Hikmet Birand'ın (1904-1972) Anadolu Bitkileri Koleksiyonu
The Anatolian Plant Collection of Hikmet Birand (1904-1972)
Yazar: Baytop, Asuman
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 11 No. 1, 2011
Anahtar kelimeler: Türkiye florası, bitki toplamaları, toplayıcılar, Hikmet Birand, botanik tarihi. ; Turkish flora,botanical collections,collectors,Hikmet Birand,history of botany

Prof. Dr. Hikmet Birand (1904-1972), Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi  Botanik öğretim üyesi idi. Aynı üniversitede kürsü başkanlığı, dekanlık ve  rektörlük görevlerinde bulundu. Bitki coğrafyası ve sosyolojisi konuları ile  ilgileniyor, Türkiye’nin step bölgeleri ve step bitkileri üzerinde çalışıyordu.  Anadolu’da geziyor, topladığı bitki örneklerini Herbarium Turcicum’a ve daha  sonraları ANK’a yerleştiriyordu. Çekici bir özelliği, halkın takip edebileceği  sade bir dilde bilimsel makaleler ve kitaplar yazması idi. Halkalı Yüksek Ziraat  Mektebi’nden mezundu. Doktorasını Almanya’da Bonn Üniversitesi’nde  yapmıştı. Yurda döndü. 1933’te açılan Ankara Yüksek Ziraat Enstitüsü’nde, Prof. Kurt Krause’nin asistanı oldu. 1948’de, o yıl kurulan Ankara Üniversitesi  Fen Fakültesi’nin profesör kadrosuna atandı. 1972’de vefat etti.  Flora of Turkey’in 11 cildinde (1965-2000) Birand’ın 267 örneğinin kaydı,  Plantae Turcicae’de (1952) de onun 582 örneğinin kaydı vardır. Bu kayıtlara  göre, Birand’ın 1927-1959 yılları arasında örnek topladığı, 1931-1939 yıllarında  K. Krause ile birlikte, 1952’de B. Kasaplıgil ile, 1953’te M. Zohary ile, 1956’da  önce A. Huber Morath, sonra K. Karamanoğlu ile birlikte, başlıca İç  Anadolu’da gezmiş ve örnek toplamış olduğu anlaşılmaktadır. Karadeniz,  Akdeniz ve Ege sahilleri illerinden de toplanmış örnekleri vardır. Anadolu’nun  46 ilinde yaptığı bu gezilerde, en az 4000 örnek toplamış olduğunu tahmin  ediyoruz. Fakat emin bir sonucun ancak ANK’da yapılacak araştırmalar  sonucunda elde edilebileceğine inanıyoruz. Koleksiyonu ANK’dadır. E’de ve  Hb. Hub.-Mor.’da da örnekleri vardır. İç Anadolu’dan 6 tipörnek toplamıştır. 6  tür adı, ona ithaf edilmiştir. En az 26 bilimsel yayını ve 4 çevirisi bilinmektedir

Prof. Dr. Hikmet Birand, was professor of botany at the Faculty ofScience, Ankara University. He has also been dean and rector in the sameUniversity. He was interested in plant geography and plant sociology. Hisresearches were mainly on steppes and steppe plants. He traveled in Anatolia,collected plant specimens and deposited them in the herbarium of hisDepartment, the Herbarium Turcicum and later ANK. He was also renowned asauthor of popular science books and papers. He is a graduate of the HigherSchool of Agriculture of Halkalı in Istanbul. He obtained his Dr. degree at BonnUniversity in Germany. Returned to Turkey, he was appointed in 1933, inHigher Institute of Agriculture, Ankara, as assistant to Prof. Kurt Krause. He isnominated later in 1948, professor of botany in the Faculty of Science ofAnkara University, founded in the same year. Hikmet Birand passed on in 1972. The eleven volumes of Flora of Turkey (1965-2000) cite 267 specimensof Birand. In Plantae Turcicae are found 582 specimen citations of him.According to these citations, Birand has collected in 1927-1959. He traveledwith K. Krause in 1931-1939. He was accompanied in 1952 by B. Kasaplıgil. In1953 he collected with M. Zohary. In 1956, on 11 May-1 June, he was with A.Huber-Morath. Again in 1956, he traveled with K. Karamanoğlu. He collectedin 46 provinces, mainly in Inner Anatolia and in some coastal provinces of theBlack Sea, Aegean Sea and Mediterranean Sea. We evaluate his Anatoliancollection to not less than 4000 specimens, but believe that accurate results mayonly be obtained after researches made in ANK, where his original collection islodged. Birand has also specimens in E and Hb. Hub.-Mor. He has collected 6type specimens between 1852-1956 from Inner Anatolia. 6 specimens arenamed after him. He has at least 26 publications and 4 translations from Germanto Turkish.