hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Kır Dağları (Denizli) Batısının Jeomorfolojik ve Morfometrik Görünümü
Geomorphological and Morphometric Appearance of West of Kır Mountains (Denizli)
Yazar: Akpınar, Hasan; Atayeter, Yıldırım
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 14 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: Kır Mountains,Karst Shapes,Morphometric Analyses. ; Kır Dağları,Karstik Şekiller,Morfometrik Analizler.

Suda çözünebilen kayaçların hakim olarak görüldüğü sahalarda karstlaşma sonucu birbirinden farklı ve dikkat çekici şekiller meydana gelmektedir. Bu şekillerin meydana gelebilmesi için ana kaya önemli bir faktördür ancak karstlaşmanın tam anlamıyla gerçekleşebilmesi için sahanın sahip olduğu litolojik özellikler tek başına yeterli bir faktör değildir. Sahanın tektonik, jeomorfolojik, iklim, bitki ötüsü ve toprak özellikleri de karstlaşmayı etkileyen önemli faktörler arasında yer almaktadır. Batı Toros karst kuşağı içerisinde yer alan araştırma sahasında, Mesozoik yaşlı kireçtaşları geniş yayılım göstermektedir. Bu durum sahada birçok dikkat çekici karstik şeklin gözlemlenmesine yol açmıştır. Araştırma sahası içerisinde yer alan Kır Dağları’nın batısında KD-GB doğrultulu uzanışa sahip karstik depresyonlar yer almaktadır. Bu depresyonlar sahanın kuzeyinde bulunan Yoran Uvalası ve sırasıyla güneyinde yer alan Kızılca, Ovacık ve Kırkoluk polyeleridir. Çalışmada sahanın fiziki coğrafya özellikleri ele alınmıştır. Bu bağlamda CBS ortamında, ilgili kurumlardan alınan veriler ve üretilen DEM verisi ile sahanın jeoloji, fay yoğunluğu, sıcaklık, yağış, toprak, bitki örtüsü, yükseklik ve jeomorfoloji haritası oluşturulmuştur. Araştırma sahasında yer alan depresyonlar üzerinde tektonizma ve erozyon faaliyetlerinin etki derecesinin belirlenmesi amacıyla morfometrik analizler uygulanmıştır.

Different and remarkable shapes occur as a result of karstification in areas where water-soluble rocks are dominant. The bedrock is an important factor for the formation of these shapes, but the lithological features of the area are not a sufficient factor for the karstification to take place fully. Tectonic, geomorphological, climate, vegetation and soil characteristics of the area are among the important factors affecting karstification. Mesozoic aged limestones are widely distributed in the research area, which is located within the Western Taurus karst belt. This has led to the observation of many remarkable karst shapes in the field. There are karstic depressions with NE-SW direction to the west of the Kır Mountains within the research area. These depressions are Yoran Uvalasi in the north of the site and Kızılca, Ovacık and Kırkoluk poljes in the south respectively. In the study, the physical geography features of the field are discussed. In this context, the geology, fault density, temperature, precipitation, soil, vegetation, altitude and geomorphology map of the field were created with the data obtained from the relevant institutions and the produced DEM data in the GIS environment. Morphometric analyzes were applied to determine the degree of impact of tectonism and erosion activities on the depressions in the research area.
İç Kontrol Sistemi ile Kurumsallaşma Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Katılım Bankaları Üzerine Bir Araştırma
Investigation of The Relationship between Internal Control System and Institutionalization: A Research on Participation Banks
Yazar: Elmas, Bekir; Korkmaz, Ersin; Çelik, Mehtab
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 14 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: ınternal control,Institutionalization,Participation banks ; İç kontrol,kurumsallaşma,katılım bankaları

