TATAR HALK KÜLTÜRÜNDE CIYIN BAYRAMI
THE CIYIN FESTİVAL IN TATAR FOLK CULTURE
Yazar: Falakhova, Venera
Dergi: İdil Ural Araştırmaları Dergisi, Vol. 7 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: North-West (Kipczak) Turkic Dialects and Literatures ; Kuzey-Batı (Kıpçak) Türk Lehçeleri ve Edebiyatları ; cıyın,Tatar folklore,cıyın and Sabantuy,Tatar folk festival,agricultural ritual ; cıyın,Tatar folkloru,cıyın ve sabantoy,Tatar halk bayramı,tarımsal ritüel

Bu makale, Kazan Tatarlarının halk takviminde önemli bir yere sahip olan ancak 20. yüzyılın ilk yarısında kolektifleştirme süreciyle birlikte ortadan kalkan cıyın bayramının tarihsel kökenini, kutlanma biçimlerini, toplumsal işlevlerini ve unutulma nedenlerini incelemektedir. Cıyın, bahar ile yaz arasındaki geçiş döneminde, ekim işlerinin sona erdiği ancak henüz ot biçme ve hasat döneminin başlamadığı zaman diliminde kutlanmıştır. Bu dönemde aynı bölgedeki köyler belirli bir sıraya göre cıyın düzenlemiş, her köyde üç ila beş gün süren şenlikler gerçekleştirilmiştir. Cıyın boyunca komşu köylerden gelen misafirler ağırlanmış, gençler arasında oyunlar ve eğlenceler düzenlenmiş, köy panayırları açılmış ve düğün merasimleri gerçekleştirilmiştir. Bayram, yalnızca tarımsal döngünün ruhsal anlamlandırılmasıyla sınırlı kalmamış, aynı zamanda kırsal toplulukların sosyal bağlarını güçlendirmiş, geçiş ritüellerine zemin oluşturmuştur. Genç gelinlerin baba evinden koca evine taşınması gibi törenlerin bu bayram günlerine denk getirilmesi, cıyının doğayla olduğu kadar toplumsal yaşamla da bütünleşik olduğunu göstermektedir. Ancak Sovyet döneminde uygulanan kolektifleştirme politikaları sonucunda cıyının düzenlenmesine imkân kalmamış, geleneksel köy yapısının çözülmesiyle birlikte bu bayram da giderek halk belleğinden silinmiştir. Zamanla Sabantuy gibi daha yaygın ve kurumsallaşmış bayramlar içinde eriyerek özgün kimliğini kaybeden cıyın, bugün yalnızca yaşlı kuşakların hafızasında yaşamaktadır. Makale, cıyının geçirdiği dönüşümü kültürel süreklilik ve kopuş bağlamında değerlendirmektedir.

This article examines the historical origins, celebration practices, social functions, and reasons for the disappearance of the cıyın festival, which held a significant place in the folk calendar of the Kazan Tatars but vanished during the collectivization process in the first half of the 20th century. Cıyın was celebrated during the transitional period between spring and summer, after the completion of sowing but before the start of haymaking and harvesting. During this time, villages within the same region would organize cıyın festivities in a predetermined sequence, each lasting three to five days. Guests from neighboring villages were hosted, games and entertainment were held among the youth, village fairs were set up, and wedding ceremonies took place. The festival was not limited to a spiritual interpretation of the agricultural cycle; it also reinforced the social bonds of rural communities and provided a framework for rites of passage. Ceremonies such as the moving of a young bride from her father’s house to her husband’s household were timed to coincide with the days of cıyın, demonstrating the festival’s deep integration with both nature and communal life. However, as a result of the collectivization policies implemented during the Soviet era, it became impossible to continue organizing cıyın, and with the dissolution of traditional village structures, the festival gradually faded from collective memory. Over time, cıyın lost its distinct identity and was absorbed into more widespread and institutionalized celebrations like Sabantuy, and today it survives only in the memories of the older generation. The article evaluates the transformation of cıyın within the context of cultural continuity and rupture