Turunçgillerde Korkutan Hastalık: Yeşillenme
The Scary Disease in Citrus: Greening
Yazar: Kara, Serhat; Tozlu, İlhami; Çalış, Özer
Dergi: ANADOLU Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, Vol. 29 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Agricultural Engineering (Other) ; Ziraat Mühendisliği (Diğer) ; Candidatus liberibacter,psillid,Asya,Afrika,Huanglongbing,sarı sürgün,geriye ölüm. ; Candidatus liberibacter Greening,psyllid,Asia,Africa,Huanglongbing,yellow shoot,dieback

Turunçgil yeşillenme hastalığı (Huanglongbing-HLB, Greening Disease) turunçgil ağaçlarında ekonomik kayıplara neden olan bakteriyel bir hastalıktır. Hastalığı oluşturan patojenin bilimsel ismi Candidatus liberibacter’dir. HLB ye sebep olan şu ana kadar üç farklı Candidatus tür’ü saptanmıştır. Bunlardan Candidatus liberibacter asiaticus (CLas), dünya genelinde HLB ile ilişkili en yaygın Liberibacter türüdür. Diğer iki tür olan, Candidatus liberibacter americanus (CLam) ve Candidatus liberibacter africanus (CLaf) ise daha az yoğunlukta ve ekolojilere özel olarak yaygınlık gösterirler. Hastalık Hindistan’da 1929 yılında “turunçgillerde geriye ölüm” olarak tanımlanmıştır. Ancak bu hastalık 1890’lı yıllarda Çin de ‘yellow shoot diseas,  sarı sürgün hastalığı’  olarak çok iyi bilinmekte olması nedeniyle çoğu bilim insanı hastalığın ilk ortaya çıktığı yeri Çin olarak kabul etmektedir. Turunçgil yeşillenme hastalığına karşı bugüne kadar yüzde yüz etkili herhangi bir mücadele yöntemi bulunamamıştır. Bu da, patojenin ne kadar tehlikeli ve önemli olduğunu ortaya koymaktadır. Hastalık, turunçgil üretim alanlarında veya ülkeler arasında vektör böceklerle, (Afrika Turunçgil Psillidi olan Trioza erytreae Del Guercio, diğer bir Psillid türü olan Asya Psillidi Diaphorina citri Kuwayama) veya enfekteli aşı gözleri ile taşınmaktadır. HLB, özellikle portakal, mandarin, tangelo ve greyfurt fidan veya ağaçlarında yaşa bakmaksızın etkilidir. Enfekteli ağaçlarda ortaya çıkan tipik hastalık belirtileri çinko eksikliği, bazı abiyotik stres faktörlerinin belirtileri veya diğer bazı turunçgil hastalıklarının oluşturduğu belirtiler ile karıştırılabilmektedir.

Citrus greening disease (Huanglongbing-HLB) is a bacterial diseasecauses economic losses on citrus trees. The scientific name of the causal agentis Candidatus liberibacter. Three Candidatusspecies have identified so far. Candidatusliberibacter asiaticus (CLas) is the most common Liberibacter species whichis associated with HLB disease in the world. Candidatus liberibacter americanus (CLam) and Candidatus liberibacter africanus (CLaf) is observed less than CLas becausethey require specific ecological environments. Bacterial disease described in 1929 inIndia as citrus die back. However,the bacterial disease has already been known in China as yellow shoot in the 1890s.There is no 100% effective management methods controling this devastatingwidespread disease. It reveals that citrus greening is very dangerous andimportant disease. The disease can be disseminated via vectors, African Citrus Psyllid (Trioza erytreae Del Gue), other Psyllid species (Asian Citrus Psyllid (Diaphorina citri Kuwayama), or infectedbud grafting. Especially, HLB is an effective disease on orange, mandarin,tangelo and grapefruit seedlings or trees regardless of age.  Typical infected tree symptoms can beconfused with zinc deficiency, some abiotic stress factors, or some othercitrus diseases symptoms.