KLÂSİK EDEBİYATTA ADLANDIRMA MESELESİ VE ALİ EMİRÎ’NİN TERCİHİ:  OSMANLI EDEBİYATI
THE ISSUE OF NAMING IN CLASSICAL LITERATURE AND ALI EMIRI’S PREFERENCE: OTTOMAN LITERATURE
Yazar: Kardaş, Sedat
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. VEFATININ 100. YILI MÜNASEBETİYLE ALİ EMÎRÎ ÖZEL SAYISI, 2024
Anahtar kelimeler: Classical Turkish Literature of Ottoman Field ; Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı ; Adlandırma meselesi,Ali Emirî,Osmanlı edebiyatı,Osmanlı şiiri,Klasik edebiyat,Divan edebiyatı ; The Problem of Naming in Ottoman Literature,Ali Emirî,Ottoman literature,Ottoman poetry,Classical literature,Divan literature

Osmanlı klâsik edebiyatı, XIII. yüzyıldan itibaren başlayıp klâsik İran edebiyatı etkisinde gelişimini sürdürmüş ve XIX. asrın ortalarına kadar devam ederek hakim edebiyat anlayışı olmuştur. Osmanlı’daki yenileşme ve Batılılaşma hareketleri neticesinde Osmanlı’nın genç aydınları yeni ideoloji ve akımlar keşfederek geleneksel kurumlara karşı saldırgan bir tutum sergilemiştir. Bu tutum kendini edebiyatta da göstermiş, yeni bir edebiyat anlayışı benimseyen aydınlar, geleneğin anlayışı olarak gördükleri Osmanlı klâsik edebiyatı için çoğu olumsuz bakış açısı taşıyan isimlendirmelerde bulunmuştur. Farklı siyasî ve kültürel kaygılarla verilen bu isimler etrafında zamanla bir adlandırma sorunu ortaya çıkmıştır. Söz konusu edebiyat geleneği için kullanılan adlandırmalardan biri de Osmanlı edebiyatı terimidir. Yaygın kanaatlerin aksine bu adlandırma sadece müsteşrikler tarafından kullanılmamış, klâsik edebiyat geleneği içerisinde yetişip bu anlayışla ürünler veren isimler de Osmanlı edebiyatı tabirini tercih etmiştir. Bu isimlerden biri de Ali Emirî Efendi’dir. Bu çalışmada, Osmanlı klâsik edebiyatında var olan adlandırma meselesi üzerinde durulmuş ve Ali Emirî’nin eserlerinde tercih ettiği Osmanlı edebiyatı kullanımı ele alınmıştır.

Ottoman classical literature, starting from the XIIIth century, continued its development under the influence of classical Persian literature and continued until the middle of the XIXth century and became the dominant literary understanding. As a result of the renewal and Westernization movements in the Ottoman Empire, the young intellectuals of the Ottoman Empire discovered new ideologies and movements and displayed an aggressive attitude toward traditional institutions. This attitude also manifested itself in literature;  the intellectuals who adopted a new understanding of literature named Ottoman classical literature, which they saw as the understanding of tradition, mostly with a negative perspective. In time, a naming problem emerged around these names given with different political and cultural concerns. One of the names used for the literary tradition in question is the term Ottoman literature. Contrary to popular belief, this term was not only used by orientalists but also by names who grew up in the tradition of classical literature and produced products with this understanding preferred the term Ottoman literature. Ali Amiri Efendi is one of these names. In this study, the issue of naming in Ottoman classical literature is emphasized and the use of Ottoman literature preferred by Ali Amiri in his works is discussed