Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Dönemi Kamu Yapıları: Malatya Kenti Örneği
Examination of Late Ottoman and Early Republic Period Public Structures Through the City of Malatya
Yazar: Sarı, Fatma Zehra; Umar, Nur
Dergi: Art-Sanat No. 19, 2022
Anahtar kelimeler: Late Ottoman Period,Early Republican Period,Architectural History,Architectural Preservation,Public Buildings ; Geç Osmanlı - Erken Cumhuriyet Dönemi,Mimarlık Tarihi,Mimari Koruma,Malatya,Kamu Yapıları

Osmanlı Devleti’nde 18. yüzyıl ile birlikte “Batılaşma” olarak adlandırılan dönem başlamıştır. 19. yüzyılda Tanzimat Dönemi’yle birlikte ise yenileşme hareketleri toplumsal ve idari anlamda etkili bir şekilde görülmüştür. İdari anlamdaki değişimler o zamana kadar görülmeyen postane, hükümet konağı, hapishane gibi işlevlerine uygun yeni yapı tiplerini ortaya çıkarmıştır. Osmanlı Devleti döneminde başlayan değişim anlayışı Cumhuriyet’in ilanından sonra da devam etmiştir. Konumu itibarıyla kavşak niteliğinde olan Malatya, Batılılaşma Dönemi’nde Osmanlı Devleti’nin taşralarından biridir. Malatya, farklı zamanlarda Diyarbakır ve Ma’mûretü’l-Azîz Vilayetleri’ne bağlı sancak; Cumhuriyet Dönemi’nde ise bir il durumundadır.Bu çalışmada, günümüz Malatya ili merkezinde yer alan Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Dönemi kamu yapılarının mimari özellikleri, koruma durumları ve bu yapıların kentin değişim ve gelişimine etkisi incelenmiştir. 1890 yılından 1940’lı yıllar arasını kapsayan çalışma literatür ve arşiv taraması ile başlamış; alan çalışmasıyla devam etmiştir. Çalışma, Osmanlı Devleti’nde Malatya sancağı olarak anılan günümüz Malatya ilinde kamu yapısı olarak inşa edilen veya kullanılan yapıların ortaya çıkışını bütüncül olarak değerlendirerek mimarlık tarihi, kent tarihi ve mimari koruma alanlarına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

In the 19th century, with the Tanzimat Period, the innovation movements were seen effectively in terms of social and administrative aspects. Changes in the administrative aspects have revealed new building types suitable for their functions such as post offices, government offices, prisons, which were not seen until then. The trend of change that started last period of the Ottoman Empire continued after the establishment of the Republic. Malatya, which is a crossroads in terms of its location, was one of the provinces of the Ottoman Empire during the Westernization Period. Malatya was a sanjak connected to Diyarbakir and Mamuret-ul-Aziz Provinces at different times; in the Republican Period, it became a province. In this study, the architectural features and conservation status of the public buildings of the Late Ottoman and Early Republican Periods in the center of today’s Malatya province with the effects of these structures on the change and development of the city were examined. The study started with a literature and archive review and then continued with fieldwork. The study aims to contribute to the fields of architectural history, urban history, and architectural conservation by evaluating the development of public buildings in Malatya city, which was one of the provincial centers of the Ottoman Empire in line with their needs. In addition, the study aimed to provide clear and permanent guidance for other researchers.