MUALLİMLER CEMİYETİNDEN İSTANBUL MUALLİMLER BİRLİĞİNE BİR MESLEK ÖRGÜTÜNÜN SERENCAMI (1918-1936)
FROM MUALLIMLER CEMIYETI (TEACHERS SOCIETY) TO İSTANBUL MUALLIMLER BIRLIĞI (ISTANBUL UNION OF TEACHERS): JOURNEY OF A PROFESSIONAL ORGANIZATION (1918-1936)
Yazar: Pustu, Yunus
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi No. 71, 2022
Anahtar kelimeler: Muallimler Cemiyeti,Muallimler Mecmuası,Türkiye Muallimler Birliği,İstanbul Muallimler Birliği ; Teachers Society,Journal of Teachers,Turkey Teachers Union,Istanbul Union of Teachers

Osmanlı ülkesinde modern manada cemiyetleşme faaliyetleri II. Meşrutiyet’in dernekleşme konusunda getirdiği özgürlükler sayesinde yasal zemin kazanmıştır. Bu esnada diğer pek çok meslek grubu gibi muallimler de örgütleşme çalışmaları içerisine girmişlerdir. Ülkemizdeki muallim örgütlenmeleri içerisinde mühim bir yere sahip olan Muallimler Cemiyeti de oluşan bu yasal zeminde 9 Mart 1918 tarihinde tesis edilmiştir. I. Dünya Savaşı’nın son yılında kurulan ve işgal İstanbul’unun menfi etkilerini bizzat tecrübe eden cemiyet, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçiş sürecine de yakinen şahitlik etmiştir. Mevcut ortam içerisinde 1922 senesine kadar çok aktif faaliyet göstermesi mümkün olmayan cemiyet, aynı yılın Eylül ayından itibaren yayımlamaya başladığı Muallimler Mecmuası vasıtası ile eğitim politikaları ve muallimlerin hak ve menfaatlerine yönelik kayda değer teşebbüslerde bulunmuştur. Cemiyetin bu doğrultudaki girişimleri 1925 Ağustos’unda Türkiye Muallimler Birliğine iltihak edene kadar devam etmiştir. Ardından İstanbul Muallimler Birliği ismini alan Cemiyet, 1928 senesine kadar mevcut siyasi otorite ile uyum içerisinde çalışmıştır. 1928 Ağustos’unda gerçekleşen son genel kongresinde Türkiye Muallimler Birliğinin konfederasyona dönüşmesi sonrası ise tekrar müstakil bir yapıya kavuşmuştur. 1929 senesi ile birlikte yeniden teşkilatlanma çabası içerisine giren Cemiyet, 1936 senesinde derneklerin kapatılma sürecinde hükûmetin baskısı ile kendini lağvedene kadar ilk devresinde olduğu gibi özgün bir şekilde faaliyetlerini sürdürmeye çalışmıştır.

The activities of associations and civil society, in modern terms, within the Ottoman Empire gained a legal ground with the freedom reached in the Second Constitutional Era regarding the operations of societies. Accordingly, teachers began to organize like other professions at that period. Muallimler Cemiyeti (Teachers Society), which had a significant place among teacher organizations in Turkey, was established upon that legal ground on March 9, 1918. Having been founded at the end of the World War I and experienced the negative effects of the occupation of Istanbul, the Society also witnessed the process of transformation from empire to republic. Since it was not possible for the Society to actively work in such a difficult period, it started to publish Muallimler Mecmuası (Journal of Teachers) begninning from September, 1922; and made remarkable contributions to education policies and rights of the teachers. This kind of activities of the Society continued until August, 1925, when it joined Türkiye Muallimler Birliği (Turkey Teachers Union). Then, the Union worked in step with the government till 1928. With its general assembly in August, 1928; İstanbul Union of Teachers turned into a confedaration and had a separate body. The Union aimed at reorganization in 1929, and tried to continue its activities, as in its first phase, until 1936 when the organization repealed itself with the pressure of the government in the process of the abolishment of associations.