Ebu’l- Fazl Musâ elİznikî’nin “Terceme-i Kısas-ı Enbiyâ” İsimli Eseri
Ebu'l-Fazl Musa el-Izniki’s Work Titled Tercume-i Kısas-i Enbiyâ
Yazar: Çambel Kalço, Şebnem
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 27 No. 27, 0
Anahtar kelimeler: Kısas-ı Enbiyâ,Sa’lebî,İznikî,Tercüme,Arapça,Türkçe ; Kısas-ı Anbiya,Sa’lebi,İzniki,Translation,Arabic,Turkish

Ahbâr-ı enbiyâ tabiriyle de anılan kısas-ı enbiyâ türü,  çeşitli kavimlerin ve peygamberlerin hayatını anlatan  eserlerdir. Zamanla müstakil bir tür olarak gelişen kısas-ı  enbiyâların ilk örneklerini Vehb b. Münebbih  ö. 732 ,  Muhammed b. Abdillah el-Kisâî  XI. asır  ve Muhammed b.  İbrâhîm es-Sa’lebî  ö. 1035  gibi müellifler vermiştir.  Rabguzî  XIV. asır  ve Ahmet Cevdet Paşa  ö. 1895  gibi  müelliflerin yazmış olduğu Türkçe kısas-ı enbiyâlarda da,  genellikle Sa’lebî ve Kisâî’nin eserlerinden faydalanılmıştır.  Edebiyatımızda kısas-ı enbiyâ türüne kaynaklık eden bu  eserler, pek çok kez Türkçeye tercüme edilmiştir. Günümüze  ulaşan ve mütercimi bilinen eserlerden biri de Ebu’l-Fazl  Musâ İbn Hacı Hüseyin İznikî’ye  ö. 1435  ait “Terceme-i  Kısas-ı Enbiyâ” isimli bir Sa’lebî tercümesidir. Bu zamana  kadar söz konusu tercümenin yalnızca birinci cildini  kapsayan, Yozgat ve Şazeli nüshaları bilinmekte idi.  Konuyla alakalı yapılan araştırmalar esnasında Diyanet  İşleri Başkanlığı Yazma Eserler Kütüphane’sinde, bu eserin  yeni bir nüshası daha tespit edilmiştir. Bulunan yeni  nüshanın, İznikî’ye ait olan diğer nüshalardan farklı olup  Terceme-i Kısas-ı Enbiyâ’nın iki cildini de kapsayan tam bir  tercüme olduğu belirlenmiştir. Makalede öncelikle, genel  hatlarıyla kısas-ı enbiyâlardan ve Ebu’l-Fazl Mûsâ elİznikî’nin  hayatından bahsedilerek eserleri hakkında  bilgilendirmeler yapılmıştır. Daha sonra ise bulunan yeni  nüshanın tanıtımı yapılarak Terceme-i Kısas-ı Enbiyâ’dan  örnekler verilmiştir.

The qisas-i anbiyas, which are also used as Ahbar-i  anbiya, are works that describe the lives of various tribes  and prophets. The first examples of qisas-ı anbiyas, which  developed as an independent genre over time, were found  in Vehb b. Münebbih, Muhammed b. Abdillah el-Kisâî and  Muhammed b. He gave authors such as Ibrahim es-Sa'lebî.  The works of Sa'lebî and Kisâî were generally used in  Turkish qisas-ı anbiyâs written by authors such as  Rabguzî and Ahmet Cevdet Pasha. These works, which are  the source of the qisas-ı anbiyas in our literature, have been  translated into Turkish many times. One of the works that  have survived and whose translator is known is a Sa'lebi  translation named "Terceme-i Kısas-ı Enbiyâ", which  belongs to Ebu'l-Fazl Musa İbn Haci Hüseyin İznikî. A  new copy of this work has been found in the Library of  Manuscripts of the Presidency of Religious Affairs. This  new copy found is a translation belonging to Ebu'l-Fazl  Musa el-İznikî and is different from the other copy  belonging to İznikî. In the old copy called the Yozgat copy,  there is only the first volume of Terceme-i Kısas-ı Enbiyâ.  However, it has been determined that the copy in the  Presidency of Religious Affairs Manuscripts Library is a  complete copy covering both volumes. In the study,  briefings were given about the new copy by mentioning the  qisas-ı anbiyas and the life of Ebu'l-Fazl Mûsâ el-İzniki in  general terms.