Demanslı Bireylerin Ajitasyon Yönetiminde Aromaterapinin Kullanımı
Use of Aromatherapy on Agitation Management of Patient with Dementia
Yazar: Türten Kaymaz, Tuğçe; Özdemir, Leyla
Dergi: Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, Vol. 8 No. 3, 2018
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Agitation,aromatherapy,dementia,nursing ; Ajitasyon,aromaterapi,demans,hemşirelik

Demans hastalığının orta ve ileri evrelerinde bilişsel belirtilere ek psikiyatrik ve davranışsal belirtiler ortaya çıkmaktadır. Bu belirtiler arasından en sık rastlananı olan ajitasyon, bakım verende fiziksel, sosyal ve ekonomik kayıplara yol açmaktadır. Bunun sonucu bakım yükü artan bakım veren, öfkeli, sabırsız olabilmekte, bakımdaki sonuçları ile de hastanın ajitasyon davranışı artırmaktadır. Zorlayıcı nitelikte olan bu belirtiler, hastalığın acilen ele alınmasını ve tedavisini gerektirmektedir. Psikiyatrik ve davranışsal belirtilerin farmakolojik tedavisinde kullanılan antipsikotik ilaçların, ciddi ve ölümcül yan etkilerinden korunmak için demans tedavisinde kullanımının sınırlandırılması önerilmektedir. Kılavuzlar, demansa bağlı psikiyatrik ve davranışsal belirtilerin tedavisinde öncelikle farmakolojik olmayan uygulamaların tercih edilmesini önermektedir. Ajitasyon davranışının yönetilmesi ile hastaya ve bakım verene ilişkin sorunların giderilmesi, bakım yükünün, bakımevine yatışların ve hastalık maliyetinin azalması sağlanabilir. Koku ile tedavi anlamına gelen aromaterapi, ajitasyon yönetiminde kullanılan farmakolojik olmayan uygulamalar arasında yer almaktadır. Demans hastalarında ajitasyon yönetiminde aromaterapinin kullanımı, semptomların ve bakım veren yükünün azaltılmasına katkı sağlamaktadır. Aromaterapi konusunda bilgi ve deneyim artışı, hemşirelik literatüründe kanıt temelli kaynakların gelişimi, aromaterapinin klinikte tercih edilirliğini, güvenli kullanımını ve sağlık ekibi tarafından kabul edilirliğini etkileyecektir. Bu derlemede, demans hastasında ajitasyon yönetiminde aromaterapinin kullanımı ve önemi hakkında bilgi sağlamak amaçlanmıştır.

In addition to cognitive symptoms, psychiatric and behavioral symptoms such as agitation occur in the moderate and severe stage of dementia. Agitation, the most common of these symptoms, is leaded to physical, social and economic losses in the caregiver. As a result of the burden of care, the caregiver can be angry and impatient.  The results of caregiver burden increases the agitation behavior of the patient. These coercive symptoms require urgent handling and treatment of the disease. To avoid for serious and deadly side effects the use of antipsychotic drugs used in the pharmacological treatment of psychiatric and behavioral symptoms is suggested to limit in the treatment of dementia. The guides firstly suggest non-pharmacological applications for the treatment of dementia-related behavioral and psychiatric symptoms. Managing agitation behavior can help to resolve problems with the patient and caregiver, reduce the burden of care, hospitalization, and cost of illness. Aromatherapy which means treatment with fragrance, is a non-pharmacological application which used agitation management. The use of aromatherapy in agitation management in dementia patients contributes to the reduction of symptoms and caregiving burden. Increased knowledge in aromatherapy and development of evidence-based resources in the nursing literature will be affected the clinical preference of aromatherapy, its safe use, and its acceptability by the health care team. Aim of this review is to provide knowledge about use and importance of aromatherapy in dementia patients for agitation management.