hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Yol Ayrımı mı, Yol Arkadaşlığı mı?: Kant Etiğinde Erdem Kavramı
Kantian Relationship between “Moral Law” and Virtue: Separation or Companionship
Yazar: Çetin, Rahime
Dergi: Felsefe Arkivi No. 59, 2023
Anahtar kelimeler: History of Philosophy (Other) ; Felsefe Tarihi (Diğer) ; Erdem,ahlak yasası,erdem ödevleri,iyi,mutluluk ; Virtue,moral law,duties of virtue,good,happiness

İyi bir yaşamın nasıl mümkün olabileceğinin erdemle açıklanması, erdemin insan yaşamındaki önemini göstermektedir. Dolayısıyla insan fenomenlerini konu alan felsefede geniş bir yer tutan erdem kavramı özellikle etik alanında önemli bir araştırma konusudur. Etiğin tarihi geçmişinde, etik sorunlara kararmayan bir ışık tutmuş olan Kant’ın etik görüşüne genel olarak bakıldığında, erdem kavramının pek ön planda olmadığı görülmektedir. Bununla birlikte, Kant’ın erdem ile ilgili söyledikleri, erdemin ahlak yasasından daha az önemli olmadığını göstermektedir. Bu çalışmanın amacı, Kant’ın erdem temelli bir etik kurmadığı için klasik bir erdem etikçisi olmadığı veya etiğinde erdemin yerini ve önemini göstererek bir erdem etikçisi olduğu tartışmasının pek de anlamlı olmadığını göstermektir. Çünkü bu tartışma, Kant etiğini bir yere taşımaz. Bu amaç doğrultusunda, Kant’ı, bir erdem etikçisi olduğu ya da olmadığı tartışmasına sokarak kategorize etmeden, Kant etiğinde erdemin yeri ve önemini ortaya koymak amacıyla, Ahlak Metafiziği adlı eserinin Erdem Öğretisi bölümünde yapılan erdem tanımlamaları ve açıklamaları ile “en yüksek iyi” (summum bonum) kavramı ve erdem ödevleri ele alınacaktır.

Time and again, virtue has been explained as the principal factor behind a good human life. “Virtue,” as a chosen way of living or as a human trait, is an important research subject. In the history of ethical philosophy, Kant has been an influential figure, who has elucidated many ethical dilemmas. His conception of ethics was built on a set of universally applicable moral principles that were based on the guiding belief of practical rationality, or “Categorical Imperative,” and “virtue” isnot seen as an inherent quality of human nature. This study will attempt to show that both sides of the arguments purport to establish that Kant is not a classical virtue ethicist because he does not establish a virtue-based ethics or that he is a virtue ethicist since virtue has an important place in his ethics and has flaws. In accordance with this purpose, the definitions, expressions, and the concept of the “highest good” (summum bonum) and the duties of virtue with respect to the concept, as found in the Doctrine of Virtue (a chapter in The Metaphysics of Morals), will be discussed to arrive at a clearer understanding of the significance and status of the notion of virtue.
Hegel Jena’da: Zamanın Diyalektiği
Hegel in Jena: Dialectics of Time
Dergi: Felsefe Arkivi No. 61, 2024
Anahtar kelimeler: History of Philosophy (Other) ; Felsefe Tarihi (Diğer) ; Hegel,time,dialectic,philosophy of nature ; Hegel,zaman,diyalektik,doğa felsefesi

