hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
"Kurban" Olgusunun Terminolojik Çerçevesi, Tanımı ve Tasnifi
Terminological Framework, Definition and Classifıcation of the “Sacrifice” Phenomenon
Yazar: Keskin, Ahmet
Dergi: Avrasya Terim Dergisi, Vol. 12 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Communication Studies ; İletişim Çalışmaları ; Kurban,Terim,Tanım,Tasnif ; Sacrifice,Term,Definition,Classification

Evrensel bir inanış ve eylem unsuru olarak kurban, tarihin en eski dönemlerinden itibaren her toplumda ve kültürde türlü biçimlerde görülebilen bir olgudur. İnsanlığın tarihsel süreçte ve günümüzde, özellikle güçsüzlüğünün farkında olduğu, başa çıkmakta zorlandığı durumlarla bağlantılı olarak sıklıkla doğaüstü güçlere başvurduğu bilinmektedir. Bu bakımdan toplumların, kültürlerin ve inanış sistemlerinin tarihsel akışlarında kurban olgusunun, doğaüstü güçlerle ilişki kurmanın en eski ve en yaygın türlerinden biri şeklinde belirdiği görülmektedir. Karmaşık ve çok yönlü yapısıyla çeşitli disiplinlerin inceleme alanına giren kurbanla ilgili ortaya konulan pek çok kuram ve yaklaşım, bütüncül bir kurbanbilimi disiplinini oluşturmaya başlamış olmakla birlikte kurbanla ilgili terim, tanım ve tasnif odaklı çalışmalara ihtiyaç duyulduğu görülmektedir. Bu dikkatten hareketle hazırlanan çalışmada kurbanla ilgili hem dünya dillerinde hem de Türkçede oluşmuş terim ve kavramlar bütüncül olarak ele alınarak kurbanın kapsayıcı bir terminolojik çerçevesi oluşturulmaya çalışılmıştır. Bu doğrultuda çalışmada; insanlık, kültür ve inanç tarihi boyunca görünümleri bütüncül bir şekilde dikkate alınmak suretiyle, kurban olgusuyla ilişkili oluşan başlıca terimler ve kavramlar değerlendirilmiştir. Çalışmada ayrıca, kurban olgusunun başlıca özellikleri belirlenmiş, bu özelliklerden hareketle kurbanın kapsayıcı bir tanımı ve tasnifi de gerçekleştirilmiştir.

Sacrifice, as a universal element of belief and action, is a phenomenon that can be seen in various forms in every society and culture. It is known that humankind often resorts to supernatural powers as a result of various needs. In this respect, sacrifice appears as one of the oldest and most common types of establishing relationships with supernatural powers in the historical flows of societies, cultures and belief systems. Although many theories and approaches have been created regarding sacrifice, which is a subject of study in various disciplines with its complex and multifaceted structure, it is seen that there is a need for studies focused on the terms, definitions and classifications of sacrifice. Based on this attention, the study aims to create a comprehensive terminological framework regarding sacrifice by examining the terms and concepts related to sacrifice in a holistic manner both in world languages and in Turkish. In this study, the main terms and concepts related to the concept of sacrifice were evaluated by taking into account their appearance in the history of culture and belief in a holistic way. In addition, the main characteristics of the sacrifice phenomenon were determined in the study and a comprehensive definition and classification of the sacrifice was made based on these characteristics.
Farklı Disiplinlerde "Yer Tutucu" Terimi ve Dilbilimsel Bir Kavram Olarak Kullanımı
The Term of “Yer Tutucu” in Different Disciplines and its Usage as a Linguıstic Concept
Yazar: Doğru, Fatih; Khinikadze, Nato
Dergi: Avrasya Terim Dergisi, Vol. 12 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Communication Studies ; İletişim Çalışmaları ; Yer Tutucu,Dilbilim,Konuşma,Adlandırma,Terim

