Şeyh Bedreddin’in İlmi Şahsiyeti ve Tabakâtü’l-Fukahadaki Yeri Hakkında Bir Değerlendirme
An Evaluation of Sheikh Bedreddin’s Scientific Personality and His Place in  Tabagat al Fukaha
Yazar: Gedik, Şerif
Dergi: BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 9 No. 1, 2022
Anahtar kelimeler: Fıkıh,,Tercih,Tahrîc,Tabakâtü'l-fukahâ,,Şeyh Bedereddin ; Figh,Preference,Tahkrîj,Tabagat al-fukaha,Sheikh Bedreddin

Osmanlı fetret döneminin önemli simalarından olan Şeyh Bedreddin (ö. 823/1420), tarihi kaynaklarda daha çok isyan hadisesiyle olan ilişkisi ve tasavvufî görüşleriyle ön plana çıkmıştır. Geçmişten bugüne kadar birçok kesim tarafından farklı platformlarda Şeyh Bedreddin’in siyasi tutumu ve tasavvufî görüşleri tartışılmış, hakkında birçok çalışma yapılmıştır. Şeyh Bedreddin’in siyasi kimliği ve tasavvufî görüşlerine yönelik tartışmalardan uzaklaşıp, fıkıh alanındaki yetkinliğine ve bu alandaki eserlerine bakıldığında fetret döneminde yetişmiş en önemli fakihlerden biri olduğu görülür. Özellikle yargılama hukuku ve fürû-i fıkha yönelik yazmış olduğu Câmiu’l-Fusûleyn, dönemi ve sonrasına damga vurmuş, kadı ve müftülerin başucu kitabı olmuş bir eserdir. Şeyh Bedreddin’in bin civarında görüşünü ihtiva etmesi açısından Teshîl isimli eseri de ayrı bir önemi haizdir. Çalışmada Şeyh Bedreddin’in hayatına değinilmiş, başta fıkhî eserleri olmak üzere diğer eserleri hakkında da bilgi verilmiştir. Fukahayı bilgi ve ictihadi kabiliyetleri açısından farklı kategorilere ayıran ve fıkıhtaki ilmi derecelerini ortaya koymaya çalışan, tabakâtü’l-fukahâ veya tabakâtü’l-müctehidîn diye adlandırılan ve bu alanın ilk örnekleri arasında kabul edilen İmâmü’l-Harameyn Abdülmelik el-Cüveynî (ö. 478/1085), İbn Rüşd el-Ced (ö. 520/1126) ve İbnü’s-Salâh (ö. 643/1245) gibi bazı fakihlerin yaptıkları tasnif çalışmalarına yer verilmiştir. Ayrıca Hanefi mezhebinin en önemli çalışmalarından biri kabul edilen İbn Kemal Paşa’nın (ö. 940/1534) yaptığı tasnif de aktarılmıştır. Şeyh Bedreddin’in ilmi yetkinliği ve tabakâtül-fukahâdaki yerinin tespitine katkı sunması adına fıkhî görüşleri, mezhep içi ve mezhep dışı tercihleri ve tahrîclerine değinilmiştir. Bu çalışmada Şeyh Bedreddin’in fıkıh alanındaki ilmi yetkinliği ve tabakatü’l-fukahâdaki yeri incelenecektir.

Sheikh Bedreddin, one of the important figures of the Ottoman interregnum, came to the fore in historical sources with his relation to the rebellion and his mystical views. From the past to the present, Sheikh Bedreddin's political attitude and mystical views have been discussed and many studies have been carried out on different platforms by many segments. When we look at Sheikh Bedreddin's competence in the field of fiqh and his works in this field, it is seen that he is one of the most important jurists who grew up in the interregnum period, away from the discussions on his political identity and mystical views. Câmiu'l-Fusûleyn, which he wrote especially for judicial law and furü‘ al-figh, is a work that has left its mark on its period and later, and has become the bedside book of kadis and muftis. The work of Sheikh Bedreddin, named Teshîl, has a special importance in that it contains around a thousand views. In the study, the life of Sheikh Bedreddin was mentioned, and information was given about his other works, especially his figh works. In order to contribute to the determination of Sheikh Bedreddin's scientific competence and his place in the tabagat al-fukaha, his fiqh views, intra-sectarian and non-sectarian preferences and editorials are mentioned. In this study, Sheikh Bedreddin's scientific competence in the field of fiqh and his place in tabagat al-fukaha will be examined.