Hedonik ve faydacı değerin QR kod kullanım niyetine etkisi: algılanan riskin düzenleyici rolü
The effect of hedonic and utilitarian value on QR code usage intention: the moderating role of perceived risk
Yazar: Yıldız, Bülent; Çulha, Çiğdem
Dergi: Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi No. 72, 2025
Anahtar kelimeler: Business Administration ; İşletme ; algılanan risk,faydacı değer,hedonik değer,QR kod kullanımı ; hedonic value,perceived risk,QR code usage,utilitarian value

QR kodları günümüzde, marketlerde bir gıda paketinin üzerinde, dergi ve kitaplarda otobüslerde, müzelerde kullanıcıların ulaşım sağlayabileceği daha pek çok nesne ve yerde görülebilir bir hale gelmiştir. Bu nedenle, bireylerin QR kod teknolojisini benimsemelerine yönelik niyetlerinin daha kapsamlı ve derinlemesine bir şekilde anlaşılmasının sağlanması amacıyla bireylerin QR kod kullanım niyetlerinde hedonik ve faydacı değer ile algılanan risk faktörlerinin oynadıkları roller ele alınmıştır. Bu araştırma ile bireylerin QR kod kullanma niyetlerinde hedonik ve faydacı değerin etkisi ve ayrıca hedonik ve faydacı değerin QR kod kullanım niyeti üzerindeki etkisinde algılanan riskin düzenleyici rolü incelenmiştir. Nicel araştırma yöntemi kullanılarak gerçekleştirilen çalışmada, 390 katılımcıdan anket yoluyla veri toplanmış ve elde edilen veriler yapısal eşitlik modellemesi ve process makro yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre hem hedonik hem de faydacı değerler QR kod kullanım niyeti üzerinde anlamlı ve pozitif etki göstermiştir. Algılanan riskin, hedonik ve faydacı değer ile kullanım niyeti arasındaki ilişkilerde düzenleyici bir rol oynamadığı tespit edilmiştir. Bulgular, QR kod kullanımında işlevselliğin ve kullanım kolaylığının öncelikli motivasyon kaynakları olduğunu, algılanan riskin ise bu motivasyonları anlamlı ölçüde değiştirmediğini göstermektedir. Çalışma, QR kod teknolojilerinin kullanımında kullanıcı deneyiminin hem pratik hem de duygusal boyutlarını dikkate almanın önemini vurgulamakta ve uygulayıcılara kullanıcı dostu ve güvenli tasarımlar geliştirmeleri yönünde öneriler sunmaktadır.

Nowadays, QR codes can be seen on food packages in markets, on magazines and books, on buses, in museums, and in many other objects and places that users can access. Therefore, in order to ensure a more comprehensive and in depth understanding of individuals’ intentions to adopt QR code technology, the roles played by hedonic and utilitarian values and perceived risk factors in individuals’ intentions to use QR codes were examined.In this study, the effect of hedonic and utilitarian value on individuals’ intention to use QR codes and the regulatory role of perceived risk in the effect of hedonic and utilitarian value on QR code usage intention were examined. In the study conducted using a quantitative research method, data were collected from 390 participants through a questionnaire and the data obtained were analysed by structural equation modelling and process macro method. According to the results of the study, both hedonic and utilitarian values had a significant and positive effect on QR code usage intention. Perceived risk did not play a moderating role in the relationships between hedonic and utilitarian values and intention to use. The findings show that functionality and ease of use are the primary motivators for QR code use, while perceived risk does not significantly change these motivations. The study emphasizes the importance of considering both practical and emotional dimensions of the user experience in the use of QR code technologies and offers suggestions to practitioners on developing user-friendly and safe designs.