Antalya İli’nde Yetiştirilen Yaprağı Yenen Sebzelerdeki Zararlılar Üzerine Çalışmalar
Studies on Pests in Green Leafy Vegetables Cultivated in Antalya Province
Yazar: Topuz, Emine; Kirisik, Musa; Keçeci, Mehmet
Dergi: Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi, Vol. 11 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Entomology in Agriculture ; Tarımda Entomoloji ; Zararlılar,Yaprağı Yenen Sebzeler,Antalya ; Pests,Green leafy vegetables (GLV),Antalya

Yaprağı yenen sebzeler, insan sağlığı açısından önemli besin kaynaklarıdır. Ancak, bu ürünlerin üretimi sırasında zararlılar nedeniyle büyük ekonomik kayıplar yaşanabilmektedir. Antalya ilinde yaprağı yenen sebzelerde görülen zararlılarla ilgili bir çalışma bulunmamaktadır; bu nedenle, 2015-2016 yılları arasında marul, maydanoz, tere, roka, dereotu ve ıspanak tarlalarında sorun olan zararlı türlerin tespiti üzerine bir çalışma yürütülmüştür. Araştırma sonuçları, Frankliniella occidentalis Pergande (Thysanoptera: Thripidae) ve Helicoverpa armigera (Hübner) (Lepidoptera: Noctuidae) türlerinin, dereotu hariç tüm sebzelerde tespit edildiğini göstermiştir. Ayrıca, Spodoptera littoralis Boisduval (Lepidoptera: Noctuidae) türü marul ve ıspanak bitkilerinde nadiren gözlemlenmiştir. Agrotis spp. zararlısı ise yalnızca marulun ilk dikim döneminde köklerinde zarar yapmıştır. Liriomyzae spp. (Diptera: Agromyzidae) maydanoz ve marul bitkilerinde tespit edilmiş olup, salyangozlar (Gastropoda: Helicidae) ise yalnızca marul ve ıspanak bitkilerinde bulunmuştur. Ancak, marulda daha fazla zarar gözlenmiştir. Akar türlerinden Tetranychus urticae (Acari: Tetranychidae), marulda nadiren zarara neden olmuştur. Phyllotreta spp., roka, tere ve maydanozda gözlemlenirken, roka bitkisindeki zararı daha belirgin bulunmuştur. Yaprak bitleri [Uroleucon sonchi (Linnaeus), Lipaphis erysimi (Kaltenbach), Hyperomyzus lactucae (Linnaeus) ve Myzus (Nectarosiphon) persicae (Sulzer) (Hemiptera: Aphididae)] marulda önemli zararlara yol açmıştır. M. persicae, dereotunda kök bölgesine yakın yapraklarda, semizotunda ve ıspanakta; Aphis fabae ise yalnızca ıspanakta tespit edilmiştir. Beyazsinek türleri [(Bemisia tabaci Genn. ve Trialeurodes vaporariorum West. (Hemiptera: Aleyrodidae)] ise yalnızca marul bitkisinde düşük yoğunlukta bulunmuştur. Bu çalışma, Antalya ilinde bitkilerinde tespit edilen zararlılarla ilgili ilk kayıtları sunmaktadır. Çalışma, bu zararlılar ve neden oldukları zararların daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayarak, yerel tarımda zararlı yönetimi stratejilerinin geliştirilmesine olanak tanıyacaktır.

Leafy vegetables are widely grown and important sources of nutrients for human health. However, great economic losses can occur during the production of these crops due to pests. To our knowledge, no study has been conducted on leafy vegetables pests in Antalya. Therefore, this study has been performed to identify the pests affecting leafy vegetables and their damages.  Survey studies were carried out in lettuce, parsley, cress, rocket, dill and spinach fields in Antalya province between 2015 and 2016. The results showed that Frankliniella occidentalis Pergande (Thysanoptera: Thripidae) and Helicoverpa armigera (Hübner) (Lepidoptera: Noctuidae) were present in all the plants except dill. Spodoptera littoralis Boisduval (Lepidoptera: Noctuidae) was found only in a few lettuce and purslane plants.  The Agrotis spp. (Lepidoptera: Noctuidae) pest damaged only the roots of lettuce when it was first planted. Liriomyzae spp. (Diptera: Agromyzidae) were found in a small number of parsley and lettuce plants. Snails were only found in lettuce and spinach, but the risk was higher in lettuce. It was observed that the mite Tetranychus urticae (Acari: Tetranychidae) rarely caused damage to lettuce. Phyllotreta spp. (Coleoptera: Chrysomelidae) were observed on rocket, cress and parsley; however, the damage to the rocket plants was significant. Aphids [Uroleucon sonchi (Linnaeus), Lipaphis erysimi (Kaltenbach), Hyperomyzus lactucae (Linnaeus) and Myzus (Nectarosiphon) persicae (Sulzer) (Hemiptera: Aphididae)] caused significant damage to the lettuce. M. persicae was found on the leaves of dill, purslane and spinach near the root zone, and A. fabae was found only on spinach. Whiteflies [(Bemisia tabaci Genn. And Trialeurodes vaporariorum West. (Hemiptera: Aleyrodidae)] were only detected in low-density lettuce plants. The pests identified in this study are already known in the Antalya province, but these are the first records in the leafy vegetables.