Anonim Şirkette Özel Denetim İsteminde Genel Kurul  Aşaması
Anonim Şirkette Özel Denetim İsteminde Genel Kurul  Aşaması
Yazar: Alışkan, Murat
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 31 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Corporations and Associations Law ; Şirketler ve Dernekler Hukuku ; : Özel denetim,pay sahibi,istem,genel kurul,koşulların incelenmesi

Her pay sahibine genel kuruldan özel denetim yapılmasını isteyebilir. Önkoşul; bilgi alma veya inceleme hakkının daha önce kullanılmış olmasıdır.  Bu sebeple özel denetim yapılmasını ikincil nitelikte bir haktır. Böylece, bilgi alma ve inceleme hakkını kullanan pay sahibi yeterince bilgilendirilmemiş ise, daha sonraki bir olanak olarak  bu hakkını da kullanacaktır.  Buna karşılık tatmin olmuş ise özel denetçi istemi hakkını kullanmayacak, bu suretle özel denetim sürecinde şirket bilgilerinin öğrenilmesi gibi sebeplerle şirketin zarar görme tehlikesi azaltılacaktır. Özel denetim yapılmasını isteme hakkı; önkoşul yanında, pay sahipliği haklarının kullanılabilmesi için gerekli olma ve belirli olayların açıklığa kavuşturulması şeklinde iki maddi koşula bağlıdır. Hakkın kullanımın güçleştireceğinden ve eTTK. dönemindeki tartışmaları sona erdirmek üzere kaynak İsvBK.’daki gibi, özel denetim yapılmasının iste hakkının kullanılmasında güdeme bağlılık ilkesinin geçerli olmadığı açıkça düzenlenmiştir. Uygulamada, genel kurulun özel denetim yapılmasını reddetmesi üzerine özel denetçi ataması istemiyle mahkemeye başvurular bir hücum denilecek şekilde yoğundur. Öğretide, toplantı başkanın özel denetim isteminin şartları taşıyıp taşımadığını değerlendirme yetkisi yönünde görüş bulunmakla birlikte, toplantı başkanının böyle bir yetkisi yoktur. Karar verme yetkisi genel kurula aittir. Genel kurul istemi reddederse, TTK. m. 439 uyarınca kendisine başvurulduğunda mahkeme, genel kurulu red kararının haksız olup olmadığını, TTK. m. 438/no.1’deki önkoşul ve şartları inceleyerek karar verir.

Her pay sahibine genel kuruldan özel denetim yapılmasını isteyebilir. Önkoşul; bilgi alma veya inceleme hakkının daha önce kullanılmış olmasıdır.  Bu sebeple özel denetim yapılmasını ikincil nitelikte bir haktır. Böylece, bilgi alma ve inceleme hakkını kullanan pay sahibi yeterince bilgilendirilmemiş ise, daha sonraki bir olanak olarak  bu hakkını da kullanacaktır.  Buna karşılık tatmin olmuş ise özel denetçi istemi hakkını kullanmayacak, bu suretle özel denetim sürecinde şirket bilgilerinin öğrenilmesi gibi sebeplerle şirketin zarar görme tehlikesi azaltılacaktır. Özel denetim yapılmasını isteme hakkı; önkoşul yanında, pay sahipliği haklarının kullanılabilmesi için gerekli olma ve belirli olayların açıklığa kavuşturulması şeklinde iki maddi koşula bağlıdır. Hakkın kullanımın güçleştireceğinden ve eTTK. dönemindeki tartışmaları sona erdirmek üzere kaynak İsvBK.’daki gibi, özel denetim yapılmasının iste hakkının kullanılmasında güdeme bağlılık ilkesinin geçerli olmadığı açıkça düzenlenmiştir. Uygulamada, genel kurulun özel denetim yapılmasını reddetmesi üzerine özel denetçi ataması istemiyle mahkemeye başvurular bir hücum denilecek şekilde yoğundur. Öğretide, toplantı başkanın özel denetim isteminin şartları taşıyıp taşımadığını değerlendirme yetkisi yönünde görüş bulunmakla birlikte, toplantı başkanının böyle bir yetkisi yoktur. Karar verme yetkisi genel kurula aittir. Genel kurul istemi reddederse, TTK. m. 439 uyarınca kendisine başvurulduğunda mahkeme, genel kurulu red kararının haksız olup olmadığını, TTK. m. 438/no.1’deki önkoşul ve şartları inceleyerek karar verir.