hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
OSMANLI DEVLETİ’NİN ADLİ KURUM OLARAK YURT DIŞINDA ŞEHBENDERLİK MAHKEMELERİ KURMASI VE İLGASI:  İRAN ÖRNEĞİ (1912-1916)
OSMANLI DEVLETİ’NİN ADLİ KURUM OLARAK YURT DIŞINDA ŞEHBENDERLİK MAHKEMELERİ KURMASI VE İLGASI:  İRAN ÖRNEĞİ (1912-1916)
Yazar: Kılıç, Musa
Dergi: Tarih İncelemeleri Dergisi, Vol. 39 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Contemporary History of Iran ; Çağdaş İran tarihi ; Konsolosluk Mahkemeleri,İran,Tahran,Tebriz,Kirmanşah,Şehbenderlik Mahkemeleri

Osmanlı Devleti’nde kendi toprakları dışında yargılama yetkisine haiz tek kurumu olan şehbenderlik mahkemeleri, II. Meşrutiyet sonrası gibi geç bir dönemde ortaya çıktı. Bu mahkemeler, Habeşistan’da kurma teşebbüsü bir kenara bırakılacak olursa yalnızca İran’ın Tahran, Tebriz ve Kirmanşah şehirlerinde faaliyet göstermişlerdi. Şehbenderlik mahkemeleri, hukuki olarak 1292 Osmanlı-İran Muahedenamesine dayandırılmaktaydı. Bununla birlikte, İran’da şehbenderlik mahkemelerinin kurulması bu antlaşmadan çeyrek asır sonra Laskaridis Davası’yla gündeme geldi. Kurulacak şehbenderlik mahkemeleri için on maddelik hususi bir nizamname hazırlandı. Bu nizamname şehbenderlik mahkemelerinin yapısına, görevlendirilecek memurlara ve seçilecek azalara ilişkindi. Şehbenderlik mahkemeleri gerek Osmanlı tebaasının kendi aralarındaki gerekse yabancılarla olan davalarıyla ilgilenme açısından konsolos mahkemeleriyle benzer nitelikteydi. Fakat teşkilatlanma biçimi açısından kendine özgüydü. İran’daki şehbenderlik mahkemeleri 1912 yılında faaliyete geçti. Bunun hemen akabinde beklentileri tam olarak karşılayamadıkları için lağvedilmeleri tartışmaları gündeme geldi. Birinci Dünya Savaşı sürecinde önce Tebriz ardından Tahran ve Kirmanşah şehbenderlik mahkemelerinin faaliyetlerine son verildi.

Osmanlı Devleti’nde kendi toprakları dışında yargılama yetkisine haiz tek kurumu olan şehbenderlik mahkemeleri, II. Meşrutiyet sonrası gibi geç bir dönemde ortaya çıktı. Bu mahkemeler, Habeşistan’da kurma teşebbüsü bir kenara bırakılacak olursa yalnızca İran’ın Tahran, Tebriz ve Kirmanşah şehirlerinde faaliyet göstermişlerdi. Şehbenderlik mahkemeleri, hukuki olarak 1292 Osmanlı-İran Muahedenamesine dayandırılmaktaydı. Bununla birlikte, İran’da şehbenderlik mahkemelerinin kurulması bu antlaşmadan çeyrek asır sonra Laskaridis Davası’yla gündeme geldi. Kurulacak şehbenderlik mahkemeleri için on maddelik hususi bir nizamname hazırlandı. Bu nizamname şehbenderlik mahkemelerinin yapısına, görevlendirilecek memurlara ve seçilecek azalara ilişkindi. Şehbenderlik mahkemeleri gerek Osmanlı tebaasının kendi aralarındaki gerekse yabancılarla olan davalarıyla ilgilenme açısından konsolos mahkemeleriyle benzer nitelikteydi. Fakat teşkilatlanma biçimi açısından kendine özgüydü. İran’daki şehbenderlik mahkemeleri 1912 yılında faaliyete geçti. Bunun hemen akabinde beklentileri tam olarak karşılayamadıkları için lağvedilmeleri tartışmaları gündeme geldi. Birinci Dünya Savaşı sürecinde önce Tebriz ardından Tahran ve Kirmanşah şehbenderlik mahkemelerinin faaliyetlerine son verildi.
TANZİMAT REFORMLARININ HUKUK SİSTEMİNDEKİ İLK ÖRNEĞİ: 1840 CEZA KANÛNUNUN KASTAMONU MUHASSILLIK MECLİSİNDE TATBİKİ
TANZİMAT REFORMLARININ HUKUK SİSTEMİNDEKİ İLK ÖRNEĞİ: 1840 CEZA KANÛNUNUN KASTAMONU MUHASSILLIK MECLİSİNDE TATBİKİ
Yazar: Demir, Sertaç
Dergi: Tarih İncelemeleri Dergisi, Vol. 39 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Contemporary European History ; Çağdaş Avrupa Tarihi ; Şeriat,Kanûnnâme,Ceza Hukuku,Tanzimat Fermanı,Muhassıllık Meclisleri

