hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
TÜRK MENKUL KIYMET YATIRIM FONU SEKTÖRÜNDE YOĞUNLAŞMA
TÜRK MENKUL KIYMET YATIRIM FONU SEKTÖRÜNDE YOĞUNLAŞMA
Yazar: Uysal, Erkan; Özütürk, Bülent
Dergi: Maliye Araştırma Merkezi Konferansları, Vol. 0 No. 47, 2011

Bu çalışmanın amacı, Türk yatırım fonu sektörünün rekabet yapısını ölçmek ve bu çerçevede zaman içindeki değişimi ortaya koymaktır. Rekabet yapısının ölçülmesinde Herfindahl Hirschman Endeksi ve Yoğunlaşma Oranı (CR-4) kullanılmıştır. Çalışmada hem tüm yatırım fonları sektörü, hem de A-tipi ve B-tipi yatırım fonları için ayrı ayrı hesaplamalar yapılmıştır. Her iki yönteme göre de, herhangi bir yoğunlaşma söz konusu olmayıp, sektörün A-tipi yatırım fonlarından oluşan bölümünün B-tipi yatırım fonlarından oluşan bölüme göre daha rekabetçi bir yapıda olduğu tespit edilmiştir.

Bu çalışmanın amacı, Türk yatırım fonu sektörünün rekabet yapısını ölçmek ve bu çerçevede zaman içindeki değişimi ortaya koymaktır. Rekabet yapısının ölçülmesinde Herfindahl Hirschman Endeksi ve Yoğunlaşma Oranı (CR-4) kullanılmıştır. Çalışmada hem tüm yatırım fonları sektörü, hem de A-tipi ve B-tipi yatırım fonları için ayrı ayrı hesaplamalar yapılmıştır. Her iki yönteme göre de, herhangi bir yoğunlaşma söz konusu olmayıp, sektörün A-tipi yatırım fonlarından oluşan bölümünün B-tipi yatırım fonlarından oluşan bölüme göre daha rekabetçi bir yapıda olduğu tespit edilmiştir.
KAMU YÖNETİMİ DEĞİŞİM SÜRECİNDE YEREL YÖNETİMLERDE SAYIŞTAY DENETİMİ
KAMU YÖNETİMİ DEĞİŞİM SÜRECİNDE YEREL YÖNETİMLERDE SAYIŞTAY DENETİMİ
Yazar: Baş, Hasan
Dergi: Maliye Araştırma Merkezi Konferansları, Vol. 0 No. 47, 2011

Anayasanın 160.maddesinde, Sayıştayın görevi, genel ve katma bütçeli idarelerin denetimi olarak belirlenmiş olup, yerel yönetimlerin Sayıştayca denetimi Anayasal bir zorunluluk değildir. Ancak, anılan maddede, Sayıştayın bu görevine, kanunlarla başkaca denetim görevlerinin de eklenmesine olanak tanınmıştır. Bu olanaktan yararlanılarak 832 sayılı Sayıştay Kanununun geçici 8.maddesiyle 1934 tarihli, 2514 sayılı Sayıştay Kanununa atıfta bulunulmak suretiyle yerel yönetimlerin Sayıştayca denetiminin devamı sağlanmıştır. Atıf yapılan 2514 sayılı Kanun ile 1927 tarihli 1050 sayılı Genel Muhasebe Kanununda, yerel yönetim hesaplarının “ikinci derecede” Sayıştayın denetimine tâbi olduğu belirtilmiştir. İkinci derecede denetimden kasıt, yerel yönetimlerin, öncelikle yetkili, seçilmiş organlarınca denetlenmesidir. Reform adı altında yakın zamanlarda çıkarılan Belediye Kanunu, İl Özel İdaresi Kanunu, Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, Kamu Yönetimi Temel Kanunu gibi yasalarda ise, Sayıştay denetiminin “ikinci derecede” olacağına dair herhangi bir hüküm yer almış değildir. Böylelikle, Sayıştayın yerel yönetimler üzerindeki denetimiyle klâsik bakanlık birimlerinin denetimi arasında fark kalmamıştır. “Reform kanunları” olarak adlandırılan kanunların bu yaklaşımı demokratik olmaktan uzak olup, 2000‟lerde çıkarılan bu kanunlar, 1920‟lerde çıkarılan kanunların da gerisine düşmüştür.

