hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
ERZURUM’DA YENİ BULUNAN HAÇ MOTİFLİ KOÇ HEYKELİNİN DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ
ERZURUM’DA YENİ BULUNAN HAÇ MOTİFLİ KOÇ HEYKELİNİN DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ
Yazar: Berkli, Yunus
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 34, 2010
Anahtar kelimeler: Koyun, koç, at heykeli, mezar taşı, Türk, Peçenek, Kıpçak, Hazar, haç motifi

Haç motifli koyun, koç ve at heykel biçimli mezar taşlarının, Doğu Anadolu’ya çeşitli dönemlerde Balkanlar ve Kafkaslar yolu ile gelen Hıristiyan Türklere ait olduğu araştırmalar sonucu ortaya konmuştur. Çünkü Ermeni ve Gürcü kültüründe mezarlarına koyun, koç ve at heykeli biçimli mezar taşı dikme geleneği olmadığı gibi, Anadolu’ya muhtelif zamanlarda, çeşitli sebeplerden dolayı pek çok Türk boylarının geldiği de tarihi kaynaklarla sabittir. Yine VII. yüzyılda Doğu Anadolu’da koç ve at heykeli yontan Türk boylarının varlığı kaynaklarda geçmektedir. Özellikle Bizans Devleti, erken İslam akınlarına karşı koyabilmek için Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ne Balkanlardan getirttiği Türk boylarını yerleştirmiştir. Bizans, bu Türk boylarından, her zaman azami derecede faydalanmayı bilmiştir. Bu Türk boylarının başında, Peçenekler, Hazarlar, Kuman-Kıpçaklar ve Uzlar gelmekte, Peçenek ve Uzların Balkanlarda Bizans hizmetine girdikleri, Hıristiyan dinini benimsedikten sonra, önemli bir kısmının Anadolu’ya yerleştirildikleri bilinmektedir. Bu boylar zamanla Hıristiyan dininde erimiş, bu din değişimi milli kimliklerinde de önemli değişikliklere neden olmuştur.

Haç motifli koyun, koç ve at heykel biçimli mezar taşlarının, Doğu Anadolu’ya çeşitli dönemlerde Balkanlar ve Kafkaslar yolu ile gelen Hıristiyan Türklere ait olduğu araştırmalar sonucu ortaya konmuştur. Çünkü Ermeni ve Gürcü kültüründe mezarlarına koyun, koç ve at heykeli biçimli mezar taşı dikme geleneği olmadığı gibi, Anadolu’ya muhtelif zamanlarda, çeşitli sebeplerden dolayı pek çok Türk boylarının geldiği de tarihi kaynaklarla sabittir. Yine VII. yüzyılda Doğu Anadolu’da koç ve at heykeli yontan Türk boylarının varlığı kaynaklarda geçmektedir. Özellikle Bizans Devleti, erken İslam akınlarına karşı koyabilmek için Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ne Balkanlardan getirttiği Türk boylarını yerleştirmiştir. Bizans, bu Türk boylarından, her zaman azami derecede faydalanmayı bilmiştir. Bu Türk boylarının başında, Peçenekler, Hazarlar, Kuman-Kıpçaklar ve Uzlar gelmekte, Peçenek ve Uzların Balkanlarda Bizans hizmetine girdikleri, Hıristiyan dinini benimsedikten sonra, önemli bir kısmının Anadolu’ya yerleştirildikleri bilinmektedir. Bu boylar zamanla Hıristiyan dininde erimiş, bu din değişimi milli kimliklerinde de önemli değişikliklere neden olmuştur.
KEMALİYE’DE ESKİ TÜRK İZLERİ: DİLLİ VADİSİNDEKİ PETROGLİF VE DAMGALAR / Traces of Ancient Turkish in The Kemaliye: Petroglyphs and Tamgas in The Dilli Valley
KEMALİYE’DE ESKİ TÜRK İZLERİ: DİLLİ VADİSİNDEKİ PETROGLİF VE DAMGALAR / Traces of Ancient Turkish in The Kemaliye: Petroglyphs and Tamgas in The Dilli Valley
Yazar: Mert, Osman
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 34, 2010
Anahtar kelimeler: Kemaliye, Dilli vadisi, kaya üstü tasvir, damga

