Trafik Kurallarına Aykırılık Sonucunda Ortaya Çıkan Suçlarda Bilinçli Taksir Kabul Edilmesi Meselesi
Trafik Kurallarına Aykırılık Sonucunda Ortaya Çıkan Suçlarda Bilinçli Taksir Kabul Edilmesi Meselesi
Yazar: Çelik Başbozkurt, Özlem
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 30 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Criminal Law ; Ceza Hukuku ; Taksir,Bilinçli Taksir,Özel taksir,yazılı hukuk kurallarına aykırılık

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile belirlenen trafik kuralları kişilerin can güvenliğini korumaya yönelik kurallardır. Bu kurallara aykırı hareket edilmesi sonucunda meydana gelebilecek trafik kazalarında bir kimsenin yaralanması veya ölmesi söz konusu olabilmektedir. Bu neticeler bakımından sürücünün sorumluluğunun yani ceza hukuku açısından manevi unsurunun belirlenmesi gerekli ve önemlidir. Her ne kadar kasten bir kimsenin üzerine araba sürülerek öldürülmesi ve yaralanması mümkün olsa da bu olaylarda akla gelen ilk manevi unsur taksirdir. Taksirli suçun oluşabilmesi için belirli unsurların bir arada meydana gelmesi aranmaktadır. Bunlardan esaslı olanlar kişinin dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranması ve neticenin öngörülebilir olmasıdır. Dikkat ve özen yükümlülüğü, korunan hukuki değerin zarar görmesini engellemeye yönelik toplumsal ortak tecrübelerden veya yazılı hukuk kurallarından oluşan kurallar bütünüdür. Yazılı bir hukuk kuralının ihlali aynı zamanda dikkat ve özen yükümlülüğünün ihlali anlamına da gelmektedir. Neticenin öngörülebilir bir netice olması ise taksiri kaza ve tesadüften ayıran faille benzer özellikleri olan kişiler tarafından neticenin tahmin edilebilir olması anlamına gelir. Bu iki unsurun varlığı taksirin varlığını gösterir. Ancak öngörülebilir neticenin fail tarafından öngörülüp öngörülmediği ayrıca önemlidir. Çünkü bilinçli taksirin oluşması için her ne kadar netice fail tarafından istenmese de fail tarafından somut olayda öngörülmüş olmasını gerektirir. Hukuk düzeni tarafından düzenlenmiş ve muhatabı olan kişi tarafından bilinen yazılı bir hukuk kuralının varlığı ortaya çıkan neticenin öngörülebilir bir netice olduğunu göstermektedir. Bu noktada öngörülebilir bu netice bilinçli taksirin kabulü için yeterli midir sorusu ortaya çıkmaktadır. Yargıtay kararları ile daha da tartışmalı hale gelen bu soruya çalışma ile cevap verilmeye çalışılacaktır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile belirlenen trafik kuralları kişilerin can güvenliğini korumaya yönelik kurallardır. Bu kurallara aykırı hareket edilmesi sonucunda meydana gelebilecek trafik kazalarında bir kimsenin yaralanması veya ölmesi söz konusu olabilmektedir. Bu neticeler bakımından sürücünün sorumluluğunun yani ceza hukuku açısından manevi unsurunun belirlenmesi gerekli ve önemlidir. Her ne kadar kasten bir kimsenin üzerine araba sürülerek öldürülmesi ve yaralanması mümkün olsa da bu olaylarda akla gelen ilk manevi unsur taksirdir. Taksirli suçun oluşabilmesi için belirli unsurların bir arada meydana gelmesi aranmaktadır. Bunlardan esaslı olanlar kişinin dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranması ve neticenin öngörülebilir olmasıdır. Dikkat ve özen yükümlülüğü, korunan hukuki değerin zarar görmesini engellemeye yönelik toplumsal ortak tecrübelerden veya yazılı hukuk kurallarından oluşan kurallar bütünüdür. Yazılı bir hukuk kuralının ihlali aynı zamanda dikkat ve özen yükümlülüğünün ihlali anlamına da gelmektedir. Neticenin öngörülebilir bir netice olması ise taksiri kaza ve tesadüften ayıran faille benzer özellikleri olan kişiler tarafından neticenin tahmin edilebilir olması anlamına gelir. Bu iki unsurun varlığı taksirin varlığını gösterir. Ancak öngörülebilir neticenin fail tarafından öngörülüp öngörülmediği ayrıca önemlidir. Çünkü bilinçli taksirin oluşması için her ne kadar netice fail tarafından istenmese de fail tarafından somut olayda öngörülmüş olmasını gerektirir. Hukuk düzeni tarafından düzenlenmiş ve muhatabı olan kişi tarafından bilinen yazılı bir hukuk kuralının varlığı ortaya çıkan neticenin öngörülebilir bir netice olduğunu göstermektedir. Bu noktada öngörülebilir bu netice bilinçli taksirin kabulü için yeterli midir sorusu ortaya çıkmaktadır. Yargıtay kararları ile daha da tartışmalı hale gelen bu soruya çalışma ile cevap verilmeye çalışılacaktır.