Çeviri Sürecinde Kültürel Manipülasyon: Sinekli Bakkal Eseri Üzerine Bir Analiz
Cultural Manipulation in the Translation Process: An Analysis of the Novel  Sinekli Bakkal
Yazar: Aytaş, Gülfidan
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları No. 31, 2024
Anahtar kelimeler: Translation and Interpretation Studies ; Çeviri ve Yorum Çalışmaları ; Literary Studies (Other) ; Edebi Çalışmalar (Diğer) ; Translation ethics,cultural manipulation,translation critique,Sinekli Bakkal,The Clown and His Daughter ; Çeviri etiği,kültürel manipülasyon,çeviri eleştirisi,“Sinekli Bakkal”,“The Clown and His Daughter”.

Bu çalışma, Halide Edib Adıvar’ın Sinekli Bakkal adlı romanının İngilizce çevirisi (The Clown and His Daughter) üzerinden edebi çeviride kültürel manipülasyonun rolünü ve etkilerini incelemektedir. Çalışma, çeviri süreçlerinde manipülasyonun hem bir gereklilik hem de bir araç olduğunu savunan Bassnett ve Lefevere’nin teorik çerçevesinden hareketle, çevirmenin ideolojik, kültürel ve etik tercihlerinin çeviri sürecine olan etkilerini değerlendirmektedir.Sinekli Bakkal, Osmanlı toplumunun modernleşme sürecinde yaşanan toplumsal ve kültürel dönüşümleri ele alan bir eserdir. Ancak eserin İngilizceye çevirisinde, Batılı okuyucuların beklentileri doğrultusunda kaynak metindeki kültürel ve toplumsal unsurların manipüle edildiği tespit edilmiştir. Çalışma, Venuti’nin çevirmen “görünmezliği” kavramına atıfta bulunarak, Batı merkezli çeviri pratiklerinde sıklıkla yapılan kültürel düzleştirmelerin, çevirmenin sorumluluğu ile ticari ve ideolojik kaygılar arasındaki gerilimde nasıl bir rol oynadığını sorgulamaktadır. Ayrıca, Adıvar’ın çeviri sürecine aktif katılımının, manipülasyon sürecini nasıl şekillendirdiği ele alınmıştır. Bu bağlamda, çalışmada edebi çeviride kültürel manipülasyonun teorik temelleri ele alınmış, Sinekli Bakkal örneği üzerinden kullanılan stratejiler detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Çalışma, çeviri etiği bağlamında, kaynak metin ve hedef metin arasındaki dengenin nasıl ve neden şekillendiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır.

This study examines the role and impact of cultural manipulation in literary translation through the English translation of Halide Edib Adıvar’s novel Sinekli Bakkal (The Clown and His Daughter). Drawing on the theoretical framework of Bassnett and Lefevere, which views manipulation in translation as both a necessity and a tool, the study evaluates how the translator's ideological, cultural, and ethical choices influence the translation process.Sinekli Bakkal portrays the social and cultural transformations experienced during the modernization of Ottoman society. However, its English translation reveals that cultural and societal elements of the source text were manipulated to align with Western readers’ expectations. Referencing Venuti’s concept of translator “invisibility,” the study interrogates the role of cultural flattening prevalent in Western-centric translation practices, particularly in the tension between the translator’s responsibility to the source culture and commercial or ideological concerns. Additionally, Adıvar’s active involvement in the translation process and its effect on the manipulation is critically examined.Within this context, the study explores the theoretical foundations of cultural manipulation in literary translation and provides a detailed analysis of the strategies employed in the case of Sinekli Bakkal. It aims to reveal how and why the balance between the source text and the target text is shaped within the framework of translation ethics.