hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Çince ve Çin Kültürü ile Türk Dili ve Kültürü Arasındaki Benzerlik ve Yakınlıklar
Similarities Between Chinese Language and Culture and Turkish Language and Culture
Yazar: Güler, Mehmet
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 17 No. 33, 2023
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; Dil ailesi,Ortak dil,Söz varlığı,Çince,Türk dili ; Language family,Common language,Vocabulary,Chinese,Turkish language

Çince ve Türk dilleri her ne kadar farklı dil aileleri içinde gösterilse de birçok ortak özelliği içlerinde barındırmaktadır. Öncelikle bu iki dil grubunun aynı coğrafyadan ortaya çıkıp yakın bölgelere yayıldığını bilmek gerekir. Zira hem Ural-Altay dil ailesini hem de Çin dilleri ailesini meydana getiren topluluklar Doğu Asya, Kuzeydoğu Çin topraklarında ulus haline gelmişlerdir. Bu nedenle Altay Türk dilleri ile Çincenin birçok yönden ortaklıklar barındırması kaçınılmazdır. Türk dili ve Çincenin fonetik ve morfolojik açılardan ortak yanları bulunmaktadır. Aynı şekilde cümle kuruluşu ve söz varlığı açısından da bazı benzerlikler mevcuttur. Bu ortaklıklar, iki dilin aynı coğrafyadan çıkarken birbirini etkilediğini göstermektedir. Özellikle Eski Türkçedeki çok sayıda kelimenin Çince ile ortaklığı, bu sözcüklerin ortak bir kökten geldiğini düşündürmektedir. Sözünü ettiğimiz ortak kökün Çince olduğunu söylemek, art niyetli ve bilimsellikten uzak bir yaklaşımdır. Onun yerine bu sözcüklerin aynı coğrafyada yaşayan eski ve ortak bir kültürden doğduğunu söylemek daha mantıklıdır. Yine bir kısım yapısal özellik ile semantik yaklaşımın da benzerlik içerdiğini belirtmek gerekir ki makalemizde bu benzerlikler çeşitli açılardan ele alınıp gösterilmeye çalışılacaktır.

Although Chinese and Turkish languages are shown in different language families, they contain many common features. First of all, it is necessary to know that these two language groups emerged from the same geography and spread to nearby regions. Because the communities that make up both the Ural-Altaic language family and the Chinese language family have become a nation in the lands of East Asia and Northeast China. For this reason, it is inevitable that Altaic Turkic languages and Chinese have many partnerships in many ways. Turkish language and Chinese have common aspects in terms of phonetics and morphology. Likewise, there are some similarities in terms of sentence structure and vocabulary. These partnerships show that the two languages influenced each other as they emerged from the same geography. The commonality of many words in Old Turkic with Chinese suggests that these words come from a common root. To say that the common root we are talking about is Chinese is an ulterior and unscientific approach. Instead, it would be more logical to say that these words originated from an ancient and common culture living in the same geography. Again, it should be noted that some structural features and semantic approaches also contain similarities.
Türk Bitig / Türk Destanı
Türk Bitig / Türk Destanı
Yazar: Yıldırım, Dursun
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 17 No. 32, 2022
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; Türkoloji,Ahmet Bican Ercilasun,Kara Kam,Destan

Kadim zamanlarda Türklerin yaşadığı sözlü ortam yaratıcılığında sözlü tarih anlatılarını kopuzları eşliğinde çalıp söyleyen, kutlu sözler düzüp koşan, Türklerin ulu bilgesi, her şeyin tamam bilicisi, bilinmezden haber vericisi, söylediği sözler Türklerce tutulup yerine getirilen, toplumda herkesin ululadığı, saygı gösterdiği ulu ve her şeyin bilicisi kişilere “kam” adı verilirdi.“Kam” adı verilen bu kişiler, tarihin her katmanına, ileriye ve geriye doğru yolculuk etme yeteneğine sahipti. Kadim Türk inancına göre bu ulu bilge kişiler aynı zamanda kağan kaldırma törenlerini yönettikleri gibi, yir-sub , dokuz kat gökler ile yedi kat “yağız yir” arasında kolayca yolculuk yapma gücüne ve yeteneğine sahip idiler.

