OECD Ülkeleri İçin İnsani Gelişmişlik ve Ekonomik Büyüme İlişkisinin Ampirik Bir Analizi
An Empırıcal Analysıs of The Relatıonshıp Between Human Development and Economıc Growth for OECD Countrıes
Yazar: Karataş, Aslı
Dergi: Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Vol. 27 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Panel Data Analysis ; Panel Veri Analizi ; Time-Series Analysis ; Zaman Serileri Analizi ; Ekonomik Büyüme,Ekonomik Kalkınma,İnsani Gelişme Endeksi ; Economic Growth,Economic Development,Human Development Index

Geçmişten günümüze ekonomik büyüme gelişmiş ve gelişmekte olan tüm ekonomiler açısından her zaman çok önemli bir ekonomik olgu olmuştur. Ekonomik büyüme, bir ekonominin üretim hacminin genişlemesidir. Bir ekonominin üretim hacmindeki artışı ifade etmek ve ölçmek adına GSYİH önemli bir göstergedir.  Ekonomik kalkınma ise bir ekonomide büyümeye eşlik eden bir insani gelişmeyi sağlamaktır. Bu bağlamda ekonomik kalkınmanın merkezinde insan ve insanın yaşam standartlarını yükseltmek vardır. UNDP ülkelerin insani gelişmişlik düzeylerini hesaplamak ve kıyaslama yapabilmek adına bir endeks oluşturmuş ve bu endekse “İnsani Gelişme Endeksi (İGE)” adını vermiştir. Ekonomik büyüme için kişi başına GSYİH değerleri ve insani gelişme için İGE değerleri alınarak insani gelişme seviyesinin ekonomik büyüme ile ilişkisi incelenebilir.Bu çalışmada ekonomik büyüme için kişi başına GSYİH değerleri ve insani gelişme için İGE değerleri alınarak insani gelişme seviyesinin ekonomik büyüme ile ilişkisi incelenmiştir. Çalışmada kullanılan veri setleri “Dünya Bankası” ve “Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP)” istatistiki veri tabanından elde edilmiştir. Araştırmaya konu olan veriler 31 OECD ülkesini kapsamaktadır. Bu verilerle bir panel veri seti oluşturulmuştur. Çalışma 1990-2022 dönemi veri setleri analizine dayanmaktadır. Değişkenler arasındaki ilişki panel nedensellik testleri yapılarak test edilmiştir. 31 OECD ülkesi için söz konusu iki değişken açışından kısa dönemli ilişkiler incelenmiştir. Elde edilen verilere bakıldığında insani gelişme endeksinden kişi başına GSYİH’a serisine doğru bir nedensellik ilişkisinin olduğu gözlenmiştir.

From the past to the present, economic growth has always been a significant phenomenon for all developed and developing economies. Economic growth is the expansion of the production volume of an economy and the numerical measurement of this expansion. GDP is an important indicator for measuring and expressing an increase in the production volume of an economy. Economic development ensures that human development accompanies growth in an economy. In this context, at the center of economic development are people and the improvement of their living standards. UNDP has created an index to calculate and compare the human development levels of countries and named this index "Human Development Index (HDI)". The relationship between the level of human development and economic growth can be examined by taking the GDP per capita values for Economic Growth and the HDI values for Human Development.In this study, the relationship between the level of human development and economic growth was examined by taking the GDP per capita values for Economic Growth and the HDI values for Human Development. The data used in the study were taken from the World Bank statistics. The data subject to the research covers 31 OECD countries. A panel data set was created with these data. The study is based on the analysis of data sets for the period 1990-2022. The relationship between the variables was examined by performing panel causality tests. Based on the data obtained, a causal relationship running from the HDI to the per capita GDP series was observed.