hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
MANİSA AĞIZLARINDA KULLANILAN “ÖNGÜCÜ”, “SONUÇ” İLE YAPI BAKIMINDAN AYNI KELİME Mİ?
MANİSA AĞIZLARINDA KULLANILAN “ÖNGÜCÜ”, “SONUÇ” İLE YAPI BAKIMINDAN AYNI KELİME Mİ?
Yazar: İlker, Ayşe
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 11 No. 21, 2017
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; Manisa,ağız,öngücü,sonuç

Manisa ağızları, Türkçenin ağız coğrafyalarındaki pek çok veri gibi tarihten bugüne ışık tutmaktadır. Bu veriler, ses ve biçim bilgisel olabildiği gibi söz varlığıyla da ilgili olabilmektedir. Manisa ağızlarındaki pek çok kelime, yazı dilinde ölçünlüleşmiş kelimelerle ortaklık gösterse de bazıları değişik ses ve anlam özellikleriyle karşımıza çıkabilmektedir. Bu makalede, söz konusu ağız bölgesinde sıkça kullanılan ve Derleme Sözlüğünde de farklı alanlarda örneklenmiş olan “öngücü” kelimesinin ek yapısı ve buna bağlı olarak anlamı üzerinde durulmakta; örnekte “Bir eklenme mi yoksa bir kelime birleşmesi mi?” olduğu sorusunun cevabı aranmaktadır.

Manisa ağızları, Türkçenin ağız coğrafyalarındaki pek çok veri gibi tarihten bugüne ışık tutmaktadır. Bu veriler, ses ve biçim bilgisel olabildiği gibi söz varlığıyla da ilgili olabilmektedir. Manisa ağızlarındaki pek çok kelime, yazı dilinde ölçünlüleşmiş kelimelerle ortaklık gösterse de bazıları değişik ses ve anlam özellikleriyle karşımıza çıkabilmektedir. Bu makalede, söz konusu ağız bölgesinde sıkça kullanılan ve Derleme Sözlüğünde de farklı alanlarda örneklenmiş olan “öngücü” kelimesinin ek yapısı ve buna bağlı olarak anlamı üzerinde durulmakta; örnekte “Bir eklenme mi yoksa bir kelime birleşmesi mi?” olduğu sorusunun cevabı aranmaktadır.
KATMERLİ ZAMİR ÇEKİMİ ve ÇUVAŞÇA ÖRNEKLERİ ÜZERİNE
KATMERLİ ZAMİR ÇEKİMİ ve ÇUVAŞÇA ÖRNEKLERİ ÜZERİNE
Yazar: Ersoy, Feyz,
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 11 No. 21, 2017
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; zamir,katmerli zaman çekimi,çuvaşça,moğolca,türkçe

Zamir çekiminde birden fazla hâl ekinin üst üste gelerek kullanılması, Türkçenin hem tarihî hem de yaşayan bazı lehçelerinde görülen bir özelliktir. Bu özellik, önceki yıllarda yapılan çalışmalarda çeşitli şekilde adlandırılmıştır. Bu isimlerden biri de “katmerli zamir çekimi”dir. Katmerli çekimde kullanılan hâl eklerinden birincisinin sıfır fonksiyonda olduğu, asıl hâl eki görevinin ikinci ekin üzerinde olduğu bilinmektedir. Bu çalışmada, Çuvaşça örneklerden de yararlanılarak Türkçedeki katmerli zamir çekimi üzerinde durulmuş; ayrıca katmerli çekimin niteliği, kullanım özellikleri ve ortaya çıkış sebepleri de incelenmeye çalışılmıştır.