ÖZET&ldquo;Kemaliye&rsquo;de Eski Türk İzleri: Dilli Vadisindeki Petroglif ve Damgalar&rdquo; adlı çalışma, esas itibarıyla Erzincan&rsquo;ın Kemaliye ilçesinde bulunan Dilli vadisindeki kaya üstü tasvir ve damgalar; söz konusu tasvir ve damgaların Türk kültür coğrafyasındakilerle ilgisi ve Türk kültür tarihi açısından önemi hakkında ayrıntılı bilgileri içermektedir. Çalışma sırasında &ldquo;kütüphane araştırması&rdquo;, &ldquo;epigrafik belgeleme metotları&rdquo;, &ldquo;fotogrametrik görüntüleme metotları&rdquo;, &ldquo;etnografik yöntem&rdquo; ve &ldquo;içerik analizi metotları kullanılmıştır.Anahtar kelimeler: Kemaliye, Dilli vadisi, kaya üstü tasvir, damga ABSTRACTThe study entitled &ldquo;Traces of Ancient Turkish in The Kemaliye: Petroglyphs and Tamgas in The Dilli Valley&rdquo; essentially contains attainments about petroglyphs and tamgas in the Dilli Valley in Kemaliye borough of Erzincan, the relations of mentioned petroglyphs and tamgas with the ones in the Turkish culture geography and their importance for the Turkish culture history. During this study, library research, epigraphic documentation methot, photogrametric projection methods, ethnographic method and contents analysis methods are utilized.Keywords: Kemaliye, Dilli valley, petroglyph, tamga

ÖZET&ldquo;Kemaliye&rsquo;de Eski Türk İzleri: Dilli Vadisindeki Petroglif ve Damgalar&rdquo; adlı çalışma, esas itibarıyla Erzincan&rsquo;ın Kemaliye ilçesinde bulunan Dilli vadisindeki kaya üstü tasvir ve damgalar; söz konusu tasvir ve damgaların Türk kültür coğrafyasındakilerle ilgisi ve Türk kültür tarihi açısından önemi hakkında ayrıntılı bilgileri içermektedir. Çalışma sırasında &ldquo;kütüphane araştırması&rdquo;, &ldquo;epigrafik belgeleme metotları&rdquo;, &ldquo;fotogrametrik görüntüleme metotları&rdquo;, &ldquo;etnografik yöntem&rdquo; ve &ldquo;içerik analizi metotları kullanılmıştır.Anahtar kelimeler: Kemaliye, Dilli vadisi, kaya üstü tasvir, damga ABSTRACTThe study entitled &ldquo;Traces of Ancient Turkish in The Kemaliye: Petroglyphs and Tamgas in The Dilli Valley&rdquo; essentially contains attainments about petroglyphs and tamgas in the Dilli Valley in Kemaliye borough of Erzincan, the relations of mentioned petroglyphs and tamgas with the ones in the Turkish culture geography and their importance for the Turkish culture history. During this study, library research, epigraphic documentation methot, photogrametric projection methods, ethnographic method and contents analysis methods are utilized.Keywords: Kemaliye, Dilli valley, petroglyph, tamga
XIX. YÜZYILIN İLK YARISINDA İSPİR VE KÖYLERİNİN NÜFUSU
XIX. YÜZYILIN İLK YARISINDA İSPİR VE KÖYLERİNİN NÜFUSU
Yazar: Özger, Yunus
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 34, 2010
Anahtar kelimeler: İspir, Erzurum, 19. yüzyıl, Nüfus

XIX. yüzyılda İspir, Erzurum Eyaletinin kazalarından biri idi. Bu dönemde İspir kazası, günümüzde olduğundan daha geniş bir yüz ölçümüne sahipti. Araştırmaya esas olan nüfus defteri 1835 yılında yapılmış olan nüfus yoklama sonuçlarını ihtiva etmektedir. Günümüzde Rize/İkizdere, Erzurum merkez ve Bayburt’a bağlı olan birçok köy, bahsi geçen tarihte İspir kazasından idare edilmekteydi. Bu çalışmada İspir merkez ile köyleri, Müslüman ve Gayrimüslim nüfus durumuna göre ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