Tanzimat öncesi Klasik Dönem olarak adlandırılan süreçte Osmanlı Devletinde Şer’i ve Örfi Hukuk kaynaklı hukuk sisteminin varlığından söz etmek mümkündür. Zira özellikle yargının taşradaki temsilcisi olan kadıların temel başvuru kaynağı bu iki anlayışın sonucu ortaya çıkan fıkıh kitapları ve kaûnnâmelerdir. Ancak Tanzimat’a kadar devletin her bakımdan hükmettiği, Müslim, Gayrimüslim tebaanın yaşadığı sahada Kadı Mahkemeleri ve kimi zaman onu denetleyen kimi zaman da onunla eş değer birincil başvuru mercii olan Divân-ı Humâyûn dışında herhangi bir yargı organından bahsetmek mümkün görünmemektedir. Ancak ilk defa Tanzimat Fermanıyla zikr olunan kanun önünde eşitlik ilkesinin gereği olarak, toplumun her kesiminin temsil olunduğu mahkemeler de Şer’i mahkemeler yanında yer almaya başlamış, İslam Hukukunun yanında alternatif Batı Hukuku da kendini göstermiştir. Muhassıllık Meclisleri bu uygulamanın ilk örnekleridir. Bu süreçte hukuk sahasına giren bir başka mühim yenilik de tek dereceli, tek hâkimli yargılama usulünün yanına birden fazla farklı dini ve etnik kimliğe sahip üyenin yer aldığı bir nevi jüri modelinin de uygulanmaya başlanmış olmasıdır. Bu ilk adımlar sonrası için de başlangıç olması bakımından ayrıca öneme sahiptir.

Tanzimat öncesi Klasik Dönem olarak adlandırılan süreçte Osmanlı Devletinde Şer’i ve Örfi Hukuk kaynaklı hukuk sisteminin varlığından söz etmek mümkündür. Zira özellikle yargının taşradaki temsilcisi olan kadıların temel başvuru kaynağı bu iki anlayışın sonucu ortaya çıkan fıkıh kitapları ve kaûnnâmelerdir. Ancak Tanzimat’a kadar devletin her bakımdan hükmettiği, Müslim, Gayrimüslim tebaanın yaşadığı sahada Kadı Mahkemeleri ve kimi zaman onu denetleyen kimi zaman da onunla eş değer birincil başvuru mercii olan Divân-ı Humâyûn dışında herhangi bir yargı organından bahsetmek mümkün görünmemektedir. Ancak ilk defa Tanzimat Fermanıyla zikr olunan kanun önünde eşitlik ilkesinin gereği olarak, toplumun her kesiminin temsil olunduğu mahkemeler de Şer’i mahkemeler yanında yer almaya başlamış, İslam Hukukunun yanında alternatif Batı Hukuku da kendini göstermiştir. Muhassıllık Meclisleri bu uygulamanın ilk örnekleridir. Bu süreçte hukuk sahasına giren bir başka mühim yenilik de tek dereceli, tek hâkimli yargılama usulünün yanına birden fazla farklı dini ve etnik kimliğe sahip üyenin yer aldığı bir nevi jüri modelinin de uygulanmaya başlanmış olmasıdır. Bu ilk adımlar sonrası için de başlangıç olması bakımından ayrıca öneme sahiptir.
EGE’NİN BİR TARAFINDAN DİĞER TARAFINA SEFERİHİSAR MÜBADİLLERİ
EGE’NİN BİR TARAFINDAN DİĞER TARAFINA SEFERİHİSAR MÜBADİLLERİ
Yazar: Kara, Nilgün Nurhan
Dergi: Tarih İncelemeleri Dergisi, Vol. 39 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Political Science (Other) ; Siyaset Bilimi (Diğer) ; Lozan,Mübadele,İzmir,Seferihisar,Tasfiye Talepnamesi

