Bahreyn Basını ve Abdullah ez-Zâyid (1894-1945)
Bahraini Press and Abdullah al-Zāyid (1894-1945)
Yazar: Değirmenci, Ömer Faruk
Dergi: Şarkiyat Mecmuası No. 47, 2025
Anahtar kelimeler: Cultural Studies (Other) ; Kültürel çalışmalar (Diğer) ; Bahreyn,Basın,Abdullah ez-Zâyid,el-Bahreyn Gazetesi ; Bahrain,Press,Abdullah al-Zāyid,Al-Bahrain Newspaper

Bu çalışma, Bahreyn edebiyatının sistemleşmesinde rol oynayan başlıca etkenlerden biri olan basın faaliyetlerinin ilerleme kaydetmesinde büyük bir etkiye sahip olan gazeteci ve şair Abdullah ez-Zâyid’in (1894-1945) hayatını ve gazeteci kişiliğini konu edinmektedir. Abdullah ez-Zâyid, ülkesini matbaayla tanıştıran ilk kişi olmasının yanında, 1939 yılından itibaren Körfez ülkeleri nezdinde çıkarılmaya başlayan ve Körfez bölgesinin haftalık ilk gazetesi unvanına sahip olan el-Bahreyn gazetesinin imtiyaz sahibidir. Onun, ülkesinde gazetecilik alanında yaptığı atılımlar; XX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Bahreyn’de çeşitlilik arz etmeye başlayan kısa hikâye, roman ve tiyatro örnekleri gibi edebî ürünler için bir dönüm noktası olmuştur. Nitekim II. Dünya Savaşı’nın devam ettiği yıllarda ez-Zâyid’in, muasırı olduğu şair ve yazarları, edebî yapıtlarını el-Bahreyn gazetesinde yayımlamaları konusunda teşvik etmesi, bahsi geçen dönemde ülke genelinde neşredilen edebî ve kültürel çalışmaların sayısında bariz bir artışın görülmesine vesile olmuştur. Öte yandan Türkçe literatürde yapılan taramalarda Bahreyn basınında önemli bir konuma sahip olan Abdullah ez-Zâyid’in hayatını ve gazeteci kişiliğini yeterince konu edinen herhangi bir akademik çalışmanın bulunmayışı, bu makalenin ortaya konulmasında en temel sebep olmuştur. Buradan hareketle söz konusu çalışma; önce Bahreyn basın tarihi adına ehemmiyet arz eden gelişmelere temas etmiş, ardından Abdullah ez-Zâyid’in hayatına, eserlerine ve gazeteci kişiliğine değinmiş, son olarak da el-Bahreyn gazetesinin ülke basınındaki yeri ve önemine ışık tutmuştur.

This study focuses on the life and journalistic personality of Abdullah alZāyid (1894-1945), a journalist and poet who played a significant role in the advancement of the Bahraini press. Abdullah al-Zāyid was not only the first person to introduce printing presses to his country but also the owner of the al-Bahrain newspaper’s concession, which began publishing in 1939 and holds the title of the first weekly newspaper in the Gulf region. His pioneering efforts in journalism represented a turning point for Bahrain’s literary production, which began to exhibit greater diversity in the late 20th century. Indeed, during World War II, al-Zāyid’s encouragement of contemporary poets and writers to publish their literary works in al-Bahrain newspaper led to a noticeable increase in the number of literary and cultural works published nationwide. Furthermore, the absence of any academic study in Turkish literature that adequately addresses the life and journalistic personality of Abdullah al-Zāyid, who holds a significant position in the Bahraini press, is the main reason for the emergence of this article. Based on this, the study touches upon the history of the Bahraini press, Abdullah al-Zāyid’s life, his works, and his journalistic personality, as well as shedding light on the place and importance of al-Bahrain newspaper in the press history of the country.