1835 Yılında Karaferye Kazasının Nüfus ve Demografik Yapısı
Population and Demographic Structure of the Karaferye District in 1835
Yazar: Malkadı Çiçek, Burcu
Dergi: Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, Vol. 22 No. 35, 2023
Anahtar kelimeler: Late Modern Ottoman History ; Yakınçağ Osmanlı Tarihi ; Nüfus,Karaferye,Demografi,Nüfus Defteri,Veroia. ; Population,Veria,Census,Population Register,Demographics.

Osmanlı döneminde Selânik Vilâyetine bağlı olan ve etnik, dini ve kültürel çeşitliliği bakımından Rumeli’nin en renkli kazalarından biri olan Karaferye, Balkan Savaşlarına kadar Türk egemenliğinde kalmıştır. 1826’da Yeniçeri Ocağı kaldırılmış ve yerine Asâkir-i Mansûre-i Muhammediye ordusu teşkil edilmiştir. Bu ordunun nefer ihtiyacının karşılanması için Anadolu ve Rumeli’de 1830-1831 yılları arasında sadece erkekleri kapsayan nüfus sayımları yapılmıştır. Reayanın kalabalık olduğu yerlerde nüfus, etnik bakımdan bölümlere ayrılarak kayda geçirilmiştir. Karaferye kazasının erkek nüfusu yerli-yabancı Müslim- Gayrimüslim, Kıptî ve Ulah nüfus olarak ayrı ayrı kaydedilmiştir. Buna göre Karaferye’nin erkek nüfusu 12.732 olarak tespit edilmiştir.Biz bu çalışmamızda hem ilk sayımdan sonra şehirdeki nüfus hareketliliğini görebilmek hem de nüfusun etnik-dinsel bileşenlerine ilişkin daha ayrıntılı veriler içermesi bakımından 1835 yılına ait 4934, 4935, 4936 ve 4937 numaralı defterinden hareketle Karaferye kazasının nüfus ve demografik yapısını ortaya koymaya çalışacağız. Bu defterlerde Karaferye’de yaşayan Türk ve Rum nüfus herhangi etnik bir vurgu yapılmaksızın Müslim ve Gayrimüslim nüfus şeklinde kaydedilirken Yahudi, Arnavut, Bulgar, Ulah ve Kıptî nüfus ayrı ayrı belirtilmiştir. 1835 yılında şehirde 29 mahalle ve 115 köyde 10.984 erkek nüfus kaydedilmiştir. Bu rakamlara yabancı reaya dâhil değildir. Karaferye kazasında nüfusun %67,70’i kırsalda yaşamaktadır. Veriler Karaferye kazasında şehirli nüfus oranının diğer Osmanlı şehirlerinden oldukça yüksek olduğunu göstermektedir.

Karaferye, which was connected to the province of Thessaloniki in the Ottoman period and was one of the most colorful accidents of Rumeli in terms of its ethnic, religious and cultural diversity, remained under Turkish rule until the Balkan Wars. In 1826, the Janissary quarry was abolished and the Asâkir-I Mansûre-i Muhammediye army was formed in its place. In order to meet the needs of this army, censuses involving only men were carried out in Anatolia and Rumelia between 1830-1831.The male population of Karaferye was determined as 12.732.In this study, we will try to reveal the population and demographic structure of the Karaferye district from the 4934, 4935, 4936 and 4937 register of 1835 in terms of seeing the population mobility in the city after the first census and including more detailed data on the ethnic-religious components of the population.  In these books, the Turkish and Greek population living in Karaferye is recorded as Muslim-non-Muslim population without any ethnic emphasis, while the Jewish, Albanian, Bulgarian, Vlach and Coptic population are indicated separately. In 1835, 10,984 male populations were registered in 29 neighborhoods and 115 villages in the city.