İstiklal Savaşının zaferle sonuçlanmasının ardından 11 Ekim 1922 tarihinde Mudanya Mütarekesi imzalanmış ve Lozan Barış Antlaşması’na giden süreç başlamıştı. Lozan’da sınırlar, boğazlar, mali meseleler gibi farklı konuları ele almak maksadıyla oluşturulan komisyonların çalışma yürüttüğü meselelerden biri de mübadeledir. Mübadele, Batı Trakya’da bulunan Türk nüfus ile İstanbul haricinde yaşayan Rum nüfusun belirlenen şartlar çerçevesinde karşılıklı olarak zorunlu yer değiştirmesidir. Mübadeleye tabi tutulan ve Yunanistan ile Girit’ten ayrılmak zorunda kalan mübadiller vapurlar ile Anadolu’ya, daha sonrasında çevre ilçelere dağıtılmak üzere limanı olan merkez şehirlere getirilmiştir. Bunlardan bir kısmı da Batı Anadolu’nun en önemli liman merkezlerinden biri olan İzmir’e gelmiştir. Bu araştırmada İzmir’in tarih boyunca önemli yerleşim yerlerinden biri olan Seferihisar’a gelen mübadillere ait tespit edilen tasfiye talepnameleri incelenmiştir. Bu çalışmada: Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı arşivinde bulunan belgelerin yanı sıra konu ile ilgili süreli yayınlar, , makale, kitap ve diğer çalışmalar değerlendirilmek suretiyle İzmir iline bağlı Seferihisar’a yerleştirilen mübadillere dair bilgiler etüt edilmiştir.

İstiklal Savaşının zaferle sonuçlanmasının ardından 11 Ekim 1922 tarihinde Mudanya Mütarekesi imzalanmış ve Lozan Barış Antlaşması’na giden süreç başlamıştı. Lozan’da sınırlar, boğazlar, mali meseleler gibi farklı konuları ele almak maksadıyla oluşturulan komisyonların çalışma yürüttüğü meselelerden biri de mübadeledir. Mübadele, Batı Trakya’da bulunan Türk nüfus ile İstanbul haricinde yaşayan Rum nüfusun belirlenen şartlar çerçevesinde karşılıklı olarak zorunlu yer değiştirmesidir. Mübadeleye tabi tutulan ve Yunanistan ile Girit’ten ayrılmak zorunda kalan mübadiller vapurlar ile Anadolu’ya, daha sonrasında çevre ilçelere dağıtılmak üzere limanı olan merkez şehirlere getirilmiştir. Bunlardan bir kısmı da Batı Anadolu’nun en önemli liman merkezlerinden biri olan İzmir’e gelmiştir. Bu araştırmada İzmir’in tarih boyunca önemli yerleşim yerlerinden biri olan Seferihisar’a gelen mübadillere ait tespit edilen tasfiye talepnameleri incelenmiştir. Bu çalışmada: Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı arşivinde bulunan belgelerin yanı sıra konu ile ilgili süreli yayınlar, , makale, kitap ve diğer çalışmalar değerlendirilmek suretiyle İzmir iline bağlı Seferihisar’a yerleştirilen mübadillere dair bilgiler etüt edilmiştir.
MÖ 67 ZELA SAVAŞI’NIN YERİNE IŞIK TUTAN BİR KALE:  DADASA KALESİ
A Fortress that Sheds Light on the Site of the Battle of Zela in 67 BC: Dadasa Fortress
Yazar: Tekin, Murat; Uyanık, Hatice; Ful, Şengül Dilek
Dergi: Tarih İncelemeleri Dergisi, Vol. 39 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Military Geography ; Askeri Coğrafya ; Pontus,Dadasa,Gaziura,Zela,Üçüncü Mithridates-Roma Savaşı

