Gümüşhane Meralarında Erozyon Probleminin ICONA Modeli ile İncelenmesi
Investigation of Gümüşhane Pastures Erosion Problem with ICONA Model
Yazar: İmamoğlu, Ali
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 17 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Türkiye Physical Geography ; Türkiye Fiziki Coğrafyası ; Environmental Geography ; Çevresel Coğrafya ; Erosion,Pastures,Gümüşhane,ICONA ; Erozyon,Mera,Gümüşhane,ICONA

Doğal bir süreç olan erozyon, insan faaliyetleriyle tehlikeli bir hale gelmiştir. Toprak kaybı, su ve bitki örtüsü kaybını da beraberinde getirerek tarım ve hayvancılığı olumsuz etkilemektedir. 1970’lerden itibaren fark edilen bu sorun, modern teknolojilerle daha doğru tespit edilebilmektedir. Coğrafi Bilgi Sistemleri programları ile de bu konudaki çalışmalar hız kazanmıştır. Bu araştırma Gümüşhane ili mera arazilerinde mevcut erozyon durumunu ortaya koymak amacıyla, ICONA erozyon modeli kullanılarak yapılmıştır. Model eğim, jeoloji, arazi kullanımı ve arazi örtüsü katmanlarını kullanır. Modelin uygulanmasında ArcGIS 10.2.2. programı kullanılmıştır. Araştırma, modelin uygulanması ve arazi çalışmaları olmak üzere iki ana kısımdan oluşmaktadır. Gümüşhane’deki meralar, eğimli ve sert anamateryalden oluşan arazilerde yaygındır.  Meraların bitki örtüsü yoğunluğu ise genellikle %50-75 oranında olup, ancak bazı bölgelerde bu oranın %25’in altına düştüğü tespit edilmiştir. Araştırma, meraların yaygın olarak orta seviyede erozyona maruz kaldığını, özellikle dik eğimli ve bitki örtüsü yoğunluğunun azaldığı alanlarda riskin arttığını göstermiştir. Ayrıca düşük seviyede erozyona maruz kalan meraların da bulunduğu, buraların yem bitkilerinin hakim olduğu sağlıklı meralar olduğu görülmüştür. Araştırma, meralarda bitki örtüsünün korunmasının önemini vurgulamaktadır. Bitki örtüsünün azalması erozyonu hızlandırırken, geven gibi türler toprak koruma açısından kritik rol oynamaktadır.  Elde edilen veriler doğrultusunda, erozyonla mücadele için bilinçli mera yönetimi ve koruyucu önlemler önerilmektedir.

Erosion, a natural process, has become hazardous due to human activities. Soil loss, along with the loss of water and vegetation, negatively impacts agriculture and livestock farming. Scientists and researchers have recognized this issue since the 1970s and can now identify it more accurately with modern technologies. Studies in this field have accelerated using Geographic Information Systems (GIS) programs. Researchers conducted this study to determine the current erosion status in the rangelands of Gümüşhane province using the ICONA erosion model. The model uses slope, geology, land use, and land cover layers. They implemented the model using the ArcGIS 10.2.2 program. The study consists of two main parts: the application of the model and fieldwork. In Gümüşhane, sloping terrains with hard parent material commonly contain rangelands. The vegetation cover density in these areas is generally between 50-75%, but in some regions, it has been observed to drop below 25%. The research indicates moderate erosion generally affects rangelands, while the risk increases in steeply sloped areas with reduced vegetation cover. Additionally, researchers found that some rangelands experience low levels of erosion, particularly in areas dominated by forage plants, which are considered healthy pastures. The study highlights the importance of preserving vegetation cover in rangelands. While reducing vegetation accelerates erosion, plant species like Geven (Astragalus sp.) play a critical role in soil conservation. The study recommends conscious rangeland management and protective measures to combat erosion effectively based on the obtained data.