XIX. yüzyılda İspir, Erzurum Eyaletinin kazalarından biri idi. Bu dönemde İspir kazası, günümüzde olduğundan daha geniş bir yüz ölçümüne sahipti. Araştırmaya esas olan nüfus defteri 1835 yılında yapılmış olan nüfus yoklama sonuçlarını ihtiva etmektedir. Günümüzde Rize/İkizdere, Erzurum merkez ve Bayburt’a bağlı olan birçok köy, bahsi geçen tarihte İspir kazasından idare edilmekteydi. Bu çalışmada İspir merkez ile köyleri, Müslüman ve Gayrimüslim nüfus durumuna göre ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
DERSİM MEBUSU LÜTFİ FİKRİ BEY’İN “SELANİK’TE BİR KONFERANS” ADLI RİSALESİ
DERSİM MEBUSU LÜTFİ FİKRİ BEY’İN “SELANİK’TE BİR KONFERANS” ADLI RİSALESİ
Yazar: Gazel, Ahmet Ali
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 34, 2010
Anahtar kelimeler: Fırka, Lütfi Fikri, Selanik, İttihat ve Terakki

23 Temmuz 1908 tarihinde Kanun-ı Esasi’nin tekrar yürürlüğe konulmasıyla Osmanlı Devleti’nde parlamenter rejim başlamış ve bunun gereği olarak siyasî partiler kurulmuş ve parlamento seçimleri yapılmıştır. Ancak İkinci Meşrutiyet’in ilanını gerçekleştiren İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin fırkaya dönüşmekte isteksiz davranması ve hem cemiyet hem fırka olduğunu açıklaması toplumda rahatsızlıklara neden olmuştur. Bu fırka-cemiyet ikilemi uzun müddet gündemi işgal etmiştir. Dersim Mebusu Lütfi Fikri Bey, İttihat ve Terakki’nin bu yapısını eleştirmek ve çözüm yollarını anlatmak için 1910 yılında Selanik’te bir konferans vermek istemiştir. Ancak protestolar yüzünden bu konferansını tamamlayamamıştır. Lütfi Fikri daha sonradan bu konferans metnini kitap olarak yayınlamıştır. Lütfi Fikri Bey’in bu eseri, o günün siyasî durumu ve siyaset anlayışı hakkında, aynı zamanda gerçek bir siyasî partinin nasıl olacağına dair bugün bile geçerliliğini koruyan önemli tespitleri ihtiva etmektedir. Bu çalışmada, tarihçiler ve siyaset araştırmacıları için faydalı olacağını düşünülen Lütfi Fikri Bey’in “Selanik’te Bir Konferans” adlı eseri günümüz harflerine aktarılmıştır.

23 Temmuz 1908 tarihinde Kanun-ı Esasi’nin tekrar yürürlüğe konulmasıyla Osmanlı Devleti’nde parlamenter rejim başlamış ve bunun gereği olarak siyasî partiler kurulmuş ve parlamento seçimleri yapılmıştır. Ancak İkinci Meşrutiyet’in ilanını gerçekleştiren İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin fırkaya dönüşmekte isteksiz davranması ve hem cemiyet hem fırka olduğunu açıklaması toplumda rahatsızlıklara neden olmuştur. Bu fırka-cemiyet ikilemi uzun müddet gündemi işgal etmiştir. Dersim Mebusu Lütfi Fikri Bey, İttihat ve Terakki’nin bu yapısını eleştirmek ve çözüm yollarını anlatmak için 1910 yılında Selanik’te bir konferans vermek istemiştir. Ancak protestolar yüzünden bu konferansını tamamlayamamıştır. Lütfi Fikri daha sonradan bu konferans metnini kitap olarak yayınlamıştır. Lütfi Fikri Bey’in bu eseri, o günün siyasî durumu ve siyaset anlayışı hakkında, aynı zamanda gerçek bir siyasî partinin nasıl olacağına dair bugün bile geçerliliğini koruyan önemli tespitleri ihtiva etmektedir. Bu çalışmada, tarihçiler ve siyaset araştırmacıları için faydalı olacağını düşünülen Lütfi Fikri Bey’in “Selanik’te Bir Konferans” adlı eseri günümüz harflerine aktarılmıştır.
CUMHURİYET’İN İLK YILLARINDA BİR SOSYAL HİZMET KURUMU: TÜRKİYE HİMAYE-İ ETFAL CEMİYETİ
CUMHURİYET’İN İLK YILLARINDA BİR SOSYAL HİZMET KURUMU: TÜRKİYE HİMAYE-İ ETFAL CEMİYETİ
Yazar: Sarıkaya, Makbule
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 34, 2010