Dadasa, Üçüncü Mithridates-Roma Savaşı sırasında cereyan eden MÖ 67 Zela Savaşı’yla bağlantılı olarak adı antik yazarlardan sadece Cassius Dio tarafından zikredilen bir kaleydi. Dadasa’nın lokalizasyonuna yönelik bugüne kadar birtakım açıklamalar ve öneriler getirilmiştir. Ancak bunlar konuya tam olarak ışık tutmaktan oldukça uzaktır. Çünkü açıklamalar herhangi bir kaleyle ilişkilendirmeden Dadasa’nın Gaziura (Turhal) ile Zela (Zile) arasında ya da sadece Zela civarında aranması gerektiğini belirtirken, getirilen öneriler de doğrudan bu konuya yönelik bir araştırmaya dayanmayan sadece tahmin ağırlıklı görüşlerden ibarettir. Bu makale, MÖ 67 Zela Savaşı sırasında oynadığı rolle bölgedeki siyasi dengeleri değiştiren bir etki doğuran ve böylelikle MÖ I. yüzyıl Pontus tarihine damgasını vuran Dadasa’nın lokalizasyonu sorunsalına bir yanıt aramayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda, antik kaynaklardan edinilen bilgilere göre Dadasa ile mekânsal bir ilişki içerisinde olduğu anlaşılan Zile’nin yanı sıra bu konu hakkında getirilen en güncel öneri de dikkate alınarak Turhal’da da arkeolojik yüzey araştırmaları ile arazi gözlemleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen verilere dayalı olarak da Dadasa’nın lokalizasyonuna dair yeni bir öneri getirilmiştir.

Dadasa, Üçüncü Mithridates-Roma Savaşı sırasında cereyan eden MÖ 67 Zela Savaşı’yla bağlantılı olarak adı antik yazarlardan sadece Cassius Dio tarafından zikredilen bir kaleydi. Dadasa’nın lokalizasyonuna yönelik bugüne kadar birtakım açıklamalar ve öneriler getirilmiştir. Ancak bunlar konuya tam olarak ışık tutmaktan oldukça uzaktır. Çünkü açıklamalar herhangi bir kaleyle ilişkilendirmeden Dadasa’nın Gaziura (Turhal) ile Zela (Zile) arasında ya da sadece Zela civarında aranması gerektiğini belirtirken, getirilen öneriler de doğrudan bu konuya yönelik bir araştırmaya dayanmayan sadece tahmin ağırlıklı görüşlerden ibarettir. Bu makale, MÖ 67 Zela Savaşı sırasında oynadığı rolle bölgedeki siyasi dengeleri değiştiren bir etki doğuran ve böylelikle MÖ I. yüzyıl Pontus tarihine damgasını vuran Dadasa’nın lokalizasyonu sorunsalına bir yanıt aramayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda, antik kaynaklardan edinilen bilgilere göre Dadasa ile mekânsal bir ilişki içerisinde olduğu anlaşılan Zile’nin yanı sıra bu konu hakkında getirilen en güncel öneri de dikkate alınarak Turhal’da da arkeolojik yüzey araştırmaları ile arazi gözlemleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen verilere dayalı olarak da Dadasa’nın lokalizasyonuna dair yeni bir öneri getirilmiştir.
İNGİLİZ KAYNAKLARINA GÖRE 1850’LERDE SAMSUN VE SİNOP’TA TİCARET
İNGİLİZ KAYNAKLARINA GÖRE 1850’LERDE SAMSUN VE SİNOP’TA TİCARET
Yazar: Acar Kaplan, Kezban
Dergi: Tarih İncelemeleri Dergisi, Vol. 39 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: European Political History ; Avrupa Siyasi Tarihi ; Samsun,Sinop,1850s,British,Trade ; Samsun,Sinop,1850'ler,İngiliz,Ticaret

1850'ler Kırım Savaşı ve Islahat Fermanı gibi olaylardan dolayı oldukça önemliydi. Bunlardan özellikle Kırım Savaşı'nın Samsun ve Sinop'taki ticarete her şeyden çok etki ettiği açıktır. Bu bağlamda söz konusu savaş döneminde Samsun ve Sinop sadece Osmanlı-İngiliz veya Osmanlı ile diğer ülkeler arasındaki ticaret açısından değil, Karadeniz'deki stratejik ve jeopolitik konumundan dolayı da önemliydi. Bundan dolayıdır ki iki şehir de, özellikle de Samsun dönemin İngiliz konsolosluk raporlarına bolca konu olmuşlardır.Bu makale, bu raporlara ve İngiliz basınından bazı makalelere ve haberlere dayanarak, 1850'lerde Samsun ve Sinop'ta ticaret konusunu ele almayı ve değerlendirmeyi amaçlar.

