Türk Dünyasında Nevruz: Adlar ve Anlamlar
Nowruz In The Turkic World: Names And Meanings
Yazar: Koç, Ali
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 23 [GÜZ 2025], 2025
Anahtar kelimeler: Literary Studies (Other) ; Edebi Çalışmalar (Diğer) ; Turkish Folklore Outside Türkiye ; Türkiye Dışındaki Türk Halk Bilimi ; Turkic World,Nevruz,name,meaning,classification ; Türk Dünyası,Nevruz,ad,anlam,sınıflandırma.

Nevruz, Türk dünyasının ortak geçmişini ve kültürel zenginliğini yansıtan, köklü bir gelenekle bugüne taşınmış kadim bir bayramdır. Yalnızca baharın gelişini ve doğanın uyanışını kutlamakla kalmaz, aynı zamanda toplumsal dayanışmayı, bereketi ve yenilenmeyi simgeler. Türk toplulukları, binlerce yıldır bu bayramı farklı adlarla anmış ve her biri, Nevruz’un derin anlamını kendi kültürüne göre şekillendirmiştir. “Naurız”, “Nooruz”, “Nevbahar”, “Nevris”, “Yılsırtı” ve “Ruzlama” gibi adlar, bu bayramın tarihî, mitolojik ve kültürel köklerini zenginleştiren birer iz olarak Türk dili ve kültüründe yerini almıştır. Türklerin geniş coğrafyasında Nevruz, bir mevsim geçişi ritüelinin çok ötesinde, halkları bir araya getiren güçlü bir bağdır. Nevruz, tarih boyunca Türk dünyasında milli kimliği, dayanışmayı ve gelenekleri diri tutan bir değer olarak öne çıkmıştır. Ortak bir geçmişin izlerini taşıyan bu bayram, halkın belleğinde mitolojik anlatılarla ve inançlarla harmanlanmış, her toplumda farklı adlarla anılsa da ortak duygularla kutlanmıştır. Bu yönüyle Nevruz, toplumsal birliğin ve kültürel ortaklığın canlı bir simgesi olmayı sürdürmektedir. Bu çalışmada da, Nevruz'un farklı adları ve anlamları üzerinden nasıl dilsel ve kültürel bir birlik oluşturduğu incelenecektir. Ayrıca, Nevruz'un Türk milletini birleştiren köklü değerleri temsil ettiği çeşitli örneklerle gösterilecektir. Türk dünyasında 50’den fazla isimle anılan Nevruz'un tüm varyantlarının "yenilenme, birlik, doğa ile uyum" temalarında ortak bir kültürel kimlik oluşturduğu görülmektedir

Nevruz is an ancient festival reflecting the shared history and cultural richness of the Turkic world, preserved through a deep-rooted tradition. It celebrates the arrival of spring and nature’s awakening, while also symbolizing social solidarity, abundance, and renewal. For centuries, Turkic communities have called this festival by various names—such as “Naurız,” “Nooruz,” “Nevbahar,” “Nevris,” “Yılsırtı,” and “Ruzlama”—each adding unique cultural and historical depth. Across the vast Turkic geography, Nevruz is more than a seasonal ritual; it is a powerful bond uniting communities. Throughout history, it has played a vital role in preserving national identity, solidarity, and traditions. Despite being known by different names, Nevruz has always been celebrated with common emotions and mythological narratives, making it a living symbol of social unity and cultural partnership. This study explores how Nevruz, with its many names and meanings, fosters linguistic and cultural unity, and demonstrates—through various examples—how it represents the enduring values that unite the Turkic peoples. All variants of Nevruz, known by over 50 names, embody a shared cultural identity rooted in renewal, unity, and harmony with nature.