Swastika Figürünün Antik Çağ’daki Anlamı ve Kullanımı Üzerine Bir Değerlendirme
Swastika Figürünün Antik Çağ’daki Anlamı ve Kullanımı Üzerine Bir Değerlendirme
Yazar: Kızgut, Rahim; Keküllüoğlu, Sinem
Dergi: Mavi Atlas, Vol. 12 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Ancient History (Other) ; Eskiçağ Tarihi (Diğer) ; Swastika,Gamalı Haç,Triskeles,Zoroastrianizm,Budizm,Hinduizm,Naziler

Swastika figürü Paleolitik Dönem’den günümüze kadar uzanan süreçte çeşitli toplumlarda ve farklı anlamlarda kullanılan bir sembol olarak karşımıza çıkmaktadır. Kökeni bu denli eskiye uzanan swastikanın Antik Çağ’daki kullanımı, taşıdığı anlamlar ve biçimsel özellikleri dikkat çekicidir. Dünyanın birçok noktasında değişik şekillerde karşımıza çıkan bu figür, Antik Çağ’ın hem Doğu (Mezopotamya, Mısır, Küçük Asya, Kafkasya, Hindistan) hem de Batı (Yunanistan, Kıbrıs, İtalya, İskandinavya) kültürlerinde geniş bir yayılım alanı bulmuştur. Günümüzde çoğunlukla Ηitler’in Nazi Almanyası’nın sembolü olarak bilinen ve bu nedenle olumsuz çağrışımlara sahip olan swastika bu imajının aksine Antik Çağ ve daha önceki dönemlerde çoğunlukla iyi şans, bolluk ve doğurganlık gibi anlamlar taşımıştır. Swastika figürü yaygın olarak Zerdüştlük olarak bilinen Zoroastrianizm inancının temel sembollerinden biri olarak değerlendirilmektedir. İlerleyen süreçte bu figürün tıpkı Zoroastrianizmde olduğu gibi Hinduizm ve Budizm gibi çok geniş kitlelere ulaşan iki inanç sistemi içerisinde de kendisine yer edindiği görülür.  Genellikle haç sembolüyle bağdaştırılarak incelenen swastika figürü kendi anlamsal bütünlüğü çerçevesinde ele alınacaktır. Çünkü haç sembolü Antik Çağ boyunca Yunan haçı, Latin haçı, Kelt haçları, Mısır Haçı, Thor’un çekici, Hıristiyan haçı ve Malta haçı gibi farklı inançların sembolü olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmadaki temel motivasyonu, swastika figürünün taşıdığı anlamlar, tarih boyunca uğradığı değişim, gelişim ile Antik Çağ toplumlarındaki önemi oluşturmaktadır. Çalışmada; arkeolojik ve nümizmatik kanıtlar ile konu ile ilgili yapılmış akademik çalışmalardan faydalanılmıştır.

Swastika figürü Paleolitik Dönem’den günümüze kadar uzanan süreçte çeşitli toplumlarda ve farklı anlamlarda kullanılan bir sembol olarak karşımıza çıkmaktadır. Kökeni bu denli eskiye uzanan swastikanın Antik Çağ’daki kullanımı, taşıdığı anlamlar ve biçimsel özellikleri dikkat çekicidir. Dünyanın birçok noktasında değişik şekillerde karşımıza çıkan bu figür, Antik Çağ’ın hem Doğu (Mezopotamya, Mısır, Küçük Asya, Kafkasya, Hindistan) hem de Batı (Yunanistan, Kıbrıs, İtalya, İskandinavya) kültürlerinde geniş bir yayılım alanı bulmuştur. Günümüzde çoğunlukla Ηitler’in Nazi Almanyası’nın sembolü olarak bilinen ve bu nedenle olumsuz çağrışımlara sahip olan swastika bu imajının aksine Antik Çağ ve daha önceki dönemlerde çoğunlukla iyi şans, bolluk ve doğurganlık gibi anlamlar taşımıştır. Swastika figürü yaygın olarak Zerdüştlük olarak bilinen Zoroastrianizm inancının temel sembollerinden biri olarak değerlendirilmektedir. İlerleyen süreçte bu figürün tıpkı Zoroastrianizmde olduğu gibi Hinduizm ve Budizm gibi çok geniş kitlelere ulaşan iki inanç sistemi içerisinde de kendisine yer edindiği görülür.  Genellikle haç sembolüyle bağdaştırılarak incelenen swastika figürü kendi anlamsal bütünlüğü çerçevesinde ele alınacaktır. Çünkü haç sembolü Antik Çağ boyunca Yunan haçı, Latin haçı, Kelt haçları, Mısır Haçı, Thor’un çekici, Hıristiyan haçı ve Malta haçı gibi farklı inançların sembolü olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmadaki temel motivasyonu, swastika figürünün taşıdığı anlamlar, tarih boyunca uğradığı değişim, gelişim ile Antik Çağ toplumlarındaki önemi oluşturmaktadır. Çalışmada; arkeolojik ve nümizmatik kanıtlar ile konu ile ilgili yapılmış akademik çalışmalardan faydalanılmıştır.