TÜRKİYE’DE YATIRIM YOLUYLA İSTİSNAİ VATANDAŞLIK UYGULAMALARI VE POLİTİK YANSIMALARI
EXCEPTİONAL CİTİZENSHİP THROUGH INVESTMENT PRACTİCES AND POLİTİCAL REFLECTİONS İN TÜRKİYE
Yazar: Yiğit, Recep; Doğan, Erkan
Dergi: Akademik Yaklaşımlar Dergisi, Vol. 16 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Public Administration ; Kamu Yönetimi ; International Migration ; Uluslararası Göç ; Vatandaşlık,Yatırım Vatandaşlığı,AB,Türkiye ; Citizenship,Investment Citizenship,EU,Türkiye

Vatandaşlık, bir devleti oluşturan en önemli unsurlardan biri olarak birey ile kurulan hukuki, siyasi, tarihsel, psikolojik ve sosyo-kültürel bağlara işaret eder. Hukuki olarak her ne kadar nesnel bir statü olsa da vatandaşlık, bir topluluğa ait olmakla ilişkilendirilen milli kimlik, ortak tarih, kültür ve aidiyet gibi subjektif öğeleri de içermektedir. Vatandaşlık aslen doğumla veya kan bağıyla kazanılmaktadır; fakat tarihsel süreç içinde vatandaşlığın sonradan kazanılmasına yönelik çeşitli yöntemler geliştirilmiştir. Sonradan vatandaşlık kazanma yöntemlerinden birisi olan yatırım yoluyla vatandaşlık yöntemleri dünya genelinde artan uluslararası göç ve küreselleşmenin de etkisiyle birçok ülkede uygulanmaktadır. Ekonomik yatırımları çekmek amacıyla uygulanan yatırım vatandaşlığı için ülkeler belirli bir miktar yatırım yapmak veya belirlenmiş sürelerde ikamet etmek gibi kriterler belirlemektedirler. Golden visa (altın vize) veya golden passport (altın pasaport) elde etmek ve vatandaş olmak için belirlenen bu kriterler dünyada olduğu gibi Türkiye’de de birçok politik tartışmayı beraberinde getirmektedir. Vatandaşlığın alınıp satılabilen bir meta haline geldiği ve piyasalaşarak değersizleştiğine ilişkin eleştiriler bu kapsamda tartışmaların odak noktasını oluşturmaktadır. Bu makale, yatırım yoluyla vatandaşlık uygulamalarının Türkiye’deki politik yansımalarını, Avrupa ülkelerinden örnekler de vererek eleştirel olarak ele almayı amaçlamaktadır.

Citizenship, as one of the most important elements constituting a state, refers to the legal, political, historical, psychological and socio-cultural ties established between an individual and a state. Although legally an objective status, citizenship also includes subjective elements such as national identity, shared history, culture and belonging to a community. Citizenship is originally acquired by birth or by blood ties, but various methods of acquiring citizenship have been developed throughout the history. One such very recent method, citizenship by investment, is being implemented in many countries around the world due to the increasing international migration and globalization. For investment citizenship, which is applied to attract economic investments, countries set criteria such as investing a certain amount or residing for a certain period of time. These criteria for obtaining a golden visa or golden passport and becoming a citizen sparks many political debates in Turkey and in the world. Criticisms that citizenship has become a commodity that can be bought and sold and that it has been devalued through commodification are the focal point of these debates. This article aims to critically examine the political implications of citizenship by investment practices in Turkey by also referring to examples from European countries.