TÜRKİYE’DE SITMA MÜCADELESİNİN İŞÇİLEŞME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: SÜMERBANK NAZİLLİ BASMA FABRİKASI ÖRNEĞİ
THE EFFECT OF MALIA FIGHTING ON WORKING IN TURKEY: THE CASE OF SUMERBANK NAZİLLİ BATHING FACTORY
Yazar: Sırma, Şenol
Dergi: Hak İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, Vol. 11 No. 30, 2022
Anahtar kelimeler: Laborization,İndustrialization,Working Class,Skilled Worker,Sümerbank,Malaria ; İşçileşme,Sanayileşme,İşçi Sınıfı,Nitelikli İşçi,Sümerbank,Sıtma

Türkiye’nin ilk basma fabrikası olmasının yanı sıra işçileşme deneyimlerinin yaşandığı ilk mekânlardan biri olarak karşımıza çıkan Nazilli Basma Fabrikası, 9 Ekim 1937 tarihinde bizzat Mustafa Kemal’in katılımı ile açılmıştır. Sümerbank aracılığı ile Birinci Beş Yıllık Sanayileşme Planı çerçevesinde kurulan Fabrika’nın inşaatı 18 ay sürmüş olup yapımında Sovyet teknik personelin katkısı oldukça fazla olmuştur. İşçi sınıfı oluşumu açısından dikkat çeken fabrikanın, diğer Sümerbank fabrikalarından daha fazla sosyal ve ekonomik haklara sahip olması dikkat çekmektedir. Ancak bu hakların yanında fabrikanın bulunduğu bölgenin bataklık ve sulak olması sebebi ile bölgede çok yaygın olan sıtma hastalığı, işçileşme açısından çok büyük sorunlara sebebiyet vermiştir. Fabrikanın sürekli ve nitelikli işçi bulmakta güçlük çekmesinin temel sebeplerinden birisi sıtma hastalığıdır. Mevcut çalış-ma, sıtma sebebi ile işçileşmede yaşanan aksaklıklara odaklanmıştır. Çalışmanın amacı, erken Cumhuriyet dönemi emek tarihi çalışmasını farklı bir açıdan ele alarak, işçileşme deneyiminin bir başka yönüne vurgu yapmaktır. İşçileşme deneyimleri önünde yaşanan engeller sıklıkla sosyal, ekonomik ve kültürel olarak ele alınırken bu çalışmada sağlık açısından ele alınmıştır. Sıtma hastalığının işçileşme üzerinde ve Nazilli özelinde etkisi bu çalışmanın temel konusudur. Sümerbank fabrikalarının birçoğunda yaşanan bu sorunu ele alan çalışmaların sayısının az olması bu çalışmayı var eden başlıca etmendir.

Nazilli Printing Factory, which is one of the first places where workers experience as well as being the first printing factory in Turkey, started production on October 9, 1937 and was opened with the participation of Mustafa Kemal herself. The construction of the Factory, which was established within the framework of the First Five-Year Industrialization Plan through Sümerbank, took 18 months and the Soviet technical personnel contributed significantly to its construction. It is noteworthy that the factory, which draws attention in terms of working class formation, has more social and economic rights than other Sümerbank factories. However, in addition to these rights, malaria, which is very common in the region due to the fact that the region where the factory is located is swampy and wet, has caused great problems in terms of workers. One of the main reasons why the factory has difficulty in finding permanent and qualified workers is malaria. The present study focused on the disruptions in labor due to malaria. The aim of the study is to emphasize another aspect of the laboring experience by approaching the labor history study of the Early Republican Period from a different perspective. While the obstacles in front of the working experience are often discussed in terms of social, economic and cultural, this study is also discussed in terms of health. The effect of malaria on labor and in Nazilli is the main subject of this study. The fact that the number of studies dealing with this problem experienced in many of the Sümerbank factories is low is the main factor that brought this study into existence.