TÜRK KÜLTÜRÜNDE TOPA DARA (SOPA TOPU)
TÜRK KÜLTÜRÜNDE TOPA DARA (SOPA TOPU)
Yazar: Bayram, Metin; Aka, Serkantevabil; Bayraktar, Gökhan; Şebin, Kenan
Dergi: Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 5 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Türk Spor Kültürü,Geleneksel Sporlar,Topa Dara

İnsan topluluklarını millet yapan enönemli unsur, kültürdür. Kültür; İnsanın, kendisine ve dünyaya, yaradılışınındışında armağan ettiği maddi ve manevi değerlerin bir bütünü ve bu bütünlüğünbir kuşaktan diğerine aktarılmasıdır. Bu önemli değerlerden biriside spordur. Spor,hareket etme, eylemde bulunma gibi anlamları ifade etmektedir. Ayrıca spor,belirli bir sistem çerçevesinde, belirli prensipler ve otoriteye dayalı yapılaneylemlerin rekorla sonuçlandırılmasını amaçlayan etkinlikler olarak datanımlanmaktadır. Geniş bir coğrafyaya egemen olan Türkler birçok sporfaaliyetlerinin öncülüğünü yapmış, göç ettikleri her coğrafyada Türkkültüründen kaynaklanan sporları yaşatmış, geleneksel hale getirmiş vekuşaklara aktarmak için çaba harcamışlardır. Bu sporlardan birisi de belirlibölgelerde top ve sopa ile oynanmış olan “Topa Dara (Topa Garane)” oyunudur.Bu çalışmanın amacı Türk kültür ve sportarihinde önemli yeri olan bu oyunun geniş bir perspektif ile araştırılması, ulusalve uluslararası düzeyde tanıtılmasıdır.Çalışmadageçmişin ışığında, günümüzdeki durumu belirtmek için kullanılan araştırmayöntemlerinden gözden geçirme derleme yöntemi kullanılmıştır. Veri toplamaaracı olarak ise mülakat yöntemi ve doküman analizi yöntemleri kullanılmıştır.Elde edilen veriler ışığında oyunun tarihçesi,yapısı, kuralları, saha ve malzeme bilgisi gibi birçok bulgular eldeedilmiştir.Sonuç olarak oyunun 1800 lı yıllardandaha öncesine dayandığı özellikle Doğu Anadolu Bölgesinde oynandığı, Yapısı itibariyleAmerika’da oynanan beyzbol oyunu ile benzeştiği ancak birebir etkileşiminolamayacağı anlaşılmaktadır. Oyunda kullanılan sopa ve topun halen oyuncularınkendi imkânlarıyla oluşturdukları doğal ürünlerden meydana getirildiğigörülmüştür. Son yıllarda oyunun unutulmaya yüz tuttuğu belirli köyler dışındagenel olarak yeni kuşaklar tarafından oynanmadığı tespit edilmiştir.Bu ve benzeri gelenekseloyunların yaşatılması ve daha kurumsal hale getirilerek sürdürülebilmesi kültüraçısından önem arz etmektedir.

İnsan topluluklarını millet yapan enönemli unsur, kültürdür. Kültür; İnsanın, kendisine ve dünyaya, yaradılışınındışında armağan ettiği maddi ve manevi değerlerin bir bütünü ve bu bütünlüğünbir kuşaktan diğerine aktarılmasıdır. Bu önemli değerlerden biriside spordur. Spor,hareket etme, eylemde bulunma gibi anlamları ifade etmektedir. Ayrıca spor,belirli bir sistem çerçevesinde, belirli prensipler ve otoriteye dayalı yapılaneylemlerin rekorla sonuçlandırılmasını amaçlayan etkinlikler olarak datanımlanmaktadır. Geniş bir coğrafyaya egemen olan Türkler birçok sporfaaliyetlerinin öncülüğünü yapmış, göç ettikleri her coğrafyada Türkkültüründen kaynaklanan sporları yaşatmış, geleneksel hale getirmiş vekuşaklara aktarmak için çaba harcamışlardır. Bu sporlardan birisi de belirlibölgelerde top ve sopa ile oynanmış olan “Topa Dara (Topa Garane)” oyunudur.Bu çalışmanın amacı Türk kültür ve sportarihinde önemli yeri olan bu oyunun geniş bir perspektif ile araştırılması, ulusalve uluslararası düzeyde tanıtılmasıdır.Çalışmadageçmişin ışığında, günümüzdeki durumu belirtmek için kullanılan araştırmayöntemlerinden gözden geçirme derleme yöntemi kullanılmıştır. Veri toplamaaracı olarak ise mülakat yöntemi ve doküman analizi yöntemleri kullanılmıştır.Elde edilen veriler ışığında oyunun tarihçesi,yapısı, kuralları, saha ve malzeme bilgisi gibi birçok bulgular eldeedilmiştir.Sonuç olarak oyunun 1800 lı yıllardandaha öncesine dayandığı özellikle Doğu Anadolu Bölgesinde oynandığı, Yapısı itibariyleAmerika’da oynanan beyzbol oyunu ile benzeştiği ancak birebir etkileşiminolamayacağı anlaşılmaktadır. Oyunda kullanılan sopa ve topun halen oyuncularınkendi imkânlarıyla oluşturdukları doğal ürünlerden meydana getirildiğigörülmüştür. Son yıllarda oyunun unutulmaya yüz tuttuğu belirli köyler dışındagenel olarak yeni kuşaklar tarafından oynanmadığı tespit edilmiştir.Bu ve benzeri gelenekseloyunların yaşatılması ve daha kurumsal hale getirilerek sürdürülebilmesi kültüraçısından önem arz etmektedir.