Hegel’in Jena döneminde zamanın diyalektiği sorununu yalnızca Tinin Fenomenolojisi’nin “Duyusal Kesinlik” bölümünde ele aldığına yönelik genel anlayış, geçtiğimiz yüzyılda orta Jena dönemi derslerine ait el yazmalarının yayımlanmasıyla yeni bir boyut kazanmıştır. 1804-1805 ile 1805-1806 yıllarına ait olan “Jena Sistem taslakları”nda Hegel’in doğanın zamanın üç boyutuna dair kapsamlı bir diyalektik geliştirdiği görülür. Bu çalışmada Christophe Bouton, söz konusu iki sistem taslağında doğanın soyut zamanına ait momentlerin ürettiği sonlu diyalektiğin Hegelci mantıksal ikili sonsuzluk teorisiyle nasıl aşıldığını inceler. Bouton’a göre orta Jena dönemi taslakları sadece Hegel’in düşünsel gelişim sürecine ışık tutmaz, aynı zamanda Hegel’in Berlin döneminde açıkça ortaya koyacağı doğanın zamanı ile Tinin zamanı olarak tarih arasındaki ilişkiyi de temellendirir. Bu bağlamda Heidegger, Koyré ve Bloch gibi yorumcuların aksine Bouton, Hegelci zaman diyalektiğinin kökeninde geçmişin ya da geleceğin önceliği tezini reddeder. Bouton’a göre Hegel felsefesinde zamanın anlamı, zamanın diğer iki boyutundan yalıtılmış olan geçmişte değil, üç zamansal boyutu kendinde içeren somut şimdidedir. Bouton, zaman ve zamana tabi olan hadiselerin yarattığı açmazın yanı sıra, ezeli ve ebedilik ile somut şimdi arasındaki ilişkiyi Jena dönemi ile Berlin dönemine ait dersler ışığında inceler.

The general understanding that Hegel dealt with the problem of the dialectic of time in the Jena period only in the "Sense-Certainty" chapter of the Phenomenology of Spirit has taken on a new dimension in the last century with the publication of manuscripts from the middle Jena period. In the so called "Jena System-Drafts" (1804-1805/1805-1806), Hegel develops a comprehensive dialectic on the three dimensions of natural time. In this study, Christophe Bouton analyzes how the finite dialectic produced by the moments of the abstract time of nature is overcome through Hegel’s logical concept the true and spurious infinity. According to Bouton, the drafts of the middle Jena period not only shed light on the process of Hegel’s intellectual development, but also ground the relation between the time of nature and history as the time of the Spirit, which Hegel will elaborate in greater detail in the Berlin period. In this context, unlike commentators such as Heidegger, Koyré and Bloch, Bouton rejects the thesis of the primacy of the past or the future in the Hegelian understanding of time. According to Bouton, time finds its meaning not in the past, which is an isolated moment from the other dimensions of time, but in the concrete present, which contains the three temporal dimensions in itself. Bouton examines then the aporia created by time and events subjected to time, as well as the relationship between eternity and the concrete present in the light of the lectures of the Jena and Berlin periods.
TRANSCENDENTAL AND FORMAL LOGIC IN KANT'S ANALYTIC
TRANSCENDENTAL AND FORMAL LOGIC IN KANT'S ANALYTIC
Yazar: Freydberg, Bernard
Dergi: Felsefe Arkivi, Vol. 0 No. 34, 2012
Anahtar kelimeler: Philosophy ; Felsefe ; Kant, imgelem, mantık, transendental mantık, formel mantık

Bu metinde Kant'ın metni dikkatli bir okumaya tabi tutulduğunda (1) transendental mantığın formel mantığın olanağı için bir koşul oluşturduğunu ve (2) imgelemin üretici sentezinin ise transendental mantığın olanağı için bir koşul olduğunu göstermeye çalışacağım. Buna bağlı olarak, formel mantık imgelemin üretici sentezine dayanır ve bu bakımdan belki de kökeninde akılsal olanla ilgili olmaktan çok,  kökeninde estetikle ilgili görülebilir.

