GÜNDEM BELİRLEME KURAMI BAĞLAMINDA SOSYAL MEDYA İLE SİYASET GÜNDEMİNİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ
GÜNDEM BELİRLEME KURAMI BAĞLAMINDA SOSYAL MEDYA İLE SİYASET GÜNDEMİNİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ
Yazar: Güngör, Ayten
Dergi: İnönü Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi (İNİF E-Dergi), Vol. 6 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Communication and Media Studies ; İletişim ve Medya Çalışmaları ; Gündem Belirleme,Sosyal Medya Gündemi,Siyasi Gündem

Kitle iletişim araçlarının kamunun gündemini belirlediğini savunan Gündem Belirleme Kuramı, kitle iletişim araçlarının halk üzerindeki etkilerini açıklamaya çalışır. Gündem kurma ya da gündem saptama olarak da anılan bu kuram, kitle iletişim araçlarının kamuoyunun herhangi bir konu hakkında “ne düşüneceğinden” ziyade “hangi konu” hakkında düşüneceğini belirlemede daha etkili olduğunu savunur. Bireyi tümüyle pasif konuma indirgeyen etki araştırmalarının aksine, kitle iletişim araçlarının kamuoyunun tutumlarının değiştirilmesinde her zaman etkili olamayabileceğini söyler. Ancak bu görüşe göre kitle iletişim araçları herhangi bir konuyla ilgili kamuoyunun görüşlerini değiştirmek yerine o konunun farkında olmasını sağlayarak, tüm dikkati ve idraki o yöne sevk eder (Becker ve diğerlerinden aktaran Erdoğan ve Alemdar, 2002, s 211).Bu çalışmada siyasi gündemin sosyal medya aracılığıyla kamu gündemini nasıl belirlediği, bundan hareketle siyasetin yeni medya araçlarıyla kamuoyunun biçimlenmesinde ne oranda etkili olduğu sorgulanmıştır. Geleneksel medya için temel teşkil eden “gündem belirleme” tezinin geçerliliği, kullanıcılarının en fazla siyasallaştığı Twitter’daki “Türkiye Gündemi” başlığı altında yer alan etiketler ile amaçlı örneklem kullanılarak belirlenen politik söylem üreten siyasi aktörlerin paylaşımları karşılaştırılarak tespit edilmiştir. İçerik analizi yöntemiyle gerçekleştirilen bu çalışma kapsamında, 3 Mayıs 2020-9 Mayıs 2020 tarihleri arasında “Trend Topic” olan başlıklar ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ve T. C. İletişim Başkanlığının sosyal medya hesapları üzerinden yapılan paylaşımlar karşılaştırılmıştır. Ele alınan tarihler arasında Türkiye gündeminin yoğun bir biçimde Covid-19 Pandemisi etrafında şekillenmesi nedeniyle, bu sürecin gündem belirleyicilerinden olan Sağlık Bakanı Fahrettin Koca’nın ile Milli Eğitim Bakanı Ziya Selçuk’un sosyal medya hesapları üzerinden yaptığı paylaşımlar da araştırmaya dâhil edilmiştir. Çalışma sonucunda, Twitter Türkiye gündemi ile seçili siyasi aktörler ile kurumların gündemi arasında dikkate değer bir farklılık olduğu tespit edilmiştir.

Kitle iletişim araçlarının kamunun gündemini belirlediğini savunan Gündem Belirleme Kuramı, kitle iletişim araçlarının halk üzerindeki etkilerini açıklamaya çalışır. Gündem kurma ya da gündem saptama olarak da anılan bu kuram, kitle iletişim araçlarının kamuoyunun herhangi bir konu hakkında “ne düşüneceğinden” ziyade “hangi konu” hakkında düşüneceğini belirlemede daha etkili olduğunu savunur. Bireyi tümüyle pasif konuma indirgeyen etki araştırmalarının aksine, kitle iletişim araçlarının kamuoyunun tutumlarının değiştirilmesinde her zaman etkili olamayabileceğini söyler. Ancak bu görüşe göre kitle iletişim araçları herhangi bir konuyla ilgili kamuoyunun görüşlerini değiştirmek yerine o konunun farkında olmasını sağlayarak, tüm dikkati ve idraki o yöne sevk eder (Becker ve diğerlerinden aktaran Erdoğan ve Alemdar, 2002, s 211).Bu çalışmada siyasi gündemin sosyal medya aracılığıyla kamu gündemini nasıl belirlediği, bundan hareketle siyasetin yeni medya araçlarıyla kamuoyunun biçimlenmesinde ne oranda etkili olduğu sorgulanmıştır. Geleneksel medya için temel teşkil eden “gündem belirleme” tezinin geçerliliği, kullanıcılarının en fazla siyasallaştığı Twitter’daki “Türkiye Gündemi” başlığı altında yer alan etiketler ile amaçlı örneklem kullanılarak belirlenen politik söylem üreten siyasi aktörlerin paylaşımları karşılaştırılarak tespit edilmiştir. İçerik analizi yöntemiyle gerçekleştirilen bu çalışma kapsamında, 3 Mayıs 2020-9 Mayıs 2020 tarihleri arasında “Trend Topic” olan başlıklar ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ve T. C. İletişim Başkanlığının sosyal medya hesapları üzerinden yapılan paylaşımlar karşılaştırılmıştır. Ele alınan tarihler arasında Türkiye gündeminin yoğun bir biçimde Covid-19 Pandemisi etrafında şekillenmesi nedeniyle, bu sürecin gündem belirleyicilerinden olan Sağlık Bakanı Fahrettin Koca’nın ile Milli Eğitim Bakanı Ziya Selçuk’un sosyal medya hesapları üzerinden yaptığı paylaşımlar da araştırmaya dâhil edilmiştir. Çalışma sonucunda, Twitter Türkiye gündemi ile seçili siyasi aktörler ile kurumların gündemi arasında dikkate değer bir farklılık olduğu tespit edilmiştir.