II. DÜNYA SAVAŞI YILLARINDA TÜRKİYE’DE BULUNAN POLONYALILAR
II. DÜNYA SAVAŞI YILLARINDA TÜRKİYE’DE BULUNAN POLONYALILAR
Yazar: Birbudak, Togay Seçkin; Akbaba, Bülent
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 16 No. 62, 2017
Anahtar kelimeler: II. Dünya Savaşı,Polonya,Türkiye Cumhuriyeti,mülteci

XX. yüzyılın ilk yarısı içerisinde yaşanan iki büyük dünya savaşı devletlerin vetoplumların büyük çoğunluğunu derinden etkilemiştir. I. Dünya Savaşı büyükimparatorlukların yıkılmasıyla neticelenmiş, ulus-devletlerin sayısı artarken savaşısonlandıran antlaşmalar yeni bir savaşın temellerini atmıştır. 1939-1945 yıllarıarasında yaşanan II. Dünya Savaşı ise teknolojik gelişmelere de bağlı olarak I. DünyaSavaşı’na göre çok daha büyük bir tahribata yol açmıştır. I. Dünya Savaşı’nınardından yıkılan Osmanlı Devleti’nin yerine Anadolu’da kurulan TürkiyeCumhuriyeti, II. Dünya Savaşı yıllarında siyasetini savaşa dâhil olmamak üzerinekurmuş, bu siyasetini savaşın son günlerine kadar devam ettirmiş, 23 Şubat 1945’teAlmanya ve Japonya’ya savaş ilan etmiştir. II. Dünya Savaşı’nın hemen başındaAlman işgaline uğrayan Polonya, savaş yıllarında önce Nazi yönetiminin baskısıaltında ezilmiş, ülkede büyük katliamlar yaşanmış sonrasında ise ülke SSCB askerleritarafından işgal edilmiştir. Bu dönemde Polonya halkı, özellikle Yahudiler, Nazilerinsistematik bir kıyımına uğramış; zor şartlardan kaçan Polonyalılardan bir kısmıTürkiye’ye sığınmıştır. Bu araştırmanın amacı, II. Dünya Savaşı yıllarında Türkiye’deikamet eden Polonyalıların siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel durumlarını analizedebilmektir. II. Dünya Savaşı yıllarında Türkiye’ye gelen Polonyalıların hayatlarıile ilgili arşiv belgelerinin incelenmesi neticesinde söz konusu zümrenin Türkhükümeti tarafından iyi karşılandığı, gelenlere iş imkânı sağlandığı, bazılarınınTürkiye Cumhuriyeti vatandaşlığına alındığı, bazılarının ise Türkiye’den transit vizealarak istedikleri ülkelere gitmesine imkân sağlandığı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda Bu çalışma 21-23 Eylül 2016 tarihleri arasında Varşova-Polonya’da düzenlenen “IV.International Congress of Turkology – Turkic Peoples Through the Ages and Lands” adlıuluslararası bilimsel toplantıda sözlü bildiri olarak sunulmuştur.1939-1945 yılları arasında Türkiye’de bulunan Polonyalılara ait künye bilgileri ilebirlikte yapmış oldukları görevler listeler halinde sunulmaktadır.

XX. yüzyılın ilk yarısı içerisinde yaşanan iki büyük dünya savaşı devletlerin vetoplumların büyük çoğunluğunu derinden etkilemiştir. I. Dünya Savaşı büyükimparatorlukların yıkılmasıyla neticelenmiş, ulus-devletlerin sayısı artarken savaşısonlandıran antlaşmalar yeni bir savaşın temellerini atmıştır. 1939-1945 yıllarıarasında yaşanan II. Dünya Savaşı ise teknolojik gelişmelere de bağlı olarak I. DünyaSavaşı’na göre çok daha büyük bir tahribata yol açmıştır. I. Dünya Savaşı’nınardından yıkılan Osmanlı Devleti’nin yerine Anadolu’da kurulan TürkiyeCumhuriyeti, II. Dünya Savaşı yıllarında siyasetini savaşa dâhil olmamak üzerinekurmuş, bu siyasetini savaşın son günlerine kadar devam ettirmiş, 23 Şubat 1945’teAlmanya ve Japonya’ya savaş ilan etmiştir. II. Dünya Savaşı’nın hemen başındaAlman işgaline uğrayan Polonya, savaş yıllarında önce Nazi yönetiminin baskısıaltında ezilmiş, ülkede büyük katliamlar yaşanmış sonrasında ise ülke SSCB askerleritarafından işgal edilmiştir. Bu dönemde Polonya halkı, özellikle Yahudiler, Nazilerinsistematik bir kıyımına uğramış; zor şartlardan kaçan Polonyalılardan bir kısmıTürkiye’ye sığınmıştır. Bu araştırmanın amacı, II. Dünya Savaşı yıllarında Türkiye’deikamet eden Polonyalıların siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel durumlarını analizedebilmektir. II. Dünya Savaşı yıllarında Türkiye’ye gelen Polonyalıların hayatlarıile ilgili arşiv belgelerinin incelenmesi neticesinde söz konusu zümrenin Türkhükümeti tarafından iyi karşılandığı, gelenlere iş imkânı sağlandığı, bazılarınınTürkiye Cumhuriyeti vatandaşlığına alındığı, bazılarının ise Türkiye’den transit vizealarak istedikleri ülkelere gitmesine imkân sağlandığı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda Bu çalışma 21-23 Eylül 2016 tarihleri arasında Varşova-Polonya’da düzenlenen “IV.International Congress of Turkology – Turkic Peoples Through the Ages and Lands” adlıuluslararası bilimsel toplantıda sözlü bildiri olarak sunulmuştur.1939-1945 yılları arasında Türkiye’de bulunan Polonyalılara ait künye bilgileri ilebirlikte yapmış oldukları görevler listeler halinde sunulmaktadır.