Kadim zamanlarda Türklerin yaşadığı sözlü ortam yaratıcılığında sözlü tarih anlatılarını kopuzları eşliğinde çalıp söyleyen, kutlu sözler düzüp koşan, Türklerin ulu bilgesi, her şeyin tamam bilicisi, bilinmezden haber vericisi, söylediği sözler Türklerce tutulup yerine getirilen, toplumda herkesin ululadığı, saygı gösterdiği ulu ve her şeyin bilicisi kişilere “kam” adı verilirdi.“Kam” adı verilen bu kişiler, tarihin her katmanına, ileriye ve geriye doğru yolculuk etme yeteneğine sahipti. Kadim Türk inancına göre bu ulu bilge kişiler aynı zamanda kağan kaldırma törenlerini yönettikleri gibi, yir-sub , dokuz kat gökler ile yedi kat “yağız yir” arasında kolayca yolculuk yapma gücüne ve yeteneğine sahip idiler.
Türk Dilinde Çekirdek Ekler
Türk Dilinde Çekirdek Ekler
Yazar: Yıldız, Hüseyin
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 17 No. 32, 2023
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; Türkçe,Çekirdek Ekler,Ahmet Bican Ercilasun

Bu yıl 80. yaşını kutladığımız Prof. Dr. Ahmet Bican Ercilasun hocamızın son eserlerinden biri, Türk Dil Kurumu yayınları arasında Ankara’da 2022 yılında basılan ‘Türk Dilinde Çekirdek Ekler’ başlıklı çalışmasıdır. Sunuş kısmında eseri yazma amacını açıklarken aslında Türkçenin köklerini ortaya koymaya yönelik daha hacimli bir çalışmanın ipuçlarını veren Ercilasun, burada kısaca tanıtımını yapacağımız eserin, aslında o hacimli parçanın bir kısmı olduğunu da belirtmektedir. Türkologları ve etimologları heyecanlandıracağını düşündüğümüz bu eser, sözbaşı, kısaltmalar ve kaynaklar bölümleri dışta bırakılırsa, temelde beş bölümden oluşmaktadır.

Bu yıl 80. yaşını kutladığımız Prof. Dr. Ahmet Bican Ercilasun hocamızın son eserlerinden biri, Türk Dil Kurumu yayınları arasında Ankara’da 2022 yılında basılan ‘Türk Dilinde Çekirdek Ekler’ başlıklı çalışmasıdır. Sunuş kısmında eseri yazma amacını açıklarken aslında Türkçenin köklerini ortaya koymaya yönelik daha hacimli bir çalışmanın ipuçlarını veren Ercilasun, burada kısaca tanıtımını yapacağımız eserin, aslında o hacimli parçanın bir kısmı olduğunu da belirtmektedir. Türkologları ve etimologları heyecanlandıracağını düşündüğümüz bu eser, sözbaşı, kısaltmalar ve kaynaklar bölümleri dışta bırakılırsa, temelde beş bölümden oluşmaktadır.
Geyik Destanı’nın Yeni Bir Nüshası Üzerine
On A New Copy Of The Deer Epic
Yazar: Bekar, Beytullah; Güngör, Okan Celal
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 17 No. 33, 2023
Anahtar kelimeler: Historical, Comparative and Typological Linguistics ; Tarihsel, Karşılaştırmalı ve Biçimsel Dilbilim ; Geyik Destanı,Kirdeci Ali,Mevlid-i Şerif ; Derr Epic (Geyik Destanı),Kirdeci Ali,Mevlid-i Şerif

