Ebü’l-Muîn en-Nesefî ve Hüsün-Kubuh Anlayışı
Abu Al-Mu‘īn Al-Nasafī and His Husn-Qubh Concept
Yazar: Güvenkaya, İkra; Çağlayan, Harun
Dergi: İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, Vol. 7 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Kelâm,Hüsün-Kubuh,Ebü’l-Muîn en-Nesefî,Akıl-Nakil,Hikmet-Adalet ; Kalām,Al-Mu‘īn Al-Nasafī,Husn-Qubh,Reason-Tradition,Wisdom-Justice

Mâtürîdîliğin önemli simalarından Ebü’l-Muîn en-Nesefî, görüşleriyle Mâtürîdîlik ekolünün sistematiğini kurmasının yanı sıra aynı zamanda genel olarak Müslüman düşüncesi üzerinde de oldukça etkili olmuş bir bilgindir. Onun özgün fikirlere sahip olduğu kelâmî görüşlerinden biri de hüsün-kubuh konusundaki düşünceleridir.Çalışmada, Nesefî’nin hüsün-kubuh (iyi-kötü) meselesi hakkındaki görüşleri, farklı değişkenler dikkate alınarak mukayeseli olarak analiz edilmiştir. Hüsün-kubuh meselesinde Nesefî’nin akıl-nakil dengesini kurması ve hikmet kavramına kazandırdığı yeni anlamlar dolayısıyla bu konuda kendisine başvurulması gereken kaynaklar arasında yer edinmesine neden olmuştur. Genel olarak Nesefî, hüsün-kubuh meselesinde iyi veya kötü tüm olayların Allah’ın izni ve yaratmasıyla gerçekleştiğini savunmaktadır. Onun bu şekilde düşünmesinin temel nedeni, kendisinin ve mezhebinin önderinin yaşadığı coğrafyadaki kadim inançların etkisi olduğu görülmektedir. Nitekim Horasan bölgesinde etkin olan dini inançların düalist bir nitelikte olması ve yeni Müslüman olmuş bölge halkının bilinçaltına yer etmiş iyi ve kötü şeylerin yaratıcısının iki farklı tanrı olduğu düşüncesinin izlerinin silinmesi kolay olmamıştır.Nesefî, bir yandan iyi veya kötü tüm fiillerin yaratıcısının Allah olduğunu ifade ederken; diğer yandan akla ve özgür iradeye sahip olduğu gerekçesiyle insanların kendi eylemlerden dolayı sorumlu olacaklarını iddia eder. Ona göre bu durum, tevhit, ahlak ve adalete aykırı bir durum değildir. Çünkü Allah, insan fiillerini onların istek ve arzularına göre yaratmaktadır. Nesefî’nin hüsün-kubuh hakkındaki görüşleri, güncel açıdan halen tazeliğini koruyan kötülük meselesiyle de ilgili olmasından dolayı, sağlıklı bir şekilde ortaya konulması önem arz etmektedir.

Al-Mu‘īn Al-Nasafī, one of the important figures of Maturidism, is a scholar who, in addition to establishing the systematic of the school of Maturidism, has also been very influential on Muslim thought in general. One of his theological views, in which he had original ideas, is his thoughts on husn-qubh.In the study, Al-Nasafī's views on the issue of husn-qubh (good-bad) were analyzed comparatively by considering different variables. Al-Nasafī's balance of mind and transmission in the question of husn-qubh and the new meanings he brought to the concept of wisdom caused him to take a place among the sources that should be consulted on this issue. In general, Al-Nasafī argues that all good or bad events in the issue of husn-qubh take place with the permission and creation of Allah. The main reason for his thinking in this way is seen to be the influence of the ancient beliefs in the geography where he and the leader of the sect lived. As a matter of fact, it was not easy to erase the traces of the religious beliefs that were active in the Khorasan region as dualistic and the idea that the creator of good and bad things was two different gods that were placed in the subconscious of the newly Muslims of the region.On the one hand, Al-Nasafī states that the creation of all good or bad deeds is God; On the other hand, he claims that people will be responsible for their actions on the grounds that they have reason and free will. According to him, this situation is not against oneness, morality and justice. Because God creates human actions according to their wishes and desires. Because God creates human actions according to their wishes and desires. As Al-Nasafī's views on husn-qubh are also related to the issue of evil, which is still fresh from the current perspective, it is important to present it in a healthy way.