Anayasanın 160.maddesinde, Sayıştayın görevi, genel ve katma bütçeli idarelerin denetimi olarak belirlenmiş olup, yerel yönetimlerin Sayıştayca denetimi Anayasal bir zorunluluk değildir. Ancak, anılan maddede, Sayıştayın bu görevine, kanunlarla başkaca denetim görevlerinin de eklenmesine olanak tanınmıştır. Bu olanaktan yararlanılarak 832 sayılı Sayıştay Kanununun geçici 8.maddesiyle 1934 tarihli, 2514 sayılı Sayıştay Kanununa atıfta bulunulmak suretiyle yerel yönetimlerin Sayıştayca denetiminin devamı sağlanmıştır. Atıf yapılan 2514 sayılı Kanun ile 1927 tarihli 1050 sayılı Genel Muhasebe Kanununda, yerel yönetim hesaplarının “ikinci derecede” Sayıştayın denetimine tâbi olduğu belirtilmiştir. İkinci derecede denetimden kasıt, yerel yönetimlerin, öncelikle yetkili, seçilmiş organlarınca denetlenmesidir. Reform adı altında yakın zamanlarda çıkarılan Belediye Kanunu, İl Özel İdaresi Kanunu, Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, Kamu Yönetimi Temel Kanunu gibi yasalarda ise, Sayıştay denetiminin “ikinci derecede” olacağına dair herhangi bir hüküm yer almış değildir. Böylelikle, Sayıştayın yerel yönetimler üzerindeki denetimiyle klâsik bakanlık birimlerinin denetimi arasında fark kalmamıştır. “Reform kanunları” olarak adlandırılan kanunların bu yaklaşımı demokratik olmaktan uzak olup, 2000‟lerde çıkarılan bu kanunlar, 1920‟lerde çıkarılan kanunların da gerisine düşmüştür.
BARRO-LUCAS BAKIŞ AÇISIYLA KAMU BORÇLANMA SÜRECİNİN İKTİSADİ BÜYÜME ÜZERİNE ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ
BARRO-LUCAS BAKIŞ AÇISIYLA KAMU BORÇLANMA SÜRECİNİN İKTİSADİ BÜYÜME ÜZERİNE ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ
Yazar: Ardıç, Kaya; Baydur, Cem
Dergi: Maliye Araştırma Merkezi Konferansları, Vol. 0 No. 48, 2011
Anahtar kelimeler: Kamu Borcu/Açığı, Büyüme, İçsel Büyüme Modelleri

Neoklasik büyüme modelinden farklı olarak içsel büyüme modellerinde kamu harcamaları (borçlanması) büyümeyi etkilemektedir. Bu makalede, Barro-Lucas bakış açısıyla kamu borçlanma süreci ile büyüme arasındaki ilişki irdelenmiştir. Barro-Lucas modelinde kamu otoritesinin amaçlarına göre kamu harcama / borçlanma süreci büyümeyi pozitif veya negatif etkileyebilmektedir. Makalenin amacı, Türkiye’de kamu otoritesinin borçlanma tercihinin büyüme üzerindeki etkisinin ne yönde olacağını 1990-2003 dönemi için araştırmaktır. Yapılan testler sonucu kamu borçlanma süreci ile özel sektör yatırımları arasında negatif yönlü bir ilişki bulunurken, kamu borçlanması ile büyüme arasında istatistiksel açıdan Barro-Lucas modeline uygun bir sonuç bulunamamıştır.

