İNGİLİZ-RUS NÜFUZ ÇEKİŞMESİ ORTASINDA İSTENMEYEN BİR OSMANLI ELÇİSİ: MEHMED NAMIK PAŞA (1834-1835)
AN UNWANTED OTTOMAN AMBASSADOR IN THE MIDDLE OF AN ENGLISH-RUSSIAN INFLUENCE CONFLICT: MEHMED NAMIK PASHA (1834-1835)
Yazar: Dönmez, Ahmet
Dergi: Tarih İncelemeleri Dergisi, Vol. 39 No. 1, 2023
Anahtar kelimeler: Political History (Other) ; Siyasi Tarih (Diğer) ; Mehmed Namık Paşa,Londra Elçiliği,II. Mahmud,Lord Palmerston ; Mehmed Namik Pasha,London Embassy,Mahmud II,Lord Palmerston

Bu çalışmada, Tanzimat ve I. Meşrutiyet döneminin önde gelen devlet adamlarından Mehmed Namık Paşa’nın Londra elçiliği Osmanlı ve İngiliz arşiv belgelerine göre analiz edilmiş ve değerlendirilmiştir. Namık Paşa, devletin çeşitli kademelerinde görev almış, padişahlara danışmanlık yapmış bir diplomat, asker ve devlet adamıdır. Babıâli kalemlerinde başladığı kariyerine askerî sınıfa geçerek devam etmiş, Mehmed Ali Paşa isyanı ardından 1832 yılında yardım talebi için özel elçi olarak İngiltere’ye gönderilmiştir. İlk elçiliği ardından iki yıl sonra yeniden Londra elçiliğine tayin edilmiştir. Bu sırada Osmanlı Devleti’ni himayesine almaya ve Batı Avrupa devletleriyle ilişkisini kesmeye çalışan Rusya, elçi tayinini engellemeye uğraşmış; başarılı olamayınca Namık Paşa’yı kontrol altında tutmaya çalışmıştır. İngiltere ise Ahmed Fevzi Paşa gibi Rus taraftarı kişilerle bağlantısı ve daha önce Rusya’da görev alması sebebiyle Namık Paşa’ya şüpheyle yaklaşmıştır. İstanbul’daki İngiliz elçisinin onun Rus taraftarı olduğu yönünde gönderdiği raporlar sonucu Osmanlı elçisine karşı İngiliz yönetiminde bir güven sorunu oluşmuştur. Namık Paşa’nın görevlerini yerine getirebilmek için yaptığı girişimler ve kendine güvenen tavırları, fazlaca kibirli olan ve karşılarında kendine güvensiz bir kişi bekleyen İngilizleri rahatsız etmiştir. Namık Paşa’nın Rus taraftarı olduğu iddialarıyla bu sorunlar bir araya gelince onun İngiliz hükümetince istenmediği düşüncesi Babıâli’de değerlendirilmeye başlanmıştır. II. Mahmud, İngiltere’ye Mısır ve Cezayir meselelerinde duyulan ihtiyaç sebebiyle bulunduğu ülkede istenmeyen Namık Paşa’nın yerine başka bir elçi gönderilmesini kabul etmiştir.

In this paper, the London embassy of Mehmed Namik Pasha, a prominent statesman of the Tanzimat and first Constitutional period, are analyzed and evaluated according to Ottoman and British archive documents. Namik Pasha is a statesman, soldier and diplomat who served at various levels of the state and advised the sultans. Upon transferring to the military school, he continued his career in the Sublime Porte. During Mehmed Ali Pasha's rebellion in 1832, he was sent as a special envoy to England in order to seek assistance. In the years following his first embassy, after two years, he was reappointed to the London embassy. In the meantime, Russia, which was trying to take over the Ottoman Empire and cut ties with Western European countries, sought to prevent an ambassador from being appointed. When he failed, he tried to keep Namik Pasha under his control. England, on the other hand, approached Namik Pasha with suspicion due to his connections with pro-Russian people such as Ahmed Fevzi Pasha and his previous service in Russia. A distrust of the British administration developed following reports sent by the British ambassador in Istanbul that he supported the Russian government. Namik Pasha's endeavor to complete his duties and his self-confident attitude disturbed the British, who were very rude and expected to be unreliable. When this problem came together with the claims that Namik Pasha was pro-Russian, the opinion that he was not wanted by the British government was assessed in the Sublime Porte. Mahmud II approved to send another ambassador instead of Namik Pasha, who was unwanted in his country due to England's involvement in the Egyptian and Algerian issues.