Bulgar İsyanlarında Georgi Rakovski’nin Komitacılık Faaliyetleri (1860-1867)
Georgi Rakovsky’s Committee Activities in The Bulgarian Revolts (1860-1867)
Yazar: Arslanyürek, Yaşar; Birhan, Ahmet Kerem
Dergi: İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 14 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Late Modern Balkan History ; Yakınçağ Balkan Tarihi ; Late Modern Ottoman History ; Yakınçağ Osmanlı Tarihi ; Bulgaria,Revolt,Georgi Rakovski,Ottoman State,Committee ; Bulgaristan,İsyan,Georgi Rakovski,Osmanlı Devleti,Komita

Bulgar halkının bağımsızlık sürecini bazı araştırmacılar iki, bazı araştırmacılar da üç döneme ayırarak araştırmıştır. Rakovski Bulgar bağımsızlık sürecini içeren her iki dönemde de önde gelen isimlerden biriydi. Özellikle Bulgar milli bağımsızlık mücadelesinin 1860 yılı sonraki faaliyetlerinde çetecilik faaliyetleriyle ilgili olarak Rakovski, oldukça önemli bir isim olmuştur. Georgi Rakovski (1821-1867) dâhil olduğu ve örgütlediği ayaklanma eylemleri sebebiyle Bulgar tarihçileri tarafından Bulgar komitacılık hareketlerinin ilk fikir babası ve sözde Bulgar millî bağımsızlık düşüncesinin oluşmasında etkili olan ilk lider olarak görülmüştür. İstanbul Yüksek Rum Mektebinde aldığı dinî eğitimden sonra ihtilalci Yunan gençlerle görüşmek için Atina’ya gitmiştir. Atina’da Bulgarlara bağımsızlık fikrini aşılamayı amaçlayan gizli Makedon Cemiyeti içerisinde yer almıştır. Burada kısa bir süre Türkçe, Fransızca ve Yunanca öğretmenliği yaptıktan sonra yöneticisi olduğu bir Bulgar çetesiyle birlikte Tuna’yı geçerek Bulgar topraklarında ayaklanma başlatmayı düşünmüş ve komitacılık faaliyetlerinden dolayı tutuklanarak ölüme mahkûm edilmiştir. Fakat kapitülasyonlar ve Yunan vatandaşı olması hasebiyle cezasını çekmek üzere Yunan Konsolosluğu’na teslim edilmiştir. Yunanistan’ın İstanbul konsolosunun girişimiyle Marsilya’ya gönderilmiş ve orada bir buçuk yıl kalmıştır. Buradan Atina ve İstanbul üzerinden Kazan’a geri dönmüştür. Kazan’da komşularının ve kasabanın huzurunu bozdukları şikâyetleri nedeniyle babasıyla birlikte tutuklanıp İstanbul’da 7 yıl hüküm cezasına çarptırılmıştır. Bu çalışmada Bulgar millî kimliğinin oluşmasında etkisinin büyük olduğu Rakovski’nin hayatı, ideolojisi ve Bulgar komitacılık faaliyetlerindeki etkisi ele alınmaktadır

The Bulgarian independence process has been analyzed by some scholars in two periods and by others in three periods. Rakovski was one of the leading figures in both periods of Bulgarian independence and became a very important figure in the Bulgarian national independence struggle, especially after 1860, in relation to gang activities. Georgi Rakovski (1821-1867) is considered by Bulgarian historians as the forefather of the Bulgarian committee movements and the first leader to have a significant influence on the formation of the concept of Bulgarian national independence, a reputation he owes to his insurrectionary activities and the organizations he founded. Rakovski was arrested by the Ottoman Empire for his activities. However, due to the capitulations and the fact that he was a Greek citizen, he was handed over to the Greek Consulate to serve his sentence. With the initiative of the Greek consul in Istanbul, he was sent to Marseille. He returned to Kazan via Athens and Istanbul. However, in Kazan, he was arrested together with his father on the complaint that they disturbed the peace of the neighbors and the town and sentenced to seven years in Istanbul. In this study, the life, ideology and influence of Rakovski, who had a significant impact on the formation of Bulgarian national identity and Bulgarian committee activities, will be discussed.