Neoklasik büyüme modelinden farklı olarak içsel büyüme modellerinde kamu harcamaları (borçlanması) büyümeyi etkilemektedir. Bu makalede, Barro-Lucas bakış açısıyla kamu borçlanma süreci ile büyüme arasındaki ilişki irdelenmiştir. Barro-Lucas modelinde kamu otoritesinin amaçlarına göre kamu harcama / borçlanma süreci büyümeyi pozitif veya negatif etkileyebilmektedir. Makalenin amacı, Türkiye’de kamu otoritesinin borçlanma tercihinin büyüme üzerindeki etkisinin ne yönde olacağını 1990-2003 dönemi için araştırmaktır. Yapılan testler sonucu kamu borçlanma süreci ile özel sektör yatırımları arasında negatif yönlü bir ilişki bulunurken, kamu borçlanması ile büyüme arasında istatistiksel açıdan Barro-Lucas modeline uygun bir sonuç bulunamamıştır.
YAPISAL BÜTÇE BAKİYESİNİN TEORİK ESASLARI VE TÜRKİYE ÖRNEĞİ
YAPISAL BÜTÇE BAKİYESİNİN TEORİK ESASLARI VE TÜRKİYE ÖRNEĞİ
Yazar: Bakkal, Ufuk
Dergi: Maliye Araştırma Merkezi Konferansları, Vol. 0 No. 48, 2011

Devlet bütçeleri konjonktürel değişimlere bağlı olarak dalgalandığından, ortaya çıkan bütçe bakiyesinin ekonomideki devresel ya da yapısal bir durumun sonucu olup olmadığının belirlenebilmesi için bir ölçüm yöntemine ihtiyaç bulunmaktadır. Bu makalede, 1980 ve 2004 yılları arasında, Türkiye’nin bütçe bakiyesi üzerindeki iki tür etki incelenmektedir. Bunlardan ilki, iş çevriminin sonucu olarak otomatik bir şekilde ortaya çıkan devresel açık ya da fazla, diğeri ise bütçe rakamları devresel etkiden arındırıldıktan sonra geriye kalan yapısal açık ya da fazladır. Yapısal bütçe bakiyesi, ekonomi potansiyel üretim düzeyinde iken bütçe gelir ve harcamalarının ulaşacağı tutarı ifade etmektedir. Devresel bütçe açık ya da fazlaları tam istihdam durumunda ortadan kaybolmaktadır. Oysa yapısal açık ya da fazlaların giderilebilmesi, devletin uygulayacağı ihtiyari bir politikaya bağlıdır. Bütçe rakamlarının ekonomik dalgalanmaların (enflasyon ve durgunluk) etkilerinden arındırılmasındaki amaç, ülkenin içinde bulunduğu mali durumun daha net bir şekilde görülmesi ve bunun maliye politikası analizlerinde bir rehber gibi kullanılabilmesidir.

Devlet bütçeleri konjonktürel değişimlere bağlı olarak dalgalandığından, ortaya çıkan bütçe bakiyesinin ekonomideki devresel ya da yapısal bir durumun sonucu olup olmadığının belirlenebilmesi için bir ölçüm yöntemine ihtiyaç bulunmaktadır. Bu makalede, 1980 ve 2004 yılları arasında, Türkiye’nin bütçe bakiyesi üzerindeki iki tür etki incelenmektedir. Bunlardan ilki, iş çevriminin sonucu olarak otomatik bir şekilde ortaya çıkan devresel açık ya da fazla, diğeri ise bütçe rakamları devresel etkiden arındırıldıktan sonra geriye kalan yapısal açık ya da fazladır. Yapısal bütçe bakiyesi, ekonomi potansiyel üretim düzeyinde iken bütçe gelir ve harcamalarının ulaşacağı tutarı ifade etmektedir. Devresel bütçe açık ya da fazlaları tam istihdam durumunda ortadan kaybolmaktadır. Oysa yapısal açık ya da fazlaların giderilebilmesi, devletin uygulayacağı ihtiyari bir politikaya bağlıdır. Bütçe rakamlarının ekonomik dalgalanmaların (enflasyon ve durgunluk) etkilerinden arındırılmasındaki amaç, ülkenin içinde bulunduğu mali durumun daha net bir şekilde görülmesi ve bunun maliye politikası analizlerinde bir rehber gibi kullanılabilmesidir.
KAMU HARCAMALARINDA SAYIŞTAY TARAFINDAN YAPILAN DENETİME TARİHSEL BİR BAKIŞ VE 5018 SAYILI KANUN ÇERÇEVESİNDE SAYIŞTAY’DA YAPILAN DÜZENLEMELER
KAMU HARCAMALARINDA SAYIŞTAY TARAFINDAN YAPILAN DENETİME TARİHSEL BİR BAKIŞ VE 5018 SAYILI KANUN ÇERÇEVESİNDE SAYIŞTAY’DA YAPILAN DÜZENLEMELER
Yazar: Karakaş, Mehmet
Dergi: Maliye Araştırma Merkezi Konferansları, Vol. 0 No. 48, 2011

