hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Osmanlı Kadınının Miras Hukuku: 18. Yüzyıl Konya Şer‘iyye Sicilleri Çerçevesinde Miras Davaları
Inheritance Law of Ottoman Women: Inheritance Cases in the Framework of 18th Century Konya Sharia Registries
Yazar: Şimşek, Ayşe
Dergi: Bilimname No. 47, 2022
Anahtar kelimeler: Ottoman history,Court Records,Women,Inheritance,sulh and tehāruc ; Osmanlı tarihi,Şer‘iyye Sicili,Kadın,Miras,sulh ve tehârüc.

Osmanlı döneminde 18. yüzyılın ikinci yarısında Konya mahkemeleri tarafından tutulan kayıtlar (şer‘iyye sicilleri) incelendiğinde birçok miras meselesinin yer aldığı görülmektedir. Bunlar içerisinde Osmanlı kadınının miras haklarına taalluk eden meseleler de bulunmaktadır. Bu makalede kadın ve onun miras hakları konusu; bağış (hibe), sulh ve tehârüc, mehir, ketim ve ihfa, vasiyet ve vesayet başlıkları altında incelenmiştir. Osmanlı hukuk sistemindeki şer‘î miras hukuku bağlamında kadının mirası konuları ile ilgili bilgi verilmiştir. Bu araştırmada ilgili dönemdeki mahkeme kayıtlarında miras belgelerinin kadınlarla ilgili olanları incelenmiş, bağış yapılırken cinsiyet faktörünün etkili olup olmadığı, kadınların sıklıkla bazı anlaşma teklifleri (tehârüc ve sulh) yoluyla terikedeki haklarından çekilmek durumunda kalmaları, sağ iken mehrini alamadan ölen kadınların mehirleriyle ilgili davalar gibi örnekler sunulmuştur. Kadınların miras hakkı meselesi tarih boyunca tartışmalı olmuştur.  Hukuk sistemlerinde ve dinler bu konuda bazı yaptırımlar getirmişlerdir. Bunların bir kısmı kadınların lehine olmakla birlikte bunların uygulama serüveni ise toplumların seviye ve kültürlerine göre değişiklik göstermiştir.

In this article were examined the inheritance problems of women in the 18th Century Konya Court Records. The subject of the inheritance of women has been examined under titles of hiba, sulh and tehārüc, mahr, ketm and ihfa, wasiyya, guardianship, and deceased collution. In the context of Shari‘a inheritance law in the Ottoman legal system, information is given about the inheritance of women. In this study, the inheritance issues of women were examined in the light of the documents in the registers of the relevant period. In this study, the ratio of the grants made to boys to the grants made to girls, women’s frequent renunciation of their rights in the inheritance through teharuc and sulh, the heirs who want their relatives’ mahr from inherited property, women who want the right to mahr from the death of their husbands, or women who prove the amount of their mahr and try to show that they are not from the inherited property, examples are presented. Throughout history, there is information about the inheritance rights of women in both legal systems and religions. Whether these rights are implemented in a practical sense is related to the level of development of the society and whether the law has gained functionality or not.
XVI. Yüzyıl İspanya’sında Heretik Bir Grup: Los Alumbrados (Aydınlanmışlar) Ve Mistik Yönelimi
A Heretic Group In XVI Century Spain: Los Alumbrados (The Enlightened) And Their Mystical Orientation
Yazar: Fortacı, Talha
Dergi: Bilimname No. 49, 2022
Anahtar kelimeler: History of Religions,The Alumbrados,Inquisition,Heretism,Christianity. ; Dinler Tarihi,Aydınlanmışlar,Engizisyon,Heretizm,Hristiyanlık.