Kesik Baş Destanı, Güvercin Destanı, Geyik Destanı, Kız Destanı, Ejderha Destanı vb. ürünler dinî-tasavvufi Türk halk edebiyatının Anadolu’daki ilk örneklerindendir. Manzum hikâye türünde yazılmış olan bu eserler, halka İslamiyet’i yaymak için söylenmiştir. Bu eserler, halk tarafından çok sevilmiş, çok değer verilmiştir. Çok değer verildiği için de mevlit kitaplarının içine dahil edilmiştir. Bu sebeple bu destanların pek çok nüshası bulunmaktadır.Çalışmanın konusunu teşkil eden nüsha, Bavyera Eyalet Kütüphanesi urn:nbn:de:bvb:12-bsb10250028-7’de kayıtlıdır. Eser, kayıtlarda Süleyman Çelebi, 1351-1422 Hikâye-yi Mevlid-i Şerif adlı 51 sayfalık mevlit kitabının içinde geçmektedir. Mevlit kitabı, Geyik Destanı dışında “Nat-ı şerif, Kaside-yi Mevlud-ı şerif, Kaside-yi Tevhid-i Şerif, Vefat-ı Fatma, Destan-ı Güvercin, Destan-ı İbrahim gibi hikâyelerden oluşmaktadır. Eser, taş baskı (litografi) yöntemiyle 1857 yılında İstanbul’da çoğaltılmıştır. Geyik Destanı, eser içerisinde 30. sayfanın 6. satırından başlayıp 35. sayfanın 13. satırına kadar devam etmektedir. Destan, 99 beyitten müteşekkildir. Makalede destan dil ve yazım özellikleri açısından incelenip transkribe edilecek ve destanın dizini verilecektir.

Cut Hear Epic (Kesik Baş Destanı), Pigeon Epic (Güvercin Destanı), Deer Epic (Geyik Destanı), Girl Epic (Kız Destanı), Dragon Epic (Ejderha Destanı) Epic etc. products are among the first examples of religious-mystical Turkish folk literature in Anatolia.  These works which were written in the form of verse stories were said to spread Islam to the public. These works were loved and appreciated by the public. Since it is highly valued, it is included in the Mevlit books. For this reason there are many copies of these epics.The copy which is the subject of the study is registered in the Bavarian State Library at urn:nbn:de:bvb:12-bsb10250028-7. The work is mentioned in the records of Süleyman Çelebi 1351-1422 Hikaye-yi Mevlid-i Şerif  in the 51-page ceremony book. Apart from the Geyik Destanı the Mevlit book consist of stories such as Nat-ı şerif, Kaside-yi Mevlud-ı şerif, Kaside-yi Tevhid-i Şerif, Vefat-ı Fatma, Destan-ı Güvercin, Destan-ı İbrahim. The work was reproduced in İstanbul in 1857 by lithography method. The Epic of Geyik starts from the 6th line of the 30th page and continues until the 13th line of the 30th page and continious until the 13th line of the 35th page. The epic consists of 99 couplets. In the article, the epic will be analyzed and transcribed in terms of language and spelling features and the index of the epic wiil be given.
Uygur Harfli Mi’râc-Nâme
MERT, Abdullah (2023). Mi'râc-Nâme with Uyghur Letters (Introduction, Text, Translation, Indexes, Facsimile). Konya: Palette Publications
Yazar: Güney, Hilal
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 17 No. 33, 2023
Anahtar kelimeler: Linguistic Structures (Incl. Phonology, Morphology and Syntax) ; Dilsel Yapılar (Fonoloji, Morfoloji ve Sözdizimi dahil) ; Uygur Harfli,Mi’râc-Nâme,Uygur Alfabesi ; Uyghur Letters,Mi,Uyghur Alphabet

Türkler tarih boyunca çok geniş coğrafyalarda yaşamış ve yurt tuttukları bölgelerde inandıkları dinin emir ve yasaklarına göre hayatlarını şekillendirmişlerdir. Manihaizm ve Budizm dinlerine inanan Uygurlar, bu dinin gereklerini yerine getirerek sosyal hayatlarını şekillendirmiştir. Uygurlar tarih boyunca Türklerle iç içe yaşayan Soğdlarla birlikte İslam dini ile tanışma imkânı bulmuşlardır. Karahanlı hükümdarı Satuk Buğra Han’ın İslamiyet’i resmî olarak kabul etmesinin ardından İslamiyet, Türkler arasında hızlı bir şekilde yayılma imkânı bulmuştur. İslamiyet ile birlikte Türkler arasında bu yeni din çerçevesinde, dinî-ahlaki eserler meydana getirilmeye başlanmıştır.