Bu metinde Kant'ın metni dikkatli bir okumaya tabi tutulduğunda (1) transendental mantığın formel mantığın olanağı için bir koşul oluşturduğunu ve (2) imgelemin üretici sentezinin ise transendental mantığın olanağı için bir koşul olduğunu göstermeye çalışacağım. Buna bağlı olarak, formel mantık imgelemin üretici sentezine dayanır ve bu bakımdan belki de kökeninde akılsal olanla ilgili olmaktan çok,  kökeninde estetikle ilgili görülebilir.
KANT'IN ANALİTİK'İNDE TRANSENDENTAL VE FORMEL MANTIK
KANT'IN ANALİTİK'İNDE TRANSENDENTAL VE FORMEL MANTIK
Yazar: Freydberg, Bernard; Özcangiller, (çev.) İhsan
Dergi: Felsefe Arkivi, Vol. 0 No. 34, 2012
Anahtar kelimeler: Kant, imgelem, mantık, transendental mantık, formel mantık

Bu metinde Kant'ın metni dikkatli bir okumaya tabi tutulduğunda (1) transendental mantığın formel mantığın olanağı için bir koşul oluşturduğunu ve (2) imgelemin üretici sentezinin ise transendental mantığın olanağı için bir koşul olduğunu göstermeye çalışacağım. Buna bağlı olarak, formel mantık imgelemin üretici sentezine dayanır ve bu bakımdan belki de kökeninde akılsal olanla ilgili olmaktan çok,  kökeninde estetikle ilgili görülebilir.

Bu metinde Kant'ın metni dikkatli bir okumaya tabi tutulduğunda (1) transendental mantığın formel mantığın olanağı için bir koşul oluşturduğunu ve (2) imgelemin üretici sentezinin ise transendental mantığın olanağı için bir koşul olduğunu göstermeye çalışacağım. Buna bağlı olarak, formel mantık imgelemin üretici sentezine dayanır ve bu bakımdan belki de kökeninde akılsal olanla ilgili olmaktan çok,  kökeninde estetikle ilgili görülebilir.
TABİPLER İÇİN FELSEFE: İBN HİNDÃ›'NUN FELSEFE TASAVVURU VE SÖZLÜĞÜ
TABİPLER İÇİN FELSEFE: İBN HİNDÃ›'NUN FELSEFE TASAVVURU VE SÖZLÜĞÜ
Yazar: Kaya, M. Cüneyt
Dergi: Felsefe Arkivi, Vol. 0 No. 34, 2012
Anahtar kelimeler: İbn Hindû, tıp, felsefe, tabip, felsefe sözlükleri

İbn Hindû (ö. 423/1032) 10.-11. yüzyılda İslam medeniyetindeki felsefe ve tıp çevrelerinde yeri olan bir filozof ve tabip olmasına rağmen genellikle bu döneme ilişkin modern çalışmalarda ihmal edilmiş bir isimdir. Âmirî (ö. 381/991) ve İbnü'l-Hammar'ın (ö. ykl. 410/1019) talebesi olan İbn Hindû, aynı zamanda İbn Sîna (ö. 428/1037), Bîrûnî (ö. ykl. 453/1061), İbn Miskeveyh (ö. 421/1030) ve Ebu'l-Ferec b. et-Tayyib (ö. 435/1044) gibi önemli filozofların da çağdaşıdır. Bu çalışmanın amacı, İbn Hindû'yu ve onun felsefe tasavvurunu Türkiye'deki İslam felsefesi ve bilimi araştırmacılarına tanıtmaktır. Bu hedef doğrultusunda öncelikle İbn Hindû'nun hayatı ve eserlerine dair bilgi verilecek, ardından felsefe tasavvuru ile felsefe ve tıp arasındaki ilişkiye dair görüşleri incelenecektir. Çalışmanın sonunda ise İbn Hindû'nun er-Risaletü'l-müşevvika fi'l-medhal ila ilmi'l-felsefe adlı eserinin günümüze gelen kısmı ile Miftahu't-tıb isimli kitabının tıp öğrencileri için hazırlanmış bir sözlük mahiyetindeki onuncu bölümünün mantık, felsefe ve tıbbın temel ilkelerini içeren ilk üç kısmının tercümesine yer verilecektir.

