ERZURUM VE YÖRESİNDE EV TEKE BÖCEGİ [Hylotrupes bajulus (L.) Serville] VE DİGER BAZI TEKE SÖCEKLERİ
ERZURUM VE YÖRESİNDE EV TEKE BÖCEGİ [Hylotrupes bajulus (L.) Serville] VE DİGER BAZI TEKE SÖCEKLERİ
Yazar: Özbek, Hikmet
Dergi: Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, Vol. 9 No. 1, 2010

ÖZETEv ıeke böceği (Hylotrupes bajulus)'nin Erzurum ve yöresindekiqhşap kanıtılarda önem/i derecede zarar yaptığı ve hatta bazı konutlarınkullanılamaz hale geldiği saptanmıştır. Bu böçeğin /arvaları odun/arıniçerisinde galeri/er açmakta; rutubet ısı ve odunların ihtiva ettiği gıda fmaddelerine bağıl olarak, birkaç yılda olgun larva haline gelmekte vemeydana getirdiğl pup odacağında pup olmaktadır. Ergin böcekler, açtıklmı oval deliklerden dışarı çıkmakta, bu da en fazla temmuzda olmaktave eylüle kadar devam etmektedir.Erzurum şehir merkezindeki bazı ahşap evlerde ve Oltu'ya -bağlıBaşakb köyünde yapılan incelemelerde; böcek populasyonunu&raquo; çokyüksek olduğu görülmüştür. Buna etki eden faktörlerin başında,. binalarıntoprak damlı olması nedeniyle odunların böceğin arzu ettiği miktardarutubete sahip olması re halkın inşaatta düşük kaliteli kereste kullanmalarımnolduğu tahmin edilmektedir.Ev ıeke böceği ile savaşta değişik yöntemler tatbik edilmektedir.Bunlar; ı. Zararlının bulunduğu binalata sıcak hava verilerek ısıtılması.2. Binaların methyl bromide veya HCN gazı ile fumigasyonu, 3. 0dunlarınyüzeyden firça veya püskürtme suretiyle ilaçlanması. 4. Fazlazarar görmüş odunların koruyucu maddelerle muamele edilmiş yeniodunlarla değiştirilmesi.Bu çalişmadaki gözlemler; ev teke böceği ile mutlaka savaşılmasıgerektiğin~, orman ve zirai mücadele teşkilatlarının bu konuya eğilmeletininfaydalı olacağını ortaya koymuştur.Ev ıeke böceğine ilaveten, Erzurum ve yöresinde muhtelif bitkilerdezarar yapall Cerambycidae familyasma giren 30 tür tesbit edilmiştir.Bunların hemen tamamı Erzurum re yöresi için, 14 tanesi de Türkiye için yeni türlerdir.SUMMARYTHE OLD HOUSE BORER (Hylotrupes bojulus (L.) Serville) ANDOTHER LONG-HORNED BEETLES IN THE VICINITY OF ERZURUMThis study showed that the oldhouse borer. was an important pest inbuildings in Eızurum ıegion of Turkey.The larvae bore through and alsofeed on wood. In tuneling the wood,they freqııently Jeave a thin partitionat the surface that makes detectionmore diffieult, espeieia!ly in relativelynew buildings. The larvae requireseverel years to eomplate larva! stagedepending an the temperattlr, humidityand abundanee of nutrient mateıailsin the wood. Mature larvae changeinto pupae within the pupaJ room. AdiJltsemerge from the broadly ova)holes. Adults beg,in to fly in june, populationdecrease tomard Allgust, how~ver, some bectles being found inSeptember.Same of the buildings hava hadseverely damaged, even several ofthem had to be tanı down. Accordingto my observation the style of the [Oofeonstmetion of the buildings İn Erzurumeffeets the population of the oldhouse borer. in Eastem An?tolia tlteroofs of most buildings are flat andcovered with soil eontaining moreday. This helps the woo\İ having optimumamount of moistıır. On the otherhand the woods using ~n eonstruetionare not in good quality. Thesemay help to aceeleıate growth rate oflarvae, shorten life cyCıes and increaseamount of damage done.In the control of H. bajuhıs followingways are used; (1) pumping hat"air into the bııildings, (2) tuinig&tingbuildings witb eİther methyl bromide orhydroeyanie aci! gas, (3) making su:penieiaIbrush or spray treatmeats,(4) replacing struetura!ly damaged lumberwİth wood impregnated with apreservative.Basides of H. b(y'ulus 30 spıceı!>of long homed beetles were found İlıthe "'ıcıpıty of Erzurum. Almoı;t allof them are new for this region and14 of them are new for the Turkish'fauna.