1850’s was important due to the Crimean War (1853-1856) and Reform Edict of 1856. Of those, the Crimean War no doubt affected trade more than anything else. Samsun and Sinop were important not only for Ottoman-British trade relations during the Crimean War but also due to their geopolitical and strategic position in the Black Sea region. For these reasons, both cities were subject of British consulate reports of that time.This article aims to examine those reports as well as British newspapers and shed light on commerce in Samsun and Sinop in 1850s.
FRANCESCO BALDUCCİ PEGOLOTTİ’NİN KAYITLARINDA ANTALYA LİMANI
FRANCESCO BALDUCCİ PEGOLOTTİ’NİN KAYITLARINDA ANTALYA LİMANI
Yazar: Keçiş, Murat; Namdar, Müjdat
Dergi: Tarih İncelemeleri Dergisi, Vol. 40 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: History of Seljuk ; Selçuklu Tarihi ; Medieval History (Other) ; Ortaçağ Tarihi (Diğer) ; Pegolotti,Antalya,Ticaret,Anadolu,Türkiye,Akdeniz

Ortaçağ Anadolu Türk tarihi içerisinde “İkinci Beylikler Dönemi” olarak adlandırılan süreç için tarihi bilgileri elde ettiğimiz yazılı belgeler sınırlıdır. Araştırmacılar, bahsedilen süreci anlamak adına oldukça çeşitli dillerde yazılmış tarihleri, kronikleri ve seyahatnameleri incelemek zorundadır. Floransalı tüccar Francesco Balducci Pegolotti de ticaret tarihine dair verdiği ayrıntılı bilgiler ile araştırmacıların önemli kaynaklarından birisi hüviyetindedir. 1324-1329 yılları arasında Kıbrıs’ta yaşayan ve Akdeniz ticaretini bizzat gözlemleyen Pegolotti, Akdeniz’in doğusunda ticaretle uğraşan İtalyan tüccarlara yardımcı olması amacıyla La Pratica Della Mercatura isimli ticaret el kitabı niteliği taşıyan bir eser yazmıştır. Bu eser; özellikle Ege ve Akdeniz limanlarına gelen emtia hakkında önemli bilgiler vermektedir. Antalya limanından ihraç edilen köle, balmumu, şap, kumaş, zamk ve meşe mazısına ilişkin kayıtları ile bölgedeki yoğun ticari trafiği aydınlatmaktadır. Buna ilaveten, Güneybatı Anadolu beyliklerinin bölgeye gelişinden itibaren yaklaşık yarım asır boyunca uyguladıkları vergi usulü hakkındaki tek kaynağımız olması, Pegolotti’nin önemini arttırmaktadır. Bu çalışmada; Floransalı tüccar Pegolotti’nin, özellikle Antalya limanı hakkında verdiği bilgiler aracılığıyla Antalya’nın Akdeniz ticaretindeki yerine dair tespitler yapılmaya çalışılacaktır.

Ortaçağ Anadolu Türk tarihi içerisinde “İkinci Beylikler Dönemi” olarak adlandırılan süreç için tarihi bilgileri elde ettiğimiz yazılı belgeler sınırlıdır. Araştırmacılar, bahsedilen süreci anlamak adına oldukça çeşitli dillerde yazılmış tarihleri, kronikleri ve seyahatnameleri incelemek zorundadır. Floransalı tüccar Francesco Balducci Pegolotti de ticaret tarihine dair verdiği ayrıntılı bilgiler ile araştırmacıların önemli kaynaklarından birisi hüviyetindedir. 1324-1329 yılları arasında Kıbrıs’ta yaşayan ve Akdeniz ticaretini bizzat gözlemleyen Pegolotti, Akdeniz’in doğusunda ticaretle uğraşan İtalyan tüccarlara yardımcı olması amacıyla La Pratica Della Mercatura isimli ticaret el kitabı niteliği taşıyan bir eser yazmıştır. Bu eser; özellikle Ege ve Akdeniz limanlarına gelen emtia hakkında önemli bilgiler vermektedir. Antalya limanından ihraç edilen köle, balmumu, şap, kumaş, zamk ve meşe mazısına ilişkin kayıtları ile bölgedeki yoğun ticari trafiği aydınlatmaktadır. Buna ilaveten, Güneybatı Anadolu beyliklerinin bölgeye gelişinden itibaren yaklaşık yarım asır boyunca uyguladıkları vergi usulü hakkındaki tek kaynağımız olması, Pegolotti’nin önemini arttırmaktadır. Bu çalışmada; Floransalı tüccar Pegolotti’nin, özellikle Antalya limanı hakkında verdiği bilgiler aracılığıyla Antalya’nın Akdeniz ticaretindeki yerine dair tespitler yapılmaya çalışılacaktır.
BİR DEVLETİ İÇİNDEN TANIMAK: MEMLÛK EMÎRİ BAYBARS EL-MANSÛRÎ’NİN ASKERÎ VE SİYASÎ KARİYERİ
BİR DEVLETİ İÇİNDEN TANIMAK: MEMLÛK EMÎRİ BAYBARS EL-MANSÛRÎ’NİN ASKERÎ VE SİYASÎ KARİYERİ
Yazar: Ayaz, Fatih Yahya
Dergi: Tarih İncelemeleri Dergisi, Vol. 39 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Medieval History (Other) ; Ortaçağ Tarihi (Diğer) ; Orta Çağ Türk Tarihi,Memlûkler,Baybars el-Mansûrî,Memlûk Askerî Oligarşisi,Memlûk Siyasî Tarihi

