Bir Savaşı Anlatmak: Kralın ve Şairin Gözünden İnabahtı Savaşı
Narrating a War: The Battle of Lepanto from the Perspective of the King and the Poet
Yazar: Erkoç Yeni, Seda
Dergi: Erdem No. 86, 2023
Anahtar kelimeler: Comparative and Transnational Literature ; Karşılaştırmalı ve Ulusötesi Edebiyat ; İnabahtı Savaşı,Richard Knolles,James I,erkenmodern dönem İngiliz yazını,Osmanlı/Müslüman öteki ; The Battle of Lepanto,Richard Knolles,James I,earlymodern English texts,the Ottoman/Muslim other

kuvvetlerinin 1571 yılında, Osmanlı İmparatorluğu karşısında İnabahtıSavaşı’nda kazandıkları zafer, Hristiyan dünyasında büyük birşaşkınlık ve coşku yaratmış; Avrupalı güçlerin bir araya geldiklerindeOsmanlılar karşısında ne derece etkin olabileceklerini gösteren birbaşarı öyküsü olarak pek çok edebî eserlerde işlenmiştir. I. James’in1591’de yayımlanan “The Lepanto” şiiri ve Richard Knolles’un1603 tarihli General History of the Turks eseri, erken modern dönemİngiltere’sinde İnabahtı Savaşı’nı ele alan ve yazıldıkları dönemdegeniş kitlelere ulaşmış iki metindir. İngiliz kralı I. James’in ve RichardKnolles’un İnabahtı Savaşı anlatılarına ve bu anlatılarda üretilen ötekiimgesine odaklanan bu makale, erken modern dönem İngiltere’sindeüretilmiş belli metinlerde ortaya çıkan görece olumlu Türkimgesinin dönemin tüm eserleri için genellenemeyeceği görüşünüsavunmaktadır. Aynı askerî mücadeleyi anlatmaları sebebiyle seçilmişbu iki eserin yakın okuması, erken modern dönemde öteki kavramınınDoğu-Batı/Müslüman-Hristiyan/İngiliz - Osmanlı ikili karşıtlıklarıyerine İngiliz - Osmanlı - İspanyol/Protestan - Müslüman - Katoliküçgeni ve bu üçgenin ortaya çıkardığı karmaşık imgeler eksenindedeğerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyar. 16. yüzyılda İngiltereile Osmanlı İmparatorluğu arasında yaşanan ekonomik gelişmelerlebirlikte Osmanlı toplumu İngiliz düşünce dünyasında önemli bir yertutmaya başlamıştır. Kraliçe I. Elizabeth’in Osmanlı İmparatorluğuile ticari anlaşmalar yapma yolundaki adımları, Osmanlıların erkenmodern dönem İngiltere zihin dünyasında birbirinden oldukça farklıve hatta birbiriyle çelişen imgelerle yer etmesine sebep olur. Biryandan tüm Hristiyan dünyasının düşmanı olarak görülen Osmanlılaröte yandan Katolik dünyadan dışlanmış ve yeni ortaklar arayışınagirmiş İngiltere’nin destekçisi rolünü üstlenmiştir.Bu durum, dönemin edebî metinlerinde de Osmanlı imgesininçeşitleneceği anlamına gelir. Dahası, bu dönem metinlerinde Osmanlıimgesi sadece İngiliz /Batılı/ Hristiyan – Osmanlı /Doğulu /Müslümanikili karşıtlığı ekseninde kurulmamıştır. Erken modern dönemİngiltere’sindeki Osmanlı imgesini Doğulu-Batılı ikili karşıtlığıyerine İngiliz /Protestan – Avrupa /Katolik – Osmanlı /Müslümanüçgeninde okumak, metinlerdeki imgelerin daha doğru anlaşılmasınısağlayacaktır. İngiliz kralı I. James’in ve Richard Knolles’un İnabahtıSavaşı anlatılarının yakın okuması bu metinlerde Türklerin veİspanyolların resmedilişine bu açıdan yaklaşmaktadır. I. James’inşiirinin ikinci basımında yaptığı değişikliklerle bir Katolik zaferiniövdüğü türünden eleştirilere cevap vermeye çalışması ve Knolles’uneserinde bir yandan “Doğulu öteki”nin zulmünü detaylandırırkenkendisi için Batılı öteki olan İspanya’yı ve Katolik dünyasını övmektenitinayla uzak durması, erken modern dönem İngiltere’sinde Batı/Hristiyan algısının da homojen, yekpare olmadığının göstergesidir.

The victory achieved by the combined forces of Spain and Veniceunder the leadership of Pope V. Pius in the Battle of Lepanto in1571 against the Ottoman Empire resulted in great excitementin the Christian world. It served as a success story, demonstratinghow effective European powers could be when they united againstthe Ottomans. King James’s epic poem “The Lepanto” (1591) andRichard Knolles’ famous history book General History of the Turks(1603) are two widely known early modern texts that address theevents of this battle. Presenting a close reading of these two worksand the image of “the other” they produce, this article argues that therelatively positive image of the Turkish other that emerged in certaintexts produced in early modern England cannot be generalized to allworks of the period.With the economic developments that took place between Englandand the Ottoman Empire in the sixteenth century, Ottoman societybegan to occupy a significant place in the English intellectual world.Queen Elizabeth I’s steps toward making commercial agreements withthe Ottoman Empire led to the emergence of various and sometimescontradictory images of the Ottomans in the early modern Englishmindset. On one hand, the Ottomans were perceived as the enemyof the entire Christian world, while on the other hand, they assumedthe role of supporters of England, which had been excluded from theCatholic world and was seeking new partners. This situation implies adiversification of the Ottoman image in texts of the period. Moreover,the Ottoman image in texts of this period was not solely based onthe English/Western/Christian - Ottoman/Eastern/Muslim binaryopposition. Reading the Ottoman image in early modern Englandwithin the English/Protestant - European/Catholic - Ottoman/Muslimtriangle instead of the traditional East-West binary allows for a moreaccurate understanding of the images in the texts. The close readingof King James I’s poem and Richard Knolles’ work on the Battle ofLepanto approaches the depiction of Turks and Spanish in these textsfrom this perspective. James I’s attempt to respond to criticisms afterthe publication of his poem, which accuses him of praising a Catholicvictory, and Knolles’ meticulous avoidance of praising Spain andthe Catholic world in his work indicate that the Western/Christianperception in early modern England was not homogeneous or unified.