Turks have lived in vast geographies throughout history and have shaped their lives according to the orders and prohibitions of their religion in the regions where they settled. Uighurs who believe in Manichaeism and Buddhism religions have shaped their social lives by fulfilling the requirements of this religion. Uyghurs have had the opportunity to meet with the religion of Islam along with the Sogdians who have lived together with the Turks throughout history. After the Karakhanid ruler Satuk Buğra Khan accepted Islam officially, Islam found the opportunity to spread rapidly among the Turks. Along with Islam, religious-moral works began to be created among the Turks within the framework of this new religion.
Biçimsel Anlambilim Temel Kavramlar
Formal Semantics Fundamental Concepts
Yazar: Uğurlu, Ömer Çağrı
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 17 No. 33, 2023
Anahtar kelimeler: Lexicography and Semantics ; Sözlükbilim ve Anlambilim ; dilbilim,anlambilim,biçimsel anlambilim ; Linguistics,Semantics,Formal Semantics

Soner Akşehirli tarafından yazılan Biçimsel Anlambilim Temel Kavramlar adlı kitap dilin anlamının matematiksel olarak ifade edilmesini içermektedir. Yedi bölümden oluşan eserde biçimsel anlambilime dair araçlardan söz edilmiştir. Bu yazı söz konusu kitabın incelenmesinden oluşmaktadır. Bu eserin biçimsel anlambilim alanına bir giriş eseri niteliğinde olduğu ve dilbilime ilgi duyan, bu alanda çalışmak isteyen okuyucular için yararlı olacağı düşünülmektedir.

The book called Formal Semantics Fundamental Concepts written by Soner Akşehirli includes expressing the meaning of language mathematically. In the work, which consists of seven chapters, the tools of formal semantics are mentioned. This article consists of an examination of the book in question. It is thought that this work is an introduction to the field of formal semantics and will be useful for readers who are interested in linguistics and want to work in this field.
Karaçay-Malkar Türkçesi Atasözlerinde Bağımlı, Birleşik Kelime Gruplarının Kullanımı
The Use of Dependent and Compound Word Groups in Karachay-Balkar Turkish Proverb
Yazar: Vardar, Saniye Aybüke
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 18 No. 34, 2023
Anahtar kelimeler: Linguistic Structures (Incl. Phonology, Morphology and Syntax) ; Dilsel Yapılar (Fonoloji, Morfoloji ve Sözdizimi dahil) ; Kelime grupları,söz dizimi,Karaçay-Malkar Türkçesi,cümle bilgisi ; Word groups,syntax,Karachay-Balkar Turkish

Bu çalışmada, A. N. Baskakov ve O. S. Karaca’nın eserlerindeki inceleme yöntemleri paralelinde kelime grupları yapısal-gramatik plana, söz dizimlik bağlantı tiplerine, ögeler arasındaki bağımlılık ilişkisine, birleşen ögelerin sayısına ve işlevsel-semantik plana göre incelenmiştir. Araştırma, Karaçay-Malkar Türkçesindeki kelime grupları üzerinde yeni bir tasnif denemesi yapmayı hedeflemiştir. Kelime grupları, en az iki kelimenin bir araya gelerek oluşturduğu yargısız anlatımlardır. Türkiye’deki çalışmalarda terimler ve tasnif yöntemleri farklılık göstermektedir. Yapılan tasniflerin geleneksel yaklaşımdan ayrılmadan yapıldığı görülmektedir. İncelenen atasözleri üzerinde yapılan analizde, üç ögeli kelime gruplarında 17 yapı tipi ve 35 modifikasyon tespit edilmiştir. Çok ögeli kelime gruplarında ise 36 yapı tipi ve 16 modifikasyon saptanmıştır. İsimlik yapı tipi üç ögeli kelime gruplarında daha fazla kullanılırken, çok ögeli kelime gruplarında ise ilgi-iyelik ilişkisi en yaygın bağlantı yöntemi olarak gözlenmiştir. Türkiye Türkçesi ve Karaçay-Malkar Türkçesi arasındaki farklara da ulaşılmıştır.

