MICHEL FOUCAULT VE İKTİDAR AYGITI ÜZERİNE: MİKRO İKTİDARDAN MAKRO İKTİDARA GİDEN SÜRECİN PARRHESIATIK BAĞLAMDA ELEŞTİREL BİR ANALİZİ
ON MICHEL FOUCAULT AND THE APPARATUS OF POWER: A CRITICAL ANALYSIS OF THE PROCESS FROM MICRO TO MACRO POWER IN A PARRHESIATIC CONTEXT
Yazar: Bozkaya, Kemal
Dergi: Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 27 No. 4, 2025
Anahtar kelimeler: Philosophy of State ; Devlet Felsefesi ; Philosophy of Society ; Siyaset Felsefesi ; Philosophy of Society ; Toplum Felsefesi ; 20th Century Philosophy ; 20. Yüzyıl Felsefesi ; Political Science (Other) ; Siyaset Bilimi (Diğer) ; Foucault,Parrhesia,Power,Subjectification,Truth ; Foucault,Parrhesia,İktidar,Özneleşme,Hakikat

Bu makale, Michel Foucault'nun iktidar teorisini özellikle parrhesia kavramı temelinde ele alarak, modern toplumlarda iktidarın söylemsel pratikler ile mikro-makro ilişkiler ağı üzerinden sürekli olarak nasıl üretildiğini ve işlediğini tartışmaktadır. Bilindiği üzere Foucault, iktidarın yalnızca merkezi bir güçten ibaret olmadığını, aksine her düzeyde işleyen çok katmanlı bir yapı olduğunu savunur. Makale buna binaen iktidar aygıtının tartışılmasından sonra Foucault'nun mikro-makro düzeylerin karşılıklı etkileşimini içeren yapıyı, parrhesiatik süreçleri de dikkate alarak üç farklı iktidar biçimi (pastoral, disiplinci, biyo-iktidar) üzerinden hangi bağlamlarda analiz ettiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca devlet aygıtlarının bu ilişkileri düzenleyen stratejilere dönüşmesini özellikle parrhesia kavramıyla ilişkilendirir. Bu kapsamda çalışmamızda iktidarın göstergeleri ile bu göstergelerin toplumsal ve bireysel düzeydeki etkileri üzerine detaylı bir analiz de sunulmaktadır. Diğer yandan makale, “iktidar teknolojilerine” alternatif olarak “kendilik teknolojileri”ni parrhesia kavramı zemininde soruşturmaya tabi tutarak, özneleşme ve karşı-özneleşme pratiklerine dispozitifler çerçevesinde odaklanmaktadır. Bu bağlamda da Nietzsche'nin “güç istenci” kavramı ile Foucault'nun iktidar anlayışı arasında bir köprü kurmaktadır. Buna ek olarak parrhesia kavramı, iktidarın direniş biçimi olarak değerlendirilerek çok yönlü tartışmalar yürütülmektedir. Nihayetinde çalışma, iktidar, hakikat ve özne ilişkilerinin dönüşümünü detaylandırmakta, bu dönüşümün hem bireysel öznellik biçimlerinde hem de toplumsal yapılarda nasıl tezahür ettiğini ortaya koymaktadır.

This article examines Michel Foucault's theory of power, particularly grounded in the concept of parrhesia, and discusses how power in modern societies is constantly produced and operated through discursive practices and a network of micro-macro relations. As is well known, Foucault argues that power is not merely a centralized force but rather a multilayered structure operating at all levels. Following this discussion of the apparatus of power, the article reveals the contexts in which Foucault analyzes the structure encompassing the interplay of micro-macro levels, taking into account parrhesiatic processes, through three different forms of power (pastoral, disciplinary, and bio-power). Furthermore, it specifically relates the transformation of state apparatuses into strategies that regulate these relations to the concept of parrhesia. In this context, our study also presents a detailed analysis of the indicators of power and their impact on the societal and individual levels. On the other hand, the article examines "technologies of the self" as an alternative to "technologies of power" within the framework of the concept of parrhesia, focusing on practices of subjectification and counter-subjectification within the framework of dispositifs. In this context, it builds a bridge between Nietzsche's concept of "will to power" and Foucault's understanding of power. Furthermore, the concept of parrhesia is considered a form of resistance to power, leading to multifaceted discussions. Ultimately, the study details the transformation of power, truth, and subject relations, revealing how this transformation manifests itself both in individual forms of subjectivity and in social structures.