Ahmed Rûmî Akhisârî’nin Bilinmeyen Eseri İʿtiḳâd Risâlesi ve Aklî-Naklî İlimlerin Öğrenilmesinin Ehemmiyeti Sorunsalıyla İlgili Görüşlerinden Hareketle Mezhebî Aidiyetine Dair Bazı Analizler-Transkripsiyon ve Değerlendirme-
Ahmad Rūmī Akhisārī’s Unknown Book Iʿtikād Risālesi and Some Analysis’s about his Denominational Belonging with Reference to his Opinions Related to Pain Point of Importance of learning of Positive-Transferred Sciences - Transcription and Evaluation-
Yazar: Durmuş, Ali
Dergi: İslam Tetkikleri Dergisi, Vol. 11 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; History  of  Islamic  Sects,Ottoman  Empire,Qādī-zādeli’s  Movement,Ahmad  Rūmī  Akhisārī,I’tikād  Risālesi ; İslam Mezhepleri Tarihi,,Osmanlı Devleti,,Kadızâdeliler Hareketi,,Ahmed Rûmî Akhisârî,,İʿtiḳâd Risâlesi.

Bu  makale  Ahmed  Rûmî  Akhisârî’nin  (öl.  1041/1631-32)  şimdiye  değin  bilinmeyen İ'tikâd    Risâlesi’nin    transkripsiyon    ve    değerlendirmesinden    oluşmaktadır.   Müellif   XVII.   yüzyıl   Osmanlı   Devleti’nde   bir   takım   dinî-siyasî   gerekçelerle   ortaya   çıkan   Kadızâdeliler   Hareketinin   liderlerinden   biridir. İ'tikâd  Risâlesi,  Akhisârî’nin  aklî  ve  naklî  ilimlerin  öğrenilmesinin  ve  öğretilmesinin  ehemmiyetiyle  ilgili  görüşlerini  ele  alan  küçük  hacimli  bir  eserdir.  Akhisârî  eserini,  aklî  ve  naklî  ilimlerin  öğrenilmesi  hususunda  görüş beyan etmek ve bu alandaki boşluğu doldurmak için kaleme almıştır. Çalışmamızda,  Akhisârî’nin  ilimlerin  sınıflandırılması  ile  ilgili  görüşlerinin  bu  esere  referansla  ortaya  koyulması  ve  değerlendirilmesi  hedeflenmiştir.  Ayrıca   bu   çalışma,   müellifin   diğer   eserlerindeki   görüşlerine   müracaat   ederek,  onun  kelâm  ilmine  karşı  olan  tutumunu  belirlemeyi  amaçlamıştır.  Böylece  çalışmada,  müellifin  mezhebi  mensubiyetine  dair  bazı  tahlil  ve  değerlendirmelerde   bulunulmaktadır.   Bir   yandan   Selefî   olmakla   itham   edilen ve bir yandan da yalnızca Birgivî (öl. 981/1573) referanslı olarak ortaya çıktığı ileri sürülen söz konusu hareketin liderlerinden biri olan Akhisârî’nin ilimlerle ilgili görüşleri ise, bu iddiaları adeta temelden sarsacak niteliktedir. Dolayısıyla  bu  makale  hem  bu  iddialarla  ilgili  eksiklikleri  gidermekte  hem  de şimdiye değin hiç bilinmeyen söz konusu risâleyi sahada araştırmalarda bulunan araştırmacıların istifadesine sunmaktadır.

This study aims to transcribe and evaluate a book entitled I’tikād Risālesi, which remained unknown until recently and  is  penned  by  Ahmad  Rūmī  Akhisārī  (d.  1041/1631-32).  The  author  is  one  of  the  leaders  of  Qādī-zādelis  Movement that emerged for some religious and political reasons during the Ottoman Empire in the 17th century. I’tikād Risālesi, is composed of a few pages that highlight Akhisārī’s opinions regarding the importance of learning and teaching positive sciences (‘ulūm al-‘akliyye) and transferred sciences (‘ulūm al-nakliyye). Akhisārī penned the book  to  express  own  opinions  about  education  of  positive  and  transferred  sciences  and  to  fill  the  research  gap  in  this  field.  Moreover,  the  our  study  intends  to  reveal  and  evaluate  Akhisārī’s  opinions  related  to  such  forms  of  sciences  with  reference  to  this  book.  İn  addition,  the  study  aims  to  determine  his  attitude  about  the  science  of  Kalam  by  applying  the  his  concepts  to  other  books  of  the  same  author.  Thus,  the  study  evaluates  and  analyzes  denominational  belonging  of  the  author.  Vievs  about  sciences  of  Akhisārī  who  one  of  the  leaders  of  aforesaid  movement which is both accused by Salafism and asserted its showing up based on Birgivī (d. 981/1573) only is having feature that shake to these claims. Therefore, the study both fills these research gaps about these claims and makes aforesaid book which is never known until recently available to researchers who is researcing in this branch