DİN İŞLERİ YÜKSEK KURULU VE MEZHEP OLGUSUNA YAKLAŞIMI
The High Board of Religious Affairs and Its Approach to the Phenomenon of the Sect/al-Madhhab
Yazar: Üçer, Cenksu
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 14 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Presidency of Religious Affairs,High Board of Religious Affairs,Approach to the Phenomenon of Sect,Ijtihad of Board,Collective Ijtihad ; Diyanet İşleri Başkanlığı,Din İşleri Yüksek Kurulu,Mezhep Olgusuna Yaklaşımı,Heyet İctihadı,Kollektif İctihad

ÖzBu çalışma, Din İşleri Yüksek Kurulunun mezhep ya da faklı dinî anlayış ve uygulamalar hakkındaki yaklaşımını ele almaktadır. Diyanet İşleri Reisliği/Başkanlığı kurulduğu andan itibaren varlığını muhafaza eden Kurul, Başkanlığın “dinî konularda” en yüksek karar ve danışma organıdır. Bu vasfı nedeniyle Kurulun mezhep veya faklı dinî anlayış ve uygulamalar hakkındaki yaklaşımı ve fiilî tavrı önemlidir. Dinî düşünce ve hayatın mezhebî ve meşrebî telakkîler üzerinden anlamlandırılması ve sürdürülmesi, mezhep olgusunun Müslümanlar için daima esaslı bir unsur olması sonucunu doğurmuştur. Kurul bu olguyu tabiî bir durum olarak görmekte, mezhepleri, dinin ana kaynaklarının (Kitap ve Sünnet) anlaşılıp yorumlanmasında tarihsel süreçte ortaya çıkan görüş farklılıkları ve alternatif çözüm önerileri olarak telakkî etmekte, bu tarihî-kültürel birikimden olabildiğince yararlanmaktadır. Tevarüs ettiği kurumsal yapı, ilmî gelenek ve hizmet verdiği toplumun mezhep mensubiyetine bağlı olarak özellikle klasik konularda Hanefî görüşlerle hareket eden Kurul, gerektiğinde farklı mezheplerin görüşleriyle de hareket etmektedir. Yeni meselelerde ise fıkıh usulü ilkelerini ve bütün potansiyelini devrede tutarak Kitap ve Sünnet’in ma‘kul, maksûd ve mefhûmundan hareket edip fıkhın genel kuralları ile olguyu iyice tahlil etmekte, konunun uzmanlarıyla istişareler yapmaktadır. Bu durumda Kurulun kararlarının, belli bir mezhebin değil; kendi görüşlerini yansıttığını söylemek mümkündür. Bu ise “heyet ictihadı” veya “kolektif ictihad” olgusunun Kurul tarafından yerine getirildiğini göstermektedir.

This study deals with the approach of the High Board of Religious Affairs about sects or different religious understandings and practices. The Board which has maintained its existence since the establishment of the Presidency of Religious Affairs, is the highest decision and advisory body of the Presidency on "religious matters". Because of this characteristic, the approach and practical attitude of the Board about sects or different religious understandings and practices are important. The meaning and maintenance of religious thought and life through sectarian and sectarian considerations has led to the fact that the phenomenon of sect has always been an essential element for Muslims. The Board sees this phenomenon as a natural state of affairs, considers sects as differences of opinion and alternative solutions that have emerged in the historical process in understanding and interpreting the main sources of religion (Holy Quran and the Prophetic Traditions/Sunnah), and also makes use of this historical-cultural accumulation as much as possible. Depending on the institutional structure inherits, the scientific tradition, and the sectarian affiliation of the society it serves, the Board, which acts according to Hanafi's school of thought, especially on classical issues, also acts with the opinions of different sects when necessary. In new issues, by taking into consideration the principles of jurisprudential/fiqh method and all its potential, Board analyzes the general rules of jurisprudence/fiqh and the phenomenon by acting on plausible notions of the Holy Book and Sunnah, and consults with the experts on the subject. In this case, it is possible to say that the Board reflects its views on the decisions of the Board, not on a certain sect. This shows that the concept of "Ijtihad of Board" or "Collective Ijtihad" is fulfilled by the Board.