Sombart ve Kadro ‘Yeniden’
Sombart ve Kadro ‘Yeniden’
Yazar: Sert, Mesut
Dergi: Mülkiye Dergisi, Vol. 45 No. 3, 2020
Anahtar kelimeler: Werner Sombart,Kapitalizmin Geleceği,Kadro dergisi,1930’lar,Türk Siyasal Yaşamı.

Türk siyasal yaşamında 1930’lı yıllarda önemli etkisi olan Kadro dergisi, bu öneminebinaen günümüze değin çok sayıda çalışmanın konusu olmuştur. Çoğunlukla dergininideolojisinin değerlendirilmesi üzerine olan bu çalışmalar, yazar(lar)ının siyasal veyaideolojik tercih(ler)ine göre Kadro’yu konumlandırma çabaları olarak da okunabilir.Bu çabanın, dergiye baştan atfettikleri ideolojiyi, farklı ideolojik çerçevelere göredeğerlendirme şeklinde kendini göstermesi yanı sıra kimi zaman da belli bir siyasal görüşeyakınlık veya uzaklıktan hareketle bir yargılama halini aldığı söylenebilir. Dergiyi çıkaranekibin özellikle Şevket Süreyya, Vedat Nedim ve İsmail Hüsrev’in Türkiye KomünistPartisi (TKP) ile ilişkisinden hareketle kimileri Kadro dergisini sosyalist bir dergi olaraknitelerken; kimileri de yine aynı ilişkiden hareketle ancak bu kez bu isimleri dönek, hainolarak niteleyerek dergiyi Kemalist ideolojiyi yerleştirmenin bir aracı olarak görürler.Bu değerlendirmelerin tamamının ortak özelliğinin, dergi veya yazarlarına ilişkin belirlibir ön varsayımdan hareket etme olduğu söylenebilir. Söz konusu ön varsayımlarıngeçerli olmaması durumunda değerlendirmelerin hatalı olacağı açıktır. Örneğin, ŞevketSüreyya ve Vedat Nedim’in TKP ile ilişkileri açık olmakla birlikte, bu ilişkinin niteliğineyakından bakıldığında onların başından beri TKP içinde farklı bir anlayışı temsil ettiklerive bu açıdan Kadro’nun sosyalist olarak nitelenemeyeceğini söylemek de mümkündür.Bu örneğin farklı bir boyutu bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Kadro dergisinikonu edinen çalışmalardan ikisi Naci Bostancı ve Mustafa Türkeş’in çalışması WernerSombart’a ilişkin ön varsayımları ve bunun beraberinde getirdiği dergiyi konumlandırmabiçimleri açısından incelenecektir. Bu çerçevede, ele alınan çalışmaların Kadro dergisiile Werner Sombart arasındaki ilişkiyi Kadro dergisine baştan atfettikleri ideolojininveya niteliğin bir kanıtı olarak ele aldıkları ileri sürülecektir. Bu ele alış biçiminin heriki yazarın Werner Sombart’a ilişkin sahip oldukları ön kabullerden kaynaklı olaraksınırlılıklar taşıdığı vurgulanacaktır. Werner Sombart’ın düşünsel serüvenine ilişkinaçıklamalardan hareketle Naci Bostancı’nın Kadrocuların Sombart’ı bilmedikleri,Mustafa Türkeş’in ise Marksizmden etkilendikleri ve komünizm propagandasıyaptıklarına yönelik suçlamalara karşı Sombart’a başvurdukları yönündeki iddialarınıngeçerliliği tartışılacaktır. Bu tartışma sonucunda Kadrocuların Werner Sombart’la olanilişkilerinin Sombart’ın Marksizm anlayışının ulusal karakteri göz önüne alındığındaiddia edilenin aksine yoğun olduğu ve ilişkinin niteliği açısından da bir pragmatizminsöz konusu olduğu ileri sürülecektir.

Türk siyasal yaşamında 1930’lı yıllarda önemli etkisi olan Kadro dergisi, bu öneminebinaen günümüze değin çok sayıda çalışmanın konusu olmuştur. Çoğunlukla dergininideolojisinin değerlendirilmesi üzerine olan bu çalışmalar, yazar(lar)ının siyasal veyaideolojik tercih(ler)ine göre Kadro’yu konumlandırma çabaları olarak da okunabilir.Bu çabanın, dergiye baştan atfettikleri ideolojiyi, farklı ideolojik çerçevelere göredeğerlendirme şeklinde kendini göstermesi yanı sıra kimi zaman da belli bir siyasal görüşeyakınlık veya uzaklıktan hareketle bir yargılama halini aldığı söylenebilir. Dergiyi çıkaranekibin özellikle Şevket Süreyya, Vedat Nedim ve İsmail Hüsrev’in Türkiye KomünistPartisi (TKP) ile ilişkisinden hareketle kimileri Kadro dergisini sosyalist bir dergi olaraknitelerken; kimileri de yine aynı ilişkiden hareketle ancak bu kez bu isimleri dönek, hainolarak niteleyerek dergiyi Kemalist ideolojiyi yerleştirmenin bir aracı olarak görürler.Bu değerlendirmelerin tamamının ortak özelliğinin, dergi veya yazarlarına ilişkin belirlibir ön varsayımdan hareket etme olduğu söylenebilir. Söz konusu ön varsayımlarıngeçerli olmaması durumunda değerlendirmelerin hatalı olacağı açıktır. Örneğin, ŞevketSüreyya ve Vedat Nedim’in TKP ile ilişkileri açık olmakla birlikte, bu ilişkinin niteliğineyakından bakıldığında onların başından beri TKP içinde farklı bir anlayışı temsil ettiklerive bu açıdan Kadro’nun sosyalist olarak nitelenemeyeceğini söylemek de mümkündür.Bu örneğin farklı bir boyutu bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Kadro dergisinikonu edinen çalışmalardan ikisi Naci Bostancı ve Mustafa Türkeş’in çalışması WernerSombart’a ilişkin ön varsayımları ve bunun beraberinde getirdiği dergiyi konumlandırmabiçimleri açısından incelenecektir. Bu çerçevede, ele alınan çalışmaların Kadro dergisiile Werner Sombart arasındaki ilişkiyi Kadro dergisine baştan atfettikleri ideolojininveya niteliğin bir kanıtı olarak ele aldıkları ileri sürülecektir. Bu ele alış biçiminin heriki yazarın Werner Sombart’a ilişkin sahip oldukları ön kabullerden kaynaklı olaraksınırlılıklar taşıdığı vurgulanacaktır. Werner Sombart’ın düşünsel serüvenine ilişkinaçıklamalardan hareketle Naci Bostancı’nın Kadrocuların Sombart’ı bilmedikleri,Mustafa Türkeş’in ise Marksizmden etkilendikleri ve komünizm propagandasıyaptıklarına yönelik suçlamalara karşı Sombart’a başvurdukları yönündeki iddialarınıngeçerliliği tartışılacaktır. Bu tartışma sonucunda Kadrocuların Werner Sombart’la olanilişkilerinin Sombart’ın Marksizm anlayışının ulusal karakteri göz önüne alındığındaiddia edilenin aksine yoğun olduğu ve ilişkinin niteliği açısından da bir pragmatizminsöz konusu olduğu ileri sürülecektir.