Osmanlıda Yenilikçi Hareketlerle Birlikte Türk Mûsikîsine Eklenen Yeni Türler ve Bu Türlerin Teori-Pratik İkilemi
The New Music Forms added to Turkish Music with Tanzimat and the Theory-Practice Dilemma of These Forms
Yazar: Tüfekçioğlu, Seda
Dergi: Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi No. 42, 2019
Anahtar kelimeler: Reformist Movement,Reorganizations,Music,Turkish Music Forms ; Yenilikçi Hareket,Tanzimat,Mûsikî,Türk Musikisi Formları

Osmanlıda yenilikçihareketlerin başlangıcı olarak Tanzimat’ın ilanı kabul edilir. Sözlükte“düzenlemek, sıraya koymak, ıslah etmek” anlamındaki tanzîm kelimesinin çoğulu olan “tanzîmât”, “mülkî idareyiıslah ve yeniden organize etme” anlamında kullanılır. Mülki idarenin yanı sırapek çok alanda yeniliklerin yapıldığı bilinmektedir. Sultan Abdülmecid Hân’ın(1839-1861) yayımladığı mülkî ıslahat programı ve uygulandığı bu dönem ise“Tanzimat Dönemi” olarak nitelendirilir. Ancak bu yenilikçi hareketlerin başlangıcınıTanzimat olarak sınırlandırmak çok gerçekçi değildir. Özellikle sanat vesanatın kollarından biri olan mûsikî için yenilikçi hareketler, Sultan III.Selim Hân (1789-1807) ve Sultan II. Mahmut Hân (1808-1839) dönemine kadarindirilebilir. Bu yenilikçihareket kullanılan makamlar, usuller, repertuar, nazariyat, müzikyazısı, formlar gibi pek çok alanda gözeçarpmaktadır. Günümüzde kullanılan mûsikî formlarının tarifi, eserlerincelendikten sonra elde edilen veriler ile klasik kurallar birleştirilerekyapılmıştır. Aslında Türk mûsikîsinin kurallar üstüne icra edilen bir türolmadığı, kuralların bu mûsikî üzerine yazılmış olduğunu söylemek daha doğruolacaktır. Bu araştırmada özellikle yenilikçi hareketlerin başlamasıyla Türkmûsikîsinde kullanılan yeni mûsikî formlarının karşılaştırılmalı olarak ortayakonmasının yanı sıra daha önceki dönemlerde kullanılmış formların teori-pratikikilemi içerisinde kuralların ne derece eserlerle örtüştüğüdeğerlendirilmiştir.

Tanzimat, the plural of word tanzim, has been used in the meaning of“regulate, put in order, reform and re-organize civil administration”. Civilreform program and the implemented period which issued by Sultan Abdülmecid Hân(1839-1861) is called as “Tanzimat Period”. It is known that innovation made incivil administration as well as made in many areas. However, to limit thebeginning of this reformist movement from Tanzimat period is not veryrealistic. This reformist movement can reduce the period of Sultan III. SelimHân (1789-1807) and Sultan II. Mahmut Hân (1808-1839) especially for musicwhich is one of the section of art. This reformist movement is an outstandingact in many areas such as maqam-mode (makam), tempo-rhythm (usul), repertoire,theory, music writing, and music forms. Turkish music forms have been describedafter combining classical rules with the data obtained after examining theworks. In fact, it would be more accurate to say that Turkish music is not aform performed that is applied on the rules but the rules applied on this music.In this study, by putting forward used new Turkish music forms and the rulesexplained on these types to what extent overlap with the work especially withthe start of innovative movement will be evaluated within the theory-practicedilemma. Also, some New Turkish music form samples will be played during thepresentation.