İbn Hindû (ö. 423/1032) 10.-11. yüzyılda İslam medeniyetindeki felsefe ve tıp çevrelerinde yeri olan bir filozof ve tabip olmasına rağmen genellikle bu döneme ilişkin modern çalışmalarda ihmal edilmiş bir isimdir. Âmirî (ö. 381/991) ve İbnü'l-Hammar'ın (ö. ykl. 410/1019) talebesi olan İbn Hindû, aynı zamanda İbn Sîna (ö. 428/1037), Bîrûnî (ö. ykl. 453/1061), İbn Miskeveyh (ö. 421/1030) ve Ebu'l-Ferec b. et-Tayyib (ö. 435/1044) gibi önemli filozofların da çağdaşıdır. Bu çalışmanın amacı, İbn Hindû'yu ve onun felsefe tasavvurunu Türkiye'deki İslam felsefesi ve bilimi araştırmacılarına tanıtmaktır. Bu hedef doğrultusunda öncelikle İbn Hindû'nun hayatı ve eserlerine dair bilgi verilecek, ardından felsefe tasavvuru ile felsefe ve tıp arasındaki ilişkiye dair görüşleri incelenecektir. Çalışmanın sonunda ise İbn Hindû'nun er-Risaletü'l-müşevvika fi'l-medhal ila ilmi'l-felsefe adlı eserinin günümüze gelen kısmı ile Miftahu't-tıb isimli kitabının tıp öğrencileri için hazırlanmış bir sözlük mahiyetindeki onuncu bölümünün mantık, felsefe ve tıbbın temel ilkelerini içeren ilk üç kısmının tercümesine yer verilecektir.
PROTAGORAS'IN DİNİ VE TANRISAL KONULAR HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİ
PROTAGORAS'IN DİNİ VE TANRISAL KONULAR HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİ
Yazar: Yıldız, Nedim
Dergi: Felsefe Arkivi, Vol. 0 No. 34, 2012
Anahtar kelimeler: Görelik, din, khremata, ksenophanes, bilgi, Sofistler

Sokrates öncesi Yunan düşüncesinde tanrısal konular hakkındaki tasavvurlar ve evren anlayışlarına ilişkin değerlendirmeler, Ksenophanes'in açtığı ikili hat üzerinden gerçekleşmiştir. Ksenophanes'in, konuya yaklaşımının birinci yanı insan bilmesinin sınırlı oluşuyken ikinci yanı, özellikle dini ve tanrısal hakikatlerin bu bilmenin sınırlılığından dolayı bilinemeyeceği düşüncesidir. Ksenophanes'in getirmiş olduğu eleştirel yaklaşımı tutarlı bir biçimde devam ettirdiğini düşündüğümüz Protagoras'ın görüşleri tanrısal konular hakkında hiç bir şekilde konuşulmaması gerektiği anlayışını temel almaktadır.

Sokrates öncesi Yunan düşüncesinde tanrısal konular hakkındaki tasavvurlar ve evren anlayışlarına ilişkin değerlendirmeler, Ksenophanes'in açtığı ikili hat üzerinden gerçekleşmiştir. Ksenophanes'in, konuya yaklaşımının birinci yanı insan bilmesinin sınırlı oluşuyken ikinci yanı, özellikle dini ve tanrısal hakikatlerin bu bilmenin sınırlılığından dolayı bilinemeyeceği düşüncesidir. Ksenophanes'in getirmiş olduğu eleştirel yaklaşımı tutarlı bir biçimde devam ettirdiğini düşündüğümüz Protagoras'ın görüşleri tanrısal konular hakkında hiç bir şekilde konuşulmaması gerektiği anlayışını temel almaktadır.
İÇİMDEKİ AHLÂK YASASI: KANT'IN AHLÂK KURAMI ÜZERİNE ELEŞTİREL BİR İNCELEME
İÇİMDEKİ AHLÂK YASASI: KANT'IN AHLÂK KURAMI ÜZERİNE ELEŞTİREL BİR İNCELEME
Yazar: Özaydın, Özge
Dergi: Felsefe Arkivi, Vol. 0 No. 34, 2012
Anahtar kelimeler: Kant, Ahlak Metafiziğinin Temellendirilmesi, ahlak kuramı, modern etik, koşulsuz buyruk.

