hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Dil Kafanın Belasıdır (Ortak Atasözlerinin Hikâyeleri 8: Farsî-Kurmancî-Zazakî-Türkçe)
Dil Kafanın Belasıdır (Ortak Atasözlerinin Hikâyeleri 8: Farsî-Kurmancî-Zazakî-Türkçe)
Yazar: Çiftci, Hasan
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 5 No. 10, 2019
Anahtar kelimeler: zazaca,kürtçe,atasözleri

Bu makale karşılaştırmalı halk edebiyatıyla ilgilidir. Ortadoğu halklarının dillerinden Farsça, Kurmancî ve Zazakî’de ortak atasözlerinin hikâyelerini ve kaynaklarını konu edinmektedir. Yer yer atasözleriyle ortak olan Arapça ve Türkçe atasözlerine de yer verilecektir. Atasözleri halkların tarihi süreçte şekillenen yaşam biçimini, adet ve geleneklerini ifade eden yasalar hükmündedir. Atasözleri yüzyılların geçmesiyle şekillenir ve toplumun ahlâkî, dinî ve dünyevî değerlerini ifade ederler. Toplumun tarihsel kültürünü kuşaktan kuşağa aktarırlar. Bu makale ve aynı konuyla ilgili seri halde yayımlanacak diğer makaleler adı geçen Müslüman halkların düşünsel, dilsel ve kültürel ortak değerlerine de ışık tutacaktır.

Bu makale karşılaştırmalı halk edebiyatıyla ilgilidir. Ortadoğu halklarının dillerinden Farsça, Kurmancî ve Zazakî’de ortak atasözlerinin hikâyelerini ve kaynaklarını konu edinmektedir. Yer yer atasözleriyle ortak olan Arapça ve Türkçe atasözlerine de yer verilecektir. Atasözleri halkların tarihi süreçte şekillenen yaşam biçimini, adet ve geleneklerini ifade eden yasalar hükmündedir. Atasözleri yüzyılların geçmesiyle şekillenir ve toplumun ahlâkî, dinî ve dünyevî değerlerini ifade ederler. Toplumun tarihsel kültürünü kuşaktan kuşağa aktarırlar. Bu makale ve aynı konuyla ilgili seri halde yayımlanacak diğer makaleler adı geçen Müslüman halkların düşünsel, dilsel ve kültürel ortak değerlerine de ışık tutacaktır.
Dil Etkileşimi Bağlamında Dildeki Değişimin Konuşma Diline Etkisi-Van Bölgesi
Dil Etkileşimi Bağlamında Dildeki Değişimin Konuşma Diline Etkisi-Van Bölgesi
Yazar: Ertekin, M. Zahir; Açar, Zafer
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 5 No. 10, 2019
Anahtar kelimeler: Kontakta Zimanan,Kurdî,Tirkî,Kod-Guherîn,Kod- Têkelî

Dil farklı sebeplerden dolayı zamanla değişmekte, standart bir forma kavuşsa bile sözlüğündeki değişme ve gelişmeler devam etmektedir. Aynı şekilde dildeki değişim dilin fonetiğinde, kelime ve cümle yapısında da kendini gösterebilmektedir. Dildeki bu değişimlerin çeşitli sebepleri vardır ki bu sebepler genellikle dil(lerin) etkileşiminden kaynaklanmaktadır. Dil etkileşimi de genellikle göç, savaş, teknoloji, ticaret, yaygın eğitim vb. sebeplerden dolayı gerçekleşmektedir.Dil etkileşimi eski devirlerden beri süregelen ve dünyanın pek çok bölgesinde yaşanmış özellikle de farklı halk, din, kültür ve medeniyetlerin karşılaşma coğrafyalarında meydana gelmiştir.Ortadoğuda merkezi bir konumda olan Kürdistan coğrafyası yüzyıllar boyunca kavim ve medeniyetlerin karşılaşma alanı ve dillerin etkileşim alanı olmuştur. Kürt dili bu etkileşimden dolayı çevresindeki dillerden etkilenmiş, kendisi de yerel ölçekte birlikte yaşadığı coğrafyadaki dilleri etkilemiştir. Bu çalışma bu değişim ve etkileşimin bazı örneklerini sunmayı amaçlamakla beraber daha çok Van Yöresinde Kürtçe Türkçe etkileşimini ve bu değişimlerin günlük konuşmaya olan yansımalarını ve yol açtığı sorunları konu etmektedir.