Sayıştay, 29 Mayıs 1862 tarihinde Sultan I. Aziz tarafından kurulmuş ve 1876’da anayasal bir kurum haline gelmiştir. Sayıştay, 1923’de Türkiye Cumhuriyetinin kurulmasıyla, yeniden düzenlenmiş ve anayasal bir statü kazanmıştır. Sayıştay, genel ve katma bütçeli kuruluşların gelirlerini, harcamalarını ve mallarını Parlamento adına denetleyen bir kuruluştur. Sayıştay görevlerini yaparken yargısal yetkiyle donatılmıştır. Sayıştay idari ve politik denetime de konu olamaz. 5018 sayılı kanunda Sayıştay’da bazı düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemelerle Sayıştay’ın yalnızca dış denetime odaklanması sağlanmaktadır. Aynı zamanda bu kanunla Sayıştay’ın kendisinin de denetiminin yapılması mümkün olmaktadır.

Sayıştay, 29 Mayıs 1862 tarihinde Sultan I. Aziz tarafından kurulmuş ve 1876’da anayasal bir kurum haline gelmiştir. Sayıştay, 1923’de Türkiye Cumhuriyetinin kurulmasıyla, yeniden düzenlenmiş ve anayasal bir statü kazanmıştır. Sayıştay, genel ve katma bütçeli kuruluşların gelirlerini, harcamalarını ve mallarını Parlamento adına denetleyen bir kuruluştur. Sayıştay görevlerini yaparken yargısal yetkiyle donatılmıştır. Sayıştay idari ve politik denetime de konu olamaz. 5018 sayılı kanunda Sayıştay’da bazı düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemelerle Sayıştay’ın yalnızca dış denetime odaklanması sağlanmaktadır. Aynı zamanda bu kanunla Sayıştay’ın kendisinin de denetiminin yapılması mümkün olmaktadır.
HİZMET KALİTESİ ÖLÇÜMÜNDE KULLANILAN SERVQUAL MODELİNİN ZAYIF OLDUĞU İLERİ SÜRÜLEN TEORİK VE UYGULAMA YÖNLERİNE YÖNELİK OLARAK YAPILAN DEĞERLENDİRMELER
HİZMET KALİTESİ ÖLÇÜMÜNDE KULLANILAN SERVQUAL MODELİNİN ZAYIF OLDUĞU İLERİ SÜRÜLEN TEORİK VE UYGULAMA YÖNLERİNE YÖNELİK OLARAK YAPILAN DEĞERLENDİRMELER
Yazar: Değermen, Anıl
Dergi: Maliye Araştırma Merkezi Konferansları, Vol. 0 No. 48, 2011