Bu çalışmada, katılım bankalarının iç kontrol sistemlerinin etkinliğinin ve kurumsallaşma düzeyi ile arasındaki ilişkisinin incelenmesi, ayrıca iç kontrol sisteminin kurumsallaşma düzeyi üzerinde etkisinin olup olmadığının ortaya konulması amaçlanmaktadır.  Bu kapsamda, Türkiye’de faaliyet gösteren katılım bankası çalışanlarına anket uygulanmıştır. Anket verileri SPSS programı ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, katılım bankalarının iç kontrol sistemleri ve kurumsallaşma düzeylerinin orta seviyede olduğu tespit edilmiştir. İç kontrol sistemi ve bileşenleri ile kurumsallaşma düzeyi arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu görülmüştür. Ayrıca iç kontrol sistemi, kontrol ortamı ve bilgi ve iletişim bileşenleri ile kurumsallaşma düzeyi arasında güçlü; risk değerlendirme, kontrol faaliyetleri ve izleme bileşenleri ile kurumsallaşma düzeyi arasında orta düzeyde bir ilişkinin olduğu belirlenmiştir. Katılım bankalarının kurumsallaşma düzeyine, iç kontrol sisteminin ve bileşenlerinin pozitif yönde bir etki ettiği sonucu da çalışmadan elde edilen bulgular arasındadır.

In this study, it is aimed to examine the effectiveness of the internal control systems of participation banks and the relationship between them and the level of institutionalization, and also to reveal whether the internal control system has an effect on the level of institutionalization. In this context, a questionnaire was applied to the employees of the participation bank operating in Turkey. The data obtained were analyzed with the SPSS program. As a result of the research, it has been determined that the efficiency of the internal control systems and internal control components of the participation banks and the level of institutionalization are at a medium level. A positive correlation was found between the internal control system and its components and the level of institutionalization. It has been determined that there is a strong relationship between the internal control system, control environment, information and communication components and the level of institutionalization in participation banks. In addition, a medium level relationship was determined between risk assessment, control activities and monitoring components and institutionalization. It has been determined that the internal control system and its components have a positive effect on the level of institutionalization of participation banks.
Türkçe Öğretmeni Adaylarının Konuşma Hatalarına ve Güzel Konuşmaya İlişkin Görüşleri
Opinions of Turkish Prospective Teachers’ Views about Speaking Problems and on Effective Speaking
Yazar: Keray Dinçel, Betül
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 14 No. 3, 2023
Anahtar kelimeler: Konuşma Hataları,Güzel Konuşma,Diksiyon ; Speaking Problems,Effective Speaking,Diction

Bu araştırma Türkçe öğretmen adaylarının; kendilerindeki konuşma kusurlarını değerlendirmelerine, güzel konuşurken dikkat ettikleri hususlara ilişkin görüşlerini incelemeye yönelik bir durum araştırmasıdır. Türkçe Öğretmenliği Programında öğrenim gören Konuşma Eğitimi dersi ile Ses Eğitimi ve Diksiyon derslerinin her ikisini de almış elli Türkçe öğretmeni adayıyla çalışılmıştır. Verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Türkçe öğretmeni adaylarının konuşurken kendilerinde fark ettikleri konuşma kusurlarına ilişkin temalar prozodik unsurlar, duygusal faktörler, hızlı konuşma, fiziksel sorunlar ve ağız özellikleridir. Prozodik unsurlar temasındaki alt temalar telaffuz, vurgu ve tonlama, duraklama, ses tonudur. Konuşma kusurlarına sebep olan duygusal faktörler özgüven eksikliği ve heyecanlanmadır. Türkçe öğretmeni adaylarının güzel konuşmaları gerektiğinde nelere dikkat ettiklerine ilişkin temalar prozodik unsurlar, duygusal faktörler, beden dili, hazırlık, anlatım tarzı, içerik ve yetkinliktir. Prozodik unsurlar teması telaffuz, vurgu ve tonlama, duraklama, ses tonu alt temalarından oluşmaktadır.

