Yerel Yönetim Birimi Olarak İl Özel İdareleri: Seçim Beyannameleri Üzerinden İçerik Analizi
Special Provincial Administrations as Local Government Units: Content Analysis on Election Declarations
Yazar: Kaya, Recep
Dergi: İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Vol. 14 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Public Administration ; Kamu Yönetimi ; Local Administrations ; Yerel Yönetimler ; Policy and Administration (Other) ; Politika ve Yönetim (Diğer) ; İl Özel İdareleri,Seçim,Seçim Beyannameleri,Siyasi Partiler,Yerel Yönetimler ; Special Provincial Administrations,Election,Election Declarations,Political Parties,Local Governments

Türk idari yapısı, merkezden ve yerinden yönetim olmak üzere iki unsur üzerine şekillenmiştir. Merkezden yönetim başkent ve taşra teşkilatı olarak, yerinden yönetimler ise yer ve hizmet şeklinde ikiye ayrılmaktadır. Yer yönünden yerinden (Yerel) yönetimler, kamusal nitelikteki yerel ve müşterek ihtiyaçların temin edilerek bölgedeki halka ulaştırılmasından sorumlu, halka en yakın kamu kuruluşlarıdır. 1982 Anayasa’sına göre yerel yönetimler belediyeler, il özel idareleri ve köylerdir. Çalışmanın konusunu hizmet alanının genişliği ve fonksiyonel anlamda birçok kamusal hizmetin halka ulaştırılmasında önemli roller üstlenen il özel idareleri oluşturmaktadır. Türkiye’de 30 büyükşehir dışındaki illerde faaliyet gösteren il özel idareleri, yerel kamu hizmetlerini yürütmekte ve karar alma organları yerel seçimlerle belirlenmektedir. Siyasi partilerin seçim beyannamelerinde il özel idarelerine yönelik politika ve görüşlere yer vermesi, yerel yönetim anlayışı açısından önemlidir. Bu çalışmada yerel yönetim kavramı, il özel idarelerinin tarihçesi, görev ve yetkileri, teşkilat yapısı, karşılaştıkları sorun alanları ile 6360 sayılı Kanun’un il özel idareleri üzerine etkileri incelenmektedir. Ayrıca 2014, 2019 ve 2024 yerel seçimlerinde AK Parti, CHP, MHP ve HDP/DEM Partilerinin seçim beyannamelerinde il özel idarelerine dair söylem ve politikaları değerlendirilmektedir. Çalışma, partilerin beyannamelerinde il özel idarelerine belediyelere kıyasla ne kadar yer verdiklerini ve bu kurumlara yönelik görüş, öneri ve politika geliştirme çabalarını analiz etmektedir. Ayrıca il özel idarelerinin yerel yönetimdeki konumu ve seçim süreçlerinde siyasi partiler ile adaylar tarafından nasıl değerlendirildiği ortaya konmaktadır. Sonuç olarak literatür taramasıyla ilgili parti ve yıllarda içerik analizine dayalı olarak Türkiye’de zikredilen partilerin seçim beyannameleri incelendiğinde il özel idarelerinin siyasi partiler tarafından belediyeler gibi çokça dikkate alınmadığı ve seçimlerin kazanılmasına dayalı program ve politika yürütülmediği söylenebilir. Özellikle 2012 yılında çıkarılan 6360 sayılı kanunla alan bakımından sınırlandırılan il özel idarelerinin nüfus artışı dikkate alındığında önümüzdeki dönemde yasal değişiklik olmadığı takdirde daha da alan, güç ve önem kaybedeceği ileri sürülebilir.

The Turkish administrative structure is shaped by two main elements: centralized administration and decentralized administration. Centralized administration consists of the capital and provincial organizations, while decentralized administrations are divided into territorial and functional units. Territorial decentralized administrations (local governments) are public institutions closest to the people, responsible for meeting local and collective public needs and delivering services to the community. According to the 1982 Constitution, local governments comprise municipalities, special provincial administrations, and villages. This study focuses on special provincial administrations, which play a significant role in delivering numerous public services due to their broad scope of service provision and functional responsibilities. Special provincial administrations continue to operate in provinces outside the 30 metropolitan municipalities in Turkey, managing local public services, and their decision-making bodies are determined through local elections. The inclusion of policies and perspectives concerning special provincial administrations in political parties’ election manifestos holds importance in the context of local governance understanding.This study examines the concept of local government, the historical development, duties and powers, organizational structure, challenges faced by special provincial administrations, and the effects of Law No. 6360 on these institutions. Additionally, the discourse and policies related to special provincial administrations in the election manifestos of the Justice and Development Party (AK Party), Republican People’s Party (CHP), Nationalist Movement Party (MHP), and Peoples’ Democratic Party (HDP)/Equality and Democracy Party (DEM) during the 2014, 2019, and 2024 local elections are analyzed. The study analyzes to what extent these parties have allocated space to special provincial administrations compared to municipalities in their manifestos, as well as their efforts in forming opinions, proposals, and policies regarding these institutions. Furthermore, the study reveals the position of special provincial administrations within the local governance system and how these institutions are regarded by political parties and candidates during election processes. As a result of the literature review and content analysis of relevant parties’ election manifestos across different years in Turkey, it can be concluded that special provincial administrations have not been given as much attention as municipalities by political parties, nor have there been comprehensive programs and policies aimed at winning elections through these institutions. Considering the restrictions on the jurisdiction of special provincial administrations introduced by Law No. 6360 in 2012 and the ongoing population growth, it is argued that unless legal changes are enacted, these administrations are likely to lose further territory, authority, and significance in the coming period.