Türkiye’de Süt Üretiminde İç Ticaret Hadleri ve Risk  Analizleri
Internal Terms of Trade for Milk Production in Turkey and Risk Analyses
Yazar: Uzunöz, Meral; Esengün, Yaşar Akçay Kemal
Dergi: Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, Vol. 2004 No. 2, 2014
Anahtar kelimeler: Internal Terms of Trade, Milk Proıduction, Risk Analysis ; İç Ticaret Hadleri, Süt Üretimi, Risk Analizi

Bu çalışmada; iç ticaret hadlerinin 1984-2001 döneminde tarım (özellikle hayvansal ürünler ve süt) ve sanayi sektörlerinden hangisi lehine geliştiğini saptamak ve incelenen hayvancılık sektöründe önemli bir yere sahip olan süt ürününde verim, fiyat ve brüt gelirlerinin seyirleri, dalgalanma dereceleri ve brüt gelirlerde yıldan yıla görülen istikrarsızlığın hangi oranlarda verim ve fiyat bileşenlerindeki dalgalanmalardan kaynaklandığını belirlemek amaçlanmıştır.  İç ticaret hadleri; net değişim ve gelir ticaret hadleri olmak üzere iki şekilde hesaplanmıştır. Verim, fiyat ve brüt gelirdeki dalgalanmaların dereceleri, değişim ve tesadüfi değişim katsayılarının hesaplanması ile ortaya konulmuştur. Serilere uygun trend modeli olarak üssel model kullanılmıştır.  Baz olarak 1987 yılı dikkate alındığında net değişim ticaret hadleri 1985-1990 döneminde süt üreticisinin aleyhine ve 1990-1993 döneminde  süt üreticisi lehine bir seyir izlemiştir. 1994 yılı krizi nedeniyle düşüşe geçen iç ticaret hadleri 1998 yılında yeniden oldukça yüksek bir değere ulaşmıştır. Ancak 1999 yılı itibariyle tekrar düşüşe geçmiş ve şubat krizinin de etkisiyle 2001 yılında %95,28’e gerilemiştir. Ayrıca incelenen dönemde gelir ticaret hadlerinde yıllık ortalama artış hızı pozitiftir.   Sonuçta, çiftçilerin gelirlerinde meydana gelen dalgalanmaların büyük oranda fiyat dalgalanmalarından kaynaklandığı belirlenmiştir. Hayvan başına süt veriminin azlığı, kesif yem fiyatlarının  yüksekliği hayvan beslemede meraların ve kaba yemlerin yeterince kullanılmaması vb. faktörler süt maliyetlerini yükseltmektedir. Süte uygulanan teşvik primi uygulamalarının yeniden düzenlenmesi ve ödemelerinin düzenli olarak yapılmasının, süt üretimini artıracağı ifade edilebilir. Bunun için de ürün ve girdi fiyatları arasındaki dengeyi koruyabilecek politikaların etkin bir şekilde uygulanmasına ihtiyaç duyulmaktadır.

This study aimed to determine which of the two sectors, agriculture (especially animal products and milk) or industry improved internal terms os trade during the period of 1984-2001 and at what levels the milk productivity which has an important role in the stockbreeding sector which was studied, the course of price and gross incomes, fluctuating degrees, and inconsistency experienced in gross incomes year by year are affected by the fluctuations in the productivity and price components .  Internal terms of trade were computed using two ways: net barter and income terms of trade.  The levels of fluctuations in productivity and gross incomes were determined by computing the coefficients of variation and random variation.  Exponential model was used as an appropriate trend model for the series.  Taking 1987 into consideration as the base year, the net barter and income terms of trade were not favourable for milk producers during the 1985-1990 period but favourable during the 1990-1993 period.  Internal terms of trade which decreased due to the 1994 crisis reached a very high point again in 1998.  However, it declined again in 1999 and in 2001 it receded to 95.28 % under the influence of the February crisis.  In addition, the annual average increase rate was positive in income terms of trade in 1984-2001.  In conclusion, it was determined that the fluctuations occuring in the income of the farmers were mainly due to the floats in prices.  Milk production cost increases because of the factors such as insufficient milk production per animal, high prices of thick feed, insufficient use of  pastures and coarse food.  It can be said that rearranging of regulations of financial incentives for milk producers and regular milk Premium payments will increase milk production. To that end, effective implementation of policies which will maintain the balance between product prices and input prices is needed.