Fırtına Havzası’nın Yukarı Bölümlerinde Yürütülen Yaylacılık Faaliyetlerinin Zamansal Değişiminin İrdelenmesi Ve Bazı Çevresel Sorunların Tespiti
Investigating Temporal Changes on Transhumance Practices in the Uplands of the Firtina Basin and Determining Some Environmental Issues
Yazar: Özalp, Mehmet; Sütlü, Ercan
Dergi: Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Vol. 12 No. 2, 2011
Anahtar kelimeler: Architecture ; Mimarlık ; Fırtına Havzası, yaylacılık faaliyetleri, çevre sorunları, anket ; Çevre sorunları,Fırtına Havzası,yaylacılık faaliyetleri

Doğu Karadeniz Bölgesi’nde özellikle kırsaldaki demografik yapının değişmesinin ve son yıllarda bölgede artan bazı alternatif turizm etkinliklerinin hem yaylalar hem de yaylacılık faaliyetleri üzerinde sosyal, kültürel, ekonomik ve çevresel bazı değişimlere yol açtığı açıktır. Ancak, bu değişimlerin bilimsel açıdan irdelenmesi konusunda özellikle Doğu Karadeniz gibi yaylaların ve yaylacılık faaliyetlerinin önemli olduğu bir bölgemiz açısından yetersizlikler vardır. Bu nedenle, bu çalışmada, Fırtına Havzası içerisinde halen kullanılmakta olan 9 yaylada yaşayan kişilerle anket uygulaması ve söyleşiler yapılarak geçmişten günümüze yaylacılık faaliyetlerinin nasıl ve neden değiştiği irdelenmeye çalışılmıştır. Ayrıca, bu yaylaların bulunduğu alanlarda ortaya çıkan bazı çevresel sorunların nedenleri ile birlikte tespit edilmesi de amaçlanmıştır. Uygulanan anket sonuçlarına göre Fırtına Havzası’ndaki yaylalarda ve yaylacılık kültüründe eskiye nazaran genel bir değişimin yaşanmakta olduğu ortaya çıkmıştır. Örneğin yayla zamanında yaylalardaki açık hane oranının % 15’lere düştüğü ve sahip olunan hayvan varlığı ve dolayısı ile hayvancılık faaliyetinde önemli miktarda azalma olduğu, bunlara karşılık, yaylalara dinlenme/tatil amaçlı çıkışların % 63 civarlarına yükseldiği tespit edilmiştir. Ayrıca, bölgede turizm faaliyetlerinin artması ve çeşitlenmesine bağlı olarak özellikle yol ağlarının ve yapılaşmanın havzaların daha yüksek rakımlarına ulaşması ile bitki örtüsü üzerinde tahrip, su ve toprak gibi doğal kaynaklar üzerinde ise kirlilik baskısının arttığı belirlenmiştir.

It is clear that demographic differentiation especially in rural areas and increasing alternative tourism activities in the Eastern Black Sea Region have been causing some social, cultural, economical and environmental changes both on uplands and transhumance activities. However, there is insufficient data on investigating these changes scientifically especially in the Eastern Black Sea where uplands and transhumance activities are important. Therefore, in this study, we tried to investigate how and why transhumance activities have been changing temporally by applying questionnaires and recording personal conversation with the local people who are still practicing transhumance activities in nine upland points chosen within the Fırtına Basin. In addition, we aimed to determine some ensued environmental issues and their reasons in the uplands.    According to the results from the questionnaires, both the uplands themselves and the culture of the transhumance activities have been changing in general compared to the past. For example, it was determined that the rate of open chalets (wooden houses) has dropped up to %15 and the number of livestock and animal husbandry practices have decreased in substantial amount, while number of people visiting the uplands with a recreational/touristic purpose has risen up to %63. Moreover, associated with the increase and diversification in tourism activities in the region, expansion of road building and structuring has reached the upper parts of the basins, setting up pressure for damaging vegetation cover and polluting natural resources such as water and soil.