Dil farklı sebeplerden dolayı zamanla değişmekte, standart bir forma kavuşsa bile sözlüğündeki değişme ve gelişmeler devam etmektedir. Aynı şekilde dildeki değişim dilin fonetiğinde, kelime ve cümle yapısında da kendini gösterebilmektedir. Dildeki bu değişimlerin çeşitli sebepleri vardır ki bu sebepler genellikle dil(lerin) etkileşiminden kaynaklanmaktadır. Dil etkileşimi de genellikle göç, savaş, teknoloji, ticaret, yaygın eğitim vb. sebeplerden dolayı gerçekleşmektedir.Dil etkileşimi eski devirlerden beri süregelen ve dünyanın pek çok bölgesinde yaşanmış özellikle de farklı halk, din, kültür ve medeniyetlerin karşılaşma coğrafyalarında meydana gelmiştir.Ortadoğuda merkezi bir konumda olan Kürdistan coğrafyası yüzyıllar boyunca kavim ve medeniyetlerin karşılaşma alanı ve dillerin etkileşim alanı olmuştur. Kürt dili bu etkileşimden dolayı çevresindeki dillerden etkilenmiş, kendisi de yerel ölçekte birlikte yaşadığı coğrafyadaki dilleri etkilemiştir. Bu çalışma bu değişim ve etkileşimin bazı örneklerini sunmayı amaçlamakla beraber daha çok Van Yöresinde Kürtçe Türkçe etkileşimini ve bu değişimlerin günlük konuşmaya olan yansımalarını ve yol açtığı sorunları konu etmektedir.
Kurmancî’de Tekîd [di]’sı
Kurmancî’de Tekîd [di]’sı
Yazar: Kızıl, Hayreddin
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 5 No. 10, 2019
Anahtar kelimeler: di,vurgu,sözcük,Klasik Kürt Edebiyatı

[di] morfemî Kurmancî Kürtçesinde birbirinden farklı görevlerde kullanılmaktadır. Şimdiki zaman eki, edat, ayrıca bazı Kurmanc Kürtçesi ağızlarında tamlama eki olarak kullanılmaktadır. Aynı ek Klasik Kürt edebiyatında da kullanılmaktadır. Fakat Klasik Kürt Edebiyatı’nda özellikle Ehmedê Xanî’nin Mem û Zîn adlı eserinde tekid için kullanıldığı görülmektedir. Bu makalenin konusu [di]’nin tekid için kullanılmasıdır. Konunun amacı Kürdolog ve Klasik Kürt Edebiyatı uzmanlarının dikkatini sözkonusu [di]ya çekmektir. Bizce tekid [di]’sı dikkate alınırsa Klasik Kürt Edebiyatı daha iyi bir şekilde anlaşılacaktır. Konu için Kürtçe dilbilgisi çalışmaları, Kürtçe romanlar ve Kürtçe klasiklerden istifade edildi.

