TEKSTİL DOĞAL BOYA UYGULAMALARINDA BİYOMORDAN KULLANIMI
TEKSTİL DOĞAL BOYA UYGULAMALARINDA BİYOMORDAN KULLANIMI
Yazar: Yaldızbaş, Kübra Nur; Gürcüm, Banu Hatice
Dergi: Akademik Sanat No. 27, 2025
Anahtar kelimeler: Textile and Fashion Design ; Tekstil ve Moda Tasarımı ; Tekstil,doğal boya,biyomordan,ekolojik boyama

19. yüzyılın sonlarında sentetik boyarmaddelerin keşfedilmesi ile beraber doğal boyaların yaygın kullanımı azalarak yok olma seviyesine ulaşmıştır.1960’ların ortalarında çevre, ekoloji ve kirlilik kontrolü konuları çerçevesinde artan uluslararası farkındalığın bir sonucu olarak doğal boyalara yoğun ilgi ve yönelim söz konusu olmuştur. Sentetik içerikli boyaların kullanımı ile üretim proseslerinde çevreye çok miktarda atık ve fikse olmamış boyarmadde salınımı gerçekleşmektedir öyle ki sentetik boyalar çevre için önemli bir kirlilik kaynağı oluşturmaktadır. Son yıllarda tekstil yaş işlemlerinde “sürdürülebilir” “çevre dostu” “ekolojik” ve “yeşil kimya” vb. kavramları her geçen gün daha çok önem kazanmaktadır. Doğal boyarmaddelerin sürdürülebilir, çevre dostu olması bakımından sürdürülebilir bir alternatif olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle tekstil endüstrisi ve araştırma alanlarında büyük ilgi ve talep görmektedir. Çevre bilinci ve sürdürülebilirlik konuları çerçevesinde doğal boya uygulamalarında son yıllarda biyomordan kullanımı ön plana çıkmakta ve popüler bir trend haline gelmektedir. Bununla birlikte, tekstil alanında doğal boyamanın haslık değerleri ve boyama verimi olmak üzere bazı dezavantajları bulunmaktadır. Boyama sürecini daha ekolojik hale getiren biyomordanların kullanımını bu dezavantajlar bağlamında inceleyen araştırmaların sayısı ise fazla değildir. Bu araştırma bu konuya dikkat çekmek amacıyla yapılan bir literatür taraması ve sonucunda araştırma amacı benzer olan bir araştırmanın incelenmesini kapsamaktadır. Ulaşılan bu araştırmada 5 farklı biyomordan konsantrasyonu ve mordansız, ön mordanlı ve son mordanlı boyama deney deseni ile ortaya konan %100 yün iplik boyama prosesi ele alınmış ve boyama sonrasında elde edilen haslık değerleri kıyaslanmıştır.

19. yüzyılın sonlarında sentetik boyarmaddelerin keşfedilmesi ile beraber doğal boyaların yaygın kullanımı azalarak yok olma seviyesine ulaşmıştır.1960’ların ortalarında çevre, ekoloji ve kirlilik kontrolü konuları çerçevesinde artan uluslararası farkındalığın bir sonucu olarak doğal boyalara yoğun ilgi ve yönelim söz konusu olmuştur. Sentetik içerikli boyaların kullanımı ile üretim proseslerinde çevreye çok miktarda atık ve fikse olmamış boyarmadde salınımı gerçekleşmektedir öyle ki sentetik boyalar çevre için önemli bir kirlilik kaynağı oluşturmaktadır. Son yıllarda tekstil yaş işlemlerinde “sürdürülebilir” “çevre dostu” “ekolojik” ve “yeşil kimya” vb. kavramları her geçen gün daha çok önem kazanmaktadır. Doğal boyarmaddelerin sürdürülebilir, çevre dostu olması bakımından sürdürülebilir bir alternatif olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle tekstil endüstrisi ve araştırma alanlarında büyük ilgi ve talep görmektedir. Çevre bilinci ve sürdürülebilirlik konuları çerçevesinde doğal boya uygulamalarında son yıllarda biyomordan kullanımı ön plana çıkmakta ve popüler bir trend haline gelmektedir. Bununla birlikte, tekstil alanında doğal boyamanın haslık değerleri ve boyama verimi olmak üzere bazı dezavantajları bulunmaktadır. Boyama sürecini daha ekolojik hale getiren biyomordanların kullanımını bu dezavantajlar bağlamında inceleyen araştırmaların sayısı ise fazla değildir. Bu araştırma bu konuya dikkat çekmek amacıyla yapılan bir literatür taraması ve sonucunda araştırma amacı benzer olan bir araştırmanın incelenmesini kapsamaktadır. Ulaşılan bu araştırmada 5 farklı biyomordan konsantrasyonu ve mordansız, ön mordanlı ve son mordanlı boyama deney deseni ile ortaya konan %100 yün iplik boyama prosesi ele alınmış ve boyama sonrasında elde edilen haslık değerleri kıyaslanmıştır.