Dini İnançlar Zaviyesinden Kırgızların Dünü-Bugünü ve Kırgız Gençlerinin İnançlara Karşı Olan Tutumları
Past-Present of Kyrgyz from Religious Beliefs and Attitudes of Kyrgyz Youth to Beliefs
Yazar: Amber, Sadık
Dergi: İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Vol. 11 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Kyrgyzstan,Religious structures,İslam in Kyrgyzstan,Missionaries,Kyrgyz Youth ; Kırgızistan,Dini Yapılar,Kırgızistan'da İslam,Misyonerler,Kırgız gençleri

En eski Türk boylarından biri de bağımsız bir devlet kurma imkânına ulaşmış, Kırgız Toplumu’dur. Genelde, Orta Asya Türk boylarının ve özelde ise Kırgız Toplumu’nun inançlarına dair süreçleri, İslamlaşma öncesi, İslamlaşma sonrası, Ruslar Dönemi ve 1991 bağımsızlık sonrası olmak üzere 4 ana devrede değerlendirilebilir. Kırgızlar, İslam öncesi Şamanizm’le irtibatlı, eski Türk dininin özünü oluşturan Atalar Kültü, Gök Tanrı Kültü ve Yer-Su Kültler ’ine inanıyorlardı. 8-13. asırlar arasında Türk boylarının çoğunluğu, Müslümanlaşma süreçlerini büyük oranda tamamlarken, Kırgızlarda bu durum, göçebe hayat tarzından ve başka sebeplerden dolayı 16-17. asra sarkmıştır. Kırgız’lar, kısmen Çarlık döneminin ve büyük oranda da Sovyet idaresinin zulümlerine maruz kaldılar ve inanç hürriyetinden mahrum bırakıldılar. Bu zulümler arasında; Ateizm propagandasıyla Müslümanlara karşı, dinsizleştirme siyasetinin güdülmesi, camilerin Ateizmi yayan müzelere çevrilmesi, camilerin sürekli azaltılması, okullara ateizm derslerinin konulması, din adamlarının mallarının müsadere edilip, aileleriyle sürgüne gönderilmesi sayılabilir. Kırgızlar, 1991 bağımsızlık sonrasında, diğer alanlarda olduğu gibi, inanç hürriyeti sahasında da birçok kazanımlar elde etmiştir. Şu an, Kırgız Toplumu’nun geneli, laikliğe mütenasip olarak, devletin kanunları muvacehesinde, geleneksel Maturidi-Hanefi anlayışıyla yollarına devam etmektedir. Ancak, Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinin genelinde olduğu gibi, misyonerlik faaliyetleri ve Selefi akımların yönlendirmesiyle, gençlerin de içinde olduğu Kırgız Toplumu’nun, geleneksel din anlayışları darbe yemekte, bu da dini sahada birçok problemi doğurmaktadır. Kırgız gençleri de bu misyonerlik çalışmaları ve radikal dini akımların yıkıcı tesirinden etkilenirken, seküler yaşam ’da gençlerin moral değerler açısından istenilen şekilde yetişmesinde büyük bir handikap oluşturmaktadır. Çalışmada, Kırgız gençlerinin, dinle alakalı konulara son derece ilgi gösterdikleri ve doğru dini, doğru şekilde tahsil için gayret ettikleri ortaya çıkmaktadır. Dolayısıyla, Kırgız devleti de gençlerinin dini ihtiyaçlarını, dini kıstaslara ve bilimselliğe uygun olarak öğretmek durumundadır.

One of the oldest Turkish tribes, which had the opportunity to establish an independent state, is the Kyrgyz Society. In general, the processes of the Central Asian Turkish tribes and the Kyrgyz society in particular can be evaluated in 4 main periods: pre-Islamization, post-Islamization, Russian Period and 1991 post-independence. The Kyrgyz believed in the Ancestors Cult, the Sky God Cult, and the Earth-Water Cults, which were related to pre-Islamic Shamanism and formed the core of the old Turkish religion. 8-13. while the majority of the Turkish tribes completed their Islamization process to a large extent between the centuries, this situation among the Kyrgyz people was 16-17. Century has passed. The Kyrgyz were partly subjected to the persecutions of the Tsarist period and largely by the Soviet administration, and were deprived of their freedom of belief. Among these atrocities; Following a policy of atheism against Muslims with atheist propaganda, turning mosques into museums that spread atheism, reducing mosques constantly, introducing atheism courses in schools, confiscating the property of clergy and exile with their families can be counted. After independence in 1991, the Kyrgyz achieved many gains in the field of freedom of belief, as in other fields. Currently, the Kyrgyz society in general continues on its way with the traditional Maturidi-Hanefi understanding, in line with the laws of the state, in accordance with secularism. However, as in the Central Asian Turkic Republics in general, the traditional religious understandings of the Kyrgyz society, including the youth, are hit by missionary activities and Salafist movements, and this creates many problems in the religious field. While Kyrgyz youth are also affected by these missionary works and the destructive effects of radical religious movements, it creates a great handicap in raising young people in the desired way in terms of moral values in secular life. In the study, it is revealed that Kyrgyz youth show great interest in matters related to religion and strive to learn the right religion in the right way. Therefore, the Kyrgyz state has to teach the religious needs of its youth in accordance with religious criteria and scientificity.