Arap Meselleri: Oluşum Süreci ve Tedvin Çalışmaları
Arabıc Proverbs: Formatıon Process and Tadwin Studıes
Yazar: Aslan, Ramazan; Karslı, İlyas
Dergi: İslami İlimler Dergisi No. 40, 2024
Anahtar kelimeler: Arabic Language and Rhetoric ; Arap Dili ve Belagatı ; Arabic literature,Arabic proverb,Tadwin,Jahiliyya,Umayyad,Abbasid. ; Arap edebiyatı,Arap meselleri,Tedvin,Cahiliye,Emevi,Abbasi.

İnsanlık tarihi boyunca her topluluk ve milletin, kendisine has özellikler taşıyan bir dili olmuştur. Dilin bu unsur ve yansımalarından biri de mesellerdir. Meseller, insanların yaşam tecrübeleridir. Veciz bir şekilde birbirinden farklı kalıp ve klişeleşmiş sözlerle nesilden nesile aktarılan meseller, dilin son derece önemli ve kendisinden ayrılmayan bir parçasını oluşturmaktadır. Özellikle şiir, lügat, hitâbet, hadis, Kur’ân-ı Kerîm ve belâgatı içine alan nazım ve nesir gibi birçok edebî ve dinî metinlerde mesellerin kullanılması, bu türün rolünü ve önemini açık bir şekilde ortaya koymaktadır. Meselin bu önemine binaen geçmişten günümüze birçok çalışma yapıldığı görülmektedir. Klasik dönemde Arap mesellerine dair bu çalışmaların başını Ubeyd b. Şeriyye el-Cürhümî’nin çektiği, Meydânî ve Zemahşerî ile kemale erdiği görülmektedir. Binaenaleyh araştırmaya konu olan bu çalışmamız Hicrî 1. asırdan 5. asrın sonuna kadar devam eden klasik dönem mesel eserlerini ve literatürü incelemeyi hedeflemiştir. Ayrıca, biçim ve içeriklerine dair genel bir perspektif sunmak ve Arap mesel türüne katkılarını değerlendirmek için her dönemden önemli eserler sunulmuştur. Bu inceleme ile Arap mesellerine dair ilk örneklerinin Câhiliye devrinde sahifelere yazıldığı ancak bunların bize ulaşmadığı tespit edilmiştir. Aynı şekilde Emevîler döneminde de benzer bir süreç olmuş ve bu dönemde yapılan çalışmalar günümüze ulaşamadan kaybolmuştur. Ancak bu dönemin Câhiliye’den farkı sonraki müelliflerin Emevî döneminde yazılan bu kaynakları görmeleri ve onlardan nakilde bulunmaları olmuştur. Abbâsîler dönemi ise mesel çalışmalarının hız kazandığı dönem olmuş ve sonraki dönem mesel araştırmalarına temel olacak eserler bu dönemde telif edilmiştir. Araştırmamız Hicrî 1. asırdan 5. asrın sonuna kadarki zaman dilimini kapsadığından 5. asır sonrasındaki çalışmaların tespitine ve bu dönemde kaleme alınan eserlerin incelenmesine katkı sağlayacaktır.

Throughout the history of mankind, every community and nation has had a language with its own characteristics. One of these elements and reflections of the language are proverbs. Proverbs are the life experiences of people. Proverbs, passed down from generation to generation in various forms and clichés, are an extremely important and inseproverb part of the language. The use of proverbs in many literary and religious texts such as verse and prose, especially in poetry, dictionaries, rhetoric, hadith, al-Qur'ân al-Karîm and eloquence, clearly reveals the role and importance of this genre. It can be seen that many studies have been carried out from the past to the present because of the importance of proverb. In the classical period, Ubayd b. Shariyya al-Jurhumī was at the forefront of these studies on Arabic proverbs, and they were completed with al-Maydānī and Zamakhsharī. Thus, the study will focus on the works and literature of the classical period from the first through the end of the fifth centuries. In addition, key works from each period were presented to provide a general perspective on their form and content, and to assess their contribution to the Arabic proverb genre. With this analysis, it has been determined that the first examples of Arabic proverbs were written on sheets of paper in the Jahiliyya period, but they have not reached us. A similar process took place in the Umayyad period. The works written during this period were lost before they reached the present day. However, the difference between this period and the Jahiliyya was that the later authors saw these sources written in the Umayyad period and quoted from them. The Abbasid period, on the other hand, was the period when the studies on the issue gained momentum and the works that would form the basis of the proverb studies of the following period were written in this period. Since our research covers the period from the first century of Hijri to the end of the fifth century, it will contribute to the determination of the studies after the fifth century and the analysis of the works written in this period.