BEHLÛL / Buhlūl
BEHLÛL / Buhlūl
Yazar: Tülücü (çev.), Süleyman
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 44, 2011

ÖZBühl&ucirc;l el-Mecn&ucirc;n el-K&ucirc;f&icirc;, K&ucirc;feli bir mecnunun ismi. Biz, ilk defa, ona, gelip geçenlerin sert şakalarına maruz kalmış bir budala ve kesinlikle bir Ş&icirc;&lsquo;&icirc; (yeteşeyya&lsquo;) olarak tavsif eden el-C&acirc;hız (ö. 255/869)&rsquo;ın Bey&acirc;n&rsquo;ında rastlıyoruz. İbnü&rsquo;l-Cevz&icirc; (ö. 597/1201)&rsquo;nin naklettiği veçhile, 188/804 yılında el-K&ucirc;fe&rsquo;de H&acirc;r&ucirc;nürreş&icirc;d&rsquo;le görüşmesi ve belki de ona ikaz ve irşat yollu bazı sözler söylemesi mümkündür. Bühl&ucirc;l&rsquo;ün Bağdat&rsquo;taki mezarı Niebuhr tarafından tasvir edildi ve 501/1100-1101 tarihli bir kitabe onu mecz&ucirc;blar sultanı ve bir &ldquo;karanlık, sönük ruh&rdquo; (nefs mütammese) olarak gösterir. İnsanlar, onu Bühl&ucirc;ld&acirc;ne, &ldquo;akıllı deli&rdquo; diye isimlendirdiler ve onu er-Reş&icirc;d&rsquo;in akrabası ve soytarısı kabul ettiler ve onun akıl ve zek&acirc;sı hakkında kahvehanelerde hik&acirc;yeler anlattılar.Anahtar Sözcükler: Bühl&ucirc;l, H&acirc;r&ucirc;nürreş&icirc;d, el-Mecn&ucirc;n, budala, mecz&ucirc;blar sultanı, akıllı deli, soytarı.ABSTRACTBuhlūl al-Majnūn al-Kūfī, the name of a lunatic of al-Kūfa. We first meet him in the Bayān of al-Jāhiz (d. 255/869), who depicts him as a simpleton exposed to the rough jokes of passers-by, and definitely as a Shī&lsquo;ī (yatashayya&lsquo;). It is possible that he met Hārūn al-Rashīd at al-Kūfa in 188/804, as Ibn al-Jawzī (d. 597/1201) reports, and perhaps he even addressed some remonstrances to him.Buhlūl&rsquo;s tomb in Baghdād has been described by Niebuhr, and an inscription dating from 501/1100-1101 designates him as the sultan of the majdhūbs and as an &ldquo;obscure, dim soul&rdquo; (nafs mutammasa). People called him Buhlūldāna, &ldquo;the wise fool&rdquo;, and they made of him the kinsman and the buffoon of al-Rashīd, and they told stories in the coffee houses about his wit and subtlety.Key Words: Buhlūl, Hārūn al-Rashīd, al-Majnūn, simpleton, the sultan of the majdhūbs, the wise fool, buffoon.  

ÖZBühl&ucirc;l el-Mecn&ucirc;n el-K&ucirc;f&icirc;, K&ucirc;feli bir mecnunun ismi. Biz, ilk defa, ona, gelip geçenlerin sert şakalarına maruz kalmış bir budala ve kesinlikle bir Ş&icirc;&lsquo;&icirc; (yeteşeyya&lsquo;) olarak tavsif eden el-C&acirc;hız (ö. 255/869)&rsquo;ın Bey&acirc;n&rsquo;ında rastlıyoruz. İbnü&rsquo;l-Cevz&icirc; (ö. 597/1201)&rsquo;nin naklettiği veçhile, 188/804 yılında el-K&ucirc;fe&rsquo;de H&acirc;r&ucirc;nürreş&icirc;d&rsquo;le görüşmesi ve belki de ona ikaz ve irşat yollu bazı sözler söylemesi mümkündür. Bühl&ucirc;l&rsquo;ün Bağdat&rsquo;taki mezarı Niebuhr tarafından tasvir edildi ve 501/1100-1101 tarihli bir kitabe onu mecz&ucirc;blar sultanı ve bir &ldquo;karanlık, sönük ruh&rdquo; (nefs mütammese) olarak gösterir. İnsanlar, onu Bühl&ucirc;ld&acirc;ne, &ldquo;akıllı deli&rdquo; diye isimlendirdiler ve onu er-Reş&icirc;d&rsquo;in akrabası ve soytarısı kabul ettiler ve onun akıl ve zek&acirc;sı hakkında kahvehanelerde hik&acirc;yeler anlattılar.Anahtar Sözcükler: Bühl&ucirc;l, H&acirc;r&ucirc;nürreş&icirc;d, el-Mecn&ucirc;n, budala, mecz&ucirc;blar sultanı, akıllı deli, soytarı.ABSTRACTBuhlūl al-Majnūn al-Kūfī, the name of a lunatic of al-Kūfa. We first meet him in the Bayān of al-Jāhiz (d. 255/869), who depicts him as a simpleton exposed to the rough jokes of passers-by, and definitely as a Shī&lsquo;ī (yatashayya&lsquo;). It is possible that he met Hārūn al-Rashīd at al-Kūfa in 188/804, as Ibn al-Jawzī (d. 597/1201) reports, and perhaps he even addressed some remonstrances to him.Buhlūl&rsquo;s tomb in Baghdād has been described by Niebuhr, and an inscription dating from 501/1100-1101 designates him as the sultan of the majdhūbs and as an &ldquo;obscure, dim soul&rdquo; (nafs mutammasa). People called him Buhlūldāna, &ldquo;the wise fool&rdquo;, and they made of him the kinsman and the buffoon of al-Rashīd, and they told stories in the coffee houses about his wit and subtlety.Key Words: Buhlūl, Hārūn al-Rashīd, al-Majnūn, simpleton, the sultan of the majdhūbs, the wise fool, buffoon.