Zamir çekiminde birden fazla hâl ekinin üst üste gelerek kullanılması, Türkçenin hem tarihî hem de yaşayan bazı lehçelerinde görülen bir özelliktir. Bu özellik, önceki yıllarda yapılan çalışmalarda çeşitli şekilde adlandırılmıştır. Bu isimlerden biri de “katmerli zamir çekimi”dir. Katmerli çekimde kullanılan hâl eklerinden birincisinin sıfır fonksiyonda olduğu, asıl hâl eki görevinin ikinci ekin üzerinde olduğu bilinmektedir. Bu çalışmada, Çuvaşça örneklerden de yararlanılarak Türkçedeki katmerli zamir çekimi üzerinde durulmuş; ayrıca katmerli çekimin niteliği, kullanım özellikleri ve ortaya çıkış sebepleri de incelenmeye çalışılmıştır.
BUDİST UYGUR METİNLERİNDE ‘teŋri’ SÖZÜ
BUDİST UYGUR METİNLERİNDE ‘teŋri’ SÖZÜ
Yazar: Tokyürek, Hacer
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 11 No. 21, 2017
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; t(e)ŋri,budizm,eski uygurca,eski türk kültürü

Budist Uygur metinlerindeki t(e)ŋri sözü, Tanrı hayat şeklini ve Budizm’deki Tanrıları ifade etmekle birlikte Buddha’nın sıfatı olan t(e)ŋri t(e)ŋrisi ‘tanrılar tanrısı’ ifadesi için de kullanılır. Bu durum Budizm ile alakalıdır. Bununla birlikte Eski Uygurcada kullanılan pek çok t(e)ŋri sözü, tercüme edilen orijinal metinlerde bulunmazken Uygur metinlerinde sıklıkla kullanılmaktadır. Bu çalışmada t(e)ŋri sözünün orijinal metinlerde kullanılmadığı halde Budist Uygur metinlerinde neden kullanıldığı konusu üzerinde durulacaktır.

Budist Uygur metinlerindeki t(e)ŋri sözü, Tanrı hayat şeklini ve Budizm’deki Tanrıları ifade etmekle birlikte Buddha’nın sıfatı olan t(e)ŋri t(e)ŋrisi ‘tanrılar tanrısı’ ifadesi için de kullanılır. Bu durum Budizm ile alakalıdır. Bununla birlikte Eski Uygurcada kullanılan pek çok t(e)ŋri sözü, tercüme edilen orijinal metinlerde bulunmazken Uygur metinlerinde sıklıkla kullanılmaktadır. Bu çalışmada t(e)ŋri sözünün orijinal metinlerde kullanılmadığı halde Budist Uygur metinlerinde neden kullanıldığı konusu üzerinde durulacaktır.
İSTEM VE İSTEM ANALİZİ: GAGAUZ TÜRKÇESİ VE TÜRKİYE TÜRKÇESİ KARŞILAŞTIRMALI BİR ÇALIŞMA
İSTEM VE İSTEM ANALİZİ: GAGAUZ TÜRKÇESİ VE TÜRKİYE TÜRKÇESİ KARŞILAŞTIRMALI BİR ÇALIŞMA
Yazar: Karabulut, Ferhat; Arı Özdemir, Tuba
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 11 No. 21, 2017
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; istem,sözdizim,gagavuz türkçesi,türkiye türkçesi

Dil bilgisi konularından söz dizimi ile ilgili olan istem, fiilleri kendisine bağlı olan katılanların (üyelerin) sayısına göre niteleme ve sınıflandırma olarak tanımlanabilir. İstem konusu, Türkiye Türkçesi gramerlerinde genellikle “fiil-tamlayıcı” veya “yüklem-hal eki” ilişkisi bağlamında değerlendirilmiştir. Bu çalışmalarda; genellikle “fiillerin durum ekli tamlayıcıları”, “fiil-tamlayıcı ilişkisi”, “birleşim değeri” gibi kavramlar kullanılmıştır. Söz dizimsel analizlerde istem konusunu sadece “durum ekleri” temelinde değerlendirmek yeterli olmaz. Çünkü “mantıksal”, “morfolojik” ve “semantik” olmak üzere üç boyutu bulunan “istem”, sadece “durum ekleriyle” değil bir bütün olarak fiilin “yönetim”i ile ilgili bir konudur. Bu çalışmada, Gagauz Türkçesinin ve Türkiye Türkçesinin söz dizimsel yapıları, istem temelinde karşılaştırmalı analiz edilecektir. Her iki lehçede istem analizinin tam olarak ortaya konması için öncelikle diğer söz dizimi kuramlarından bahsedilecek ve “istem” kavramı ana hatlarıyla tanıtılacaktır.