Türkçe alanyazında “yer tutucu” çok sayıda bilimsel disiplinde kullanılmış bir terimdir. Bilimin doğası gereği bir terim başka bir disipline aktarılabilir, anlamı değiştirilerek farklı kavramları karşılamak üzere kullanılabilir. Yer tutucu terimi de böyle bir özellik sergilemekte, kendisine birbirinden bağımsız alanlarda yer bulmaktadır. Türkçe dilbilim alanında bu terimin yeni yeni kullanılmaya başladığı görülür. Batı alanyazınında “placeholder” olarak geçen ve nispeten bu biçimde yerleşikleşen terim Türkçe alanyazına “yer tutucu” olarak aktarılmış ve bu şekilde kullanılmaya başlamıştır. Unutulan, hatırlanamayan veya adı hiç bilinmeyen bir varlığın adı yerine kullanılan sözleri ifade edebileceği gibi gereksiz bulunan, değersiz görülen, adı söylenmek istenmeyen, söylemekten kaçınılan varlıkların adı yerine geçen sözler de bu terimin kapsamında değerlendirilebilir. Daha çok anlık konuşmada görülmekte olup nispeten geçici kullanımlar olduğundan edimsel bir özellik sergiledikleri söylenebilir. Çalışma bu sözlerin neler olduğundan çok bu sözleri adlandırmak için oluşturulan yer tutucu terimine odaklanmakta, bir dilbilimi kavramı olarak onu izah etmeye çalışmaktadır.

In Turkish literature, the term “yer tutucu” (placeholder, space holder, space maintainer, container, platzhalter, suppletory, supplétif, filler etc.) has been used in many scientific disciplines. Due to the nature of science, a term can be transferred to another discipline, its meaning can be changed and used to represent different concepts. The term “yer tutucu” also exhibits such a feature and finds a place in areas that are unrelated to each other. It is seen that this term has recently started to be used in Turkish linguistics. The term, which is referred to as “placeholder” in Western literature and has become relatively established in this way, has been transferred to Turkish literature as “yer tutucu” and has started to be used in this way. While it can express the words used instead of the name of a forgotten, unremembered or unknown entity, the words used instead of the names of entities that are considered unnecessary, worthless, whose/what's names are not wanted to be said or avoided can also be evaluated within the scope of this term. It is mostly seen in spontaneous speech and since they are relatively temporary uses, it can be said that they exhibit a pragmatic feature. This study focuses on the “yer tutucu” term created to name these words rather than what these words are, and tries to explain it as a linguistic concept
Bal Arısı ve Ürünlerine Verilen Yöresel Adlar
Local Names for Honey Bee and Its Products
Yazar: Güneşdoğdu, Mustafa; Gürsoy, Mehtap
Dergi: Avrasya Terim Dergisi, Vol. 13 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Ecology (Other) ; Ekoloji (Diğer) ; Arıcılık,Apis mellifera,Terim,Sınıflandırma,Yöresel Ad ; Beekeeping,Apis mellifera,Term,Classification,Local Name

Türkiye, geniş coğrafi sınırları ve köklü tarihi nedeniyle farklı kültürlerin bir arada yaşadığı kozmopolit bir yapıya sahiptir. Bu durum, ülke genelinde çeşitli dillerin ve yerel söylemlerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu çalışmada, arıcılıkta yaygın olarak kullanılan kraliçe arı, bal, polen, arı sütü gibi bazı bilimsel terimlerin Türkiye’nin farklı bölgelerinde nasıl adlandırıldığı incelenmiştir. Elde edilen bulgular, bazı terimlerin (örneğin perga, işçi arı, arı sütü) bilimsel adlarıyla yaygın olarak kullanıldığını, bazı terimlerin ise (özellikle kraliçe arı ve propolis) bölgesel farklılıklar gösterdiğini ortaya koymuştur. Öte yandan, apilarnil, bal sirkesi ve arı zehri gibi ürünlerin tanınırlığı düşük olduğundan, yöresel karşılıkları belirlenememiştir. Çalışma sonuçlarına göre; Türkiye’de arıcılıkla ilgili terminolojik çeşitliliğin son derece zengin olduğu ve bölgesel ölçekte çeşitlilik gösterdiği anlaşılmıştır.

