Kimlik, Güvensizlik ve Fanatizm: Lider Söylemleri Üzerine Eleştirel Bir Analiz
Identity, Insecurity and Fanaticism: A Critical Analysis of Leader Discourses
Yazar: Ateşoğlu, Nadir
Dergi: İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 13 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Communication Studies ; İletişim Çalışmaları ; Mass Media ; Kitle İletişimi ; Fanaticism,Collective Belonging,Insecurity,Identity,Othering ; Fanatizm,Kollektif Aidiyet,Güven,Kimlik,Ötekileştirme

Amaç: Bu çalışmanın amacı, bireylerin güvenlik kaygıları, aidiyet ve kimlik sorunlarının günümüzde fanatizmin yaygınlaşmasındaki rolünü incelemek ve bu sürecin siyasal söylemler aracılığıyla nasıl güçlendirildiğini analiz etmektir.Yöntem: Çalışmada, seçim kazanan siyasi liderlerin kampanya sloganları eleştirel söylem analizi yöntemiyle incelenmiştir. Bu kapsamda sloganlar, kimlik inşası, aidiyet üretimi ve ötekileştirme pratikleri bağlamında değerlendirilmiştir.Bulgular: Elde edilen bulgular, bireylerde artan güvensizlik ve memnuniyetsizliğin kolektif aidiyet arayışını güçlendirdiğini ve bu durumun fanatik tutumlara zemin hazırladığını göstermektedir. Ayrıca siyasi liderlerin söylemlerinin, mevcut fanatizm potansiyelini harekete geçirerek aidiyet duygusu üzerinden dışlayıcı ve kutuplaştırıcı bir dil ürettiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte farklı ülkelerdeki liderlerin söylemlerinin içerik açısından çeşitlilik gösterse de, “biz ve onlar” ayrımı, rasyonaliteyi dışlama, müzakereye kapalılık ve duygusal mobilizasyon gibi ortak fanatik kodlar etrafında benzeştiği görülmüştür. Bulgular ayrıca fanatizmin belirli bir ideolojiden ziyade, duygular üzerinden işleyen ve kitleleri harekete geçiren bir söylem tarzı olarak yeniden üretildiğine işaret etmektedir.Sonuç: Bu bağlamda çalışma, fanatizmin bireysel bir eğilimden ziyade yapısal güvensizlikler ve siyasal söylemler aracılığıyla beslenen bir olgu olduğunu ortaya koymakta ve çağdaş siyasal iletişim süreçlerinin toplumsal ayrışmayı derinleştiren etkilerine dikkat çekmektedir.

Aim: This study aims to examine the role of individuals’ security concerns, issues of belonging, and identity problems in the spread of fanaticism in contemporary societies, and to analyze how this process is reinforced through political discourse.Method: The study employs critical discourse analysis to examine the campaign slogans of political leaders who have won elections. In this context, the slogans are analyzed in terms of identity construction, the production of collective belonging, and practices of othering.Results: The findings indicate that increasing insecurity and dissatisfaction among individuals strengthen the search for collective belonging, thereby creating a ground for fanatic attitudes. Moreover, it has been found that political leaders’ discourses activate the existing potential for fanaticism and produce an exclusionary and polarizing language through appeals to belonging. In addition, although the discourses of leaders in different countries vary in content, they show similarity around common fanatic codes such as the “us versus them” distinction, the exclusion of rationality, non-negotiability, and emotional mobilization. The findings also indicate that fanaticism is reproduced not as a particular ideology, but as a style of discourse operating through emotions and mobilizing the masses.Conclusion: In this respect, the study demonstrates that fanaticism is not merely an individual tendency but a phenomenon shaped by structural insecurities and reinforced through political discourse, and it highlights the role of contemporary political communication in deepening social divisions.