TÜRK HİKÂYECİLİĞİNDE NASİHATNAME GELENEĞİ: ÖMER SEYFETTİN’İN ÜÇ NASİHAT İLE DURSUN YILMAZ’IN ÜÇ ALTIN-ÜÇ ÖĞÜT-ÜÇ AY-ÜÇ GÜN ESERLERİNİN DEĞERLER EĞİTİMİ, ÜSLUP VE MUHTEVA AÇISINDAN İNCELENMESİ
The Nasihatname Tradition in Turkish Storytelling: A Linguistic, Stylistic, and Content Analysis of Ömer Seyfettin's Üç Nasihat and Dursun Yılmaz's Üç Altın – Üç Öğüt – Üç Ay – Üç Gün
Yazar: Tuzcu, Kerim
Dergi: EKEV Akademi Dergisi No. Advanced Online Publication, 2025
Anahtar kelimeler: Turkish Education ; Türkçe Eğitimi ; Dil,Değerler eğitimi,Nasihat,Nasihatname,Öğretici metin,Üslup ; Language,Values education,Nasihatname,Instructive text,Style

Bu çalışma, Türk edebiyatının köklü ve öğretici bir geleneği olan nasihatname türünün, çağdaş Türk edebiyatındaki yansımalarını karşılaştırmalı bir açıdan ele almaktadır. Bu çerçevede, bu türün iki önemli çağdaş örneğini veren Ömer Seyfettin’in "Üç Nasihat" adlı hikâyesi ile Dursun Yılmaz’ın "Üç Altın-Üç Öğüt-Üç Ay-Üç Gün" isimli eseri incelenmiştir. Araştırmanın yöntemi nitel araştırma desenine dayanmakta olup doküman analizi, içerik analizi, karşılaştırmalı edebiyat incelemesi ve değerler eğitimi açısından analiz olmak üzere dört temel yöntemden yararlanılmıştır. Bu yöntemler aracılığıyla her iki metnin derinlemesine tematik ve üslup çözümlemesi gerçekleştirilmiştir. Eserler arasındaki benzerlikler ve ayrışan yönler, ait oldukları tarihsel ve toplumsal koşullar göz önünde bulundurularak incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Özellikle yazım teknikleri, kullanılan anlatı üslubu ve nasihatlerin sunuluş biçimleri açısından kapsamlı bir mukayese yapılmıştır. Ömer Seyfettin’in metni, geleneksel nasihatname yapısının belirgin özelliklerini sergileyerek, ahlakî değerlerin ve verilen öğütlerin toplum içindeki yerini ve önemini vurgulamaktadır. Buna karşılık, Dursun Yılmaz’ın eseri daha çağdaş bir duyarlılıkla ferdî sorumluluk, özveri ve yardımseverlik gibi temaları odağına alarak, eserin öğretici amacını çağdaş bir dille sürdürmektedir. Her iki hikâye de ortak bir paydada buluşarak toplum nezdinde zaten bilinen veya kolayca erişilebilir görünen bilgilerin gerçek değerinin anlaşılması ve bu bilgilerin ancak belirli bir emek veya bedel ödenerek kazanıldığında anlamlı hale geldiği fikrini işlemektedir. Çalışma kapsamında, eserlerin kurgusal yapıları, dil kullanımları ve toplumsal mesajları ayrıntılı olarak tahlil edilmiş, bu edebî unsurların eserlerin kaleme alındığı dönemlerin sosyokültürel ortamıyla olan etkileşimi de tartışılmıştır. Sonuç olarak, bu inceleme, nasihatname geleneğinin zaman içindeki gelişimini ve çağdaş Türk edebiyatında nasıl farklı biçimlerde yeniden hayat bulduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır.

This study examines the reflections of the nasihatname genre, a deep-rooted and instructive tradition in Turkish literature, in contemporary Turkish literature from a comparative perspective. Within this framework, two important contemporary examples of this genre have been analyzed: Ömer Seyfettin’s story "Üç Nasihat" and Dursun Yılmaz’s work "Üç Altın-Üç Öğüt-Üç Ay-Üç Gün." The research methodology is based on a qualitative research design, utilizing four main methods: document analysis, content analysis, comparative literature review, and analysis from the perspective of values education. Through these methods, an in-depth thematic and stylistic analysis of both texts has been conducted. Similarities and divergent aspects between the works have been examined and evaluated considering the historical and social conditions to which they belong. A comprehensive comparison has been made especially in terms of writing techniques, narrative style used, and the ways the advices are presented. Ömer Seyfettin’s text exhibits the distinctive features of the traditional nasihatname structure, emphasizing the place and importance of moral values and the advices given within society. In contrast, Dursun Yılmaz’s work, with a more contemporary sensitivity, focuses on themes such as individual responsibility, self-sacrifice, and benevolence, continuing the instructive purpose of the work in a modern language. Both stories converge on a common ground, addressing the idea that the true value of knowledge, which is already known or seemingly easily accessible in society, is understood only when it is acquired through certain effort or cost. Within the scope of the study, the fictional structures, language uses, and social messages of the works have been analyzed in detail, and the interaction of these literary elements with the sociocultural environment of the periods in which the works were written has also been discussed. In conclusion, this study aims to reveal the development of the nasihatname tradition over time and how it has been revived in different forms in contemporary Turkish literature.