hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
10 MW’LIK SDU GÜNEŞ GÜÇ KULESİ TESİS TASARIMI
10 MW’LIK SDU GÜNEŞ GÜÇ KULESİ TESİS TASARIMI
Yazar: Şenol, Ramazan; Üçgül, İbrahim; Koyun, Arif; Acar, Mustafa
Dergi: Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Vol. 26 No. 4, 2013
Anahtar kelimeler: Güneş Enerjisi, Güneş Güç Kulesi, Heliostat, Elektrik Enerjisi

Bu çalışmada, yenilenebilir enerji kaynaklarından güneş enerjisi ile elektrik üretim metodu olan güneş güç kulesisistemi ele alınmıştır. Çalışmada güneş güç kulesi sistemindeki aynaların güneşi takip ederek kule üzerindekialıcı sisteme odaklaması için yazılımlar geliştirilmiştir. Bu yazılımlardan faydalanarak Süleyman DemirelÜniversitesi’nde 10 MW gücünde güneş güç kulesi kurmak için gerekli olan ayna sayısı, ayna boyutları, kuleyüksekliği, alan yarı çapı, vb., dizayn parametreleri elde edilmiştir. Ayrıca bu sistemde kullanılan heliostat veotomatik kontrol sistemlerinin maliyet analizleri yapılmıştır. Geliştirilen bilgisayar yazılımları ve otomatikkontrol ünitesi ile aynalar gün boyu çalıştırılarak ortaya çıkan izleme hataları belirlenmiştir. Sonuç olarak 10MW gücündeki bir tesis için gerekli olan tüm dizayn parametreleri elde edilmiştir.

Bu çalışmada, yenilenebilir enerji kaynaklarından güneş enerjisi ile elektrik üretim metodu olan güneş güç kulesisistemi ele alınmıştır. Çalışmada güneş güç kulesi sistemindeki aynaların güneşi takip ederek kule üzerindekialıcı sisteme odaklaması için yazılımlar geliştirilmiştir. Bu yazılımlardan faydalanarak Süleyman DemirelÜniversitesi’nde 10 MW gücünde güneş güç kulesi kurmak için gerekli olan ayna sayısı, ayna boyutları, kuleyüksekliği, alan yarı çapı, vb., dizayn parametreleri elde edilmiştir. Ayrıca bu sistemde kullanılan heliostat veotomatik kontrol sistemlerinin maliyet analizleri yapılmıştır. Geliştirilen bilgisayar yazılımları ve otomatikkontrol ünitesi ile aynalar gün boyu çalıştırılarak ortaya çıkan izleme hataları belirlenmiştir. Sonuç olarak 10MW gücündeki bir tesis için gerekli olan tüm dizayn parametreleri elde edilmiştir.
BCJR ALGORİTMASI KULLANILAN TURBO KOD ÇÖZÜCÜLERİN FPGA GERÇEKLEŞTİRİMİ
BCJR ALGORİTMASI KULLANILAN TURBO KOD ÇÖZÜCÜLERİN FPGA GERÇEKLEŞTİRİMİ
Yazar: Atar, Onur; Sazlı, Murat H.
Dergi: Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Vol. 26 No. 4, 2013
Anahtar kelimeler: BCJR algoritması, MAP algoritması, Turbo kod çözücü, FPGA

