PANDEMİ SÜRECİNDE UZAKTAN EĞİTİM FIRSAT EŞİTLİĞİNE İLİŞKİN ORTAYA ÇIKARDIĞI TEMEL PROBLEMLER: ÖZEL VE DEVLET OKULU ÖRNEĞİ
The Main Problems of Distance Education Concerning Equal Opportunity During the Pandemic Process: The Case of Private and Public Schools
Yazar: Aktaş, Gül; Çabar, Sümeyra
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 47 No. 1, 2023
Anahtar kelimeler: Family Sociology ; Aile Sosyolojisi ; Covid-19,Pandemi,Uzaktan eğitim,Eğitimde fırsat eşitliği,Bourdieu,Alan,Sermaye,Habitus ; Covid-19,pandemi,uzaktan eğitim,eğitimde fırsat eşitliği,Bourdieu,alan,sermaye,habitus

Covid-19 salgınının tüm dünyada hızla yayılmasının ardından Dünya Sağlık Örgütü salgına ilişkin risk haritasına bakarak süreci pandemi olarak ilan etmiştir. Pandeminin ilan edilmesinden sonra Türkiye’de tedbirler öncelikli olarak eğitim alanından başlamıştır. Geleneksel eğitim anlayışında öğrenci-öğretmen birlikteliği ile etkileşimli bir sınıfta yapılan dersler, Covid-19 salgını ile birlikte uzaktan, dijital platformda, çevrimiçi olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, uzaktan eğitim döneminde, sınıfsal farklılıkların eğitimdeki fırsat eşitliğini ne yönde etkilediği sorusuna cevap aranmıştır. Bu kapsamda, Denizli’de devlet okulunda öğrenim gören 16 öğrenci ve özel okulda öğrenim gören 16 öğrenci olmak üzere toplam 32 öğrenci ile yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Farklı sosyo-ekonomik sınıflardan gelen özel ve devlet okulunda okuyan lise öğrencilerinin uzaktan eğitim sürecinde karşılaştıkları problemler onların söylemlerinden yola çıkarak anlaşılmaya çalışılırken, Bourdieu’nun “alan, sermaye ve habitus” kavramları temel alınmıştır. Çalışmanın ortaya çıkmasında bazı temel sosyolojik sorular belirleyici olmuştur. Bunlar; eğitimde yaşanan eşitsizliklerin uzaktan eğitim ile birlikte ne yöne evrildiği, uzaktan eğitimin farklı sosyo-ekonomik yapılardan gelen öğrencilerin başarısını ne yönde etkilediği, öğrencilerin süreçle ilgili deneyimleri ve gelecek kaygılarının neler olduğu sorusu şeklinde sıralanabilir. Çalışma kapsamında,  sosyo-ekonomik düzeyi düşük ailelerden gelen öğrenciler, ev ortamında derse katılmalarını engelleyecek bazı sorunlar ile karşılaştıklarını, ailelerinin bu konuda kendilerine destek olma noktasında yetersiz kaldığını dile getirmişlerdir. Evde eğitim sürecine katılmaları ile ilgili yaşadıkları en temel problemler, aile üyelerinin kalabalık olması ve özellikle kış aylarında tek odada yaşamak zorunda olmaları nedeniyle gürültülü ortamda ders dinleyemeye ve sınava hazırlanmaya çalışması, misafir kültürünün devam ettiği ailelerde hane üyelerinin yanı sıra gelen misafirlere ikramın özellikle kız çocukları tarafından yapılması, katılımcılardan bazılarının hasta yakınına bakmak zorunda olması ya da tarlada ailesine yardım etmesi gibi sorunlardır.

Covid-19 salgınının tüm dünyada hızla yayılmasının ardından Dünya Sağlık Örgütü salgına ilişkin risk haritasına bakarak süreci pandemi olarak ilan etmiştir. Pandeminin ilan edilmesinden sonra Türkiye’de tedbirler öncelikli olarak eğitim alanından başlamıştır. Geleneksel eğitim anlayışında öğrenci-öğretmen birlikteliği ile etkileşimli bir sınıfta yapılan dersler, Covid-19 salgını ile birlikte uzaktan, dijital platformda, çevrimiçi olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, uzaktan eğitim döneminde, sınıfsal farklılıkların eğitimdeki fırsat eşitliğini ne yönde etkilediği sorusuna cevap aranmıştır. Bu kapsamda, Denizli’de devlet okulunda öğrenim gören 16 öğrenci ve özel okulda öğrenim gören 16 öğrenci olmak üzere toplam 32 öğrenci ile yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Farklı sosyo-ekonomik sınıflardan gelen özel ve devlet okulunda okuyan lise öğrencilerinin uzaktan eğitim sürecinde karşılaştıkları problemler onların söylemlerinden yola çıkarak anlaşılmaya çalışılırken, Bourdieu’nun “alan, sermaye ve habitus” kavramları temel alınmıştır. Çalışmanın ortaya çıkmasında bazı temel sosyolojik sorular belirleyici olmuştur. Bunlar; eğitimde yaşanan eşitsizliklerin uzaktan eğitim ile birlikte ne yöne evrildiği, uzaktan eğitimin farklı sosyo-ekonomik yapılardan gelen öğrencilerin başarısını ne yönde etkilediği, öğrencilerin süreçle ilgili deneyimleri ve gelecek kaygılarının neler olduğu sorusu şeklinde sıralanabilir. Çalışma kapsamında,  sosyo-ekonomik düzeyi düşük ailelerden gelen öğrenciler, ev ortamında derse katılmalarını engelleyecek bazı sorunlar ile karşılaştıklarını, ailelerinin bu konuda kendilerine destek olma noktasında yetersiz kaldığını dile getirmişlerdir. Evde eğitim sürecine katılmaları ile ilgili yaşadıkları en temel problemler, aile üyelerinin kalabalık olması ve özellikle kış aylarında tek odada yaşamak zorunda olmaları nedeniyle gürültülü ortamda ders dinleyemeye ve sınava hazırlanmaya çalışması, misafir kültürünün devam ettiği ailelerde hane üyelerinin yanı sıra gelen misafirlere ikramın özellikle kız çocukları tarafından yapılması, katılımcılardan bazılarının hasta yakınına bakmak zorunda olması ya da tarlada ailesine yardım etmesi gibi sorunlardır.