Ön Bitki Olarak Kullanılacak Bitki Türlerinin Sanayi Domatesi Üretiminde Verim ve Kalite Özellikleri Üzerine Etkisi
Determination of Pre-Plant Cultivation on Yield and Quality Properties of Processing Tomato Production
Yazar: Kaygısız Aşçıoğul, Tansel; Bozokalfa, Mehmet Kadri; Duman, İbrahim; Elmacı, Ömer Lütfü; Kayıkçıoğlu, Hüseyin Hüsnü; Tosun, Necip; Türkseven, Süleyman
Dergi: Bahçe, Vol. 51 No. (Özel Sayı 1) 13. Sebze Tarımı Sempozyumu, 2022
Anahtar kelimeler: Agricultural Engineering (Other) ; Ziraat Mühendisliği (Diğer) ; Sanayi domatesi,münavebe,ön bitki,verim,kalite ; Processing tomato,crop rotation,pre-plant,yield,quality

Monokültür tarımda yüksek verime ulaşmak için artan düzeyde mineral gübre ve sentetik tarım ilaçlarının kullanımı, toprakta organik maddenin azalması, toprak mikroorganizma faaliyetlerinin yok olması, toprak erozyonu, hastalık ve zararlı etmenlerinin artması, çevre kirliliği ile doğal dengenin bozulması gibi sorunları beraberinde getirmiştir. Ayrıca doğru münavebe programının uygulanmaması da toprak yapısında istenmeyen değişimlere neden olmuştur. Dünya domates üretiminde 5. sırada yer alan ülkemizde sanayi domatesi üretimi Marmara ve Ege bölgelerinde yoğunlaşmış ve bu bölgelerde farklı amaçlara yönelik işleme tesisleri kurulmuştur. Ancak yoğun sanayi domatesi tarımının yapıldığı bu yörelerde aynı toprakta her yıl arka arkaya yapılan domates tarımı önemli toprak ve çevre sorunlarının her geçen gün artmasına neden olmuştur. Söz konusu üretim bölgeleri için uygun bitki türleri ile doğru rotasyonunun belirlenmesi sorunun çözümüne katkı sağlayacaktır. Bu amaçla yürütülen çalışmada; nadas bırakma ile birlikte farklı ön bitki (silaj mısır, taze fasulye, yeşil gübre bitkisi olarak kahverengi hardal) yetiştiriciliğinin ana bitki sanayi domatesi üretiminde verim ve bazı meyve kalite özellikleri üzerine etkisi belirlenmiştir. Ön bitki türlerine bağlı olarak ana ürün domates üretiminden elde edilen bitki başına ve dekar verim değerleri ile salça veriminde değişimler gözlenmiştir. Özellikle T. fasulye + K. hardal ve yine T. fasulye ve nadas uygulamalarından en yüksek bitki verimi (sırası ile 2.18 ve 2.18 kg/bitki), dekar verimi (6090 ve 6107 kg/da) ve salça verimi (1123 ve 1112 kg/da) elde edilmiştir.

Increasing use of mineral fertilizers and synthetic pesticides to achieve high efficiency in monoculture agriculture; with the decrease of the organic matter in the soil, the destruction of soil microorganism activities, soil erosion, increase of different diseases and harmful factors, environmental pollution and deterioration of the natural balance has brought along problems. The cultivation of the same species every year instead of the implementation of the crop rotation program caused undesirable changes in soil structure. Turkey is the most important tomato producing countries in the world and processing tomato cultivation is concentrated in the Marmara and Aegean regions, and processing facilities for different purposes have been established in these regions. In regions where intensive industrial tomato farming is carried out, without application crop rotation causes soil and environmental problems and increases every year. In the preset study carried out for this purpose; the effects of fallow and different pre-plant (silage corn, green beans, brown mustard as green manure crop) on yield and some fruit quality characteristics in main plant industrial tomato production were determined. Crop rotation resulted statistically differences among the pre-plant application for yield parameters. The highest plant yield (2.18 and 2.18 kg/plant, respectively), total yield (6090 and 6107 kg/da) and tomato paste yield (1123 and 1112 kg/ha), obtained from fresh bean + brown mustard, and fresh bean + fallow application.