1921’de Ankara’da kurulan Türkiye Himaye-i Etfal Cemiyeti, yeni yapılanan Türkiye Cumhuriyeti’nin sosyal hizmet anlayışını ve çocuk davasını gerçekleştirmek için, öksüz, yetim ve kimsesiz çocukları himaye eder. Dönemin zor koşullarına rağmen yurt içi ve yurt dışında hızla teşkilatlanarak şubeler açan Cemiyet, kendisine bağlı çeşitli kurumlarla çok sayıda yetim ve kimsesiz çocuğun maddi ve manevi himayesini sağlar. Cemiyet amaçladığı sağlık, eğitim ve kültür hizmetini çocuk ölçeğinde, anne, aile ve halka ulaştırır. Cemiyet maddi gelir elde etmenin yanında kendi tanıtımını da yapmak amacıyla -özellikle çocuk bayramı ve haftasında- çeşitli sosyo-kültürel etkinlikler düzenler, kapsamlı yayınlar yapar. Uluslar arası organizasyonlara katılır ve çocuk ile ilgili her gelişmeyi yakından takip eder.

1921’de Ankara’da kurulan Türkiye Himaye-i Etfal Cemiyeti, yeni yapılanan Türkiye Cumhuriyeti’nin sosyal hizmet anlayışını ve çocuk davasını gerçekleştirmek için, öksüz, yetim ve kimsesiz çocukları himaye eder. Dönemin zor koşullarına rağmen yurt içi ve yurt dışında hızla teşkilatlanarak şubeler açan Cemiyet, kendisine bağlı çeşitli kurumlarla çok sayıda yetim ve kimsesiz çocuğun maddi ve manevi himayesini sağlar. Cemiyet amaçladığı sağlık, eğitim ve kültür hizmetini çocuk ölçeğinde, anne, aile ve halka ulaştırır. Cemiyet maddi gelir elde etmenin yanında kendi tanıtımını da yapmak amacıyla -özellikle çocuk bayramı ve haftasında- çeşitli sosyo-kültürel etkinlikler düzenler, kapsamlı yayınlar yapar. Uluslar arası organizasyonlara katılır ve çocuk ile ilgili her gelişmeyi yakından takip eder.
YÛNUS EMRE DÎVÂNI’NDAKİ BAZI KELİMELERE DAİR FARKLI YORUMLAR / Different Readings of Some Words in Divan of Yunus Emre
YÛNUS EMRE DÎVÂNI’NDAKİ BAZI KELİMELERE DAİR FARKLI YORUMLAR / Different Readings of Some Words in Divan of Yunus Emre
Yazar: Gözütok, Avni
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 35, 2010

ÖZETYunus Emre Divanı, önemine binaen, bugüne kadar çeşitli araştırmalara konu olmuş, yeni Türk alfabesi ile de birçok araştırmacı tarafından farklı zamanlarda birbirinden az çok farklı yayını yapılmıştır. Bu çalışmalarda bazı kelimelerin farklı okunduğu göze çarpmaktadır. Bu durum kelimelere verilen anlamlarda da görülmektedir. Bu kelimelerden bazıları halen değişik yorumlarla okunabilecek mahiyettedir.Anahtar Kelimeler: Y&ucirc;nus Emre, divan, bazı kelimelerin farklı yorumu. ABSTRACTBecause of its importance, divan of Yunus Emre has been studied by many scholars and also published in new Turkish alphabet by many researchers with somewhat different readings in various times. Some words have been read differently by various scholars. There seem differences also in the meanings of the words. Some of these words can be read with different interpretations.Keywords: Yunus Emre, Divan, different readings of words

