Ülkemizde Yetiştirilen Önemli Fasulye Çeşitlerinin Pas (Uromyces appendiculatus) ve Adi Yaprak Yanıklığı (Xanthomonas axonopodis pv. phaseoli) Hastalıklarına Karşı Dayanıklılık Kaynakları Açısından Değerlendirilmesi
Evaluation for Resistance Sources of Common Bean Cultivars Grown in Turkey to Rust (Uromyces appendiculatus) and Common Bacterial Blight (Xanthomonas axonopodis pv. phaseoli) Diseases
Yazar: Palacıoğlu, Gülsüm; Tombul, Sinem; Bayraktar, Harun; Özer, Göksel
Dergi: Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi, Vol. 7 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Agricultural, Veterinary and Food Sciences ; Ziraat, Veterinerlik ve Gıda Bilimleri ; Common bacterial blight,common bean,resistance resources,molecular marker,rust. ; Adi yaprak yanıklığı,fasulye,dayanıklılık kaynağı,moleküler markör,pas

Fasulye pası Uromyces appendiculatus ve adi yaprak yanıklığı etmeni Xanthomonas axonopodis pv. phaseoli dünya genelinde fasulye üretim alanlarında yaygın olarak görülen önemli hastalık etmenleridir. Bu hastalık etmenleriyle en etkin ve sürdürülebilir mücadele yöntemi dayanıklı ıslah materyallerinin geliştirilmesidir. Bu amaçla yapılan çalışmalarda söz konusu hastalıklara karşı dayanıklılıkta rol oynayan lokuslar ile ilişkili birçok moleküler markör geliştirilmiş ve ıslah çalışmalarına dâhil edilmiştir. Bu çalışma kapsamında ise ülkemizde yaygın olarak yetiştirilen 40 adet fasulye çeşidi, pas ve adi yaprak yanıklığı hastalıklarına karşı taşıdıkları dayanıklılık kaynakları bakımından SCAR markörleri (SAE19, SI19, SA14, SBC6, SAP6, SU91, BC420) aracılığıyla incelenmiştir. U. appendiculatus’a karşı dayanıklılıkla ilişkili Ur-11 ve Ur-4 lokuslarının çeşitler arasında oldukça yaygın olduğu görülürken, X. axonopodis pv. phaseoli’ye karşı sadece Boncuk, Belinay Sırık, Sırık barbunya, Zülbiye ve Bulduk çeşitlerinin B10 lokusu taşıdığı gözlenmiştir. Çalışma kapsamında tespit edilen bu dayanıklılık lokuslarının fasulye pası ve adi yaprak yanıklığı hastalıklarına karşı ıslah materyallerinin geliştirilmesinde ve gen piramitleme çalışmalarında potansiyel dayanıklılık kaynakları olarak dikkate alınması faydalı olacaktır.

Bean rust caused by Uromyces appendiculatus and common bacterial blight by Xanthomonas axonopodis pv. phaseoli are among the important diseases that widely occur in bean production areas worldwide. The most effective and sustainable control method against these disease is the development of resistant breeding materials. Many molecular markers associated with the loci that play a role in resistance against these diseases have been developed and integrated in breeding programs. In this study, 40 common bean cultivars widely grown in Turkey were screened molecularly for resistance sources against bean rust and common bacterial blight diseases using SCAR markers (SAE19, SI19, SA14, SBC6, SAP6, SU91, and BC420). The loci of Ur-11 and Ur-4 associated with resistance against U. appendiculatus were very common among common bean cultivars, while B10 resistance locus against X. axonopodis pv. phaseoli was determined in only Boncuk, Belinay Sırık, Sırık Barbunya, Zülbiye and Bulduk cultivars from common bean cultivars tested. These resistance loci determined in this study should be considered as candidate resistance sources in the development of breeding materials and gene pyramiding studies against rust and common bacterial blight disease of common bean.