Hukuk Tarihinde “Mutlak Egemen Baba” ve Yetkileri
The “Absolute Sovereign Father” and His Powers in Legal History
Yazar: Aykanat, Mehmet
Dergi: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 27 No. Aile Özel Sayısı, 2025
Anahtar kelimeler: Family Law ; Aile Hukuku ; Aile hukuku,hukuk tarihi,İlk Çağ medeniyetleri,baba,pater familias ; Family law,legal history,Ancient civilizations,father,pater familias

İlk Çağ aile hukukunda baba, aile üyeleri üzerindeki geniş yetkileri ile dikkat çekmektedir. Ülkemizde Roma hukukundaki pater familias aile üyeleri üzerindeki patria potestas yetkisi ile çalışmalara konu olmuştur. Diğer İlk Çağ medeniyetlerindeki benzer geniş yetkilere sahip baba figürü ise incelenmemiştir. İlk Çağ ailelerinde baba aile üyelerini öldürme, köle olarak satma, rehin verme, cezalandırma gibi yetkilere sahip olmuştur. Bu yetkilerden dolayı baba aile üyeleri üzerinde mutlak egemen olarak nitelenmiştir. Bu çalışmanın konusu mutlak egemen babanın yetkileri, sebepleri, gelişimi, İlk Çağ medeniyetlerindeki görünümüdür. Çalışma konunun ilk kez ele alınması bakımından önemlidir. Çalışmada tarihsel yöntem, literatür tarama yöntemi ve karşılaştırmalı yöntemle bulgular ve sonuçlar elde edilmiştir. İlk Çağ hukuki düzenlemeleri taranmış ve konuya ilişkin hukuki hükümler yorumlanmıştır. İncelenen dokuz medeniyette babaların mutlak egemenlik veren yetkileri üzerinde durulmuştur. Egemenlik anlayışı baba kavramının farklı dillerdeki kullanımına yansımıştır. Mutlak egemen baba İbrani, Çin, İran, Antik Yunan ve Roma medeniyetlerine öldürme dahil yetkilere sahip olmuştur. Babillerde babaya aile üyeleri üzerinde çok çeşitli yetkiler verilmiştir. Roma hukuku en sert ve geniş yetkilerin verildiği medeniyettir. Mutlak egemen baba anlayışını doğuran dini, sosyal ve ekonomik sebeplerin değişmesi ile babanın yetkileri zamanla azalmıştır. Mutlak egemen baba anlayışının 19. yüzyıla uzanan etkileri olsa İlk Çağ’ın bir kavramıdır. Babanın yetkileri ataerkil yapı, kadının statüsü ve kölelik gibi kavramlarla ilişkili görünmektedir.

In ancient family law, the father draws attention with his extensive authority over family members. In Türkiye, the pater familias in Roman law have been the subject of studies. The father figure, who had similar extensive authority in other ancient civilizations, has not been examined. In ancient families, the father had the authority to kill family members, sell them as slaves, and give them as pawns. Due to these authorities, the father was described as an absolute sovereign over family members. The subject of this study is the authority of the absolute sovereign father, its development, and its appearance in ancient civilizations. In the study, findings and results were obtained with the historical method, literature review method and the comparative method. The absolute sovereign father had the authority, including killing, in Hebrew, Chinese, Iranian, Ancient Greek and Roman civilizations. Roman law is the civilization that was given the strictest and most extensive authority. The authority of the father decreased over time with the change of religious, social and economic reasons that gave rise to the concept of the absolute sovereign father. Although the effects of the concept of the absolute sovereign father extend to the 19th century, it is a concept of the Ancient Age.