Hizmet ürünlerinin kaliteli olması, özellikle 1980’lerden itibaren üretim ve pazarlamanın önceliklerinden biri haline gelmiştir. Bunun nedeni genel anlamda, “müşteri beklentilerini karşılamak için üstün ya da mükemmel hizmetin verilmesi” olarak ifade edilen hizmet kalitesinin işletmelere sağladığı önemli avantajlardır. Ancak hizmet ürünlerinde kalitenin sağlanabilmesi, kalitenin doğru olarak ölçülebilmesiyle mümkün olmakta ve bunun için, değişik model ve yaklaşımlar geliştirilmiş bulunmaktadır. Hizmet kalitesinin ölçümü için geliştirilmiş sözkonusu modellerden, 1985 yılında Parasuraman, Zeithaml ve Berry tarafından geliştirilen SERVQUAL modeli, diğer adıyla fark analizi, uygulamada en yaygın olarak kullanılan modeldir. Buna karşın model, teorisyenler tarafından sıkça eleştirilen ve zayıf yönleri olduğu iddia edilen bir model olma özelliğini de taşımaktadır. Bu çalışmada, SERVQUAL modelinin zayıf olduğu ileri sürülen yönlerine yönelik olarak yapılan değerlendirmeler ele alınacaktır. Bununla birlikte, yapılan değerlendirmelerin çok ve çeşitli olması nedeniyle çalışmada, her bir değerlendirmenin tek tek ele alınması yerine, genel olarak kabul gören ortak değerlendirmelere yer verilecektir. Bu bağlamda SERVQUAL modeline yönelik değerlendirmeler teorik ve uygulamaya yönelik olmak üzere iki çerçevede ele alınacaktır.

Hizmet ürünlerinin kaliteli olması, özellikle 1980’lerden itibaren üretim ve pazarlamanın önceliklerinden biri haline gelmiştir. Bunun nedeni genel anlamda, “müşteri beklentilerini karşılamak için üstün ya da mükemmel hizmetin verilmesi” olarak ifade edilen hizmet kalitesinin işletmelere sağladığı önemli avantajlardır. Ancak hizmet ürünlerinde kalitenin sağlanabilmesi, kalitenin doğru olarak ölçülebilmesiyle mümkün olmakta ve bunun için, değişik model ve yaklaşımlar geliştirilmiş bulunmaktadır. Hizmet kalitesinin ölçümü için geliştirilmiş sözkonusu modellerden, 1985 yılında Parasuraman, Zeithaml ve Berry tarafından geliştirilen SERVQUAL modeli, diğer adıyla fark analizi, uygulamada en yaygın olarak kullanılan modeldir. Buna karşın model, teorisyenler tarafından sıkça eleştirilen ve zayıf yönleri olduğu iddia edilen bir model olma özelliğini de taşımaktadır. Bu çalışmada, SERVQUAL modelinin zayıf olduğu ileri sürülen yönlerine yönelik olarak yapılan değerlendirmeler ele alınacaktır. Bununla birlikte, yapılan değerlendirmelerin çok ve çeşitli olması nedeniyle çalışmada, her bir değerlendirmenin tek tek ele alınması yerine, genel olarak kabul gören ortak değerlendirmelere yer verilecektir. Bu bağlamda SERVQUAL modeline yönelik değerlendirmeler teorik ve uygulamaya yönelik olmak üzere iki çerçevede ele alınacaktır.
TÜRKİYEDE DEVLET İÇ BORÇLARININ DEVLET İÇ BORÇLANMA SENETLERİ FAİZ ORANLARI İLE İLİŞKİSİ: 1990-2004 GRANGER NEDENSELLİK TESTİ
TÜRKİYEDE DEVLET İÇ BORÇLARININ DEVLET İÇ BORÇLANMA SENETLERİ FAİZ ORANLARI İLE İLİŞKİSİ: 1990-2004 GRANGER NEDENSELLİK TESTİ
Yazar: Susam, Nazan
Dergi: Maliye Araştırma Merkezi Konferansları, Vol. 0 No. 48, 2011

Türkiye ekonomisinde etkin ve sürdürülebilir bir borçlanma politikasının olmayışı, dağınık idari yapı, popülist ve gelirlerden kopuk harcama politikaları, borç stokunun hızla artması sonucunu beraberinde getirmiştir. Bu durum, ekonomide belirsizliklerin ve borçlanma maliyetlerinin artmasına daha açık bir ifade ile borçlanma vadelerinin kısalmasına ve yüksek reel faizlere neden olmuştur. Bu çalışmada, Türkiye ekonomisinde 1990-2004 yılları arasındaki, devlet borçlanmasına dayanan kamu finansman biçiminin yarattığı borç yükü ve bu borçların devlet iç borçlanma senetleri (DİBS) faiz oranları ile ilişkisi araştırılmaktadır. Ayrıca 1990-2004 yılları arasındaki üç aylık veriler kullanılarak devlet iç borçları ve DİBS faiz oranları arasındaki ilişki Granger Nedensellik Testi ile test edilmektedir.

