KOCAELİ’DE FAALİYET GÖSTEREN ATIK SU TESİSLERİNİN ETKİNLİK ANALİZİ (2020-2023)
EFFECTIVENESS ANALYSIS OF WASTEWATER FACILITIES OPERATING IN KOCAELİ (2020-2023)
Yazar: Yalnız, Zehra; Büyükakın, Figen
Dergi: Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, Vol. 19 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Macroeconomics (Other) ; Makro İktisat (Diğer) ; Atık su,Veri Zarflama Analizi (VZA),Malmquist Endeksi,Kocaeli ; Wastewater,Data Envelopment Analysis (DEA),Malmquist Index,Kocaeli

Günümüzde, sanayinin gelişmesi, çevre kirliliği, iklim değişikliği, kaynak dağılımının etkinsizliği, nüfusun hızlı artışı gibi sebeplerden dolayı dünya geneli için yaşamın sürdürülebilirliği konusunda ciddi tehlikeler ortaya çıkmıştır. Tehlikenin azaltılması ve kaynakların yeniden kazanılarak üretime katkı sağlaması için de arıtma tesislerinin önemi her geçen gün artmaktadır. Biyolojik arıtma ve ileri biyolojik arıtma tesisleri sayesinde gelecek nesillere karşı olan sorumluluğun yerine getirilme fırsatı yakalanabilmektedir. Söz konusu tesisler, atık suyun içerisinde bulunan organik maddeler ve zararlı mikroorganizmalar gibi maddelerin giderilmesini ve atık suyun etkin bir şekilde temizlenmesini sağlayan kuruluşlardır. Bu tesisler, çevresel kirliliğin azaltılmasına katkıda bulunurken temiz su üretimini ve suyun yeniden kullanımını sağlamaktadırlar. Son yıllarda tüm dünyada ve Türkiye’de atık suyun temizlenmesi sorunu için atık su tesislerinin oluşturulması hız kazanmıştır. 2022 yılında Türkiye’de 1315 tane atık su arıtma tesisi bulunmaktadır ve bu tesislerin %51’i ileri biyolojik arıtma tesisi olarak çalışmaya devam etmektedir. Ele alınan çalışmada Kocaeli ilinde faaliyet gösteren 12 adet ileri biyolojik arıtma tesisinin etkinlik ve verimlilik değerlendirmesinin yapılması amaçlanmaktadır. Söz konusu amaç bağlamında, veri zarflama analizi (VZA) ile Malmquist Toplam Faktör Verimliliği Endeksinin kullanımı tercih edilmiştir. Çalışmada gerçekleştirilen Banker-Charnes-Cooper (BCC) çıktı yönlü VZA analizinde, 2 girdi (yatırım maliyeti ve tesiste kullanılan elektrik miktarı) ile 3 çıktı (personel sayısı, nüfus ve debi) kullanılmış ve tesislerin 2020, 2021, 2022, 2023 yıllarına ait etkinlik değerlendirilmesi yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, 12 tesisten 2020, 2021 ve 2022 yıllarında 9 tanesi etkin olurken, 2023 yılında ise 7 tanesinin etkin olduğu belirlenmiştir. Ardından gerçekleştirilen Malmquist Toplam Faktör Endeksi ile de ele alınan 4 yıllık dönem içerisinde, 12 tesisten 11 tanesinin etkinlik bulguları 1 değerinin üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada, özellikle son yıllarda Kocaeli özelinde ileri biyolojik arıtma tesislerinin sürdürülebilir çevre için önemine değinilmiş ve söz konusu ilin diğer illere de örnek teşkil etmesi dikkate alınarak çeşitli politika önerilerinde bulunulmuştur.

Today, serious threats to the sustainability of life have emerged worldwide due to reasons such as industrial development, environmental pollution, climate change, ineffective resource distribution, and rapid population growth. The importance of treatment facilities is increasing day by day in order to reduce the danger and contribute to production by recovering resources. Thanks to biological treatment and advanced biological treatment facilities, the opportunity to fulfill the responsibility towards future generations can be achieved. These facilities are institutions that ensure the removal of substances such as organic substances and harmful microorganisms in wastewater and the effective cleaning of wastewater. While contributing to the reduction of environmental pollution, these facilities provide clean water production and water reuse. In recent years, the establishment of wastewater facilities has gained momentum all over the world and in Turkey for the problem of cleaning wastewater. In 2022, there are 1315 wastewater treatment facilities in Turkey and 51% of these facilities continue to operate as advanced biological treatment facilities. The aim of the study under consideration is to evaluate the effectiveness and efficiency of 12 advanced biological treatment facilities operating in Kocaeli province. In the context of the mentioned purpose, the use of data envelopment analysis (DEA) and Malmquist Total Factor Productivity Index was preferred. In the Banker-Charnes-Cooper (BCC) output-oriented DEA analysis carried out in the study, 2 inputs (investment cost and amount of electricity used in the facility) and 3 outputs (number of personnel, population and flow rate) were used and the efficiency of the facilities for the years 2020, 2021, 2022 and 2023 was evaluated. According to the analysis results, 9 out of 12 facilities were effective in 2020, 2021 and 2022, while 7 were determined to be effective in 2023. Then, with the Malmquist Total Factor Index carried out, it was determined that 11 out of 12 facilities had efficiency findings above the value of 1 in the 4-year period addressed. In the study, the importance of advanced biological treatment facilities for sustainable environment, especially in Kocaeli in recent years, was mentioned and various policy recommendations were made considering that the province in question sets an example for other provinces.