Dil bilgisi konularından söz dizimi ile ilgili olan istem, fiilleri kendisine bağlı olan katılanların (üyelerin) sayısına göre niteleme ve sınıflandırma olarak tanımlanabilir. İstem konusu, Türkiye Türkçesi gramerlerinde genellikle “fiil-tamlayıcı” veya “yüklem-hal eki” ilişkisi bağlamında değerlendirilmiştir. Bu çalışmalarda; genellikle “fiillerin durum ekli tamlayıcıları”, “fiil-tamlayıcı ilişkisi”, “birleşim değeri” gibi kavramlar kullanılmıştır. Söz dizimsel analizlerde istem konusunu sadece “durum ekleri” temelinde değerlendirmek yeterli olmaz. Çünkü “mantıksal”, “morfolojik” ve “semantik” olmak üzere üç boyutu bulunan “istem”, sadece “durum ekleriyle” değil bir bütün olarak fiilin “yönetim”i ile ilgili bir konudur. Bu çalışmada, Gagauz Türkçesinin ve Türkiye Türkçesinin söz dizimsel yapıları, istem temelinde karşılaştırmalı analiz edilecektir. Her iki lehçede istem analizinin tam olarak ortaya konması için öncelikle diğer söz dizimi kuramlarından bahsedilecek ve “istem” kavramı ana hatlarıyla tanıtılacaktır.
ORTA TÜRKÇE SÖZLÜKLERİNDE ZETASİZM / ROTASİZM
ORTA TÜRKÇE SÖZLÜKLERİNDE ZETASİZM / ROTASİZM
Yazar: Demirel, Ezgi
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 11 No. 21, 2016
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; zetasizm,rotasizm,orta türkçe

Dillerin oluşumu ve birbirleriyle akrabalığı meselesi uzun zamandır dil bilimcilerin üzerinde tartıştıkları bir konudur. Bu tartışmalar neticesinde dünya dilleri birbirleriyle benzeşen ve ortaklaşan fonetik, morfolojik, sentaktik özelliklere göre sınıflandırılmış ve böylelikle dil aileleri ortaya çıkmıştır. Altayistik ise dünyadaki büyük dil ailelerinden biri olan Altay dillerinin akrabalığını çeşitli dillik malzemelerle ortaya koymayı amaçlamış bir bilim dalıdır. Bu malzemelerin başında ses denklikleri gelmektedir. Ortaya konulan ses denklikleri rotasizm, lambdasizm, zetasizm, sigmatizm gibi seslik olayların Altay dillerindeki durumunu belirlemiştir. Bu seslik olaylar çerçevesinde hangi dilin daha eski ve arkaik unsurlara sahip olduğu tartışması gündeme gelmiştir. Sözü edilen ses denklikleri dil çalışmalarında aynı dil ailesine ait farklı diller arasında kurulabildiği gibi bir dilin tarihî ve yaşayan lehçeleri arasında da kurulabilmektedir. Bu yazıda Türkçenin tarihî seyri içinde önemli bir dönemi oluşturan ve kendisinden sonra da lehçeleşmenin başladığı Orta Türkçenin sözlüklerinde bulunan r / z ses denkliğini tanıklayan sözcükler ele alınacaktır. Bu çalışmayla Orta Türkçenin sözlüklerinde tespit edilen r’li şekillerin bulunması bu dönemin söz varlığında hâlâ arkaik unsurların korunduğunu göstermesi bakımından tarihî lehçe incelemelerindeki fonetik çalışmalarına katkı sunacaktır.

