Psikanalitik Edebiyat Kuramı Çerçevesinde Çamlıca’daki Eniştemiz Romanı
The Novel in Çamlıca’daki Eniştemiz within Framework of Psychoanalytic Literary Theory
Yazar: Öztürkçü, İbrahim
Dergi: FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi No. 24, 2024
Anahtar kelimeler: Language Studies (Other) ; Dil Çalışmaları (Diğer) ; Psychoanalysis,literary theory,novel,Çamlıca’daki Eniştemiz,AbdülhakŞinasi Hisar ; Psikanaliz,edebiyat kuramı,roman,Çamlıca’daki Eniştemiz,Abdülhak Şinasi Hisar

Sigmund Freud’un teorilerine dayanan psikanaliz, bilinçdışı fantazmaları esas alandisiplinlerarası bir dilim dalıdır. Bireyin ruh sağlığını, bilinç ve bilinçdışı düzeyindezihinsel süreçlerini inceleyen bu psikoterapi yöntemi, bazı semptomlardan yola çıkarakyazara ve eserine dair yeni yaklaşımlar sergilemeyi amaçlar. Dünya edebiyatlarında daörnekleri görünen psikanalitik sanat ve edebiyat eleştirisi, son yıllarda ülkemizde önemlibir araştırma sahası hâline gelmiştir. Türk edebiyatında daha önce birçok şair ve yazarıneserlerine uygulanan bu edebiyat kuramına Abdülhak Şinasi Hisar’ın eserleri de idealbir örnek niteliğindedir. Yazarın psiko-biyografisindeki yalnızlığı, kendisini toplumdan,dost çevresinden soyutlayan tavrı, neredeyse tüm hayatına hâkim olan mikrop hastalığıkorkusu, teşrifat ve nezaket düşkünlüğü, evlilik/kadın fobisi, yemek konusundaki aşırıtitizliği gibi birçok unsur, yazarın başta Çamlıca’daki Eniştemiz olmak üzere diğerromanlarına sirayet etmiş psikolojik bulgulardır. Bir kısmı, fobik ve depresif noktalaravaran bu takıntılara yazarın roman kahramanlarından Hacı Vamık Efendi’de belirginbir şekilde rastlarız. Bu çalışmada öncelikle psikanalitik edebiyat kuramının uygulamabiçimleri ve çeşitleri hakkında bilgi verilerek teorik çerçeve belirlenecektir. ArdındanÇamlıca’daki Eniştemiz romanındaki psikolojik bulgulardan, dostlarının ve tanıkların beyanatlarından yola çıkarak yazarın bazı tuhaf huylarının eserine ve roman kahramanınayansıma şekilleri psikanalitik açıdan tahlil edilecektir.

Psychoanalysis is an interdisciplinary branch of science based on Sigmund Freud’stheories and subconscious fantasies. Psychoanalytic art and literary criticism, examplesof which can be seen in world literature, has become an important field of research in ourcountry in recent years. The works of Abdülhak Şinasi Hisar are ideal examples of thisliterary theory applied to the works of many poets and writers in Turkish literature. Theseobsessions, some of which reach phobic and depressive points, are clearly encounteredin Hacı Vamık Efendi, one of the heroes novels. In this study, the psychological state ofAbdülhak Şinasi Hisar will be examined based on the statements of his friends and witnessesand the ways in which some of his strange habits are reflected in the novel Çamlıca’dakiEniştemiz will be analyzed. In this study, the theoretical framework will be determinedby providing information about the application forms and types of psychoanalytic literarytheory. In addition, based on the findings in the novel Çamlıca’daki Eniştemiz and thestatements of the authors’ friends and witnesses, the reflection of some strange habits onthe work and the hero of the novel is analyzed from a psychoanalytical perspective.