hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
MEŞÂ‘İRÜ’Ş ŞUARÂ’DA “ÖLÜM”Ü TANIMLAYAN İFADELER- I “ÖLÜM”ÜN BASİT İFADELERLE TASVİR EDİLDİĞİ ŞAİR BİYOGRAFİLERİ
MEŞÂ‘İRÜ’Ş ŞUARÂ’DA “ÖLÜM”Ü TANIMLAYAN İFADELER- I “ÖLÜM”ÜN BASİT İFADELERLE TASVİR EDİLDİĞİ ŞAİR BİYOGRAFİLERİ
Yazar: Bahadır, Savaşkan Cem
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi, 2018
Anahtar kelimeler: Âşık Çelebi,Meşâ‘irü’ş-şuarâ

Âşık Çelebi’nin1586 yılında tamamladığı ve içerisinde 427 şair biyografisi ihtiva eden Meşâ‘irü’ş-şuarâadlı eseri edebiyat tarihi açısından çok kıymetlidir. Âşık Çelebi’nin şairbiyografilerini verirken kullandığı üslup ise kendi şahsına münhasırdır. ÂşıkÇelebi’nin söz konusu eseri hakkında yapılan çok sayıda ilmî çalışma hem onunhem de eserinin değerini ortaya koymaktadır. Âşık Çelebi‘nin şairler hakkında bilgiverirken kullandığı ve günümüz biyografilerine göre dağınık üslubu edebiyattarihi açısından çok önemli bilgilere sahiptir. Bu çalışma Âşık Çelebi’ninyazdığı biyografik bilgilere değil bu bilgiler içerisinde yer alan “ölüm” ve“ölüm”ü tanımlayan ifadeler üzerine odaklanmıştır. Meşâ‘irü’ş-şuarâ baştan sonaincelendiğinde Âşık Çelebi’nin şairlerin ölümleri hakkında bilgi verirken ölümifadelerini birbirinden farklı şekillerde sıraladığı görülmektedir. Âşık Çelebi,eserinde birisinin nasıl öldüğünü anlatırken bazen sadece “öldü/ rıhlet etti/fevt oldı gibi ifadeler kullanırken bazen şiirsel bir söylemi aratmayacaktarzda edebî benzetmelerle dolu olarak eserde adı geçenlerin ölümlerini dilegetirmiştir. Hazırlanan çalışma Âşık Çelebi’nin Meşâ‘irü’ş-şuarâ adlı eserindeyer alan ölüm ifadelerini derleyerek bir tasnife tabi tutmayı ve ÂşıkÇelebi’nin nâsirlik yönünü nasıl kullandığına dikkat çekmeyi hedeflemektedir.

Âşık Çelebi’nin1586 yılında tamamladığı ve içerisinde 427 şair biyografisi ihtiva eden Meşâ‘irü’ş-şuarâadlı eseri edebiyat tarihi açısından çok kıymetlidir. Âşık Çelebi’nin şairbiyografilerini verirken kullandığı üslup ise kendi şahsına münhasırdır. ÂşıkÇelebi’nin söz konusu eseri hakkında yapılan çok sayıda ilmî çalışma hem onunhem de eserinin değerini ortaya koymaktadır. Âşık Çelebi‘nin şairler hakkında bilgiverirken kullandığı ve günümüz biyografilerine göre dağınık üslubu edebiyattarihi açısından çok önemli bilgilere sahiptir. Bu çalışma Âşık Çelebi’ninyazdığı biyografik bilgilere değil bu bilgiler içerisinde yer alan “ölüm” ve“ölüm”ü tanımlayan ifadeler üzerine odaklanmıştır. Meşâ‘irü’ş-şuarâ baştan sonaincelendiğinde Âşık Çelebi’nin şairlerin ölümleri hakkında bilgi verirken ölümifadelerini birbirinden farklı şekillerde sıraladığı görülmektedir. Âşık Çelebi,eserinde birisinin nasıl öldüğünü anlatırken bazen sadece “öldü/ rıhlet etti/fevt oldı gibi ifadeler kullanırken bazen şiirsel bir söylemi aratmayacaktarzda edebî benzetmelerle dolu olarak eserde adı geçenlerin ölümlerini dilegetirmiştir. Hazırlanan çalışma Âşık Çelebi’nin Meşâ‘irü’ş-şuarâ adlı eserindeyer alan ölüm ifadelerini derleyerek bir tasnife tabi tutmayı ve ÂşıkÇelebi’nin nâsirlik yönünü nasıl kullandığına dikkat çekmeyi hedeflemektedir.
HASAN DÂNİŞ BEY'İN KERBELÂ MERSİYESİ
HASAN DÂNİŞ BEY'İN KERBELÂ MERSİYESİ
Yazar: Yörür, Ali
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi, 2018
Anahtar kelimeler: Hasan Dâniş,Kerbelâ,Mersiye,Hz. Hüseyin