Dillerin oluşumu ve birbirleriyle akrabalığı meselesi uzun zamandır dil bilimcilerin üzerinde tartıştıkları bir konudur. Bu tartışmalar neticesinde dünya dilleri birbirleriyle benzeşen ve ortaklaşan fonetik, morfolojik, sentaktik özelliklere göre sınıflandırılmış ve böylelikle dil aileleri ortaya çıkmıştır. Altayistik ise dünyadaki büyük dil ailelerinden biri olan Altay dillerinin akrabalığını çeşitli dillik malzemelerle ortaya koymayı amaçlamış bir bilim dalıdır. Bu malzemelerin başında ses denklikleri gelmektedir. Ortaya konulan ses denklikleri rotasizm, lambdasizm, zetasizm, sigmatizm gibi seslik olayların Altay dillerindeki durumunu belirlemiştir. Bu seslik olaylar çerçevesinde hangi dilin daha eski ve arkaik unsurlara sahip olduğu tartışması gündeme gelmiştir. Sözü edilen ses denklikleri dil çalışmalarında aynı dil ailesine ait farklı diller arasında kurulabildiği gibi bir dilin tarihî ve yaşayan lehçeleri arasında da kurulabilmektedir. Bu yazıda Türkçenin tarihî seyri içinde önemli bir dönemi oluşturan ve kendisinden sonra da lehçeleşmenin başladığı Orta Türkçenin sözlüklerinde bulunan r / z ses denkliğini tanıklayan sözcükler ele alınacaktır. Bu çalışmayla Orta Türkçenin sözlüklerinde tespit edilen r’li şekillerin bulunması bu dönemin söz varlığında hâlâ arkaik unsurların korunduğunu göstermesi bakımından tarihî lehçe incelemelerindeki fonetik çalışmalarına katkı sunacaktır.
ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİNDE {+rA} YÖNELME DURUMU EKİ
ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİNDE {+rA} YÖNELME DURUMU EKİ
Yazar: Salan, Erkan
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 11 No. 21, 2017
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; eski anadolu türkçesi,+rA eki,yönelme durumu

Eski Anadolu Türkçesi, Oğuz lehçesine ait ilk edebî ürünlerin şekillendirdiği ve günümüz Türkiye Türkçesinin temellerinin atıldığı dönemdir. Bu dönem, yazılı kaynaklar bakımından Türkçenin en zengin dönemi olarak ifade edilebilir. Adı geçen dönemde kaleme alınmış pek çok yazılı kaynak, bugün dil araştırma(cı)larının beslendiği önemli kaynaklardandır. Bu eserlerin ayrıntılı incelemelere tabi tutularak dil özellikleri bakımından işlenmesi, gerek dönem Türkçesi gerekse günümüzTürkiye Türkçesi bakımından hayati öneme sahiptir. Eski Anadolu Türkçesi, durum eklerinin zengin kullanımlarla işlerlik kazandığı tarihî dönemlerden biridir. Bu dönemde kullanılan durum eklerinden biri {+rA} ekidir. Bu ek, adı geçen dönemde kalıplaşmış ve kalıplaşmamış olmak üzere iki şekilde kullanılmıştır. Özellikle ṣoñra, ıṣra, içre, üzre, ṭaşra gibi örnekler ekin kalıplaştığı örneklerdir ve bu sözcüklerde {+rA}, durum eki olarak işlev görmez. Ekin kalıplaşmadığı yani durum eki olarak yer verildiği örneklerde ise yönelme durumu işlevindedir. Bu çalışmada; {+rA} ekinin dönem Türkçesindeki konumu, yönelme durumu işlevindeki kullanımları ve dil çalışmalarına yansımasının ne şekilde olması gerektiği tartışılmıştır.

Eski Anadolu Türkçesi, Oğuz lehçesine ait ilk edebî ürünlerin şekillendirdiği ve günümüz Türkiye Türkçesinin temellerinin atıldığı dönemdir. Bu dönem, yazılı kaynaklar bakımından Türkçenin en zengin dönemi olarak ifade edilebilir. Adı geçen dönemde kaleme alınmış pek çok yazılı kaynak, bugün dil araştırma(cı)larının beslendiği önemli kaynaklardandır. Bu eserlerin ayrıntılı incelemelere tabi tutularak dil özellikleri bakımından işlenmesi, gerek dönem Türkçesi gerekse günümüzTürkiye Türkçesi bakımından hayati öneme sahiptir. Eski Anadolu Türkçesi, durum eklerinin zengin kullanımlarla işlerlik kazandığı tarihî dönemlerden biridir. Bu dönemde kullanılan durum eklerinden biri {+rA} ekidir. Bu ek, adı geçen dönemde kalıplaşmış ve kalıplaşmamış olmak üzere iki şekilde kullanılmıştır. Özellikle ṣoñra, ıṣra, içre, üzre, ṭaşra gibi örnekler ekin kalıplaştığı örneklerdir ve bu sözcüklerde {+rA}, durum eki olarak işlev görmez. Ekin kalıplaşmadığı yani durum eki olarak yer verildiği örneklerde ise yönelme durumu işlevindedir. Bu çalışmada; {+rA} ekinin dönem Türkçesindeki konumu, yönelme durumu işlevindeki kullanımları ve dil çalışmalarına yansımasının ne şekilde olması gerektiği tartışılmıştır.
TARİHÎ SEYRİ İLE GÜNEYDOĞU GRUBU TÜRK LEHÇELERİNDE mI ENKLİTİĞİ
TARİHÎ SEYRİ İLE GÜNEYDOĞU GRUBU TÜRK LEHÇELERİNDE mI ENKLİTİĞİ
Yazar: Harbalioğlu, Neşe
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 11 No. 21, 2016
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; mI enklitiği,yeni uygur türkçesi,özbek türkçesi