Bu makalede, Kant'ın ahlak kuramı, özellikle koşulsuz buyruk kavramı eleştirel bir biçimde incelenmektedir. Amaç, modern etiğin temeli olarak görülen bu kuramı açıklamak ve günümüzde modern etiğe yöneltilen itirazların ve eleştirilerin daha doğru bir biçimde anlaşılmasını sağlamaktır. Bir yanda özgürlük ve özerklik üzerine kurulu olduğu söylenen,  öte yanda ödevler ve kurallardan oluşan baskıcı ve dışlayıcı bir sistem sunduğu yönünde eleştirilen Kant'ın ahlak kuramı, bugün etik alanında sürdürülen tartışmaları anlamak açısından önem taşımaktadır.

Bu makalede, Kant'ın ahlak kuramı, özellikle koşulsuz buyruk kavramı eleştirel bir biçimde incelenmektedir. Amaç, modern etiğin temeli olarak görülen bu kuramı açıklamak ve günümüzde modern etiğe yöneltilen itirazların ve eleştirilerin daha doğru bir biçimde anlaşılmasını sağlamaktır. Bir yanda özgürlük ve özerklik üzerine kurulu olduğu söylenen,  öte yanda ödevler ve kurallardan oluşan baskıcı ve dışlayıcı bir sistem sunduğu yönünde eleştirilen Kant'ın ahlak kuramı, bugün etik alanında sürdürülen tartışmaları anlamak açısından önem taşımaktadır.
CHARLES SANDERS PEİRCE'ÜN PRAGMATİZMİ
CHARLES SANDERS PEİRCE'ÜN PRAGMATİZMİ
Yazar: İnönü, Nazlı
Dergi: Felsefe Arkivi, Vol. 0 No. 33, 2012
Anahtar kelimeler: Charles Sanders Peirce, pragmatizm, pragmatik kural, pragmatisizm, anlam

Ünlü Amerikalı filozof Charles Sanders Peirce pragmatik kuralı şu şekilde tanımlamıştır. Zihinsel bir kavramın doğruluğundan zorunlu olarak kavranabilir şekilde çıkabilen pratik sonuçlar, onun tüm anlamını meydana getirirler. Pragmatizmin asıl amacı problem çözmek değil, düşünceleri netleştirmektir. Bundan dolayı, önermeler tarafından istenilen eylemlerin gerçekten tatbik edilmeleri gerekmez. Kural, hipotezleri gerçek doğrulukla ilişkilendirmiştir, böylece tümellerin gerçek olmalarını gerektirmiştir. İsim olmasa da pragmatizm düşüncesi çok eskidir. Sokrates'ten Duns Scotus'a kadar, Spinoza'dan Kant'a kadar birçok filozof tarafından bilinmektedir. Cambridge Metafizik Kulübü'nde okunan Peirce'ün tanımı 1878'de yayınlanmıştır. Yayınlanması ile öğreti tanınmış ve kısa zamanda değişim ve yanlış anlaşılma ile anlamı Peirce'ün demek istediğinden daha öteye taşınmıştır. Bu bağlamda başka birçokları olduğu halde, esas sorumlular Peirce'ün arkadaşı William James ile F. C. S. Schiller'dir. Bundan dolayı o, eski terimi son savunucularına terk edip yeni bir terimi benimsemeyi zorunlu görmüştün pragmatisizm. Ancak Peirce'ün terminoloji değiştirmesi düşüncesini değiştirdiği anlamına gelmemiştir

