Tire ve Kartal Dağı’ndaki Yeni Tespitler
New Findings from Tire and Mount Karta
Yazar: Özkan, Ali
Dergi: Anatolian Research No. 27, 2022
Anahtar kelimeler: Archaeology ; Arkeoloji ; Küçük Menderes Valley,Mount Kartal,Rural Settlements,Architecture ; Küçük Menderes Valley,Mount Kartal,Rural Settlements,Architecture ; Küçük Menderes Valley,Mount Kartal,Rural Settlements,Architecture ; Küçük Menderes Valley,Mount Kartal,Rural Settlements,Architecture ; Küçük Menderes Vadisi,Kartal Dağı,Tire,Kırsal Yerleşimler,Mimari.

Bu çalışma, Küçük Menderes (Kaystros)Vadisi kentlerinden Tire’de ve nispeten daha az bilgi sahibi olduğumuz Tire’nin dağlık bölgelerinde yürütülen yüzey araştırmalarında elde   edilen   bazı   yeni   verileri   değerlendirmektedir.   Doğu-Batı   doğrultusunda   uzanan  vadinin  tarım  faaliyetleri  açısından  avantajlı  olmasının  yanı  sıra,  Lydia  ve  Ionia’yı  birbirine  bağlayan  ticari  yol  ağları  üzerinde  bulunmaktadır.  Bölgede  yapılan  önceki çalışmalar, Geç Tunç Çağı’ndan itibaren, söz konusu yol ağlarının güvenliğini sağlamak adına stratejik noktalarda kale ve kule yapıları inşa edildiğini göstermiştir. İnşa edilen savunma yapıları, Ephesos ile Sardeis kentlerini birbirine bağlayan ulaşım ağları  üzerinde  olmasından  dolayı,  kentleri  tehdit  eden  olası  saldırılarda  önemli  bir  misyon  üstlenir.  Bu  çalışmada  yüzey  araştırmalarında  tespit  edilen  Tire-Küçükkale  ve  Germencik-Dampınar  arasında  oldukça  stratejik  noktada  inşa  edilen  Hellenistik  Dönem’e  ait  bir  kale  tanıtılmaktadır.  Kartal  Dağı’nda  yer  alan  bu  kale  dışında,  dağın  kuzey  ve  güney  yamaçlarında  olmak  üzere,  Geç  Antik-Bizans  Dönemi’ne  (6.  yüzyıl)  tarihlenen iki kilise tespit edilmiştir. Yazıtlar  ile  Ephesos  kırsalında  yer  aldığı  belgelenen,  Tire-Küçükkale  ile  Büyükkale’de  lokalize  edilen  Bonitai,  Kartal  Dağı  yakınında  yer  alan  önemli  bir  kırsal  yerleşimdir.  Yeni  tespit  edilen  mimari  mekânlar,  Boniatai  kırsal  yerleşiminin  yakın  çevresinin  arkeolojik  veriler  ile  değerlendirme  imkanı  vermiştir.  Yerleşim,  Hellenistik  Dönem’de  stratejik konumu ile ön plana çıkar. Roma İmparatorluk Dönemi’nde uygun tarımsal koşullar  ve  bölgeden  geçen  yol  ağlarının  katkısı  ile  Ephesos’un  en  önemli  kırsal  yerleşimlerinden  biri  olarak  sivrilir.  Tarımsal  üretimden  kaynaklı  canlılık  Geç  Antik  Dönem’de sürmüştür. İnşa edilen kilise yapıları bunu doğrulamaktadır.

This  study  focuses  on  some  of  the  new  findings  obtained  during  the  surveys  carried out in Tire, one of the cities in the Küçük Menderes ((Little Meander, called Kaystros  in  ancient  Greek)  Valley  of  which  relatively  little  information  exists,  and  its  mountainous  regions.  In  addition  to  the  agricultural  advantages  from  the  fertile  plains  in  this  east-west  running  valley,  it  also  has  road  networks  beneficial  for  trade  that  connect  the  Lydia  and  Ionia  regions,  ending  at  the  Aegean  Sea.  Previous  studies  on  the  region  show  castles  and  tower  structures  to  have  been  built  at  strategic  points  since  the  Late  Bronze  Age  to  ensure  the  safety  of  these  road networks. Because these defensive structures built were on the transportation networks  connecting  the  cities  of  Ephesos  and  Sardis,  they  also  took  on  an  important  mission  against  possible  attacks  that  might  threaten  the  cities.  This study introduces a Hellenistic castle that was identified during the surveys as having been built at a very strategic point between Küçükkale village in the Tire District and Dampınar village in the Germencik district. In addition to this castle found on Mount Kartal,  two  churches  dating  to  the  Late  Antiquity  (6th  century  CE)-Byzantine  Empire  in  were  identified  on  the  northern  and  southern slopes of Mount Kartal.Bonitai has been documented through inscriptions to be located in the countryside of Ephesos somewhere near Küçükkale and Büyükkale villages in Tire and was an important rural settlement located near Mount Kartal. The newly identified architectural sites have provided an opportunity to evaluate the immediate surroundings of the rural settlement of Bonitai with archaeological data.  The  settlement  stands  out  in  terms  of  its  strategic  location  during  the  Hellenistic  Period.  During  the  Roman  Empire,  it  became  one  of  the  most  important  rural  settlements  of  Ephesos  through  its  suitable  agricultural  conditions  and  network  of  roads  passing  through  the  region.  The  vitality  stemming  from  agricultural  production  continued  into  Late  Antiquity,  with  the  church structures that had been built confirming this.