Türkiye’nin Batı Anadolu Bölgesi’nden Toplanan Yerel Fasulye Genotiplerinin   Morfolojik Karakterizasyonu
Morphological Characterization of Common Bean Genotypes Collected from the Western Anatolia Region of Turkey
Yazar: Yeken, Mehmet Zahit; Çiftçi, Vahdettin; Çancı, Hüseyin; Özer, Göksel; Kantar, Faik
Dergi: Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi, Vol. 5 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Breeding,characterization,Phaseolus vulgaris L. ; Islah,karakterizasyon,Phaseolus vulgaris L.

Ülkemizde fasulye genetik kaynakları, ıslahçalışmalarında yeterince değerlendirilemediğinden, geliştirilen çeşit sayısı veüretim miktarı yeterli düzeyde değildir. Bu nedenle, ülkemizde fasulye genkaynakları yönünden mevcut zenginliğin yapılacak araştırmalarla ortayaçıkarılması, bunların yeni çeşit geliştirme ve alternatif tarım sistemlerindekullanılması oldukça önem taşımaktadır. Bu çalışmada, 2015-2016 yıllarındaTürkiye’nin Batı Anadolu Bölgesi’ndeki farklı fasulye yetiştirme alanlarındantoplanan yerel kuru fasulye genotipleri, 2016 yılı yetiştirme sezonunda BoluAbant İzzet Baysal Üniversitesi deneme alanında yetiştirilmiştir. Fasulyegenotipleri, IPGRI (International Plant Genetic Resources Institute) &EU-CPVO (European Union Community Plant Variety Office) ve TTSM (TohumlukTescil ve Sertifikasyon Merkezi) tarafından belirtilen çeşit tanımlamakriterlerine göre 53 morfolojik özellik yönünden tanımlanmıştır. Fasulye genotiplerininkalitatif ve kantitatif özellikler bakımından belirgin farklılıklar gösterdiğibelirlenmiştir. Bitki büyüme özelliklerine ait korelasyon analizi sonucundatane verimi ile bitki boyu, bitkide bakla sayısı, baklada tane sayısı arasındaanlamlı ve önemli düzeyde ilişkiler tespit edilmiştir. Temel Bileşen Analizi(TBA) sonucunda incelenen 53 özellik ile ilgili olarak birbirinden bağımsız 10adet temel bileşen ekseni elde edilmiştir. Bu eksenlerin toplam varyasyonun%68.59’unu temsil ettiği belirlenmiştir. Genotip x özellik ilişkisini gösterenbiplot analizinde; genotipler, büyüme şekilleri, bakla özellikleri ve verimözellikleri yönünden ayrılmıştır. Kümeleme analizi sonucunda fasulyegenotiplerinin ele alınan 53 karakter yönünden iki ana gruba ayrıldığı tespitedilmiştir. Grupların ayrılmasındaki en temel karakterin büyüme formu olduğugözlemlenmiştir. Bu çalışmadan elde edilen verilerin, yakın gelecekte yapılacakıslah ve genetik çalışmaların başlangıç noktasını oluşturacağı düşünülmektedir.

Common bean genetic resources cannot be adequatelyevaluated in breeding studies in our country, thus the number of cultivarsdeveloped and production amount are not sufficient. Therefore, it is verycrucial to reveal the richness of common bean genetic resources, and to usethem for the developing new cultivars and an alternative agricultural system inthe country. In the present study, common bean genotypes collected from WesternAnatolia Region of Turkey in 2015-2016 were grown on the experimental farm ofBolu Abant Izzet Baysal University, during 2016 growing season. Genotypes weredescribed in terms of 53 morphological characteristics according to the typeidentification criteria specified by IPGRI (International Plant GeneticResources Institute) & EU-CPVO (European Union Community Plant VarietyOffice) and VRSCC (Variety Registration and Seed Certification Center). It wasdetermined that genotypes revealed significant differences in terms ofqualitative and quantitative characteristics. As a result of the correlationanalysis of the plant growth characteristics, it was determined that seed yieldper plant was significantly correlated with plant height, number of pods perplant and number of seeds per pod. Result of Principal Component Analysis(PCA), 10 principal components axes were obtained from 53 morphological traits.These axes represented 68.59% of the total variation. Genotypes were divided interms of growth patterns, pod features and yield characteristics in biplotanalysis, which reveals genotype x trait relationship. As a consequence ofcluster analysis, genotypes were divided into two main groups in terms of 53morphological traits. It was observed that the most basic character in theseparation of groups is the growth habit. It was thought that the data obtainedfrom this study will serve as starting point for the near future breeding andgenetic studies.