Jestlerin Çocukların Dil-İletişim ve Bilişsel Becerilerinin Gelişimindeki Destekleyici Rolü
How Gestures Support Children’s Linguistic–Communicative and Cognitive Development
Yazar: Avcılar, Gökçen; Bilir, Bilge; Cihankaya, Şevval; Coşkun, Zeynep; Piri, İlayda; Ünal, Ercenur
Dergi: Psikoloji Çalışmaları, Vol. 41 No. 3, 2021
Anahtar kelimeler: Jestler,iletişim,öğrenme,bilişsel gelişim ; Gesture,communication,learning,cognitive development

İnsanlar  iletişim  kurarken  konuşma  gibi  sözel  iletişim  kanallarının  yanı  sıra el jestleri gibi görsel iletişim kanallarını kullanırlar. Konuşma ve jestler hem dil  üretimi  hem  de  dil  anlama  süreçleri  sırasında  birbirini  tamamlayan  bir iletişim sistemi oluştururlar. Bu derleme makalede jestlerin iki işlevi üzerinde durulmuştur: (1) konuşma ile birlikte kullanılan jestlerin iletişim için faydaları, (2)  jest  kullanmanın  veya  başkalarının  kullandıkları  jestleri  gözlemlemenin öğrenme  ve  bilişsel  beceriler  için  faydaları.  Bu  bağlamda,  iletişim  becerileri ve  bilişsel  becerilerin  henüz  yetişkin  seviyelerine  erişmediği,  gelişime  ve kolaylaştırıcı faktörlerin etkilerine daha açık olan çocukluk döneminde çeşitli yaş  gruplarıyla  yürütülen  gelişimsel  görgül  araştırmaların  bulguları  ele alınmıştır. Makalenin ilk amacı jestlerin iletişim becerilerini ne ölçüde ve hangi açılardan  desteklediğini  incelemektir.  Kelime  dağarcığı  ve  cümle  oluşturma gelişimi, ilişkisel dil kullanımı, problem çözme gibi alanlarda yürütülen görgül araştırmaların bulguları jestlerin çocukların henüz sözel olarak ifade edemedikleri kavramları  ifade  edebilmelerine  olanak  sağlayarak  iletişimi  kolaylaştırdığına işaret etmektedir. Makalenin ikinci amacı jestlerin öğrenme ve bilişsel süreçleri nasıl ve hangi ölçüde desteklediğini incelemektir. Çocukların ilişkisel kavramları (örn., uzamsal ilişkiler, olaylar) öğrenmesi ve matematik becerilerini kazanması konularında yürütülen görgül araştırmaların bulguları, jestleri kullanmanın ve başkalarının jestlerini gözlemlemenin iletişimsel becerilerin yanı sıra öğrenmeyi ve  bilişsel  gelişimi  de  destekleyebileceğini  göstermektedir.  Bu  görüşe  göre jestler, kavramları veya görsel-uzamsal bilgileri şemalaştırarak daha etkin bir şekilde ifade edebilme, bilişsel görevi tamamlamak için önemli olan sözel veya kavramsal  bilgilere  dikkat  çekebilme  veya  soyut  bilgileri  somutlaştırabilme kapasitesi sayesinde öğrenme ve bilişsel becerilerin gelişmesini destekleyebilir. Son  olarak,  gelişimsel  alan  yazında  jestlerin  dil-iletişim  ve  bilişsel  beceriler üzerindeki  kolaylaştırıcı  rolüne  dair  cevabı  bilinmeyen  sorular  ve  ileride yürütülecek araştırmarlar için öneriler tartışılmıştır.

While communicating, people frequently use visual articulators, such as hand gestures, together with speech. Speech and gestures form a tightly integrated communicative system during language production and comprehension. This article focuses on two functions of gestures: (1) how gestures produced with speech facilitate communication, (2) how producing gestures or observing others’ gestures facilitates learning and cognitive development. To do so, this article reviews and discusses the findings of empirical studies conducted with children of various ages who do not yet have adult-like communicative and cognitive skills and hence, are more susceptible to the facilitative role of gestures. The first goal of this article was to examine to what extent and how gestures support communication skills. Prior work on vocabulary development, learning to combine words into sentences, relational language use, and problem-solving support the idea that gestures facilitate communication by allowing children to express concepts that they have developed but cannot yet express in speech. The second goal of this article was to examine to what extent and how gestures support learning and cognitive development. Studies on children’s learning of relational concepts (e.g., space, events) and the development of math abilities show that using gestures and observing others’ gestures not only have communicative functions but can also support learning and cognitive development. This line of work suggests that gestures facilitate learning and cognitive development by providing a tool for efficiently encoding, storing and manipulating information, guiding attention to the linguistic or conceptual information that is critical for completing a cognitive task, and encoding abstract concepts concretely. Finally, the questions that remain open in the developmental literature with regard to the facilitative role of gestures on communicative and cognitive development and suggestions for further research are discussed.