ÖZETYunus Emre Divanı, önemine binaen, bugüne kadar çeşitli araştırmalara konu olmuş, yeni Türk alfabesi ile de birçok araştırmacı tarafından farklı zamanlarda birbirinden az çok farklı yayını yapılmıştır. Bu çalışmalarda bazı kelimelerin farklı okunduğu göze çarpmaktadır. Bu durum kelimelere verilen anlamlarda da görülmektedir. Bu kelimelerden bazıları halen değişik yorumlarla okunabilecek mahiyettedir.Anahtar Kelimeler: Y&ucirc;nus Emre, divan, bazı kelimelerin farklı yorumu. ABSTRACTBecause of its importance, divan of Yunus Emre has been studied by many scholars and also published in new Turkish alphabet by many researchers with somewhat different readings in various times. Some words have been read differently by various scholars. There seem differences also in the meanings of the words. Some of these words can be read with different interpretations.Keywords: Yunus Emre, Divan, different readings of words
XIV. YÜZYILA AİT TÜRKÇE MANZUM BİR ŞATİBÎ ŞERHİ: KEŞFÜ'L-MEÂNÎ
XIV. YÜZYILA AİT TÜRKÇE MANZUM BİR ŞATİBÎ ŞERHİ: KEŞFÜ'L-MEÂNÎ
Yazar: Daşdemir, Muharrem
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 35, 2010
Anahtar kelimeler: Keşfü‟l-me‟anî, Mu√ammed bin ¡Âşı… Selmânü‟lLâ≠…µ, yedi kıraat, Şâýibµ, Eski Anadolu Türkçesi

800 / 1397 yılında Mu√ammed bin ¡Âşı… Selmânü‟l-Lâ≠…µ tarafından yazılmış Keşfü‟l-me‟ânµ, Şâýibµ’nin ◊ırzi‟l-emânµ adlı yedi kıraati (kıraat-i seb‟a) anlatan kasidesinin Türkçe manzum bir şerhidir. Eser, Eski Anadolu Türkçesiyle kaleme alınmasına rağmen bazı Kıpçak Türkçesi unsurları da ihtiva etmektedir. Yazar ve eser hakkındaki bilgiler yetersizdir. Ancak aynı tarihlerde ve aynı adlı (Mu√ammed) bir yazar tarafından kaleme alınmış ¡Iş…- nâme ile bu eser arasında ilginç benzerlikler vardır. Eserin bilinen tek nüshası, Yapı Kredi Sermet Çifter Araştırma Kütüphanesinde bulunmaktadır.

800 / 1397 yılında Mu√ammed bin ¡Âşı… Selmânü‟l-Lâ≠…µ tarafından yazılmış Keşfü‟l-me‟ânµ, Şâýibµ’nin ◊ırzi‟l-emânµ adlı yedi kıraati (kıraat-i seb‟a) anlatan kasidesinin Türkçe manzum bir şerhidir. Eser, Eski Anadolu Türkçesiyle kaleme alınmasına rağmen bazı Kıpçak Türkçesi unsurları da ihtiva etmektedir. Yazar ve eser hakkındaki bilgiler yetersizdir. Ancak aynı tarihlerde ve aynı adlı (Mu√ammed) bir yazar tarafından kaleme alınmış ¡Iş…- nâme ile bu eser arasında ilginç benzerlikler vardır. Eserin bilinen tek nüshası, Yapı Kredi Sermet Çifter Araştırma Kütüphanesinde bulunmaktadır.
BİRLEŞİK ZAMANLAR ÜZERİNE / On The Compound Tenses
BİRLEŞİK ZAMANLAR ÜZERİNE / On The Compound Tenses
Yazar: Efendioğlu, Süleyman; Solmaz, Ali Osman
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 35, 2010
Anahtar kelimeler: Türkçe, dil, dil bilgisi, kip/zaman