Kerbelâ hadisesi, İslam tarihininen hazin olaylarından birisidir. Kerbelâ’da Hz. Muhammed’in torunu Hz. Ali’ninoğlu Hz. Hüseyin ve ailesinin şehit edilmesi İslam âlemini derindenetkilemiştir. Kerbelâ hadisesi edebiyata konu olmuş ve birçok şair tarafındanmersiyeler kaleme alınmıştır. Hz. Hüseyin’in şehit edilmesini ve duyulanüzüntüyü dile getiren şairlerden biri de XIX. yüzyılda yaşamış olan Hasan DânişBey’dir. Çalışmamıza konu olan eser, Hasan Dâniş Bey’in terkîb-i bend nazımbiçimi ile yazılmış olan Kerbelâ Mersiyesi’dir. Mersiye, şairin Divançesi’niniçerisindedir. 4 bend ve toplam 100 beyitten oluşmaktadır.    Bumakalede mersiyeler, Kerbelâ mersiyeleri ve Hasan Dâniş Bey hakkında kısa bilgiverildikten sonra onun Kerbelâ Mersiyesi’nin transkripsiyonlu metni verilipincelemesi yapılmıştır.

Kerbelâ hadisesi, İslam tarihininen hazin olaylarından birisidir. Kerbelâ’da Hz. Muhammed’in torunu Hz. Ali’ninoğlu Hz. Hüseyin ve ailesinin şehit edilmesi İslam âlemini derindenetkilemiştir. Kerbelâ hadisesi edebiyata konu olmuş ve birçok şair tarafındanmersiyeler kaleme alınmıştır. Hz. Hüseyin’in şehit edilmesini ve duyulanüzüntüyü dile getiren şairlerden biri de XIX. yüzyılda yaşamış olan Hasan DânişBey’dir. Çalışmamıza konu olan eser, Hasan Dâniş Bey’in terkîb-i bend nazımbiçimi ile yazılmış olan Kerbelâ Mersiyesi’dir. Mersiye, şairin Divançesi’niniçerisindedir. 4 bend ve toplam 100 beyitten oluşmaktadır.    Bumakalede mersiyeler, Kerbelâ mersiyeleri ve Hasan Dâniş Bey hakkında kısa bilgiverildikten sonra onun Kerbelâ Mersiyesi’nin transkripsiyonlu metni verilipincelemesi yapılmıştır.
KİLİSLİ/URFALI HÂKÎ VE ŞİİRLERİ
KİLİSLİ/URFALI HÂKÎ VE ŞİİRLERİ
Yazar: Kesik, Beyhan
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi, 2018
Anahtar kelimeler: Şiir,mecmua,Hâkî,devlet adamı.

KlasikTürk edebiyatı döneminde şiir çok önemli bir yere sahiptir. Başta padişahlarolmak üzere şehzade, şeyhülislâm, sadrazam, kazasker, kadı, müderris, kâtip,mahkeme kâtibi, hattat, subay, memur, imam-vaiz-hatip, şeyh, defterdar, tüccar,esnaf, arzuhalci, mektupçu gibi pek çok meslek grubuna mensup şairlerİstanbul’dan başlayarak Üsküp, Vardar Yenicesi, Konya, Diyarbakır, Urfa (eskiadı Ruha), Halep, Bağdat, Kerkük, Kırım gibi merkezlerde boy göstermişlerdir.Padişah, şehzade, şeyhülislam ve sadrazam gibi üst kademelerde görev yapanşair-devlet adamları tezkirelerde ve diğer kaynaklarda hak ettikleri yerlerialırlarken alt kademedekiler hakkında yeterli bilgi bulunmamaktadır. Buşairlerden biri de bazı kaynaklarda Kilisli, bazılarında da Urfalı (Ruha)olduğu belirtilen Mehmet Hâkî Efendi’dir. Hakkında bilgi bulunan kaynaklarda eserlerindenbahsedilmezken tarih kıtalarındaki ustalığına dikkat çekilmiştir.Buçalışmayla Kilisli/Urfalı Hâkî’nin iki şiir mecmuası ile hakkında bilgi verenkaynaklardaki şiirleri tanıtılacaktır.