This is a case study aiming to reveal the prospective teachers’ views about their speaking skills. The aim of the study therefore is twofold. Firstly, it attempts to investigate the prospective teachers’ self-assessment of speaking problems. Secondly, it purports to explore the factors that support effective speaking from the perspectives of the perspective teachers. The study group consists of fifty prospective teachers studying at the Turkish Language Teaching Program. They have taken both speaking, and voice and diction training courses. Content analysis method has been used in the analysis of the data. Five themes have emerged from the prospective teachers’ answers regarding speaking problems that they can make while speaking: Prosodic features, emotional factors, pressured speech, physical problems and using vernacular language. The prosodic features has encompassed pronunciation, stress and intonation, pause, tone of voice subthemes. Emotional factors theme, on the other hand, has been split into two subthemes, i.e., lack of self-confidence and excitement. Seven themes have emerged from the prospective teachers’ answers regarding the factors that support effective speaking: Prosodic features, emotional factors, body language, preparation, expression style, content and competence. Prosodic features theme has included pronunciation, stress and intonation, pause and tone of voice subthemes.
Altman Z ve Springate S Skor Modelleri ile Finansal Başarısızlık Tahmini: Çimento Sektörü Üzerine Borsa İstanbul’da Bir Araştırma
Financial Failure Prediction with Altman Z And Springate S Score Models: A Research on The Cement Sector in Borsa Istanbul
Yazar: Akdeniz, Fatih; Güven, Birol
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 14 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: Financial Failure,Cement Industry,Altman Z Score,Springate S Score ; Finansal Başarısızlık,Çimento Sektörü,Altman Z Skoru,Springate S Skoru

Finansal başarısızlık kavramı son dönemlerde yaşanan ekonomik krizlerin etkisiyle daha da önemli hale gelmiştir. Nitekim son dönemdeki ekonomik konjektür başta kritik sektörleri olmak üzere birçok kesimi ve işletmeyi önemli ölçüde etkilemektedir. Bu doğrultuda kısa vadeli yükümlülükleri yerine getirememe, alacaklıları ile borç yapılandırması amacıyla konkordato ilan etme, nakit akışında bozulma, faaliyete ara verme ve aktif unsurları kaybetme vb. ortaya çıkan sorunlar işletmeleri finansal başarısızlığa devamında iflasa sürüklemektedir. Bu çalışmada Borsa İstanbul Taş ve Toprağa Dayalı Sektör bünyesindeki 11 çimento işletmesinin 2017-2021 yılları arasındaki verileri ışığında finansal açıdan başarısızlık riskleri tahmin edilmiştir. Söz konusu risk tahminlerinde literatürde sıklıkla tercih edilen Altman Z Skor ve Springate S Skor modelleri kullanılmıştır. Çalışmada kullanılan iki modelden elde edilen sonuçlarına göre sektördeki finansal başarısızlık riskinin nispeten az olduğu gözlemlenmiştir. İşletmeler açısından yapılacak değerlendirmede Z skor değerlerine göre 5, S skor değerlerine göre 4 işletmenin finansal başarısızlık riskine maruz kaldığı söylenebilir.

The concept of financial failure has become even more important with the effect of recent economic crises. As a matter of fact, the recent economic conjuncture has been affecting many sectors and businesses, especially critical sectors. In this respect, failure to fulfill short-term obligations, declaring a concordat with its creditors for debt restructuring, deterioration in cash flow, interruption of operations and loss of active elements, etc. the problems that arise drag businesses into financial failure and then bankruptcy. In this study, financial failure risks were estimated in the light of the data between the years 2017-2021 of 11 cement companies within the Stone and Soil Based Sector in Borsa Istanbul. Altman Z-Score and Springate S-Score models, which are frequently preferred in the literature, were used in the aforementioned risk estimations. According to the results obtained from the two models used in the study, it has been observed that the risk of financial failure in the sector is relatively low. In the evaluation to be made in terms of enterprises, it can be said that 5 companies are exposed to the risk of financial failure according to Z score values and 4 companies according to S score values.
Pay Senedi Fiyatının Belirleyicilerinin Tespit Edilmesi: Bist-100 ve Bist-30 Borsa Endeksi’nde Karşılaştırmalı Bir Uygulama
Determining The Determinants of Share Price: A Comparative Application in Bist-100 and Bist-30 Exchange Index
Yazar: Özgür, Yağmur; Karaaslan, İbrahim
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 14 No. 3, 2023
Anahtar kelimeler: Borsa İstanbul-30,Borsa İstanbul-100,Johansen eş-bütünleşme testi,FMOLS ; Borsa Istanbul-30,Borsa Istanbul-100,Johansen co-integration test,FMOLS

