Çocuk Refahı Alanında Sosyal Dışlanmayla Mücadele:  Sosyal Hizmet Eğitimi Bir Mücadele Aracı Olarak Kullanılabilir Mi?
Fight Against Social Exclusion in Child Welfare:  Can Social Work Education Be Used as A Tool for the Struggle?
Yazar: Özateş Gelmez, Özge Sanem
Dergi: Eğitimde Kuram ve Uygulama, Vol. 15 No. Özel Sayı 1, 2018
Anahtar kelimeler: Studies on Education ; Eğitim Üzerine Çalışmalar ; Foster children,Social exclusion,Social work education,Social work ethics,Social workers ; Sosyal hizmet eğitimi,Sosyal dışlanma,Korunma gereksinimi olan çocuklar,Sosyal hizmet etiği,Sosyal hizmet uzmanları

Ebeveynlerinin vefatı, ailenin çocuğun bakımı için gerekentemel ihtiyaçlarını karşılayacak ekonomik güce sahip olmaması, ihmal ve/veyaistismar gibi nedenlerle bakım ve korunma sorumluluğuna devletin dahil olduğu“korunma gereksinimi olan çocuklara” sunulan hizmetlerin planlanması veyürütülmesi, çocuk refahı alanının çalışmaları arasında yer almaktadır. Sosyalhizmetin temel alanlarından birisi olan çocuk refahı alanında çalışan sosyalhizmet uzmanlarının temel sorumlulukları arasında da korunma gereksinimi olançocukların haklarının ve iyilik hallerinin korunması bulunur. Korunmagereksinimi içinde bulunan çocuklar için sunulan hizmetler kadar önemli olan vesosyal hizmet uzmanlarının gayretini gerektiren bir diğer konu da söz konusuçocuklara yönelik toplumdaki ayrımcı yargı ve söylemlerle mücadele edilmesidir.Bu mücadelenin gerçekleştirilebilmesi için sosyal hizmet öğrencilerinin,korunma gereksinimi olan çocuklarla ilgili mevcut olumsuz yargılar üzerine,lisans eğitimleri süresince farkındalık geliştirmeleri gerekmektedir. Bufarkındalığın geliştirilebilmesi amacıyla Hacettepe Üniversitesi Sosyal HizmetBölümü lisans programında yer alan zorunlu derslerden biri olan Sosyal HizmetOrtamlarında İnceleme dersi kapsamında, korunma kararlı çocuklar konusu elealınmıştır. Ders kapsamında, öğrencilerin, korunma kararlı çocuklara ve bualanda sunulan hizmetlere dair bilgi edinmesi ve farkındalık kazanması amacıylaçalışmalar gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında söz konusu dersi alan vearaştırmanın örneklemini oluşturan 189 öğrenciye yansıtıcı günlükleruygulanmıştır. Yansıtıcı günlüklerin içerik analizi yöntemiyle analizedilmesinin ardından nitel araştırma verilerine ulaşılmıştır. Bu çalışmadapaylaşılan araştırma sonuçlarında, öğrencilerin korunma kararlı çocuklarailişkin toplumdaki ayrımcı yargılara ilişkin değerlendirmeleri, sosyaldışlanmanın farklı görünümleri olarak acıma, şefkat ve suçlama temaları altındaele alınmaktadır.

The planning and implementation of services offered tochildren in foster care is amongst the duties and efforts of child welfare. Thephrase “children in foster care” refers to children whose care and protectionresponsibilities are undertaken by government for reasons such as decease ofparents, or parents’ weak economic power that cannot afford basic needs of thechild, or neglect and/or abuse. One of the most important responsibilities ofsocial workers, who work in child welfare, and one of the main fields of socialwork, is the protection of the rights and well-being of foster children.Another issue that is as important as the services provided for foster childrenand which social workers need to strive for is the fight against discriminatorystereotypes and discourses in the society. In order for this struggle to takeplace, social workers need to develop awareness during their undergraduateeducation on the common prejudices they may face about foster children. Inorder to be able to achieve this, a session of Field Experience in Social WorkSettings, a compulsory course in Hacettepe University Social Work Departmentundergraduate program, has been devoted to foster children. Within the course,after informing students about foster children and social services provided forthem, qualitative research data were collected from students through reflectivediaries. In the results of the research that will be shared in this study,there are evaluations of students about discriminatory judgments in the societyregarding foster children, as considered under the themes of compassion,affection and blame as different aspects of social exclusion.