KlasikTürk edebiyatı döneminde şiir çok önemli bir yere sahiptir. Başta padişahlarolmak üzere şehzade, şeyhülislâm, sadrazam, kazasker, kadı, müderris, kâtip,mahkeme kâtibi, hattat, subay, memur, imam-vaiz-hatip, şeyh, defterdar, tüccar,esnaf, arzuhalci, mektupçu gibi pek çok meslek grubuna mensup şairlerİstanbul’dan başlayarak Üsküp, Vardar Yenicesi, Konya, Diyarbakır, Urfa (eskiadı Ruha), Halep, Bağdat, Kerkük, Kırım gibi merkezlerde boy göstermişlerdir.Padişah, şehzade, şeyhülislam ve sadrazam gibi üst kademelerde görev yapanşair-devlet adamları tezkirelerde ve diğer kaynaklarda hak ettikleri yerlerialırlarken alt kademedekiler hakkında yeterli bilgi bulunmamaktadır. Buşairlerden biri de bazı kaynaklarda Kilisli, bazılarında da Urfalı (Ruha)olduğu belirtilen Mehmet Hâkî Efendi’dir. Hakkında bilgi bulunan kaynaklarda eserlerindenbahsedilmezken tarih kıtalarındaki ustalığına dikkat çekilmiştir.Buçalışmayla Kilisli/Urfalı Hâkî’nin iki şiir mecmuası ile hakkında bilgi verenkaynaklardaki şiirleri tanıtılacaktır.
BÂKÎ’NİN “SÜNBÜL” KASİDESİ ŞERHİ
BÂKÎ’NİN “SÜNBÜL” KASİDESİ ŞERHİ
Yazar: Şahin, Esma
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi, 2018
Anahtar kelimeler: Osmanlı şiiri,şerh,kaside,Bâkî,sümbül

Osmanlı şiirinin en büyük isimlerinden olanBâkî’nin, hocası Karamanlı Mehmed Efendi için yazmış olduğu “sünbül” rediflikasidesi onun sanat hayatında önemli bir yere sahiptir. Bâkî’nin erken yaşlardayazdığı bu kasideyle ilk olarak ismini duyurduğu ve yıldızının parladığı kabuledilir. Başta çağdaşı ve arkadaşı Nev’î olmak üzere gerek yaşadığı dönemdegerekse sonraki yüzyıllarda başka şairler tarafından da sümbül kasideleriyazılmıştır. Ekol oluşturmuş, öncü bir şair olarak bunlarda kaçınılmaz birşekilde Bâkî’nin etkisi bulunduğunu söylemek gerekir. Bu çalışmada Bâkî’ninsümbül kasidesi, dîvânlar arasında tespit edilen diğer sümbül kasideleri de gözdengeçirilerek varsa benzerlik taşıyan beyit örneklerine yer verilip ortaksöyleyiş biçimleri, mazmun ve benzetmeler bakımından değerlendirilerek şerhedilmiştir.

