Yahya Kemal’in Ahmet Âgâh’lı Yılları ve Üsküp
Yahya Kemal’s Years as Ahmet Âgâh and Skopje
Yazar: Işıksalan, Sevim Nilay
Dergi: Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 1 No. 2, 2015
Anahtar kelimeler: Skopje, homesickness, Balkan geography ; Üsküp, sıla özlemi, Balkan coğrafyası

Bu araştırma, modern Türk şiirinin  önemli şairlerinden Yahya Kemal’in yetişmesinde yadsınamaz katkıları olan Balkan coğrafyasının serhat şehri Üsküp ile şairin bağı üzerine tasarlanmıştır. Şairin doğup büyüdüğü, eğitimini aldığı, ilk aşkını yaşadığı, şiir denemeleri yaptığı, İstanbul’a gelene kadar yaşadığı bu şehir, onun millî ve dinî kimliğini oluşturmuş, aile  yâdigârını  özenle saklamıştır. Osmanlı  medeniyetinin  izlerini hâlen barındırmakta olan  bu ata yurdu, şairin şiire ilk adımlarını atmasını sağlamış, zengin bir edebiyat kültürü edinmesinde rol oynamıştır. Osmanlının akıncı ruhunu yansıtan şiirleri de Balkan coğrafyasından beslenerek ortaya çıkmıştır.  Dağılmakta olan bir cihan imparatorluğunun kaotik ortamında, Hristiyan unsurların, Müslüman-Türklere yönelik sinsi ve kanlı olaylarını duyarak veya yaşayarak yetişen şair,    doğup büyüdüğü toprakların elden çıkmasının ve bir daha oralara dönememenin  acısını yüreğinde  hep hissetmiştir.  İstanbul ve Paris’te yaşadığı zamanlarda da Üsküp’teki hayatını  özlemiş; tarihe  tanıklık eden dağları, nehirleri, ovaları aşarak fetihleri anlatan, Rumeli insanının efsaneleşmiş aşklarından söz eden Balkan türküleri hep kulağında kalmıştır  Yahya Kemal, şehri fetheden, kuran ve geliştiren sultanların adlarıyla anılan camileri, türbeleri, şehri savunan cengaverleri, eğitim kurumları, tekke ve medreseleri, efsaneleri, çarşılarıyla Üsküp’ün tam bir Türk şehri olduğunu her fırsatta yinelemiştir. Aile ve yardımcılarından oluşan kalabalık konak yaşantısı, Vardar’ı, Rakofça çiftliği, Üsküp, Selânik ve Filibe şehirleriyle Balkan coğrafyası şairin, zihninde ve gönlünde hep yaşamıştır. Paris’ten döndüğünde hayatının sonuna kadar yaşadığı, bir semtini sevmeye ömrünün yetmeyeceğini söylediği İstanbul’da bile Üsküp’tekine benzer semtleri şiirlerinde ele almış, yalnızlığını ve özlemini bu semtlerin ruhani iklimiyle gidermeye çalışmış, manevi huzuru orada onlarla bulmuştur.

This paper is about the prominent modern Turkish poet Yahya Kemal’s relation to Skopje, an Ottoman border city in Balkan geography which contributed much to his growth. He was born and raised, received his education, fell in his first love, wrote tentative poems, and lived in this city until he came to İstanbul. In other words, Skopje shaped his national and religious identity as a careful preserver of his heirloom. This fatherland which still carries the traces of Ottoman civilization helped the poet take his first step to poetry and had a role in equipping him with a rich literary culture. His poems which reflect the Ottoman raider (akıncı) spirit were also fueled with Balkan geography.   The poet was raised by hearing and experiencing the slinky and bloody events caused by Christian groups against Muslim-Turks in the chaotic environment in which a world empire began to break up. He always felt the sorrow of losing his fatherland and being unable to get back there again. He yearned for his life in Skopje when he was in İstanbul and Paris. He reminisced about Balkan folk songs narrating the legendary loves of Rumelian people and the conquests over mountains, rivers, and lowlands as a witness to history.   Skopje shows on all occasions that it is a Turkish city to the core with the mosques, tombs, schools, islamic monasteries, madrasas, bazaars some of which are named after the sultans who conqured, founded and developed the city, and the warriors who defended the city. With its mansion life of extended families, with Vardar, Rakofca farm, Skopje, Thessaloniki, and Plovdiv, Balkan geography always lived in Yahya Kemal’s mind and heart. After returning from Paris, he lived in İstanbul until his death and said his life is not long enough to love even a district of it. However,  his poems embraced the İstanbul districts which are similar to Skopje. He tried to quench his loneliness and homesickness with the spiritual aura of these districts and felt at peace there.