Dede Korkut Kitabı’nda Dil Estetiği ve Anlatım İncelikleri
Language Aesthetics and Expression Subtleties in the Book of Dede Korkut
Yazar: Yaman, Ertuğrul
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları No. 26, 2022
Anahtar kelimeler: Dede Korkut,Language,Aesthetics,Meaning,Fineness of Expression ; Dede Korkut,Dil,Estetik,Anlam,Anlatım İnceliği

Türk dili, edebiyatı ve kültürü açısından eşsiz bir hazine olan Dede Korkut Kitabı, hem muhteva hem de dil özellikleri bakımından özgün niteliklere sahiptir. Her eser, sahibinden izler taşır. Dede Korkut Kitabı’nın değeri de yazarıyla veya onu oluşturan muhitle ilişkilidir. Bu bağlamda bu seçkin eserin yazarı veya baş kahramanı varsayılan Dede Korkut karakterinin de detaylı olarak ele alınması ve tüm yönleriyle ortaya konulması gerekir. Dede Korkut, hem bir eser sahibi hem bir başkahraman hem de gençliğe örnek bir şahsiyet olarak son derece önemli bir değerimizdir. Dede Korkut’u tanımak ve anlamak için onun üstün şahsiyetini, bilge kişiliğini gözler önüne sermekte yarar vardır. Dede Korkut Kitabı, Türk dili ve kültürü bakımından tam anlamıyla bilgilik(ansiklopedi)tir. Nitekim, hikâyelerde hayattan sanata, dilden edebiyata, tarihten coğrafyaya, etnolojiden, sosyolojiye, teolojiden geleneğe kadar birçok alanda olay örgüsüne serpiştirilmiş birçok bilgiyi bulmak mümkündür. Konuya özelde Türk dili penceresinden bakıldığında, mücevher değerinde bir dil hazinesi bulmak mümkündür. Dede Korkut Kitabı’nı değerli kılan özellikler, yalnızca içeriğindeki eşsiz bilgiler ve özgün öykülerle sınırlı değildir. Kitabın dili ve anlatımı da içeriği kadar değerli ve ilgi çekicidir. Bu eserin en az içerik kadar biçimsel özellikleri, söylem ve anlamlandırma düzlemi, ritim ve anlatım boyutları, çok anlamlı biçemi ve söz sanatlarıyla bezenmiş anlatım gücü, onu eşşiz kılan özelliklerdir. Sözlü anlatım geleneğinin eşsiz örneklerini oluşturan Dede Korkut Kitabı deyim yerindeyse, Türkçenin gürül gürül aktığı bir eserdir.

The Book of Dede Korkut, which is a unique treasure in terms of Turkish language, literature and culture, has unique qualities in terms of both content and language features. Every work carries traces of its owner. The value of the Book of Dede Korkut is also related to its author or the environment that created it. In this context, the character of Dede Korkut, who is assumed to be the author or the protagonist of this outstanding work, should also be handled in depth and revealed in all its aspects. The Book of Dede Korkut is an encyclopedia in terms of Turkish language and culture. As a matter of fact, it is possible to find many information interspersed with plots in many fields from life to art, from language to literature, from history to geography, from ethnology to sociology, from theology to tradition. When looking at the subject from the Turkish language perspective, it is possible to find a language treasure worth a jewel. The language and narration of the book is as valuable and interesting as its content. What makes this work unique is its formal features as much as its content. It is the plane of discourse and signification, the dimensions of rhythm and expression, its polysemous style and the power of expression adorned with rhetoric. The words, which constitute the unique examples of the oral expression tradition, are the products in which the Turkish language is flowing loudly.