HEKİMLERİN FARMAKOEKONOMİ BİLGİ DÜZEYİNİN REÇETELEME DAVRANIŞINA ETKİ EDEN FAKTÖRLERLE İLİŞKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
EVALUATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN PHYSICIANS' PHARMACOECONOMICS KNOWLEDGE LEVEL AND THE FACTORS AFFECTING THEIR PRESCRIBING BEHAVIOR
Yazar: Ercan, Tolgay; Biçer, Enis Baha
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Vol. 26 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Policy and Administration (Other) ; Politika ve Yönetim (Diğer) ; Health Economics,Pharmacoeconomics,Physician prescribing behavior,Health Institutions Management ; Sağlık Ekonomisi,Hekim reçeteleme davranışı,Sağlık Kurumları Yönetimi,Farmakoekonomi

İlaç tercihinde esas belirleyici etkenin hekimler olması, hekimlerin ilaç tercihinde reçeteleme davranışlarını belirleyen faktörlerin, hem ilaç firmalarının hem de geri ödeme kurumlarının ilgisini çekmektedir. İlaç firmaları tıbbi tanıtım temsilcilerini kullanarak hekimlerin reçeteleme davranışına etki etmeye çalışırlar. Geri ödeme kurumları ise; hekimlerin reçeteleme davranışlarında kısıtlamalar yaparak maliyetleri düşürmeye çalışmaktadırlar. Bu çalışmanın amacı, ilaçların tercih edilmesinde esas belirleyici olan ve ilacın reçete edilmesinde tek başına sorumlu olan hekimlerin reçeteleme davranışına etki eden faktörlerin neler olduğunun ayrıntılı tespitinin yapılarak; reçeteleme davranışını etkileyen faktörlerin farmakoekonomi bilgi düzeylerine ilişkin olarak değerlendirilmesi yapılmıştır. Araştırmada 609 hekim ve diş hekimine 5’li likert ölçek değerlendirmesi ile anket uygulanmıştır. Verilerin analizi ölçek ifadelerin güvenilirliklerini test etmek için ilk olarak iç tutarlılığı denetlenmiş sonrasında ölçeklerin boyutlarını değerlendirmek amacı ile AFA yapılmıştır.  Bu faktörler arasında ilaç tercihihine yönelik olarak ilaç etkinliği, hekim bilgi ve maliyet alt boyutları incelenmiştir. Hekimlerin satış temsilcisi ile ilgili olarak sosyal iletişim, güven, etik davranış, benzerlik gibi alt boyutlar incelenmiştir. Hekimlerin reçeteleme firma tercihine yönelik olarak yönetimsel etkinlik ve güvenirlik alt boyutları değerlendirilmiş, hekimlerin farmakoekonomi bilgi düzeyleri ile ilgili olarak farmakoekonomi farkındalık, farmakoekonomi bilgi, farmakoekonomi önem ve farmakoekonomi değerlendirme alt boyutları analiz edilmiştir. Araştırmada hekimlerin farmakoekonominin önemi, maliyet, ilacın etkinliği, firma tercihi ve tıbbi satış temsilcisine yönelik algılarının yüksek olduğu ifade edilebilir.

Since physicians are the main determining factor in drug preference, the factors that determine physicians' prescribing behavior in drug preference attract the attention of both pharmaceutical companies and reimbursement institutions. Pharmaceutical companies try to influence physicians' prescribing behavior by using medical promotion representatives. Reimbursement institutions are trying to reduce costs by restricting physicians' prescribing behavior. The aim of this study is to determine in detail the factors that affect the prescribing behavior of physicians, who are the main determinants in the choice of drugs and who are solely responsible for prescribing the drug; Factors affecting prescribing behavior were evaluated in relation to pharmacoeconomics knowledge levels. In the research, a survey was applied to 609 physicians and dentists with a 5-point Likert scale evaluation. In order to test the reliability of the scale expressions, the internal consistency of the data was first checked, and then EFA was performed to evaluate the dimensions of the scales.  Among these factors, drug effectiveness, physician knowledge and cost sub-dimensions were examined for drug preference. Regarding physicians' sales representatives, sub-dimensions such as social communication, trust, ethical behavior and similarity were examined. Managerial efficiency and reliability sub-dimensions were evaluated for physicians' prescribing company preference, and the sub-dimensions of pharmacoeconomics awareness, pharmacoeconomics knowledge, pharmacoeconomics importance and pharmacoeconomics evaluation were analyzed regarding physicians' pharmacoeconomics knowledge levels. It can be stated in the research that physicians' perceptions of the importance of pharmacoeconomics, cost, effectiveness of the drug, company preference and medical sales representatives are high.