Türkiye is a country with a vast geographical structure and a deep-rooted history, resulting in a cosmopolitan society shaped by various cultures over time. This cultural diversity has contributed to the emergence of multiple regional dialects and local terminologies across the country. The present study investigates the regional names of commonly used beekeeping terms in Turkey, such as queen bee, honey, pollen, and royal jelly. Findings indicate that while certain terms—such as perga, worker bee, and royal jelly—are widely used in their scientific forms, others like queen bee and propolis vary significantly across regions. On the other hand, products such as apilarnil, honey vinegar, and bee venom appear to have limited recognition, making it difficult to identify local equivalents. The results of the study show that the terminological diversity in connection with beekeeping in Turkey is extremely rich and varies from region to region.
Güvenlik Kelimesinin İş Sağlığı ve Güvenliği Alanındaki Farklı Terim Kullanımları
Different Terms Using The Word Safety in The Field of Occupational Health and Safety
Yazar: Yalçın, Esra
Dergi: Avrasya Terim Dergisi, Vol. 13 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Communication Studies ; İletişim Çalışmaları ; Occupational Health and Safety,Safety,Safety Culture,Safety Climate,Safety Performance,Safety Motivation ; İş Sağlığı ve Güvenliği,Güvenlik,Güvenlik Kültürü,Güvenlik İklimi,Güvenlik Performansı,Güvenlik Motivasyonu

İş sağlığı ve güvenliği, çalışanların fiziksel ve ruhsal bütünlüğünü korumayı, iş yerlerinde karşılaşılan riskleri azaltmayı ve güvenli bir çalışma ortamı oluşturmayı amaçlayan bir disiplindir. Teknolojik gelişmeler, değişen çalışma koşulları ve artan rekabet ortamı, iş sağlığı ve güvenliği kavramını giderek daha önemli hale getirmiştir. Bu kapsamda, güvenlik anlayışı yalnızca tehlike ve risklerin yönetilmesiyle sınırlı kalmaz; aynı zamanda iş yerindeki tüm süreçleri şekillendiren temel ilkeleri de kapsar. Bu çalışmanın amacı, iş sağlığı ve güvenliği alanında yaygın olarak kullanılan “güvenlik kültürü”, “güvenlik iklimi”, “güvenlik performansı” ve “güvenlik motivasyonu” terimlerini kökenleri ve tanımlarıyla incelemek, bu terimlerin iş yerlerindeki uygulamalara etkilerini ele almak ve kavramsal çerçevenin zenginliğini değerlendirerek sağladığı katkıları ortaya koymaktır. Tüm bu unsurların bir arada çalışması, iş sağlığı ve güvenliği kavramlarının bütünsel bir yaklaşım içinde ele alındığında, güvenli bir iş ortamı oluşturulmasındaki etkili rolünü vurgulamaktadır.

Occupational health and safety is the discipline dedicated to protecting employees' physical and mental health, mitigating workplace risks, and ensuring a safe workplace. Occupational health and safety has become even more significant due to technological developments, changed working conditions, and increased competition. In this context, understanding safety includes more than managing risks and hazards; it also presents the essential principles that guide all workplace processes. This study aims to evaluate the richness of the conceptual framework to highlight the contributions of the terms "safety culture," "safety climate," "safety performance," and "safety motivation," as well as their definitions and origins in occupational health and safety, and their effects on workplace practices. The collaboration of all these elements highlights their efficient role in creating a safe work environment when occupational health and safety concepts are stressed holistically.
Doğu Avrasya Erken Saka Dönemi Altın Giyim Kuşam Kompozisyonu Kavramının Türkçe Terminolojisi
Turkish Terminology of The Concept of Gold Habiliment Composition in The Early Saka Period of Eastern Eurasia
Yazar: Sevinç, Emre
Dergi: Avrasya Terim Dergisi, Vol. 13 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Communication Studies ; İletişim Çalışmaları ; Saka,Scythian,Golden Man,Eurasia,Clothing,Terminology ; Saka,İskit,Altın Adam,Avrasya,Giyim,Terminoloji

