Filistinli Şair Hârûn Hâşim Reşîd’in Vatan Temalı Şiirleri ve Bunların Dil ve Belağat Açısından İncelenmesi
The Homeland-Themed Poetry of Palestinian Poet Harun Hashim Rashid and Its Analysis from a Linguistic and Rhetorical Perspective
Yazar: Oğur, Halil İbrahim
Dergi: Artuklu Akademi, Vol. 12 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Arabic Language and Rhetoric ; Arap Dili ve Belagatı ; Arabic Language and Rhetoric,Poem,Harun Hashim Rashid,Palestine,Homeland,Resistance ; Arap Dili ve Belağatı,Şiir,Hârûn Hâşim Reşîd,Filistin,Vatan,Direniş

İsrail’in kuruluşu, asırlardır Filistin coğrafyasında yaşayan Arapları siyasi, sosyal, kültürel ve ekonomik olarak derinden etkilemiştir. Filistin halkının kendi toprakları üzerinde Yahudi göçlerine karşı başlattıkları bireysel çatışmalar, İsrail devletinin kurulmasıyla kitlesel eylemlere ve direnişe dönüşmüştür. Filistin’e komşu Arap ülkeleri Mısır, Suriye ve Ürdün’ün sürece müdahil olması, çoğu başarısızlıkla sonuçlanan Arap-İsrail savaşlarını beraberinde getirmiştir. Özellikle İsrail’in kurulmasından sonra Filistin coğrafyasında yaşanan savaşlar, İsrail’in işgal ve tehcir politikaları, bu coğrafyanın edebiyatını da derinden etkilemiştir. İsrail’in politikalarını asla kabul etmeyen Filistinli edebiyatçılar da kalemlerini adeta birer silaha dönüştürerek Filistin direnişine destek vermiş; halkı işgale karşı direnmeye ve ayaklanmaya teşvik eden eserler ortaya koymuşlardır. Bu eserlerinde, mutlak bağımsızlık elde edilmeden Filistin halkı için, İsrail öncesi vatanlarına dönüşün gerçekleşmeyeceğini vurgulamışlardır. Bu dönemde Filistin edebiyatında direniş, bir tema olmanın ötesinde, ayrı bir edebî tür haline gelmiştir. Filistinli edebiyatçılar direnişi, bağımsızlığın ve yerlerinden edilen Filistinlilerin yurtlarına dönebilmelerinin temel koşulu olarak görmüşlerdir. Bu doğrultuda Filistinli şair ve yazarlar, direniş ile bağlantılı olarak, vatan ve vatana dönüş temalarını da sıkça dile getirmişlerdir. İşgal öncesi Filistin’e dönüş için halkı direnişe teşvik eden ve vatana dönüşü şiirlerinde en çok dile getiren şairlerin başında Filistinli şair Hârûn Hâşim Reşîd gelmektedir. Dönüş anlamına gelen “ʿavde” terimini şiirlerinde çok sık kullandığı için de kendisine “şâʿiru’l-ʿavde” yani “dönüş şairi” unvanı verilmiştir. Bu çalışmada, “şâʿiru’l-ʿavde” olarak anılan Hârûn Hâşim Reşîd’in, vatan ve vatana dönüş temalı şiirlerinin içerik, üslup, dil ve belağat açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Filistinli şair Hârûn Hâşim Reşîd, sürgün, göç ve mültecilik deneyimlerini şiirlerinde işleyerek Filistin halkının vatana dönüş arzusunu ve direniş ruhunu güçlü imgelerle yansıtmıştır. Şiirlerinde, vatan, özgürlük ve dönüş temasını, direnişin zorunluluğu üzerinden işlerken, Filistinli kimliğini onurla sahiplenmiş ve bu kimliği şiirsel bir mücadele aracı hâline getirmiştir.

The establishment of Israel profoundly impacted the Arabs who had lived for centuries in the Palestinian territories, affecting them politically, socially, culturally, and economically. Individual conflicts that initially arose in response to Jewish immigration on their own lands transformed into widespread actions and resistance with the founding of the Israeli state. The involvement of neighboring Arab countries Egypt, Syria, and Jordan in the process led to a series of Arab Israeli wars, most of which ended in failure. Particularly after the establishment of Israel, the policies of occupation, war, and forced displacement in the Palestinian territories significantly influenced the region’s literature. Palestinian writers wielded their pens as weapons of resistance, producing works that encouraged the people to resist the occupation and rise up. These works emphasized that the return to the homeland would not be realized without the declaration of absolute independence. In Palestinian literature, resistance has transcended being merely a theme and has evolved into a distinct literary genre. Resistance constitutes the fundamental condition for independence and the return of displaced Palestinians to their homeland. Among the poets who most prominently articulate this conditional reality namely, the promise of return is Harun Hashim Rashid. Due to his frequent use of the term “ʿavde” meaning “return” in his poetry, he has been bestowed the title “şāʿiru’l-ʿavde”. In this study, the aim is to analyze the homeland-themed poems of Harun Hashim, in terms of content, style, language, and rhetoric. Palestinian poet Harun Hashim conveys themes of exile, displacement, and refuge in his poetry, powerfully reflecting the Palestinian people's longing for return and spirit of resistance through vivid imagery. His works emphasize the necessity of resistance and transform Palestinian identity into a poetic instrument of struggle, all while upholding it with dignity and pride.