ÇEVREYE KARŞI DUYARLILIK: SAĞLIK ÇALIŞANI VE HASTA YAKINI ÖRNEĞİ
ÇEVREYE KARŞI DUYARLILIK: SAĞLIK ÇALIŞANI VE HASTA YAKINI ÖRNEĞİ
Yazar: Erdal, Nurgül
Dergi: Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Vol. 7 No. 6, 2020
Anahtar kelimeler: Çevre Duyarlılığı

Çevre, insanların ortak varlığını oluşturan, bireyle ilişkili canlı-cansız her şeyi kapsayan bir değerler bütünüdür. İnsanoğlu sürekli çevresiyle bir etkileşim içerisindedir. Teknolojik ilerlemeler, sanayileşme, insanların dikkatsizce ve duyarsızca davranması, dünyadaki ekolojik dengeleri alt üst etmiştir. Bunun sonucunda kirlenme, canlı türlerinin yok olması, enerji kaynaklarının tükenmesi, kullanılabilir tarım alanlarının azalması, nükleer tehlike, hızlı nüfus artışı gibi çeşitli çevre sorunları ortaya çıkmıştır. Birçok çevre probleminin temelinde, bilinçsiz ve duyarsız insan davranışlarının rol oynadığı bilinmektedir. Bu nedenle, duyarlı çevre davranışı gösterilmesi ve farkında lığın sağlanması çok önemlidir. Bu çalışma, Türkiye de bir üniversite hastanesinde görevli sağlık profesyonelleri ile sağlık hizmeti sunulan hasta yakınlarının çevreye karşı duyarlılığını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Üniversite hastanesinde çalışan 223 sağlık görevlisi ve 172 hasta yakını olmak üzere toplam 395 kişiden oluşmuştur. Toplanan veriler istatistik paket programları ile tanımlayıcı ve betimleyici analizler, geçerlilik güvenilirlik,  keşifsel faktör analizi, t testi ve anova testleri uygulanmıştır. Yeni paradigma ölçeğine göre faktör analizi yapılmış ve faktör analizi sonucu, insanın doğaya hükmü, dünyanın durumu, doğanın gücü, doğanın dengesi ve insanın doğayı kötü kullanması olarak beş alt boyutta incelenmiştir.  Analizler sonucunda çevre duyarlılığı açısından sağlık çalışanları ve hasta yakınları arasında belirgin bir fark bulunmamıştır. Cinsiyete göre ise doğanın gücü ve doğanın dengesi alt boyutlarında kadınlarda erkeklere göre duyarlılık daha fazla bulunmuştur. Medeni durumlara baktığımızda ise evli olanlarla bekarlar arasında anlamlı bir fark görülmemiştir. Yalnız insanın doğayı kötü kullanması alt boyutunda evlilerin  bekarlara  oranla çevreye daha kötü kullandıkları görülmüştür. İlkokul, lise ve yüksek lisans mezunlarının diğer eğitim mezunlarına göre çevreye daha duyarlı oldukları görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Çevre Duyarlılığı, Sağlık Çalışanı, Hasta Yakını, Yeni Paradigma Ölçeği

Çevre, insanların ortak varlığını oluşturan, bireyle ilişkili canlı-cansız her şeyi kapsayan bir değerler bütünüdür. İnsanoğlu sürekli çevresiyle bir etkileşim içerisindedir. Teknolojik ilerlemeler, sanayileşme, insanların dikkatsizce ve duyarsızca davranması, dünyadaki ekolojik dengeleri alt üst etmiştir. Bunun sonucunda kirlenme, canlı türlerinin yok olması, enerji kaynaklarının tükenmesi, kullanılabilir tarım alanlarının azalması, nükleer tehlike, hızlı nüfus artışı gibi çeşitli çevre sorunları ortaya çıkmıştır. Birçok çevre probleminin temelinde, bilinçsiz ve duyarsız insan davranışlarının rol oynadığı bilinmektedir. Bu nedenle, duyarlı çevre davranışı gösterilmesi ve farkında lığın sağlanması çok önemlidir. Bu çalışma, Türkiye de bir üniversite hastanesinde görevli sağlık profesyonelleri ile sağlık hizmeti sunulan hasta yakınlarının çevreye karşı duyarlılığını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Üniversite hastanesinde çalışan 223 sağlık görevlisi ve 172 hasta yakını olmak üzere toplam 395 kişiden oluşmuştur. Toplanan veriler istatistik paket programları ile tanımlayıcı ve betimleyici analizler, geçerlilik güvenilirlik,  keşifsel faktör analizi, t testi ve anova testleri uygulanmıştır. Yeni paradigma ölçeğine göre faktör analizi yapılmış ve faktör analizi sonucu, insanın doğaya hükmü, dünyanın durumu, doğanın gücü, doğanın dengesi ve insanın doğayı kötü kullanması olarak beş alt boyutta incelenmiştir.  Analizler sonucunda çevre duyarlılığı açısından sağlık çalışanları ve hasta yakınları arasında belirgin bir fark bulunmamıştır. Cinsiyete göre ise doğanın gücü ve doğanın dengesi alt boyutlarında kadınlarda erkeklere göre duyarlılık daha fazla bulunmuştur. Medeni durumlara baktığımızda ise evli olanlarla bekarlar arasında anlamlı bir fark görülmemiştir. Yalnız insanın doğayı kötü kullanması alt boyutunda evlilerin  bekarlara  oranla çevreye daha kötü kullandıkları görülmüştür. İlkokul, lise ve yüksek lisans mezunlarının diğer eğitim mezunlarına göre çevreye daha duyarlı oldukları görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Çevre Duyarlılığı, Sağlık Çalışanı, Hasta Yakını, Yeni Paradigma Ölçeği