Makale -bilimsel çalışmalarda genellikle altın giyimli adam veya altın adam olarak adlandırılan- Avrasya'da Erken Demir Çağı'na (MÖ 8. ile MÖ 2. yüzyıllar aralığı) ait seçkin kurganlarında bulunan, ölülerin bedenlerine giydirilmiş veya kuşandırılmış altın ile oluşturulmuş ya da süslenmiş giyim, takı, silah unsurlarından oluşan bütüne altın giyim kuşam kompozisyonu isimlendirmesini önermektedir. Çalışma, kavramın oluştuğu dönem olan MÖ 8. ile MÖ 6. yüzyıllar aralığına tarihlenen Erken Saka Dönemi çerçevesinde Doğu Avrasya coğrafyası altın giyim kuşam kompozisyonlarının özellikleri, adlandırması ve tanımlarına odaklanarak kavramı terminolojik olarak analiz etmeyi amaçlamaktadır.

The study suggests naming the entirety, which is generally referred to in the literature as the golden clothed man or golden man, consisting of clothing, jewelry, and weapon elements created or decorated with gold, dressed or equipped on the bodies of the dead, found in elite kurgans belonging to the Early Iron Age (interval between the 8th and 2nd centuries BC) in Eurasia, as the gold habiliment composition. The study aims to terminologically analyze the concept by focusing on the characteristics, naming, and definitions of the gold habiliment compositions in the Eastern Eurasian geography within the framework of the Early Saka Period dated to the interval between the 8th and 6th centuries BC, which is the period when the concept was formed.
Ekolojik Birimlerde Yatay, Dikey ve Derinliğe Göre Kuşaklanma Terimlerinin Türkçe Karşılıklarının İrdelenmesi
Analysis of Turkish Equivalents of Terms Horizontal, Vertical and Depth-Based Zonation in Ecological Units
Yazar: Sevgi, Orhan
Dergi: Avrasya Terim Dergisi, Vol. 13 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Terrestrial Ecology ; Karasal Ekoloji ; Biyom,Dağ Zonları,Deniz ve Göl Zonları,Zonlaşma ; Biome,Mountain Zones,Ocean and Lake Zones,Zonation

Ekolojik birimlerin kuşaklanması üzerine yapılan çalışmalar farklı bilim alanları başlığında yürütülmüş ekolojinin gelişmesine bağlı olarak yeni sınıflandırmalara konu olmuştur. Ekolojik birimlerin yatay, dikey ve derinliğe göre kuşaklanmalarıyla ilgili olarak Türkçe ekoloji kaynaklarında çok uzun zamandan beri çeşitli terimlerin kullanıldığı görülmektedir. Dilbilgisi açısından ara biçim düşünsel yaklaşımını belirtmesi açısından okunuşlara yoğun yer verilmiştir. Biyom birimlerinin Türkçe karşılıkları oldukça zengindir. Bu zenginliğin içinden bazıları Türkçe karşılığı olarak kullanılması önerilmiştir. Dağ kuşakları ile su ekosistemlerinin kuşaklanmalarında ise terim üretilerek karşılıkları önerilmiştir. Çalışma kapsamında 90 terim değerlendirilmiştir. Bunlardan 28’sinde mevcut Türkçe karşılıkları arasında yapılan değerlendirmeler sonucunda öneri yapılmıştır. Diğer 62 terim için ise Türkçe karşılıklar üretilmiştir. Çalışmada terimlerin üretilmesinde Türkçenin birikiminde yer alan temel kavramlardan yararlanılmıştır. Üretilen ve önerilen terimlerle ekoloji diline katkı yapılabileceği öngörülmektedir.