ÖZETEv ıeke böceği (Hylotrupes bajulus)'nin Erzurum ve yöresindekiqhşap kanıtılarda önem/i derecede zarar yaptığı ve hatta bazı konutlarınkullanılamaz hale geldiği saptanmıştır. Bu böçeğin /arvaları odun/arıniçerisinde galeri/er açmakta; rutubet ısı ve odunların ihtiva ettiği gıda fmaddelerine bağıl olarak, birkaç yılda olgun larva haline gelmekte vemeydana getirdiğl pup odacağında pup olmaktadır. Ergin böcekler, açtıklmı oval deliklerden dışarı çıkmakta, bu da en fazla temmuzda olmaktave eylüle kadar devam etmektedir.Erzurum şehir merkezindeki bazı ahşap evlerde ve Oltu'ya -bağlıBaşakb köyünde yapılan incelemelerde; böcek populasyonunu&raquo; çokyüksek olduğu görülmüştür. Buna etki eden faktörlerin başında,. binalarıntoprak damlı olması nedeniyle odunların böceğin arzu ettiği miktardarutubete sahip olması re halkın inşaatta düşük kaliteli kereste kullanmalarımnolduğu tahmin edilmektedir.Ev ıeke böceği ile savaşta değişik yöntemler tatbik edilmektedir.Bunlar; ı. Zararlının bulunduğu binalata sıcak hava verilerek ısıtılması.2. Binaların methyl bromide veya HCN gazı ile fumigasyonu, 3. 0dunlarınyüzeyden firça veya püskürtme suretiyle ilaçlanması. 4. Fazlazarar görmüş odunların koruyucu maddelerle muamele edilmiş yeniodunlarla değiştirilmesi.Bu çalişmadaki gözlemler; ev teke böceği ile mutlaka savaşılmasıgerektiğin~, orman ve zirai mücadele teşkilatlarının bu konuya eğilmeletininfaydalı olacağını ortaya koymuştur.Ev ıeke böceğine ilaveten, Erzurum ve yöresinde muhtelif bitkilerdezarar yapall Cerambycidae familyasma giren 30 tür tesbit edilmiştir.Bunların hemen tamamı Erzurum re yöresi için, 14 tanesi de Türkiye için yeni türlerdir.SUMMARYTHE OLD HOUSE BORER (Hylotrupes bojulus (L.) Serville) ANDOTHER LONG-HORNED BEETLES IN THE VICINITY OF ERZURUMThis study showed that the oldhouse borer. was an important pest inbuildings in Eızurum ıegion of Turkey.The larvae bore through and alsofeed on wood. In tuneling the wood,they freqııently Jeave a thin partitionat the surface that makes detectionmore diffieult, espeieia!ly in relativelynew buildings. The larvae requireseverel years to eomplate larva! stagedepending an the temperattlr, humidityand abundanee of nutrient mateıailsin the wood. Mature larvae changeinto pupae within the pupaJ room. AdiJltsemerge from the broadly ova)holes. Adults beg,in to fly in june, populationdecrease tomard Allgust, how~ver, some bectles being found inSeptember.Same of the buildings hava hadseverely damaged, even several ofthem had to be tanı down. Accordingto my observation the style of the [Oofeonstmetion of the buildings İn Erzurumeffeets the population of the oldhouse borer. in Eastem An?tolia tlteroofs of most buildings are flat andcovered with soil eontaining moreday. This helps the woo\İ having optimumamount of moistıır. On the otherhand the woods using ~n eonstruetionare not in good quality. Thesemay help to aceeleıate growth rate oflarvae, shorten life cyCıes and increaseamount of damage done.In the control of H. bajuhıs followingways are used; (1) pumping hat"air into the bııildings, (2) tuinig&tingbuildings witb eİther methyl bromide orhydroeyanie aci! gas, (3) making su:penieiaIbrush or spray treatmeats,(4) replacing struetura!ly damaged lumberwİth wood impregnated with apreservative.Basides of H. b(y'ulus 30 spıceı!>of long homed beetles were found İlıthe "'ıcıpıty of Erzurum. Almoı;t allof them are new for this region and14 of them are new for the Turkish'fauna.