İSLAMİ FİNANS İLE FİNANSIN İSLAMİLEŞTİRİLMESİ ARASINDA TÜRKİYE’DE FAİZSİZ FİNANS KURUMLARINA GÜVEN PROBLEMİ
İSLAMİ FİNANS İLE FİNANSIN İSLAMİLEŞTİRİLMESİ ARASINDA TÜRKİYE’DE FAİZSİZ FİNANS KURUMLARINA GÜVEN PROBLEMİ
Yazar: Aktürk, Hamit
Dergi: EKEV Akademi Dergisi, Vol. 0 No. 88, 2021
Anahtar kelimeler: Faizsiz Finans,İslami Finans,İslam İktisadı,Güven,Faizsiz Bankacılık,Sosyal Sermaye.

Bu çalışma dört temel varsayım üzerine kurulmuştur. Bunlardan birincisi, faizsiz finans kurumları, modern çağda dini kaygılar ve zorunlulukların ürettiği modern kurumlardır. İkincisi ise, söz konusu kurumlar, küresel modern bankacılık ağı içerisinde faizsizve İslam ahlaki prensiplerine bağlı kalmayı kendisine ilke edinen kurumlar olarak biryönüyle İslam iktisat ilkelerine atıf yapan diğer yönüyle küresel finans sistemine dâhilve entegre olarak çalışan, kendini yenileme refleksine sahip, gelişimini tamamlamamışkurumlardır. Üçüncüsü ise Türkiye’de iktisadi işlemlerinde dini hassasiyetleri gözetendindarlar bu kurumların İslamiliği konusunda bazı tereddütlere sahiptirler. Dördüncüön kabul ise, Fukuyama’nın iddia ettiği gibi, güvenin, sosyo kültürel olarak üretilip ekonomiye de etki eden bir sermaye olduğudur. Bu temel varsayımlardan hareketle çalışmaana problem olarak, modern çağda dini kaygılarla kurumlaşan bu kurumlara ülkemizdedindarlar arasında güven kaybı, sebepleri ve çözüm yollarına odaklanmıştır. Türkiye’deİslami hassasiyetlere sahip dindar Müslümanların söz konusu kurumlara yönelik güvenkaybı öncelikle bu kurumların İslamiliğine ve faizsizliğine yönelik tedirgin bakıştan doğmaktadır. Bu tedirginliği besleyen ve geliştiren ana unsurlar ise, a. Söz konusu kurumların işleyiş sisteminin tam olarak bilinmemesi b. Faizli finans kurumları ile aynı oranlarıkullanıyor olmaları. c. Bu kurumların adil ve tam İslami bir iktisadi sistemin kurulmasınıengelleyecek yama çözümler olarak görülmesinden kaynaklanmaktadır. Ayrıca bu kurumlara eleştiriler, kurumların bir zaruret olduğunu düşünenlerden, söz konusu kurumlarıngerçekten bir İslam iktisadının önünde engel olduğuna inananlara kadar geniş bir yelpazede değerlendirilebilir. Çalışmada sosyolojinin yöntem ve teknikleri kullanılmıştır. Buamaçla bir atölye çalışması yapılmış, on katılımcı üç oturumda konu üzerinde fikirlerinibeyan etmiştir. Örneklem olarak faizsiz finans kurumlarının potansiyel veya gerçek müşterileri olan ve İslami ilimler konusunda doktora yapmış hoca ve uzmanlar seçilmiştir.Çalışma sonunda bu kurumlara yönelik bir sonuç ve öneriler listesi sunulmuştur.

Bu çalışma dört temel varsayım üzerine kurulmuştur. Bunlardan birincisi, faizsiz finans kurumları, modern çağda dini kaygılar ve zorunlulukların ürettiği modern kurumlardır. İkincisi ise, söz konusu kurumlar, küresel modern bankacılık ağı içerisinde faizsizve İslam ahlaki prensiplerine bağlı kalmayı kendisine ilke edinen kurumlar olarak biryönüyle İslam iktisat ilkelerine atıf yapan diğer yönüyle küresel finans sistemine dâhilve entegre olarak çalışan, kendini yenileme refleksine sahip, gelişimini tamamlamamışkurumlardır. Üçüncüsü ise Türkiye’de iktisadi işlemlerinde dini hassasiyetleri gözetendindarlar bu kurumların İslamiliği konusunda bazı tereddütlere sahiptirler. Dördüncüön kabul ise, Fukuyama’nın iddia ettiği gibi, güvenin, sosyo kültürel olarak üretilip ekonomiye de etki eden bir sermaye olduğudur. Bu temel varsayımlardan hareketle çalışmaana problem olarak, modern çağda dini kaygılarla kurumlaşan bu kurumlara ülkemizdedindarlar arasında güven kaybı, sebepleri ve çözüm yollarına odaklanmıştır. Türkiye’deİslami hassasiyetlere sahip dindar Müslümanların söz konusu kurumlara yönelik güvenkaybı öncelikle bu kurumların İslamiliğine ve faizsizliğine yönelik tedirgin bakıştan doğmaktadır. Bu tedirginliği besleyen ve geliştiren ana unsurlar ise, a. Söz konusu kurumların işleyiş sisteminin tam olarak bilinmemesi b. Faizli finans kurumları ile aynı oranlarıkullanıyor olmaları. c. Bu kurumların adil ve tam İslami bir iktisadi sistemin kurulmasınıengelleyecek yama çözümler olarak görülmesinden kaynaklanmaktadır. Ayrıca bu kurumlara eleştiriler, kurumların bir zaruret olduğunu düşünenlerden, söz konusu kurumlarıngerçekten bir İslam iktisadının önünde engel olduğuna inananlara kadar geniş bir yelpazede değerlendirilebilir. Çalışmada sosyolojinin yöntem ve teknikleri kullanılmıştır. Buamaçla bir atölye çalışması yapılmış, on katılımcı üç oturumda konu üzerinde fikirlerinibeyan etmiştir. Örneklem olarak faizsiz finans kurumlarının potansiyel veya gerçek müşterileri olan ve İslami ilimler konusunda doktora yapmış hoca ve uzmanlar seçilmiştir.Çalışma sonunda bu kurumlara yönelik bir sonuç ve öneriler listesi sunulmuştur.