FERÎDÎ’NİN KASÎDE-İ BÜRDE’YE FARSÇA VE ÇAĞATAY TÜRKÇESİYLE YAZDIĞI MANZUM TERCÜMELER
FERÎDÎ’NİN KASÎDE-İ BÜRDE’YE FARSÇA VE ÇAĞATAY TÜRKÇESİYLE YAZDIĞI MANZUM TERCÜMELER
Yazar: Kaçar, Irmak; Kaçar, Mücahit
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 34 No. 34, 2025
Anahtar kelimeler: Classical Turkish Literature of Ottoman Field ; Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı ; Kaside-i Bürde,Ferîdî,Çağatay Türkçesi,Farsça,manzum tercüme

İmâm Bûsîrî tarafından kaleme alınan ve tam ismi el-Kevâkibü’d-Dürriyye fî Medhi Hayri’l-Beriyye olsa da Kasîde-i Bürde olarak meşhur olan kaside, İslâmî edebiyatta Hz. Muhammed sevgisinin yansıdığı en meşhur metinlerden biridir. İslami edebiyatlardaki birçok şerh ve tercümesi yanında Batı dillerine tercümeleri de bulunan bu kaside, Türk edebiyatında da mensur ve manzum birçok şerh ve tercümeye konu edilmiştir. Kasîde-i Bürde’nin şu ana dek Doğu Türkçesiyle kaleme alınmış sadece iki örneği bilinmekteydi. Bunlardan birincisinde Kemaleddîn Hüseyin bin el-Hasan  el-Hârezmî el-Kübrevî (ö. 1432-33-35-36-37-41-42?), Harezm Türkçesiyle yazdığı Keşfü’l-Hüdâ’da Kasîde-i Bürde’yi mensûr olarak şerh edip manzum tercümesini de yapmıştır. Kasîde-i Bürde’nin elimizde Çağatay Türkçesiyle yazılan ve müellifi bilinmeyen mensûr bir şerhi de bulunmaktadır. Harezm ve Çağatay Türkçesiyle yazılan bu iki şerh dışında Kasîde-i Bürde’nin Çağatay Türkçesiyle kaleme alınan manzum bir tercümesi daha bulunmaktadır. Bu manzum tercümenin şimdilik bilinen tek nüshası, Süleymaniye Kütüphanesi Lala İsmail Koleksiyonu 157 numarada kayıtlıdır. Ferîdî mahlaslı birisi tarafından kaleme alınan bu manzum tercümede önce Kasîde-i Bürde’nin Arapça aslından bir beyit yazılmış, sonra da her defasında bu beyitlerin altında Farsça ve Çağatay Türkçesiyle yazılan manzum tercümeleri sunulmuştur. Bu çalışmada, Ferîdî’nin bu çift dilli manzum tercümesine dikkat çekilerek tercümenin şimdilik bilinen tek nüshası ile dil ve tercüme özellikleri hakkında bilgi verilecektir. Çalışmamızın sonunda bu manzum tercümenin metni ve diliçi çevirisi de sunulacaktır.

İmâm Bûsîrî tarafından kaleme alınan ve tam ismi el-Kevâkibü’d-Dürriyye fî Medhi Hayri’l-Beriyye olsa da Kasîde-i Bürde olarak meşhur olan kaside, İslâmî edebiyatta Hz. Muhammed sevgisinin yansıdığı en meşhur metinlerden biridir. İslami edebiyatlardaki birçok şerh ve tercümesi yanında Batı dillerine tercümeleri de bulunan bu kaside, Türk edebiyatında da mensur ve manzum birçok şerh ve tercümeye konu edilmiştir. Kasîde-i Bürde’nin şu ana dek Doğu Türkçesiyle kaleme alınmış sadece iki örneği bilinmekteydi. Bunlardan birincisinde Kemaleddîn Hüseyin bin el-Hasan  el-Hârezmî el-Kübrevî (ö. 1432-33-35-36-37-41-42?), Harezm Türkçesiyle yazdığı Keşfü’l-Hüdâ’da Kasîde-i Bürde’yi mensûr olarak şerh edip manzum tercümesini de yapmıştır. Kasîde-i Bürde’nin elimizde Çağatay Türkçesiyle yazılan ve müellifi bilinmeyen mensûr bir şerhi de bulunmaktadır. Harezm ve Çağatay Türkçesiyle yazılan bu iki şerh dışında Kasîde-i Bürde’nin Çağatay Türkçesiyle kaleme alınan manzum bir tercümesi daha bulunmaktadır. Bu manzum tercümenin şimdilik bilinen tek nüshası, Süleymaniye Kütüphanesi Lala İsmail Koleksiyonu 157 numarada kayıtlıdır. Ferîdî mahlaslı birisi tarafından kaleme alınan bu manzum tercümede önce Kasîde-i Bürde’nin Arapça aslından bir beyit yazılmış, sonra da her defasında bu beyitlerin altında Farsça ve Çağatay Türkçesiyle yazılan manzum tercümeleri sunulmuştur. Bu çalışmada, Ferîdî’nin bu çift dilli manzum tercümesine dikkat çekilerek tercümenin şimdilik bilinen tek nüshası ile dil ve tercüme özellikleri hakkında bilgi verilecektir. Çalışmamızın sonunda bu manzum tercümenin metni ve diliçi çevirisi de sunulacaktır.