Davranışsal İktisat Perspektifinden Armağan Teorisi Çerçevesinde Ticaret ve Barış
Trade and Peace within the Gift Theory from a Behavioral Economics Perspective
Yazar: Özüşen, Banu; Kösekahyaoğlu, Levent
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 43 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Sociology (Other) ; Sosyoloji (Diğer) ; Trade,Peace,Gift theory,Behavioral economics,Utilitarianism ; Ticaret,Barış,Armağan teorisi,Davranışsal iktisat,Faydacılık

Ticaret, geçmişten günümüze tüm toplumların ekonomik, sosyal ve kültürel ilişkilerinin bir sonucudur. Günümüzde, “ticaret barışı teşvik eder” hipotezi çerçevesinde yapılan ekonomik analizlerle, ticaretin barışı geliştirdiği ve sürdürdüğü sonucuna ulaşılmaktadır. Bu çalışmada hipotezin arkeolojik ve antropolojik verilerle kanıtlanması amaçlanmaktadır. Arkeoloji, ticarete konu olan metalarla ilgili olarak önemli veriler sunarken, antropoloji, mübadeleye dayalı ilişkilerde insan davranışlarının doğasını anlamaya kaynaklık eder. İktisat ise bireylerin seçimlerini ve davranışlarını analiz etmektedir. İnsanın hayatta kalma stratejileri ve karar verme mekanizmalarının işleyişi ile ilgili olarak antropoloji ve iktisat ortak çalışma alanında kesişmektedir. Çalışmada, sosyal antropolojinin önemli eserlerinden olan Marcel Mauss’un “Armağan Üzerine Deneme” perspektifinde, para öncesi toplumların iktisadi, kültürel ve hukuki olgularından hareket edilmiş, ticaretin armağan ve barışçıl ilişkiler üzerine inşa edilmesine odaklanılmıştır. Ticaret ve armağanın çerçevesi “faydacılık, hukuki bağ, ticari ilişki ve barış” olarak çizilmiş, geçmiş toplumlarla günümüz toplumları arasında karşılaştırmalı bir bakış açısı sunulmaya çalışılmıştır. Temeli ahlak felsefesine dayanan faydacılık yaklaşımı, bireyin tüm eylemlerinde mutluluğu amaçladığı üzerine şekillenmesi sebebi ile armağan teorisi içinde ele alınmıştır. Arkeolojik ve antropolojik kaynaklarla birlikte son dönem çalışmalar mübadele, armağan ya da ticaret sistemlerinin temelinde barışçıl ilişkilerin varlığını gözler önüne sermektedir. Çalışma ile ayrıca, ticaret ve barış üzerine yapılacak araştırmalara, iktisat bilimine ve disiplinler arası çalışmalara katkı sağlaması amaçlanmıştır.

Trade has been a fundamental aspect of human societies throughout history, shaping economic, social, and cultural relationships. Economic studies rooted in the “trade promotes peace” premise have shown that trade can both foster and maintain peace. This study substantiates this hypothesis by drawing upon archeological and anthropological evidence. Archeology provides important insights into trade objects, while anthropology is a source of understanding human behavior in exchange-based relationships. Meanwhile, economics analyzes the choices and behaviors of individuals, exploring the mechanisms underpinning human survival strategies and decision-making processes. This study bridges the realms of economics and anthropology by examining the economic, cultural, and legal phenomena of pre-monetary societies from the perspective of Marcel Mauss’s seminal work, “The Gift.” Specifically, it investigates how the trade built on the foundation of gift-giving can contribute to peaceful relations. The framework for this analysis encompasses utilitarianism, legal bonds, commercial relationships, and peace. Moreover, it offers a comparative perspective between historical and contemporary societies. Gift theory is deeply rooted in utilitarianism, aligning with the moral philosophy that individuals should seek happiness in their pursuits. Importantly, this study is not limited to a specific historical period. Recent research, supported by archeological and anthropological sources, highlights the existence of peaceful relations based on barter, gift exchange, or trade systems. Through this study, we aspire to make a valuable contribution to ongoing research on trade and peace, as well as interdisciplinary investigations rooted in the basis of gift theory.