ORTA KIZILIRMAK BÖLÜMÜ GÜNEY KESİMİNİN (KAPADOKYA YÖRESİ) İKLİMİ VE ÇÖLLEŞMEDEN ETKİLENEBİLİRLİĞİ
Climate of Southern Part of the Middle Kızılırmak Sub-Region (Cappadocia District) and its Vulnerability to Desertification
Yazar: Türkeş, Murat
Dergi: Ege Coğrafya Dergisi, Vol. 14 No. 1-2, 2015
Anahtar kelimeler: Kapadokya Yöresi, mevsimsellik, değişkenlik, Thornthwaite iklim sınıflandırması, Erinç kuraklık indisi, UNCCD kuraklık indisi ve çölleşme

Çalışmada, Thornthwaite iklim sınıflandırma sistemi, Erinç kuraklık indisi ve Birleşmiş Milletler Çölleşme ile Savaşım Sözleşmesi (UNCCD) kuraklık indisi kullanılarak, Türkiye’nin Orta Kızılırmak Bölümü güney kesiminin (Kapadokya Yöresi) iklimi ayrıntılı olarak belirlendi. Ayrıca, Kapadokya’nın, yağış, minimum (en düşük), maksimum (en yüksek) ve ortalama hava sıcaklıklarının alansal dağılışları ve mevsimlerarası değişimleri ve çölleşme süreçlerinden etkilenebilirliği incelendi. Çalışmanın başlıca sonuçları aşağıda özetlendi:(1) Minimum, maksimum ve ortalama sıcaklıklar açısından en soğuk ay, çalışmada kullanılan tüm istasyonlarda Ocak’tır; en sıcak ay ise, iki istasyonun maksimum sıcaklıkları dışında Temmuz’dur. (2) Maksimum sıcaklıkların değişkenlik katsayıları, yazın en yüksek, kışın en düşüktür. Nevşehir ve Kayseri çevreleri, yüksek yıllararası değişkenlik ve düşük sıcaklıklar açısından Kapadokya Yöresi’nin en karasal yerleridir. (3) Aylık yağış tutarları, Temmuz-Eylül dönemi dışında yıl boyunca oldukça tekdüze bir dağılış gösterir. (4) Kapadokya Yöresi, maksimum yağışı ilkbaharda olan karasal yağış rejimi ile tanımlanır. Yıllık ortalama yağış tutarları 336.4 mm ile 412.4 mm arasında bulunur. (5) Yaz yağış toplamlarının değişkenliği, % 65.7 ile % 78 arasında değişen oranlarla öteki mevsimlerin tümünden daha yüksektir. Yıllık yağış toplamlarının değişim katsayıları, yörenin kuzeyinde yaklaşık % 18, güneyinde yaklaşık % 20’dir. (6) Thornthwaite nemlilik ve Erinç kuraklık indislerine göre, Kapadokya Yöresinde yarıkurak ve kurak-yarınemli ya da yarınemli iklim çeşitleri egemendir. Bozkır ve seyrek kuru ormanlar, yöredeki egemen vejetasyon formasyonunu oluşturur. (7) Kapadokya Yöresi çölleşme süreçlerinin etkilerine açıktır. Yörede çölleşmenin etkisini önlemek ya da en aza indirmek için, sürdürülebilir arazi kullanımı yönetimi ve turizm planlaması uygulamalarına ivedilikle gereksinim vardır.Anahtar Kelimeler: Kapadokya Yöresi, mevsimsellik, değişkenlik, Thornthwaite iklim sınıflandırması, Erinç kuraklık indisi, UNCCD kuraklık indisi ve çölleşme.

The study determined the climate of southern portion of the Middle Kızılırmak sub-region (Cappadocia district) in Turkey according to Thornthwaite’s climate classification in detail along with Erinç’s aridity index and United Nations Convention to Combat Desertification (UNCCD) aridity index. Spatial distributions and inter-seasonal variations of precipitation amounts and minimum, maximum and mean air temperatures, and vulnerability of Cappadocia to desertification processes were also investigated. Main conclusions of the study were summarized as follows:(1) The coldest month of minimum, maximum and mean temperatures is January at all stations used in the study, and the warmest month is July except at two stations for maximum temperatures. (2) Coefficients of variation of the maximum temperatures are the greatest in summer and the smallest in winter. Nevşehir and Kayseri environs are the most continental parts of the Cappadocia district with a high inter-annual variability and low temperatures. (3) Monthly precipitation amounts show a somewhat uniform distribution throughout the year, except the period of July to September. (4) Cappadocia is characterized with a continental rainfall regime having a maximum precipitation in spring. Annual precipitation amounts are found between 336.4 mm and 412.4 mm. (5) Variability of summer precipitation totals is greater than that of other seasons, varying from 65.7% to 78%. The coefficients of variation of the annual precipitation totals are about 18% at north and about 20% at south. (6) Semi-arid and dry sub-humid or semi-humid climate types prevail over Cappadocia according to Thornthwaite’s moisture and Erinç’s aridity indices. Steppe is the dominant vegetation formation with sparse dry forests. (7) Cappadocia district is vulnerable to the desertification processes. In order to mitigate desertification in the district, sustainable land-use management and tourism planning applications are required as soon as possible.Key Words: Cappadocia district, seasonality, variability, Thornthwaite’s climate classification, Erinç’s aridity index, the UNCCD aridity index and desertification.