Nicolas de Nicolay’ın Seyahatnamesinde Kanuni Devri Osmanlı İmparatorluğu
Kanuni Reign Ottoman Empire in French Voyager Nicolas de Nicolay’s Itinerary
Yazar: Soydaş, Hakan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi No. 63, 2018
Anahtar kelimeler: Itinerary,Nicolas de Nicolay,Eastern İmagination,Kanuni’s Reign,Ottoman Empire ; Seyahatname,Nicolas de Nicolay,Doğu Algısı,Kanuni Devri,Osmanlı İmparatorluğu

Bir edebî tür olarak seyahatnamelerde anlatı kurgusal olmayan, yaşanmış ve gerçekçi bir olay örgüsüne sahiptir. Anlatıcının ait olduğu medeniyet dairesinin merkeze alındığı kendi ve öteki ile karşılaştırmaların konu edildiği seyahatnamelerde yazarın temel amacı ötekini anlamaktır. Yazarın hayatının belirli bir kesitini ve deneyimlerini ele alan bu edebî tür gerçekleştirilen seyahatin gerçekçi yönüyle kurgusal hikâye ve diğer anlatı türlerinden farklılıklar gösterir. Farklı edebî türlerle kurduğu ilişkiler nedeniyle kesin hatlarının tayini ne kadar güçse de merak güdüsü, sanatsal mükemmelleşme arayışı ve bilme açlığı gibi temel motifler seyahatnamelerin özgün yönleri arasındadır. Batılı seyyahların kaleme aldıkları seyahatnameler Doğu toplumunu ve kültürünü anlama çabasının bir sonucudur. Nicolas de Nicolay’ın ilk kez 1568 yılında yayımlanan Les Quatre Premiers Livres de Navigations et Pérégrinations Oriantales (Doğu’ya Deniz Yolculukları ve Geziler) adlı eseri de mezkûr amiller neticesinde kaleme alınmış bir seyahatnamedir.  İlgili seyahatname birbirini tamamlar nitelikte dört kitaptan ibarettir. Arfeuille Senyörü ve Fransa Kralının hizmetkârı olarak kendisini tavsif eden Dauphiné’li Nicolas de Nicolay’ın eseri Kanuni devri Osmanlı coğrafyası ve toplumuna dair gözlemleri muhtevidir. Seyahatnamenin kendini diğer örneklerinden farklı kılan temel özelliklerinden birisi de devrin erkek ve kadınlarını temsil eden çizimlere yer vermiş olmasıdır. Toplumsal konumlarına muvafık giyimleri ile çizilen erkek ve kadınlar Batılı bir seyyahın oluşturmaya çalıştığı imge dünyasını da okuyucuya sunmaktadır. Bu çalışmada, Fransız seyyahın gözüyle XVI. yüzyıl Osmanlı coğrafyası ve toplumuna dair gözlemler incelenecektir. Aynı zamanda seyahatnamenin, türün edebî mikyaslarına ne denli uyduğu ele alınacak ve seyahat edebiyatı dâhilinde değerlendirilecektir.

As a literary genre, itineraries have a plot whichis non fictional, lived and realist.  Theitineraries in which narrator move his civilization paradigms to central positionand makes comparisons with the other civilization aims to understand the other.This literary genre which deals with the writers’ life and experience isdifferent from fictional histories and narrative genres by the realist aspectof the travel. Although it is difficult to determine certain measures ofitineraries because of its close relations with other literary genres, somefeatures such as interest, quest of excelling and passion for learning areamong the original features. Western itineraries are the conclusion of theeffort which aims to understand Eastern society and culture.  Nicolas de Nicolay’s itinerary Les QuatrePremiers Livres de Navigations et Pérégrinations Oriantales published for thefirst time in 1568 is the consequence of the stated reasons. This itinerarycomprises four books which complete each other. The work of Nicolas de Nicolay from Dauphine who qualify himself as theattendant of Arfeuille Senior and France’s King, consist some observations forgeography and society about Kanuni Reign of Ottoman. One of the specificationsof the itinerary which makes it from the alternates is the pictures made formen and women. Men and women described in dress suitable to their socialposition present also an imaginary world which is designed by a westernvoyager. With this study, we will examine the observations about XVIthcentury Ottoman geography and society by a French voyager regard