Türkiye ekonomisinde etkin ve sürdürülebilir bir borçlanma politikasının olmayışı, dağınık idari yapı, popülist ve gelirlerden kopuk harcama politikaları, borç stokunun hızla artması sonucunu beraberinde getirmiştir. Bu durum, ekonomide belirsizliklerin ve borçlanma maliyetlerinin artmasına daha açık bir ifade ile borçlanma vadelerinin kısalmasına ve yüksek reel faizlere neden olmuştur. Bu çalışmada, Türkiye ekonomisinde 1990-2004 yılları arasındaki, devlet borçlanmasına dayanan kamu finansman biçiminin yarattığı borç yükü ve bu borçların devlet iç borçlanma senetleri (DİBS) faiz oranları ile ilişkisi araştırılmaktadır. Ayrıca 1990-2004 yılları arasındaki üç aylık veriler kullanılarak devlet iç borçları ve DİBS faiz oranları arasındaki ilişki Granger Nedensellik Testi ile test edilmektedir.
KAPİTALİST SİSTEMLERDE DEVLETİN İŞLEVLERİ VE VERGİLEME GÜCÜNÜN SINIRLARI: TÜRKİYE ÖRNEĞİ
KAPİTALİST SİSTEMLERDE DEVLETİN İŞLEVLERİ VE VERGİLEME GÜCÜNÜN SINIRLARI: TÜRKİYE ÖRNEĞİ
Yazar: Karabacak, Yakup
Dergi: Maliye Araştırma Merkezi Konferansları, Vol. 0 No. 48, 2011

Kapitalist ekonomik sistemlerde devletin birikim ve meşrulaştırma işlevleri vergileme gücünü sınırlamaktadır. Bu, devletin özel sermaye birikiminin sağlanması ve sürdürülmesi için görevler üstenmesi anlamına gelmektedir. Bununla beraber devletin toplumsal uyumu sağlayacak görevler de üstlenmesi gerekmektedir. Toplumdaki diğer sınfların zararına olarak, açıktan ve zora dayalı yöntemlerle sermaye sınıfını destekleyen devlet, meşruiyetini kaybedecektir. Tersine, sermaye birikimine yardım etmeyen devlet ise, gelir kaynaklarının tükenmesi ile yüz yüze gelecektir. Dolayısıyla birbirleriyle çelişkili olan devletin bu işlevleri, hem onun vergileme gücünü sınırlarını hem de vergileme politikalarının oluşumu ve gelişimini açıklamaktadır. Zira Türkiye‟de de devlet, aynı çelişkili işlevleri yüklenerek, vergileme politikalarını oluşturmuş ve uygulamıştır. Ancak Türkiye‟de vergileme politikalarında devletin toplumsal meşruiyet arayışlarından ziyade özel birikimin güçlendirilmesi yönünde sermaye kesiminin çıkarları hakim olmuştur.

