Arapça'dan Osmanlıca'ya Geçen Sözcüklerin Anlamsal Açıdan İncelenmesi
Arapça'dan Osmanlıca'ya Geçen Sözcüklerin Anlamsal Açıdan İncelenmesi
Yazar: Demir, Murat
Dergi: 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, Vol. 7 No. 19, 2017
Anahtar kelimeler: Osmanlıca,Arapça,Anlambilim,Yabancı Sözcükler

Dünya dilleri arasında en zengin kelime hazinesine sahip olan dillerden biriolarak bilinen Osmanlı Türkçesi; Arapça ve Farsça’dan aldığı kelime ve yapılardanoluşan bir yazı dilidir. Türk’lerin İslamiyeti kabulu ile başlayan kültür etkileşiminin bir sonucu olarak Türkçe’ye, Arapça ve Farsça’dan çok fazla kelime girmeyebaşlamıştır. Günümüzde Osmanlıca sözcükler incelendiğinde; özellikle Arapçave Farsça dillerinden on binlerce kelimenin Türkçe’ye dahil olduğu görülmektedir. Ancak; zamanla Türkçe’de kullanım alanı kazanan bu yabancı sözcükler, sözkonusu dillerden orijinal biçimleriyle alınmasına rağmen belli bir süre sonundadeğişime uğramışlardır. Zamanla anlamsal veya dilbilgisel farklılıklarla değişimgösteren bu yeni sözcükler, mübalağa veya kinaye gibi farklı amaçları kapsayankullanımlar sonucunda mecaz anlamlar da kazanmıştır. Osmanlıca’da yer alanbütün yabancı sözcükleri kapsamasa da; kelimenin gerçek anlamı dışında, hatta zıt anlamı ile kullanılmaya başlanması, bu durumun ortaya çıkardığı sonuçlardanbiri haline gelmiştir.Osmanlıca’da farklı bir kullanım alanı bulan Arapça sözcükler bu dilin zenginleşmesine büyük katkılarda bulunmuştur. Söz konusu farklılıklara örnek olarak;Arapça kaynaklarda çoğul biçimde kullanılan bazı kelimelerin, Osmanlıcada tekilolarak değerlendirilmesi, ifade edilebilir. Aynı şekilde Arapça’dan Osmanlıca’yageçerken anlam daralması, anlam kayması ve anlam genişlemesi gibi durumlarlafarklılığa uğrayan birçok kelime de, yukarıda ifade edilen kullanım alanları ile ilişkilendirilmektedir.Bu çalışmada Osmanlılar’ın Arapça’dan edindikleri sözcükleri nasıl kullandıkları incelenmekte ve karşılaştırmalı bir şekilde ele alınmaktadır. Bu çalışma birderlemedir. Konuya ilişkin literatür çalışması yapılmıştır. Başta Türkçe olmak üzere, Arapça ve Farsça kökenli birçok sözcük ve dilbilgisi kuralını içeren Osmanlıca,zengin bir dil olarak karşımıza çıkmaktadır. Osmanlıca’da çok fazla Arapça kelime kullanılmıştır. Osmanlılar, atalarından miras kalan Türkçe’yi, tarihi ve kültürel bağları gereğince Arapça’dan aldıkları sözcüklerle genişletmişler, bu kelimelerifarklı kullanımlarla kendilerine mal etmişlerdir.Anahtar sözcükler: Osmanlıca, Arapça, Anlambilim, Yabancı Sözcükler.Abstract:Ottoman Turkish, known as one of the richest languages in terms of vocabulary, is a literary language composed of words and structures taken from Arabicand Persian. As a result of the process which is a cultural interaction starting withthe acceptance of Islam, many words entered into Turkish from Arabic and Persian.When examining Ottoman Turkish words today, it is seen that there are tens ofthousands of words included in Turkish from Arabic and Persian. However, theseforeign words that have been used in Turkish over time have been changed aftera period of time although they were taken from relevant languages in the form oftheir original forms. These new words, which evolved over time with semantic orgrammatical differences, have also gained figurative meanings as a result of uses involving different purposes such as exaggeration or contempt. Although all foreignwords in the Ottoman language are not included, the beginning of the using wordsout of their real meaning, even with antonym, has become one of the consequencesof this situation.The Arabic words that find a different usage area in the Ottoman language hasmade a significant contribution to the enrichment of this language. As an exampleof relevant differences, some words used in Arabic sources in plural form can beexpressed and evaluated as singular in Ottoman Turkish. Similarly, when transferring from Arabic to Ottoman, many words that differ in terms of semantic restriction, semantic shift, and meaning extension are associated with the usage areasmentioned above.In this study, the usage of words that Ottomans got from Arabic is examinedcomparatively. This study is a collected work. The relevant literature has been reviewed. The Ottoman language, which includes many words and grammatical rulesoriginating from Arabic and Persian, mainly in Turkish, comes up as a rich language. There are many Arabic words in Ottoman language. The Ottomans enlargedthe Turkish language inherited from their ancestors with words they received fromArabic in compliance with the historical and cultural ties and appropriated thesewords.Keywords: Ottoman Turkish, Semantics, Foreign Words. 