[di] morfemî Kurmancî Kürtçesinde birbirinden farklı görevlerde kullanılmaktadır. Şimdiki zaman eki, edat, ayrıca bazı Kurmanc Kürtçesi ağızlarında tamlama eki olarak kullanılmaktadır. Aynı ek Klasik Kürt edebiyatında da kullanılmaktadır. Fakat Klasik Kürt Edebiyatı’nda özellikle Ehmedê Xanî’nin Mem û Zîn adlı eserinde tekid için kullanıldığı görülmektedir. Bu makalenin konusu [di]’nin tekid için kullanılmasıdır. Konunun amacı Kürdolog ve Klasik Kürt Edebiyatı uzmanlarının dikkatini sözkonusu [di]ya çekmektir. Bizce tekid [di]’sı dikkate alınırsa Klasik Kürt Edebiyatı daha iyi bir şekilde anlaşılacaktır. Konu için Kürtçe dilbilgisi çalışmaları, Kürtçe romanlar ve Kürtçe klasiklerden istifade edildi.
Kürt Halk Hekimliği, Tedavi Yöntemleri ve Ocaklık Kültürü: Adıyaman Örneği
Kürt Halk Hekimliği, Tedavi Yöntemleri ve Ocaklık Kültürü: Adıyaman Örneği
Yazar: Çifçi, Tekin
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 5 No. 10, 2019
Anahtar kelimeler: Kürt Halk hekimliği,hastalıklar,bitkilerle tedavi,Halk hekimliği

İnsanoğlu, ilk çağlardan beri karşılaştığı sağlık problemlerini çözmek için farklı uygulamalara ve araçlara başvurmuştur. Bu uygulamaların bir kısmı dinsel iken bir kısmı da bitkisel, hayvansal veya madensel emlerin kullanımı biçiminde olmuştur. Adıyaman, tarihsel ve kültürel olarak zengin bir birikime sahiptir. Adıyaman’da, Kürtler arasında, “Dermanên Kurmancî” olarak ifade edilen Kürt halk hekimliği ve ocaklık kültürü önemli bir yer tutmaktadır. Adıyaman’da halk hekimliği, bu şehirde tıbbi emler ve inanışlar olmak üzere iki eksen üzerinde ilerlemektedir. Hastalıkların bir kısmı “Hekimê Kurmancî” denilen kişiler tarafından “Dermanên Kurmancî” olarak tabir edilen geleneksel uygulamalarla sağaltılmaktadır. Bazı hastalıkların tedavisinde ocaklar ve türbeler önemli yer tutmaktadır. Halk hekimliği uygulamaları doğum öncesi başlamakta ve ölüm sonrasına kadar devam etmektedir. Halk hekimleri ve ocaklılar, tedavilerde okuma, üfleme vb. yöntemlere başvurmaktadır. Son yıllarda sağlık alanındaki gelişmelere bağlı olarak halk hekimliği uygulamalarında azalma görülmekle beraber farklı biçimlerde tedavi ve uygulamalar devam etmektedir.

İnsanoğlu, ilk çağlardan beri karşılaştığı sağlık problemlerini çözmek için farklı uygulamalara ve araçlara başvurmuştur. Bu uygulamaların bir kısmı dinsel iken bir kısmı da bitkisel, hayvansal veya madensel emlerin kullanımı biçiminde olmuştur. Adıyaman, tarihsel ve kültürel olarak zengin bir birikime sahiptir. Adıyaman’da, Kürtler arasında, “Dermanên Kurmancî” olarak ifade edilen Kürt halk hekimliği ve ocaklık kültürü önemli bir yer tutmaktadır. Adıyaman’da halk hekimliği, bu şehirde tıbbi emler ve inanışlar olmak üzere iki eksen üzerinde ilerlemektedir. Hastalıkların bir kısmı “Hekimê Kurmancî” denilen kişiler tarafından “Dermanên Kurmancî” olarak tabir edilen geleneksel uygulamalarla sağaltılmaktadır. Bazı hastalıkların tedavisinde ocaklar ve türbeler önemli yer tutmaktadır. Halk hekimliği uygulamaları doğum öncesi başlamakta ve ölüm sonrasına kadar devam etmektedir. Halk hekimleri ve ocaklılar, tedavilerde okuma, üfleme vb. yöntemlere başvurmaktadır. Son yıllarda sağlık alanındaki gelişmelere bağlı olarak halk hekimliği uygulamalarında azalma görülmekle beraber farklı biçimlerde tedavi ve uygulamalar devam etmektedir.
Osgord Teorisine Göre Fiil Anlamını Ölçme
Osgord Teorisine Göre Fiil Anlamını Ölçme
Yazar: Resul, Hesro Ehmed
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 5 No. 10, 2019
Anahtar kelimeler: Ölçme,Anlam,Fiil,Osgord

