Sağlık Endeksinin Seçilmiş İş Kazaları Üzerindeki Etkisinin İnsani Gelişmişlik Endeksi Alt Boyutu Kapsamında İncelenmesi
Investigation of the Effect of Health Index on Selected Occupational Accidents within the Scope of Human Development Index Subdimension
Yazar: Eryüksel, Mustafa; Özcan, H. Kurtuluş; Demir, Göksel
Dergi: Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Mechanical Engineering (Other) ; Makine Mühendisliği (Diğer) ; Structural equation modelling,Occupational accident,Temporary incapacity for work,Human development index,Health index ; Yapısal eşitlik modeli,İş kazası,Geçici iş göremezlik süresi,İnsani gelişme endeksi,Sağlık endeksi

Bu çalışma, Türkiye'deki illerin İnsani Gelişme Endeksi (İGE) alt boyutlarından biri olan sağlık endeksi ile iş kazaları sonucu ortaya çıkan geçici iş göremezlik gün süreleri arasındaki ilişkiyi kapsamlı bir şekilde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışma; Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yayımlanan 2013-2018 yılları arasındaki ikincil veriler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Veriler, IBM SPSS ve AMOS paket programları aracılığıyla Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) ile incelenmiştir. Türkiye’de sağlık endeksinin iyileştirilmesinin, iş kazalarının sıklığını ve ciddiyetini azaltmada kritik bir stratejik araç olabileceği görülmüş, bu şekilde, çalışan sağlığının korunması ve iş kazalarının önlenmesine yönelik daha etkili politikalar geliştirilebilecektir. Elde edilen bulgular, sağlık endeksinin iş kazaları sonucu meydana gelen geçici iş göremezlik süreleri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve negatif bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Bu, gelişmiş sağlık hizmetlerinin, iş kazalarının olumsuz etkilerini azaltmada önemli bir rol oynadığını göstermekle birlikte gelir ve eğitim endekslerinin de iş kazalarının üzerindeki etkisini ortaya koymuştur. Çalışmanın bulguları, özellikle yüksek İGE seviyesine sahip illerde sağlık endeksi ile geçici iş göremezlik gün süreleri arasındaki ilişkinin daha güçlü olduğunu göstermektedir. Bu illerde sağlık hizmetlerinin daha gelişmiş olması nedeniyle iş kazalarının etkilerinin daha etkin bir şekilde yönetilebildiğini göstermektedir. Aynı zamanda, düşük düzeyde İGE’ye sahip illerde de sağlık hizmetlerindeki iyileşmelerin iş kazası etkilerini azaltabileceği, ancak bu etkinin bölgesel farklılıklar gösterebileceği anlaşılmıştır.

This study aims to comprehensively analyse the relationship between the health index, which is one of the sub-dimensions of the Human Development Index (HDI), and the duration of temporary incapacity days resulting from occupational accidents. The study was conducted using secondary data published by the Social Security Institution (SSI) between 2013-2018. The data were analysed by Structural Equation Modelling (SEM) using IBM SPSS and AMOS software packages. It was observed that improving the health index in Turkey can be a critical strategic tool in reducing the frequency and severity of occupational accidents. In this way, more effective policies can be developed to protect employee health and prevent occupational accidents. The findings reveal that the health index has a statistically significant and negative effect on the duration of temporary incapacity due to occupational accidents. This shows that improved health services play an important role in reducing the negative effects of occupational accidents, but it also reveals the effect of income and education indices on occupational accidents. The findings of the study show that the relationship between health index and days of temporary incapacity for work is stronger especially in provinces with high HDI levels. It shows that the effects of occupational accidents can be managed more effectively due to the more developed health services in these provinces. At the same time, it is understood that improvements in health services can reduce the effects of occupational accidents in provinces with low level HDI, but this effect may show regional differences.