Gümüşhane yöresinde yetişen Ribes petraeum Wulfen (Frenk Üzümü) bitkisinden uçucu yağının elde edilmesi, kimyasal içerik ve biyolojik aktivitelerinin belirlenmesi
Determination of chemical content and biological activities obtaining essential oil from Ribes petraeum Wulfen plant grown in Gümüşhane region
Yazar: Karataş, Şeyda Merve; Öz, Mehmet; Fidan, Muhammed Said; Baltacı, Cemallettin; Üçüncü, Osman
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Vol. 12 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Antimicrobial and antioxidant,GC-MS,Chemical composition,Non-wood forest product,Ribes petraeum Wulfen,Essential oil ; Antioksidan ve antimikrobiyal,GC-MS,Kimyasal bileşim,Odun dışı orman ürünleri,Ribes petraeum Wulfen,Uçucu yağ

Uçucu yağ, bitkilerden çoğunlukla distilasyon yöntemi ile elde edilen güzel kokulu, uçucu, aromatik yağlardır. Uçucu yağ, ilaç, gıda ve kozmetik sektörlerinin vazgeçilmez bir ham madde kaynağıdır. Gümüşhane yöresi bitki çeşitliliği bakımından oldukça zengindir. Yapılan arazi çalışması sonucu makaleye temel oluşturan bitki tarafımızdan belirlenerek yetişme yerinden toplanmıştır. Bu makalede; R. petraeum bitkisinin yapraklarının uçucu yağı Clevenger tipi cihazda su buharı-distilasyonu metodu ile alınmıştır. Hekzan ile seyreltilen uçucu yağın kimyasal bileşimleri, GC-MS cihazı ile analiz edilerek belirlenmiştir. Elde edilen uçucu yağın antioksidan aktivitelerinin belirlenmesi serbest radikal giderme (DPPH ve ABTS) aktivitesine ve demir (III) iyonu indirgeyici antioksidan gücü (FRAP) kapasitesi yöntemlerine göre yapılmıştır. Ayrıca bazı biyoaktif bileşen içerikleri toplam fenolik madde miktarları (TPC), toplam flavonoid madde miktarları (TFC), toplam antioksidan aktivite (TAC) çalışmalarıyla belirlenmiştir.  Uçucu yağın antimikrobiyal aktiviteleri ise disk difüzyon yöntemi ile 23 farklı mikroorganizmaya karşı belirlenmiştir. Sonuç olarak; yüzde uçucu yağ verimi R. petraeum bitkisinin yapraklarında %0.47 olarak bulunmuştur. Bitki yapraklarının uçucu yağında % oran olarak en yüksek bileşik bulunan kimyasal sınıf aldehitler (%55.98) olarak tespit edilmiştir. Ayrıca, uçucu yağında bulunan ana bileşen (E)-2-hegzenal (%52.90) olarak saptanmıştır. Bitki kısımlarının toplanan örneklerine ait elde edilen antioksidan aktivite tayininde serbest radikal giderme (DPPH ve ABTS) miktarları sırasıyla 18.73 mg AA/100 mL ve 21.31 mg AA/100 mL aralığında ve F3+ iyonları üzerinde indirgeme gücü (FRAP) 6.50 mg FeSO4/100 mL tespit edilmiştir. Biyoaktif bileşen içeriklerinin toplam fenolik madde miktarı (TPC) 66.37 mg GA/100 mL, toplam flavonoid madde miktarı (TFC) 1.51 mg QE/100 mL, toplam antioksidan aktivite değeri (TAC) 195.43 mg AA/100 mL olduğu bulunmuştur. Bitki kısmının toplanan örneklerine ait elde edilen antimikrobiyal aktiviteleri analizleri sonucuna göre mikroorganizmalara karşı herhangi bir antimikrobiyal aktivite göstermedikleri belirlenmiştir.

Essential oil is fragrant, volatile, aromatic oils mostly by hydrodistillation obtained from plants. Essential oil is an indispensable raw material source for the pharmaceutical, food and cosmetic industries. Gümüşhane region is very rich in terms of plant diversity. As a result of the field study, the plant that formed the basis of this article were collected from the growing place determined. In this study; essential oil of the leaves of R. petraeum plant were determined by hydrodistillation method in a Clevenger type device. The chemical compositions of volatile oil diluted with hexane were determined by analyzing with a GC-MS instrument. The amount of antioxidant activities of the obtained essential oil were determined by free radical scavenging (DPPH and ABTS) amounts, and Ferric (III) Reducing Antioxidant Power (FRAP) capacity according to methods. In addition, some bioactive compounds contents were determined by total phenolic content (TPC), total flavonoid content (TFC), total antioxidant activity (TAC) studies. Antimicrobial activities of volatile oil were attained against 23 different microorganisms by disc diffusion method. As a result; the percent essential oil yield was determined as 0.47% in the leaves of the R. petraeum. The chemical classes with the highest percentage of compounds in the essential oil of plant parts: Aldehydes (55.98%) were determined in the leaves of the R. petraeum. In addition, the main components in its essential oil was found as (E)-2-hexenal (52.90%) in the leaves of the R. petraeum. The determination of antioxidant activities obtained from samples collected from plant parts were determined as 18.73 mg AA/100 mL and 21.31 mg AA/100 mL in free radical scavenging amounts (DPPH and ABTS), and 6.50 mg FeSO4/100 mL in FRAP capacity. The bioactive component contents were found as 66.37 mg GAE/100 mL in total phenolic content (TPC), 1.51 mg QE/100 mL in total flavonoid content (TFC), 195.43 mg AA/100 mL in total antioxidant activity (TAC). According to the results of the antimicrobial activities analysis obtained from the collected sample of plant parts, leaves of R. petraeum were not showed any antimicrobial activity against the microorganisms used.