Türkiye’de Okul Yöneticisi Yetiştirme ve İstihdam Süreçleri ile Mevcut Politikaları Tartışan Araştırmaların Sentezi: Bir Model Önerisi
A Synthesis of Research on the Training and Employment Processes of School Principals and Related Policies in Türkiye: A Model Proposal
Yazar: Albez, Canan
Dergi: Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 26 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Education Management ; Eğitim Yönetimi ; Training School Administrators,Selecting,Appointing School Administrators,Meta Synthesis ; Okul Yöneticisi Yetiştirme,Okul Yöneticisi Seçme,Atama,Meta-Sentez

Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de okul yöneticisi yetiştirme ve istihdam süreçleri ile bu süreçlere ilişkin Millî Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) politika ve uygulamalarını inceleyen çalışmalarda yer alan görüş ve önerileri sentezlemek ve elde edilen bulgular doğrultusunda bir model önerisi sunmaktır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımlarından meta-sentez yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmada doküman incelemesinde içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak 2010-2021 yılları aralığında yapılmış 66 araştırmanın analiz bulguları, 2021 yılı sonrasında değişen yönetmeliği esas alan 2022-2024 yılları arasında yapılmış 30 araştırmanın sonuçlarıyla derlenmiş ve bulgular doğrultusunda alternatif bir model önerisi sunulmuştur. Yapılan analizde araştırmacıların görüş ve önerileri, kodlar halinde sıralanmış ardından benzer içerikli kodlar kategorik olarak sınıflandırılmıştır. Kategoriler, okul yöneticisi yetiştirme, seçme-atama, görevde kalma ve yükselme olmak üzere üç tema altında toplanmıştır. Araştırmada yapılan veri analizinden hareketle okul yöneticiliğinin mesleki süreçlerine işaret eden ilke ve esaslar belirlenmiş ve bir model önerisi sunulmuştur.  Araştırmada, okul yöneticisinin yetişmesi ve istihdamı süreçlerine yönelik MEB’in 2021-2024 yıllarında uygulamaya koyduğu yönetmeliklerin araştırma sonuç ve önerilerle örtüşen ve örtüşmeyen yönleri olduğu ortaya çıkmıştır.

This study aims to synthesize the opinions and suggestions presented in studies examining the processes of training and employing school administrators in Türkiye, as well as the related policies and practices of the Ministry of National Education (MoNE), and to propose a model based on the findings.  The research was conducted using the meta-synthesis method in a qualitative research approach. Content analysis was used for document analysis. In this study, the findings of 66 research studies conducted between 2010 and 2021 were used as the data source and were synthesized with the results of 30 studies conducted between 2022 and 2024, which were based on the updated regulations introduced after 2021. Based on these findings, an alternative model was proposed. In the analysis, the opinions and suggestions of the researchers were listed as codes, and then the codes with similar content were categorically classified. The categories were categorized under three themes: school administrator training, selection-appointment, and retention and promotion. On the basis of the data analysis, the principles and guidelines that indicate the professional processes of school administration were identified, and a proposed model was presented. The research revealed that the regulations to be implemented by the MoNE in 2021-2024 regarding the processes of training and employment of school administrators have overlapping and non-overlapping aspects with the research findings and suggestions.