Kanal kapasite sınırına yaklaşabilmek amacıyla kullanılan kanal kodlama uygulamalarından en yenisi vebaşarılısı olan turbo kodların en zorlu tasarım sorunu, kodlayıcıların bütün olası durumları için hesaplamalaryapan döngülü (iteratif) kod çözücülerin tasarımıdır. Turbo kod çözücülerde kullanılan optimal BCJR (MAP)algoritması, bölme işlemi, üstel ve logaritmik hesaplar gibi karmaşık matematiksel işlemler barındırmaktadır. Bunedenle, turbo kod çözücülerin gerçeklenmesinde BCJR algoritmasından kaçınılmış ve onun optimal-altı (suboptimal)türevleri olan Log-MAP ve Max-Log-MAP algoritmaları tercih edilmiştir. BCJR algoritması, öncekiçalışmalarda yeniden formüle edilmiş ve FPGA gerçekleştirimine uygun bir yapıya büründürülmüştür. Buçalışmada, yeniden formüle edilmiş BCJR algoritması gerçeklenmiştir. Donanımda yavaş çalışan karmaşıkmatematiksel işlemler (bölme, üstel ve logaritmik hesaplar) değer tablolarından okunmuş ve yüksek performanslıhesaplama yapıları oluşturulmuştur. Gerçeklenen sistem, benzetimler ile doğrulanmıştır. Elde edilen BERperformansının beklendiği gibi Log-MAP algoritmasından yüksek olduğu gözlenmiştir.

Kanal kapasite sınırına yaklaşabilmek amacıyla kullanılan kanal kodlama uygulamalarından en yenisi vebaşarılısı olan turbo kodların en zorlu tasarım sorunu, kodlayıcıların bütün olası durumları için hesaplamalaryapan döngülü (iteratif) kod çözücülerin tasarımıdır. Turbo kod çözücülerde kullanılan optimal BCJR (MAP)algoritması, bölme işlemi, üstel ve logaritmik hesaplar gibi karmaşık matematiksel işlemler barındırmaktadır. Bunedenle, turbo kod çözücülerin gerçeklenmesinde BCJR algoritmasından kaçınılmış ve onun optimal-altı (suboptimal)türevleri olan Log-MAP ve Max-Log-MAP algoritmaları tercih edilmiştir. BCJR algoritması, öncekiçalışmalarda yeniden formüle edilmiş ve FPGA gerçekleştirimine uygun bir yapıya büründürülmüştür. Buçalışmada, yeniden formüle edilmiş BCJR algoritması gerçeklenmiştir. Donanımda yavaş çalışan karmaşıkmatematiksel işlemler (bölme, üstel ve logaritmik hesaplar) değer tablolarından okunmuş ve yüksek performanslıhesaplama yapıları oluşturulmuştur. Gerçeklenen sistem, benzetimler ile doğrulanmıştır. Elde edilen BERperformansının beklendiği gibi Log-MAP algoritmasından yüksek olduğu gözlenmiştir.
ERDEMİR 6112 SAC MALZEMENİN HİDROMEKANİK DERİN ÇEKME YÖNTEMİYLE ŞEKİLLENDİRİLEBİLİRLİĞİ
ERDEMİR 6112 SAC MALZEMENİN HİDROMEKANİK DERİN ÇEKME YÖNTEMİYLE ŞEKİLLENDİRİLEBİLİRLİĞİ
Yazar: Karaağaç, İbrahim; Özdemir, Ahmet
Dergi: Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Vol. 26 No. 4, 2013
Anahtar kelimeler: Şekillendirilebilirlik, hidromekanik derin çekme, sıvı ile şekillendirme

Sac metal malzemelerin sıvı basıncı ile şekillendirme yöntemleri, klasik kalıplama ile şekillendirmeyöntemlerine göre; ürün kalitesi ve çekme oranı açısından sağladığı avantajlarından dolayı, otomotiv baştaolmak üzere; beyaz eşya, uzay ve havacılık endüstrisinde giderek yaygınlaşmaktadır. Bu çalışmada; sıvı basıncıile şekillendirme yöntemlerinden birisi olan hidromekanik derin çekme yöntemi kullanılarak, Erdemir 6112(DC01) kalite sac malzemenin derin çekilebilirliği deneysel olarak araştırılmıştır (Sac kalınlığı 0.5 mm, 0.8 mm1.0 mm). Deneysel çalışmalar; çalışmanın amacına ulaşmak için, tasarımı ve imalatı özel olarak yapılanhidromekanik derin çekme deney düzeneğinde yapılmıştır. Baskı plakası kuvveti ve çekme hızı değerleri sabitalınmıştır (Çekme hızı 6 mm/s). Sac malzeme kalınlığı, ilkel sac çapı, kalıp içi basıncı ve kalıp kavisiparametrelerinin, çekme oranı, çekme kuvveti, güç tüketimi ve şekillendirilen ürünün et kalınlığı değişimineetkileri deneysel olarak belirlenmiştir. Çekilen numunelerde, klasik kalıplama yöntemine göre daha yüksekçekme oranı (2.33) ve en küçük et kalınlığı değişiminin elde edildiği görülmüştür.

