HAVA ARACI BAKIMINDA İNSAN FAKTÖRÜ
HAVA ARACI BAKIMINDA İNSAN FAKTÖRÜ
Yazar: Baş, Taner
Dergi: Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Vol. 12 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: Business Systems in Context (Other) ; İş Sistemleri (Diğer) ; İnsan Faktörü,hata,bakım,hava aracı,havacılık

Havacılık sektörü, hata toleransının son derece düşük olduğu ve güvenliğin mutlak öncelik taşıdığı kritik bir alandır. Uçuş emniyetinin sağlanması, yalnızca hava aracı sistemlerinin teknik güvenilirliği ile değil, aynı zamanda bakım süreçlerinin planlı, sistematik ve yüksek doğrulukla yürütülmesiyle doğrudan ilişkilidir. Ancak, teknolojik ilerlemeler ve hava aracı sistemlerinde yaşanan gelişmeler, bakım süreçlerinde insan faktörünün etkisini tamamen ortadan kaldırmamaktadır. Aksine, insan faktörü bu süreçlerde belirleyici ve çoğu zaman risk artırıcı bir unsur olarak varlığını sürdürmektedir.Hava aracı bakım faaliyetlerinde ortaya çıkan insan hatalarının etkilerinin anlaşılması ve bu hataların sistematik olarak yönetilebilmesi, uçuş emniyetinin sürdürülebilirliği açısından kritik bir gereklilik hâline gelmiştir. Literatürde yer alan çok sayıda çalışma, bakım süreçlerinde yapılan insan hatalarının hava aracı kazalarına ya da ciddi emniyet olaylarına yol açtığını ortaya koymaktadır. Bu durum, özellikle tasarım mühendislerinin insanın fiziksel, bilişsel ve organizasyonel özelliklerini dikkate alarak sistem tasarımına yön vermesini ve insan-makine etkileşimini derinlemesine analiz etmesini zorunlu kılmaktadır.Bu çalışmanın temel amacı, hava aracı bakım süreçlerinde insan faktörünün rolünü kapsamlı biçimde ortaya koymak, söz konusu faktörlerin uçuş emniyeti üzerindeki etkilerini değerlendirmek ve insan hatalarının önlenmesine yönelik uygulamaları tartışmaktır.

Havacılık sektörü, hata toleransının son derece düşük olduğu ve güvenliğin mutlak öncelik taşıdığı kritik bir alandır. Uçuş emniyetinin sağlanması, yalnızca hava aracı sistemlerinin teknik güvenilirliği ile değil, aynı zamanda bakım süreçlerinin planlı, sistematik ve yüksek doğrulukla yürütülmesiyle doğrudan ilişkilidir. Ancak, teknolojik ilerlemeler ve hava aracı sistemlerinde yaşanan gelişmeler, bakım süreçlerinde insan faktörünün etkisini tamamen ortadan kaldırmamaktadır. Aksine, insan faktörü bu süreçlerde belirleyici ve çoğu zaman risk artırıcı bir unsur olarak varlığını sürdürmektedir.Hava aracı bakım faaliyetlerinde ortaya çıkan insan hatalarının etkilerinin anlaşılması ve bu hataların sistematik olarak yönetilebilmesi, uçuş emniyetinin sürdürülebilirliği açısından kritik bir gereklilik hâline gelmiştir. Literatürde yer alan çok sayıda çalışma, bakım süreçlerinde yapılan insan hatalarının hava aracı kazalarına ya da ciddi emniyet olaylarına yol açtığını ortaya koymaktadır. Bu durum, özellikle tasarım mühendislerinin insanın fiziksel, bilişsel ve organizasyonel özelliklerini dikkate alarak sistem tasarımına yön vermesini ve insan-makine etkileşimini derinlemesine analiz etmesini zorunlu kılmaktadır.Bu çalışmanın temel amacı, hava aracı bakım süreçlerinde insan faktörünün rolünü kapsamlı biçimde ortaya koymak, söz konusu faktörlerin uçuş emniyeti üzerindeki etkilerini değerlendirmek ve insan hatalarının önlenmesine yönelik uygulamaları tartışmaktır.