ÖZETTürkçedeki zengin zaman ifadelerinin doğru tespiti ve doğru öğretilmesi Türkçenin ifade gücü açısından oldukça önemlidir. Ancak dilimizde özellikle birleşik zaman konusu şu ana kadar hakkıyla incelenmiş değildir. Mevcut dil bilgisi kitaplarının hemen hepsi bu konuda oldukça yüzeysel bilgiler vermekte ve içerik itibariyle birbirinin tekrarı olmaktan öteye gidememektedir. Biz bu makalede Türkçede bilinen birleşik zamanların dışında olmak yardımcı eylemi ile kurulan birkaç farklı birleşik zaman kavramından bahsedeceğiz.Anahtar kelimeler: Türkçe, dil, dil bilgisi, kip/zaman ABSTRACTCorrect define of rich time expressions in Turkish and teaching correctly are quite important in terms of expression ability of Turkish. But in our language compound tense subject has not been examined properly until now. Almost all of existing gramer books give quite superficial information and this books show a lot of similarity eachother in respect of content. İn this article besides known compound tense in Turkish we will mention a few different compound tense concept which it is made with a auxililary verb become.Keywords: Turkish, language, grammar, mood/tense

ÖZETTürkçedeki zengin zaman ifadelerinin doğru tespiti ve doğru öğretilmesi Türkçenin ifade gücü açısından oldukça önemlidir. Ancak dilimizde özellikle birleşik zaman konusu şu ana kadar hakkıyla incelenmiş değildir. Mevcut dil bilgisi kitaplarının hemen hepsi bu konuda oldukça yüzeysel bilgiler vermekte ve içerik itibariyle birbirinin tekrarı olmaktan öteye gidememektedir. Biz bu makalede Türkçede bilinen birleşik zamanların dışında olmak yardımcı eylemi ile kurulan birkaç farklı birleşik zaman kavramından bahsedeceğiz.Anahtar kelimeler: Türkçe, dil, dil bilgisi, kip/zaman ABSTRACTCorrect define of rich time expressions in Turkish and teaching correctly are quite important in terms of expression ability of Turkish. But in our language compound tense subject has not been examined properly until now. Almost all of existing gramer books give quite superficial information and this books show a lot of similarity eachother in respect of content. İn this article besides known compound tense in Turkish we will mention a few different compound tense concept which it is made with a auxililary verb become.Keywords: Turkish, language, grammar, mood/tense
FUZÛLÎ’NİN BAZI TÜRKÇE ŞİİRLERİNDE GÖRÜLEN BATINÎ TEMAYÜLLER
FUZÛLÎ’NİN BAZI TÜRKÇE ŞİİRLERİNDE GÖRÜLEN BATINÎ TEMAYÜLLER
Yazar: Karabey, Turgut; Karabey, Turgut
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 35, 2010
Anahtar kelimeler: Fuzûlî, Osmanlı Edebiyatı, İslami değerler, batıni düşünceler

Fuzûlî, XVI. yüzyılda Azeri muhitinde yaşamış olmasına rağmen, edebi tesirinin devamı ve genişliği ile estetik değeri göz önünde bulundurulunca bütün Türk Edebiyatı’nın en büyük şairi sayılır. Türk Edebiyatı’nın bir çok sahalarına tesir ve nüfuz etmiştir. Klasik Osmanlı Edebiyatı, şekil ve muhteva bakımından bir takım kurallara sımsıkı bağlıdır. İslami değerler, bu edebiyatın muhteva yönünden esasını teşkil eder. Şair ve yazarlar, bu değerlere ters düştükleri zaman okuyucuların büyük çoğunluğunun tepkisiyle karşılaşırdı. Fuzûlµ (ölm.1556)’nin bütün şiirlerinde ilâhi aşkı işlediği kabul edilir. Ancak, tahminen yaşadığı muhitte batıni düşüncelerin yoğun olması nedeniyle gençlik dönemlerinde bu düşüncelerin tesiri altında kalmış ve yazdığı bazı Türkçe şiirlerinde batıni özellikler görülmüştür. Şair daha sonra yazdığı şiirlerinde bu düşüncelerden dolayı duyduğu pişmanlıklarını dile getirmiştir.

