Gıda Tercihinde Duyuların Rolü: Tat Duyusunun Tat Testi İle Demografik Özelliklere Göre Farklılığının Tespiti
The Role Of Senses In Food Preference: The Determınatıon Of The Dıfference Of Sense Of Taste In Lıne Wıth The Demographıc Characterıstıcs Through Test Of Taste
Yazar: Karaman, Elif Esma; Çetinkaya, Neslihan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 24 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Gıda Tercihi,Tat Duyusu ; Food Preference,Sense of Taste

Bireylerin gıda tüketimlerini ve buna bağlı olarak tat algılarını fizyolojik, sosyo-kültürel ve psikolojik faktörler belirlemektedir. Yiyecek içecek işletmeleri bu faktörleri göz önünde bulundurarak bireylerin tüketmeye karar verip tüketim konusunda ısrarcı oldukları ürünleri hangi etmenler çerçevesinde seçtiklerini araştırmak ve buna göre faaliyetlerini gerçekleştirmek zorunda kalmaktadırlar. Bu işletmeler, ürünlerine yönelik tüketici tepkilerini anlamak ve bu doğrultuda mevcut talebi daha da artırarak rakipleri karşısında güçlü konuma gelmek istemektedir. Bu nedenle işletmeler, bireylerin gıda tercihini etkileyen faktörleri bilmek zorundadır. Bu bağlamda bu araştırmada insanların en temel ihtiyacı olan yeme-içme gereksinimlerini gidermek için tüketim talebinde bulundukları aynı tipteki gıdalar üzerinde seçim işlemini gerçekleştirirken hangi duyusal faktörlerle iletişim kurdukları ve kullanmakta ısrarcı oldukları ürünleri tadım testi ile destekleyip destekleyemediklerini ölçmek amaçlanmaktadır. Araştırmada duyusal analiz yöntemlerinden puanlama yöntemi kullanılmıştır. Araştırma, Erzurum il merkezinde gıda sektöründe faaliyet gösteren restoranlarda yöresel ürün olan lor dolması üzerinde tadım testi yapılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmadan beklenen en önemli sonuç özellikle tat duyusunun yaş ve cinsiyet faktörüne göre değişkenlik gösterip göstermediğini belirlemek ve bu amaç doğrultusunda bireylerin bir ürünü duyusal olarak değerlendirirken o ürünün hangi duyusal özelliğine ne düzeyde önem verdiklerini belirlemektir. Araştırma sonuçları incelendiğinde yaş faktörüne göre tat duyusunda anlamlı bir farklılık belirlenememiştir. Cinsiyet faktörüne göre tatlı, ekşi, tuzlu ve metalik tadın algılanmasında anlamlı bir farklılık belirlenemezken, acı ve umami tadın algılanmasında anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir.

Food consumption and individuals’ taste perceptions are determined by physiological, socio-cultural and psychological factors. Taking this into account, food and beverage companies are obliged to investigate the factors that influence individuals’ choice of products they decide to consume and develop their marketing strategies accordingly. These enterprises want to understand consumer reactions to their products in order to increase the current demand and become strong against their competitors. Businesses therefore have to know the factors that affect individuals’ food preferences. In this context, the research is aimed at measuring the sensory factors that people use when choosing between foods of the same type in order to satisfy their most basic need of food and drink, and at determining whether a tasting test would influence people’s choice of products they usually buy. The scoring method, which is a type of sensory analysis method, was used in the research. The research was carried out using a tasting test on lor dolması, which is a local product in the restaurants operating in the food sector in Erzurum city center. The most important result expected from the research was to determine whether the taste sensation varies according to age and gender, and to determine the level of attention to the sensory characteristics of the product when evaluating a product as sensory. The research found no significant difference in the taste sense in terms of age. While there was no significant difference in perception of sweet, sour, salty and metallic tastes in terms of gender, there was a significant difference in perception of bitter and umami tastes.