Son Dönem Osmanlı Bebek Bakımının Önemli Merhaleleri: Temizlik, Giyim, Uyku ve Yürüme
Important Stages of Late Ottoman Baby Care: Cleaning, Clothing, Sleeping and Walking
Yazar: Göktaş Cengiz, Gül Hanım
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 26 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Late Modern Ottoman History ; Yakınçağ Osmanlı Tarihi ; Late Modern Renewal History ; Yakınçağ Yenileşme Tarihi ; Late Modern History (Other) ; Yakınçağ Tarihi (Diğer) ; Ottoman society,child care,cleaning,clothing,sleeping,walking,birth,population policy,motherhood ; Osmanlı toplumu,çocuk bakımı,temizlik,giyim,uyku,yürüme,doğum,nüfus politikası,annelik

Doğum ve çocuk bakımı, toplumların kültürel, sosyal ve sağlıkla ilgili dinamiklerini yansıtan önemli bir alan olarak, tarihsel süreçte modernleşme ile geleneksel uygulamaların etkileşimine sahne olmuştur. Avrupa ve Osmanlı’da doğum sırası ve sonrasındaki uygulamaların benzerlik gösterdiği açıktır. Ondokuzuncu yüzyılda doğum konusunda daha yenilikçi uygula7 malar devreye girse de her iki toplumda da geleneksel alışkanlık ve inançların devam ettirildiği anlaşılmaktadır. Doğumun kolay gerçekleşmesi, anne ve bebeğin sağlıkla hayatlarına devam etmelerinde doğumun akabinde yıkama, göbek bağı kesme, tuzlama, kundaklama ile dua etme işlemi gerçekleştirilir. Bugün de fiziksel ve ruhsal olarak büyüme evresinde önemli bir aşama olarak kabul edilen iki yaşta çocuğun temizlik, giyim, uyku ve yürüme dönemleri gibi bakımın farklı merhaleleri uzmanlar ve tecrübeleri validelerce Ondokuzuncu yüzyıl sonları Yirminci yüzyıl başlarında üzerinde durulan konulardı. Kadın ve çocuk dergilerinde ideal çocuk bakım yöntemleriyle anneler bilgilendirilmeye çalışılmıştı. Böylece çocukların bakımdan kaynaklı ölümlerinin önünü almak onlara daha refah bir hayat sunmak amaçlanmıştı. Milli bir vazife olarak addedilen annelik devletin takip ettiği nüfus politikasının temelini de oluşturmuştu.

Birth and child care, as an important field reflecting the cultural, social and health7related dynamics of societies, has witnessed the interaction of modernization and traditional practices throughout history. It is clear that practices during and after birth are similar in Europe and the Ottoman Empire. Although more modern practices regarding birth came into play in the nineteenth century, it is understood that traditional habits and beliefs were continued in both societies. In order for the birth to be easy and for the mother and baby to continue their lives in health, washing, cutting the umbilical cord, salting, swaddling and praying are performed after the birth. Different stages of care for a two7year7old child, which is still considered an important stage in physical and spiritual growth today, such as cleaning, dressing, sleeping and walking periods, were issues emphasized by experts and experienced mothers in the late nineteenth and early twentieth centuries. In women's and children's magazines, efforts were made to inform mothers about ideal child care methods. Thus, it was aimed to prevent care7related deaths of children and to offer them a more prosperous life. The declaration of motherhood, which was added as a national duty, was also created to ensure the population policy was followed.