Gicduvan ve Rishtan Çömlekçiliği
The Pottery of Gijduvon And Rishton
Yazar: Tonza, Fidan
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2019
Anahtar kelimeler: Gicduvan,Riştan,Çömlekçilik

Özbekistan; temel elsanatlarından  biri olan  seramik üretimi ile bilinmektedir. Antikçağlardan beri Özbekistan’ın sahip olduğu seramik zanaatı nesilden nesileaktarılmış bölgesel farklılıklarla gelişimini sürdürmüştür. Zengin veçeşitlilik gösteren Özbekistan seramiklerinin üretildiği merkezlerin üslupözelliklerini taşıyarak her bölge, kökleri çok eskiye dayanan yerel seramikokulları sayesinde sahip oldukları üretim geleneklerini yaşatmıştır. Günümüzdehala geleneksel üretimini devam ettiren Gicduvan ve Riştan bölgeleri Özbekistan’ınen önemli çömlekçilik merkezleri olarak bilinmektedir. Üretim şeklifarklılıklar gösteren bu merkezler, Özbekistan seramikleri hakkında çeşitliliğiortaya koyması açısından ayrıcalık kazanmaktadır. İpek Yolu boyunca önemli birel sanatları merkezi olarak bilinen Buhara şehrinin yakınında küçük bir kasabaolan Gicduvan ile Fergana Vadisi’nde bulunan Riştan, çömlek üretimindegeleneksel yapıyı sürdürmektedir. Özbek çömlek formlarına genel yaklaşımlar ilegeleneksel çömlek üretiminin  günümüzekadar devam edip gelişmesinde Gicduvan ve Riştan merkezlerinin önemi bu metindeöne çıkartılmıştır. Bu merkezlerin üretimini incelemeye değer kılan unsurolarak önemli seramik merkezlerinden biri olmaları ve varlıklarını günümüzekadar devam ettirmelerinin yanı sıra Özbekistan yeme-içme kültürü doğrultusundagelişen seramik form çeşitliliğini ortaya koymalarıdır. Nitel araştırma yöntemleriile yapılandırılan bu araştırmada nitel veri toplama tekniklerinden; yarıyapılandırılmış katılımcı gözlem, kamera kayıtları, ses kayıtları, yazılı vebasılı evrak ve görüntüleri, saha notları, gözlemci günlükleri kullanılmıştır.Mevcut bulgular literatür ışığında yorumlanarak ortaya çıkan sonuçlardeğerlendirilmiş, Gicduvan ve Riştan çömlekçiliği arasındaki farklılıklarortaya konmuştur.

Uzbekistan is well-known withits ceramic making as one of the hand craft arts. Since ancient times,Uzbekistan's ceramic craft has been transferred from generation to generation,has continued to develop with regional differences. By carrying the stylisticfeatures of the centers where rich and varied Uzbekistan ceramics are produced,each region has kept alive its own production traditions thanks to the localceramic schools whose roots are very ancient. Gijduvon and Riştan regions thatstill continue to produce traditionally today, are known as the most importantpottery centers of Uzbekistan. These centers gain privilege in terms ofdiversification of Uzbekistan ceramics due to different way of production.Gijduvon is a small town near to the Buhara also knows as an important craftcenter along the Silk Road and Rishton is located in Fergana Valey, they bothcontinue their tradational pottery production. The importance of Gijduvan andRishton centers in the development and continuation of traditional potteryproduction with general approaches to Uzbek pottery forms has been emphasizedin this text. In addition to the fact that they are one of the importantceramic centers that make production of these centers worth examining andcontinue their existence to the present day, they also reveal the variety ofceramic forms developed in accordance with the Uzbek eating-drinking culture.In this research, which is structured with qualitative research design, fromqualitative data collection techniques; semi-structured participantobservation, camera recordings, audio recordings, written and printed papersand images, field notes, observer logs were used. The present findings wereinterpreted in the light of the literature while the results were evaluated andthe differences between Gijduvan and Rishton pottery were revealed.