Kur’an-ı Kerim’i Tercüme Eden Bir Cariye: Fatma Zaida (v. 1861’den Sonra) ve “L’Alkoran Le Livre Par Excellence” Adlı Eseri
A Concubine Translator of the Holy Quran: Fatma Zaida (d. after 1861) and Her Work “L’Alkoran Le Livre Par Excellence”
Yazar: Aydar, Hidayet
Dergi: FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi No. 20, 2022
Anahtar kelimeler: Tafsir,Qur’an,translation ; Tefsir,Kur’an,tercüme,Fatma Zaida,L’Alkoran

Bu çalışmada bir cariye olan Fatma Zaida’nın hayatı ve Kur’an tercümesi ele alınmaktadır.Fatma Zaida’nın kimliği ve kişiliği irdelendikten sonra, Kur’an’ı tercüme etmeyeneden ihtiyaç duyduğu; hangi gerekçelerin onu böyle bir işi yapmaya sürüklediği veyateşvik ettiği, tercümesini hangi hâlet-i ruhiye içinde yaptığı işlenmektedir. Yine çalışmada,Fatma Zaida’nın tercümesiyle özellikle kimlere nasıl bir mesaj vermek istediği üzerindedurulmaktadır. Fatma Zaida, yapmış olduğu Kur’an tercümesiyle murad ettiği hususugerçekleştirmiş midir? Bu tercümeyle hedefine ulaşmış mıdır? Bu soruların cevabıda araştırılmaya çalışılmaktadır. Daha sonra Fatma Zaida’nın Kur’an tercümesi şekil vemuhteva yönünden incelenmektedir. Fatma Zaida’nın tercümesinin özellikleri, tercümeninKur’an’ın tamamını mı, yoksa belli bir kısmını mı kapsadığı, eserde nasıl bir tercümeyöntemi uygulandığı da konu edilmektedir. Fatma Zaida’nın tercümesi şekil ve muhtevaaçısından Kur’an’ın orijinaliyle karşılaştırılmakta; aradaki benzerlik ve farklılıklar ortayakonmaktadır. Fatma Zaida tercümesinde sûrelere herhangi bir isim vermemiş, ayrıca sûreiçerisinde çok farklı bilgiler vermiştir. Kur’an metnindeki sûrelerle mukayesesi yapılarak bunların hangi sûrelere tekabül ettiği tespit edilmeye çalışılmaktadır. Karşılaştırmave mukayeselerle Fatma Zaida’nın tercümesindeki fazlalıklar ve eksiklikler tespit edilmektedir.Tercümesinde öne çıkan hususlar, üzerinde daha fazla durduğu konular da elealınmakta ve neden bu hususları daha çok önemsediği incelenmektedir. Böylece FatmaZaida’nın tercümesinin başarılı bir tercüme olup olmadığı değerlendirilmektedir.

This study focuses on the life of Fatma Zaida, a concubine, and her translation ofthe Qur’an. After analyzing Fatma Zaida’s identity and personality, the study examineswhy she felt the need to translate the Qur’an, what motivated or encouraged her to do so,and in what state of mind she made her translation. The study also focuses on who andwhat kind of message Fatma Zaida wanted to convey through her translation. Did FatmaZaida realize what she intended with her translation of the Qur’an? Did she achieve hergoal with this translation? The answers to these questions are also tried to be investigated.Then Fatma Zaida’s translation of the Qur’an is analyzed in terms of form and content.The characteristics of Fatma Zaida’s translation, whether the translation covers the wholeQur’an or a certain part of it, and what kind of translation method is applied in the workare also discussed. Fatma Zaida’s translation is compared with the original Qur’an in termsof form and content, and the similarities and differences between them are revealed.Fatma Zaida did not give any names to the suras in her translation and gave very differentinformation within the suras. By making a comparison with the surahs in the Qur’anictext, it is tried to determine which surahs they correspond to. Through comparisons, theexcesses and deficiencies in Fatma Zaida’s translation are identified. The issues that standout in her translation and the issues that she emphasized more are also discussed and thereasons why she attached more importance to these issues are examined. Thus, it is alsoevaluated whether Fatma Zaida’s translation is a successful translation or not.