“Fiil Anlamı Ölçme” başlıklı yazı iki bölümden oluşmaktadır. “Anlamı Ölçme” başlıklı ilk bölüm iki alt bölüme ayrılmıştır. İlk alt bölüm “Anlamı Ölçmenin Amaçları”; ikinci alt bölüm “Bazı Akademisyenlerin Anlam Ölçme Girişimleri ve Denemeleri” konusuna ayrılmıştır. Makalenin ikinci bölümü “Fiil Anlamı Ölçme” ile ilgilidir, bu bölümde “Fiil Anlamı ve Anlambilimsel İlişkileri Ölçme, Etkisine Göre Fiil Ölçümü, Cümle Analizi ve Elemanlarının Tanımlanması, Ozgo’nun Etkisi Altında Fiil Ölçümü Üzerine Görüşler yer almaktadır. Bir sonuç ve bir referans listesi ile sona ermektedir.

“Fiil Anlamı Ölçme” başlıklı yazı iki bölümden oluşmaktadır. “Anlamı Ölçme” başlıklı ilk bölüm iki alt bölüme ayrılmıştır. İlk alt bölüm “Anlamı Ölçmenin Amaçları”; ikinci alt bölüm “Bazı Akademisyenlerin Anlam Ölçme Girişimleri ve Denemeleri” konusuna ayrılmıştır. Makalenin ikinci bölümü “Fiil Anlamı Ölçme” ile ilgilidir, bu bölümde “Fiil Anlamı ve Anlambilimsel İlişkileri Ölçme, Etkisine Göre Fiil Ölçümü, Cümle Analizi ve Elemanlarının Tanımlanması, Ozgo’nun Etkisi Altında Fiil Ölçümü Üzerine Görüşler yer almaktadır. Bir sonuç ve bir referans listesi ile sona ermektedir.
BEYTÊN KURDÎ: MEMÊ ALAN WEK MÎNAK
BEYTÊN KURDÎ: MEMÊ ALAN WEK MÎNAK
Yazar: Çiftci, Hasan; Jahany, Parviz
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 6 No. 11, 2020
Anahtar kelimeler: Destan,,Memê Alan,Folklor

Bu makalenin konusu, Kürt destanının ve kavramının tanımının yapılması; Kürtçedeki destan ile Arapçadaki destan arasındaki farkın incelenmesi ve Memê Alan destanının tanıtılmasıdır. Kürt folklorunun en önemli dallarından biri şiirsel kısma giren destandır. Destan, Kürt folklorunda bağımsız bir türdür ve Kürt folklorunun en zengin koludur. Birçok araştırmacı Kürt sözlü kültürünü, özellikle de destanlar ve Kürt destanlarının konusu ile destanın adı ve kavramı hakkında araştırma yapmıştır. Bazı araştırmacılar Kürt destanının adının Farsçadan Arapçaya geçen destan kelimesinin etkisi altında olduğunu düşünmektedir Ancak araştırmacılar arasında, Kürtçedeki destan ile Arapçadaki destanın her birinin farklı anlamlardan türediklerine; kavram ve anlamlarının farklı olduğuna yönelik güçlü bir inanış var. Biz bu çalışmada yaşanılan bu kavram karmaşasını tartışacağız ve destan kelimesini ve kavramını irdeleyeceğiz. Kürt dilinde farklı isimleri ve içerikleri olan birçok destan vardır. Bunlardan biri Memê Alan destanıdır ve diğer tüm destanlardan daha ünlüdür. Bu makalede destan kavramının tartışması ve analizini Memê Alan destanını merkeze alarak yapacağız. Bu makale bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Girişten sonra “destan” kelimesine, anlamına ve kavramına odaklanacağız. İkinci bölümde Memê Alan destanına odaklanacağız ve bu destanı detaylı olarak analiz edeceğiz.