Studies on the belting of ecological units have been conducted under the title of different scientific fields and have been subject to new classifications depending on the development of ecology. It is seen that various terms have been used in Turkish ecology sources for a long time regarding the belting of ecological units horizontally, vertically and according to depth. In terms of grammar, readings have been given a lot of space in terms of indicating the intermediate form intellectual approach. There has been diversity in the Turkish equivalents of biome or ecozones units. In this term group, it has been suggested to use terms from within themselves. In the belting of mountain belts and water ecosystems, terms have been produced and their equivalents have been suggested. The study focused on 90 terms. 28 of these were suggested as a result of the evaluation of existing terms. Turkish equivalents of a total of 62 terms have been produced. In the study, basic concepts in the accumulation of Turkish have been used in the production of terms. It is envisaged to contribute to the language of ecology with the suggested terms.
Maruziyet: Kavramsal Kökleri ve İş Sağlığı Güvenliğindeki Yasal Çerçevesi
Exposure: Conceptual Roots and Legal Framework In Occupational Health and Safety
Yazar: Taşkaya, Gökay
Dergi: Avrasya Terim Dergisi, Vol. 13 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: Ecology (Other) ; Ekoloji (Diğer) ; Exposure,Occupational Health and Safety,Occupational Risks ; Maruziyet,İş Sağlığı ve Güvenliği,Mesleki Riskler

Bu çalışma, "maruziyet" teriminin etimolojik kökenlerini, anlam dönüşümünü ve iş sağlığı ve güvenliği alanındaki bilimsel ve mevzuat temelli kullanımını kapsamlı biçimde incelemektedir. Terim, Türkçe, Arapça, Fransızca ve İngilizce kaynaklarda karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş; Türk Dil Kurumu sözlüklerinde yer almamasına rağmen, mevzuat ve akademik literatürdeki tanımları üzerinden analiz edilmiştir. Bulgular, maruziyet kavramının terminolojik olarak netleştirilmesi gerektiğini göstermektedir. Çalışma sonucunda, maruziyet sınır değerlerinin açık biçimde tanımlanması, ölçüm ve izleme süreçlerinin standartlaştırılması, ayrıca risk değerlendirmelerinde bu terimin tutarlı biçimde kullanılmasının çalışan sağlığının korunmasına katkı sağlayacağı önerilmektedir. Bu yönüyle çalışma, iş sağlığı ve güvenliği terminolojisine kavramsal bir açıklık getirmekte ve politika yapıcılar için yol gösterici niteliktedir.

This study comprehensively examines the etymological origins, semantic evolution, and both scientific and legislative uses of the term “exposure” within the context of occupational health and safety (OHS). The concept was analyzed comparatively across Turkish, Arabic, French, and English sources, revealing that although it is not included in the Turkish Language Association (TDK) dictionary, it is widely employed in OHS legislation and scientific literature. The findings indicate that the term “exposure” requires clearer and more standardized definitions. The study suggests that precisely defining exposure limits, standardizing measurement, and monitoring procedures, and ensuring consistent terminology in risk assessments will enhance the protection of worker health. Accordingly, this work contributes conceptual clarity to OHS terminology and provides practical insights for policymakers and professionals in the field.
Kalmukça Bitki Adları (Türk Dilleriyle Olan İlişkisi Bağlamında)
Kalmyk Plant Names (In the Context of Their Relationship with Turkic Languages)
Yazar: Perçin Bostan, Başak
Dergi: Avrasya Terim Dergisi, Vol. 13 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Modern Turkic Languages and Literatures (Other) ; Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları (Diğer) ; Plant Names,Kalmyk Language,Turkic Languages,Mongolic Languages ; Bitki Adları,Kalmukça,Türk Dilleri,Moğol Dilleri