In this study, the examination methods in the works of A. N. Baskakov and O. S. Karaca were analyzed parallel to word groupings in terms of structural-grammatical structure, syntactic connection types, dependency relations between elements, the number of combined elements, and functional-semantic structure. The research aimed to propose a new classification attempt on word groups in Karaçay-Malkar Turkish. Word groups are neutral expressions formed by the combination of at least two words. Terminology and classification methods vary in studies conducted in Turkey, but the classifications are generally made without deviating from the traditional approach.The analysis of the examined proverbs revealed 17 structure types and 35 modifications in three-element word groups, while in multi-element word groups, 36 structure types and 16 modifications were identified. Noun structure types were more commonly used in three-element word groups, while the relationship of possession and interest was observed as the most common connection method in multi-element word groups. Differences between Turkish spoken in Turkey and Karaçay-Malkar Turkish were also identified.
Eski Uygurcada Sözcüksel Karşıtlıklarla Üretilen Metaforik Yapılar
Metaphoric Forms Derived from Lexical Contrasts In Old Uyghur
Yazar: Azılı, Kenan
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 17 No. 33, 2023
Anahtar kelimeler: Lexicography and Semantics ; Sözlükbilim ve Anlambilim ; Karşıtlık,Düzenli Karşıtlıklar,Eski Uygurca ; Contrast,Coordinated Antonyms,Old Uyghur

Dillerdeki duyu ilişkilerinden biri olan karşıtlık, genellikle birbirine zıt veya ters anlam alanına sahip sözcük çiftleri arasında kurulan kavramsal bir ilişkidir. Dil-beyin sistemleri içerisinde, psikoloji ve dil öğretimi gibi alanlarda kimi kavramların karşıtları ile birlikte kullanılması, kavramlar/anlamlar arasındaki karşıtlık ilişkisinin çok farklı bilişsel ve metaforik değerlere sahip olduğunu göstermektedir. Daha ziyade sözcüksel ve anlamsal düzeyde odaklanılan karşıtlık ilişkileri; paradoks, oksimoron ve antonim gibi üst başlıklarda değerlendirilen bir mesele olarak dilbilim çalışmalarında da güncelliğini korumaktadır. Evrensel çalışmalardan elde edilen sonuçlara göre, Türklük Biliminde “ikilemeler” içerisinde değerlendirilen antonimlerin, oldukça farklı kavramlara karşılık geldiği görülmektedir. “Düzenli karşıtlıklar” adıyla tanımlanan bu karşıtlık ilişkileri aynı zamanda söylemi ilgilendiren bir kavram dünyasını ortaya çıkarmaktadır. Bu makalede, “düzenli karşıtlıklar” olarak nitelendirilen kimi antonim biçimlerinin Eski Uygur metinlerindeki örnekleri değerlendirilerek işaretledikleri kavram alanları tespit edilecektir. Bu çerçevede, ele alınan antonim örnekleri bazı sınıflandırmalara tabi tutularak tipolojik ve evrensel değerleri irdelenecektir.

Contrast, which is one of the sense relations in languages, is a conceptual relation usually established between word pairs that have oppositeness or opposite meanings. The use of some concepts with their contrasts in language-brain systems, in fields such as psychology and language teaching, shows that the oppositional relationship between concepts/meanings has very different cognitive and metaphorical values. Contrast relations, which are more focused on the lexical and semantic level; as an issue evaluated under the headings of paradox, oxymoron and antonym, maintains its currency in linguistics studies. According to the results obtained from the universal studies, it has been seen that the antonyms evaluated in the “hendiadys” in Turkology correspond to quite different concepts. These contrast relations, which are defined as “coordinated antonyms”, also reveal a conceptual world that concerns discourse. In this article, the examples of some antonym forms described as “coordinated antonyms” in the Old Uyghur texts will be evaluated and the conceptual areas they marked will be determined. In this framework, the antonym examples discussed will be subjected to some classifications and their typological and universal values will be examined.
Türk Brâhmi Yazısında Maniheist Unsurlar
Manichaean elements in the Turkic Brâhmî
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 18 No. 34, 2023
Anahtar kelimeler: Linguistic Structures (Incl. Phonology, Morphology and Syntax) ; Dilsel Yapılar (Fonoloji, Morfoloji ve Sözdizimi dahil) ; Brahmi,Manichaean,Slanting Gupta ; Maniheist,Brahmi,Eğik Gupta