Osmanlı şiirinin en büyük isimlerinden olanBâkî’nin, hocası Karamanlı Mehmed Efendi için yazmış olduğu “sünbül” rediflikasidesi onun sanat hayatında önemli bir yere sahiptir. Bâkî’nin erken yaşlardayazdığı bu kasideyle ilk olarak ismini duyurduğu ve yıldızının parladığı kabuledilir. Başta çağdaşı ve arkadaşı Nev’î olmak üzere gerek yaşadığı dönemdegerekse sonraki yüzyıllarda başka şairler tarafından da sümbül kasideleriyazılmıştır. Ekol oluşturmuş, öncü bir şair olarak bunlarda kaçınılmaz birşekilde Bâkî’nin etkisi bulunduğunu söylemek gerekir. Bu çalışmada Bâkî’ninsümbül kasidesi, dîvânlar arasında tespit edilen diğer sümbül kasideleri de gözdengeçirilerek varsa benzerlik taşıyan beyit örneklerine yer verilip ortaksöyleyiş biçimleri, mazmun ve benzetmeler bakımından değerlendirilerek şerhedilmiştir.
BAHTÎ′NİN ŞİİRLERİNE AHMED BİN SEYFULLAH′IN TAHMİS VE NAZİRELERİ
BAHTÎ′NİN ŞİİRLERİNE AHMED BİN SEYFULLAH′IN TAHMİS VE NAZİRELERİ
Yazar: Özdemir, Mehmet
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi, 2018
Anahtar kelimeler: Bahtî,Ahmed bin Seyfullah,nazire,tahmis

Bahtîmahlasıyla şiirler yazan Sultan I. Ahmed, kendinden önceki bazı Osmanlıpadişahları gibi divan tertip eden padişahlardan biridir. Bahtî′nin bazışiirlerine devrindeki şairler tarafından nazireler yazıldığı bilinmektedir. Bu nazirelermecmularda ya da onun şiirlerini tanzir eden şairlerin divanlarında yeralmaktadır. Bahtî şiirlerine yazılan nazirelerin bir kısmını neşri yapılanmecmua ve divanlarda görmek mümkündür. Buçalışmanın konusu, Bahtî′nin seçilmiş bazı şiirlerine Ahmed bin Seyfullahtarafından yazılan ancak henüz neşri yapılmayan tahmis ve nazirelerdir. Bahtî′ninşiirlerine çeşitli nazım şekilleriyle yazılmış 42 şiir bu çalışmadaneşredilmiştir. Çalışmanın girişi, Bahtî′nin kısaca hayatı, nazire kavramı,Bahtî′nin şiirlerine yazılan nazireler ile tahmis ve nazirelerin yer aldığımecmua hakkındaki bilgilerden oluşmaktadır. Metin bölümünde ise Ahmed binSeyfullah′ın tahmis ve nazirelerinin toplandığı mecmuanın transkripsiyonlumetni yer almaktadır.

Bahtîmahlasıyla şiirler yazan Sultan I. Ahmed, kendinden önceki bazı Osmanlıpadişahları gibi divan tertip eden padişahlardan biridir. Bahtî′nin bazışiirlerine devrindeki şairler tarafından nazireler yazıldığı bilinmektedir. Bu nazirelermecmularda ya da onun şiirlerini tanzir eden şairlerin divanlarında yeralmaktadır. Bahtî şiirlerine yazılan nazirelerin bir kısmını neşri yapılanmecmua ve divanlarda görmek mümkündür. Buçalışmanın konusu, Bahtî′nin seçilmiş bazı şiirlerine Ahmed bin Seyfullahtarafından yazılan ancak henüz neşri yapılmayan tahmis ve nazirelerdir. Bahtî′ninşiirlerine çeşitli nazım şekilleriyle yazılmış 42 şiir bu çalışmadaneşredilmiştir. Çalışmanın girişi, Bahtî′nin kısaca hayatı, nazire kavramı,Bahtî′nin şiirlerine yazılan nazireler ile tahmis ve nazirelerin yer aldığımecmua hakkındaki bilgilerden oluşmaktadır. Metin bölümünde ise Ahmed binSeyfullah′ın tahmis ve nazirelerinin toplandığı mecmuanın transkripsiyonlumetni yer almaktadır.
TASAVVUFÎ METİNLERİ İHTİVA EDEN BİR MECMUA ÜZERİNE
TASAVVUFÎ METİNLERİ İHTİVA EDEN BİR MECMUA ÜZERİNE
Yazar: Ağarı, Şerife
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi, 2018
Anahtar kelimeler: Mecmua,karışık içerikli mecmua

