TABÎBZÂDE MEHMED ŞÜKRÎ EFENDİ VE SİLSİLENÂMESİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME
AN ANALYSIS ON TABĪBZĀDE MEHMED SHUKRĪ EFENDİ AND HIS SILSILENĀME
Yazar: Karagöz, Ensar
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. VEFATININ 100. YILI MÜNASEBETİYLE ALİ EMÎRÎ ÖZEL SAYISI, 2024
Anahtar kelimeler: Literary Studies (Other) ; Edebi Çalışmalar (Diğer) ; Classical Turkish Literature of Ottoman Field ; Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı ; Tabîbzâde Mehmed Şükrî,Silsilenâme,Tasavvuf,İstanbul Hangâhları,Tekke ; Tabībzāde Mehmed Şükrī,Silsilenāme,Sufism,Istanbul Hangāhs,Derwish Lodges

İslam kültür ve medeniyetinin gelişmesinde ve son derece geniş bir coğrafyaya yayılmasında tasavvufun, dolayısıyla tarikatların rolü yadsınamaz. Tasavvuf ekollerini, diğer bir ifade ile tarikatların tarihi ise klasik dönemlerden itibaren araştırmacıların ilgi duyduğu bir alan olmuş; bu sebeple irili ufaklı birçok eser yazılmış, risaleler telif edilmiştir. Özellikle biyografik eserler içerisinde konumlandırabilecek olan silsilenâme türü eserler, bu ilginin neticesinde ortaya çıkmış bir türdür ve tasavvuf tarihi çalışmalarına kaynaklık etmesi cihetinden önemli bir görev üstlenmektedir. Bu açıdan silsilenâmeler, özellikle biyografik metinlerin inşasında araştırmacıların sıklıkla müracaat ettiği kaynakların başında gelmektedir.  Bu türün en bilinen ve istifade edilen örneklerinden biri de hususen İstanbul tasavvufi hayatıyla ilgilenen araştırmacıların sıklıkla müracaat ettiği Mehmed Şükrî Efendi’nin Silsilenâme’sidir. Bu eser dışında Mehmed Şükrî Efendi’nin yine İstanbul tekkeleri tarihiyle alakalı İstanbul Hangâhları Meşâyihi adlı bir eseri daha bulunmaktadır. Bu makalede önce Mehmed Şükrî Efendi’nin biyografisine dair bazı bilgiler tashih edilecek, daha sonra eserin telif metoduyla alakalı bir takım yeni bilgiler verilecek ve son olarak da Müstakîmzâde’nin Halil es-Sünbülî vasıtasıyla devam eden silsilenâme yazma geleneğine değinilecektir.

The role of Sufism and the sects in the development of Islamic culture and civilization and its spread over an extremely wide geography cannot be denied. The history of Sufi schools, or, in other words, the history of tariqas, has been a field of interest for researchers since the classical period. As a result, many works have been written and treatises have been compiled. The silsilenāme, which can be situated within biographical works, emerged as a consequence of this interest and serves as an important source for the study of Sufi history. In this regard, silsilenāme are among the most frequently utilized sources by researchers, particularly in the construction of biographical texts.  One of the most well-known and utilized examples of this genre is Mehmed Şükrî Efendi's Silsilenâme, which is frequently consulted by researchers interested in the Sufi life of Istanbul. In addition to this work, Mehmed Şükrî Efendi also has another work titled Istanbul Hangâhları Meşâyihi, which is also related to the history of Istanbul tekkes.This article will first correct some information about the biography of Mehmed Şükrî Efendi, then provide some new information about the method of composition of the work, and finally touch upon the tradition of Müstakīmzāde's writing of silsilenāme, which continued through Khalil al-Sunbülī.