Artvin’de bulunan tarihi camilere ait minber ve kapıların ahşap süsleme programı açısından değerlendirilmesi
Evaluation of minbars and doors of historical mosques in Artvin in terms of wooden decoration program
Yazar: Çakıroğlu, Evren Osman; Çakıroğlu, Birgül; Taşdemir, Taner
Dergi: Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Vol. 24 No. 1, 2023
Anahtar kelimeler: Architecture ; Mimarlık ; mimari,Artvin,Cami,Ahşap,Süsleme ; Artvin,Architecture,Mosque,Wood,Ornament

Doğu Karadeniz Bölgesinde ahşap yapıların yoğun olduğu bilinmektedir. Artvin’de bulunan tarihi ve kültürel öneme sahip camiler; mimarisi, kullanılan malzemesi ve ahşap süsleme teknikleri açısından farklı bir çizgidedir. Dönemin sanatkarları tarafından büyük ustalıkla yapılan bu eserler Artvin’in belirli bölgelerinde yer almaktadır. Bu camiler; 2 cami Artvin merkezinde, 4 cami Borçka ilçesinde, 2 cami Arhavi ilçesinde ve 2 cami de Hopa ilçesinden olmak üzere, toplam 10 tarihi cami belirtilen merkezlerde yer almakta olup camiler süsleme programları açısından değerlendirilmiştir. Bununla birlikte camilerdeki ahşap kısımlara işlenmiş yöreye özgü motiflerin anlamları açıklanmıştır. Yapılan incelemelerde minberde ve ahşap kapılarda uygulanan teknik ve süsleme motiflerinin benzer özellikler gösterdiği görülmüştür. Minberde, mihrapta ve taç kapılarında yöredeki ağaç türlerinden faydalanılmıştır. Ceviz, Kestane, Meşe ve Porsuk ağacı kullanılmıştır. Ancak bazı ahşap yapıların tamamı boyalarla örtüldüğünden tür seçiminde farklı görüşler ortaya çıkmıştır. İncelenen camilerdeki minber ve kapılar Orta Hopa Camii hariç, tümü orijinal minber ve kapılardır. Ayrıca bu cami minberlerinden sadece Artvin Çarşı Camii minberinde minber kapısı bulunmaktadır. Ahşap minber ve kapılarda; oyma tekniği, oluklu oyma tekniği, kafes oyma tekniği, tornalı süslemeler, ahşap çakma tekniği ve ahşap kumlama tekniği uygulanmıştır. Kapıların hepsi çift kanatlı olup Muratlı Camii ve Düzköy Camii kapıları kemerlidir.

It is known that wooden structures are dense in the Eastern Black Sea Region. Mosques of historical and cultural importance in Artvin; It is in a different line in terms of architecture, materials used and wood decoration techniques. These works, which were made with great mastery by the artists of the period, are located in certain regions of Artvin. These mosques, 2 mosques in the center of Artvin, 4 mosques in Borcka district, 2 mosques in Arhavi district and 2 mosques in Hopa district, a total of 10 historical mosques are located in the specified centers, and the mosques have been evaluated in terms of ornament programs. In addition, the meanings of the local motifs engraved on the wooden parts of the mosques are explained. In the examinations made, it was seen that the technique and ornament motifs applied on the pulpit and wooden doors showed similar characteristics. Tree species in the region were used in the pulpit, altar and crown gates. Walnut, Chestnut, Oak and Yew wood were used. However, since some wooden structures are completely covered with paints, different opinions have emerged in the selection of species. The minbars and gates in the examined mosques are all original minbars and gates, except for the Orta Hopa Mosque. In addition, among these mosque pulpits, only the pulpit of Artvin Çarşı Mosque has a pulpit door. Wooden pulpit and doors; carving technique, corrugated carving technique, cage carving technique, turned ornaments, wood nailing technique and wood sandblasting technique were applied. All of the doors are double-winged and the doors of Muratlı Mosque and Düzköy Mosque are arched.