Sac metal malzemelerin sıvı basıncı ile şekillendirme yöntemleri, klasik kalıplama ile şekillendirmeyöntemlerine göre; ürün kalitesi ve çekme oranı açısından sağladığı avantajlarından dolayı, otomotiv baştaolmak üzere; beyaz eşya, uzay ve havacılık endüstrisinde giderek yaygınlaşmaktadır. Bu çalışmada; sıvı basıncıile şekillendirme yöntemlerinden birisi olan hidromekanik derin çekme yöntemi kullanılarak, Erdemir 6112(DC01) kalite sac malzemenin derin çekilebilirliği deneysel olarak araştırılmıştır (Sac kalınlığı 0.5 mm, 0.8 mm1.0 mm). Deneysel çalışmalar; çalışmanın amacına ulaşmak için, tasarımı ve imalatı özel olarak yapılanhidromekanik derin çekme deney düzeneğinde yapılmıştır. Baskı plakası kuvveti ve çekme hızı değerleri sabitalınmıştır (Çekme hızı 6 mm/s). Sac malzeme kalınlığı, ilkel sac çapı, kalıp içi basıncı ve kalıp kavisiparametrelerinin, çekme oranı, çekme kuvveti, güç tüketimi ve şekillendirilen ürünün et kalınlığı değişimineetkileri deneysel olarak belirlenmiştir. Çekilen numunelerde, klasik kalıplama yöntemine göre daha yüksekçekme oranı (2.33) ve en küçük et kalınlığı değişiminin elde edildiği görülmüştür.
SAF ZİRKONYUMUN MİKROARK OKSİDASYON YÖNTEMİYLE OKSİT ESASLI SERAMİK KAPLANMASI
SAF ZİRKONYUMUN MİKROARK OKSİDASYON YÖNTEMİYLE OKSİT ESASLI SERAMİK KAPLANMASI
Yazar: Gençer, Yücel; Tarakçı, Mehmet; Cengiz, Sezgin
Dergi: Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Vol. 26 No. 4, 2013
Anahtar kelimeler: Mikroark oksidasyon, zirkonyum, zirkonyum oksit, seramik kaplama

Bu çalışmada, saf zirkonyumun yüzeyi mikroark oksidasyon yöntemi ile sabit elektriksel şartlarda ve aynıelektrolit kompozisyonunda 5, 15, 30, 45, 60, 90 ve 120 dakika süreyle kaplanmıştır. Zr üzerinde oluşturulankaplamanın faz kompozisyonu, mikroyapısı, yüzey morfolojisi ve mikrosertliği; X-ray kırınımı, taramalıelektron mikroskobu, profilometre ve mikrosertlik ölçümü ile karakterize edilmiştir. Kaplama tabakası gözenekliyapıda olup, önemli miktarda mikro çatlaklar içermektedir. Kaplamanın kristal yapıdaki monoklinik (m-ZrO2) vetetragonal (t-ZrO2) zirkonyum oksit fazlarından oluştuğu ve kaplama süresinin oluşan faz içeriğini etkilemediğitespit edilmiştir. Kaplama içerisinde zirkonyum ve oksijenin yanında silisyumun varlığı da tespit edilmiştir.Kaplama süresindeki artışla beraber kaplama kalınlığı doğrusal şekilde 5 μm’den 135 μm’ye yükselmiştir. Yüzeypürüzlülüğü kaplama süresi ile artarak, 0,5 μm’den 6,4 μm’ye yükselmiştir. Altlık malzeme zirkonyumun 200HV sertliğine karşılık, oksit kaplama tabakası sertliği yaklaşık 600 HV olarak ölçülmüştür ve mikrosertlikdeğerinde kaplama süresine bağlı sistematik bir değişim görülmemiştir.