Dünya dilleri arasında en zengin kelime hazinesine sahip olan dillerden biriolarak bilinen Osmanlı Türkçesi; Arapça ve Farsça’dan aldığı kelime ve yapılardanoluşan bir yazı dilidir. Türk’lerin İslamiyeti kabulu ile başlayan kültür etkileşiminin bir sonucu olarak Türkçe’ye, Arapça ve Farsça’dan çok fazla kelime girmeyebaşlamıştır. Günümüzde Osmanlıca sözcükler incelendiğinde; özellikle Arapçave Farsça dillerinden on binlerce kelimenin Türkçe’ye dahil olduğu görülmektedir. Ancak; zamanla Türkçe’de kullanım alanı kazanan bu yabancı sözcükler, sözkonusu dillerden orijinal biçimleriyle alınmasına rağmen belli bir süre sonundadeğişime uğramışlardır. Zamanla anlamsal veya dilbilgisel farklılıklarla değişimgösteren bu yeni sözcükler, mübalağa veya kinaye gibi farklı amaçları kapsayankullanımlar sonucunda mecaz anlamlar da kazanmıştır. Osmanlıca’da yer alanbütün yabancı sözcükleri kapsamasa da; kelimenin gerçek anlamı dışında, hatta zıt anlamı ile kullanılmaya başlanması, bu durumun ortaya çıkardığı sonuçlardanbiri haline gelmiştir.Osmanlıca’da farklı bir kullanım alanı bulan Arapça sözcükler bu dilin zenginleşmesine büyük katkılarda bulunmuştur. Söz konusu farklılıklara örnek olarak;Arapça kaynaklarda çoğul biçimde kullanılan bazı kelimelerin, Osmanlıcada tekilolarak değerlendirilmesi, ifade edilebilir. Aynı şekilde Arapça’dan Osmanlıca’yageçerken anlam daralması, anlam kayması ve anlam genişlemesi gibi durumlarlafarklılığa uğrayan birçok kelime de, yukarıda ifade edilen kullanım alanları ile ilişkilendirilmektedir.Bu çalışmada Osmanlılar’ın Arapça’dan edindikleri sözcükleri nasıl kullandıkları incelenmekte ve karşılaştırmalı bir şekilde ele alınmaktadır. Bu çalışma birderlemedir. Konuya ilişkin literatür çalışması yapılmıştır. Başta Türkçe olmak üzere, Arapça ve Farsça kökenli birçok sözcük ve dilbilgisi kuralını içeren Osmanlıca,zengin bir dil olarak karşımıza çıkmaktadır. Osmanlıca’da çok fazla Arapça kelime kullanılmıştır. Osmanlılar, atalarından miras kalan Türkçe’yi, tarihi ve kültürel bağları gereğince Arapça’dan aldıkları sözcüklerle genişletmişler, bu kelimelerifarklı kullanımlarla kendilerine mal etmişlerdir.Anahtar sözcükler: Osmanlıca, Arapça, Anlambilim, Yabancı Sözcükler.Abstract:Ottoman Turkish, known as one of the richest languages in terms of vocabulary, is a literary language composed of words and structures taken from Arabicand Persian. As a result of the process which is a cultural interaction starting withthe acceptance of Islam, many words entered into Turkish from Arabic and Persian.When examining Ottoman Turkish words today, it is seen that there are tens ofthousands of words included in Turkish from Arabic and Persian. However, theseforeign words that have been used in Turkish over time have been changed aftera period of time although they were taken from relevant languages in the form oftheir original forms. These new words, which evolved over time with semantic orgrammatical differences, have also gained figurative meanings as a result of uses involving different purposes such as exaggeration or contempt. Although all foreignwords in the Ottoman language are not included, the beginning of the using wordsout of their real meaning, even with antonym, has become one of the consequencesof this situation.The Arabic words that find a different usage area in the Ottoman language hasmade a significant contribution to the enrichment of this language. As an exampleof relevant differences, some words used in Arabic sources in plural form can beexpressed and evaluated as singular in Ottoman Turkish. Similarly, when transferring from Arabic to Ottoman, many words that differ in terms of semantic restriction, semantic shift, and meaning extension are associated with the usage areasmentioned above.In this study, the usage of words that Ottomans got from Arabic is examinedcomparatively. This study is a collected work. The relevant literature has been reviewed. The Ottoman language, which includes many words and grammatical rulesoriginating from Arabic and Persian, mainly in Turkish, comes up as a rich language. There are many Arabic words in Ottoman language. The Ottomans enlargedthe Turkish language inherited from their ancestors with words they received fromArabic in compliance with the historical and cultural ties and appropriated thesewords.Keywords: Ottoman Turkish, Semantics, Foreign Words.