Los Alumbrados 16. Yüzyılda İspanya’nın Toledo şehri ve civarında ortaya çıkmış mistik bir gruptur. Savundukları doktrinler geleneksel Hristiyan teolojisinden oldukça farklı olduğu için dönemin İspanyol Engizisyon mahkemesi haklarında üç farklı tarihte ferman yayınlamıştır. Hareketin en belirgin teolojik yaklaşımı, belirli bir mükemmellik derecesine erişen insan ruhunun Kutsal Ruh ile aracısız olarak temasa geçebileceği ve bu tarz kişilerin dini ayin ve ritüellere ihtiyacı olmadığı yönündedir. Yine onlara göre, kişinin azizlere hürmet etmesi bir oyalamadır ve hatta İsa Mesih’i bir aracı olarak kabul etmek Tanrı ile aramıza gereksiz bir mesafe koymak anlamına gelir. Los Alumbrados mensupları kendilerini Tanrı sevgisine adamış kimseler olarak tanımlamakta ve aydınlanmış bir ruha sahip olduklarına inanmaktadır. Los Alumbrados’un gelenekten ayrılan bu inançları ve mistik yönelimlerinin kökeni hakkında ise farklı yaklaşımlar bulunmaktadır. Bunlar arasında en ikna edici olanı, onların İslami bir orijine dayandığı tezidir. Bu makale, bahsi geçen grubun heretik olarak kovuşturmaya tabi tutulmasına yol açan teolojik görüşlerini mistik anlayışını merkeze almak suretiyle tespit ederek hangi geleneksel doktrinleri nasıl kabul ettiğini betimlemeye yönelik bir girişimdir. Bununla birlikte makalede hareketin dini ritüellere bakışı ve Hristiyanlık tarihindeki etkileri de ele alınmaktadır.

The Alumbrados movement is a mystical group that emerged in and around Toledo, Spain, in the 16th century. Since the doctrines they advocated were quite different from traditional Christian theology, the Spanish Inquisition court of the time issued edicts on them on three different dates. The most apparent theological approach of the movement is that the human soul, which has reached a certain degree of perfection, can contact the Holy Spirit without mediation; such people do not need religious rites and rituals. Again, according to them, veneration of the saints is a distraction, and even accepting Jesus Christ as an intermediary means putting an unnecessary distance between God and us. Members of Los Alumbrados describe themselves as people devoted to the love of God and believe that they have an enlightened soul. There are different approaches about the origin of Los Alumbrados' beliefs and mystical orientations. The most compelling of these is the thesis that they have an Islamic origin. This article attempts to describe the theological views of Los Alumbrados, which led to his prosecution as sinful, by centering on his mystical understanding. In addition, the opinion of the movement on religious rituals and its effects on the history of Christianity has also been discussed in the article.
Japonya’da Kokutai (Millî Birlik) Fikrinin Ortaya Çıkışı Ve Muhtevası
The Emerging Process Of The Idea Of Kokutai (The National Unity) In Japan And Its Content
Yazar: Deveci, Hülya
Dergi: Bilimname No. 49, 2023
Anahtar kelimeler: Japanese Literature,Kokutai (national unity),Holy Japanese Emperors,Shinron,Religious Ceremony ; Japon Edebiyatı,Kokutai (millî birlik),Shinron,Kutsal Japon İmparatorları,Dini Törenler

Kokutai,  Japon ulus devletinin kuruluşunu ve gelişimini ideolojik açıdan etkileyen önemli bir kavramdır.  Kokutai, kutsal Japon imparatorlarının ebedî-mutlak egemenliğe dayanan Japon devletini ve bu devlet çatısında birleşen Japon halkını temsil etmektedir. Kavram, bu manasıyla ilk kez Aizawa Seishisai (1782-1863)’in 1825’de kaleme aldığı Shinron (Yeni Sav) eserinde kullanılmıştır. Metin yazıldığı dönemde ülkede yaygınlaşmıştır. Seishisai, Mito Hanlığı’na bağlı Konfüçyüsçülüğe dair çalışmalar yapan bilgin olup ülkenin siyasî ve sosyal sorunları üzerine kafa yormuştur. Kaleme aldığı Shinron, 18. yüzyılın sonlarından itibaren Japonya’ya gelen yabancı gemilerin tehditine karşı Tokugawa Yönetimi’nin alması gereken önlemlere dair Seishisai’in görüşlerini yansıtan bir metindir. Seishisai, metinde Sonnō Joi (imparatoru say ve barbarları kov) sloganını savunmuştur. Halk ile imparatorun birliğine dikkat çekmiştir. Bu makalede, Kokutai fikrinin ortaya çıkmasına neden olan Japonya’daki tarihî süreç incelenmiştir. Ayrıca Shinron eserindeki kokutai kavramı, içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiş, nicel ve nitel tespitler yapılmıştır.

