Bir “Siyasal Süreç” Olarak Fransız Sarı Yelekliler Hareketi’nin Ortaya Çıkışı
Bir “Siyasal Süreç” Olarak Fransız Sarı Yelekliler Hareketi’nin Ortaya Çıkışı
Yazar: Gürcan, Efe Can
Dergi: Mülkiye Dergisi, Vol. 43 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Political Science ; Siyaset Bilimi ; Emmanuel Macron,neoliberalizm,Sarı Yelekliler,siyasal süreç,toplumsal hareketler.

17 Kasım 2018 tarihinde 280 binden fazla kişinin sokağa çıkıp hükümeti protestoetmesiyle başlayan Sarı Yelekliler hareketi, Avrupa’daki kemer sıkma karşıtı protestodalgasının belki de en güncel ve keskin tezahürünü teşkil etmektedir. Bu protestolarınküresel arka planı bir yana, Sarı Yelekliler, Fransa için tarihi bir öneme sahiptir. ÇünküSarı Yelekliler’in, Fransa’nın meşhur 1968 hareketinden beri deneyimlediği en büyüktoplumsal olay olduğu iddia edilmektedir. Mevcut makale, Siyasal Süreç kuramınınpenceresinden ve süreç analizi tekniğine dayanarak bu hareketin başlıca hangi siyasalve sosyo-ekonomik dinamiklere bağlı olarak ortaya çıktığı sorusuna odaklanmaktadır.Sarı Yelekliler hareketinin ortaya çıkışı, başlıca üç ana etkene bağlanabilir. İlk olarak,bu hareketin ortaya çıkıp kitleler arasında yayılmasını sağlamaya yönelik oldukçaelverişli bir sosyo-ekonomik ve siyasal ortam (siyasal fırsatlar, political opportunities)bulunmaktadır. Bu başlık altında, yüksek gelirli kesimler lehine ilerletilen vergiadaletsizliği, satın alma gücünün düşüşü, artan işsizlik ve güvencesizlik ile özelleştirme,kamusal hizmetlerin gerilemesi ya da sona erdirilmesi gibi neoliberal kemer sıkmasiyasetlerinin ivme kazanması öne çıkmaktadır. İkinci olarak, bu ortamda baskın çıkantoplumsal hoşnutsuzlukların örgütsel düzleme aktarılmasında liderlik dinamikleri veörgütsel kuvvet etkeni (harekete geçirici yapılar, organizing structures) önemli bir rolüstlenmektedir. Sarı Yelekliler’in durumunda, kamusal görünürlüğü artırıcı ve gündelikyaşantıyı kesintiye uğratıcı eylem repertuvarlarının kullanılması belirleyici olmuştur.Eylemlerin adem-i merkeziyetçi ve ağırlıklı olarak sosyal medya ağlarına dayalı niteliği,Sarı Yelekliler’in kitleselliği ve görünürlüğüne ayrı bir güç katmıştır. Sarı Yelekliler ileilişkilendirilen Facebook topluluklarını yöneten insanlar, kısa sürede hareketin başınataşınmıştır. Örgütsel düzlemde göze çarpan bir diğer etken de, Sarı Yelekliler’intoplumsal tabanında yaş, meslek ve sınıf bakımından var olan çeşitliliktir. Son olarak,Sarı Yelekliler hareketinin ortaya çıkışı, çerçeveleme (framing) etkinliklerinin siyasal vesosyo-ekonomik ortamın koşullarıyla birebir örtüşecek şekilde ve bütünlüklü, tutarlıbir tarzda yürütülmesiyle alakalıdır. Bu durum, harekete hâkim olan slogan ve resmitaleplerin bütününe yansımıştır. Macron’un göreve gelmesinden beri kullandığı veemekçi kesimleri doğrudan rencide edici söylemi, Sarı Yelekliler’in sergilediği kolektifeylem çerçevelerinin ana malzemesini sağlamıştır. Ayrıca, sarı yeleklerin neoliberalizmkarşısında bir görünürlük sembolü olarak kullanılması kendi içerisinde bir çerçevelemeeylemi teşkil etmektedir. Makalenin küresel ve tarihsel önemde bir toplumsal olayı açıklamaya yönelik ampirik katkısı bir yana; kuramsal olarak da, “siyasal fırsatlar”merkezli yapısalcı ve tepeden inmeci eğilimlere mesafe koyup, aynı zamanda özneletkenleri göz önünde bulundurarak literatüre katkı sağlamak amaçlanmaktadır.

