Cahide Birgül’ün Romanlarında Varoluşçuluğun İzleri: Toplumsal Cinsiyet ve Aile
Traces of Existentıalism in Cahide Birgül’s Novels: Gender and Family
Yazar: Evis, Ahmet
Dergi: İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 14 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Modern Turkish Literature in Turkiye Field ; Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı ; Cahide Birgül,existentialism,modern novel,gender,family ; Cahide Birgül,varoluşçuluk,modern roman,toplumsal cinsiyet,aile

Cahide Birgül (Sesveren) (1956-2009), kaleme aldığı tiyatro ve romanlarla Türk edebiyatı tarihi içinde tanınırlık kazanır. Yaklaşık yirmi tiyatro eseri ve dört romanıyla çeşitli ödüllere layık görülen Birgül, bunların yanında deneme, söyleşi, derleme, günlük gibi farklı türlerde de eserler verir. Modernist sanat anlayışı etrafında kaleme aldığı çoğu romanında insanın iç dünyasına yönelerek psikolojik tahliller üzerinden özgün tipler yaratmayı başarır. Döneminin genel kabullerine karşıt bir tavır benimseyerek ele aldığı eşcinsellik, ataerkil toplum eleştirisi, çekirdek aile yapısına yönelik yergiler gibi konu ve temalarla çağdaşlarından ayrılır. Toplumsal ve bireysel problemleri modern romanın gerekleri içerisinde başarıyla harmanlayarak okurlarda bir farkındalık yaratır. Bu çalışmanın amacı, Cahide Birgül’ün romanlarındaki ontolojik kullanımları bireysel ve kolektif tecrübeler etrafında anlamlandırmaktır. Çalışmada betimsel bir yöntem tercih edilerek öncelikle literatür taraması yapılmış ardından metin merkezli okumalarla toplumsal cinsiyet ve aile odağinda yazarın eserlerindeki varoluşsal problemlerin ve arayışların somut ve temsili düzeydeki görünümlerine yer verilmiştir. Yapılan tahliller neticesinde Birgül’ün çoğu başkişi olarak karakterize ettiği kadın tiplerinde ferdî hassasiyetler etrafında aşk, yalnızlık, mutsuzluk, aile içi çatışmalar, eşcinsellik, yabancılaşma gibi konu ve temalara yöneldiği anlaşılmıştır. Böylesi bir içerik, eserlerini ontik düzeyde incelemeye müsait hâle dönüştürerek yazarın eserlerine özgün bir değer katmıştır.

Cahide Birgül (Sesveren) (1956-2009) is well-known in Turkish literature for her plays and novels. Birgül has received various awards for around twenty plays and four novels, and she also writes in different genres, including essays, interviews, compilations, and diaries. In most of her novels, she writes with a modernist understanding of art, concentrating on the inner world of human beings and adeptly creating unique characters through psychological analysis. She distinguishes herself from her contemporaries by addressing homosexuality, critiques of patriarchy, and challenges to the nuclear family, adopting a perspective that contrasts with the acceptance of her era. She raises reader awareness by blending social and individual issues in modern novels. This study aims to analyse the ontological practices in Birgül’s novels within the context of individual and collective experiences. In this study, a descriptive method was adopted; first, a literature review was conducted, followed by text-centred readings focusing on gender and family, through which the existential problems and quests in the author’s works were examined both in their concrete and representational forms. The results highlighted that Birgül’s female characters, most of whom were characterised as protagonists, tend towards subjects and themes such as love, loneliness, unhappiness, family conflicts, homosexuality, alienation, and individual sensitivities. This content uniquely enhances the author’s works for ontic analysis.