Volatilite Endeksi ve Dolar Kurunun BIST100 Endeksi Üzerindeki Etkisi: ARDL Sınır Testi Örneği
The Effect of Volatility Index and Dollar Exchange on BIST100 Index: ARDL Boundary Test Example
Yazar: Yıldırım, İbrahim
Dergi: İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Vol. 10 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Economics ; Ekonomi ; Business Administration ; İşletme ; Stock Market Index,ARDL Boundary Test,Exchange Rate,Fear Index,Volatility ; Borsa Endeksi,ARDL Sınır Testi,Döviz Kuru,Korku Endeksi,Volatilite

Bu çalışmanın amacı korku endeksi olarak da bilinen VIX endeksi ve Dolar kurunun Borsa İstanbul’un öncü endeksi olan BIST100 endeksi üzerindeki kısa ve uzun vadeli etkisini ARDL sınır testi ve hata düzeltme modelleri ile test etmektir. Bu sayede Borsa İstanbul’un belirleyicilerinin neler olduğu ve hangi yönde etki ettiklerine ulaşılmış olacaktır. Böylelikle elde edilen bilgiler neticesinde yatırımcılar Borsa İstanbul’a etki edebilecek küresel değişkenlerin neler olduğunu ve nasıl etki ettikleri hakkında bilgi sahibi olabileceklerdir. Çalışmada elde edilen bulgular VIX endeksi ve Dolar kuru değişkenlerinin kısa ve uzun vadede BIST100 endeksi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönlü olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Borsa endeksi üzerinde kısa ve uzun dönemde en fazla etkinin Dolar kuru olduğu sonucuna varılmıştır. Küreselleşme ve gelişen iletişim teknolojileri finansal piyasalarında aynı yönde gelişmesine sebep olurken, aynı zamanda piyasaların birbirleri ile etkileşiminde artmasına sebep olmuştur. Ancak bu etkileşim piyasaların küresel göstergelerden hızlı bir şekilde etkilenmesi durumunu da ortaya çıkarmıştır. Öyle ki VIX endeksi, 2008 küresel kriz sürecinde en yüksek seviyelere gelmiş ve 1929 Büyük Buhran kadar etkili bir kriz olan 2008 Küresel krizinin ne kadar ciddi bir kriz olduğuna işaret etmiştir. Diğer taraftan Dolar endeksinde yaşanan düşüşler ile gelişmekte olan ve gelişmiş ülkelere ait borsa endekslerindeki büyük ölçekte yaşanan düşüşler krizin nasıl dünyayı etkisi altına aldığını gösteren bir süreç olmasının yanı sıra finansal piyasaların birbirinden nasıl etkilendiğinin de göstergesidir. Küresel anlamda en çok işlem gören para birimlerinin başında gelen Amerikan Doları enerji, kıymetli maden ve diğer ürünler, küresel piyasada dolar üzerinden fiyatlanmaktadır. Böylelikle yatırımcılar Dolar kuru gibi önemli para birimlerine ait fiyat hareketlerinde takip etmektedirler. Özellikle gelişmekte olan ülke piyasalarında önemli bir etkiye sahip olan Dolar kuru söz konusu piyasalarda yatırım yapan yatırımcılarının alım ve satım kararı üzerinde önemli etkilere sahip olmaktadır.

The aim of this study is to test the short and long-term effect of the VIX index, also known as the fear index, and the dollar exchange rate on the BIST100 index, which is the leading index of Borsa Istanbul, with ARDL boundary test and error correction models. In this way, it will be reached what are the determinants of Borsa Istanbul and in what direction they have an impact. Thus, as a result of the information obtained, investors will be able to learn about the global variables that may affect Borsa Istanbul and how they affect them. The findings of the study are found to be statistically significant and negative on the short and long term BIST100 index for VIX index and dollar rate variables. It has been concluded that the dollar exchange has the greatest effect on the stock market index in the short and long term.  While globalization and developing communication technologies cause financial markets to develop in the same direction, they have also caused an increase in the interaction of markets with each other. However, this interaction has also revealed that the markets are rapidly affected by global indicators. So much so that the VIX index reached the highest levels during the 2008 global crisis and pointed out how serious the 2008 Global crisis was, which was as effective as the 1929 Great Depression.On the other hand, the decreases in the dollar index and the large-scale decreases in the stock market indexes of developing and developed countries are not only a process that shows how the crisis has affected the world, but also an indicator of how the financial markets are affected by each other. The US dollar, which is one of the most traded currencies in the global sense, is priced in dollars in the global market for energy, precious metals and other products. Thus, investors follow the price movements of important currencies such as the dollar exchange rate. The dollar exchange rate, which has a significant impact on the markets of developing countries, has significant effects on the buying and selling decisions of investors investing in these markets.