Borsalar bir ekonomiye likidite sağlama, sermayenin tabana yayılması, ekonomide yapısal değişikliklerin kolaylaştırılması ve ekonomiye kaynak yaratılması gibi birçok temel işleve sahiptir. Bu yüzden borsa fiyatlarına etki eden makroekonomik faktörlerin tespit edilmesi önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, pay senedi fiyatının belirleyicilerinin tespit edilerek Borsa İstanbul-100 ve Borsa İstanbul-30 Endeksi fiyatına etki eden faktörlerin karşılaştırılmasıdır. Çalışmanın modeline ilişkin veriler 2011/Q1-2022/Q3 aralığını içermekte ve 47 çeyreklik veriden oluşmaktadır. Çalışmada pay senedi fiyatlarını temsilen açıklanan değişken olarak BİST-100 ve BİST-30 endeksi fiyatı, açıklayıcı değişkenler olarak ise; Dolar/TL kuru, 3 aya kadar vadeli mevduata ödenen faiz, altın ons fiyatı ve Avrupa Brent petrol fiyatı kullanılmıştır. Johansen eş-bütünleşme testi ile değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkinin varlığı tespit edilmiş, FMOLS ile model tahmininin gerçekleştirildiği çalışmada, Faiz, Dolar, Altın ve Brent değişkenlerinin hem BİST-100 hem de BİST-30 endeksi fiyatlarını istatistiki olarak anlamlı şekilde etkilediği, bu etkinin her iki borsa endeksi için anlamlı derecede farklılaşmadığı tespit edilmiştir.

Stock markets have many basic functions such as providing liquidity to an economy, spreading capital to the base, facilitating structural changes in the economy and creating resources for the economy. Therefore, it is important to determine the macroeconomic factors that affect the stock market prices. The aim of this study is to determine the determinants of the stock price and to compare the factors affecting the price of Borsa İstanbul-100 and Borsa İstanbul-30 Index. The data regarding the model of the study includes the range of 2011/Q1-2022/Q3 and consists of 47 quarterly data. In the study, BIST-100 and BIST-30 index prices are explained as variables representing stock prices, and as explanatory variables; Dollar/TL rate, interest paid on time deposits up to 3 months, gold ounce price and European Brent oil price are used. The existence of a long-term relationship between the variables was determined by the Johansen cointegration test. It has been determined that there is no significant difference for the two stock market indices.
Hesaplanmış Maddi Olmayan Değer Yöntemi ile Entelektüel Sermayenin Ölçülmesi: BİST Örneği
Measuring Intellectual Capital with Calculated Intangible Value Method: Evidence From BIST
Yazar: Aktaş, Zekiye; Serdar, Furkan
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 14 No. 3, 2023
Anahtar kelimeler: entelektüel sermaye,hesaplanmış maddi olmayan değer yöntemi,bist ; intellectual capital,calculated intangible value method,bist

