Kent Yaşamında Meydanların Sosyo-Kültürel ve Ekonomik Rolü: Samsun Saathane Meydanı Örneği
The Socio-Cultural and Economic Role of Squares in Urban Life: The Case of Samsun Saathane Square
Yazar: Turğut, Faruk; Uçak, Hülya
Dergi: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 27 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: Urban Sociology and Community Studies ; Kent Sosyolojisi ve Toplum Çalışmaları ; mekan,Samsun,Kent,Meydan,Kent Sosyolojisi ; Samsun,City,Square,Urban Sociology,Space

Bu çalışma, Samsun’da bulunan Saathane Meydanı örneğinde meydanların kent yaşamındaki önemine, yaşanan değişim süreçlerinin meydanı nasıl dönüştürdüğüne ve meydanın sakinleri olarak esnafların bu dönüşümü nasıl deneyimlediğine odaklanmaktadır. Kent meydanların sadece fiziki bir mekân değil, aynı zamanda kentin tarihini, kültürünü, kimliğini, toplumsal yaşamını yansıtan ve yeniden üreten bir sosyal inşa sürecinin ürünü olduğu gerçeğinden yola çıkarak, mekân ve sosyal koşulların değişiminin Saathane Meydanı’nı nasıl dönüştürdüğü araştırılmıştır. Çalışmanın temel amacı, Meydanı’nın sürekli sakinleri olan ve buradaki yaşam akışını sürekli biçimde hem deneyimleyen hem de yeniden üretilmesinde önemli birer paydaş olan esnafların süreç içerisindeki deneyimlerini anlamak ve bu deneyimler ile meydanın sosyal, ekonomik, tarihsel, sembolik anlamlarını ortaya koymaktır. Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desenin tercih edildiği bu araştırmada, Saathane Meydanı’nda uzun yıllardır esnaflık yapan 10 katılımcı ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Saathane Meydanı’nın, Samsun’un ekonomik ve sosyo-kültürel olarak merkezi olduğu bulgularına ulaşılmıştır. Meydan’ın sahip olduğu tarihi geçmişiyle, bu tarihi yansıtan sembol yapılarıyla, kültürel dokusuyla, şehirdeki merkezi konumuyla Samsun’un kent kültürünün, kimliğinin, yaşamının önemli bir bileşeni olarak kabul edilmektedir. Buna karşın hem mekânsal olarak yenilenmesi hem de yeni kapitalist piyasa koşullarının etkisiyle Meydan’ın kentin ekonomik yaşamındaki yerinin geçmişe nazaran azaldığı; yeni kapitalist koşulların Meydan’da mevcut bulunan esnaflık kültüründe ve ilişkilerinde de belirgin etkilere sahip olduğu tespit edilmiştir.

This study focuses on the importance of squares in urban life, how the changing processes transform the square, and how the tradesmen, as residents of the square, experience this transformation in the case of Saathane Square in Samsun. Based on the fact that urban squares are not only physical spaces but also the product of a social construction process that reflects and reproduces the history, culture, identity, and social life of the city, it has been investigated how the changes in space and social conditions transform Saathane Square. The main purpose of the study is to understand the experiences of the tradesmen, who are permanent residents of the Square and who constantly experience the flow of life here and are important stakeholders in its reproduction, and to reveal the social, economic, historical, and symbolic meanings of the square through these experiences. In this study, where the phenomenological design, one of the qualitative research methods, was preferred, in-depth interviews were conducted with 10 participants who have been tradesmen in Saathane Square for many years. It was found that Saathane Square is the economic and socio-cultural center of Samsun. With its historical past, symbolic structures reflecting this history, cultural texture, and central location in the city, the Square is considered an important component of Samsun's urban culture, identity, and life. On the other hand, it has been determined that the Square's place in the city's economic life has decreased compared to the past due to both its spatial renewal and the impact of new capitalist market conditions; and that new capitalist conditions have significant effects on the tradesman culture and relations in the Square.