Bu makalenin konusu, Kürt destanının ve kavramının tanımının yapılması; Kürtçedeki destan ile Arapçadaki destan arasındaki farkın incelenmesi ve Memê Alan destanının tanıtılmasıdır. Kürt folklorunun en önemli dallarından biri şiirsel kısma giren destandır. Destan, Kürt folklorunda bağımsız bir türdür ve Kürt folklorunun en zengin koludur. Birçok araştırmacı Kürt sözlü kültürünü, özellikle de destanlar ve Kürt destanlarının konusu ile destanın adı ve kavramı hakkında araştırma yapmıştır. Bazı araştırmacılar Kürt destanının adının Farsçadan Arapçaya geçen destan kelimesinin etkisi altında olduğunu düşünmektedir Ancak araştırmacılar arasında, Kürtçedeki destan ile Arapçadaki destanın her birinin farklı anlamlardan türediklerine; kavram ve anlamlarının farklı olduğuna yönelik güçlü bir inanış var. Biz bu çalışmada yaşanılan bu kavram karmaşasını tartışacağız ve destan kelimesini ve kavramını irdeleyeceğiz. Kürt dilinde farklı isimleri ve içerikleri olan birçok destan vardır. Bunlardan biri Memê Alan destanıdır ve diğer tüm destanlardan daha ünlüdür. Bu makalede destan kavramının tartışması ve analizini Memê Alan destanını merkeze alarak yapacağız. Bu makale bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Girişten sonra “destan” kelimesine, anlamına ve kavramına odaklanacağız. İkinci bölümde Memê Alan destanına odaklanacağız ve bu destanı detaylı olarak analiz edeceğiz.
TAYBETÎYÊN SEBKA IRAQÎ DI HELBESTÊN ÎBN ADEM (WACIM) DA
TAYBETÎYÊN SEBKA IRAQÎ DI HELBESTÊN ÎBN ADEM (WACIM) DA
Yazar: Ahmad, Hemin Omar; Ertekin, Nurettin
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 6 No. 11, 2020
Anahtar kelimeler: Uslub,,Sebk-i Irâkî,Tasavvuf

Üslup, bir edebi ürünün yazımında kullanılan kurallar çerçevesinde edebiyat tarihinde önemli bir role sahiptir. İran edebiyat tarihinde ortaya çıkan çeşitli üsluplardan biri de Sebk-i Irâkî dır. Sebk-i Irâkî, 6. Yüzyılın sonunda ortaya çıkmış ve 9. Yüzyılın sonuna kadar devam etmiştir. Bu üslup, İran şiirinde önemli değişiklikler meydana getirmiş ve Kürt edebiyatına da etki etmiştir.Bu makale genel olarak üslup, özel olarak da Sebk-i Irâkînin özelliklerini ve bu özellikleri Îbn Âdem (1750-1822) in şiirlerinde irdelemeyi amaçlamaktadır. Şiirlerini Farsça ve Arapça kaleme alan Îbn Âdem’in şiirlerinde Sebk-i Irâkînin özellikleri bariz görünmektedir. Redif kullanımı, kelimelerin tekrarı, dil unsurları ve tasavvufi argümanlar Sebk-i Irâkînin özelliklerindendir.