Ek ile edat arasında özellikler gösteren mI4 enklitiği tarihî dönemlerden itibaren fonetik, işlevsel ve sözdizimsel açıdan farklı evreler geçirerek günümüze kadar gelmiştir. Taranan metinlerin ışığında mI4 enklitiğinin sadece eski özelliklerini devam ettirmekle kalmadığı, süreç içerisinde yeni özellikler kazandığı da görülmektedir. Bu çalışmada tarihî dönemleri ile birlikte Güneydoğu grubu Türk lehçelerinde mI4 enklitiğinin fonetik varyantları, dizilimdeki yeri, işlevleri üzerinde durulacak, belirtilen özellikler taranan metinlerden örnekler ile desteklenerek konu ile ilgili değerlendirme yapılacaktır.

Ek ile edat arasında özellikler gösteren mI4 enklitiği tarihî dönemlerden itibaren fonetik, işlevsel ve sözdizimsel açıdan farklı evreler geçirerek günümüze kadar gelmiştir. Taranan metinlerin ışığında mI4 enklitiğinin sadece eski özelliklerini devam ettirmekle kalmadığı, süreç içerisinde yeni özellikler kazandığı da görülmektedir. Bu çalışmada tarihî dönemleri ile birlikte Güneydoğu grubu Türk lehçelerinde mI4 enklitiğinin fonetik varyantları, dizilimdeki yeri, işlevleri üzerinde durulacak, belirtilen özellikler taranan metinlerden örnekler ile desteklenerek konu ile ilgili değerlendirme yapılacaktır.
TOFA (KARAGAS) TÜRKÇESİNDE ZAMAN ADLARI ÜZERİNE
TOFA (KARAGAS) TÜRKÇESİNDE ZAMAN ADLARI ÜZERİNE
Yazar: Ilgın, Ali
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 11 No. 21, 2017
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; TOFA TÜRKÇESİ,KARAGAS,ZAMAN,AY,YIL,MEVSİM

İnsanoğlunun zihinsel bir tasarımı olarak görülen zamanın anlaşılması ve anlamlandırılması üzerine çabalar toplumsal ihtiyaçların bir sonucu olarak çok eski çağlara kadar uzanmaktadır. Zamanın bölümlenmesi toplumların kendine özgü sosyokültürel özelliklerine göre farklılık gösterebilmektedir. Zamanın adlandırılması ve bölümlendirilmesi ile ilgili olarak Türk düşünce sisteminin kendine özgü yöntemleri olmakla birlikte yoğun ve sürekli kültürel ilişkiler sonucunda farklı kültürlerin de etkileri görülmektedir. Bu çalışma, esasen avcı ve toplayıcı bir topluluk olan Tofa Türklerinin söz varlığında zaman adlarının tespit ve tahlil edilmesiyle Türk düşünce sisteminde gün, hafta, ay, mevsim ve yıl gibi zaman dilimlerinin bölümlenmesinde kültürel kodların ortaya konulmasına dönük katkı sunmayı amaç edinmiştir.

