H. CEMAL’İN ŞEHİTLERİN SESLERİ YAHUT ASKERİN BÜYÜK DUYGUSU İSİMLİ KİTABINDAKİ ŞİİRLERİNDE KİMLİK ALGISI
PERCEPTION OF IDENTITY IN H. CEMAL’S POEMS IN HIS BOOK NAMED ŞEHİTLERİN SESLERİ yahut ASKERİN BÜYÜK DUYGUSU
Yazar: Şener, Zeynep
Dergi: Gazi Türkiyat No. 36, 2025
Anahtar kelimeler: Modern Turkish Literature in Turkiye Field ; Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı ; H. Cemal,poetry,identity,war literature. ; H. Cemal,şiir,kimlik,savaş edebiyatı.

Savaş, siyasi ve askerî bir kavram olduğu kadar toplumsal yapıyı da etkileyen bir unsurdur. Dolayısıyla toplumsal yaşamda izi olan her konu gibi savaşın da edebiyatta kendine yer bulması kaçınılmazdır. Kahramanlık, şehitlik ve millî romantizmin etkili olduğu savaş kavramı denilince duygu bağlamında etkisi en kuvvetli olabilecek tür şiirdir. Şairler tarihin her döneminde yaşanan savaşları şiirlerine konu edinmeyi ihmal etmemişlerdir. Osmanlı ordusunda görev yapan bir subay olarak Mülazım Hüseyin Cemal gözlemlediği askerî, sosyal ve siyasal her unsuru şiirine konu edinir. Aslen Edirneli olan şair, Osmanlı Devleti'nin son döneminde karşı karşıya kaldığı parçalanma ve yıkılma tehlikesine kayıtsız kalmamış, bu husus hakkındaki görüşlerini şiirlerinde sıkça dile getirmiştir. Özellikle yirminci yüzyılda Osmanlı Devleti'nin ağır mağlubiyetleriyle sonuçlanan savaşlar onun şiirlerinde kendisine yer bulur. Kimi zaman lirik kimi zaman da hamasi bir üsluba sahip olan şiirlerinde Hüseyin Cemal özellikle Balkan Savaşlarını konu edinir. Söz konusu şiirlerde Balkan Savaşlarında yaşanan zorlu şartlar, verilen kayıplar ve halkın yaşadığı acılar şairin dikkat çektiği hususlardır. Şiirlerinde kimlik ve aidiyet üzerine düşüncelerini yansıtan şairin özellikle Osmanlı ve İslam kimliklerini ön plana çıkardığı görülür. Hüseyin Cemal savaşın inanç uğruna yapılması gerektiğine vurgu yaparken bütün Müslüman milletlerin sahip olduğu değerleri korumak maksadıyla cihat etmesinin, kahramanlığın ve şehitliğin kutsallığının bilincinde olunmasının önemini savunur. Bununla birlikte cehalet ve mektepsizliğin Osmanlı’nın en büyük eksiği olduğunu savunan şair bu bağlamda şiirlerinde çözüm önerilerini de sunar. Bu çalışmada Hüseyin Cemal’in Şehitlerin Sesleri yahut Askerin Büyük Duygusu isimli kitabında yer alan şiirler Balkan Savaşları bağlamında incelenecektir. Söz konusu incelemede henüz Osmanlı Türkçesinden aktarılmamış olan bu kitaptaki şiirler örnekler hâlinde sunulacaktır.

H. Cemal is a poet who comes to the forefront with his military identity. As an officer serving in the Ottoman army, Mülazım Hüseyin Cemal uses every military, social and political element he observes as a subject in his poetry. Originally from Edirne, the poet did not remain indifferent to the danger of collapse and disintegration that the Ottoman Empire faced in its final period and frequently expressed his views on this subject in his poems. Especially in the twentieth century, the wars that resulted in heavy defeats for the Ottoman Empire are sometimes handled in a lyrical and sometimes heroic style in his poems. The losses in the Balkan Wars and the suffering experienced by the people reflect the poet's thoughts on identity. It is seen that the poet especially emphasizes the Ottoman and Islamic identities in these texts. While H. Cemal emphasizes that war should be waged for religion, he argues that all Muslim nations should wage jihad in order to protect the values they possess. In this study, H. Cemal's poems in his book titled Şehitlerin Sesleri yahut Askerin Büyük Duygusu will be examined in the context of identity perception. In this study, the poems in this book that have not yet been translated from Ottoman Turkish will be quoted and presented as examples.