YOUTUBE KIDS’İN OKUL ÖNCESİ ÇOCUKLARIN YEMEK YEME DAVRANIŞINA ETKİSİ
YOUTUBE KIDS’İN OKUL ÖNCESİ ÇOCUKLARIN YEMEK YEME DAVRANIŞINA ETKİSİ
Yazar: Akgül, Kübra
Dergi: Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Vol. 12 No. 4, 2025
Anahtar kelimeler: Communication Technology and Digital Media Studies ; İletişim Teknolojisi ve Dijital Medya Çalışmaları ; Media Technologies ; Medya Teknolojileri ; YouTube Kids,Yemek Yeme Davranışı,Okul Öncesi Dönem,Dijital Medya

Dijital medya kullanımının yaygınlaşması okul öncesi dönemde, çocukların temel alışkanlıklarının şekillenmesinde görsel içeriklerin etkisini gündeme getirmiştir. Ancak YouTube Kids gibi çocuklar için tasarlanmış dijital platformların, özellikle yemek yeme davranışlarına etkisine ilişkin nitel veri temelli çalışmalar sınırlıdır. Bu araştırmanın amacı, YouTube Kids uygulamasının okul öncesi çocukların yemek yeme davranışlarına etkilerini, Albert Bandura’nın sosyal öğrenme kuramı çerçevesinde incelemektir. Sosyal öğrenme sürecinde model alma ve gözlem gibi mekanizmaların dijital ortamda çocukların yeme tutumlarına nasıl etki ettiği, bu çalışmanın temel sorunsalını oluşturmaktadır.Araştırma, nitel araştırma yöntemiyle gerçekleştirilmiş olup yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme veri toplama yöntemi olarak kullanılmıştır. Örneklem seçiminde amaçlı örnekleme yöntemine başvurulmuş ve sosyal çevrede ulaşılabilen, 3–5 yaş aralığında çocuğu bulunan 14 ebeveynle görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular, YouTube Kids platformunun çocukların yemek yeme davranışları üzerinde olumlu etkiler yarattığını; özellikle çocukların dijital içeriklerde yer alan karakterleri model alarak yeni yiyecekleri denemeye daha istekli olduklarını göstermektedir.Bu yönüyle çalışma, okul öncesi çocukların dijital medya etkileşimlerinin yemek yeme alışkanlıklarına etkisini sosyal öğrenme kuramı temelinde ve nitel bulgularla ortaya koyarak alanyazına özgün bir katkı sunmaktadır. Aynı zamanda dijital içerik üreticileri, ebeveynler ve erken çocukluk dönemi uzmanları için önemli çıkarımlar barındırmaktadır.

Dijital medya kullanımının yaygınlaşması okul öncesi dönemde, çocukların temel alışkanlıklarının şekillenmesinde görsel içeriklerin etkisini gündeme getirmiştir. Ancak YouTube Kids gibi çocuklar için tasarlanmış dijital platformların, özellikle yemek yeme davranışlarına etkisine ilişkin nitel veri temelli çalışmalar sınırlıdır. Bu araştırmanın amacı, YouTube Kids uygulamasının okul öncesi çocukların yemek yeme davranışlarına etkilerini, Albert Bandura’nın sosyal öğrenme kuramı çerçevesinde incelemektir. Sosyal öğrenme sürecinde model alma ve gözlem gibi mekanizmaların dijital ortamda çocukların yeme tutumlarına nasıl etki ettiği, bu çalışmanın temel sorunsalını oluşturmaktadır.Araştırma, nitel araştırma yöntemiyle gerçekleştirilmiş olup yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme veri toplama yöntemi olarak kullanılmıştır. Örneklem seçiminde amaçlı örnekleme yöntemine başvurulmuş ve sosyal çevrede ulaşılabilen, 3–5 yaş aralığında çocuğu bulunan 14 ebeveynle görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular, YouTube Kids platformunun çocukların yemek yeme davranışları üzerinde olumlu etkiler yarattığını; özellikle çocukların dijital içeriklerde yer alan karakterleri model alarak yeni yiyecekleri denemeye daha istekli olduklarını göstermektedir.Bu yönüyle çalışma, okul öncesi çocukların dijital medya etkileşimlerinin yemek yeme alışkanlıklarına etkisini sosyal öğrenme kuramı temelinde ve nitel bulgularla ortaya koyarak alanyazına özgün bir katkı sunmaktadır. Aynı zamanda dijital içerik üreticileri, ebeveynler ve erken çocukluk dönemi uzmanları için önemli çıkarımlar barındırmaktadır.