MÛSİKÎ VE HAYAT BAĞLAMINDA MEHMET ȂKİF VE NEYZEN TEVFİK’İN DÜNYÂSI
The World of Mehmet Akif and Neyzen Tevfik in the Context of Musicand Life
Yazar: Balta, Sabri
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 22 [BAHAR 2025], 2025
Anahtar kelimeler: Turkish Language and Literature (Other) ; Türk Dili ve Edebiyatı (Diğer) ; Mûsikî,Hayat,Mehmet Akif,Neyzen Tevfik ; Music,Life,Mehmet Akif,Neyzen Tevfik

Klâsik Türk edebiyatında mȗsikî şiire âheng kazandıran bir unsurdur. Pek çok şairimiz şiirle beraber mȗsikîye de ilgi duymuştur. İnsanın sezgisel anlayışını geliştirmesi, rûhunu mânen beslemesi ve bedenini iyileştirmesi bakımından da mûsikî âdeta gizemli ve esrârengizdir. Bestelenen, çalınan ve dinlenen mûsikî şâyet beklenen amacı karşılıyorsa insanı rûhen ve mânen tedâvi eder ve hayatın gizemli büyüsünden haberdar kılar. İnsanı coşturan, etkileyen ve ayrıca sarsan hakiki mûsikî, kişiyi bir yandan yaratılıştaki mûcizevî birliğin içine gark ederken, diğer yandan ona rûhun ve sesin birbiriyle olan vazgeçilmez bağlılığının bilincini verir. Böylelikle insan ilâhî sevgiyi ve gücü rûhunda hissederek mânen beslenir.  Mehmet Ȃkif’in (1873-1936) hayâtında vazgeçilmez bir yeri  olan mûsikî çocukluğundan vefâtına kadar bütün çeşitliliğiyle var olmuştur. O, bir yandan Doğu-Batı fark etmeksizin dinî ve lâ-dinî eserlerle kulak aşînalığı kazanırken, diğer yandan döneminin müzisyenleriyle mûsikî meclislerinde olabildiğince bir arada bulunmuş, onları dinlemiş ve onlarla meşk etmiştir. Ayrıca başta “İstiklâl Marşı” olmak üzere şiirlerinden bazıları bestelenmiştir. Mûsikîşinaslığı ve üflemiş olduğu ney ile ismi aynîleşen Neyzen Tevfik’in (1879-1953) de hayâtında mûsikî vazgeçilmez bir tutkudur. O da çocukluğundan îtibâren ney’in etkileyici sesine âdeta kendisini kaptırmış ve ondan hiçbir zaman vazgeçmemiştir. Mehmet Ȃkif vesilesiyle dönemin seçkin müzisyenleriyle tanışarak pek çok önemli mûsikî meclislerinde ve hattâ saray çevresinde bile isminden bahsettiren Neyzen Tevfik de Mehmet Ȃkif gibi özgün bir kişiliktir. Bu çalışmada mûsikî kavramı üzerinden, mûsikî ve hayat ilişkisine değinilerek, bu bağlamda  edebiyat dünyamızda iz bırakan iki önemli şahsiyet Mehmet Ȃkif ’in ve Neyzen Tevfik’in çocukluklarından beri mûsikîyle iştigalleri, ona olan tutkuları ve mûsikî üzerinden kurmuş oldukları dostluklar üzerinde durulmuştur.

In classical Turkish literature, music is an element that gives harmony to poetry. Many of our poets were interested in music as well as poetry. Music is mysterious and enigmatic in the sense that it develops intuitive understanding in humans, nourishes the soul spiritually, and heals the body. If the music that is composed, played and listened to meets the expected purpose, it heals the person spiritually and makes him aware of the mysterious magic of life. True music, which excites, affects and shakes people, immerses the person in the miraculous unity of creation, and on the other hand, gives him the awareness of the indispensable interdependence of the soul and the voice. In this way, a person is nourished spiritually by feeling the divine love and power in his soul.Music, which had an indispensable place in Mehmet Akif’s (1873-1936) life, existed in all its diversity from his childhood until his death. While, on the one hand, he gained acquaintance with religious and non-religious works, regardless of East or West, on the other hand, he was present as much as possible in musical assemblies with the musicians of his period, listened to them and practiced with them. Additionally, some of his poems, especially the “Independence March”, were composed. Music was an indispensable passion in the life of Neyzen Tevfik (1879-1953), whose name became synonymous with his musical talent and the nay he played. He too was fascinated by the impressive sound of the nay since his childhood and never gave it up. Neyzen Tevfik, who met the distinguished musicians of the period through Mehmet Ȃkif and made his name heard in many important musical circles and even around the palace, is an original personality like Mehmet Ȃkif.In this study, the relationship between music and life is touched upon through the concept of music, and in this context, Mehmet Akif’s and Neyzen Tevfik’s involvement with music since their childhood, their passion for it and the friendships they established through music were evaluated.