Kokutai is an important concept that ideologically influenced the establishment and development of the Japanese nation-state. Kokutai represents the Japanese state based on the eternal-absolute sovereignty of the sacred Japanese emperors and the Japanese people united under this state. The concept, in this sense, was used for the first time in Aizawa Seishisai (1782-1863)'s Shinron written in 1825. The text became widespread in the country at the time it was written. Seishisai is a scholar who deals with Confucianism under the Mito Han and has p on the political and social problems of the country. Shinron, which he wrote, is a text that reflects Seishisai's views on how the Tokugawa Bakufu should take measures against the threat of foreign ships coming to Japan since the end of the 18th century. Seishishai advocated the slogan Sonnō Joi (respect the emperor and drive out the barbarians) in the text. He drew attention to the unity of the people and the emperor. In this article, the historical process in Japan that led to the emergence of the idea of kokutai is examined. In addition, the concept of kokutai in Shinron was analyzed by content analysis method.
Ahlaki Rölativizm Eleştirisi
Ahlaki Rölativizm Eleştirisi
Yazar: Yıldız, Ahmet
Dergi: Bilimname, Vol. 2018 No. 35, 2017
Anahtar kelimeler: ahlak,ahlaki rölativizm,farklılıktan hareket eden argüman,toleranstan hareket eden argüman

Ahlaki rölativizm ahlaki doğru ve ilkelerinobjektifliğini ve evrenselliğini reddeden, bunların bireye veya topluma göreliolduğunu savunan yaklaşımlara verilen genel isimdir. Bu yaklaşım birçok kişitarafından savunulmakta ve doğruluğu açık bir yaklaşım gibi görülmektedir. Buyaklaşımın lehinde sunulan en yaygın iki argüman ahlaki kabul ve pratiklerdekikabullerdeki farklılıklardan hareket eden argüman ve rölativizmin farklılıklarahoşgörü açısından daha olumlu bir sonuç doğuracağı fikrinden hareket edenargümandır. Bu çalışmada ahlaki rölativizm lehinde sunulan bu argümanların çoksağlam olmadığını göstermek ve rölativizmin karşılaşabileceği diğer sorunlaraişaret etmek suretiyle ahlak alanındaki bu tür rölativist yaklaşımların haklıolmadığını savunmaya çalıştık.

Ahlaki rölativizm ahlaki doğru ve ilkelerinobjektifliğini ve evrenselliğini reddeden, bunların bireye veya topluma göreliolduğunu savunan yaklaşımlara verilen genel isimdir. Bu yaklaşım birçok kişitarafından savunulmakta ve doğruluğu açık bir yaklaşım gibi görülmektedir. Buyaklaşımın lehinde sunulan en yaygın iki argüman ahlaki kabul ve pratiklerdekikabullerdeki farklılıklardan hareket eden argüman ve rölativizmin farklılıklarahoşgörü açısından daha olumlu bir sonuç doğuracağı fikrinden hareket edenargümandır. Bu çalışmada ahlaki rölativizm lehinde sunulan bu argümanların çoksağlam olmadığını göstermek ve rölativizmin karşılaşabileceği diğer sorunlaraişaret etmek suretiyle ahlak alanındaki bu tür rölativist yaklaşımların haklıolmadığını savunmaya çalıştık.
Hiciv Oklarını “Kur’ân” Sadağından Çeken Âmâ: Basralı Nüktedan Ebü’l-‘Aynâ
Hiciv Oklarını “Kur’ân” Sadağından Çeken Âmâ: Basralı Nüktedan Ebü’l-‘Aynâ
Yazar: Efil, Muhammed; Şahin, Şener
Dergi: Bilimname, Vol. 2018 No. 35, 2018
Anahtar kelimeler: Kuran,Mizah,Ebü'l-Aynâ,Arap Dili ve Belagatı