Üslup, bir edebi ürünün yazımında kullanılan kurallar çerçevesinde edebiyat tarihinde önemli bir role sahiptir. İran edebiyat tarihinde ortaya çıkan çeşitli üsluplardan biri de Sebk-i Irâkî dır. Sebk-i Irâkî, 6. Yüzyılın sonunda ortaya çıkmış ve 9. Yüzyılın sonuna kadar devam etmiştir. Bu üslup, İran şiirinde önemli değişiklikler meydana getirmiş ve Kürt edebiyatına da etki etmiştir.Bu makale genel olarak üslup, özel olarak da Sebk-i Irâkînin özelliklerini ve bu özellikleri Îbn Âdem (1750-1822) in şiirlerinde irdelemeyi amaçlamaktadır. Şiirlerini Farsça ve Arapça kaleme alan Îbn Âdem’in şiirlerinde Sebk-i Irâkînin özellikleri bariz görünmektedir. Redif kullanımı, kelimelerin tekrarı, dil unsurları ve tasavvufi argümanlar Sebk-i Irâkînin özelliklerindendir.
WEKÎ NİMANDİNA ZANAVÊ; RANÊZİKİYA ZİMANÎ Û WÊJEYÎ Dİ KOVARA REWŞENÊ DE
WEKÎ NİMANDİNA ZANAVÊ; RANÊZİKİYA ZİMANÎ Û WÊJEYÎ Dİ KOVARA REWŞENÊ DE
Yazar: Döğer, Dilaver; Kardaş, Canser
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 6 No. 11, 2020
Anahtar kelimeler: Kovara Rewşen,Ziman,,Wêje,

Piştî sala 1991ê, di nav sînorên Komara Tirkiyeyê (K.T) de gelek kovar û rojnameyên bi Kurdî diweşin. Hin ji wan rengê xwe didin ser pêşketina ziman û wêjeya Kurdiya Kurmancî. Kovara Rewşenê ya yek ji wan weşînekan e ku di sala 1992yan de dest bi derçûnê dike û hewla bipêşxistina Kurdiya Kurmancî dide. Kovara Rewşenê, di perîyoda derçûna xwe de, bi rabûneke fêrgehî, dikeve nav hewldana cîbicîkirina ziman û wêjeya Kurdiya Kurmancî ku ji ciyê xwe şiqitiye û dûr ketiye. Û di heman demê de, bi nivîsarên ku di kovarê de weşiyane, nîşan dide ku Kurdiya Kurmancî xwedî kelepûreke wêjeyî ya klasîk û folklorî ye û dikare di asteke rasertir û di şûngeha wêjeya modern de jî were nimandin û temsîlkirin.

Piştî sala 1991ê, di nav sînorên Komara Tirkiyeyê (K.T) de gelek kovar û rojnameyên bi Kurdî diweşin. Hin ji wan rengê xwe didin ser pêşketina ziman û wêjeya Kurdiya Kurmancî. Kovara Rewşenê ya yek ji wan weşînekan e ku di sala 1992yan de dest bi derçûnê dike û hewla bipêşxistina Kurdiya Kurmancî dide. Kovara Rewşenê, di perîyoda derçûna xwe de, bi rabûneke fêrgehî, dikeve nav hewldana cîbicîkirina ziman û wêjeya Kurdiya Kurmancî ku ji ciyê xwe şiqitiye û dûr ketiye. Û di heman demê de, bi nivîsarên ku di kovarê de weşiyane, nîşan dide ku Kurdiya Kurmancî xwedî kelepûreke wêjeyî ya klasîk û folklorî ye û dikare di asteke rasertir û di şûngeha wêjeya modern de jî were nimandin û temsîlkirin.
KURTENÊRÎNEK LI TÊGEHÊN EDEBIYATA DINYAYÊ, EDEBIYATA BERAWIRDÎ Û NÊRÎNÊN DAVID DAMROSCH
KURTENÊRÎNEK LI TÊGEHÊN EDEBIYATA DINYAYÊ, EDEBIYATA BERAWIRDÎ Û NÊRÎNÊN DAVID DAMROSCH
Yazar: Tosun, Türkan
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 6 No. 11, 2020
Anahtar kelimeler: Edebiyata Berawirdî,Edebiyata Dinyayê,David Damrosch

