Mustafa Kemal Bey’in (Atatürk) Çanakkale Cephesine Gelişi Ve Eceabat Faaliyetleri 20 Ocak 1915-18 Nisan 1915
Mustafa Kemal Bey’s (Atatürk) Arrival at the Çanakkale Front and Eceabat Activities 20 January 1915-18 April 1915
Yazar: Bulut Hacıalioğlu, Fatma
Dergi: Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, Vol. 24 No. 38, 2024
Anahtar kelimeler: Late Modern Military History ; Yakınçağ Askeri Tarih ; World War I,Eceabat,19th Division,Mustafa Kemal Atatürk.,Gallipoli Front ; I. Dünya Savaşı,Çanakkale Cephesi,Eceabat,19. Tümen,Mustafa Kemal Atatürk.

Birinci Dünya Savaşı’nın patlak vermesiyle birlikte Osmanlı Devleti, Çanakkale Boğazı’na yönelik muhtemel bir saldırıya karşı savunma tertibatını güçlendirme ihtiyacı duymuştur. Bu çerçevede, Harbiye Nezareti tarafından 19. Tümen’in teşkili kararlaştırılmış ve tümen komutanlığına, o sırada Sofya’da askerî ataşe olarak görev yapan Yarbay Mustafa Kemal Bey (Atatürk) görevlendirilmiştir. Gelibolu’da kuruluş çalışmalarına başlayan ve akabinde Tekirdağ’a nakledilen 19. Tümen, artan askerî tehdit nedeniyle teşkilatlanmasını tamamlayamadan Eceabat bölgesine sevk edilmiştir. Söz konusu gelişme, Yarbay Mustafa Kemal Bey’in cephe hizmetine yeniden dönüşünü ifade ettiği gibi, Çanakkale Cephesi’nde ilerleyen süreçte üstleneceği sorumlulukların altyapısını hazırlayan bir safha niteliği taşımaktadır. 19. Tümen ile birlikte Eceabat’a intikal eden Mustafa Kemal Bey, ilk olarak birliklerinin muhtemel bir kara çıkarmasına karşı hazırlık seviyesini artırmak amacıyla; yoğun bir talim, disiplin ve tatbikat programı uygulamıştır. 18 Mart 1915 tarihinde Birleşik Filonun Çanakkale Boğazı’nı geçmeye yönelik girişiminin başarısızlıkla sonuçlanması, kara harekâtını gündeme getirmiş; bu gelişme üzerine Osmanlı Harbiye Nezareti tarafından 5. Ordu teşkil edilerek, komutanlığına Alman Mareşal Liman von Sanders atanmıştır. Bu yeni yapı içinde ordu ihtiyatı olarak konumlandırılan 19. Tümen, 19 Nisan 1915 tarihinde karargâhıyla birlikte Bigalı Köyü’ne intikal ettirilmiştir. Bu çalışma, Mustafa Kemal Bey’in Çanakkale Cephesi’ne atandığı 20 Ocak 1915 ile Bigalı Karargâhına intikal ettiği 19 Nisan 1915 tarihleri arasında, Eceabat bölgesinde yürüttüğü askerî ve idarî faaliyetleri arşiv belgelerine dayalı olarak incelemekte; söz konusu hazırlık döneminin, muharebelerin seyri üzerindeki etkilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır.

With the outbreak of the First World War, the Ottoman Empire felt the need to strengthen its defensive arrangements against a possible attack on the Dardanelles. In this context, the Ministry of War decided to establish the 19th Division and appointed Lieutenant Colonel Mustafa Kemal Bey (Atatürk), who was then serving as military attaché in Sofia, as its commander. The 19th Division began its formation in Gallipoli and was subsequently transferred to Tekirdağ. However, due to the increasing military threat, it was dispatched to the Eceabat region before completing its organization. This development not only marked Lieutenant Colonel Mustafa Kemal Bey’s return to active field duty, but also constituted a phase that laid the groundwork for the responsibilities he would assume in thelater stages of the Gallipoli Front. Together with the 19th Division, Mustafa Kemal Bey arrived in Eceabat and primarily implemented an intensive program of drills, exercises, and discipline to enhance the readiness level of his units against a possible land assault. The failure of the Allied Fleet’s attempt to force the Dardanelles on 18 March 1915 brought a land campaign to the agenda; in response to this development, the Ottoman Ministry of War established the 5th Army and appointed German Marshal Liman von Sanders as its commander. Within this new structure, the 19th Division was positioned as the army reserve and was transferred along with its headquarters to the village of Bigalı on 19 April 1915. This study examines, based on archival documents, the military and administrative activities carried out by Mustafa Kemal Bey in the Eceabat region between 20 January 1915, when he was assigned to the Gallipoli Front, and 19 April 1915, when he transferred his headquarters to Bigalı. It aims to reveal the impact of this preparatory period on the course of the battles.