Ebü’l-Kelâm Âzâd’ın Dinî ve Siyasî Görüşleri
Abū l-Kalām Āzād’s Religious and Political Views
Yazar: Karayiğit, Kazım
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 17 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: History of İslamic sects ; İslam Mezhepleri Tarihi ; Islamic Sects ; İslam Mezhepleri ; İslâm Mezhepleri Tarihi,Ebü’l-Kelâm Âzâd,Din-Siyaset,Kur’an,Dinî Çoğulculuk. ; History of Islamic Sects,Abū l-Kalām Āzād,Religion-Politics,Qur’an,Religious Pluralism.

Ebü’l-Kelâm Âzâd Hindistan havzasında yaşayan, siyasî kimliğinin yanında Kur’ân üzerine düşünen son dönemin önemli din âlimlerinden biridir. Ona göre vahiy, insanın manevi hayatını devam ettirebilmesinin temel koşulu olarak içinde yaşanılan toplumun şartlarına göre gelmiştir. Bu açıdan müellif Kur’an’ın kendi bağlamında ve şartlarında anlaşılması gerektiğini düşünür. Ona göre, Kur’an bilimsel ya da tarihsel bir metin olmanın ötesinde genel dinî ve ahlâkî ilkelerin çıkarılacağı bir kitaptır. Âzâd aynı zamanda çoğulcu din anlayışına sahip biri olarak tüm dinleri özünde bir görürken, farklılaşmanın dinlerin sadece değişebilen şeriat alanıyla alakalı konularda olduğunu düşünmektedir. O, halifelik kurumuna Müslümanların geleceği açısından ayrı bir önem vermiş ve Osmanlı halifesini Müslümanların lideri olarak görmüştür. Bu çalışma Hindistan’da yaşamış olan çağdaş İslâm düşünürü Ebü’l-Kelâm Âzâd’ın hayatını, dinî ve siyasî düşüncelerini ele almaktadır. Âzâd, bölgenin İngiliz sömürüsü olduğu bir dönemde yaşamış, sömürge düzenine karşı çıkmış ve Müslüman halkın İslâmî kimliğini koruma yolunda çaba göstermiştir. O, Osmanlı sevdalısı biri olarak fikirleri ve faaliyetleri ile bölgenin zihin dünyasında etkili olmuştur. Ebü’l-Kelâm Âzâd’ın dinî ve siyasî görüşlerini ele aldığımız bu çalışma, dini ihya gayesiyle ortaya çıkan çağdaş İslâm düşünürleri çalışmalarına katkı sağlama gayesi taşımaktadır.

Abū l-Kalām Āzād is one of the most important religious scholars of the last period who lived in the Indian basin and thought on the Qur’an besides his political identity. According to him, revelation has come according to the conditions of the society in which man lives, as a basic condition for the continuation of his spiritual life. In this respect, he believes that the Qur’an should be understood in its own context and conditions. According to him, the Qur’an is not a scientific or historical text, but a book from which general religious and moral principles can be derived. At the same time, as someone with a pluralist understanding of religion, Āzād sees all religions as one in essence, and believes that the differentiation is only in matters related to the field of Sharīʿah, which can change.He attached particular importance to the institution of the caliphate for the future of Muslims and regarded the Ottoman caliph as the leader of Muslims. This study deals with the life, religious and political thought of Abū l-Kalām Āzād, a contemporary Islamic thinker who lived in India. Living at a time when the region was under British colonization, Āzād opposed the colonial order and sought to preserve the Islamic identity of the Muslim people. As a lover of the Ottoman Empire, his ideas and activities had an impact on the minds of the region. Having dealt with the religious and political views of Abū l-Kalām Āzād, this study aims to contribute to the studies on contemporary Islamic thinkers who emerged with the aim of religious revival.