İslâm Kültür ve Medeniyetinin Ortak Hafızası: Ehl-i Bedir Literatürü
The Common Memory of Islamic Culture and Civilization: Literature of Ahl al Badr
Yazar: Temir, Hakan
Dergi: Dergiabant, Vol. 13 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: History of Islam ; İslam Tarihi ; Islamic History,Sīrah,Badr,Uhud,Ahl al-Badr,Prayer ; İslam Tarihi,Siyer,Bedir,Uhud,Ehl-i Bedir,Dua

Siyer ilmi, insanların Hz. Peygamber’i tanımaya olan merakından kaynaklı gelişen bir alandır. Bu alanda Hz. Peygamber’in hayatı ve karakteriyle ilgili delâil, şemâil, hasâis gibi pek çok alt disiplinin yanında olay, şahıs veya konu temalı araştırma sahaları oluşturulmuştur. Hâdise merkezli genişlemelerden biri de Bedir Gazvesi ve bu savaşa katılanların isimlerinin anlatıldığı Ehl-i Bedir literatürüdür. İslâm dünyasının çeşitli bölgelerindeki yazarlar tarafından geliştirilen ve dua geleneği ile de desteklenen bu alan, Siyer’in tematik konularından ve kısmen alt dallarından birisi haline gelmiştir. Üstelik her geçen gün elde ettiği yakın ilgiyle diğer alt disiplinlere nazaran en dinamik kısım olduğu da söylenebilir. Zira ilk siyer müelliflerinin eserlerinde var olan Ehl-i Bedir literatürü 6/12. asırda kendisine has bir kimlik edinmeye başlamış, 8/14. yüzyılda ilk örneklerini vermiştir. 11/17. asırdan günümüze kadar ise şiir, nesir ve tarihî anlatılarla Ehl-i Bedir edebiyatı; Bedir Savaşı’na katılanların kahramanlıklarını, fedakârlıklarını ve manevî değerlerini vurgulayan fezâil türü bir alan olarak karşılık bulmuştur. Kuzey Afrika’dan Hindistan’a kadar farklı coğrafyalarda yazılan eserlerle Ehl-i Bedir literatürü, geçtiğimiz üç asırda Siyerin en dinamik cephesinden birisini teşkil etmiştir. Son asırlarda ilgiyi üzerine toplayan bu alan bir araştırma konusu olarak üzerinde çalışılmayı beklemektedir. Konu hakkında daha önce araştırma yapılmadığından dolayı dağınık malzemeyi tasnif etmek yeterli bir girişim olarak gözükebilir.  Ancak bu çalışmada, alana dair geniş bir literatür analizi ve karşılaştırma denemesi yapılmış; nitel araştırma yöntemi, tümevarım, tümden gelim gibi bilimsel yöntemler kullanılmıştır. Böylece takip edilen yöntemle sahada yazılan örneklerin görülmesi amaçlanmıştır.

The science of Sirah (biography of the Prophet) is a field that has developed from people's curiosity to know about the Prophet Mohammad. Within this field, alongside various sub-disciplines such as evidence, characteristics, and traits related to the life and character of the Prophet, research areas focused on events, individuals, or topics have been established. One of the significant expansions centered around events is the literature of Ahl al-Badr, which narrates the names of those who participated in the Battle of Badr. This area, developed by writers from various regions of the Islamic world and supported by a tradition of prayer, has become one of the thematic topics of Sirah and partially one of its sub-disciplines. Moreover, it can be said that, with the increasing interest it garners each day, it has become the most dynamic part compared to other sub-disciplines. The literature of Ahl al-Badr found in the works of the early Sirah authors began to acquire its own identity in the 6th/12th century and produced its first examples in the 8th/14th century. From the 11th/17th century to the present, Ahl al-Badr literature, through poetry, prose, and historical narratives, has emerged as a field of virtue emphasizing the heroism, sacrifices, and spiritual values of those who participated in the Battle of Badr. With works written in different geographies from North Africa to India, Ahl al-Badr literature has constituted one of the most dynamic fronts of Sirah in the last three centuries. This area, which has drawn interest in recent centuries, awaits further research as a subject. Since little research has been conducted on the topic, organizing the scattered materials may seem like a sufficient initial effort. Thus, a wide literature analysis and comparative attempt regarding the field were made. The methods used in the study included qualitative research methods, induction, and deduction.