Bu çalışmanın amacı, Şubat 2023 itibariyle BİST otomotiv ve BİST otomotiv yan sanayi sektörlerinde faaliyette bulunan firmaların entelektüel sermaye değerlerini ortaya koymaktır. Çalışmanın örneklemini, otomotiv sektöründe 8, otomotiv yan sanayi sektöründe 11 firmanın, 2019-2021 dönem sonu verileri oluşturmaktadır. Entelektüel sermayenin belirlenmesinde, hesaplanmış maddi olmayan değer yönteminden yararlanılmış olup, yedi aşamalı bir hesaplama süreci takip edilmiştir. Çıktılar, otomotiv sektöründe maddi olmayan varlıklarının değeri en fazla olan firmanın Doğuş Otomotiv, otomotiv yan sanayi sektöründe ise Ege Endüstri olduğunu göstermiştir. Türk Traktör otomotiv sektöründe entelektüel sermayeye en az yatırım yapan firma iken, otomotiv yan sanayi sektöründe bu firma Bosch Fren Sistemleri olmuştur. Genel olarak bakıldığında, entelektüel sermayesi yüksek olan firmalar ayrıca sektördeki en karlı firmalardır. Bu bağlamda, karlılıkla entelektüel sermaye arasında doğrusal bir ilişkinin varlığından bahsedilebilir. Diğer taraftan, maddi varlıklarla maddi varlık karlılığı arasında genel anlamda doğrusal bir ilişki olmadığı da tespit edilmiştir.

This study aims to reveal the intellectual capital values of firms operating in the BIST automotive and BIST automotive supplier industry sectors as of February 2023. The sample of the study consists of 2019-2021 period-end data of eight firms in the automotive sector and 11 firms in the automotive supply industry. To determine intellectual capital, the calculated intangible value method was utilized, and a seven-stage calculation process was followed. The outputs show that Doğuş Otomotiv has the highest value for intangible assets in the automotive sector and Ege Endüstri in the automotive supply industry. In the automotive sector, Türk Traktör invested the least in intellectual capital, while in the automotive supply industry, Bosch Brake Systems was the company that invested the least in intellectual capital. Firms with high intellectual capital are the most profitable firms in the sector. In this context, a linear relationship exists between profitability and intellectual capital: However, there is no linear relationship between tangible assets and return on tangible assets in general.
Türkiye’de Farklı Gruplar İtibarıyla İşsizlikte Histeri Etkisinin Analizi: Çoklu Yapısal Kırılmalı ve Fourier Birim Kök Testlerinden Kanıtlar
Analysis of the Hysteresis Effect in Unemployment by Different Groups in Türkiye: Evidence from Multiple Structural Breaks and Fourier Unit Root Tests
Yazar: Özen Atabey, Aslı
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 15 No. 1, 2023
Anahtar kelimeler: İşsizlik Histerisi,Türkiye İşgücü piyasası,Forurier  Birim Kök Testi ; Unemployment Hysteria,Turkish Labor Market,Forurier Unit Root Test

Türkiye’nin en tanıdık makroekonomik sorunları arasında yer alan işsizlik, uzun yıllardır mücadele edilen temel istikrarsızlıklar arasındadır. Bu durum işsizlik oranı üzerinde histeri etkisinin var olduğu şüphesini güçlendirmektedir. Bu noktadan hareketle çalışmanın amacı Türkiye’de genel işsizlik oranlarının yanı sıra genç, kadın ve erkek işsizlik oranlarında histeri etkisinin mevcudiyetini araştırmak, politika yapıcılara ve araştırmacılara spesifik bir bakış açısı sunmaktır. 1988-2021 dönemine ait verilerle gerçekleştirilen çalışmada, Carrion-i-Silvestre vd.(2009) çoklu yapısal kırılmalı birim kök testi, Forurier ADF (FADF) ve Forurier KPSS (FKPSS) birim kök testleri kullanılmıştır. Çoklu yapısal kırılmalı birim kök testine göre elde edilen bulgular genel, genç, kadın ve erkek işsizlikte histeri etkisinin bulunduğu yönündedir. Ancak diğer ampirik bulgular; FADF testine göre sadece genç işsizlikte, FKPSS testine göre ise sadece erkek işsizlikte histerisi hipotezinin geçerli olmadığını destekler niteliktedir

