İş Stresi ve Güvenlik Performansı Arasındaki İlişkide Güvenlik İkliminin Düzenleyici Rolü: Sağlık Sektöründe Bir İnceleme
The Moderator Role of Safety Climate in the Relationship between Job Stress and Safety Performance: An Investigation in the Health Sector
Yazar: Ayyıldız, Ferhat; Çam, Duygu İrem
Dergi: Psikoloji Çalışmaları, Vol. 40 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Job stress,safety performance,safety climate,health sector,moderator effect ; İş  stresi,güvenlik  performansı,güvenlik  iklimi,sağlık sektörü,düzenleyici etki

İş stresinin görev performansıyla ilişkisi alan yazında sıklıkla incelenmektedir. Ancak,  can  güvenliği  gibi  önemli  çıktıları  olan  güvenlik  performansının  iş stresiyle  ilişkisini  ele  alan  çalışmaların  çok  daha  az  olduğu  görülmektedir. Bu  nedenle  mevcut  çalışmanın  ilk  amacı,  iş  stresi  ve  güvenlik  performansı arasındaki  ilişkinin  incelenmesi  olarak  belirlenmiştir.  Bu  ilişkiyi  inceleyen önceki araştırmalarda çeşitli bireysel ve durumsal faktörlerin bu ilişkiye olan etkisinin  ortaya  konulmasına  karşın  güvenlik  ikliminin  düzenleyici  rolünün henüz  incelenmediği  dikkat  çekmektedir.  Bu  doğrultuda  çalışmanın  bir  diğer amacı,  iş  stresi  ve  güvenlik  performansının  alt  boyutları  arasındaki  ilişkide durumsal bir değişken olan güvenlik ikliminin düzenleyici rolünün sınanmasıdır. Bir  yandan  oldukça  stresli  işleri  barındırması,  bir  yandan  da  çalışanlardan yüksek  düzeyde  güvenlik  performansı  beklentisine  sahip  olunması  nedeniyle mevcut araştırma sağlık sektöründeki çalışanlar ile yürütülmüştür. Bu doğrultuda araştırmanın katılımcıları İstanbul ve Kocaeli sınırları içerisinde ulaşılabilen 165 sağlık  çalışanından  (%73.3  kadın,  %26.7  erkek)  oluşmaktadır.  Bu  çalışanlar, üçü  kamu  hastanesi  ve  sekizi  özel  hastane  olmak  üzere  11  kurumun  çeşitli departmanlarında ve farklı rollerde (doktor, hemşire, teknisyen, fizyoterapist ve laborant) görev yapan kişilerdir. Verilerin toplanmasında İş Stresi Değerlendirme Ölçeği,  Güvenli  Davranış  Ölçeği  ve  Güvenlik  İklimi  Ölçeği  kullanılmıştır. Korelasyon analizi sonucunda iş stresinin güvenlik performansının alt boyutları olan güvenlik uyumu ve güvenlik katılımı ile negatif yönde ve anlamlı ilişkilere sahip olduğu görülmüştür. Ayrıca iş stresi ve güvenlik katılımı arasındaki ilişkide güvenlik ikliminin düzenleyici rolü olduğu tespit edilmiştir. Buna göre düşük güvenlik  iklimine  sahip  ortamlarda  iş  stresinin  güvenlik  katılımını  artırdığı, yüksek güvenlik iklimine sahip ortamlarda ise azalttığı tespit edilmiştir. Diğer yandan,  iş  stresi  ve  güvenlik  uyumu  arasındaki  ilişkide  güvenlik  ikliminin düzenleyici bir rol oynamadığı gözlenmiştir. Bu sonuçlar, alan yazındaki diğer araştırma sonuçları ile karşılaştırılmış, ölçümle ilgili ve ortamsal faktörlerin bu sonuçlar üzerindeki etkisi tartışılmıştır

The relationship between job stress and task performance is frequently studied in the literature. However, it is seen that there are fewer studies examining the relationship between job stress and safety performance which has important outcomes such as life safety. Therefore, the first aim of the present study was determined as examining the relationship between job stress and safety performance. Although previous studies have demonstrated the effects of various individual and situational factors on the job stress-performance relationship, it is noteworthy that the moderator role of the safety climate has not been examined yet. In this respect, another aim of the study is to investigate the moderator role of the safety climate as a situational variable in the relationships between job stress and sub-dimensions of safety performance. The present study was conducted with employees from the health sector as it contains both the most stressful jobs and high level of safety performance expectation. In this regard, the participants of the present study consisted of 165 healthcare professionals (73.3% women, 26.7% men) reached within the borders of Istanbul and Kocaeli. These professionals work in various departments and different roles (doctors, nurses, technicians, physiotherapists, laborants) in 11 institutions including three public hospitals and eight private hospitals. Job Stressor Appraisal Scale, Safe Behavior Scale and Safety Climate Scale were used to collect data. The correlation analysis results demonstrated the negative and significant relationship between job stress and safety compliance and safety participation as sub-dimensions of safety performance. Furthermore, it was found that the relationship between job stress and safety participation was moderated by the safety climate. These results indicate that while work stress increases safety participation in a low safety climate, it decreases in a high safety climate. On the other hand, the moderator effect of safety climate was not found statistically significant in the relationship between job stress and safety compliance. These results were compared with other research results in the literature and the effects of measurement-related and environmental factors on the results were discussed