Dijital Ortamlarda Hakikat Tekelciliği: Kadının X Platformunda Görünürlüğüne Yönelik Dini Nefret Söylemleri
Monopoly Of Truth In Digital Environments: Religious Hate Speech Targeting Women's Visibility On X Platform
Yazar: Karslı, Bahset; Siler, Asena
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 25 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Religious Studies (Other) ; Dini Araştırmalar (Diğer) ; Din Sosyolojisi,Yeni Medya,Sosyal Medya,Nefret Söylemi,Dindarlık ; Sociology of Religion,New Media,Social Media,Hate Speech,Religiosity

Bu çalışmanın temel amacı; X platformunda tesettürlü kadın görünümüne yönelik üretilen dini nefret söylemlerinin geleneksel izdüşümlerini keşfetmek, dindarlık algılarının nefret üretiminde nasıl bir role sahip olduğunu belirlemektir. Bu bağlamda araştırma X platformunda kadınların görünür olmasına ilişkin üretilen dini nefret söylemlerinin yapısı nasıldır ve bu söylemlerin geleneksel izdüşümleri nelerdir? probleminden hareketle X platformunda dolaşıma giren dini yorum ve anlayış farklılıkları nedeniyle oluşturulan nefret söylemlerini analiz etmeyi hedeflemektedir. Çalışmada Dijk’ın geliştirmiş olduğu eleştirel söylem analizi yöntemi tercih edilmiş, veriler makro düzeyde; tematik yapı, anlatım dili, ardalan ve bağlam bilgisi başlıklarında, mikro düzeyde ise; cümlelerin semantik uyumu, nedensel ilişkileri, gramatik yönü tek bir başlıkta ele alınmıştır. Araştırmanın örneklemini X platformunda tesettürlü bir kadının görünürlüğüne yönelik oluşturulan dini nefret söylemleri oluşturmaktadır. Ele aldığımız örnek, herkese açık hesaplara ait gönderiler olup, verilere “İslam”, “Müslüman”, “Haram” anahtar kavramları aratılarak ulaşılmıştır. Sonuç olarak X platformunda ötekinin görünen dini ve dindarlığı hakkında yorum yapan kullanıcılar, söylemlerini onay-ret ikileminde ve çatışma-dışlama zemininde inşa ettiklerinde dini nefret söylemleri üretmektedirler. Bu bağlamda X platformunda tesettürlü kadınlara yönelik dini içerikli nefret söylemlerinin geleneksel kodlara atıfla üretildiği, ayrıca dini kaynakların farklı yorumlanışı, dindarlık tipolojileri, grup aidiyetleri, mahremiyet algıları vb. dini konularda farklı anlayışlar nedeniyle de X platformunda dini nefret söylemlerinin üretildiği görülmüştür.

The primary objective of this study is to examine the traditional manifestations of religious hate speech directed at the appearance of veiled women on the X platform and to identify the role that perceptions of religiosity play in its production. In this context, the research seeks to analyze hate speech generated on the X platform as a result of differences in religious interpretation and understanding, guided by the central question: What is the structure of religious hate speech concerning the visibility of women, and what are its traditional projections? The study employs van Dijk’s critical discourse analysis method. At the macro level, data were analyzed using thematic structure, narrative language, background, and contextual information. In contrast, the analysis focused on semantic coherence, causal relations, and grammatical features at the micro level. The sample consists of instances of religious hate speech targeting the visibility of veiled women on the X platform. In conclusion, the findings reveal that users on the X platform who comment on the visible religion and religiosity of others produce religious hate speech when they construct their discourse within an approval–disapproval dichotomy and based on conflict and exclusion. In this context, it has been observed that religious hate speech targeting veiled women on the X platform is often produced with reference to traditional codes. Moreover, such hate speech also emerges due to differing understandings of religious issues, including variations in the interpretation of religious sources, typologies of piety, group affiliations, and perceptions of privacy.