Dişi kalıpla sac hidroşekillendirme prosesinde hareketli kalıp kullanımının şekillendirilebilirlik üzerindeki etkisinin incelenmesi
Dişi kalıpla sac hidroşekillendirme prosesinde hareketli kalıp kullanımının şekillendirilebilirlik üzerindeki etkisinin incelenmesi
Yazar: Ankaralı, Mustafa Samet; Dilmeç, Murat; Türköz, Mevlüt
Dergi: Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Vol. 35 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; hareketli kalıpla sac hidroşekillendirme,sabit kalıpla sac hidroşekillendirme,sonlu elemanlar analizi

Bu çalışmada,yeni bir yöntem olarak önerilen tamamı hareketli dişi kalıpla sachidroşekillendirme prosesinin sac metal parçaların şekillendirilebilirliğineetkisi sonlu elemanlar analizi ile nümerik olarak incelenmiştir ve analizlerdeneysel olarak sabit dişi kalıp üzerinde doğrulanmıştır. Hareketli dişikalıpla hidroşekillendirme prosesinin etkisini görmek amacıyla, düz silindirikbir parçanın şekillendirilmesi için, hem sabit kalıpla hem de hareketli kalıplasac hidroşekillendirme prosesinin sonlu elemanlar analizi gerçekleştirilmiştir.Her iki proses sırasında, aynı sürtünme katsayıları, baskı plakası kuvveti vebasınç eğrileri kullanılmıştır. Sac malzeme olarak SS 304 seçilmiştir. Yapılananalizler sonucunda, sabit kalıpla sac hidroşekillendirme prosesi ilegerçekleştirilen analiz sonucunda aynı parçada yaklaşık maksimum %17 civarındaincelme olurken, hareketli dişi kalıpla yapılan analizde parçada %9 civarındamaksimum incelme gözlenmiştir. Başka bir ifadeyle, hareketli dişi kalıplayapılan analizde parçadaki maksimum % incelme değerinin, sabit kalıpla sachidroşekillendirme prosesiyle yapılan analizlere göre,  yaklaşık %8 civarında daha az olduğugörülmüştür. Ayrıca, parçadaki birim şekil değiştirmeler şekillendirme sınıreğrisinde değerlendirildiğinde, sabit kalıpla analiz sonunda parçada yırtılmariski gözlenirken, hareketli kalıpla hidroşekillendirme prosesi için yapılananalizlerde yırtılma riski tespit edilmemiştir. Hareketli kalıpla sachidroşekillendirme prosesinde daha az % incelme olması, proses sırasında dişikalıpla sac arasındaki sürtünmenin, sabit kalıba göre daha kısa süredegerçekleşmesiyle açıklanabilir. Hareketli dişi kalıpla sac hidroşekillendirmeprosesinde sac ile dişi kalıp arasında sürtünmenin daha kısa süreli olmasısayesinde, parçanın incelmeye karşı direnci artmaktadır.

Bu çalışmada,yeni bir yöntem olarak önerilen tamamı hareketli dişi kalıpla sachidroşekillendirme prosesinin sac metal parçaların şekillendirilebilirliğineetkisi sonlu elemanlar analizi ile nümerik olarak incelenmiştir ve analizlerdeneysel olarak sabit dişi kalıp üzerinde doğrulanmıştır. Hareketli dişikalıpla hidroşekillendirme prosesinin etkisini görmek amacıyla, düz silindirikbir parçanın şekillendirilmesi için, hem sabit kalıpla hem de hareketli kalıplasac hidroşekillendirme prosesinin sonlu elemanlar analizi gerçekleştirilmiştir.Her iki proses sırasında, aynı sürtünme katsayıları, baskı plakası kuvveti vebasınç eğrileri kullanılmıştır. Sac malzeme olarak SS 304 seçilmiştir. Yapılananalizler sonucunda, sabit kalıpla sac hidroşekillendirme prosesi ilegerçekleştirilen analiz sonucunda aynı parçada yaklaşık maksimum %17 civarındaincelme olurken, hareketli dişi kalıpla yapılan analizde parçada %9 civarındamaksimum incelme gözlenmiştir. Başka bir ifadeyle, hareketli dişi kalıplayapılan analizde parçadaki maksimum % incelme değerinin, sabit kalıpla sachidroşekillendirme prosesiyle yapılan analizlere göre,  yaklaşık %8 civarında daha az olduğugörülmüştür. Ayrıca, parçadaki birim şekil değiştirmeler şekillendirme sınıreğrisinde değerlendirildiğinde, sabit kalıpla analiz sonunda parçada yırtılmariski gözlenirken, hareketli kalıpla hidroşekillendirme prosesi için yapılananalizlerde yırtılma riski tespit edilmemiştir. Hareketli kalıpla sachidroşekillendirme prosesinde daha az % incelme olması, proses sırasında dişikalıpla sac arasındaki sürtünmenin, sabit kalıba göre daha kısa süredegerçekleşmesiyle açıklanabilir. Hareketli dişi kalıpla sac hidroşekillendirmeprosesinde sac ile dişi kalıp arasında sürtünmenin daha kısa süreli olmasısayesinde, parçanın incelmeye karşı direnci artmaktadır.