Travma Sonrası Bilişsel Yüklemenin Cinsiyet ve Kişilik Özellikleri Açısından İncelenmesi
Investigation of Posttraumatic Cognitive Attribution in Terms of Gender and Personality Characteristics
Yazar: Çağlar, Azmi
Dergi: Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, Vol. 16 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Other Fields of Education (Other) ; Alan Eğitimleri (Diğer) ; cinsiyet,kişilik özellikleri,travma sonrası bilişsel yükleme ; gender,personality traits,posttraumatic cognitive attribution

Travma sonrası bilişsel yükleme bireylerin yaşamış olduğu, kişiyi dehşete düşüren, çaresiz olarak hissettiren bir olay sonucu (travmatik yaşantı) gelişebilecek uyum sağlayıcı olmayan bilişsel yüklemeleri ifade etmektedir. Bu kapsamda araştırmanın temel amacı cinsiyet ve kişilik özellikleri ile travma sonrası bilişsel yükleme arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Araştırmaya 209’u kadın, 188’i erkek olmak üzere toplamda 397 travmatik yaşantıya sahip birey katılmıştır. Araştırma da demografik bilgi formu, Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi ve Travma Sonrası Bilişsel Yükleme Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma kapsamında normallik analizleri, korelasyon analizi, t-test ve çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre cinsiyete göre travma sonrası bilişsel yüklemenin anlamlı düzeyde farklılaşmadığı, travma sonrası bilişsel yükleme ile kişilik özellikleri arasında anlamlı ilişkilerin olduğu saptanmıştır. Kişilik özelliklerinden nevrotizm, dışadönüklük ve deneyime açıklık travma sonrası bilişsel yüklemeye ilişkin varyansın %36’sını açıkladığı sonucuna ulaşılmıştır. Travma ve travmaya yönelik geliştirilecek müdahale programlarının hazırlanmasında araştırma sonuçları dikkate alınması önem arz edebilir. Benzer araştırma farklı örneklemlerde tasarlanabilir. Travma sonrası bilişsel yüklemeyi yordayan kişilik özelliklerine ilişkin nitel araştırmalar tasarlanabilir.

Posttraumatic cognitive attribution refers to the non-adaptive cognitive attributions that may develop as a result of an event (traumatic experience) that individuals have experienced, which makes the person feel terrified and helpless. In this context, the main purpose of the study is to examine the relationships between gender and personality traits and posttraumatic cognitive attributions. A total of 397 individuals with traumatic experiences, 209 women and 188 men, participated in the study. Demographic information form, Adjective-Based Personality Test and Posttraumatic Cognitive Attribution Scale were used in the study. Within the scope of the research, normality analysis, correlation analysis, t-test and multiple regression analysis were performed. According to the results of the study, it was determined that posttraumatic cognitive attribution did not differ significantly according to gender, and there were significant relationships between posttraumatic cognitive attribution and personality traits. It was concluded that neuroticism, extraversion and openness to experience explained 36% of the variance related to posttraumatic cognitive attribution. It may be important to consider the results of the research in the preparation of intervention programs to be developed for trauma and trauma. Similar research can be designed in different samples. Qualitative research on personality traits predicting posttraumatic cognitive attribution can be designed.