Klasik Arap mizahının endikkat çekici ve nevi şahsına münhasır özelliklerinden birisi olarak,Müslümanların kutsal kitabı Kur’ân-ı Kerim’e ait birçok ayeti veya ayetparçasını, mizahın özünü teşkil edecek biçimde bir güldürü vesilesi olarak kullanmışolması, mizah tarihi ve mizah felsefesi açısından analiz edilmeyi hak eden birolgudur. Kutsal Kitab'ın çağrışım gücünden yararlanmayı hedefleyen ve aşağıyukarı "Kuran metnine ait tam bir âyetin veya âyet parçasının, güncel birdiyalog bünyesine ya da nazım veya nesir türündeki bir yazının muhtevâsınadercedilmesi" şeklinde tanımlanabilecek olan bu edebî sanat, klasik Arapedebiyatı kaynaklarında; "hüsnü't-tevessül", "et-temessülbi'l-Kurân", "el-istiş-hâd bi'l-Kurân", "iktibâs" ve"tazmin" gibi benzer anlamlar içeren bir takım terimlerle ifâdeedilmiştir. Bu mizah türünün en tepesinde şakacılığıyla ve hazırcevaplığıylatanınan Abbasi dönemi saray nedimlerinden Ebü’l-‘Aynâ (ö.283/896) yeralmaktadır. Ona ait rivâyetlerin sayıca çokluğu ve bu rivâyetlerin sonrakidönem eserlerde bolca yer alacak biçimde korunmuş olması, bir saray nedimiolarak saray çevresiyle kurduğu diyalogların büyük bir kısmının rivâyete sıkçakonu edilmesi gibi sebepler, Ebü’l-Aynâ’nın, Kuran eksenli nüktecilik sanatı bağlamındadeğerlendirilmesine zemin hazırlamıştır.

Klasik Arap mizahının endikkat çekici ve nevi şahsına münhasır özelliklerinden birisi olarak,Müslümanların kutsal kitabı Kur’ân-ı Kerim’e ait birçok ayeti veya ayetparçasını, mizahın özünü teşkil edecek biçimde bir güldürü vesilesi olarak kullanmışolması, mizah tarihi ve mizah felsefesi açısından analiz edilmeyi hak eden birolgudur. Kutsal Kitab'ın çağrışım gücünden yararlanmayı hedefleyen ve aşağıyukarı "Kuran metnine ait tam bir âyetin veya âyet parçasının, güncel birdiyalog bünyesine ya da nazım veya nesir türündeki bir yazının muhtevâsınadercedilmesi" şeklinde tanımlanabilecek olan bu edebî sanat, klasik Arapedebiyatı kaynaklarında; "hüsnü't-tevessül", "et-temessülbi'l-Kurân", "el-istiş-hâd bi'l-Kurân", "iktibâs" ve"tazmin" gibi benzer anlamlar içeren bir takım terimlerle ifâdeedilmiştir. Bu mizah türünün en tepesinde şakacılığıyla ve hazırcevaplığıylatanınan Abbasi dönemi saray nedimlerinden Ebü’l-‘Aynâ (ö.283/896) yeralmaktadır. Ona ait rivâyetlerin sayıca çokluğu ve bu rivâyetlerin sonrakidönem eserlerde bolca yer alacak biçimde korunmuş olması, bir saray nedimiolarak saray çevresiyle kurduğu diyalogların büyük bir kısmının rivâyete sıkçakonu edilmesi gibi sebepler, Ebü’l-Aynâ’nın, Kuran eksenli nüktecilik sanatı bağlamındadeğerlendirilmesine zemin hazırlamıştır.
İsa ve Musa Yasası (Νόμος Μωυσῆ) Meselesi
İsa ve Musa Yasası (Νόμος Μωυσῆ) Meselesi
Yazar: Duygu, Zafer
Dergi: Bilimname, Vol. 2018 No. 35, 2018
Anahtar kelimeler: İsa,Musa Yasası,Torah,Havariler

Musa Yasası (Νόμος Μωυσῆ) meselesi, İsa’nın ölümünden bir süre sonra,onun cemaatinde başlıca anlaşmazlık konusu ve hatta bölünme sebebi olarakkarşımıza çıkmaktadır. Bu mesele, sonradan İsrail’in Tanrı’sına ve İsa’ya imaneden öteki uluslardan (gentiles) insanların Musa Yasası’nın kurallarınada riayet edip etmeyecekleri bağlamındaki tartışmalar şeklinde tanımlanabilir. Bununsonucunda İsa cemaatinde iki ayrı ekol ortaya çıkmıştır ve Yasa karşıtı ekol gelenekselHıristiyanlığın temelini oluşturmaktadır. Bu yüzden bizzat İsa’nın, havarilerinve ilk Kudüs cemaatinin bu konudaki düşünceleri büyük önem taşımaktadır.Nitekim İsa’nın Yasa konusundaki düşüncelerini nakleden İncil rivayetleri,geleneksel Hıristiyanlığın ve kilisenin Yasa’ya dair tarih boyunca savunduğu iddialarıtartışmalı hale getirmektedir. Hem Yeni Ahit’te yer alan bazı metinler hem deerken dönem Hıristiyanlık literatürü ise havarilerin ve Kudüs cemaatinin İsasonrası dönemde de Yasa’ya riayet halinde olduklarını kanıtlamaktadır. Makale,bu olgulardan yola çıkarak Yasa kavramının tarihsel çerçevesini belirleme, İsa’nınve ilk Kudüs cemaatinin Yasa karşısındaki tutumunu değerlendirme ve İsa’nınöğretisini bu bağlamda yorumlama amacı taşımaktadır.