Bir dile uygun bir alfabe ikinci bir dilin yazımında kullanıldığında, genellikle yeni dilsel özellikler ortaya çıkar ve bu özelliklerin uygun bir şekilde işlenebilmesi için bazı ortografikyenilikler gerekir. Doğrudan yeni işaretler ya da araçlar icat edilebilir, eski karakterler ve kurallar değiştirilebilir, ya da halihazırda var olan başka bir ortografiden ödünç özellikleralınabilir.19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyılın başlarında Slanting Gupta olarak adlandırılan bir yazıyla yazılmış çok sayıda el yazması Çin Türkistanında (bugünkü Sincan) gün ışığına çıkarılmıştır.Bu, Hint uygulamasından kaynaklanamayacak bir dizi olağandışı özellik içeren bir Brâhmi yazı biçimidir. Genellikle bu özelliklerin hepsinin ya yeni bir buluş ya da orijinal Brâhmiunsurlarının modifikasyonları olduğu varsayılır. Bu görüşün aksine burada, Slanting Gupta’daki bazı karakter ve kuralların Maniheist (Süryani Estrangelo) yazısından ödünç alınmış olabileceği tartışılacaktır.

When a script suited to one language is used to write a second, there are often new linguistic features which require some orthographic innovation to be adequately rendered. New signs or devices may be invented outright, old characters and principles may be modified, or features may be borrowed from another already existing orthography. In the late nineteenth and early twentieth centuries numerous manuscripts were brought to light in Chinese Turkestan (modern Xinjiang) in a script which has been labelled the Slanting Gupta. This is a form of Brahmt writing which contains a number of unusual features which could not have been derived from Indian practice. It has been generally assumed that these features are all either new inventions or modifications of original Brahmt elements. In contrast to this view, it will be argued here that some characters and principles in the Slanting Gupta were borrowed from the Manicheaean (Syriac Estrangelo) script.
Etimologiçeskiy Slovar Tyurkskih Yazıkov
ETYMOLOGICAL DICTIONARY OF TURKIC LANGUAGES
Yazar: Kılıç, Osman
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 17 No. 33, 2023
Anahtar kelimeler: Historical, Comparative and Typological Linguistics ; Tarihsel, Karşılaştırmalı ve Biçimsel Dilbilim ; Etimoloji,Türk yazı dilleri,Anlam Bilimi,Dil Bilimi ; etymology,lexical,Turkic Literary Languages,linguistics

Sözcüklerin anlamı, kökeni ve dillerin akrabalıkları konusu; çok eski dönemlerden günümüze değin dil araştırmalarının temel ve tartışmalı konularından olmuştur. Diller arasındaki bazı benzerlik ve ortaklıklardan hareketle dillerin akrabalığı konusu, dil tarihi araştırmalarına yönelik birçok kuram ve görüşün ortaya çıkmasına neden olmuş; bu durum dil araştırmalarına yönelik birçok bilimsel çalışmanın yapılmasına zemin hazırlamıştır. Türk dili özelinde bu konuya yönelik son çalışmalardan biri de bu yazıda ele alınan “Etimologiçeskiy Slovar Tyurkskih Yazıkov (Türk Dillerinin Etimoloji Sözlüğü)” adlı tematik etimoloji sözlüğüdür. Sözlüğün derleyicisi ve sözlüğü hazırlayan kişi dil bilimi ve Altayistik çalışmalarıyla tanınan Rusyalı araştırmacı Anna Vladimirovna Dıbo’dur.

The meaning of words, their origin and kinship of languages; It has been one of the main and controversial topics of language studies from ancient times to the present. Based on some similarities and commonalities between languages, the subject of kinship of languages has led to the emergence of many theories and views on language history research; This situation has paved the way for many scientific studies on language research.One of the recent studies on this subject in the Turkish language is the thematic etymology dictionary named "Etimologiçeskiy Slovar Tyurkskih Yazıkov (Etymology Dictionary of Turkic Languages)" which is discussed in this article. The compiler and the person who prepared the dictionary is the Russian researcher Anna Vladimirovna Dibo, who is known for her linguistics and Altaic studies.