Bu çalışmada, saf zirkonyumun yüzeyi mikroark oksidasyon yöntemi ile sabit elektriksel şartlarda ve aynıelektrolit kompozisyonunda 5, 15, 30, 45, 60, 90 ve 120 dakika süreyle kaplanmıştır. Zr üzerinde oluşturulankaplamanın faz kompozisyonu, mikroyapısı, yüzey morfolojisi ve mikrosertliği; X-ray kırınımı, taramalıelektron mikroskobu, profilometre ve mikrosertlik ölçümü ile karakterize edilmiştir. Kaplama tabakası gözenekliyapıda olup, önemli miktarda mikro çatlaklar içermektedir. Kaplamanın kristal yapıdaki monoklinik (m-ZrO2) vetetragonal (t-ZrO2) zirkonyum oksit fazlarından oluştuğu ve kaplama süresinin oluşan faz içeriğini etkilemediğitespit edilmiştir. Kaplama içerisinde zirkonyum ve oksijenin yanında silisyumun varlığı da tespit edilmiştir.Kaplama süresindeki artışla beraber kaplama kalınlığı doğrusal şekilde 5 μm’den 135 μm’ye yükselmiştir. Yüzeypürüzlülüğü kaplama süresi ile artarak, 0,5 μm’den 6,4 μm’ye yükselmiştir. Altlık malzeme zirkonyumun 200HV sertliğine karşılık, oksit kaplama tabakası sertliği yaklaşık 600 HV olarak ölçülmüştür ve mikrosertlikdeğerinde kaplama süresine bağlı sistematik bir değişim görülmemiştir.
TEK SİLİNDİRLİ BUJİ İLE ATEŞLEMELİ BİR MOTORDA ATEŞLEME AVANSININ BİLGİSAYARLA KONTROLÜ
TEK SİLİNDİRLİ BUJİ İLE ATEŞLEMELİ BİR MOTORDA ATEŞLEME AVANSININ BİLGİSAYARLA KONTROLÜ
Yazar: Batmaz, İhsan; Şahin, Fatih; Bilgen, Hamza
Dergi: Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Vol. 26 No. 4, 2013
Anahtar kelimeler: Ateşleme avans kontrolü, Mikrodenetleyici, Buji ile ateşlemeli motor

Günümüz motorlarında kullanılan elektronik sistemler oldukça karmaşık bir yapıya sahiptir. Bu sistemlerinyapılarını ve çalışma mantıklarını anlayabilmek için her bir sistemi ayrı ayrı incelemek gerekmektedir. Buçalışmada özgün bir buji ile ateşlemeli motor için ateşleme kontrol sistemi tasarlanmıştır. Sistem birmikrodenetleyici tarafından kontrol edilmektedir. Sistemde mikrodenetleyici kartına bağlı bir bilgisayarbulunmaktadır. Motor devri ve yükü sistem tarafından sürekli olarak kontrol edilmektedir. Yük ve hıza bağlıolarak en uygun ateşleme avansı bilgisayar yazılımındaki avans haritası yardımıyla hesaplanmakta ve sonuçlarmikrodenetleyiciye gönderilmektedir. Mikrodenetleyici kartı bilgisayardan aldığı avans değerine göreateşlemenin uygun zamanda yapılabilmesi için tetikleme sinyalini üretmektedir. Geliştirilen bu sistem ateşlemeavansını değiştirebilme yeteneğine sahiptir. Bu nedenle sistem ateşleme parametrelerinin istenildiği gibideğiştirilebilmesine imkân vermektedir. Ayrıca sistem ateşleme sistemi parametrelerinin görüntülemesisayesinde bir eğitim aracı olarak da kullanılabilmektedir.