17 Kasım 2018 tarihinde 280 binden fazla kişinin sokağa çıkıp hükümeti protestoetmesiyle başlayan Sarı Yelekliler hareketi, Avrupa’daki kemer sıkma karşıtı protestodalgasının belki de en güncel ve keskin tezahürünü teşkil etmektedir. Bu protestolarınküresel arka planı bir yana, Sarı Yelekliler, Fransa için tarihi bir öneme sahiptir. ÇünküSarı Yelekliler’in, Fransa’nın meşhur 1968 hareketinden beri deneyimlediği en büyüktoplumsal olay olduğu iddia edilmektedir. Mevcut makale, Siyasal Süreç kuramınınpenceresinden ve süreç analizi tekniğine dayanarak bu hareketin başlıca hangi siyasalve sosyo-ekonomik dinamiklere bağlı olarak ortaya çıktığı sorusuna odaklanmaktadır.Sarı Yelekliler hareketinin ortaya çıkışı, başlıca üç ana etkene bağlanabilir. İlk olarak,bu hareketin ortaya çıkıp kitleler arasında yayılmasını sağlamaya yönelik oldukçaelverişli bir sosyo-ekonomik ve siyasal ortam (siyasal fırsatlar, political opportunities)bulunmaktadır. Bu başlık altında, yüksek gelirli kesimler lehine ilerletilen vergiadaletsizliği, satın alma gücünün düşüşü, artan işsizlik ve güvencesizlik ile özelleştirme,kamusal hizmetlerin gerilemesi ya da sona erdirilmesi gibi neoliberal kemer sıkmasiyasetlerinin ivme kazanması öne çıkmaktadır. İkinci olarak, bu ortamda baskın çıkantoplumsal hoşnutsuzlukların örgütsel düzleme aktarılmasında liderlik dinamikleri veörgütsel kuvvet etkeni (harekete geçirici yapılar, organizing structures) önemli bir rolüstlenmektedir. Sarı Yelekliler’in durumunda, kamusal görünürlüğü artırıcı ve gündelikyaşantıyı kesintiye uğratıcı eylem repertuvarlarının kullanılması belirleyici olmuştur.Eylemlerin adem-i merkeziyetçi ve ağırlıklı olarak sosyal medya ağlarına dayalı niteliği,Sarı Yelekliler’in kitleselliği ve görünürlüğüne ayrı bir güç katmıştır. Sarı Yelekliler ileilişkilendirilen Facebook topluluklarını yöneten insanlar, kısa sürede hareketin başınataşınmıştır. Örgütsel düzlemde göze çarpan bir diğer etken de, Sarı Yelekliler’intoplumsal tabanında yaş, meslek ve sınıf bakımından var olan çeşitliliktir. Son olarak,Sarı Yelekliler hareketinin ortaya çıkışı, çerçeveleme (framing) etkinliklerinin siyasal vesosyo-ekonomik ortamın koşullarıyla birebir örtüşecek şekilde ve bütünlüklü, tutarlıbir tarzda yürütülmesiyle alakalıdır. Bu durum, harekete hâkim olan slogan ve resmitaleplerin bütününe yansımıştır. Macron’un göreve gelmesinden beri kullandığı veemekçi kesimleri doğrudan rencide edici söylemi, Sarı Yelekliler’in sergilediği kolektifeylem çerçevelerinin ana malzemesini sağlamıştır. Ayrıca, sarı yeleklerin neoliberalizmkarşısında bir görünürlük sembolü olarak kullanılması kendi içerisinde bir çerçevelemeeylemi teşkil etmektedir. Makalenin küresel ve tarihsel önemde bir toplumsal olayı açıklamaya yönelik ampirik katkısı bir yana; kuramsal olarak da, “siyasal fırsatlar”merkezli yapısalcı ve tepeden inmeci eğilimlere mesafe koyup, aynı zamanda özneletkenleri göz önünde bulundurarak literatüre katkı sağlamak amaçlanmaktadır.