Evrensel Değerler Bağlamında Çocuk Edebiyatı Romanları: Zeynep Cemali Örneği
Children’s Literature Novels in the context of Universal Values: Example of Zeynep Cemali
Yazar: Özbaşı, Sevgen
Dergi: Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 25 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Values ​​education ; Değerler Eğitimi ; Universal values,Values education,Children’s literature novels,Zeynep Cemali. ; Evrensel değerler,Değerler eğitimi,Çocuk edebiyatı romanları,Zeynep Cemali.

Birey gelişiminin sağlıklı bir biçimde sağlanabilmesi için çocukların erken dönemden başlayarak ilgi ve gereksinmelerine uygun nitelikli yapıtlarla buluşturulması gerekmektedir. Sağlam bir toplum yapısının oluşturulması için, çocukların başka yaşam örnekleri ve deneyimleriyle karşılaşması önemlidir. Birey/Çocuk evrensel değerleri içselleştiremediği, değerler eğitimi kazanmadığı sürece toplumsal birlikteliğin kurulması güçtür. Çocukların duyarlık yeteneğini kazanabilmesi için yaşananları duygularıyla algılamaları gerekmektedir. Bu bağlamda yazınsal nitelikli çocuk edebiyatı yapıtları, çocuklara hem anadilinin ve kültürünün özelliklerini hem de ulusal-evrensel değerleri tanıtmada; onları değer eğitimi açısından geliştirmede en önemli araçlardır. Bu nedenle çocuk edebiyatı alanında önemli yere sahip, kitaplarının baskı sayılarına bakıldığında hedef kitlesince ilgi gören Zeynep Cemali’nin edebiyat yapıtlarında Schwartz’ın belirlediği değerlere ne sıklıkla nasıl yer verildiğinin saptanması ve yapıtların değerler eğitimi kapsamında ele alınması çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Bu çalışma, etkileşimsiz analitik (çözümlemeli) nitel araştırma karakteristiği taşımaktadır. Araştırmada ölçüt olarak alınan Schwartz’ın değerler sınıflandırmasına göre Zeynep Cemali’nin dört romanı, içerdiği değerler bağlamında incelenmiştir. İnceleme sonucunda sınıflandırmada yer alan “güç, başarı, iyilikseverlik, evrenselcilik, geleneksellik, hazcılık, özyönelim, uyarılım, uyma, güvenlik” değerlerinin tümünün işlendiği belirlenmiştir. Tüm bunlar doğrultusunda Zeynep Cemali’nin romanlarının evrensel değerler açısından zengin ileti ve örnekler sunduğunu; bu değerler aracılığıyla çocukların değerler eğitimi sürecine katkı sağlayabileceğini; roman karakterleriyle özdeşim kuran çocuk okurun, daha çok bu karakterler aracılığıyla yansıtılan değerleri içselleştirebileceğini söylemek mümkündür.

In order to ensure individual development in a healthy way, children should be brought together with works that are suitable for their interests and needs starting from the early period. In order to establish a solid social structure, it is important to make children face with other life examples and experiences. As long as the individual/child do not internalize universal values and gain values education, it is difficult to establish social cohesion. In order to gain the sensitivity ability, children need to perceive the experiences with their emotions. In this context, literary works of children's literature are the most important tools in introducing them the features of both their mother tongue and culture, as well as national-universal values; developing them in terms of value education. For this reason, the purpose of this study is to determine how frequent and how the values established by Schwartz are included and addressed within the scope of values education in the literary works of Cemali, who has an important place in the field of children's literature and attracted attention of the target audience in terms of the number of editions of her books. It is a descriptive research using document scanning and document review methods. According to the values classification of Schwartz, which was taken as the criterion in the study, Cemali's four novels were examined in the context of the values they contain. As a result of the analysis, it was determined that all the values of "power, success, benevolence, universalism, traditionalism, hedonism, self-direction, stimulation, conformity, security" in the classification were dealt with. In line with all these, it can be stated that Cemali's novels offer rich messages and examples in terms of universal values; can contribute to the values education process through these values; the child reader who identifies with the characters of the novel can mostly internalize the values reflected by these characters.