Edebiyat zanisteke dewlemend e, ji ber hin hewcedariyan bi têgeh û binbeşên nû ve di nav demê de qada xwe fireh kiriye. Di vê nivîsê de wê behsa du têgehên edebiyatê yên ku wek zanist li cihanê êdî bi nav û deng in bê kirin; edebiyata berawirdî û edebiyata dinyayê. Di vê gotarê de li ser wate, dîrok û naveroka her du têgahan wê bê sekinandin. Pişt re nivîskar û teorîsyen David Damroschê amerikî hat nasandin, xebat, nêrîn û fikrên wî yên di vê qadê de hatin nirxandin. Armanc di edebiyata kurdî de balkişandina li ser van mijaran e. Ji bilî vê, xebatên David Damrosch çawa dikare rê nîşanî me bide û em çawa dikarin ji wan sûd werbigrin jî xaleke din a vê gotarê ye.

Edebiyat zanisteke dewlemend e, ji ber hin hewcedariyan bi têgeh û binbeşên nû ve di nav demê de qada xwe fireh kiriye. Di vê nivîsê de wê behsa du têgehên edebiyatê yên ku wek zanist li cihanê êdî bi nav û deng in bê kirin; edebiyata berawirdî û edebiyata dinyayê. Di vê gotarê de li ser wate, dîrok û naveroka her du têgahan wê bê sekinandin. Pişt re nivîskar û teorîsyen David Damroschê amerikî hat nasandin, xebat, nêrîn û fikrên wî yên di vê qadê de hatin nirxandin. Armanc di edebiyata kurdî de balkişandina li ser van mijaran e. Ji bilî vê, xebatên David Damrosch çawa dikare rê nîşanî me bide û em çawa dikarin ji wan sûd werbigrin jî xaleke din a vê gotarê ye.
NAZIM Û ŞA’IR MELA ZAHID ZEHERÎ (BAŞER): JÎYAN, BERHEM Û KESAYETÎYA WÎ YA EDEBÎ
NAZIM Û ŞA’IR MELA ZAHID ZEHERÎ (BAŞER): JÎYAN, BERHEM Û KESAYETÎYA WÎ YA EDEBÎ
Yazar: Ertekin, Nurettin
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 6 No. 11, 2020
Anahtar kelimeler: Edebiyata Kurdî ya Klasîk,Mela Zahid Zeherî,Dîwanên Muretteb

Îro jî nivîskarên Edebiyata Kurdî ya Klasîk û berhemên wan derdikevin holê û xebat li ser wan tên kirin. Ji ber vê egerê Edebîyata Kurdî ya Klasîk zindî ye û tradisyona xwe berdewam dike. Yek ji nivîskarê Edebîyata Kurdî ya Klasîk ku li jîyanê ye Mela Mûhemmed Zahid Zeherî (Başer) ye. Mela Zahid, ji gundê Nêrçik a Pasûr (Qulp) a Amedê ye. Di medreseyan da perwerde bûye û kesayetekî zanistên Îslamê û zimanê ‘Erebî ye. Mela Zahid ji alîyê din va kesayetekî edebî ye. Bi nivîsandina 26 berheman beşdarî edebîyatê bûye ku ji van berheman 20 heb bi Kurdî ne. Hem şa’ir e û hem nazim e. Şeş dîwanên muretteb nivîsandine û xwediyê 17 menzûmeyêndînî ye. Îhtîmal e ku cara yekem ‘Erûzname û Silsilenameya Terîqetan wî nivîsandibe di Kurdî da. Ev gotar kesayetîya Mela Zahid a edebî vedikole, herwiha berhemên wî jî cara yekem bi vê nivîsarê tête polînkirin û nasandinê. Bi giştî nivîsara me li ser sê beşan hatîye terxan kirin. Jiyana Mela Zahid, berhemên wî û kesayeta wî ya edebî.

