Birincil yaklaşımlar ve çocuk hakları çerçevesinden çocuklarda madde bağımlılığı
Substance addiction in children within primary approaches and children's rights
Yazar: Yiğitbaş, Çağla
Dergi: Journal of Child and Development, Vol. 5 No. 10, 2021
Anahtar kelimeler: Addiction,substance addiction,child,children ; Bağımlılık,madde bağımlılığı,çocuk,çocuk hakları

Madde bağımlılığı, küresel bir halk sağlığı sorunudur. Sonuçları itibarıyla yalnızca bireyi değil, aileyi ve hatta toplumu da etkilemektedir. Ve günümüzde bağımlılığın pek çok türü ile karşılaşılmaktadır.  Bağımlılık hemen hemen yaştan kişide görülmekle birlikte sonuçları açısından çocuklardaki bağımlılıklar daha tehlikelidir. Madde bağımlısı çocukların ötekileştirilmesi mevcut sorunun daha da derinleşmesine yol açmaktadır. Konuya çocuk hakları penceresinden bakıldığında; Türkiye’nin de kabul ettiği çocuk hakları sözleşmesinde çocuğun madde bağımlılığından korunması ilkesi bulunmaktadır. Bu bağlamda sözleşmede yer alan “yaşama ve gelişme hakkı” ile “sağlık hizmetlerine erişim hakkı” ve “insana yakışır bir yaşam standardına erişim hakkı” maddeleri de çocukları madde bağımlılığından koruma ya da rehabilite etme anlamında sahip oldukları haklarıdır.  Çocukluk döneminde bağımlılığın belirtilerinin anlaşılması koruyucu ve rehabilite edici yaklaşımlar açısından çok önemlidir. Çocuğun yaşı, cinsiyeti, içinde yaşadığı çevre risk nedenleri arasında gösterilmektedir. Literatürde ergenlik dönemi bağımlılık açsından tehlikeli bir dönem olarak kabul edilmektedir.  Bu sorunun çözümünde; nedenlerin bilinmesi, etkilerin değerlendirilmesi, çözüm önerileri konusunda bilincin oluşması önemlidir. Son zamanlarda Türkiye’de de çocuklarda madde bağımlılığı oranının artmaya başladığı bildirilmektedir. Bu bağlamda Türkiye, 2023 yılına kadar sürdüreceği bir projeyi başlatmıştır. Projenin hedeflerinin içinde çocuklara yönelik tedbirlerde bulunmaktadır. Türkiye’deki çocukların sıklıkla esrar kullandığı belirlenmiştir. Esrar halisinojen grubunda olan ve merkezi sinir sistemine etki yapan bir maddedir. Çocukların madde bağımlılığından korunması birey, aile ve toplumun çabalarıyla mümkündür. Bu derleme madde bağımlılığını son güncel veriler altında ele almaktadır. Madde bağımlılığının tanılanmasını, nedenlerini, etkilerini, sonuçlarını ve Türkiye’deki yasal düzenlemeleri koruyucu önleyici yaklaşımlar ve çocuk hakları penceresinden incelemektedir.

Substance addiction is a global public health problem. In terms of its consequences, it affects not only the individual but also the family and even the society. And today many types of addiction are encountered. Addiction is seen in almost an age person, but addictions in children are more dangerous in terms of their consequences. The marginalization of substance addicted children leads to the deepening of the current problem. When the issue is viewed from the perspective of children's rights; Turkey also agreed that the protection of children's rights treaty has the child's substance abuse policy. In this context, the articles of "the right to live and develop", "the right to access health services" and "the right to a decent standard of living" included in the convention are the rights they have in the sense of protecting or rehabilitating children from substance addiction. Understanding the symptoms of addiction in childhood is very important in terms of preventive, and rehabilitative approaches. The age, gender and environmental risk reasons in which the child lives are shown. In the literature, adolescence is considered a dangerous period for addiction. In solving this problem; it is important to know the causes, to evaluate the effects, to create awareness about solution proposals. Recently, it has been reported that the rate of substance abuse in children has started to increase in Turkey. In this context, Turkey has launched a project that it will continue until 2023. Within the objectives of the project, it is taking measures for children.It has been determined that children in Turkey often use cannabis. The cannabis is a substance that is in the halisogen group and has an effect on the central nervous system. Protection of children from substance addiction is possible through the efforts of the individual, family and society. This review discusses substance addiction under the latest up-to-date data. It examines the diagnosis, causes, effects, consequences and legal regulations in Turkey from the window of preventive approaches and children's rights.