Mecmualaredebiyatımız ve kültürümüz açısında zengin birer kaynaktır. Edebi metinlerindışında hayata dair pek çok hususa yer veren mecmualar dönemin edebi zevkini,sosyal yaşantısını, inançlarını, gelenek ve göreneklerini ortaya koyan birerhazine niteliğindedir. Ayrıca tertip eden kişinin şahsî zevklerini vebilgilerini yansıtmakla kalmaz aynı zamanda elden ele dolaşmış olabileceği içinfarklı dönemlerin izlerini de taşıyabilir. Mecmualar bilhassa içeriklerine görefarklı şekillerde tasnif edilmiştir. Bu tasnifler içerisinde en renklibilgileri ihtiva eden mecmualar karışık içerikli olanlardır. Zira onlarıniçerisinde edebiyattan tarihe, yemek tariflerinden dualara, dini bilgilerdenşifalı otlara kadar çok çeşitli alanlarda bilgi yer alır.  Bu makalenin konusu olan mecmua MarmaraÜniversitesi Kütüphanesi Nadir Eserler Koleksiyonunda kayıtlıdır ve karışıkiçerikli bir eserdir. İçerisinde manzum ve mensur metinler bulunan bu mecmuadayer konular ağırlıklı olarak tasavvufî olduğu için bir tasavvuf mecmuası olarakda değerlendirilebilir. Hatta metinlerin çoğunun Halvetî tarikatına ait olduğugöz önünde bulundurulduğunda mürettibi belli olmasa da bir Halvetî derviştarafından tertip edildiği söylenebilir. Çalışmada önce mecmualar ve tasniflerihakkında bilgi verilmiş, ardından makalenin konusunu teşkil eden mecmuatanıtılmış ve sonrasında MESTAP[1]’a uygunbir tabloyla araştırmacıların istifadesine sunulmuştur. [1]Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi

Mecmualaredebiyatımız ve kültürümüz açısında zengin birer kaynaktır. Edebi metinlerindışında hayata dair pek çok hususa yer veren mecmualar dönemin edebi zevkini,sosyal yaşantısını, inançlarını, gelenek ve göreneklerini ortaya koyan birerhazine niteliğindedir. Ayrıca tertip eden kişinin şahsî zevklerini vebilgilerini yansıtmakla kalmaz aynı zamanda elden ele dolaşmış olabileceği içinfarklı dönemlerin izlerini de taşıyabilir. Mecmualar bilhassa içeriklerine görefarklı şekillerde tasnif edilmiştir. Bu tasnifler içerisinde en renklibilgileri ihtiva eden mecmualar karışık içerikli olanlardır. Zira onlarıniçerisinde edebiyattan tarihe, yemek tariflerinden dualara, dini bilgilerdenşifalı otlara kadar çok çeşitli alanlarda bilgi yer alır.  Bu makalenin konusu olan mecmua MarmaraÜniversitesi Kütüphanesi Nadir Eserler Koleksiyonunda kayıtlıdır ve karışıkiçerikli bir eserdir. İçerisinde manzum ve mensur metinler bulunan bu mecmuadayer konular ağırlıklı olarak tasavvufî olduğu için bir tasavvuf mecmuası olarakda değerlendirilebilir. Hatta metinlerin çoğunun Halvetî tarikatına ait olduğugöz önünde bulundurulduğunda mürettibi belli olmasa da bir Halvetî derviştarafından tertip edildiği söylenebilir. Çalışmada önce mecmualar ve tasniflerihakkında bilgi verilmiş, ardından makalenin konusunu teşkil eden mecmuatanıtılmış ve sonrasında MESTAP[1]’a uygunbir tabloyla araştırmacıların istifadesine sunulmuştur. [1]Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi
DİVAN ŞİİRİNDE “İŞ ASMAK” DEYİMİ ÜZERİNE
DİVAN ŞİİRİNDE “İŞ ASMAK” DEYİMİ ÜZERİNE
Yazar: Kaya, Hasan
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi, 2018
Anahtar kelimeler: divan şiiri,deyim,iş asmak

