ENGELLİLİĞE İLİŞKİN VARSAYIMLARIN KEŞFİ: “GÖRMEZDEN GELME” YA DA “NORMAL DIŞI GÖRME”
ENGELLİLİĞE İLİŞKİN VARSAYIMLARIN KEŞFİ: “GÖRMEZDEN GELME” YA DA “NORMAL DIŞI GÖRME”
Yazar: Özateş Gelmez, Sanem
Dergi: Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Vol. 5 No. 5, 2018
Anahtar kelimeler: Engellilik,Görmezden Gelme,Normal Dışı Görme

Dünya üzerinde bir milyardan fazla insanın farklı engel biçimlerini yaşadıkları bilinmektedir. Engelli bireylerin yaşadıkları sorunların temelinde ise toplumun, engellilik biçimlerine uyumlarının sağlanamamasının bulunduğu kabul edilmektedir. Engelli bireylerin, yaşamın farklı alanına katılımlarının, sağlık ve eğitim gibi temel haklara ulaşımlarının önündeki engellerin ortadan kaldırılması için öncelikle, engelliliğin bir sorun olarak görülmesine neden olan anlayışın dönüşümü gerekmektedir. Son yıllarda gerek uluslararası alanda kabul edilen sözleşme ve belgelerde gerekse ulusal düzeyde hazırlanan ve uygulamaya konulan mevzuatta, engelli bireylerin haklarının korunması ve engelli bireylerin maruz kaldığı ayrımcılıkla mücadele edilmesi vurgusunun ön plana çıktığı görülmektedir. Engellilik alanında çalışan önemli mesleklerden birinin üyesi olan sosyal hizmet uzmanlarının mesleki sorumlulukları arasında, engelli bireylerin haklarına ulaşımını engelleyici, ayrımcı söylem ve uygulamalarla mücadele edilmesi bulunmaktadır. Bu nedenle sosyal hizmet uzmanı adaylarının, lisans eğitimlerinin henüz başında engelliliğe dair toplumdaki yanlış varsayımları keşfetmeleri, söz konusu mücadelenin içeriğinin belirlenmesi bakımından önemlidir. Bu amaçla Hacettepe Üniversitesi Sosyal Hizmet Bölümü lisans programında alınması gereken zorunlu dersler arasında yer alan Sosyal Hizmet Ortamlarında İnceleme dersi kapsamında öğrencilerin, farkındalık kazanmaları hedeflenen alanlardan biri de engellilik olarak belirlenmiştir. Engellilik konusunun ele alındığı ders haftasının ardından, öğrencilerden toplanan yansıtıcı günlüklerle nitel araştırma verilerine ulaşılmıştır. Bu çalışmada paylaşılacak olan araştırma sonuçlarında, öğrencilerin engelliliğe ilişkin toplumdaki yaygın varsayımlara ilişkin değerlendirmeleri, “norm dışı olmak” ve “görünmez olmak” olarak iki başlık altında ele alınmaktadır.

Dünya üzerinde bir milyardan fazla insanın farklı engel biçimlerini yaşadıkları bilinmektedir. Engelli bireylerin yaşadıkları sorunların temelinde ise toplumun, engellilik biçimlerine uyumlarının sağlanamamasının bulunduğu kabul edilmektedir. Engelli bireylerin, yaşamın farklı alanına katılımlarının, sağlık ve eğitim gibi temel haklara ulaşımlarının önündeki engellerin ortadan kaldırılması için öncelikle, engelliliğin bir sorun olarak görülmesine neden olan anlayışın dönüşümü gerekmektedir. Son yıllarda gerek uluslararası alanda kabul edilen sözleşme ve belgelerde gerekse ulusal düzeyde hazırlanan ve uygulamaya konulan mevzuatta, engelli bireylerin haklarının korunması ve engelli bireylerin maruz kaldığı ayrımcılıkla mücadele edilmesi vurgusunun ön plana çıktığı görülmektedir. Engellilik alanında çalışan önemli mesleklerden birinin üyesi olan sosyal hizmet uzmanlarının mesleki sorumlulukları arasında, engelli bireylerin haklarına ulaşımını engelleyici, ayrımcı söylem ve uygulamalarla mücadele edilmesi bulunmaktadır. Bu nedenle sosyal hizmet uzmanı adaylarının, lisans eğitimlerinin henüz başında engelliliğe dair toplumdaki yanlış varsayımları keşfetmeleri, söz konusu mücadelenin içeriğinin belirlenmesi bakımından önemlidir. Bu amaçla Hacettepe Üniversitesi Sosyal Hizmet Bölümü lisans programında alınması gereken zorunlu dersler arasında yer alan Sosyal Hizmet Ortamlarında İnceleme dersi kapsamında öğrencilerin, farkındalık kazanmaları hedeflenen alanlardan biri de engellilik olarak belirlenmiştir. Engellilik konusunun ele alındığı ders haftasının ardından, öğrencilerden toplanan yansıtıcı günlüklerle nitel araştırma verilerine ulaşılmıştır. Bu çalışmada paylaşılacak olan araştırma sonuçlarında, öğrencilerin engelliliğe ilişkin toplumdaki yaygın varsayımlara ilişkin değerlendirmeleri, “norm dışı olmak” ve “görünmez olmak” olarak iki başlık altında ele alınmaktadır.