İnsanoğlunun zihinsel bir tasarımı olarak görülen zamanın anlaşılması ve anlamlandırılması üzerine çabalar toplumsal ihtiyaçların bir sonucu olarak çok eski çağlara kadar uzanmaktadır. Zamanın bölümlenmesi toplumların kendine özgü sosyokültürel özelliklerine göre farklılık gösterebilmektedir. Zamanın adlandırılması ve bölümlendirilmesi ile ilgili olarak Türk düşünce sisteminin kendine özgü yöntemleri olmakla birlikte yoğun ve sürekli kültürel ilişkiler sonucunda farklı kültürlerin de etkileri görülmektedir. Bu çalışma, esasen avcı ve toplayıcı bir topluluk olan Tofa Türklerinin söz varlığında zaman adlarının tespit ve tahlil edilmesiyle Türk düşünce sisteminde gün, hafta, ay, mevsim ve yıl gibi zaman dilimlerinin bölümlenmesinde kültürel kodların ortaya konulmasına dönük katkı sunmayı amaç edinmiştir.
KURAN’IN TÜRKÇE SÖZCÜK ÇEVİRİLERİNE KAYNAK METİN MERKEZLİ BİR ELEŞTİRİ DENEMESİ
KURAN’IN TÜRKÇE SÖZCÜK ÇEVİRİLERİNE KAYNAK METİN MERKEZLİ BİR ELEŞTİRİ DENEMESİ
Yazar: Sökmen, İsmail
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 11 No. 21, 2017
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; kuran,sözcük çevirisi,sözcük anlambilim

Kuran’ın sözcük çevirileri, sahip oldukları söz varlığı bakımından eleştirilirken, açılacak başlıklardan birisi de kaynak metindeki bir anlam için birden fazla ve birbirinden farklı kelimelerle karşılık verilmesi durumudur. Bu durumun söz varlığı bakımından salt bir “sözcük çeşitliliği”nden öte çeviri kalitesi bakımından bir “zenginlik” sayılabilmesinin bazı koşulları bulunmaktadır. Bu koşulların başta geleni ve belki de en önemlisi, hedef metindeki bu karşılıkların kaynak metnin taşıdığı dilbilimsel özelliklere gösterdiği uygunluktur. Bu çalışmada, kaynak metinde tespit edilen bazı anlambilimsel ve edimbilimsel özelliklerin bir ölçme-değerlendirme kriteriolarak kullanılması yoluyla hedef metinlerde sözü edilen karşılıkların durumunu değerlendirmek ve bu bağlamda bir inceleme önerisi sunmak amaçlanmıştır. Böylelikle durumun, yanlış tercüme etme korkusuyla veya salt farklı sözlükbirimler kullanmak adına veyahut daha başka sebeplerle bir anlamı ifade edecek bütün eşanlamlı yahut yakın anlamlı birimlerin gelişigüzel sıralanmasından mı ibaret olduğu yoksa kaynak metnin anlam özelliklerinin farkında olan ve buna dikkat eden bir bilinçten mikaynaklandığına dair fikir elde edilecektir. Hedef metin olarak ise, konu edinilen sözlükbilimsel özelliği belirgin bir biçimde taşıması nedeniyle, satıraltı tarzda yapılmış Kuran’ın Türkçe sözcük çevirilerinden biri olan Türk İslâm Eserleri Müzesi 73 numaralı nüsha seçilmiştir.

