İkinci Dil Öğreniminde Temel Psikolojik İhtiyaçların Engellenmesi: Ölçek Uyarlama Çalışması
Basic Psychological Needs Frustration in Second Language Learning: A Scale Adaptation Study
Yazar: Korkmaz, Hüsem; Kayır, Gökhan
Dergi: Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 25 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Psychological Foundations of Education ; Eğitimin Psikolojik Temelleri ; İkinci Dil Öğrenimi,Ölçek Uyarlama,Temel Psikolojik İhtiyaçlar ; Basic Psychological Needs,Scale Adaptation,Second Language Learning

Öz Belirleme Kuramı, bireylerin motivasyonlarını ve davranışlarını anlamada önemli bir çerçeve sunan, özellikle eğitim ve öğrenme bağlamında sıklıkla kullanılan bir teoridir. Bu teoriye göre bireylerin üç temel psikolojik ihtiyacı olan özerklik, yetkinlik ve ilişkili olma ihtiyaçları karşılandığında bireyler daha yüksek düzeyde motive olmakta, öğrenme başarısı sergilemekte ve psikolojik açıdan iyi oluş düzeyi yükselmektedir. Ancak bu ihtiyaçların engellenmesi durumunda motivasyon kaybı, öğrenme sürecinde zorluklar ve duyuşsal sorunlar ortaya çıkabilmektedir. Bu araştırma, ikinci dil öğreniminde bireylerin temel psikolojik ihtiyaçlarının (özerklik, yetkinlik ve ilişkili olma) engellenme durumlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan “Basic Psychological Needs Frustration in Second Language Scale (BPNF-L2)” adlı ölçeğin Türk kültürüne uyarlanmasını ve ölçeğin geçerlik ile güvenirlik analizlerini kapsamaktadır. Ölçeğin Türkçeye ve Türk kültürüne uyarlanması sürecinde dilsel ve kültürel uygunluğun sağlanması amacıyla çeviri, ters çeviri ve uzman görüşlerinden yararlanılmıştır. Araştırmanın örneklemi, 2023 yılında Türkiye'deki bir devlet üniversitesinde İngilizce hazırlık programında eğitim gören ve ölçüt örnekleme yöntemiyle seçilen 231 lisans öğrencisinden oluşmaktadır. Doğrulayıcı faktör analizi sonuçları, ölçeğin üç boyutlu yapısının (özerkliğin engellenmesi, yetkinliğin engellenmesi ve ilişkili olmanın engellenmesi) Türk kültüründe de geçerli olduğunu ortaya koymuş ve ölçeğin toplam 12 maddeden oluşan yapısı korunmuştur. Faktör yüklerinin kabul edilebilir düzeylerde olduğu saptanmış ve uyum indeksleri CFI= .97, NFI= .91, RMSEA= .08 ve SRMR= .07 olarak hesaplanmıştır. Güvenirlik analizleri kapsamında, Cronbach alfa değerinin .86, McDonald’s ω katsayısının ise .88 olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, ölçeğin Türkçe formunun güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir. Araştırma sonuçlarına göre Türk kültürüne uyarlanan bu ölçek, dil öğrenme süreçlerinde bireylerin temel psikolojik ihtiyaçlarının engellenme durumlarını ölçmek için kullanılabilir ve özellikle yabancı dil öğretimi programlarının geliştirilmesinde önemli bir katkı sağlayabilir. Ölçeğin eğitimde dil öğrenme süreçlerinin psikolojik boyutunu anlamaya yönelik gelecekteki araştırmalarda ve uygulamalarda geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabileceği öngörülmektedir.

As a theory that provides an important framework for understanding individuals' motivation and behavior, self-determination theory is frequently used in the context of education and learning. According to this theory, individuals experience higher levels of motivation, learning achievement and psychological well-being when their three basic psychological needs of autonomy, competence and relatedness are met. However, when these needs are inhibited, loss of motivation, difficulties in the learning process and affective problems may arise. This study involves the adaptation of the Basic Psychological Needs Frustration in Second Language Scale (BPNF-L2), which was developed to measure the frustration of individuals' basic psychological needs (autonomy, competence and relatedness) in second language learning, to Turkish culture and the validity and reliability analyses of the scale. In the process of adapting the scale to the Turkish culture, translation, back translation, and expert opinions were utilized to ensure linguistic and cultural compatibility. The sample of the study consisted of 231 undergraduate students studying in an English preparatory program at a state university in Türkiye in 2023 and selected by criterion sampling method. The results of confirmatory factor analysis revealed that the three-dimensional structure of the scale (inhibition of autonomy, inhibition of competence, and inhibition of relatedness) was also valid in Turkish culture and the structure of the scale consisting of 12 items was preserved. Factor loadings were found to be at acceptable levels and fit indices were calculated as CFI= .97, NFI= .91, RMSEA= .08 and SRMR= .07. Reliability analyses revealed that Cronbach's alpha value was .86 and McDonald's ω coefficient was .88. These findings indicate that the Turkish version of the scale is a reliable and valid measurement tool. According to the results of the study, the scale adapted to the Turkish culture can be used to measure the frustration of individuals' basic psychological needs in language learning processes and can make a significant contribution to the development of foreign language teaching programs. It is envisaged that the scale can be used as a valid and reliable tool in future research and practices to understand the psychological dimension of language learning processes in education.