Günümüz motorlarında kullanılan elektronik sistemler oldukça karmaşık bir yapıya sahiptir. Bu sistemlerinyapılarını ve çalışma mantıklarını anlayabilmek için her bir sistemi ayrı ayrı incelemek gerekmektedir. Buçalışmada özgün bir buji ile ateşlemeli motor için ateşleme kontrol sistemi tasarlanmıştır. Sistem birmikrodenetleyici tarafından kontrol edilmektedir. Sistemde mikrodenetleyici kartına bağlı bir bilgisayarbulunmaktadır. Motor devri ve yükü sistem tarafından sürekli olarak kontrol edilmektedir. Yük ve hıza bağlıolarak en uygun ateşleme avansı bilgisayar yazılımındaki avans haritası yardımıyla hesaplanmakta ve sonuçlarmikrodenetleyiciye gönderilmektedir. Mikrodenetleyici kartı bilgisayardan aldığı avans değerine göreateşlemenin uygun zamanda yapılabilmesi için tetikleme sinyalini üretmektedir. Geliştirilen bu sistem ateşlemeavansını değiştirebilme yeteneğine sahiptir. Bu nedenle sistem ateşleme parametrelerinin istenildiği gibideğiştirilebilmesine imkân vermektedir. Ayrıca sistem ateşleme sistemi parametrelerinin görüntülemesisayesinde bir eğitim aracı olarak da kullanılabilmektedir.
BOĞMA SALDIRILARINA KARŞI DİNAMİK KANAL ATLAMALI YENİ BİR GÜVENLİK YÖNTEMİNİN TASARIMI VE BAŞARIM ANALİZİ
BOĞMA SALDIRILARINA KARŞI DİNAMİK KANAL ATLAMALI YENİ BİR GÜVENLİK YÖNTEMİNİN TASARIMI VE BAŞARIM ANALİZİ
Yazar: Çakıroğlu, Murat; Özcerit, A. Turan; Çetin, Özdemir
Dergi: Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Vol. 26 No. 4, 2013
Anahtar kelimeler: Kablosuz Algılayıcı Ağları, Boğma Saldırıları, Kanal Atlama, Güvenlik.

Kablosuz algılayıcı ağlar, kullanım kolaylığı, düşük kurulum maliyeti ve esneklik gibi avantajları sebebiyleaskeri, tıbbi, ticari v.b birçok alanda kullanılmaktadır. Ancak askeri uygulamalar, bina güvenlik sistemleri, hastatakip sistemleri gibi güvenliğin ön planda olduğu uygulama alanlarında kullanılan kablosuz algılayıcı ağlarınınher türlü saldırılara karşı dayanıklı olması beklenir. Bir algılayıcı ağının güvenliğinden emin olabilmek için,boğma saldırıları gibi düğüm iletişimlerini tamamen ya da kısmen engelleyebilen saldırı türlerine karşı dadayanıklı olması ve saldırılara rağmen görevlerini yürütebilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, kablosuzalgılayıcı ağları için önemli bir tehdit unsuru olan boğma saldırılarının çözümüne yönelik dinamik kanal atlamalıbir güvenlik yöntemi üzerinde odaklanılmıştır. Geliştirilen yöntem ile ağdaki düğümlerin yaklaşık olarak %96’sısaldırı tespitinden sonra 90-150 sn süre içerisinde ağ ile irtibatını yeniden sağlayabilmekte ve iletişimleriniyüksek başarımla devam ettirebilmektedirler. Ayrıca önerilen dinamik kanal atlamalı güvenlik sisteminin enerjitüketimi açısından düğümlere getirdiği ek yük en kötü koşullarda bile %11 civarındadır.