Kuran’ın sözcük çevirileri, sahip oldukları söz varlığı bakımından eleştirilirken, açılacak başlıklardan birisi de kaynak metindeki bir anlam için birden fazla ve birbirinden farklı kelimelerle karşılık verilmesi durumudur. Bu durumun söz varlığı bakımından salt bir “sözcük çeşitliliği”nden öte çeviri kalitesi bakımından bir “zenginlik” sayılabilmesinin bazı koşulları bulunmaktadır. Bu koşulların başta geleni ve belki de en önemlisi, hedef metindeki bu karşılıkların kaynak metnin taşıdığı dilbilimsel özelliklere gösterdiği uygunluktur. Bu çalışmada, kaynak metinde tespit edilen bazı anlambilimsel ve edimbilimsel özelliklerin bir ölçme-değerlendirme kriteriolarak kullanılması yoluyla hedef metinlerde sözü edilen karşılıkların durumunu değerlendirmek ve bu bağlamda bir inceleme önerisi sunmak amaçlanmıştır. Böylelikle durumun, yanlış tercüme etme korkusuyla veya salt farklı sözlükbirimler kullanmak adına veyahut daha başka sebeplerle bir anlamı ifade edecek bütün eşanlamlı yahut yakın anlamlı birimlerin gelişigüzel sıralanmasından mı ibaret olduğu yoksa kaynak metnin anlam özelliklerinin farkında olan ve buna dikkat eden bir bilinçten mikaynaklandığına dair fikir elde edilecektir. Hedef metin olarak ise, konu edinilen sözlükbilimsel özelliği belirgin bir biçimde taşıması nedeniyle, satıraltı tarzda yapılmış Kuran’ın Türkçe sözcük çevirilerinden biri olan Türk İslâm Eserleri Müzesi 73 numaralı nüsha seçilmiştir.
ORTAÇAĞ DOĞU SLAV DİLİNDE TÜRK DİLİ ÖYKÜNTÜLERİ
ORTAÇAĞ DOĞU SLAV DİLİNDE TÜRK DİLİ ÖYKÜNTÜLERİ
Yazar: Golden, Peter
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 11 No. 21, 2017
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; orta çağ,slav dili,türkçe

Doğu Slav dilinde, özellikle, Rusçada Türk dilinden alıntılanan sözcükler üzerine yapılan çalışmalar zengin ve kapsamlı bir literatür meydana getirmiştir. Aslında, Rus-Türk bozkır ilişkilerinin görüldüğü Ortaçağ Rus edebiyatının olağanüstü, sıra dışı, nadir eseri Slovo o polku Igoreve’de bulunan Doğu’ya özgü unsurlar, eserin ana teması gibi (ve dolayısıyla Türkçe ifadeler ve şiirsel imgelerle doludur) kendi alt-alanını oluşturmuştur

Doğu Slav dilinde, özellikle, Rusçada Türk dilinden alıntılanan sözcükler üzerine yapılan çalışmalar zengin ve kapsamlı bir literatür meydana getirmiştir. Aslında, Rus-Türk bozkır ilişkilerinin görüldüğü Ortaçağ Rus edebiyatının olağanüstü, sıra dışı, nadir eseri Slovo o polku Igoreve’de bulunan Doğu’ya özgü unsurlar, eserin ana teması gibi (ve dolayısıyla Türkçe ifadeler ve şiirsel imgelerle doludur) kendi alt-alanını oluşturmuştur
TELEÜT DİLİNİN SOSYOLİNGUİSTİK ÖZELLİKLERİ HAKKINDA ALAN ARAŞTIRMASI 2013-2014
TELEÜT DİLİNİN SOSYOLİNGUİSTİK ÖZELLİKLERİ HAKKINDA ALAN ARAŞTIRMASI 2013-2014
Yazar: Tokmaşev, D. M.; Fedotova, N. L.
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 11 No. 21, 2017
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; teleüt,sosyolinguistik,alan araştırması

Kaybolmakta olan Teleüt dilinin (sınıflandırmalarda Altay dilinin Teleüt diyalekti sayılır) dokümantasyon ve incelemesi için 2013 yılında bir proje başlatıldı. Bu dili konuşanların büyük bir bölümü günümüzde Kemerovo ilinin Belovo ve Novokuznetsk bölgelerinde (Bekovo, Çeluhoevo ve Verhovskaya köylerinde, Şanda ve Teleutı kasabalarında, Novokuznetsk şehrinde vb.) yaşamaktadır. Proje, Tomsk Politeknik Ulusal Araştırma Üniversitesi tarafından Doç. Dr. A. Yu. Filçenko başkanlığında, ‘‘Kaybolmakta Olan Teleüt Dilinin Dokümantasyonu ve İncelenmesi, Sibirya’nın güney-batı bölgesi, Kemerovo bölgesi, Rusya’’ (SG 0277) (http://www.hrelp.org/ grants/projects/index.php?projid=409) başlığıyla küçük bir hibeyle SOAS ELPD fonunun desteğiyle yürütülmektedir.