Ünlü Amerikalı filozof Charles Sanders Peirce pragmatik kuralı şu şekilde tanımlamıştır. Zihinsel bir kavramın doğruluğundan zorunlu olarak kavranabilir şekilde çıkabilen pratik sonuçlar, onun tüm anlamını meydana getirirler. Pragmatizmin asıl amacı problem çözmek değil, düşünceleri netleştirmektir. Bundan dolayı, önermeler tarafından istenilen eylemlerin gerçekten tatbik edilmeleri gerekmez. Kural, hipotezleri gerçek doğrulukla ilişkilendirmiştir, böylece tümellerin gerçek olmalarını gerektirmiştir. İsim olmasa da pragmatizm düşüncesi çok eskidir. Sokrates'ten Duns Scotus'a kadar, Spinoza'dan Kant'a kadar birçok filozof tarafından bilinmektedir. Cambridge Metafizik Kulübü'nde okunan Peirce'ün tanımı 1878'de yayınlanmıştır. Yayınlanması ile öğreti tanınmış ve kısa zamanda değişim ve yanlış anlaşılma ile anlamı Peirce'ün demek istediğinden daha öteye taşınmıştır. Bu bağlamda başka birçokları olduğu halde, esas sorumlular Peirce'ün arkadaşı William James ile F. C. S. Schiller'dir. Bundan dolayı o, eski terimi son savunucularına terk edip yeni bir terimi benimsemeyi zorunlu görmüştün pragmatisizm. Ancak Peirce'ün terminoloji değiştirmesi düşüncesini değiştirdiği anlamına gelmemiştir
Cicero, De Finibus III'te "Latincede Felsefi Terminoloji" Üzerine Bir İnceleme
Cicero, De Finibus III'te "Latincede Felsefi Terminoloji" Üzerine Bir İnceleme
Yazar: Çevik, C. Cengiz
Dergi: Felsefe Arkivi, Vol. 0 No. 33, 2012
Anahtar kelimeler: Analiz, Antik Roma, Calo, Cicero, De Finibus

Yunan felsefesinin kabulüyle birlikte Romalılar, pratik karakterleri sayesinde ahlak ve siyaset felsefesinde terminoloji oluşturma problemini çözebilmişler; örneğin yeni terimler bularak ihtiyacı giderebilmişlerdi. Ancak Cicero'nun da dediği gibi, teorik felsefede de yeni bir terminolojiye ihtiyaçları vardı. Bu hususta Cieero, özellikle de De Finibus (Bonorum et Maloıum) IH.'te inceleme yapmış, yeni terimler bulmuş, eski Latince kelimeleri canlandırmış, Yunanca'dan Latince'ye çeviri yapmıştır, vs. Bu çalışma da Cicero'nun De Finibus, 111.'teki incelemeleriyle alakalıdır

Yunan felsefesinin kabulüyle birlikte Romalılar, pratik karakterleri sayesinde ahlak ve siyaset felsefesinde terminoloji oluşturma problemini çözebilmişler; örneğin yeni terimler bularak ihtiyacı giderebilmişlerdi. Ancak Cicero'nun da dediği gibi, teorik felsefede de yeni bir terminolojiye ihtiyaçları vardı. Bu hususta Cieero, özellikle de De Finibus (Bonorum et Maloıum) IH.'te inceleme yapmış, yeni terimler bulmuş, eski Latince kelimeleri canlandırmış, Yunanca'dan Latince'ye çeviri yapmıştır, vs. Bu çalışma da Cicero'nun De Finibus, 111.'teki incelemeleriyle alakalıdır
BİLİM TEORİSİ ÇIKIŞ, GELİŞME, ŞİMDİKİ DURUM
BİLİM TEORİSİ ÇIKIŞ, GELİŞME, ŞİMDİKİ DURUM
Yazar: Oeser, Erhard
Dergi: Felsefe Arkivi, Vol. 0 No. 22-23, 2012
Anahtar kelimeler: Philosophy ; Felsefe ; BİLİM,TEORİSİ,GELİŞME

