"Genel Güvenlik Bakımından Mahzurlu Olanlar"ın Yurt Dışına Çıkış Özgürlüğü İle Pasaport Kanunu'nun 23. Maddesi
The Freedom of Departure From the Country of the Inconvenient Ones’ in Terms of the General Security and the Article 23 of the Passport Code
Yazar: Hadimoğlu, Nimet Özbek
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 67 No. 03, 2014
Anahtar kelimeler: Freedom of travel,prohibition leaving the country,inconvenience on grounds of generalsecurity,Passport Code,direct applicability of constitutional rules ; Seyahat özgürlüğü, yurt dışına çıkış yasağı, genel güvenlik bakımından mahzurlu sayılma, Pasaport Kanunu, Anayasa hükümlerinin doğrudan uygulanabilmesi

1982 Anayasası’nın Türk vatandaşlarının yurt dışına çıkış özgürlüğünün sınırlanmasına ilişkin 23. maddesinin 4. fıkrasının son haline göre, “Vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti, ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak sınırlanabilir”. Pasaport Kanunu’nun “Pasaport veya vesika verilmesi yasak olan haller” başlığıyla düzenlenen 22. maddesinin ilk fıkrasına göre, “Yurt dışına çıkmaları; mahkemelerce yasaklananlara, memleketten ayrılmalarında genel güvenlik bakımından mahzur bulunduğu İçişleri Bakanlığınca tespit edilenlere pasaport veya seyahat vesikası verilmez”. Kanunun anılan bu hükmü, Türk vatandaşlarının yurt dışına çıkış özgürlüğünün sınırlanmasında yürütme organının tasarrufta bulunabilmesine olanak tanımaktadır. Pasaport Kanunu’nun 23. maddesi, “Bakanlar Kurulu, harp tehlikesi veya memleket güvenliğine veya sağlık durumuna dokunan diğer olağanüstü haller dolayısıyla Türk vatandaşlarının yabancı memleketlere gitmelerini kısmen veya tamamen men edebileceği gibi, siyasî ve ekonomik mülâhazalarla sadece belli ülkeler için geçerli pasaport düzenlenmesine de karar verebilir” hükmünü amirdir. Bu çalışmada, Pasaport Kanunu’nun anılan hükümlerinin Anayasaya aykırı olup olmadığı ve özellikle genel güvenlik bakımından mahzurlu olanların yurt dışına çıkma özgürlüğü ele alınmaktadır.

After the recent amendments took place about the article 23 of the Constitution (1982), the right of departure from the country of a citizen would be restricted by a judicial degree, which could be given solely on grounds of a crime investigation or prosecution. According to the Article 22 of the Passport Code, “Passport or a travel document cannot be given to the people whose freedom of departure from the country have prohibited by a court or whose departure from the country have been identified as inconvenient by the Ministry of Internal Affairs regarding to the general security.” This mentioned code gives the right to the executive organ to dispose restrictions on the freedom of travel of Turkish citizens. The Article 23 of the Passport Code states that, “In case of a danger of war or in other emergency situations pertaining to security or public health, the Council of Ministers may partially or completely bans the travel of the Turkish citizens to foreign countries and may also decide, for political and economic reasons, to issue passports which will be valid for certain countries.” In this article, we examine the compatibility of the above mentioned provisionsof the Passport Code to the Constitution and specifically the freedom of travel of the inconvenient ones’ on the grounds of general security.