Kapitalist ekonomik sistemlerde devletin birikim ve meşrulaştırma işlevleri vergileme gücünü sınırlamaktadır. Bu, devletin özel sermaye birikiminin sağlanması ve sürdürülmesi için görevler üstenmesi anlamına gelmektedir. Bununla beraber devletin toplumsal uyumu sağlayacak görevler de üstlenmesi gerekmektedir. Toplumdaki diğer sınfların zararına olarak, açıktan ve zora dayalı yöntemlerle sermaye sınıfını destekleyen devlet, meşruiyetini kaybedecektir. Tersine, sermaye birikimine yardım etmeyen devlet ise, gelir kaynaklarının tükenmesi ile yüz yüze gelecektir. Dolayısıyla birbirleriyle çelişkili olan devletin bu işlevleri, hem onun vergileme gücünü sınırlarını hem de vergileme politikalarının oluşumu ve gelişimini açıklamaktadır. Zira Türkiye‟de de devlet, aynı çelişkili işlevleri yüklenerek, vergileme politikalarını oluşturmuş ve uygulamıştır. Ancak Türkiye‟de vergileme politikalarında devletin toplumsal meşruiyet arayışlarından ziyade özel birikimin güçlendirilmesi yönünde sermaye kesiminin çıkarları hakim olmuştur.
TÜRKİYE’DE İÇ BORÇLANMADAKİ DEĞİŞİMİ BELİRLEYEN FAKTÖRLERE YÖNELİK BİR REGRESYON ANALİZİ ÇALIŞMASI: 1975 - 2010
TÜRKİYE’DE İÇ BORÇLANMADAKİ DEĞİŞİMİ BELİRLEYEN FAKTÖRLERE YÖNELİK BİR REGRESYON ANALİZİ ÇALIŞMASI: 1975 - 2010
Yazar: Yılmaz, Binhan Elif; Cural, Mehmet
Dergi: Maliye Araştırma Merkezi Konferansları, Vol. 0 No. 54, 2012

Türkiye’de iç borçlanma, kamu açıklarının finansman kaynağı olarak en fazla kullanılan açık finansman yöntemlerden biri olmuştur. Özellikle 1980’li yıllarla birlikte iç borçlanmada yaşanan dönüşüm, gerek borçlanmanın artışı yönündeki gelişimin gerekse söz konusu artışa etki eden çeşitli makroekonomik büyüklüklerin sorgulanması gereğini ortaya koymuştur. Bu kapsamda çalışmada 1975-2010 yılları arasında Türkiye’de iç borçların gelişimini etkileyen faktörler analiz edilmektedir. Analiz sonuçlarına göre Türkiye’de 1975-2010 döneminde iç borç stoku/GSYİH oranını artış yönünde belirleyen faktörlerin (t-1) bir önceki dönem bütçe açığı, GSYİH, faiz dışı fazla ve kamu dış borç stokunun olduğu, söz konusu oranı azalış yönünde belirleyen faktörlerin de cari dönem bütçe açığı, enflasyon oranı ve yurtiçi tasarruflar olduğu görülmüştür.

Türkiye’de iç borçlanma, kamu açıklarının finansman kaynağı olarak en fazla kullanılan açık finansman yöntemlerden biri olmuştur. Özellikle 1980’li yıllarla birlikte iç borçlanmada yaşanan dönüşüm, gerek borçlanmanın artışı yönündeki gelişimin gerekse söz konusu artışa etki eden çeşitli makroekonomik büyüklüklerin sorgulanması gereğini ortaya koymuştur. Bu kapsamda çalışmada 1975-2010 yılları arasında Türkiye’de iç borçların gelişimini etkileyen faktörler analiz edilmektedir. Analiz sonuçlarına göre Türkiye’de 1975-2010 döneminde iç borç stoku/GSYİH oranını artış yönünde belirleyen faktörlerin (t-1) bir önceki dönem bütçe açığı, GSYİH, faiz dışı fazla ve kamu dış borç stokunun olduğu, söz konusu oranı azalış yönünde belirleyen faktörlerin de cari dönem bütçe açığı, enflasyon oranı ve yurtiçi tasarruflar olduğu görülmüştür.
TÜRKİYE’DE VERGİ AFLARININ VERGİ ADALETİ VE MÜKELLEFLER ÜZERİNE ETKİLERİ
TÜRKİYE’DE VERGİ AFLARININ VERGİ ADALETİ VE MÜKELLEFLER ÜZERİNE ETKİLERİ
Yazar: Kargı, Veli; Yüksel, Cihan
Dergi: Maliye Araştırma Merkezi Konferansları, Vol. 0 No. 54, 2012
Anahtar kelimeler: Vergi adaleti, Vergileme Yetkisi, Vergi Affı

