İğne Oyacılığındaki Değişimin Etnometodolojik Analizi
Ethnomethodological Analysis of Change in Needlework
Yazar: Delen, Mahmut
Dergi: FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi No. 25, 2025
Anahtar kelimeler: Architecture (Other) ; Mimarlık (Diğer) ; Turkish handicrafts,folklore,knitting,needlecraft,cultural transformation ; Türk el sanatları,halkbilimi,örücülük,iğne oyacılığı,kültüreldönüşüm

Türk el sanatlarının dünyada müstesna bir yere sahip olduğu söylenebilir. Buna vesileolan ise Türklerin millet olma şuurunu çok erken dönemlerde keşfederek medeniyettasavvurunu kendi ruh dünyalarına uygun biçimde ortaya koymuş olmalarıdır. Zenginkültürel verim çeşitliliği ile insanlık birikimine önemli katkılarda bulunan Türkler,somut kültürel ögeler ile olduğu kadar somut olmayan kültürel mirasa dair üretimleriile de özgün bir kimlik oluşturmayı başarmışlardır. Kültürel miraslar içinde hangi ürünebakılırsa o verimin işlevselliğinin yanı sıra estetik katkılarının önemsendiği de görülür.Halkın estetik anlayışı, süsleme sanatında da kendisini açık biçimde göstermektedir.Günümüzde halen varlığını sürdüren köklü bir Türk el sanatı ürünü olan iğne oyalarıda Türk kadınının pek çok duygusuna tercüman olmuştur. Kökeni çok eski zamanlaradayanan iğne oyacılığı da modern zamanlarda oluşan birtakım dönüşümlerden payınadüşeni almıştır. Araştırmada bu dönüşümlerin kültürel izdüşümlerini anlamlandırmakadına Tokat Olgunlaşma Enstitüsünde iğne oyası usta öğreticileri ile yarı yapılandırılmışform vasıtası ile görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler neticesinde sanatın dünü ile bugünüetnometodoloji yaklaşımı kullanılarak mukayese edilmiştir. Bulgular ışığında yapılandeğerlendirmelerde kültürel değişimin el sanatlarının hem ele alınmasında hem de icrasında büyük farklılıklar oluşturduğu öne sürülmüştür. Bu farklılıkların zaman zamanpopüler uygulamalar yönünde olduğu, zaman zaman ise tekniğin gelişim ve değişiminedayandığı varsayımında bulunulmuştur. Sonuç olarak kültürel ürünlerin de çeşitlietmenler vasıtası ile dönüştüğü ortaya konulmuştur.

It can be said that Turkish handicrafts occupy a special place in the world. The reasonis that the Turks discovered the consciousness of being a nation at a very early stageand put forward the concept of civilization in accordance with their own spiritual world.The Turks, who have made significant contributions to the accumulation of humanitywith their rich diversity of cultural productivity, have succeeded in creating a uniqueidentity with their production of intangible cultural heritage as well as tangible culturalelements. No matter if product is considered as cultural heritage or not, the aestheticcontribution of the product is as important as its functionality. The people’s aestheticunderstanding is clearly evident in the art of ornamentation. Needle lace, a deep-rootedTurkish handicraft that still exists today, has been the interpreter of many emotions ofTurkish women. Needle lace, which originates in ancient times, also continued to itsdevelopment of the art in modern times. In order to understand the cultural projections ofthese transformations, semi-structured interviews were conducted with master lace makersat the Tokat Maturation Institute. As a result of the interviews, the past and present of theart were compared using the ethnomethodological approach. The findings is believed toshed a light on the cultural change has created great differences in both the handling andperformance of handicrafts. It is hypothesized that these differences are either based onthe direction of popular practices and sometimes based on the development and changeof technique. As a result, the study reveals that cultural products are also transformed byvarious factors.