ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN SAĞLIK OKURYAZARLIĞI İLE AFET OKURYAZARLIK DÜZEYLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA
A STUDY ON UNIVERSITY STUDENTS LEVELS OF HEALTH LITERACY AND DISASTER LITERACY
Yazar: Üstün, Özge; Gökkaya, Emrah; Çelebi, İsmet; Balcı, Elçin
Dergi: Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, Vol. 28 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Health Management ; Sağlık Yönetimi ; Disaster and Emergency Management ; Afet ve Acil Durum Yönetimi ; Health literacy,Disaster literacy,Health management,Disaster management ; : Sağlık okuryazarlığı,Afet okuryazarlığı,Sağlık yönetimi,Afet yönetimi

Sağlık okuryazarlığı 1970'lerde ortaya atılan, halk sağlığı ve sağlık hizmetlerinde önemi giderek artan bir terimdir. Kişinin kendi sağlığını, ailesinin ve toplumun sağlığını bir bağlama oturtması, hangi faktörlerin bu durumu etkilediğini anlaması ve bunlarla nasıl başa çıkacağını bilmesi anlamına gelir. Afet okuryazarlığı ise bireylerin afet süreci boyunca yaşam kalitesini korumak veya iyileştirmek amacıyla bir afeti hafifletme/önleme, hazırlanma, müdahale etme ve afetten kurtulma veya rehabilitasyon ile ilgili günlük yaşamda bilinçli kararlar vermek ve talimatları takip etmek için afet bilgilerine erişme, anlama, değerlendirme ve uygulama kapasitesidir. Bu araştırmada, sağlık yönetimi konusunda üniversite öğrenimi gören öğrencilerin sağlık okuryazarlık ve afet okuryazarlık düzeylerini ölçmek amaçlanmıştır. Bu araştırma bir üniversitenin sağlık yönetimi bölümü öğrencilerinin afet okuryazarlığı ve sağlık okuryazarlığı düzeyleri arasındaki ilişkiyi ve etkileyen etmenleri değerlendirmek amacıyla tanımlayıcı kesitsel olarak yapılmıştır. Araştırma evrenini Türkiye’de bir üniversitede öğrenim gören Sağlık Yönetimi Bölümü öğrencileri oluşturmaktadı r (Ulaşım oranı %94,55). Araştırmada ‘Sosyodemografik Bilgi Formu’, ‘Afet Okuryazarlık Ölçeği’ ve “Sağlık okuryazarlığı ölçeği (HLS-14)” kullanılmıştır. Araştırmada sağlık okuryazarlığı sonuçları ile zarar azaltma, hazırlık, müdahale, iyileştirme alt boyutları ve afet okuryazarlığı arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Sağlık okuryazarlığı yüksek olanlarda afet okuryazarlığı yüksektir. Yapılan regresyon analiz sonuçlarına göre sağlık okuryazarlığı, afet okuryazarlığındaki değişimin yaklaşık % 22’sini açıklamaktadır. Sağlık okuryazarlığının, cinsiyet, yaş, sınıf ve annenin eğitim durumu ile, afet okuryazarlığının ise, yaş, sınıf, babanın eğitim durumu ve ekonomik durum ile ilişkili olduğu saptanmıştır.

Health literacy is a term that emerged in the 1970s and has become increasingly important in public health and healthcare services. It refers to an individual's ability to contextualize their own health, the health of their family, and the community, understanding the factors that affect this situation and knowing how to cope with them. Disaster literacy, on the other hand, is the capacity of individuals to access, understand, evaluate, and apply disaster information to make informed decisions and follow instructions in daily life to mitigate/prevent, prepare for, respond to, and recover from or rehabilitate after a disaster, with the aim of maintaining or improving the quality of life throughout the disaster process. This study aims to measure the levels of health literacy and disaster literacy among university students studying health management. This descriptive cross-sectional study was conducted to evaluate the relationship between the levels of disaster literacy and health literacy among students in the Health Management Department of a university, as well as the factors affecting them. The study population consists of students studying in the Health Management Department at a university in Turkey (response rate 94.55%). The 'Sociodemographic Information Form', 'Disaster Literacy Scale', and 'Health Literacy Scale (HLS-14)' were used in the study. The study found a positive and significant relationship between health literacy results and the sub-dimensions of disaster mitigation, preparedness, response, recovery, and disaster literacy. Those with high health literacy also have high disaster literacy. According to the results of the regression analysis, health literacy explains approximately 22% of the variance in disaster literacy. It was determined that health literacy is related to gender, age, grade level, and mother's education level, while disaster literacy is related to age, grade level, father's education level, and economic status.