Bir dilin anlamzenginliğinin göstergelerinden biri de o dildeki deyimsel yapılardır. Türkçedeyim varlığı bakımından oldukça zengin bir dildir. Divan şairleri Türkçedeyimlerin anlam ve çağrışım zenginliğinden sık sık istifade etmiştir. Budeyimlerden büyük bir kısmı günümüzde de kullanılmakla birlikte bir kısmıkullanımdan düşmüştür. Bu makaledebugün deyim sözlüklerinde yer almayan ancak divan şiirinde çok sayıda örneğigörülen “iş asmak” deyiminin anlam özellikleri üzerinde durulmuştur. Deyiminyapısı, olumsuz şekli, önüne aldığı farklı yapılarda hangi anlam katmanlarınasahip olduğu; bu deyimi divan şairlerinin hangi anlam çerçevesinde kullandığıörneklerle izah edilmiştir. Deyimin kaynağı ve çıkış noktası üzerine tespitleryapılmıştır. Böylece bir yandan deyim sözlüklerine girmemiş bu deyiminvarlığına dikkat çekilmiş ve anlam çerçevesi çizilmiş, bir yandan da divanşairlerinin sanat ve estetik anlayışları ile Türkçeyi kullanmadaki ustalıklarıortaya konmuştur.

Bir dilin anlamzenginliğinin göstergelerinden biri de o dildeki deyimsel yapılardır. Türkçedeyim varlığı bakımından oldukça zengin bir dildir. Divan şairleri Türkçedeyimlerin anlam ve çağrışım zenginliğinden sık sık istifade etmiştir. Budeyimlerden büyük bir kısmı günümüzde de kullanılmakla birlikte bir kısmıkullanımdan düşmüştür. Bu makaledebugün deyim sözlüklerinde yer almayan ancak divan şiirinde çok sayıda örneğigörülen “iş asmak” deyiminin anlam özellikleri üzerinde durulmuştur. Deyiminyapısı, olumsuz şekli, önüne aldığı farklı yapılarda hangi anlam katmanlarınasahip olduğu; bu deyimi divan şairlerinin hangi anlam çerçevesinde kullandığıörneklerle izah edilmiştir. Deyimin kaynağı ve çıkış noktası üzerine tespitleryapılmıştır. Böylece bir yandan deyim sözlüklerine girmemiş bu deyiminvarlığına dikkat çekilmiş ve anlam çerçevesi çizilmiş, bir yandan da divanşairlerinin sanat ve estetik anlayışları ile Türkçeyi kullanmadaki ustalıklarıortaya konmuştur.
ALİ NİHAD TARLAN’IN GÖZÜYLE MUHAMMED İKBÂL
ALİ NİHAD TARLAN’IN GÖZÜYLE MUHAMMED İKBÂL
Yazar: Zararsız, Şeyma Nur
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi, 2018
Anahtar kelimeler: Ali Nihad Tarlan,Muhammed İkbâl,Hayatı

Ali Nihad Tarlan,yetiştirdiği birçok kıymetli öğrenci ve ilmî bakımdan yeni kapılar açan birçokçalışma ile edebiyatımızın, fikrî âlemimizin önemli isimlerindendir. Onun şânı,Türkiye ile sınırlı kalmamış; Viyana, Edinburg, Prag, Tahran, Aligarh gibiçeşitli üniversitelerde ilmî çalışmaları takdir görmüş, takip edilmiştir.  Bu makale, vefatının40. Yılında Ali Nihad Tarlan’ın çok da ele alınmayan fakat tarihimiz açısındanbüyük kıymeti hâiz bir adımından bahsetmek üzere kaleme alınmıştır. Bu adım,Ali Nihad Tarlan’ın geniş çalışmaları öncesinde kendisinden ve eserlerinden çokaz haberdâr olunan, Pakistan’ın fikrî liderlerinden Muhammed İkbâl’in bir dost,hoca, lider, elçi ve âlim bakış açısıyla incelenmesinden ibarettir. Bu çalışmada öncelikleAli Nihad Tarlan’ın hayatı hakkında genel bir değerlendirme yapılmış, Allâmeİkbâl ile ilk münâsebetinden itibaren tanışıklığı anlatılmaya çalışılmıştır. Dahasonra kendisi için “Bir devrin adıdır.” denilen Muhammed İkbâl’in hayatı hakkındabilgiler verilerek, Tarlan’ın araştırmaları ve İkbâl’in eserleri üzerineyaptığı çalışma ve çeviriler merkezinde genel bir değerlendirme yapılmayaçalışılmıştır.