Îro jî nivîskarên Edebiyata Kurdî ya Klasîk û berhemên wan derdikevin holê û xebat li ser wan tên kirin. Ji ber vê egerê Edebîyata Kurdî ya Klasîk zindî ye û tradisyona xwe berdewam dike. Yek ji nivîskarê Edebîyata Kurdî ya Klasîk ku li jîyanê ye Mela Mûhemmed Zahid Zeherî (Başer) ye. Mela Zahid, ji gundê Nêrçik a Pasûr (Qulp) a Amedê ye. Di medreseyan da perwerde bûye û kesayetekî zanistên Îslamê û zimanê ‘Erebî ye. Mela Zahid ji alîyê din va kesayetekî edebî ye. Bi nivîsandina 26 berheman beşdarî edebîyatê bûye ku ji van berheman 20 heb bi Kurdî ne. Hem şa’ir e û hem nazim e. Şeş dîwanên muretteb nivîsandine û xwediyê 17 menzûmeyêndînî ye. Îhtîmal e ku cara yekem ‘Erûzname û Silsilenameya Terîqetan wî nivîsandibe di Kurdî da. Ev gotar kesayetîya Mela Zahid a edebî vedikole, herwiha berhemên wî jî cara yekem bi vê nivîsarê tête polînkirin û nasandinê. Bi giştî nivîsara me li ser sê beşan hatîye terxan kirin. Jiyana Mela Zahid, berhemên wî û kesayeta wî ya edebî.
MUQAYESEYÊ SONIKANÊ KÊZ XATÛN A KURMANCÎ Û GÛLAL XATÛN A ZAZAKÎ
MUQAYESEYÊ SONIKANÊ KÊZ XATÛN A KURMANCÎ Û GÛLAL XATÛN A ZAZAKÎ
Yazar: Septioğlu, Pervin
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 6 No. 11, 2020
Anahtar kelimeler: Muqayese,Sonik,Kêz Xatun,Gûlal Xatûn

Meqsedê ina xebata ma sonika Kêz Xatûn a Kurmancî û sonika Gûlal Xatûn a Zazakî sero yew muqayese yo. Eserî anonîmî senî ameyî meydan û komî dora vêrîn vato kifşe nîyî la vatişê yîn fek ra fek ameyî û resayî ma. Sonikî, goreyê hûnerê vatoxan, goreyê kultur û uslubê vatoxan newera şekil genî, ino semed ra varyantêko newe yeno meydan. Varyantê sonika Gûlal Xatûn, ziwananê Zazakî û Kurmancî di, miyanê şarî di zaf vecîyeno vernîyê ma. Ma hêverî kilmîyê sonikan danî û dima qehremananê sonikan, ca û wextê sonikan îzeh kenî. Dima cîyatî, şîrîkî û lezvateyanê sonikan muqayese kenî.

Meqsedê ina xebata ma sonika Kêz Xatûn a Kurmancî û sonika Gûlal Xatûn a Zazakî sero yew muqayese yo. Eserî anonîmî senî ameyî meydan û komî dora vêrîn vato kifşe nîyî la vatişê yîn fek ra fek ameyî û resayî ma. Sonikî, goreyê hûnerê vatoxan, goreyê kultur û uslubê vatoxan newera şekil genî, ino semed ra varyantêko newe yeno meydan. Varyantê sonika Gûlal Xatûn, ziwananê Zazakî û Kurmancî di, miyanê şarî di zaf vecîyeno vernîyê ma. Ma hêverî kilmîyê sonikan danî û dima qehremananê sonikan, ca û wextê sonikan îzeh kenî. Dima cîyatî, şîrîkî û lezvateyanê sonikan muqayese kenî.