İran’da Basının Doğuşu ve Gazeteler
Rising the Press and Newspapers in Iran
Yazar: Özkan, Hülya; Rigiderakhshan, Mohammad
Dergi: Erciyes İletişim Dergisi, Vol. 6 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: İran’da Basın,Gazeteler,Meşrutiyet dönemi,Pehlevi Döneminde Basın,Kaçar Döneminde Basın ; Press in Iran,Newspapers,Constitutional period,Press during Pahlavi period,Press in Qajar Period

İran’da basın ülkenin farklı bölgelerinde yaşayan halkı toplumsal, siyasal, ekonomikve kültürel konularda önemli derecede bilgilendirmiş ve etkilemiştir. Basınıngelişimi özellikle Meşrutiyet’in ilanının ardından farklı karakteristik özelliklerebürünmüştür.Bu çalışmada matbaanın İran’a getirilmesinin ardından ülkede basın yayın hayatınıngelişimi konu edinilerek, farklı dönemlerde yayımlanmaya başlayan ilk gazetelersıralanmıştır. Kaçar dönemi, Meşrutiyet dönemi ve Birinci Pehlevi (Rıza Şah Pehlevi)dönemi olmak üzere üç başlık altında gazetecilik faaliyetleri incelenmiştir.Kaçar döneminde ilk gazetenin yayınlandığı süreçte ülkedeki siyasi atmosferinnasıl olduğu, gazetelerin işlevlerinin neler olduğu ortaya konulmaya çalışılmıştır.Söz konusu gazetelerin rejim ile ilişkisi, sonraki dönemde meşrutiyete yaklaşımları,yayınlanma süreleri, hangi meseleleri kendilerine konu edindikleri araştırılmıştır.Gazetelerin özellikle meşrutiyete zemin hazırlayacak yayınları dikkate alınarak,bu tutumun hangi yöneticilerce olumlu/ olumsuz karşılandığı, basına yönelikengellemeler ve kısıtlamalar ortaya konulmuştur.Meşrutiyet’ten sonraki dönemde özellikle Rıza Şah’ın yönetimi ele geçirmesininardından bazı gazeteler, ürettikleri söylemler aracılığı ile yönetime meşrulukkazandıran bir rol üstlenmiştir. İkinci Dünya Savaşı yıllarında ise İran basını üzerindeİngiliz ve Rus siyasetinin etkisi hissedilmiştir. Sağ ve sol kesim olarak iki grup altındadeğerlendirilebilen basın organlarının dönemin hükümetlerine yönelik tutumlarıkarşısında her iki kesimin yayınlarına da son verildiği görülmektedir.

In Iran, the press has informed and influenced the people living in different regionsof the country on social, political, economic and cultural issues. The development ofthe press, especially after the declaration of the Constitutional Monarchy, has takenon different characteristics.In this study, the first newspapers that were published in different periods werelisted in the country after the printing press was brought to Iran. Journalism activitieswere examined under three headings: Qajar period, Constitutional Monarchy periodand Pahlavi period (Reza Shah Pahlavi).In the period when the first newspaper was published during the Qajar period,the political atmosphere in the country and the functions of the newspapers weretried to be revealed. The relationship of the newspapers in question with theregime, the approaches to the constitutionalism in the next period, the duration ofpublication, the issues that have been investigated. Considering the publicationsof the newspapers which will prepare the ground for the constitutional monarchy,the managers of these attitudes are treated positively/negatively, the pressures andrestrictions have been put forward.After the Constitutional Monarchy period, especially after receiving the administrationof Reza Shah, some newspapers, through the discourses they have produced a rolethat gives the administration legitimacy. During the Second World War, the influenceof British and Russian politics was felt on the Iranian press. Right and left sectionsof the media groups that can be evaluated under two groups against the attitudes ofthe governments of the period against the end of the publication of the two sectorsare seen.