İslâm tarihinin en büyük Müslüman Türk devletlerinden biri olan Memlûkler (648-923/1250-1517), “memlûk sistemi”nin ürünü olan güçlü ordusu sayesinde Moğolları yenerek İslâm dünyasının batısını istiladan kurtarmış, Suriye’deki Haçlıları yarım asırlık bir süreçte devreden çıkararak bölgeden uzaklaştırmıştır. Söz konusu sistemde yetişen memlûklerin arasından çıkan büyük emîrler, Memlûk Devleti’nin yönetimini büyük oranda elinde tuttuğu gibi tabiatıyla devletin iç ve dış siyasetinin belirlenmesinde de başat unsur konumundaydı. Bu çalışmada konu edilen Baybars el-Mansûrî (ö. 725/1325), devletin kuruluş yıllarında bir memlûk olarak Kahire’ye getirilmiş, sonraki süreçte hem en üst askerî rütbelere yükselerek hem de çok önemli görevleri yürüterek yaşadığı dönemin başat aktörleri arasında yer almıştır. Memlûk Devleti’nin kuruluşundan yükseliş dönemine kadar olan süreçte yaşamış olan bu emîr, askerî ve siyasî gelişmelerin içinde yer aldığı için onun hayatı hem bu devrenin bir resmini ortaya koymuş hem de askerî kariyeri ile bir memlûkün en üst rütbeye ulaşana kadarki kariyerine örnek teşkil etmiştir. Dolayısıyla bu çalışma, Memlûk Devleti’ni ve tabiri caizse devletin sahibi askerî aristokrasiyi daha iyi tanımak bakımından önemli bir örneği ortaya koymak amacıyla kaleme alınmıştır.

İslâm tarihinin en büyük Müslüman Türk devletlerinden biri olan Memlûkler (648-923/1250-1517), “memlûk sistemi”nin ürünü olan güçlü ordusu sayesinde Moğolları yenerek İslâm dünyasının batısını istiladan kurtarmış, Suriye’deki Haçlıları yarım asırlık bir süreçte devreden çıkararak bölgeden uzaklaştırmıştır. Söz konusu sistemde yetişen memlûklerin arasından çıkan büyük emîrler, Memlûk Devleti’nin yönetimini büyük oranda elinde tuttuğu gibi tabiatıyla devletin iç ve dış siyasetinin belirlenmesinde de başat unsur konumundaydı. Bu çalışmada konu edilen Baybars el-Mansûrî (ö. 725/1325), devletin kuruluş yıllarında bir memlûk olarak Kahire’ye getirilmiş, sonraki süreçte hem en üst askerî rütbelere yükselerek hem de çok önemli görevleri yürüterek yaşadığı dönemin başat aktörleri arasında yer almıştır. Memlûk Devleti’nin kuruluşundan yükseliş dönemine kadar olan süreçte yaşamış olan bu emîr, askerî ve siyasî gelişmelerin içinde yer aldığı için onun hayatı hem bu devrenin bir resmini ortaya koymuş hem de askerî kariyeri ile bir memlûkün en üst rütbeye ulaşana kadarki kariyerine örnek teşkil etmiştir. Dolayısıyla bu çalışma, Memlûk Devleti’ni ve tabiri caizse devletin sahibi askerî aristokrasiyi daha iyi tanımak bakımından önemli bir örneği ortaya koymak amacıyla kaleme alınmıştır.
İSKENDERİYE KÜTÜPHANESİ’NDEKİ GÖREV DAĞILIMI ÜZERİNE
On the distribution of tasks of The Library of Alexandria
Yazar: Temizkan, Meltem
Dergi: Tarih İncelemeleri Dergisi, Vol. 39 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Political History (Other) ; Siyasi Tarih (Diğer) ; Mısır,İskenderiye,Hellenizm,Kütüphane,Görevliler