Kablosuz algılayıcı ağlar, kullanım kolaylığı, düşük kurulum maliyeti ve esneklik gibi avantajları sebebiyleaskeri, tıbbi, ticari v.b birçok alanda kullanılmaktadır. Ancak askeri uygulamalar, bina güvenlik sistemleri, hastatakip sistemleri gibi güvenliğin ön planda olduğu uygulama alanlarında kullanılan kablosuz algılayıcı ağlarınınher türlü saldırılara karşı dayanıklı olması beklenir. Bir algılayıcı ağının güvenliğinden emin olabilmek için,boğma saldırıları gibi düğüm iletişimlerini tamamen ya da kısmen engelleyebilen saldırı türlerine karşı dadayanıklı olması ve saldırılara rağmen görevlerini yürütebilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, kablosuzalgılayıcı ağları için önemli bir tehdit unsuru olan boğma saldırılarının çözümüne yönelik dinamik kanal atlamalıbir güvenlik yöntemi üzerinde odaklanılmıştır. Geliştirilen yöntem ile ağdaki düğümlerin yaklaşık olarak %96’sısaldırı tespitinden sonra 90-150 sn süre içerisinde ağ ile irtibatını yeniden sağlayabilmekte ve iletişimleriniyüksek başarımla devam ettirebilmektedirler. Ayrıca önerilen dinamik kanal atlamalı güvenlik sisteminin enerjitüketimi açısından düğümlere getirdiği ek yük en kötü koşullarda bile %11 civarındadır.
TERMOELEKTRİK MODÜLÜN JENERATÖR OLARAK MODELLENMESİ VE DENEYSEL ÇALIŞMASI
TERMOELEKTRİK MODÜLÜN JENERATÖR OLARAK MODELLENMESİ VE DENEYSEL ÇALIŞMASI
Yazar: Ahıska, Raşit; Mamur, Hayati; Uliş, Metin
Dergi: Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Vol. 26 No. 4, 2013
Anahtar kelimeler: Termoelektrik Jeneratör, Matlab/Simulink benzetimi, SCADA programı, güç üretimi.

Bu çalışmada, Matlab/Simulink benzetim programıyla Termoelektrik Modülün (TEM) Termoelektrik Jeneratör(TEJ) olarak kullanılması için, matematiksel modelinin benzetimi yapılmış ve farklı iki sıcaklık aralıkları içinbenzetim sonuçları deneylerle teyit edilmiştir. Modüle ait akım, gerilim, güç, sıcak yüzey ve soğuk yüzeysıcaklıkları ve bu yüzeyler arasındaki sıcaklık farkı değerlerinin sürekli izlenmesi ve kayıt altına alınması içinözel bir SCADA programı geliştirilmiştir. Matlab/Simulink benzetimiyle elde edilen teorik sonuçlarla SCADAsistemiyle ölçülen deneysel sonuçlar karşılaştırılmış, ortalama hata yüzdeleri; sırasıyla akım, gerilim ve güç için%5,57, %5,12 ve %3,72 olmuştur. 100°C sıcaklık farkında, TEJ’e giren atık ısı miktarı QH =197W iken, TEJ veyük dirençleri birbirine eşitlendiğinde; çıkış gerilimi Vmax = 2,2V, çıkış gücü Pmax = 6,71W ve verim %3,4 eldeedilmiştir. Deney ve teorik analizin sonuçları, özellikle endüstriyel ve jeotermal alanlarda, düşük sıcaklıklar içinatık ısı geri kazanımında, TEJ’in umut verici potansiyele sahip olduğunu göstermiştir.

