KLASİK ŞİİRİN MUSİKİYE ETKİSİ VE CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRK MUSİKİSİ
THE PROCESS OF CHANGE IN TURKISH MUSIC AND SEARCHES IN THE REPUBLICAN PERIOD
Yazar: Yüce, Sefa
Dergi: 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, Vol. 14 No. 42, 2025
Anahtar kelimeler: South-West (Oghuz) Turkic Dialects and Literatures ; Güney-Batı (Oğuz) Türk Lehçeleri ve Edebiyatları ; Alaturka Musiki,Meşk Usulü,Batı Musikisi,Çok Seslilik ; Alaturka Music,The Mashk Method,Western Music,Polyphony,Minor

Türk musikisi, Türk toplumunun his dünyasını yansıtır. Alaturka olarak da nitelendirilen bu musiki milletimizin estetik zevkinin bir göstergesidir. Türk musikisi, zamanla yeni bir boyut kazanır ve kendi sentezini oluşturur. Klasik edebiyatımız, alaturka musikiyi besler ve onu zenginleştirir. Lale Devri ile beraber bu musikide şarkı türü önem kazanır, bu formda güfteler yazılır. Şarkı türü, Sarayda beğenilir ve bestekârlar da desteklenir. Tanzimat döneminde başlayan ıslahat hareketiyle birlikte zevk ve eğlence hayatında da değişimler yaşanır.Bu değişimlerin en belirgini musikide görülür. Batı musikisine ilgi giderek artar. Özellikle konaklarda, piyano en itibarlı enstrüman hâline gelir. İstanbul’da Darülbedayi ve Darülelhan’ın kurulması ile musiki, yeni bir boyut kazanır. Batı musikisi yaygınlaşır, resmî törenlerde Batı musikisi tercih edilmeye başlanır.Atatürk, pek çok alanda olduğu gibi Türk musikisinde de reform hareketi başlatır. Bunun için bilimsel toplantılar yapılır. Bu toplantılarda, Türk musikisinde yenilik yapılması gündeme gelir, ayrıca musikiyi “çok sesli” hâle getirme çalışmaları hız kazanır. Atatürk’ün ölümünden sonra musiki ile ilgili çalışmalar sekteye uğrar. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra ise “piyasa musikisi” gelişir ve bu dönemde yeni zevk anlayışı hâkim olur.Türk musikisinde, yorum farklılığı günümüze kadar gelir. Bu çalışmada, Türk musikisiyle ilgili Cumhuriyet döneminde yapılmak istenen reform konusu ele alınmaya çalışıldı.

Turkish music comes from the cultural codes of Turkish society. This music, also referred to as alaturka, reflects the aesthetic taste of our nation. This music gains a new dimension in Anatolia and creates its own synthesis. Our classical literature feeds alaturka music and enriches it. With the Tulip Period, the song genre gains importance and lyrics are written in this form. Alaturka music is respected in the palace and composers are supported. With the reform movement that started in the Tanzimat period, there are changes in the understanding of taste and entertainment.The most prominent of these changes is seen in music. In the mansions, the piano becomes the most respected instrument. Children of elite families acquire piano training. Interest in Western music gradually increases.  With the establishment of Darülbedayi and Darülelhan in Istanbul, musical studies gain a new dimension. In time, the palace also adopts an attitude favouring Western music.With the proclamation of the Republic, Atatürk initiated a reform movement in Turkish music. He organized scientific meetings for this purpose. At official meetings, he makes statements in favour of Western music. In private conversations, he prefers alaturka music. During this period, efforts to make Turkish music ‘polyphonic’ also gained momentum. After Atatürk's death, music-related efforts do not reach the desired level. After the Second World War, ‘commercial music’ develops and continues for a long time.The difference between the perspectives of traditionalists and reformers in alaturka music continues to this day. In this study, the process of change after Tanzimat and the reform of Turkish music in the Republican period were attempted to be discussed.