Fuzûlî, XVI. yüzyılda Azeri muhitinde yaşamış olmasına rağmen, edebi tesirinin devamı ve genişliği ile estetik değeri göz önünde bulundurulunca bütün Türk Edebiyatı’nın en büyük şairi sayılır. Türk Edebiyatı’nın bir çok sahalarına tesir ve nüfuz etmiştir. Klasik Osmanlı Edebiyatı, şekil ve muhteva bakımından bir takım kurallara sımsıkı bağlıdır. İslami değerler, bu edebiyatın muhteva yönünden esasını teşkil eder. Şair ve yazarlar, bu değerlere ters düştükleri zaman okuyucuların büyük çoğunluğunun tepkisiyle karşılaşırdı. Fuzûlµ (ölm.1556)’nin bütün şiirlerinde ilâhi aşkı işlediği kabul edilir. Ancak, tahminen yaşadığı muhitte batıni düşüncelerin yoğun olması nedeniyle gençlik dönemlerinde bu düşüncelerin tesiri altında kalmış ve yazdığı bazı Türkçe şiirlerinde batıni özellikler görülmüştür. Şair daha sonra yazdığı şiirlerinde bu düşüncelerden dolayı duyduğu pişmanlıklarını dile getirmiştir.
KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MUHARREM AYI ETRAFINDA YAZILAN ŞİİRLER / Poems About Muharram in the Classical Turkish Literature
KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MUHARREM AYI ETRAFINDA YAZILAN ŞİİRLER / Poems About Muharram in the Classical Turkish Literature
Yazar: Topal, Ahmet
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 35, 2010
Anahtar kelimeler: Muharrem, Klasik Türk edebiyatı, muharremiye, maktel, sâliye, firkat-nâme

ÖZETMuharrem ayı hicr&icirc;-kamer&icirc; ayın ilk ayıdır. Tarih içinde çeşitli olaylara sahne olan bu ayın özellikle onuncu gününe denk gelen Aşure günü İslam kültüründe önemli kabul edilmiş; bu ay ve gün etrafında çeşitli inançlar, bunlara bağlı ritüeller geliştirilmiştir. Bu makalede bu ayın Klasik Türk edebiyatına aksedişi üzerinde durulmuş; muharremiye, maktel, s&acirc;liye, firkat-n&acirc;me, tebrikiye/tebrik-n&acirc;me olarak adlandırılan şiirlerin Muharrem ayıyla olan ilgisinden bahsedilmiştir.Anahtar Kelimeler: Muharrem, Klasik Türk edebiyatı, muharremiye, maktel, s&acirc;liye, firkat-n&acirc;me, ABSTRACTMuharram is the first month of the Hegira Calendar. The tenth day of this month, in which many historical events happened, is called the Aşura Day and is considered significant in Islamic culture. Different beliefs and rituals have been associated with this month and this particular day. In this article, the reflection of the related month onto the classical Turkish Literature is examined and the relationship of such poems as muharramiye, maktel, s&acirc;liye, firkat-n&acirc;me, tebrikiye/tebrik-n&acirc;me to Muharram is mentioned.Key Words: Muharram, classical Turkish Literature, muharramiye, maktel, s&acirc;liye, firkat-n&acirc;me

ÖZETMuharrem ayı hicr&icirc;-kamer&icirc; ayın ilk ayıdır. Tarih içinde çeşitli olaylara sahne olan bu ayın özellikle onuncu gününe denk gelen Aşure günü İslam kültüründe önemli kabul edilmiş; bu ay ve gün etrafında çeşitli inançlar, bunlara bağlı ritüeller geliştirilmiştir. Bu makalede bu ayın Klasik Türk edebiyatına aksedişi üzerinde durulmuş; muharremiye, maktel, s&acirc;liye, firkat-n&acirc;me, tebrikiye/tebrik-n&acirc;me olarak adlandırılan şiirlerin Muharrem ayıyla olan ilgisinden bahsedilmiştir.Anahtar Kelimeler: Muharrem, Klasik Türk edebiyatı, muharremiye, maktel, s&acirc;liye, firkat-n&acirc;me, ABSTRACTMuharram is the first month of the Hegira Calendar. The tenth day of this month, in which many historical events happened, is called the Aşura Day and is considered significant in Islamic culture. Different beliefs and rituals have been associated with this month and this particular day. In this article, the reflection of the related month onto the classical Turkish Literature is examined and the relationship of such poems as muharramiye, maktel, s&acirc;liye, firkat-n&acirc;me, tebrikiye/tebrik-n&acirc;me to Muharram is mentioned.Key Words: Muharram, classical Turkish Literature, muharramiye, maktel, s&acirc;liye, firkat-n&acirc;me