Bu çalışmada, Matlab/Simulink benzetim programıyla Termoelektrik Modülün (TEM) Termoelektrik Jeneratör(TEJ) olarak kullanılması için, matematiksel modelinin benzetimi yapılmış ve farklı iki sıcaklık aralıkları içinbenzetim sonuçları deneylerle teyit edilmiştir. Modüle ait akım, gerilim, güç, sıcak yüzey ve soğuk yüzeysıcaklıkları ve bu yüzeyler arasındaki sıcaklık farkı değerlerinin sürekli izlenmesi ve kayıt altına alınması içinözel bir SCADA programı geliştirilmiştir. Matlab/Simulink benzetimiyle elde edilen teorik sonuçlarla SCADAsistemiyle ölçülen deneysel sonuçlar karşılaştırılmış, ortalama hata yüzdeleri; sırasıyla akım, gerilim ve güç için%5,57, %5,12 ve %3,72 olmuştur. 100°C sıcaklık farkında, TEJ’e giren atık ısı miktarı QH =197W iken, TEJ veyük dirençleri birbirine eşitlendiğinde; çıkış gerilimi Vmax = 2,2V, çıkış gücü Pmax = 6,71W ve verim %3,4 eldeedilmiştir. Deney ve teorik analizin sonuçları, özellikle endüstriyel ve jeotermal alanlarda, düşük sıcaklıklar içinatık ısı geri kazanımında, TEJ’in umut verici potansiyele sahip olduğunu göstermiştir.
YALIN SİNİRSEL BULANIK BİR MODEL İLE İMKB 100 ENDEKSİ TAHMİNİ
YALIN SİNİRSEL BULANIK BİR MODEL İLE İMKB 100 ENDEKSİ TAHMİNİ
Yazar: Ok, Yeşim; Atak, Mehmet; Akçayol, M. Ali
Dergi: Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Vol. 26 No. 4, 2013
Anahtar kelimeler: İMKB 100 Endeksi tahmini, ANFIS, sinirsel bulanık sistemler

Bu çalışmada, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) Ulusal 100 Endeksinin öngörülebilirliği geriye dönükolarak Adaptif Sinirsel Bulanık Çıkarım Sistemi (Adaptive Neuro Fuzzy Inference System - ANFIS) kullanılarakkurulan modeller ile test edilmiştir. Ayrıca endeksin tahmini için kullanılan girdilerin modele katkıları da tahminperformansı esas alınarak değerlendirilmiştir. Başarılı borsa tahmininde en önemli unsur, en az sayıda girdi ve enaz karmaşık model ile en iyi sonucun elde edilebilmesidir. Bu bağlamda bu çalışmada çok fazla girdi değişkenikullanılmasına gerek duyulmadan, İMKB 100 endeksinin ANFIS ile ne derece tutarlı tahmin edilebileceğigösterilmek istenmiştir. Bu amaçla, analiz dönemi olarak yaklaşık dört buçuk yıllık bir süre seçilmiş; iki girdili(dolar kuru ve gecelik faiz oranı) ve üç girdili (dolar kuru, gecelik faiz oranı ve işlem hacmi) olmak üzere ikifarklı model kurulmuştur. ANFIS kullanılarak her iki model ile de belirleyicilik katsayısı yüksek olan,dolayısıyla tutarlı tahmin sonuçları elde edilmiştir. Elde edilen deneysel sonuçlar, ANFIS ile yalnızca iki girdideğişkeni kullanılarak, karmaşık bir modele gereksinim duyulmadan, İMKB 100 Endeksinin kısa dönemdeöngörülebilir olduğunu göstermiştir.

Bu çalışmada, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) Ulusal 100 Endeksinin öngörülebilirliği geriye dönükolarak Adaptif Sinirsel Bulanık Çıkarım Sistemi (Adaptive Neuro Fuzzy Inference System - ANFIS) kullanılarakkurulan modeller ile test edilmiştir. Ayrıca endeksin tahmini için kullanılan girdilerin modele katkıları da tahminperformansı esas alınarak değerlendirilmiştir. Başarılı borsa tahmininde en önemli unsur, en az sayıda girdi ve enaz karmaşık model ile en iyi sonucun elde edilebilmesidir. Bu bağlamda bu çalışmada çok fazla girdi değişkenikullanılmasına gerek duyulmadan, İMKB 100 endeksinin ANFIS ile ne derece tutarlı tahmin edilebileceğigösterilmek istenmiştir. Bu amaçla, analiz dönemi olarak yaklaşık dört buçuk yıllık bir süre seçilmiş; iki girdili(dolar kuru ve gecelik faiz oranı) ve üç girdili (dolar kuru, gecelik faiz oranı ve işlem hacmi) olmak üzere ikifarklı model kurulmuştur. ANFIS kullanılarak her iki model ile de belirleyicilik katsayısı yüksek olan,dolayısıyla tutarlı tahmin sonuçları elde edilmiştir. Elde edilen deneysel sonuçlar, ANFIS ile yalnızca iki girdideğişkeni kullanılarak, karmaşık bir modele gereksinim duyulmadan, İMKB 100 Endeksinin kısa dönemdeöngörülebilir olduğunu göstermiştir.
FARKLI YAPAY SİNİR AĞLARI YÖNTEMLERİNİ KULLANARAK KURU TİP TRANSFORMATÖR SARGISININ TERMAL ANALİZİ
FARKLI YAPAY SİNİR AĞLARI YÖNTEMLERİNİ KULLANARAK KURU TİP TRANSFORMATÖR SARGISININ TERMAL ANALİZİ
Yazar: Aşkın, Dildade; İskender, İres; Mamızadeh, Ali
Dergi: Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Vol. 26 No. 4, 2013
Anahtar kelimeler: Kuru tip transformatör, yapay sinir ağları, dinamik modelleme, geri besleme

