Çanakkale'den Mudanya'ya Nasıl Gelindi: Mudanya Mütarekesi
How to Arrive from Çanakkale to Mudanya: The Armistice of Mudanya
Yazar: Ünalp, F. Rezzan
Dergi: Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, Vol. 22 No. 34, 2023
Anahtar kelimeler: Çanakkale,Mudanya Konferansı,İsmet Paşa,Harington,Trakya ; Dardanel,Mudanya Conference,İsmet Pasha,Harington,Thrace

İstiklal Harbi (1919-1922); 20.yüzyılda kazanılmış ilk anti-emperyalist, ulusal bir mücadele olduğu gibi Türk Devriminin de ilk safhasını oluşturmuştur. Bu mücadelede haksız yere işgale uğrayan tüm Anadolu işgalcilerden kurtarılmış, kazanılan büyük zafer ile Batı Anadolu Yunan ordusundan temizlenmiştir. İşgal altındaki İstanbul ve Boğazlar bölgesi ile Doğu Trakya'nın boşaltılması ise son adım olmuştur. Bu sonuç, Mudanya Konferansı'nda toplanan taraflar arasında imzalanan ve Türk tarafı için diplomatik bir başarı belgesi olarak nitelenen Mudanya Mütarekesi ile sağlanmıştır. Bu konferansın öne çıkan isimleri Türk heyetinin başkanı sıfatıyla İsmet (İnönü) Paşa ve İngiliz heyetinin başkanı sıfatıyla General Harington olmuştur.Bu makalede, Mudanya Mütarekesi öncesinde Çanakkale'de Türk tarafı ile başta İngiltere olmak üzere İtilaf Devletleri arasında yaşanan gergin bekleyişin ve yeni bir savaş krizinin nasıl yönetildiği ve nasıl sonuçlandırıldığı açıklanmaya çalışılmıştır. Mudanya Mütarekesi'nin imzalanmasını müteakip Trakya'yı tahliye eden Yunan kıtalarının, Rum ve Ermeni ahalinin, iade edilen Türk-Müslüman tutsakların durumu hakkında bugüne kadar yapılmış çalışmalarla ortaya konulmuş bilgilere, yeni arşiv belgeleriyle katkı sağlamak amaçlanmıştır. Bu maksatla; Çanakkale ve Boğazlar bölgesinde karşı karşıya gelen Türk ve İngiliz kuvvetleri arasında yaşanabilecek yeni bir sıcak savaşın, diplomatik yoldan nasıl bertaraf edildiği incelenmiştir. Ele alınan süre, 3 aylık bir süreyi (Eylül-Kasım 1922) kapsamaktadır.

The War of Independence (1919-1922), which constituted the first phase of the Turkish Revolution, is the first anti-imperialist, national struggle won in the 20th century. In this struggle, all Anatolia, which was unjustly occupied, was liberated from the invaders, and with the great victory, Western Anatolia was cleared of the Greek army. The evacuation of the occupied Istanbul and the Straits region and Eastern Thrace was the last step. This result was achieved with the Mudanya Armistice signed between the parties gathered at the Mudanya Conference and described as a diplomatic success document for the Turkish side. The prominent figures of this conference were İsmet (İnönü) Pasha as the head of the Turkish delegation and General Harington as the head of the British delegation.In this article, before the Mudanya Armistice, it was tried to explain how the tense wait between the Turkish side and the Allied Powers, especially England, and a new war crisis in Çanakkale was managed and how it was concluded. Following the signing of the Mudanya Armistice, it is aimed to contribute to the information revealed by the studies done so far on the situation of the Greek troops, Greek and Armenian people, and the Turkish-Muslim prisoners who evacuated Thrace, with new archive documents. For this purpose; It has been examined how a new hot war, which may be experienced between the Turkish and British forces that came face to face in the Dardanelles and Straits region, was eliminated diplomatically. The period covered covers a period of 3 months (September-November 1922).