Ali Nihad Tarlan,yetiştirdiği birçok kıymetli öğrenci ve ilmî bakımdan yeni kapılar açan birçokçalışma ile edebiyatımızın, fikrî âlemimizin önemli isimlerindendir. Onun şânı,Türkiye ile sınırlı kalmamış; Viyana, Edinburg, Prag, Tahran, Aligarh gibiçeşitli üniversitelerde ilmî çalışmaları takdir görmüş, takip edilmiştir.  Bu makale, vefatının40. Yılında Ali Nihad Tarlan’ın çok da ele alınmayan fakat tarihimiz açısındanbüyük kıymeti hâiz bir adımından bahsetmek üzere kaleme alınmıştır. Bu adım,Ali Nihad Tarlan’ın geniş çalışmaları öncesinde kendisinden ve eserlerinden çokaz haberdâr olunan, Pakistan’ın fikrî liderlerinden Muhammed İkbâl’in bir dost,hoca, lider, elçi ve âlim bakış açısıyla incelenmesinden ibarettir. Bu çalışmada öncelikleAli Nihad Tarlan’ın hayatı hakkında genel bir değerlendirme yapılmış, Allâmeİkbâl ile ilk münâsebetinden itibaren tanışıklığı anlatılmaya çalışılmıştır. Dahasonra kendisi için “Bir devrin adıdır.” denilen Muhammed İkbâl’in hayatı hakkındabilgiler verilerek, Tarlan’ın araştırmaları ve İkbâl’in eserleri üzerineyaptığı çalışma ve çeviriler merkezinde genel bir değerlendirme yapılmayaçalışılmıştır.
ALİ NİHAD TARLAN’IN HAYATI, ŞAHSİYETİ VE ESERLERİNE DAİR BİR MONOGRAFİ DENEMESİ
ALİ NİHAD TARLAN’IN HAYATI, ŞAHSİYETİ VE ESERLERİNE DAİR BİR MONOGRAFİ DENEMESİ
Yazar: Bilgin, Emrah
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi, 2018
Anahtar kelimeler: Ali Nihad Tarlan,biyografi,metin şerhi,metin neşri

1898-1978yılları arasında yaşamış bir ilim ve fikir adamı olmasının yanı sıra aynızamanda şairlik vasfı taşıyan, Klâsik Türk edebiyatı metinlerine ilmî çerçevedeyaklaşarak metodolojiyi ortaya koyan ve böylece metin tahlilleri geleneğinibaşlatan, tenkitli divan neşretme usûlünü ilk kez deneyen ve yaygınlaşmasınısağlayan, birçok divanı günümüz edebiyatına kazandıran, sadece ülkemizde değilbatılı bilim adamlarınca da takdir edilen, emekli olduktan sonra dahi çalışmayaara vermeyen, “hocalık” kavramını hakkıyla üzerinde taşımış bulunan; ayrıcaKlâsik Türk edebiyatı sahasında çok sayıda ehil kişinin yetişmesine vesile olanAli Nihad Tarlan; kitapları, tercüme eserleri, yazıları, röportajları veşiirleri ile çok yönlü bir kimsedir. Buçalışmada ilk olarak Tarlan’ın hayatı ve şahsiyeti, kendisi üzerine bilgi verenkaynaklardan elde edilen bilgiye göre aktarılmaya gayret edilmiş; ardındaneserlerine dair kimi düşünceler şiirlerinden örnekler verilerek aktarılmayagayret edilmiş, daha sonra da eserlerinin tasnîfi üzerine bilgi verilerek çalışmalarınınbibliyografik bir dökümü çıkarılmaya çalışılmıştır.

