Dim Çayı Havzası’nda (Alanya) Lapya Çeşitliliği
Dim Çayı Havzası’nda (Alanya) Lapya Çeşitliliği
Yazar: Kaymak, Hülya; Kafalı Yılmaz, Fatma
Dergi: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 22 No. Özel Sayı 2, 2018
Anahtar kelimeler: Alanya,karstlaşma

Bu çalışmada,Akdeniz Bölgesi’nde Alanya ilçesi sınırlarında yer alan Dim Çayı Havzası’ndakikarstik aşınım şekillerinden, lapyaların çeşitliliği ele alınmıştır. Lapyalar,karstik şekiller içerisinde çözünme ile oluşmuş mikrotopoğrafya birimleridir.Lapyaların oluşumunda litolojik yapı, zayıf direnç hatları, arazinin eğimdurumu, yağış koşulları (yüzeysel akış, sızma suları, damla erozyonu), bitkiörtüsü vb. faktörler belirleyici rol oynamaktadır. Dolayısıyla, sahada meydanagelmiş lapya türleri o bölgedeki karstik gelişim hakkında bilgi vermektedir. Bunedenle, araştırmada lapya çeşitliliği incelenmiş olup bunların özellikleribelirlenmiştir. Çalışmada arazi gözlemleri ve alınan numunelerin kayaçanalizlerinin (XRF ile minerolojik-petrografik analiz) yanı sıra CBS ilebunların haritalanması ile lapyaların, topoğrafya eğimi ve kayaç arasındakiilişkisi kurularak yorumlanmaya çalışılmıştır. Tespit edilen lapya türleri,Bögli’nin (1960) sınıflandırma sistemine göre isimlendirilmiştir.Sahadaçözünebilen karbonatlı kayaçlardan kireçtaşı, kristalize kireçtaşı, dolomit,dolomitik kireçtaşı ve mermerler yaygın olarak yer almaktadır. Topoğrafyanın daarızalı olması ve eğim değerlerinin sık sık değişmesi nedeniyle lapyaçeşitliliği de artmıştır. Dolayısıyla, sahada hemen hemen bütün lapya çeşitleriyer almaktadır. Eğim değerlerinin fazla olduğu yamaçlarda serbest lapyalardanözellikle de kanalcıklı lapyalar ve çözünme dalgacıkları yaygın olarak gelişimgöstermiştir. Bunun yanısıra, kanalcıklı lapyalar, çatlak lapyalar, tabakalaşmadüzlemi lapyaları ve duvar lapyaları yamaçlar boyunca yer yer gözlenen diğerlapya türleridir. Yarı serbest lapyalardan kamenitsalar, oyuk lapyaları,korrozyon çentikleri ile örtülü lapyalardan delikli ve kovuklu lapyalar eğiminaz olduğu yamaçlarda gelişmiştir.

Bu çalışmada,Akdeniz Bölgesi’nde Alanya ilçesi sınırlarında yer alan Dim Çayı Havzası’ndakikarstik aşınım şekillerinden, lapyaların çeşitliliği ele alınmıştır. Lapyalar,karstik şekiller içerisinde çözünme ile oluşmuş mikrotopoğrafya birimleridir.Lapyaların oluşumunda litolojik yapı, zayıf direnç hatları, arazinin eğimdurumu, yağış koşulları (yüzeysel akış, sızma suları, damla erozyonu), bitkiörtüsü vb. faktörler belirleyici rol oynamaktadır. Dolayısıyla, sahada meydanagelmiş lapya türleri o bölgedeki karstik gelişim hakkında bilgi vermektedir. Bunedenle, araştırmada lapya çeşitliliği incelenmiş olup bunların özellikleribelirlenmiştir. Çalışmada arazi gözlemleri ve alınan numunelerin kayaçanalizlerinin (XRF ile minerolojik-petrografik analiz) yanı sıra CBS ilebunların haritalanması ile lapyaların, topoğrafya eğimi ve kayaç arasındakiilişkisi kurularak yorumlanmaya çalışılmıştır. Tespit edilen lapya türleri,Bögli’nin (1960) sınıflandırma sistemine göre isimlendirilmiştir.Sahadaçözünebilen karbonatlı kayaçlardan kireçtaşı, kristalize kireçtaşı, dolomit,dolomitik kireçtaşı ve mermerler yaygın olarak yer almaktadır. Topoğrafyanın daarızalı olması ve eğim değerlerinin sık sık değişmesi nedeniyle lapyaçeşitliliği de artmıştır. Dolayısıyla, sahada hemen hemen bütün lapya çeşitleriyer almaktadır. Eğim değerlerinin fazla olduğu yamaçlarda serbest lapyalardanözellikle de kanalcıklı lapyalar ve çözünme dalgacıkları yaygın olarak gelişimgöstermiştir. Bunun yanısıra, kanalcıklı lapyalar, çatlak lapyalar, tabakalaşmadüzlemi lapyaları ve duvar lapyaları yamaçlar boyunca yer yer gözlenen diğerlapya türleridir. Yarı serbest lapyalardan kamenitsalar, oyuk lapyaları,korrozyon çentikleri ile örtülü lapyalardan delikli ve kovuklu lapyalar eğiminaz olduğu yamaçlarda gelişmiştir.