Yapay sinir ağları (YSA), uygulamalarda ve farklı disiplinlerdeki karmaşık problemlerin analizinde sıklıklakullanılan bir modelleme aracı haline gelmiştir. Bu çalışmada, kuru tip transformatör sargısının termal modeli üçfarklı YSA yapısı kullanılarak modellenmiş ve bu modelleme ile ilgili en başarılı ağ yapısı belirlenmiştir. Termalmodelleme analizinde kullanılan sinir ağ modelleri; i- ileri beslemeli ağ yapısına sahip olan çok katmanlı sinirağı, ii- geri besleme ağ yapısına sahip olan Elman ağı ve iii- Harici girişlerle birlikte lineer olmayan özbağlanımlıağ modelleri kullanılmıştır. Ayrıca üç YSA modeline, Levenberg-Marquardt ve Bayesian Regulation eğitimalgoritmaları uygulanmış ve sonuçlar karşılaştırılmıştır. Aynı ağ yapısı ve aynı eğitim algoritması, 5 KVA ve3KVA ‘lık transformatörlerden alınan iki farklı deney seti verileri için uygulanmıştır. Performans belirleyicifaktörü kullanarak sinir ağ yapıları ve eğitim algoritmaları değerlendirilmiştir. Kuru tip transformatör sargısınıntermal analizinde kullanılan sonuçların karşılaştırılmasında en iyi yapay sinir ağ modeli NARX ve en iyi eğitimalgoritması Bayesian Regulation olarak belirlenmiştir.

Yapay sinir ağları (YSA), uygulamalarda ve farklı disiplinlerdeki karmaşık problemlerin analizinde sıklıklakullanılan bir modelleme aracı haline gelmiştir. Bu çalışmada, kuru tip transformatör sargısının termal modeli üçfarklı YSA yapısı kullanılarak modellenmiş ve bu modelleme ile ilgili en başarılı ağ yapısı belirlenmiştir. Termalmodelleme analizinde kullanılan sinir ağ modelleri; i- ileri beslemeli ağ yapısına sahip olan çok katmanlı sinirağı, ii- geri besleme ağ yapısına sahip olan Elman ağı ve iii- Harici girişlerle birlikte lineer olmayan özbağlanımlıağ modelleri kullanılmıştır. Ayrıca üç YSA modeline, Levenberg-Marquardt ve Bayesian Regulation eğitimalgoritmaları uygulanmış ve sonuçlar karşılaştırılmıştır. Aynı ağ yapısı ve aynı eğitim algoritması, 5 KVA ve3KVA ‘lık transformatörlerden alınan iki farklı deney seti verileri için uygulanmıştır. Performans belirleyicifaktörü kullanarak sinir ağ yapıları ve eğitim algoritmaları değerlendirilmiştir. Kuru tip transformatör sargısınıntermal analizinde kullanılan sonuçların karşılaştırılmasında en iyi yapay sinir ağ modeli NARX ve en iyi eğitimalgoritması Bayesian Regulation olarak belirlenmiştir.