Doğu Türkistan’daki Köy Adlarının Değiştirilmesinin Toplumdilbilim Açısından İncelenmesi
A Sociolinguistic Analysis of the Change of Village Names in East Turkestan
Yazar: Eruygur, Adilcan
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 18 No. 35, 2024
Anahtar kelimeler: South-East (Latest Uyghur/Uzbek) Turkic Dialects and Literatures ; Güney-Doğu (Yeni Uygur/Özbek) Türk Lehçeleri ve Edebiyatları ; Toplum Dilbilim,Yer Adları,Uygur Türkçesi,Çince,Asimilasyon ; Sociolinguistics,Place Names,Uyghur Language,Chinese,Assimilation.

Bu çalışma, Çin hükümetinin Doğu Türkistan'daki köy adları nı sistematik olarak değiştirme politikasını toplum dilbilim açısından değerlendirmektedir. Çin hükümeti, Doğu Türkistan'da Uygur Türklerinin kültürel, dini ve tarihi kimliklerini ortadan kaldırmayı hedefleyen kapsamlı bir asimilasyon politikası yürütmektedir. İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) ve Norveç merkezli Uyghur Hjelp'in sağladığı veriler, yaklaşık 630 köy adının dini, tarihi veya kültürel adlardan Çin Komünist Partisi'nin ideolojik değerlerini yansıtan isimlere değiştirildiğini ortaya koymaktadır. Bu makale, köy adlarının değiştirilmesinin Uygur kimliği ve kültürel mirası üzerindeki etkilerini toplum dilbilim, postkolonyal teori ve Antonio Gramsci’nin kültürel hegemonya kavramları çerçevesinde incelemektedir. Çalışmanın teorik çerçevesi, dil ve kimlik arasındaki bağlantıyı irdeleyerek, yer adlarının toplumsal hafıza ve kimlik üzerindeki önemini tartışmaktadır. Metodoloji bölümünde, HRW ve Uyghur Hjelp tarafından 2009-2023 yılları arasında toplanan veriler analiz edilerek köy adlarının değiştirilmesinin istatistiksel değerlendirmesi yapılmıştır. Bulgular, Uygur Türkçesindeki köy adlarının Çince isimlerle değiştirilmesinin dilsel asimilasyon, sosyal ve psikolojik baskılar ve kültürel kimlik erozyonu gibi çeşitli olumsuz etkiler yarattığını göstermektedir.

This study evaluates the systematic policy of the Chinese government to change village names in East Turkestan from a sociolinguistic perspective. The Chinese government is implementing a comprehensive assimilation policy aimed at erasing the cultural, religious, and historical identities of the Uyghur Turks in East Turkestan. Data provided by Human Rights Watch (HRW) and the Norway-based Uyghur Hjelp indicate that approximately 630 village names have been changed from religious, historical, or cultural terms to names reflecting the ideological values of the Chinese Communist Party. This article examines the impact of changing village names on Uyghur identity and cultural heritage within the frameworks of sociolinguistics, postcolonial theory, and Antonio Gramsci's concept of cultural hegemony. The theoretical framework of the study explores the connection between language and identity, discussing the significance of place names for social memory and identity. The methodology section analyzes the data collected by HRW and Uyghur Hjelp between 2009 and 2023, providing a statistical evaluation of the changes in village names. The findings reveal that the replacement of Uyghur village names with Chinese names has caused various negative effects, including linguistic assimilation, social and psychological pressures, and the erosion of cultural identity.