Öğrencilerin Alıcı Sözcük Dağarcığının Sıklık Dilimlerine Göre Belirlenmesine Yönelik Ölçme Aracı Geliştirme
Development of A Measurement Tool for Determining Students' Receptive Vocabulary Profiles Based on Frequency Bands
Yazar: Ülper, Hakan
Dergi: Ana Dili Eğitimi Dergisi, Vol. 14 No. 2, 2026
Anahtar kelimeler: Turkish Education ; Türkçe Eğitimi ; Sözcük bilgisi,sözcük dağarcığı,sözcük testi,madde tepki kuramı ; Vocabulary knowledge,vocabulary,vocabulary test,item response theory

Bu çalışmada anadili Türkçe olan öğrencilerin alıcı sözcük dağarcığını ölçmek amacıyla geliştirilen Sıklık Odaklı Alıcı Sözcük Dağarcığı Ölçme Aracı (SASÖ) tanıtılmış ve aracın Klasik Test Kuramı (KTK), Madde Tepki Kuramı (MTK) ve Genellenebilirlik Kuramına (GK) göre geçerlik ile güvenirliğine ilişkin elde edilen kanıtlar sunulmuştur. Araç, sözcük sıklığı temel alınarak toplam 195 madde olacak biçimde yapılandırılmıştır. Araştırmanın verileri Burdur’da öğrenim gören 5-8. sınıf düzeyindeki toplam 549 öğrenciden toplanmıştır. KTK sonuçları, aracın çok yüksek iç tutarlılığa iye olduğunu göstermiştir. MTK kapsamında uygulanan iki parametreli lojistik model (2PL) sonucunda, maddelerin büyük çoğunluğunun modele uyum sağladığı belirlenmiştir. Küresel uyum göstergelerine (SRMR, SRMSR, 100×MADCOV) göre model–veri uyumu çok iyi düzeydedir. Genellenebilirlik katsayısı ve KR20 güvenirlik katsayısı aracın güvenirliğinin ve genellenebilirliğinin çok yüksek olduğunu göstermektedir. Ayrıca, SASÖ puanları ile okuma başarısı arasında anlamlı ilişkiler saptanmış ve bu bulgular aracın yapı geçerliğini destekleyici niteliktedir. Sonuç olarak SASÖ, Türkçede alıcı sözcük dağarcığını ölçmek için geliştirilen geçerliği ve güvenilirliği çok yönlü olarak kanıtlanmış bir ölçme aracı görünümündedir. Bu ölçme aracı hem süreç hem de sonuç odaklı değerlendirmede kullanılabilecek çağdaş bir ölçme aracı niteliğindedir.

This study introduces the Frequency-Focused Receptive Vocabulary Test (FFRVT), developed to assess students' receptive vocabulary knowledge in Turkish. It presents evidence for its validity and reliability based on Classical Test Theory (CTT), Item Response Theory (IRT), and Generalizability Theory (GT). The instrument comprises 195 frequency-based items. Data were collected from 549 students enrolled in Grades 5-8 in the province of Burdur. Results from CTT analyses indicated very high internal consistency. Analyses conducted using the two-parameter logistic (2PL) model within the IRT framework showed that the vast majority of items demonstrated adequate model fit. Global fit indices (SRMR, SRMSR, and 100 × MADCOV) further confirmed an excellent model–data fit. Both the generalizability coefficient and the KR-20 reliability coefficient indicated that the instrument had very high reliability and generalizability. In addition, significant relationships were observed between FFRVT scores and reading achievement, providing support for the test's construct validity. In conclusion, FFRVT appears to be a psychometrically sound instrument with robust evidence of validity and reliability for assessing receptive vocabulary knowledge in Turkish. As a contemporary measurement tool, it can be effectively employed in both process-oriented and outcome-based assessments.