Yezîdilerde Sünnet Merasimi ve Kirveliğin Birlikte Yaşama Kültüründeki Yeri: Midyat Örneği
The Place of Circumcision Ceremony and Spiritual Brotherhood in the Culture of Coexistence among the Yazidis: The Case of Midyat
Yazar: İbrahimoğlu, Yunus
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 17 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Islamic Sects ; İslam Mezhepleri ; History of Islamic Sects,Yazidi,Culture of Coexistence,Circumcision Ceremony,Spiritual Brotherhood ; İslam Mezhepleri Tarihi,Yezîdi,Birlikte Yaşama Kültürü,Sünnet Merasimi,Kirvelik

Farklı din ile kültürlerin etkisine açık olan ve daha çok şifahî bilginin hâkim olduğu Midyat Yezîdilerinin, bölgedeki diğer din ve inanca sahip topluluklarla iletişim ve etkileşimleri, aydınlatılmaya muhtaç konulardandır. Bu bağlamda Mardin coğrafyasının dinî mozaiklerinden ve Midyat ilçesiyle köylerinde yaşayan Yezîdilerin, diğer Müslüman gruplarla geliştirdikleri “Sünnet Merasimi ve Kirvelik” uygulamaları, gözlem ve mülakat tekniğine başvurularak incelenmiştir. Görüşmeler, bir dönem Avrupa ülkelerinde yaşayıp geri dönen ve artık inşa ettikleri köylerinde ikamet eden Yezîdilerle yapılmıştır. Bunlar, yerleşim yerlerine kalıcı olarak yerleşip belli bir yaşın üzerinde olan ve Yezîdi inancında herhangi bir değişimin olmadığı üyelerdir. Yezîdi toplumunda önemli dinî uygulamalardan sayılan sünnet, öteki gruplarla olan birlikteliklerinde mühim bir işleve sahip bir tür etkileşim aracına dönüştürülmüştür. Öyle ki Midyat bölgesinde yaşayan Yezîdiler arasında kutsal olduğuna inanılan sünnet ve beraberinde getirmiş olduğu kirvelik müessesesinin zamanla aileler arasında dostane ilişkilerin kurulmasının yanı sıra iki önemli işlevinin daha olduğu sonucuna varılmıştır. Burada etkili olan faktörler ise bir Yezîdinin ancak bir Yezîdi ile evlenebilmesi kaidesinden hareketle Yezîdilerin diğer gruplarla olabilecek evliliğini engelleme çabası ve ölümün dinle kurulan bağlantısı olmuştur. Böylece kirvelik bir yandan stratejik ittifaklar kalkanı olarak kullanılmış diğer yandan da dinî ritüel sayılan ölünün doğduğu topraklarda defnedilmesi sorumluluğunun yerine getirebilmesi için tercih edilen alternatif yol olarak işletilmiştir.

The communication and interactions of the Midyat Yazidis, who are open to the influence of different religions and cultures and are predominantly guided by oral tradition, with other communities in the region with different religions and beliefs, are subjects in need of elucidation. In this context, the “Circumcision Ceremony and Spiritual Brotherhood” practices developed by the Yazidis living in Midyat district and villages, with other Muslim groups, have been examined using observation and interview techniques. The interviews were conducted with Yazidis who had lived in European countries for a period and returned, now residing in the villages they had built. These individuals are permanent residents in their settlements, over a certain age, and members who have not change Yazidi belief. The circumcision considered an important religious practice in Yazidi society, has been transformed into a significant tool for interaction with other groups. So much so that among the Yazidis living in the Midyat region, it has been concluded that circumcision, considered sacred, and the institution of spiritual brotherhood it brings with it, serve not only to establish friendly relations between families but also have two other important functions. The effective factors here have been the effort of Yazidis to prevent marriages with other groups based on the principle that a Yazidi can only marry another Yazidi and the connection of death with religion. Thus, spiritual brotherhood has been used both as a shield for strategic alliances and as an alternative way to fulfill the responsibility of burying the deceased in the land where they were born, which is a religious ritual.