Kaybolmakta olan Teleüt dilinin (sınıflandırmalarda Altay dilinin Teleüt diyalekti sayılır) dokümantasyon ve incelemesi için 2013 yılında bir proje başlatıldı. Bu dili konuşanların büyük bir bölümü günümüzde Kemerovo ilinin Belovo ve Novokuznetsk bölgelerinde (Bekovo, Çeluhoevo ve Verhovskaya köylerinde, Şanda ve Teleutı kasabalarında, Novokuznetsk şehrinde vb.) yaşamaktadır. Proje, Tomsk Politeknik Ulusal Araştırma Üniversitesi tarafından Doç. Dr. A. Yu. Filçenko başkanlığında, ‘‘Kaybolmakta Olan Teleüt Dilinin Dokümantasyonu ve İncelenmesi, Sibirya’nın güney-batı bölgesi, Kemerovo bölgesi, Rusya’’ (SG 0277) (http://www.hrelp.org/ grants/projects/index.php?projid=409) başlığıyla küçük bir hibeyle SOAS ELPD fonunun desteğiyle yürütülmektedir.
ALTUN YARUK SEKİZİNCİ KİTAP
ALTUN YARUK SEKİZİNCİ KİTAP
Yazar: Yıldız, Hüseyin
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 11 No. 21, 2017
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; eski uygurca,altun yaruk,inceleme

Türkiye’de Altun Yaruk’tan (AY) ilk bahseden kaynak Mehmet Fuat Köprülü’nün Türk Edebiyatı Tarihi (1926) olmakla beraber, metin üzerinde yapılmış ilk çalışmaya, Köprülü’den ancak on yıl sonra rastlanmaktadır. AY’deki Aç Pars hikayesinin işlendiği bu kısa çalışma ayrı tutulursa, Türkiye’deki ilk önemli yayın sayılabilecek olan Saadet Çağatay’ın çalışmasını yaklaşık bir on yıl daha beklemek gerekecektir.

Türkiye’de Altun Yaruk’tan (AY) ilk bahseden kaynak Mehmet Fuat Köprülü’nün Türk Edebiyatı Tarihi (1926) olmakla beraber, metin üzerinde yapılmış ilk çalışmaya, Köprülü’den ancak on yıl sonra rastlanmaktadır. AY’deki Aç Pars hikayesinin işlendiği bu kısa çalışma ayrı tutulursa, Türkiye’deki ilk önemli yayın sayılabilecek olan Saadet Çağatay’ın çalışmasını yaklaşık bir on yıl daha beklemek gerekecektir.
ÇĬVAŞ HALĬH PULTARULĬHĨ: TAVRALĬH HALAPĨSEM
ÇĬVAŞ HALĬH PULTARULĬHĨ: TAVRALĬH HALAPĨSEM
Yazar: Güzel, Sinan
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 11 No. 21, 2017
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; ÇĬVAŞ HALĬH PULTARULĬHĨ: TAVRALĬH HALAPĨSEM,çuvaşça,inceleme

Çuvaş Devlet Beşeri Bilimler Enstitüsünce yayımlanmakta olan Çǐvaş Halǐh Pultaruluhĩ [Çuvaş Halk Yaratıcılığı] adlı folklor serisine ait bir eser dizisinin daha basımı Çǐvaş Kĩneke İzdatel’stvi bünyesinde gerçekleştirildi. Tavralĭh Halapĩsem adını taşıyan söz konusu çalışmanın ilk kitabı 2013’te ikinci kitabı ise 2017 yılında yayımlanarak araştırıcıların ve konuya ilgi duyan okur kitlesinin dikkatine sunuldu.

Çuvaş Devlet Beşeri Bilimler Enstitüsünce yayımlanmakta olan Çǐvaş Halǐh Pultaruluhĩ [Çuvaş Halk Yaratıcılığı] adlı folklor serisine ait bir eser dizisinin daha basımı Çǐvaş Kĩneke İzdatel’stvi bünyesinde gerçekleştirildi. Tavralĭh Halapĩsem adını taşıyan söz konusu çalışmanın ilk kitabı 2013’te ikinci kitabı ise 2017 yılında yayımlanarak araştırıcıların ve konuya ilgi duyan okur kitlesinin dikkatine sunuldu.