1898-1978yılları arasında yaşamış bir ilim ve fikir adamı olmasının yanı sıra aynızamanda şairlik vasfı taşıyan, Klâsik Türk edebiyatı metinlerine ilmî çerçevedeyaklaşarak metodolojiyi ortaya koyan ve böylece metin tahlilleri geleneğinibaşlatan, tenkitli divan neşretme usûlünü ilk kez deneyen ve yaygınlaşmasınısağlayan, birçok divanı günümüz edebiyatına kazandıran, sadece ülkemizde değilbatılı bilim adamlarınca da takdir edilen, emekli olduktan sonra dahi çalışmayaara vermeyen, “hocalık” kavramını hakkıyla üzerinde taşımış bulunan; ayrıcaKlâsik Türk edebiyatı sahasında çok sayıda ehil kişinin yetişmesine vesile olanAli Nihad Tarlan; kitapları, tercüme eserleri, yazıları, röportajları veşiirleri ile çok yönlü bir kimsedir. Buçalışmada ilk olarak Tarlan’ın hayatı ve şahsiyeti, kendisi üzerine bilgi verenkaynaklardan elde edilen bilgiye göre aktarılmaya gayret edilmiş; ardındaneserlerine dair kimi düşünceler şiirlerinden örnekler verilerek aktarılmayagayret edilmiş, daha sonra da eserlerinin tasnîfi üzerine bilgi verilerek çalışmalarınınbibliyografik bir dökümü çıkarılmaya çalışılmıştır.
MEVLEVÎ ŞÂİRİ VE MESNEVÎ ŞÂRİHİ SABÛHÎ AHMED DEDE
MEVLEVÎ ŞÂİRİ VE MESNEVÎ ŞÂRİHİ SABÛHÎ AHMED DEDE
Yazar: Sarı, Mehmet
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi, 2018
Anahtar kelimeler: Sabûhî Ahmed Dede,Mevlevî dîvân şâ'iri

SabûhîAhmed Dede, XVII. yüzyılda yaşamış Mevlevî dîvân şâ'iridir. Asıl adı Ahmed,mahlası Sabûhî’dir. Ataları Tokatlıdır. İlköğrenimini İstanbul’da Eyüp Camisihatiplerinden olan babası Mehmed Efendiden alır. Konya Mevlevîhânesinde 1001günlük çilesini tamamlayıp “Dede” olur. Burada iyi bir eğitim alır; Arapça veFarsça da öğrenir. Şâm Mevlevîhânesi’nde ve İstanbul’daki YenikapıMevlevîhânesi’nde uzun yıllar şeyhlik yapan Sabûhî’de, Urfî, Samtî Dede, Ruhî-iBağdadî ve Fuzûlî tesiri görülür.  XVII.yüzyıl divan şâirlerinden Nef’î, Nâilî ve Fehim’e hocalık yaptığısöylenir.  Şeyh Sabûhî Ahmed Dede’ninTürkçe Dîvân’ı, Sakınâme’si ve “Kitâb-ı İhtiyârât-ı Hazret-i Sabûhî Ahmed DedeEfendi”, “Hezâ Kitâbü’l-İhtiyârât-ı Hazret-i Mesnevî-i Şerif”, “El İhtiyârât-ıHazret-i Mesnevî-i Şerif Sabûhî Ahmed Dede” gibi adlarla anılan İhtiyârât-ıMesnevî adlı eseri vardır.

SabûhîAhmed Dede, XVII. yüzyılda yaşamış Mevlevî dîvân şâ'iridir. Asıl adı Ahmed,mahlası Sabûhî’dir. Ataları Tokatlıdır. İlköğrenimini İstanbul’da Eyüp Camisihatiplerinden olan babası Mehmed Efendiden alır. Konya Mevlevîhânesinde 1001günlük çilesini tamamlayıp “Dede” olur. Burada iyi bir eğitim alır; Arapça veFarsça da öğrenir. Şâm Mevlevîhânesi’nde ve İstanbul’daki YenikapıMevlevîhânesi’nde uzun yıllar şeyhlik yapan Sabûhî’de, Urfî, Samtî Dede, Ruhî-iBağdadî ve Fuzûlî tesiri görülür.  XVII.yüzyıl divan şâirlerinden Nef’î, Nâilî ve Fehim’e hocalık yaptığısöylenir.  Şeyh Sabûhî Ahmed Dede’ninTürkçe Dîvân’ı, Sakınâme’si ve “Kitâb-ı İhtiyârât-ı Hazret-i Sabûhî Ahmed DedeEfendi”, “Hezâ Kitâbü’l-İhtiyârât-ı Hazret-i Mesnevî-i Şerif”, “El İhtiyârât-ıHazret-i Mesnevî-i Şerif Sabûhî Ahmed Dede” gibi adlarla anılan İhtiyârât-ıMesnevî adlı eseri vardır.