Musa Yasası (Νόμος Μωυσῆ) meselesi, İsa’nın ölümünden bir süre sonra,onun cemaatinde başlıca anlaşmazlık konusu ve hatta bölünme sebebi olarakkarşımıza çıkmaktadır. Bu mesele, sonradan İsrail’in Tanrı’sına ve İsa’ya imaneden öteki uluslardan (gentiles) insanların Musa Yasası’nın kurallarınada riayet edip etmeyecekleri bağlamındaki tartışmalar şeklinde tanımlanabilir. Bununsonucunda İsa cemaatinde iki ayrı ekol ortaya çıkmıştır ve Yasa karşıtı ekol gelenekselHıristiyanlığın temelini oluşturmaktadır. Bu yüzden bizzat İsa’nın, havarilerinve ilk Kudüs cemaatinin bu konudaki düşünceleri büyük önem taşımaktadır.Nitekim İsa’nın Yasa konusundaki düşüncelerini nakleden İncil rivayetleri,geleneksel Hıristiyanlığın ve kilisenin Yasa’ya dair tarih boyunca savunduğu iddialarıtartışmalı hale getirmektedir. Hem Yeni Ahit’te yer alan bazı metinler hem deerken dönem Hıristiyanlık literatürü ise havarilerin ve Kudüs cemaatinin İsasonrası dönemde de Yasa’ya riayet halinde olduklarını kanıtlamaktadır. Makale,bu olgulardan yola çıkarak Yasa kavramının tarihsel çerçevesini belirleme, İsa’nınve ilk Kudüs cemaatinin Yasa karşısındaki tutumunu değerlendirme ve İsa’nınöğretisini bu bağlamda yorumlama amacı taşımaktadır.
Boşanma Sonrası Başa Çıkmada Dini ve Manevi Etkilerin İncelenmesi
Boşanma Sonrası Başa Çıkmada Dini ve Manevi Etkilerin İncelenmesi
Yazar: Baynal, Fatma
Dergi: Bilimname, Vol. 2018 No. 35, 2018
Anahtar kelimeler: Boşanma,başa çıkma

Bu çalışmanın amacı, boşanma sonrasında başaçıkmada dini ve manevi etkilerin rolünü araştırmaktır. Makalede bireylerinkişilik özellikleri ve boşanma  sonrasındaki kullanılan başa çıkmastratejileri; dini başa çıkma açısından incelenmeye çalışılmıştır. Nitelaraştırma yöntemlerinden fenomenolojik araştırma deseni; veri toplamaaraçlarından ise yarı yapılandırılmış mülakat tekniği kullanılarak yapılan araştırmanınçalışma alanını İstanbul ilinde yaşayan katılımcılar oluşturmaktadır. Kadın veerkek katılımcılardan onar kişi olmak üzere yirmi kişi ile görüşme yapılmıştır.Araştırmada katılımcılara boşanma sonrasında yaşadıkları maddi ve maneviproblemler ile ilgili sorular yöneltilmiştir. Araştırma sonucuna göre evlenmekriterlerinde duygusal nedenler ön planda olmakla birlikte dindarlığın etkiliolduğu; boşanma nedeni olarak aldatma, ilgisizlik, iletişimsizlik, sorumsuzlukve ekonomik nedenler ile ilgili problemlerin ilk sıralarda yer aldığıgörülmüştür. Boşanma sonrasında maddi ve manevi problemler yaşayan katılımcılarbaşa çıkma stillerinden ağırlıklı olarak aile ve arkadaş desteğinebaşvurmuşlardır. Ayrıca katılımcıların dini başa çıkma stillerine başvurduğu;genel olarak en fazla dua ettikleri görülmüştür. Ayrıca katılımcılar eskieşlerini affetmemekle birlikte yaptıkları haksızlıkların hesabını vereceklerineinanmaktadırlar

