Farklı Biçim Zamanlarının Yeşil ve Mor Fesleğen (Ocimum basilicum L.) Tiplerinde bazı Verim ve Kalite Özellikleri Üzerine Etkisi
The Effect of Different Cutting Interval on some Yield and Quality Characteristics of Green and Purple Basils (Ocimum basilicum L.) Types
Yazar: Sönmez, Çiğdem; Şimşek Soysal, Ayşe Özge; Yıldırım, Aliye; Berberoğlu, Fatma; Bayram, Emine
Dergi: ANADOLU Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, Vol. 29 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Fesleğen,Ocimum basilicum L.,ontogenetik değişkenlik,uçucu yağ. ; Sweet basil,Ocimum basilicum L.,ontogenetic variability,essential oil.

ÖZ: Bu çalışmada, farklı biçim zamanlarının yeşil ve morfesleğen (Ocimum basilicum L.)tiplerinde bazı verim ve kalite özelliklerine etkisini belirlemekamaçlanmıştır. Denemeler Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla BitkileriBölümü’nün Bornova/İzmir’de bulunan deneme tarlasında 2013 ve 2014 yıllarıyetiştirme dönemlerinde iki yıl süreyle yürütülmüştür. Araştırmada, her ikifesleğen tipinde de ilk hasat, bitkilerin tarlaya şaşırtılmasından 40 gün sonrayapılmıştır ve daha sonra 15 günlük aralarla toplam altı hasatgerçekleştirilmiştir. Çalışmada bitki boyu (cm), yeşil herba verimi (kg da-1), drog herba verimi (kg da-1), drog yaprakverimi (kg da-1), uçucu yağoranı (%)  ve uçucu yağ verimi (l da-1) özellikleri incelenmiştir. Tüm özellikler bakımındanelde edilen değerler için iki yıl üzerinden birleştirilmiş varyans analizleriyapılmıştır. Varyans analizi sonuçları tüm özellikler bakımından hem populasyonhem de biçim zamanı ortalamaları arasında önemli farklılıkların bulunduğunugöstermiştir. Tüm özelliklere ilişkin populasyon x biçim zamanıinteraksiyonları önemli bulunurken populasyon x biçim zamanı x yılinteraksiyonları ise önemsiz olmuştur. Biçim zamanları bakımından ortalama drog yaprak verimleri ilk yıl (2013)201,25-295,90 kg da-1, ikinci yıl (2014) 221,62-343,91kg da-1değerleri arasında veortalama uçucu yağ verimleri de ilk yıl (2013) 1,35-2,35 L da-1ikinci yıl da (2014) 1,43-2,94 L da-1 arasında değişmiştir. Enyüksek ortalama değerler yeşil renkli fesleğende ve çoğunlukla 2. biçimzamanında (dikimden itibaren 55 gün sonra), 3. biçim zamanında (dikimdenitibaren 70 gün sonra) ve 4. biçim zamanında (dikimden itibaren 85 gün sonra)elde edilirken; en düşük ortamalar ise uçucu yağ oranı dışındaki özellikleryönünden mor fesleğen populasyonunda çoğunlukla 5. biçim zamanında (dikimdenitibaren 100 gün sonra) ve 1. biçim zamanında (dikimden itibaren 40 günsonra)gerçekleşmiştir. Drog herba verimi, drog yaprak verimi ve uçucu yağverimi bakımından eş zamanlı olarak 2. biçim zamanında (dikimden itibaren 55gün sonra) ve 4. biçim zamanında (dikimden itibaren 85 gün sonra) yeşilfesleğen populasyonunda yüksek ortalamalar elde edilmiştir. Sonuçta, kıyı EgeBölgesi koşullarında yapılacak fesleğen üretimlerinde yüksek yaprak ve yağverimleri eldesi için yeşil fesleğenin kullanılması ve hasadın da 2. veya 4.biçim zamanlarında yapılması önerilmiştir.

ABSTRACT: In this study, it was aimed to research the effect ofdifferent harvest periods on the some yield and quality characteristics of inpurple and green sweet basil (Ocimumbasilicum L.). The field experiments were conducted in the experimental fieldsof Department of Field Crops, Faculty of Agriculture, Ege University, Bornova/Izmir in the growing seasons of the 2013 and 2014.  In the trials, two genotypes of basil (purpleand green) plants were firstly harvested after 40 days from transfering to thefield and six different harvesting times were performed with 15 days interval.The plant height (cm), fresh herbage yield (kg da-1), drug herbageyield (kg da-1), drug leaves yield (kg da-1), essentialoil content (%) and essential oil yield (l da-1) were determined.For all characteristics, the combined variance analyses were carried out for meanvalues over two years. Results from variance analyses indicated to besignificant differences among means of both harvest intervals and populationsfor all characteristics studied. The population x harvest times  x year interactions were found not to besignificant while the population x harvest time interaction were significantfor all characteristics. For harvesting intervals, mean drug leaf yields variedbetween 201.25 and 295.90 kg da-1 in the first year (2013), 221.62 and 348.91 kg da-1 in the second(2014) year and mean essential oilyields varied between 1.35-2.35 l da-1in thefirst year, 1.43-2.94 l da-1 in the second year. The highest means were found in the green populationof basil at the 2nd harvest (harvested after 55 days fromtransfering to the field), 3rd harvest (harvested after 70 days fromtransfering to the field) and 4th harvest times for allcharacteristics. The lowest means were mostly obtained from the allcharacteristics except essential oil content in purple population at the timesof 5th harvest (harvested after 100 days from transfering to thefield) and 1st harvest (harvested after 40 days from transfering tothe field) harvest times. The highest means were simultaneously achieved in thegreen population of basil at the 2nd harvest (harvested after 55days from transfering to the field) and 4th harvest (harvested after85 days from transfering to the field) harvest times for drug herbage yield,drug leaf yield and essential oil yield. As a result, the use of greenpopulation of basil and the realizing of harvest at the 2nd harvest(harvested after 55 days from transfering to the field) or 4th harvest(harvested after 85 days from transfering to the field) times were suggested toobtain high yields of drug leaf and essential oil for commercial productions ofbasil at the coastal Aegean Region.