlerin sağladığı içgörülerin bu süreçlere entegre edilmesi gerektiği sonucuna varılmakta ve son dönemdeki teknolojik gelişmeleri hem büyü bozumu hem de yeniden büyüle(n)me kavramıyla ilişkilendirmek anlamında bir özgünlük sağlamaktadır.

This study reinterprets Max Weber's (2012) concept of "the disenchantment of the world" in light of current technological advancements and examines the impact of new technologies on social transformation. Weber (2012) argued that during the modernization process, science and rational thought replaced religious and mystical ideas, resulting in the disenchantment of the world. However, today's new technological developments, such as artificial intelligence, digitalization, big data, and biotechnology, not only reinforce this disenchantment process but also create a new process of enchantment. Accordingly, the aim of this study is to examine the disenchantment and re-enchantment processes created by new technologies in modern society from a sociological perspective. In particular, by focusing on Weber's (2012) concepts of rationalization and types of authority, we will analyze how technology transforms individuals' daily lives, their physical and mental integrity, and their social reality, and how technological elites establish their social authority. This discussion, based on literature and conducted from a sociological perspective within the framework of Weber's concepts, emphasizes that technological advances cannot be understood solely through analyses based on empirical data. It concludes that for technological developments to more comprehensively explain social dynamics and individual lives and to address certain questions, the insights provided by social sciences must be integrated into these processes. It provides a unique opportunity to connect recent technological developments to the concepts of both disenchantment and re-enchantment.