Bu çalışmanın amacı, boşanma sonrasında başaçıkmada dini ve manevi etkilerin rolünü araştırmaktır. Makalede bireylerinkişilik özellikleri ve boşanma  sonrasındaki kullanılan başa çıkmastratejileri; dini başa çıkma açısından incelenmeye çalışılmıştır. Nitelaraştırma yöntemlerinden fenomenolojik araştırma deseni; veri toplamaaraçlarından ise yarı yapılandırılmış mülakat tekniği kullanılarak yapılan araştırmanınçalışma alanını İstanbul ilinde yaşayan katılımcılar oluşturmaktadır. Kadın veerkek katılımcılardan onar kişi olmak üzere yirmi kişi ile görüşme yapılmıştır.Araştırmada katılımcılara boşanma sonrasında yaşadıkları maddi ve maneviproblemler ile ilgili sorular yöneltilmiştir. Araştırma sonucuna göre evlenmekriterlerinde duygusal nedenler ön planda olmakla birlikte dindarlığın etkiliolduğu; boşanma nedeni olarak aldatma, ilgisizlik, iletişimsizlik, sorumsuzlukve ekonomik nedenler ile ilgili problemlerin ilk sıralarda yer aldığıgörülmüştür. Boşanma sonrasında maddi ve manevi problemler yaşayan katılımcılarbaşa çıkma stillerinden ağırlıklı olarak aile ve arkadaş desteğinebaşvurmuşlardır. Ayrıca katılımcıların dini başa çıkma stillerine başvurduğu;genel olarak en fazla dua ettikleri görülmüştür. Ayrıca katılımcılar eskieşlerini affetmemekle birlikte yaptıkları haksızlıkların hesabını vereceklerineinanmaktadırlar
İslam Felsefesi ve Kelâm Açısından Başkasıyla Zorunlu Mümkün Varlık Terimi
İslam Felsefesi ve Kelâm Açısından Başkasıyla Zorunlu Mümkün Varlık Terimi
Yazar: Kaya, Sibel
Dergi: Bilimname, Vol. 2018 No. 35, 2018
Anahtar kelimeler: Mümkün,Başkasıyla Zorunlu,Âlem,Tanrı,Felsefe

İslamdüşüncesinde varlık imkânla ilişkisi bakımından üç biçimde değerlendirilmiştir.İlki, zâtında imkân bulundurmayan varlık: Tanrı'dır. İkincisi, zâtında imkânı bilkuvveolan ve zorunlu olmayan varlıktır. Bu varlık var olmak zorunda değildir. Varolmaya da yok olmaya da eşit mesafededir. Bu iki yaklaşım hem İslam felsefesihem de kelâmda ittifakla kabul edilmiştir. Üçüncü yaklaşımda ise imkân, varlıktanönce olmayıp, aksine zâtta imkânı bilfiil varlığıyla birlikte bulunur ve başkasıylazorunlu zâtıyla mümkün varlık şeklinde ifade edilir. İslam filozofları ayüstü âlem, akıllar ve diğer ezeli yaratıkları bu şekilde başkasıyla zorunlukategorisinde değerlendirir. Bilfiil var olan varlığı bir şekilde zorunluluklailişkilendiren filozoflar karşısında kelâmcılar ise imkân vasfının zorunlulukile bir arada kullanılmaması gerektiğini ileri sürerler. Biz bu çalışmamızda filozoflarınortaya koyduğu biçimde başkasıyla zorunlu mümkün varlık terimini ve kelâmcılarınbuna yönelik itirazlarını araştırdık. Buradan yola çıkarak, her iki disiplininmümkün varlığa dair farklı yaklaşımlarının, onların alem tasavvurlarıüzerindeki etkilerini ortaya koymayı amaçlıyoruz. Araştırmamızı klasik felsefive kelâmî literatürün öne çıkan örnek metinlerini inceleyip analiz ederekyürüteceğiz.

