Arkeolojik Hayvan Dışkısı Çalışmalarına Çok-Göstergeli Yaklaşım: Orta Anadolu, Akeramik Neolitik Dönem Yerleşmesi Aşıklı Höyük’ten Yeni Bulgular
Multi-Proxy Approach to Archaeological Dung Research:  New Evidence from Aceramic Neolithic Site of Aşıklı Höyük, Central Anatolia
Yazar: Uzdurum, Melis; Duru, Güneş
Dergi: Anatolian Research, Vol. 0 No. 24, 2021
Anahtar kelimeler: Archaeology ; Arkeoloji ; Prehistory,Construction Material,Mudbrick,Micromorphology,Nitrogen ; Tarihöncesi,Yapı Malzemesi,Kerpiç,Mikromorfoloji,Azot

Hayvan  dışkısı  hem  çevresel  koşullar  hem  de  insan  topluluklarının  yaşamına  ve  geçmişte insan-hayvan etkileşimine dair bilgi sağlayan disiplinlerarası çalışmaların ilgi    odağındaki    araştırma    alanlarından    biridir.    Arkeolojik    yerleşmelerdeki    hayvan   dışkısı   kalıntılarının   makroskopik   olarak   tespit   edilmesi   çoğu   zaman   mümkün  değildir.  Bu  nedenle  özellikle  son  yıllarda  dışkının  mikro  göstergelerine  ulaşabilmenin  yollarına  odaklanan  araştırmalar  artmış,  çeşitlenmiştir.  Çalışmamız  çok-göstergeli yaklaşım (multi-proxy approach) çerçevesinde yapı malzemelerindeki hayvan   dışkısının   izlerini   belirlemenin   analitik   yollarına   odaklanmaktadır.   Bu   bağlamda Akeramik Neolitik Dönem yerleşmesi Aşıklı Höyük’teki kerpiç ve harçlar üzerinde  ince  kesit  analizleri,  kalsiyum  karbonat  (CaCO3),  karbon  (C)  ve  azot  (N)  analizleri   gerçekleştirilmiştir.   Mikromorfoloji/ince   kesit   analizleri   sözü   edilen   göstergelerden   birinin   dışkı   sferülitleri   olduğunu   ortaya   koymuştur.   Hayvan   dışkısının  göstergelerinden  bir  diğerinin  ise  azot  olduğu  anlaşılmıştır.  Böylelikle  ulaştığımız sonuçlardan biri iskan boyunca kerpiç yapı geleneğini hiç terk etmemiş bir  topluluk  olan  Aşıklılıların  kerpiç  ve  harçlarında  katkı  malzemesi  olarak  hayvan  dışkısı  kullandığı;  diğeri  bu  kullanımın  yerleşik  köy  yaşamının  kurulduğu  süreçte  hem  zamansal  değişime,  hem  de  mekansal  çeşitliliğe  sahne  olduğudur.  Buradan  çıkarımla  çalışmamız  arkeolojik  hayvan  dışkısına  dair  bilgimizin  sınırlarını  çok-göstergeli yaklaşım ve yöntemlerle genişletebileceğimizi ortaya koymaktadır.

Dung is one of the most important research areas of interdisciplinary studies, which can provide insights into the lives of past communities, environmental conditions, and  human–animal  interactions.  In  archaeological  contexts,  animal  dung  cannot  be identified macroscopically in most cases. Hence, new methods and approaches focusing  on  ways  to  describe  the  micro-markers  of  dung  have  increased  and  diversified  over  the  last  decade.  This  study  used  a  multi-proxy  approach  focusing  on  analytical  methods  to  identify  the  markers  of  animal  dung  in  prehistoric  construction   materials.   Micromorphology/thin   section   analysis,   and   calcium carbonate  (CaCO3),  carbon  (C),  and  nitrogen  (N)  analyses  were  carried  out  on  mudbricks  and  mortar  from  the  Aceramic  Neolithic site of Aşıklı Höyük. Thin section analysis suggested that fecal spherulites are one of the most important proxies of archaeological dung. Nitrogen is the other indicator of animal dung. The results showed that the Aşıklı inhabitants did not abandon mudbricks in their architectural needs for decades and used animal dung as a temper in mudbricks and mortar. Throughout the centuries of occupation at the site, the use of animal dung as a temper changed both diachronically and spatially, particularly with the establishment of settled village life at Aşıklı Höyük. In conclusion, this study suggests that the limits of knowledge of archaeological dung can be expanded using a multi-proxy methodological approach