AHMED EMÎN İLİVE’NİN EL-’ENDELÜSİYYÜ'L-’AḪÎR İSİMLİ ROMANININ TEKNİK VE TEMATİK İNCELEMESİ
Technical and Thematic Analysis Of Ahmad Amīn Iliwa's Novel Al-’Andalusiyyi'l-Akhīr
Yazar: Akay, Figen
Dergi: Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 22 No. 22, 2022
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Granada ; Arap Dili ve Belagati,Romancılık,Gırnâta,Engizisyon Mahkemesi,Morisko.,Granada ; Arabic Language and Rhetoric,Novelistic,Inquisition Court,Granada,Morisco

Geçmişten bugüne insanların başından geçen hadiseler, anlatı esasına dayalı sanat dallarıyla ifade edilmiştir. Bu sanatlardan birisi de romandır. 17. yüzyılda kendisini bir sanat dalı olarak kabul ettiren roman, diğer anlatım türlerinde olduğu gibi kendine has bir yapı ve mantığa sahiptir. Romanın hareket noktası tarih, psikoloji, felsefe, tiyatro, sosyoloji gibi insanla ilgili alanlardır. Bu bağlamda Gırnâta halkının yaşadıklarını roman sanatına taşıyan yazarlardan biri de Ahmed Emîn İlive’dir. Yazar, Endülüs’teki Müslümanların son kalesi olan Gırnâta şehrinin 1492 yılında İspanyollar tarafından işgal edilmesi sonrasında Hristiyanlaştırma faaliyetleri çerçevesinde Müslümanların maruz kaldıkları baskı ve zulümleri el-’Endelüsiyyü’l-’Aḫîr adlı romanında kaleme almıştır. Romanda, Müslüman kimliklerini saklayarak hayatta kalma mücadelesi veren insanların içinde bulundukları durum çeşitli açılardan ele alınmıştır. Bu çalışma ile el-’Endelüsiyyü’l-’Aḫîr isimli eserin teknik ve tematik açıdan incelenmesi hedeflenmiştir. Buna göre girişte, öncelikle roman sanatının tanımı ve işlevi hakkında bilgi verilmiştir. Devamında söz konusu roman, içeriği bakımından tanıtılmış ve romandaki hikâyenin geçtiği Benî Ahmer Devleti hakkında kısa tarihî bilgi verilmiştir. Birinci bölümde romanın teknik incelemesi başlığı altında roman, adı, şahıs kadrosu, olay örgüsü, anlatıcı ve bakış açısı, zaman, mekân, dil ve üslup ile anlatım teknikleri açısından incelenmiştir. İkinci bölümde ise engizisyon mahkemesinin yaptırımları, Moriskoların Müslüman kimliklerini saklama çabası ve Gırnâta’nın savaşılmadan teslim edilmesi gibi konuları bakımından romanın tematik incelemesine yer verilmiştir.

The events that people from the past have experienced to the present have been expressed with various branches of art based on narrative. One of these arts is the novel. The novel, which accepted itself as an art branch in the 17 st century, has its own unique structure and logic as in other types of narration. The point of action of the novel is the areas of human interest such as history, psychology, philosophy, theater and sociology. Ahmad Amīn Iliwa is one of the authors who brought the people’s experiences of Granada to the novel. The author wrote about the occupation of Granada, the last stronghold of the Muslims in Andalusia, by the Spanish in 1492 and the oppression and persecution of the Muslims within the framework of Christianization activities in 1492 in his novel al-’Andalusiyyi'l-Akhīr. The novel discusses the situation of people who struggle to survive by hiding their Muslim identity from various perspectives. This study examines the novel from a technical and thematic point of view. Accordingly, in the introduction, information about the definition and function of the novel is given. In the first chapter, under the title of technical analysis of the novel, the title of the novel, the cast of characters, the plot, the narrator and his point of view, time, place, language and style and expression techniques are examined. In the second part, the thematic analysis of the novel is given in terms of the sanctions of the inquisition, the effort of the Morisco to hide their Muslim identity, and the surrender of Granada without a fight.