TARİHSEL BİR KATEGORİ OLARAK BURJUVA MEDYA OKURYAZARLIĞI
BOURGEOIS MEDIA LITERACY AS A HISTORICAL CATEGORY
Yazar: Dağtaş, Erdal; Okuroğlu, M. Selahattin
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, Vol. 6 No. 1, 2017
Anahtar kelimeler: Gazetecilik,eleştirel medya okuryazarlığı,dünya algıları,bilinç,yaşam-dünyası ve sistem,burjuva kamusal alanı ; Journalism,critical media literacy,worldviews,consciousness,lifeworld and the system,bourgeois public sphere

Bu çalışma açısından belirleyici olan literatür taraması, on yedinciyüzyıldan on dokuzuncu yüzyıla dek geçen sürede, kamusal mekânlardakiokuyucunun gazete içeriklerini dönüştürme becerisini, özellikle Britanya’danverilen örneklerle betimlemektedir. Bu bağlamda okurluk kavramı, erken dönem gazeteciliğe ilişkin alan yazınınıJürgen Habermas’ın kamusal alan kavramsallaştırmasıyla biraraya getirmeninanahtarı kabul edilmiştir. Medya okuryazarlığının burjuva kamusallığı içindekitarihsel arkaplanını günümüz toplumlarının sorunları açısından anlamlı kılanise, Habermas’ın daha geç dönemli bir çalışması olan İletişimsel Eylem Kuramıdır. Burjuva medya okuryazarlığınınaydınlanma sürecindeki yükselişi ve sanayi kapitalizmi sonrasındaki düşüşü,yaşam-dünyası ve sistem ikiliği ekseninde açıklanabilir. Avrupa kentlerindeyaşayan tacir-zanaatkâr sınıfın dünya algısının bir formu olarak Batılımodernliğin doğuşu ve ideallerinden uzaklaşması da aynı eksendedeneyimlenmiştir.Nitel yöntemler ve betimleyici sosyal bilim anlayışıbağlamında, bu çalışma toplumsal bir olgunun tarihsel örnekler üzerindenanlaşılması ve günümüzdeki varoluş koşullarının irdelenmesi amacına dönüktür.Literatür temelinde sunulan değerlendirme ise, medya okuryazarlığını dönemselyaklaşımlar yerine farklı zamanlarda ve farklı coğrafyalarda geçerli olacakgenel bir kuramsal çerçeveye oturtmanın mümkün olduğunu savunmaktadır. Böylece,burjuva medya okuryazarlığı, önceden verili eğitim programları olmaksızınkamusal alanda kendiliğinden doğan eleştirel medya okuryazarlığıyetkinliklerinin ifadesidir. Medyaokuryazarlığının ve bağlı kavramların söz konusu yetkinlikler temelindetanımlanması kuramsal çerçevenin ve genel geçerli eğitim programlarınıngeliştirilmesine yardımcı kabul edilebilir. Eğitim ortamında uygulanmanınötesinde, bireylerin günlük iletişim pratiklerine taşıyacağı yetkinlikler isemodernleşmenin yeniden yapılandırılması yönünde potansiyel taşımaktadır.

Decisive forthis study, the literature review is aimed at describing the competencies ofreaders in public spaces to transform newspaper contents, with the examplesespecially from Britain through the seventeenth to nineteenth centuries. In thisframework, the readership concept isa key, briningg together the literature on early era journalism with JürgenHabermas' conceptualization of public sphere. Onthe other hand, a latter work of Habermas, Communicative Action Theory,helps to state   the historicalbackground of media literacy in the frame of contemporary problems. Thus, therise of bourgeois media literacy during the enlightenment and the fall of itafter industrial capitalism have been explicated on the axis of lifeworld and system duality.The emergence of Occidental modernity as an embodiment of bourgeoisworldviews, and its alienation to its Enlightenment ideals as the fragmentationof lifeworld, had been experienced in the same direction.In thecontext of qualitative methods and descriptive social sciences/hermeneutics,this study purposes a comprehension of a social phenomenon through thehistorical examples and to examine its conditions of existence in the currentera. Evaluation and conclusion based on the literature asserts the potentiality of media literacy to begrounded on a coherent theoratical frame, rather than temporary approaches. Bourgeois media literacy is an expression for self-fulfillingcritical literacy competencies born in the public sphere, without anypre-determined education programs. Defining medialiteracy and any related concepts based on thesecompetencies would be conducive for the development ofa theoretical frame and valid educational programs against any challenges oftime and place. Beyond their potential of application in education environments, criticalmedia literacy competencies, which individuals would transfer into dailycommunication practices, have a potential of reconstruction of modernity.