Arabistanlı Philby: Bir İngiliz Casusunun Vehhabi Devleti’nin Kuruluşundaki Rolü
Philby of Arabia: The Role of a British Spy in the Establishment of the Wahhabi State
Yazar: Bahadır Yüksek, İlknur
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 18 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Islamic Sects ; İslam Mezhepleri ; History of Islamic Sects,Harry St. John Bridger Philby,Wahhabism,Orientalism,Saudi Arabia ; İslam Mezhepleri Tarihi,Harry St. John Bridger Philby,Vehhabilik,Oryantalizm,Suudi Arabistan

Bu yazı, Leyli Sedef Kalaycı tarafından kaleme alınan Arabistanlı Philby adlı eserin eleştirel bir değerlendirmesini sunmaktadır. Kitap, İngiliz istihbarat görevlisi Harry St. John Bridger Philby’nin (1885–1960) biyografisini sömürgecilik, Oryantalizm ve modern Vehhabi-Suudi devletinin kuruluşu bağlamında ele alır. Philby’nin eğitim geçmişi, Britanya Hindistanı ve Mezopotamya’daki diplomatik görevleri ile Suudi Arabistan Krallığı’nın (1932) kurucusu İbn Suud ile kurduğu siyasi ve kişisel ilişki ayrıntılı biçimde işlenmiştir. Kalaycı’nın anlatısı, Oryantalist bilgi üretiminin nasıl emperyal stratejilere hizmet ettiğini ve Philby’nin Britanya İmparatorluğu ile ortaya çıkan Vehhabi siyasal yapısı arasında nasıl bir köprü işlevi gördüğünü ortaya koymaktadır. Üç ana bölümden oluşan eser; dinî, siyasî ve biyografik çözümlemeleri iç içe geçirerek Vehhabiliğin bir devlet ideolojisi olarak kurumsallaşmasında entelektüel ve lojistik altyapının izini sürer. Philby’nin karmaşık kişiliği ve jeopolitik etkisine dair önemli veriler sunan çalışma, ne var ki onun yazılı eserlerinin içeriği ve etkisi konusunda derinlemesine bir çözümleme sunmaması bakımından eksiklik taşımaktadır. Bu değerlendirme yazısı, eserin disiplinlerarası değerini ve özellikle biyografi ile emperyal tarih perspektifinden güncel İslam mezhepleri araştırmalarına yapabileceği katkıyı vurgulayarak sonlanmaktadır.

This review critically examines Philby of Arabia by Leyli Sedef Kalaycı a biographical study that situates British intelligence officer Harry St. John Bridger Philby (1885–1960) within the larger context of colonialism, Orientalism, and the foundation of the modern Wahhabi-Saudi state. The book traces Philby's educational background, diplomatic missions in British India and Mesopotamia, and his eventual political and personal alignment with Ibn Saud, the founder of the Kingdom of Saudi Arabia (1932). Kalaycı’s narrative highlights how Orientalist knowledge production served imperial strategic interests, with Philby acting as an intermediary between British Empire and the rising Wahhabi political entity. Divided into three main chapters, the book intertwines religious, political, and biographical analysis to explore the intellectual and logistical infrastructure behind the consolidation of Wahhabism as a state ideology. While the study offers significant insights into Philby’s complex persona and geopolitical influence, it falls short in elaborating the content and impact of his own writings. The review concludes by underlining the interdisciplinary value of the book and its potential contributions to contemporary Islamic sectarian studies, especially through the lens of biography and imperial history.