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası vergiler için “genellik”, “adalet”, “ödeme gücü” ve “yasallık” ilkelerine yer vermiştir. Devletin siyasi, sosyal ve ekonomik istikrarsızlıklar nedeniyle zaman zaman çıkarmış olduğu vergi af yasaları sonucunda söz konusu ilkelerden sapmalar gündeme gelebilmektedir. Bu çalışmada vergi aflarının nedenleri, Türkiye uygulaması, vergi afları konusundaki tartışmalar ve söz konusu aflardan vergide adalet ilkesinin ve mükelleflerin nasıl etkileneceği konuları tartışılmıştır. Genel olarak afların, vergi adaletini bozduğu ve mükellef davranışlarını olumsuz etkilediği sonucuna varılmıştır.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası vergiler için “genellik”, “adalet”, “ödeme gücü” ve “yasallık” ilkelerine yer vermiştir. Devletin siyasi, sosyal ve ekonomik istikrarsızlıklar nedeniyle zaman zaman çıkarmış olduğu vergi af yasaları sonucunda söz konusu ilkelerden sapmalar gündeme gelebilmektedir. Bu çalışmada vergi aflarının nedenleri, Türkiye uygulaması, vergi afları konusundaki tartışmalar ve söz konusu aflardan vergide adalet ilkesinin ve mükelleflerin nasıl etkileneceği konuları tartışılmıştır. Genel olarak afların, vergi adaletini bozduğu ve mükellef davranışlarını olumsuz etkilediği sonucuna varılmıştır.
TÜRKİYE’DE İNŞAAT SEKTÖRÜNDEKİ KAYITDIŞI FAALİYETLERİN SOSYAL GÜVENLİK PRİMLERİ VE VERGİSEL AÇIDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
TÜRKİYE’DE İNŞAAT SEKTÖRÜNDEKİ KAYITDIŞI FAALİYETLERİN SOSYAL GÜVENLİK PRİMLERİ VE VERGİSEL AÇIDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
Yazar: Sarısoy, İdris; Sandıkçı, Harun
Dergi: Maliye Araştırma Merkezi Konferansları, Vol. 0 No. 54, 2012

Bu çalışmanın amacı, inşaat sektöründeki kayıtdışı iktisadi faaliyetlerin sosyal güvenlik sistemi ve vergi geliri üzerindeki etkilerinin açıklanmasıdır. Buna göre kayıtlı çalışanların büyük bir bölümümün asgari ücret üzerinden SGK primlerinin ödenmesi ve sektördeki yüksek kayıtdışı istihdam, SGK’nın mali yapısını olumsuz etkilemektedir. Beyan edilen (asgari) ücretin, gerçek ücretten daha düşük olması, ücretler üzerinden alınan gelir vergisini de olumsuz etkilemektedir. Diğer taraftan nakit olarak gerçekleşen gayrimenkul satışlarında, beyan edilen resmi fiyatın, gerçek satış fiyatından çok düşük olması hem kurumlar hem de KDV ile gayrimenkul alım satım harcı gelirlerini olumsuz etkilemektedir.

Bu çalışmanın amacı, inşaat sektöründeki kayıtdışı iktisadi faaliyetlerin sosyal güvenlik sistemi ve vergi geliri üzerindeki etkilerinin açıklanmasıdır. Buna göre kayıtlı çalışanların büyük bir bölümümün asgari ücret üzerinden SGK primlerinin ödenmesi ve sektördeki yüksek kayıtdışı istihdam, SGK’nın mali yapısını olumsuz etkilemektedir. Beyan edilen (asgari) ücretin, gerçek ücretten daha düşük olması, ücretler üzerinden alınan gelir vergisini de olumsuz etkilemektedir. Diğer taraftan nakit olarak gerçekleşen gayrimenkul satışlarında, beyan edilen resmi fiyatın, gerçek satış fiyatından çok düşük olması hem kurumlar hem de KDV ile gayrimenkul alım satım harcı gelirlerini olumsuz etkilemektedir.