Unemployment, which is among the most familiar macroeconomic problems of Turkey, is among the main instabilities that have been struggled for many years. This situation strengthens the suspicion that there is a hysterical effect on the unemployment rate. From this point of view, the aim of the study is to investigate the existence of hysteria effect in youth, female and male unemployment rates as well as general unemployment rates in Turkey and present a specific perspective to policy makers and researchers. Carrion-i-Silvestre et al. (2009) multiple structural break unit root test, Forurier ADF (FADF) and Forurier KPSS (FKPSS) unit root tests were used in the study, which was carried out with the data belonging to the 1988-2021 period. The findings obtained according to the unit root test with multiple structural breaks are that there is a hysterical effect in general, youth, female and male unemployment. However, other empirical findings; It supports that the hysteria hypothesis is not valid only in youth unemployment according to the Forurier ADF test and only in male unemployment according to the FKPSS test.
Türkiye’de Finansal Gelişme, Küreselleşme ve Sanayileşmenin Yük Kapasite Faktörü Üzerindeki Etkisi
The Effect of Financial Development, Globalization, and Industrialization on Load Capacity Factor in Turkey
Yazar: Güneysu, Yusuf
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 14 No. 3, 2023
Anahtar kelimeler: Load Capacity Curve,Financial Development,Globalization,Industrialization ; Yük Kapasite Eğrisi,Finansal Gelişme,Küreselleşme,Sanayileşme

Bu çalışma, Türkiye’de ekonomik büyüme, küreselleşme, finansal gelişme ve sanayileşme ile yük kapasite faktörü (LCF) arasındaki uzun dönem ilişkiyi araştırmaktadır. Ayrıca bu çalışmada yük kapasite eğrisi (LCC) hipotezinin geçerli olup olmadığı incelenmiştir. Bu amaç doğrultusunda 1970-2018 dönemine ait yıllık veriler kullanılmıştır. Söz konusu verilerin analiz edilmesi için Fourier ADF birim kök testi, Bayer-Hanck eşbütünleşme testi, Tam Düzeltilmiş En Küçük Kareler (FMOLS) ve Dinamik En Küçük Kareler (DOLS) tekniklerinden yararlanılmıştır. Buna göre çalışmada eşbütünleşme testi sonuçlarına bakıldığında seriler arasında uzun dönem eşbütünleşmenin olduğu belirlenmiştir. FMOLS ve DOLS tahmincilerinden elde edilen bulgular ise ekonomik büyüme ile LCF arasında U şeklinde bir ilişki olduğunu göstermekte ve Türkiye için LCC hipotezinin geçerliliğini ortaya koymaktadır. Diğer bir ifadeyle kişi başı gelirdeki artış başlangıçta çevresel sürdürebilirliğe zarar vermekte ancak belirli düzeyi geçtikten sonra çevresel sürdürebilirliğin artmasına katkıda bulunmaktadır. Bununla birlikte küreselleşmenin ve finansal gelişmenin çevre kalitesini azaltmasına karşın sanayileşmenin artırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla çevresel sürdürülebilirliğin sağlanabilmesi için çevre dostu uygulamaların teşvik edilmesine yönelik küreselleşme ve finans politikaları benimsenebilir.

This study investigates the long-term effect of economic growth, globalization, financial development, and industrialization on the load capacity factor (LCF) in Turkey. In addition, the study examined whether the load capacity curve (LCC) hypothesis is valid. For this purpose, annual data from 1970-2018 were used. Fourier ADF unit root test, Bayer-Hanck cointegration test, Fully Modified Least Squares (FMOLS), and Dynamic Least Squares (DOLS) techniques were used to analyze the data. Accordingly, when the results of the cointegration test were examined, it was determined that there was long-term cointegration between the series. Findings from FMOLS and DOLS approaches show that there is a U-shaped relationship between economic growth and LCF and reveal the existence of the LCC hypothesis for Turkey. In other words, the increase in per capita income harms environmental sustainability at the beginning but contributes to the improvement of environmental sustainability after a certain level is exceeded. However, it has been concluded that although globalization and financial development reduce the environmental quality, industrialization increases it. Therefore, globalization and finance policies can be adopted to encourage environmentally friendly practices can be adopted in order to ensure environmental sustainability.