İlkokul ve Ortaokul Öğretmenlerinin Örgütsel Vatandaşlık Davranışları ile Örgütsel Sosyalleşme Davranışları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
İlkokul ve Ortaokul Öğretmenlerinin Örgütsel Vatandaşlık Davranışları ile Örgütsel Sosyalleşme Davranışları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Yazar: Özdemir, Tuncay Yavuz; Orhan, Mustafa
Dergi: Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, Vol. 48 No. 48, 2017
Anahtar kelimeler: Studies on Education ; Eğitim Üzerine Çalışmalar ; Örgütsel Vatandaşlık,Örgütsel Sosyalleşme,İlkokul,Ortaokul,Öğretmen

Bu araştırmanın amacı, ilkokul ve ortaokul öğretmenlerininörgütsel vatandaşlık ve örgütsel sosyalleşme davranışlarına ilişkin görüşlerinibelirleyerek, bu görüşler ile cinsiyet, okul türü ve branşdeğişkenleri arasında anlamlı fark olup olmadığını belirlemeye çalışmaktır. Bununlabirlikte, ilkokul ve ortaokul öğretmenlerinin örgütsel vatandaşlık davranışları ile örgütselsosyalleşme davranışları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Buaraştırmanın örneklemini 2016-2017 eğitim-öğretim yılında Erzurum ili Yakutiyeilçesinde görevli 384 ilkokul ve ortaokul öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma ilişkisel tarama modelindedir. Araştırmaverilerini toplamak için DiPaola, Tarter ve Hoy (2005) tarafındangeliştirilen, Türkçe'ye uyarlaması ile geçerlik ve güvenirliği Taştanve Yılmaz (2008) tarafından yapılan “Örgütsel Vatandaşlık Ölçeği” ile Erdoğan (2012)tarafından geliştirilen “Örgütsel SosyalleşmeÖlçeği” kullanılmıştır. Eldeedilen verilerin analizinde SPSS 22.0 paket programından yararlanılmıştır. Araştırmasonuçlarına göre İlkokul ve ortaokul öğretmenlerinin örgütsel vatandaşlık davranışlarına ilişkin görüşleriile cinsiyetleri, okul türü ve branşları arasında anlamlı bir farklılıkbulunamamıştır. İlkokul ve ortaokul öğretmenlerinin örgütselsosyalleşme davranışlarına ilişkin görüşleri ile cinsiyetleri arasında “örgütdili ve tarihi” boyutunda erkek öğretmenler lehine; okul türü arasında “kişilerarasıilişkiler”, “örgüt dili ve tarihi”, “örgüt politikası”, “amaç ve değerlereuyum”  boyutları ve örgütselsosyalleşmenin toplamında ilkokul öğretmenleri lehine; branşları arasında “mesleki yeterlik”boyutu dışında bütün boyutlarda ve örgütsel sosyalleşmenin toplamında sınıföğretmenleri lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. İlkokul veortaokul öğretmenlerinin örgütselvatandaşlık ve örgütsel sosyalleşme tutumları (alt boyutlar toplamı) arasındaorta düzeyde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca;“kişilerarası ilişkiler” ile “amaç ve değerlere uyum” değişkenleri birlikte,örgütsel vatandaşlığı anlamlı bir şekilde yordadığı tespit edilmiştir.

Bu araştırmanın amacı, ilkokul ve ortaokul öğretmenlerininörgütsel vatandaşlık ve örgütsel sosyalleşme davranışlarına ilişkin görüşlerinibelirleyerek, bu görüşler ile cinsiyet, okul türü ve branşdeğişkenleri arasında anlamlı fark olup olmadığını belirlemeye çalışmaktır. Bununlabirlikte, ilkokul ve ortaokul öğretmenlerinin örgütsel vatandaşlık davranışları ile örgütselsosyalleşme davranışları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Buaraştırmanın örneklemini 2016-2017 eğitim-öğretim yılında Erzurum ili Yakutiyeilçesinde görevli 384 ilkokul ve ortaokul öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma ilişkisel tarama modelindedir. Araştırmaverilerini toplamak için DiPaola, Tarter ve Hoy (2005) tarafındangeliştirilen, Türkçe'ye uyarlaması ile geçerlik ve güvenirliği Taştanve Yılmaz (2008) tarafından yapılan “Örgütsel Vatandaşlık Ölçeği” ile Erdoğan (2012)tarafından geliştirilen “Örgütsel SosyalleşmeÖlçeği” kullanılmıştır. Eldeedilen verilerin analizinde SPSS 22.0 paket programından yararlanılmıştır. Araştırmasonuçlarına göre İlkokul ve ortaokul öğretmenlerinin örgütsel vatandaşlık davranışlarına ilişkin görüşleriile cinsiyetleri, okul türü ve branşları arasında anlamlı bir farklılıkbulunamamıştır. İlkokul ve ortaokul öğretmenlerinin örgütselsosyalleşme davranışlarına ilişkin görüşleri ile cinsiyetleri arasında “örgütdili ve tarihi” boyutunda erkek öğretmenler lehine; okul türü arasında “kişilerarasıilişkiler”, “örgüt dili ve tarihi”, “örgüt politikası”, “amaç ve değerlereuyum”  boyutları ve örgütselsosyalleşmenin toplamında ilkokul öğretmenleri lehine; branşları arasında “mesleki yeterlik”boyutu dışında bütün boyutlarda ve örgütsel sosyalleşmenin toplamında sınıföğretmenleri lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. İlkokul veortaokul öğretmenlerinin örgütselvatandaşlık ve örgütsel sosyalleşme tutumları (alt boyutlar toplamı) arasındaorta düzeyde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca;“kişilerarası ilişkiler” ile “amaç ve değerlere uyum” değişkenleri birlikte,örgütsel vatandaşlığı anlamlı bir şekilde yordadığı tespit edilmiştir.