Cinsiyete göre dindarlık: bir meta-analiz çalışması
Religosity and gender: a meta-analysis study
Yazar: Korkmaz, Sezai
Dergi: Bilimname, Vol. 2020 No. 43, 2020
Anahtar kelimeler: Psychology of Religion,Meta-analysis,gender,religiosity ; Din Psikolojisi,Meta-analiz,cinsiyet,dindarlık

Bu çalışmada cinsiyete göre genel dindarlık, dini inanç boyutu ve dini ibadet boyutunda meta-analiz yapılması amaçlanmıştır. Bu meta-analiz çalışması, Türkiye’de yapılmış olan lisansüstü tezler üzerine yapılmıştır. İlk olarak anahtar kelimeler belirlenip Yök Ulusal Tez Merkezinden tezler incelenmiştir. Dindarlıkla ilgili olan tezler indirilip dâhil etme kriterlerine göre meta-analize giren tezler belirlenmiştir. Dahil etme kriterlerine uyan 18 doktora ve 66 yüksek lisans tezi olmak üzere toplamda 84 tez meta-analize dahil edilmiştir. Ardından meta-analiz istatistik yöntemine bağlı kalınarak kodlama yapılmıştır. Çalışmanın genel dindarlıkta örneklem sayısı erkeklerde 18255 kadınlarda ise 20529, dini inanç boyutunda erkeklerde 4979 kadınlarda 5886, dini ibadet boyutunda ise erkeklerde 5635 kadınlarda 6429 kişidir. Meta-analizde standart ortalama farkı (dini inanç boyutunda ortalama farkı), rassal etki modeli, forest plot ve funnel plot testleri kullanılmıştır. Çalışmada Revman 5 (Review Manager 5) programı aracılığıyla analiz yapılmıştır. Çalışmanın bulgularına göre genel dindarlık, dini inanç boyutu ve dini ibadet boyutunda meta-analizin tüm istatistiki değerlerinin anlamlı olduğu ve heterojen dağılım gösterdiği tespit edilmiştir. Cinsiyete göre genel dindarlık, dini inanç boyutu ve dini ibadet boyutunda kadınların lehine bir durum olduğu tespit edilmiştir. Her üç boyutta da kadınların erkeklerden daha dindar olduğu bulgulanmıştır. Meta-analizde genel dindarlığın etki büyüklüğü -0.11 [-0.15, -0.07], dini inanç boyutunun etki büyüklüğü -0.11 [-0.16, -0.06], dini ibadet boyutunun etki büyüklüğü ise -0.21 [-0.31, -0.11] olarak saptanmıştır. Yapılan meta-analiz çalışmasının tüm boyutlarda heterojen dağılım göstermesi ve istatistiki olarak anlamlı (P<0.00001) olması çalışmanın önemini artırmakta ve ayrıca diğer dindarlık araştırmalarında (ANOVA, korelasyon, regresyon ilişkilerini içeren) meta-analiz çalışmalarının yapılmasını teşvik etmektedir.

In the current study, it is aimed to conduct meta-analysis in terms of general religiosity, religious belief and religious worship by gender. This meta-analysis study was conducted on theses (master and doctorate) that have been made in Turkey. In the research, keywords were determined and theses were investigated from YÖK National Thesis Center. Theses related to religiousness have been adjusted according to the criteria for included studies. A total of 84 theses,18 doctoral and 66 master's theses, which meet the inclusion criteria, were included in the meta-analysis. The sample size of the study in general religiosity has consisted of 18295 men and 20529 women, in religious belief dimension has consisted of 4979 men and 5886 women, in religious worship dimension has consisted of 5635 men and 6429 women. In the current meta-analysis, standard mean difference (mean difference in religious belief dimension), random effect model, forest plot and funnel plot tests were used. In the study, the data were analyzed with Revman 5 (Review Manager 5) program. It is determined that there is a situation in favor of women in terms of general religiosity, religious belief dimension, and religious worship according to gender. In all three dimensions, women were found to be more religious than men.