Bu çalışmada Moğol dillerinden Kalmukçada yer alan 20 bitki adı Türk dilinin Kalmukça üzerindeki etkisi çerçevesinde incelenmeye çalışılmıştır. Bitki adları Kalmukçadaki karşılıklarına göre alfabetik olarak sıralanarak bilimsel açıklamaları ve Latince karşılıkları sunulmuştur. Her bir maddede bitki türlerinin Kalmukçadaki biçimleri ile Türkçenin tarihi dönemleri ve modern Türk dillerindeki biçimlerinden bahsedilmiştir. Ayrıca modern Moğolcadaki ve diğer Moğol dillerindeki biçimleri üzerinde de durulmuş, Moğolcanın tarihi metinlerinde rastlanmış olan bitki adlarından da bahsedilmiştir. Elde edilen sonuçlar karşılaştırmalı olarak ele alınmış, diller arasında ortaklık veya benzerlik tespit edilen durumlarda, kelimeler etimolojik olarak değerlendirilmiştir. Türk dillerinden Kalmukçaya veya Kalmukçadan Türk dillerine kelime aktarımı olup olmadığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Buna göre ele alınan adlardan 10’unun Türkçe kökenli, 2’sinin Moğolca kökenli, geriye kalan 8 adın ise Türk ve Moğol dillerinde ortak olduğu tespit edilmiştir.

In this study, 20 plant names in Kalmyk, one of the Mongolian languages, were examined within the framework of the influence of the Turkic languages on Kalmyk. Plant names were listed alphabetically according to their Kalmyk equivalents and their scientific explanations and Latin equivalents were presented. In each article, the forms of plant species in Kalmyk, historical periods of Turkic and their forms in modern Turkic languages were mentioned. In addition, the forms in modern Mongolian and other Mongolic languages were emphasized, and plant names found in historical Mongolian texts were also mentioned. The results obtained were comparatively evaluated, and in cases where commonalities or similarities were detected between the languages, words were evaluated etymologically. It was attempted to determine whether there was a transfer of words from Turkic languages to Kalmyk or from Kalmyk to Turkic languages.
Kavram Tarihi Çalışmaları
Kavram Tarihi Çalışmaları
Yazar: Elmas, Emre
Dergi: Avrasya Terim Dergisi, Vol. 13 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Modern Turkic Languages and Literatures (Other) ; Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları (Diğer) ; Kavram,,Kavram Tarihçiliği,,Tarihyazımı

Herhangi bir kavram ile o kavramın ifade ettiği şey arasında seyreden ilişki sonsuz çoğullukta gerçekleşen bir ilişki türüdür. Böyle bir sonsuzluğun başlıca nedeni ise ne kavramın yetersizliği ne de kavramın işaret ettiği şeyin sınırsız fazlalığıdır. Kavramın ifade ettiği o şey ne kadar dile gelirse gelsin, dil içinde ne kadar görünür kılınırsa kılınsın hiçbir zaman kendisine işaret eden o kavramın içine tam olarak sığmaz. Çünkü kavram ile kavramın gösterdiği şey tam bir mutabakat içerisinde birbirlerine indirgenemezdir. Zira mutlak bir farkı ortaya koyarcasına kavramın gösterdiği şeyin “tikelliğine” karşın o şeyin kavramın içindeki anlamı sınırsız olabilir. Şey, kendi tikelliğini, bir kavram içinde anlamın varlığıyla çokluğa çıkarır ve şeyin kendisine yönelik sınırsız bir anlama imkânı, ancak bu sayede oluşur.

Herhangi bir kavram ile o kavramın ifade ettiği şey arasında seyreden ilişki sonsuz çoğullukta gerçekleşen bir ilişki türüdür. Böyle bir sonsuzluğun başlıca nedeni ise ne kavramın yetersizliği ne de kavramın işaret ettiği şeyin sınırsız fazlalığıdır. Kavramın ifade ettiği o şey ne kadar dile gelirse gelsin, dil içinde ne kadar görünür kılınırsa kılınsın hiçbir zaman kendisine işaret eden o kavramın içine tam olarak sığmaz. Çünkü kavram ile kavramın gösterdiği şey tam bir mutabakat içerisinde birbirlerine indirgenemezdir. Zira mutlak bir farkı ortaya koyarcasına kavramın gösterdiği şeyin “tikelliğine” karşın o şeyin kavramın içindeki anlamı sınırsız olabilir. Şey, kendi tikelliğini, bir kavram içinde anlamın varlığıyla çokluğa çıkarır ve şeyin kendisine yönelik sınırsız bir anlama imkânı, ancak bu sayede oluşur.