Tunceli Kentinin Yeri Neden Değişmeli? Yeni Bir Lokasyon Önerisi
Why Should the Location of Tunceli City Be Changed? A Proposal for a New Settlement
Yazar: Güner, Bülent; Kırboğa, Onur; Çılğın, Zeynel
Dergi: Doğu Coğrafya Dergisi, Vol. 30 No. 53, 2024
Anahtar kelimeler: City in Human Geography ; Beşeri Coğrafyada Kent ; Tunceli,earthquake,settlement,relocated settlements ; Tunceli,deprem,yerleşme,yer değiştiren yerleşmeler

Tunceli 1935 yılında vilayet haline getirilmiştir. 1937 yılında Kalan kazası kurulmuş ve bu yeni vilayetin idari merkezi yapılmıştır. 1952 yılında “Kalan” kazasının adı Tunceli olarak değiştirilmiştir. Tunceli bütünüyle bir Cumhuriyet kentidir. Kentin kuruluşu, yamaçlarında köy yerleşimi bulunan dar ve “boş” bir plato alanına bazı resmi yapıların inşasıyla başlamıştır. Zamanla memur lojmanları ve halkın iskânıyla nüfuslanan yerleşme, kısa sürede kasaba büyüklüğüne ulaşmıştır. Bu bağlamda Tunceli kentinin kuruluş yerinin belirlenmesinde kentleşme hedeflerinden ziyade konjonktürel nedenler etkili olmuştur. Kent yerleşimi zaman içinde genişlemiş ve kuruluş yerinden taşmıştır. Günümüzde kent 8 mahallesiyle 27 km²’lik bir alanda yayılış göstermektedir. Nüfusu 36 bin kişidir (2023). Kent, topografik engeller nedeniyle büyük ölçüde riskli zeminler üzerinde gelişmektedir. Zaman zaman gerçekleşen kütle hareketleri ve Yedisu Fayı’nın yakın vadede üretmesi beklenen yıkıcı deprem, yerleşmeleri tehdit etmektedir. Kent yerleşimi, beklenen deprem ve kentleşmeyi olumsuz etkileyen topografyası nedeniyle 15 km kadar güneye, Yeniköy mevkiine taşınmalıdır. Yeniköy mevkii 87 km² kadar alanıyla sağlıklı bir kentsel yapılaşma için jeolojik, topografik ve ulaşım altyapısı açısından oldukça elverişli özelliklere sahiptir. Bu çalışma mevcut kent yerleşmesinin bulunduğu yer nedeniyle karşı karşıya olduğu sorunları ve önerilen yeni kent alanının niteliklerini belirleyerek, kentin geleceğine ilişkin bir vizyon oluşturmayı amaçlamaktadır.

Tunceli became a province in 1935. Then, in 1937, Kalan district was established and made the administrative center of this new province. In 1952, Kalan was renamed Tunceli. The city was developed during the Republican era, beginning with the construction of official buildings on a narrow plateau, surrounded by village settlements on the slopes. Over time, with government housing and local residents moving in, the settlement grew rapidly into a town. The city's location was chosen due to political circumstances rather than urban planning goals. As the city expanded beyond its original site, with its eight neighborhoods, it now spreads over an area of 27 km² and has a population of 36,000 (2023). However, due to topographic barriers, the city has developed on unstable ground, facing threats from occasional landslides and the potential for a destructive earthquake from the Yedisu Fault. Considering the expected earthquake and topography that adversely affects urbanization, the city settlement should be moved 15 km south to Yeniköy. With an area of 87 km², the Yeniköy area has very favorable geological, topographical and transportation infrastructure for a healthy urban settlement. This study aims to offer a vision for the city's future by exploring the problems associated with Tunceli’s current location and evaluating the potential of the proposed site.