İslamdüşüncesinde varlık imkânla ilişkisi bakımından üç biçimde değerlendirilmiştir.İlki, zâtında imkân bulundurmayan varlık: Tanrı'dır. İkincisi, zâtında imkânı bilkuvveolan ve zorunlu olmayan varlıktır. Bu varlık var olmak zorunda değildir. Varolmaya da yok olmaya da eşit mesafededir. Bu iki yaklaşım hem İslam felsefesihem de kelâmda ittifakla kabul edilmiştir. Üçüncü yaklaşımda ise imkân, varlıktanönce olmayıp, aksine zâtta imkânı bilfiil varlığıyla birlikte bulunur ve başkasıylazorunlu zâtıyla mümkün varlık şeklinde ifade edilir. İslam filozofları ayüstü âlem, akıllar ve diğer ezeli yaratıkları bu şekilde başkasıyla zorunlukategorisinde değerlendirir. Bilfiil var olan varlığı bir şekilde zorunluluklailişkilendiren filozoflar karşısında kelâmcılar ise imkân vasfının zorunlulukile bir arada kullanılmaması gerektiğini ileri sürerler. Biz bu çalışmamızda filozoflarınortaya koyduğu biçimde başkasıyla zorunlu mümkün varlık terimini ve kelâmcılarınbuna yönelik itirazlarını araştırdık. Buradan yola çıkarak, her iki disiplininmümkün varlığa dair farklı yaklaşımlarının, onların alem tasavvurlarıüzerindeki etkilerini ortaya koymayı amaçlıyoruz. Araştırmamızı klasik felsefive kelâmî literatürün öne çıkan örnek metinlerini inceleyip analiz ederekyürüteceğiz.
Prometheus’den Halife’ye… Doğu ve Batı’nın İnsan Tasavvurları
Prometheus’den Halife’ye… Doğu ve Batı’nın İnsan Tasavvurları
Yazar: Hacımüftüoğlu, Esra
Dergi: Bilimname, Vol. 2018 No. 35, 2018
Anahtar kelimeler: Mitoloji,Prometheus,Pandora,Hz. Âdem,Kadın

Bu çalışma, Doğu/Şark ve Batı/Garp Medeniyetinin insantasavvurlarından yola çıkarak bir değerlendirme yapmayı amaçlamaktadır. Batımedeniyetinin kökenleri Antik Yunan’da olduğundan dolayı, Yunan mitolojisinininsanın yaratılışı ile ilgili verdiği bilgiler, Prometheus efsanesi bağlamındaele alınmıştır. Prometheus, yaygın olarak bilinen ve günümüzde sanattan sporapek çok alanda canlılığını gösteren bir mittir. Doğu’nun insan tasavvuru bağlamındaise, Kur’an’ın ilk insana dair vermiş olduğu bilgiler değerlendirilmiştir.Dolayısıyla çalışma, her iki medeniyetin insanın dünyadaki varlığınıanlamlandırma sürecinden başlayarak ilerlemiştir. İlk insanla ilgili bilgiler,kadın konusunda da özel olarak durmayı gerektirdiği için Pandora ve Havva hakkındadeğerlendirme yapılmıştır. Medeniyetler arası çatışma teorilerine girmedenyürütülen bu çalışma, her iki medeniyetinin insan tasavvurlarından kaynaklananfarklılıklara değinmiştir. Sonuçta Batı’nın insana yüklediği misyonPrometheusçu bir tavırken, Doğu’nun insanı her şeyden önce kul ve halifedir.

Bu çalışma, Doğu/Şark ve Batı/Garp Medeniyetinin insantasavvurlarından yola çıkarak bir değerlendirme yapmayı amaçlamaktadır. Batımedeniyetinin kökenleri Antik Yunan’da olduğundan dolayı, Yunan mitolojisinininsanın yaratılışı ile ilgili verdiği bilgiler, Prometheus efsanesi bağlamındaele alınmıştır. Prometheus, yaygın olarak bilinen ve günümüzde sanattan sporapek çok alanda canlılığını gösteren bir mittir. Doğu’nun insan tasavvuru bağlamındaise, Kur’an’ın ilk insana dair vermiş olduğu bilgiler değerlendirilmiştir.Dolayısıyla çalışma, her iki medeniyetin insanın dünyadaki varlığınıanlamlandırma sürecinden başlayarak ilerlemiştir. İlk insanla ilgili bilgiler,kadın konusunda da özel olarak durmayı gerektirdiği için Pandora ve Havva hakkındadeğerlendirme yapılmıştır. Medeniyetler arası çatışma teorilerine girmedenyürütülen bu çalışma, her iki medeniyetinin insan tasavvurlarından kaynaklananfarklılıklara değinmiştir. Sonuçta Batı’nın insana yüklediği misyonPrometheusçu bir tavırken, Doğu’nun insanı her şeyden önce kul ve halifedir.