Bir Metin Yeniden Yazılırken Neler Değiştirilir: Dâfi‘u’l-Hüzn ve Mahzenü’l-Esrâr Örneği
What is Changed When A Text is Rewritten: The Case Of Dâfı‘ Al-Huzn And Mahzan Al-Asrâr
Yazar: Benli, Şeyma
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 22 No. 22, 0
Anahtar kelimeler: Vardarlı Fazlî,münazara,keyif verici maddeler,yeniden yazım,Şiîleştirme ; Fazlî of Vardar,debate,pleasure-giving substances,rewriting,Shiitization

Afyon, esrar, berş, boza, şarap, kahve ve benzeri maddelerin  teşhis ve intak sanatları yardımıyla birbirlerine karşı  üstünlüklerini iddia ve ispat etmeye çalıştıkları keyif verici  maddelerin  mükeyyifat  münazarası, Türk münazara edebiyatında  en çok işlenen konuların başında gelmektedir.  Dâfi‘u’l-Hüzn adlı eser ise bu türün şimdiye kadar bilinmeyen  bir halkasını oluşturmaktadır. Müellifi meçhul olan bu  eser, Nidâî’nin yeniden yazım örnekleri arasında ilk sırada  yer almaktadır. Dâfi‘u’l-Hüzn, Vardarlı Fazlî tarafından  mesnevi şeklinde ve Mahzenü’l-Esrâr adıyla yeniden yazılmıştır.  Bu makale Mahzenü’l-Esrâr örneğinde yeniden  yazılan eserlerde ne gibi değişiklikler yapılabileceğini belirlemeyi  amaçlamaktadır. Bunun için öncelikle kaynak metin  ile yeniden yazılan metin tanıtılmış, muhtevaları hakkında  mukayeseli bir şekilde bilgi verilmiş, iki eser arasındaki ilişki  açıklanmış ve Türk münazara edebiyatında Dâfi‘u’l-  Hüzn’ün yeri belirlenmeye çalışılmıştır. Ardından Mahzenü’l-  Esrâr örneğinde, yeniden yazım sürecinde kaynak  metnin ne kadar değişebildiği, hangi hususlarda değişim tasarrufunda  bulunulabildiği ayrı başlıklar altında  değerlendirilmiş, bu yapılırken de elde edilen bulgular başka  eserlerden örneklerle desteklenmiştir. Ayrıca bu değerlendirmeler  sırasında Dâfi‘u’l-Hüzn’ün neden nazma  çekildiği, kaynak metin üzerinde yapılan değişikliklerin  hangi amaçlarla yapıldığı sorularına cevap aranmıştır. Son  olarak Dâfi‘u’l-Hüzn’ün çeviri yazımı yapılmıştır.

The debate of pleasure-giving substances such as opium,  bersh, hashish, boza, wine and coffee is the most written  topic in Turkish debate literature. In this genre, these subtances  fight for superiority over others by means of  personification. Dâfi‘ al-Huzn is a hitherto unknown link  of the genre. This anonym work is the first rewriting of  Nidâî’s Mubâhasât-ı Mukeyyifât. Dâfi‘ al-Huzn was  rewritten in mathnawi form by Vardarlı Fazlî with the title  of Mahzan al-Asrâr. This paper aims to determine what  kind of changes can be made in the rewritten works by giving  Mahzan al-Asrâr as an example. For this purpose  firstly the source text and its rewriting have been introduced,  their contents have been illuminated comparatively,  the relationship between them has been explained and the  place of Dâfi‘ al-Huzn in Turkish debate literature has been  determined. Then, in the case of Mahzan al-Asrâr, how and  how much the source text can be changed during the rewriting  process has been evaluated under different headings  and the findings have been supported by examples from other  works. In addition, during these evaluations, the  answers to the questions for the purpose of the changes  made on the source text and why Dâfi‘ al-Huzn was transferred  into poetry have been sought. Finally, Dâfi‘ al-Huzn  has been transcripted.