Dijital Platformlar ve Veri Tabanı Koruması
Dijital Platformlar ve Veri Tabanı Koruması
Yazar: Baş, Kadir
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 31 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Intellectual Property Law ; Fikri Mülkiyet Hukuku ; Commercial Law (Other) ; Ticaret Hukuku (Diğer) ; Dijital Platform,Veri Tabanı,Telif,Sui Generis Hak,Veri

Veri tabanları, düşünsel yaratıcılık içermeleri halinde Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m. 6-11 uyarınca derleme eser olarak, esaslı yatırım içermeleri halinde ise ek madde 8 uyarınca sui generis hak kapsamında korunabilir. Veri, dijital piyasalarda önemli pazar gücüne sahip platformların ortaya çıkmasında önemli rol oynayan faktörlerden biridir. Dijital platformların sahip oldukları veri setlerinin ne ölçüde söz konusu eser ve sui generis hak korumasından yararlanacağı, bu bakımdan dijital piyasaların rekabetçiliği ile doğrudan ilgili bir sorundur. Dijital platformların veri tabanları, çoğu durumda verilerin seçiminde veya düzenlenmesinde düşünsel yaratıcılığın bulunmaması dolayısıyla eser sayılamasalar da özellikle verilerin sunulmasına esaslı yatırım içermeleri nedeniyle sui generis hak korumasından yararlanabilirler. Ancak söz konusu veri tabanlarının oluşturulmasında kullanıcıların yoğun katılımının olması ve dijital platformların ekonomik güçleri dolayısıyla sui generis hakkı piyasadaki rekabeti bozmak amacıyla kullanma kabiliyetine sahip olmaları, söz konusu hakkın sınırlarının bu platformlar özelinde daha özenli çizilmesini gerekli kılmaktadır. Avrupa Birliği’nde Veri Kanunu başta olmak üzere bazı düzenlemelerde dijital platformların sui generis hakkına doğrudan veya dolaylı sınırlamalar getirilmiştir. Türk Hukukunda ise dijital platformlara veri erişebilirliği ve taşınabilirliğine yönelik yükümlülükler getiren Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve Rekabet Kurulu uygulaması, sui generis hakkın ileri sürülmesini sınırlandırmaktadır. Bu makale, dijital platformların veri setlerinin veri tabanı olarak korunabilirliğini ve özellikle dijital piyasaların rekabetçiliğini korumak için söz konusu haklara getirilen sınırlamaları ele almayı amaçlamaktadır. Türk hukuku açısından yol gösterici olmaları sebebiyle makalede, Avrupa Birliği hukuku ile Amerika Birleşik Devletleri hukukundaki düzenlemeler ve yargı kararları da incelenmiştir.

Veri tabanları, düşünsel yaratıcılık içermeleri halinde Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m. 6-11 uyarınca derleme eser olarak, esaslı yatırım içermeleri halinde ise ek madde 8 uyarınca sui generis hak kapsamında korunabilir. Veri, dijital piyasalarda önemli pazar gücüne sahip platformların ortaya çıkmasında önemli rol oynayan faktörlerden biridir. Dijital platformların sahip oldukları veri setlerinin ne ölçüde söz konusu eser ve sui generis hak korumasından yararlanacağı, bu bakımdan dijital piyasaların rekabetçiliği ile doğrudan ilgili bir sorundur. Dijital platformların veri tabanları, çoğu durumda verilerin seçiminde veya düzenlenmesinde düşünsel yaratıcılığın bulunmaması dolayısıyla eser sayılamasalar da özellikle verilerin sunulmasına esaslı yatırım içermeleri nedeniyle sui generis hak korumasından yararlanabilirler. Ancak söz konusu veri tabanlarının oluşturulmasında kullanıcıların yoğun katılımının olması ve dijital platformların ekonomik güçleri dolayısıyla sui generis hakkı piyasadaki rekabeti bozmak amacıyla kullanma kabiliyetine sahip olmaları, söz konusu hakkın sınırlarının bu platformlar özelinde daha özenli çizilmesini gerekli kılmaktadır. Avrupa Birliği’nde Veri Kanunu başta olmak üzere bazı düzenlemelerde dijital platformların sui generis hakkına doğrudan veya dolaylı sınırlamalar getirilmiştir. Türk Hukukunda ise dijital platformlara veri erişebilirliği ve taşınabilirliğine yönelik yükümlülükler getiren Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve Rekabet Kurulu uygulaması, sui generis hakkın ileri sürülmesini sınırlandırmaktadır. Bu makale, dijital platformların veri setlerinin veri tabanı olarak korunabilirliğini ve özellikle dijital piyasaların rekabetçiliğini korumak için söz konusu haklara getirilen sınırlamaları ele almayı amaçlamaktadır. Türk hukuku açısından yol gösterici olmaları sebebiyle makalede, Avrupa Birliği hukuku ile Amerika Birleşik Devletleri hukukundaki düzenlemeler ve yargı kararları da incelenmiştir.