Makedonya Kralı Büyük İskender (MÖ 336-323) MÖ 332 yılında Mısır’ı fethetmiş ve Mısır’da Hellenistik kültür izleri yer edinmeye başlamıştır. Kral tarafından kendi adına kurulmuş olan İskenderiye kenti bu kültürün oluşumuna zemin hazırlamıştır. Büyük İskender’in ardılı I. Ptolemaios Soter (MÖ 305-282) Mısır’da Ptolemaios Hanedanı’nı kurmuş ve Hellen kültür izlerini yaygınlaştırmıştır. Bu faaliyetlerin en önemlisini Museion ve içerisinde barındırdığı İskenderiye Kütüphanesi oluşturmuştur. İskenderiye Kütüphanesi Antikçağ ’ın öğrenim merkezlerinden birini teşkil etmiş ayrıca kütüphanede sistematik çalışmanın sağlanmasıyla görev dağılımı da kendini görünür kılmıştır. Görev dağılımı ile birlikte gelişen süreçte kütüphanenin başında bir başkan ve başkanın sorumluluğu altında bulunan çalışanların yer aldığı bir düzen oluşturulmuştur. Bu çalışanlar özellikle çeviri faaliyetleri ile yazınların çoğaltılması ve düzenlenmesiyle sorumlu tutulmuşlardır. Aynı zamanda İskenderiye Kütüphanesi ilim insanlarının tek bir çatı altında toplanmalarına fırsat tanımış ve bilimsel faaliyetlerin yürütülmesini kolaylaştırmıştır. Bu çalışmada, İskenderiye kentinin Hellenistik dönemdeki önemiyle birlikte, kentte yer alan İskenderiye Kütüphanesi’ndeki görevlilerin belirlenmesi ve bu görevlilerin faaliyet alanlarının netleştirilmesi amaçlanmıştır.

Makedonya Kralı Büyük İskender (MÖ 336-323) MÖ 332 yılında Mısır’ı fethetmiş ve Mısır’da Hellenistik kültür izleri yer edinmeye başlamıştır. Kral tarafından kendi adına kurulmuş olan İskenderiye kenti bu kültürün oluşumuna zemin hazırlamıştır. Büyük İskender’in ardılı I. Ptolemaios Soter (MÖ 305-282) Mısır’da Ptolemaios Hanedanı’nı kurmuş ve Hellen kültür izlerini yaygınlaştırmıştır. Bu faaliyetlerin en önemlisini Museion ve içerisinde barındırdığı İskenderiye Kütüphanesi oluşturmuştur. İskenderiye Kütüphanesi Antikçağ ’ın öğrenim merkezlerinden birini teşkil etmiş ayrıca kütüphanede sistematik çalışmanın sağlanmasıyla görev dağılımı da kendini görünür kılmıştır. Görev dağılımı ile birlikte gelişen süreçte kütüphanenin başında bir başkan ve başkanın sorumluluğu altında bulunan çalışanların yer aldığı bir düzen oluşturulmuştur. Bu çalışanlar özellikle çeviri faaliyetleri ile yazınların çoğaltılması ve düzenlenmesiyle sorumlu tutulmuşlardır. Aynı zamanda İskenderiye Kütüphanesi ilim insanlarının tek bir çatı altında toplanmalarına fırsat tanımış ve bilimsel faaliyetlerin yürütülmesini kolaylaştırmıştır. Bu çalışmada, İskenderiye kentinin Hellenistik dönemdeki önemiyle birlikte, kentte yer alan İskenderiye Kütüphanesi’ndeki görevlilerin belirlenmesi ve bu görevlilerin faaliyet alanlarının netleştirilmesi amaçlanmıştır.