İslamiyet’te Buhur Geleneği ve İran Üretimi Seramik Buhurdan Örnekleri
The Tradition Of Deep In Islam Andsamples Of Samples Made in Iran
Yazar: Yılmaz Çalışkan, Güler
Dergi: Erdem, Vol. 0 No. 82, 2019
Anahtar kelimeler: Incense,incense burner,belief,ceramic,glaze,figure ofsiren ; Buhur,buhurdan,inanç,seramik,sır,siren figürü

Türk El Sanatları’nın önemli bir grubunu teşkil eden seramik eserler,toplumların yaşayışları, ekonomileri, kültürleri, gelenekleri ve inançlarıhakkında önemli bilgiler sunmaktadır. Günümüze ulaşan seramikbuluntular; işlev, tür ve form bakımından çeşitlilik arz etmektedir.Buhurdanlar da bu zengin çeşitliliğin bir grubunu oluşturmaktadır.Buhurların konulduğu özel kaplara buhurdan veya tütsü kabı denilmektedir.İslamiyet öncesi dönemlerden beri kullanıldığı bilinen buhurdanlar;seramik, pirinç, bakır, bronz, gümüş ve altın gibi çeşitlimalzemelerden üretilmiştir. Buhur kelimesi; Farsça “buhur”, Arapça“bahur” ve Türkçe “tütsü” gibi değişik isimlerle adlandırılmıştır. Kültürlerinve dinlerin ortak mirası olarak kabul edilen buhur; gerek diniritüellerde, cenaze törenlerinde ve evliliklerde gerekse de sihir, büyüve şifa amaçlı kullanımının yanında mekâna güzel mistik koku yaymasıiçin yakılmıştır. Aynı zamanda insanlar buhuru sağlık alanındada tercih etmişlerdir. Bu çalışmada, İran menşeili 12. yüzyıla ait sırlıbuhurdanlar ve İslamiyet’te buhur geleneği incelenerek, İslam sanatıiçindeki yeri ve önemi vurgulanmaya çalışılmıştır. Çeşitli dinlerde veinançlarda buhur yakma geleneği, özellikle dini, folklorik ve etnografikbakımdan ele alınarak, toplumlar arasındaki farklılıklar vurgulanmıştır.Ayrıca, buhur yakma geleneğinin sosyo-kültürel ve ekonomikaçıdan taşıdığı anlamların tespiti amaçlanmıştır. Böylece çok az bilinenseramik buhurdanların İslamiyet’te kullanımına, işlevselliğine vetaşıdığı sembolik anlamlara dikkat çekilmesi ve bilim dünyasına katkısunulması hedeflenmiştir.

Compromising an important group of Turkish Handcrafts, ceramicprovide significant information about life, economy, culture, traditionsand beliefs of the societies. Ceramic findings which reached thepresent day are diversified in terms of function, type and form. Incensoriesconstitute a group of this rich diversity. Special containers inwhich incense is placed is called incensory or incense burner. Knownto be used since pre-Islamic period, incensories were made of variousmaterials such as ceramic, brass, copper, bronze, silver and gold.Incense is named variously in different languages such as “buhur” inPersian, “bahur” in Arabic and “tütsü” in Turkish. Considered as theshared heritage of cultures and religions, incense is burned to give offbeautiful mystic scents in both religious rituals, funerals and marriagesas well as its use in magic, enchantment and healing. People alsopreferred incense in healthcare. In this study, 12th century glazed censersof Iranian origin and incense were examined and it was tried toemphasize its place and importance in Islamic Art. Tradition of burningincense in various religions and beliefs is discussed especially interms of religious, folkloric and ethnographic aspects and differencesbetween communities are emphasized. In addition, this study tries todetermine the meanings of incense burning tradition in socioculturaland economic aspects. Thus, it draws attention to the use, functionalityand symbolical meanings of less known ceramic incensories inIslam. The aim is to contribute to the world of science.