Yemeden Beklentiler Ölçeği ile Zayıflıktan ve Yemeyi Kısıtlamaktan Beklentiler Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması ve Psı̇kometrı̇k Özellı̇klerı̇nı̇n İncelenmesi
Adaptation of the Eating Expectancy Inventory and Thinness and Restricting Expectancy Inventory to the Turkish, and Examination of Psychometric Properties
Yazar: Sapmaz Yurtsever, Seda; Tekinsav Sütcü, Günay Serap
Dergi: Psikoloji Çalışmaları, Vol. 42 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Yeme,zayıflık,beklentiler,ölçek  uyarlama,psikometrik özellikler ; Eating,thinness,expectancy,scale adaptation,psychometric properties

Yeme bozuklukları, en temelde aşırı yeme ve yiyeceği aşırı kısıtlama olmak üzere iki  farklı  davranış  örüntüsü  ile  kendini  göstermektedir. Yeme  bozukluklarına uygun  müdahale  yaklaşımlarının  geliştirilmesinde  yeme  davranışının  altında yatan  bilişsel,  sosyal  ve  duygusal  motivasyonların  anlaşılması  ve  yeme  ile ilgili  belirli  problemlerin  daha  iyi  tanınması  önemlidir.  Bu  bakımdan  bu çalışmada yeme davranışı ile ne tür kazanımların hedeflendiğini değerlendiren Yemeden  Beklentiler  Ölçeği  (EEI)  ile  diyet  davranışı  ve  zayıflık  isteğinin altındaki  beklentileri  değerlendiren  Zayıflıktan  ve  Yemeyi  Kısıtlamaktan Beklentiler Ölçeği’nin (TREI) Türkçeye uyarlanması ve ölçeklerin psikometrik özelliklerinin  incelenmesi  amaçlanmıştır.  Çalışmanın  örneklemini  329  kadın üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Söz konusu ölçeklere ek olarak, ölçeklerin yapı geçerliklerini sınamak amacıyla Yeme Bozuklukları Değerlendirme Ölçeği, Üç  Faktörlü  Yeme  Ölçeği,  Edinburgh  Bulimiya  Araştırma  Testi  ve  Lezzetli Şeyler Yeme Nedenleri Ölçekleri kullanılmıştır. Ölçekler için ayrı ayrı yürütülen doğrulayıcı faktör analizleri, EEI’nın Türkçe Formu (T-EEI) için beş faktör [χ2(94, N = 329) = 198,71 p <.000, χ2/df =  2.11, GFI =.93, NFI =.94, CFI = .97 RMSEA=.058]; TREI’nın Türkçe formu (T-TREI) için ise tek faktör [χ2 (2, N = 329) = 5,318 p <.000, χ2/df =  2.66, GFI =.99, NFI =.99, CFI = .99 RMSEA=.071] olmak üzere ölçeklerin orijinal faktörleri ile tutarlı yapıları ortaya koymuştur. Güvenirlik analizleri sonucunda, T-EEI’nın alt boyutları için Cronbach alfa iç tutarlılık katsayılarının .75 ile .95 arasında, test-tekrar test güvenirlik değerlerinin ise  .63  ile  .83  arasında  değiştiği  saptanmıştır.  T-TREI’nin  Cronbach  alfa  iç tutarlık katsayısının .98, test tekrar test güvenirlik katsayısının ise .70 olduğu bulunmuştur. Ölçüm araçlarının yapı geçerliklerini sınamak amacıyla kullanılan ölçeklerle pozitif yönde anlamlı korelasyonlar elde edilmiştir. Sonuçlar, her iki ölçeğin de Türkçe formlarının geçerli ve güvenilir olduğunu ortaya koymuştur. Alanyazınla  tutarlı  sonuçlardan  hareketle,  uyarlanan  ölçüm  araçlarının  yeme bozuklukların  teşhisi  ve  tedavisinde  etkili  birer  değerlendirme  aracı  olarak kullanılabileceği önerilmektedir.

Understanding  the  cognitive,  social,  and  emotional  motivations  underlying  eating  behaviors  is  important.  Equally important, we must recognize eating-related problems sooner and more definitively to develop appropriate intervention programs. In this study, it was aimed to adapt two important inventories into Turkish. The first of these was the Eating Expectancy Inventory (EEI), which evaluates the different expectations underlying eating behavior. Also, adaptation of the Thinness and Restricting Expectancy Inventory (TREI), which evaluates the motivations underlying dietary behavior and thinness, into Turkish was aimed. Following the adaptation, their psychometric properties were examined. The sample consisted of 329 female undergraduate students. In addition to the previously mentioned inventories, Eating Disorder Examination Questionnaire, Three-Factor Eating Questionnaire, Bulimic Investigatory Test Edinburgh, and Palatable Eating Motives Scale were used to test the construct validity of the adapted scales. Confirmatory factor analyses conducted separately revealed that both adapted scales have consistent factor structures with the original formats. For the Turkish form of EEI (T-EEI), five-factor [χ2 (94, N = 329) = 198,71 p <.000, χ2/df = 2.11, GFI =.93, NFI =.94, CFI = .97 RMSEA=.058]; for the Turkish form of TREI (T-TREI), one factor [χ2 (2, N = 329) = 5,318 p <.000, χ2/df = 2.66, GFI =.99, NFI =.99, CFI = .99 RMSEA=.071]. Reliability analyses showed that the internal consistency coefficients for the sub-dimensions of T-EEI ranged between .75 and .95, and the test–retest reliability scores ranged between .63 and .83. The study found that the internal consistency coefficient of T-TREI was .98, and its test–retest reliability coefficient was .70. Also, significant positive correlations were found between the scales used to test the construct validity and the measurement tools. Results showed that Turkish version of both inventories had good reliability and valid psychometric properties. Both adapted measures can be used as an effective assessment tool in diagnosing and treating of eating disorders.