TURİZM VE BÖLGESEL GELİŞME: TÜRKİYE’DE İLLERİN TURİZM GELİŞMİŞLİK DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ
The determination of the development level of tourism in the provinces of Turkey
Yazar: Kervankıran, İsmail; Sert Eteman, Fatma
Dergi: Ege Coğrafya Dergisi, Vol. 29 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Human Geography ; Beşeri Coğrafya ; Bölgesel Gelişme,Turizm Gelişmişlik Endeksi,Turizm Coğrafyası,Türkiye ; Regional development,Turizm Gelişmişlik Endeksi,Turizm Coğrafyası,Türkiye

Küreselleşmenin ve tüketim kültürünün etkisi ile yaygınlaşan turizm, kapitalist üretim ilişkileri ve örgütlenme biçimleri ile mekânları etkilemeye, yeniden üretmeye ve dönüştürmeye başlamıştır. Kapitalizmin kendine özgü ürettiği bu mekânsal örgütlenme biçimi dünyanın farklı bölgelerinde olduğu gibi Türkiye’de de turizmin bölgesel gelişiminde etkisini göstermiştir. Dengeli ve sürdürülebilir bir gelişmenin sağlanmasında farklı turizm değişkenlerini kapsayan bölgesel istatistikler ve endeksler önemli bir yer tutmaktadır. Bu doğrultuda çalışmanın amacı, Türkiye’de illerin turizm gelişmişlik endeksini oluşturma ve gelişmişlik düzeylerini belirleme yoluyla mekânsal bir model önerisi sunmak ve özellikle gelişme odaklı illeri tespit ederek turizmin ülke genelinde daha dengeli gelişimine katkı sağlamaktır. Bu amaç doğrultusunda çalışmada 2017 yılına ait ve kamu kurumlarından elde edilen 18 değişkenden oluşan bir veri seti oluşturulmuş ve Temel Bileşenler Analizi ile illerin turizm gelişmişlik endeksleri hesaplanmıştır. Daha sonra hesaplanan endeks değerleri kullanılarak Hiyerarşik Kümeleme Analizi sonucunda illerin turizm gelişmişlik seviyelerine göre oluşturdukları kümeler tespit edilmiş ve endeks değerlerine göre kümelenen iller Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile haritalandırılarak yorumlanmıştır. Sonuç olarak, Türkiye’de neoliberal politikaların turizme uygulanması ile birlikte sermaye, yatırımlar ve turizm piyasası Akdeniz ve Ege kıyıları ile İstanbul’da yoğunlaşmış, bu durum turizme bağlı bölgeler arası gelişmişlik farklarını artırmıştır.

Tourism, which has become widespread with the effect of globalization and consumer culture, has started to influence, reproduce and transform spaces with its capitalist production relations and organizational forms. This spatial organizational form unique to capitalism has also made an impact on the regional development of tourism in Turkey as well as in different regions of the world. Regional statistics and indices covering different tourism variables play an important role in ensuring balanced and sustainable development. Therefore, the purpose of this study was to propose a spatial model by establishing a tourism index for the provinces of Turkey, determine the level of development and contribute to a more balanced development in terms of tourism throughout the country especially by identifying development-oriented provinces. In line with this purpose, a data set consisting of 18 variables obtained from public institutions for 2017 has been established in the study, and the tourism development indices of the provinces have been calculated with Principal Component Analysis. Subsequently, the clusters formed by the provinces according to the tourism development levels with Hierarchical Clustering Analysis were mapped and interpreted using Geographical Information Systems (GIS). As a result, capital together with the implementation of neoliberal policies in tourism in Turkey has concentrated tourism investment and the tourism market in Istanbul and the Aegean and Mediterranean coasts, which has increased tourism-dependent inter-regional development differences.