Bilim teorisi, oldukça yeni bir bir bilim dalıdır. Bağımsız, sistemleştirilmiş bir araştırma ile Öğretim alanı olarak ancak Yirminci yüzyılda ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte, bilim teorisi adi dahaOndokuzuncu yüzyılda tanınmaktaydı. Nitekim, A.M. Ampere'in «Essai sur la Philosophie des Sciences»ı (Paris 1834, 1843), B. Bolzano'nun «Wissenschaftslehre»si (Leipzig 1837), W. Whewell - in de «Phüosophy of Inductive Sciences»ı (1844, 1858), sadece on yıllık bir süre içerisinde Fransız, Alman, İngiliz gibi, birbirlerinden Önemli ölçüde bağımsız dil yörelerinde bu konuda kapsamlı çalışmaların kaleme alınmış olduğunu göstermektedirler. Sözü edilen çalışmaların özelliği, günümüzde bilim teorisi çatısı altında derlediklerimize değişik açılardan bakılmış olmasıdır.

Bilim teorisi, oldukça yeni bir bir bilim dalıdır. Bağımsız, sistemleştirilmiş bir araştırma ile Öğretim alanı olarak ancak Yirminci yüzyılda ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte, bilim teorisi adi dahaOndokuzuncu yüzyılda tanınmaktaydı. Nitekim, A.M. Ampere'in «Essai sur la Philosophie des Sciences»ı (Paris 1834, 1843), B. Bolzano'nun «Wissenschaftslehre»si (Leipzig 1837), W. Whewell - in de «Phüosophy of Inductive Sciences»ı (1844, 1858), sadece on yıllık bir süre içerisinde Fransız, Alman, İngiliz gibi, birbirlerinden Önemli ölçüde bağımsız dil yörelerinde bu konuda kapsamlı çalışmaların kaleme alınmış olduğunu göstermektedirler. Sözü edilen çalışmaların özelliği, günümüzde bilim teorisi çatısı altında derlediklerimize değişik açılardan bakılmış olmasıdır.
BİYOLOJİ FELSEFESİNİN KONUCA SINIRLARI, TANIMI, ANA DALLARI
BİYOLOJİ FELSEFESİNİN KONUCA SINIRLARI, TANIMI, ANA DALLARI
Yazar: Duralı, Teoman
Dergi: Felsefe Arkivi, Vol. 0 No. 22-23, 2012
Anahtar kelimeler: Philosophy ; Felsefe ; BİYOLOJİ,FELSEFESİNİN,KONUCA,SINIRLARI

Canlı olaylar ile süreçleri konu alan dallı budaklı biyoloji bili ­ mine —daha doğrusu, bilimlerine— ilişkin 'salt deney alanını aşan' sorunları, bu bilimin felsefesi ele alır. Adından da anlaşılacağı üzere biyoloji felsefesi, yalnızca bir çeşit (teorik) doğa bilimi olmayıp aynı zamanda felsefenin de koludur. Böylece o, araştırma yöntemleri İle çalışma üsluplarından kimisini felsefeden, kimisini de canlılar, dolayısıyla, deneysel doğa bilimlerinden devşirir. Şu halde bu konuyla uğraşacak kimse, ilkin canlılar bilimi adıyla özetlenen öbeğin çatısı altında bulunan tek tek bilimlerin temel işleyişlerini, araştırılma yöntemlerini yakından tanımak; felsefenin, özellikle de bir bütün olarak bunun tarihî gelişmesi ile mantık denilen kolunu esaslı surette —meslekten— bilmek zorundadır.

Canlı olaylar ile süreçleri konu alan dallı budaklı biyoloji bili ­ mine —daha doğrusu, bilimlerine— ilişkin 'salt deney alanını aşan' sorunları, bu bilimin felsefesi ele alır. Adından da anlaşılacağı üzere biyoloji felsefesi, yalnızca bir çeşit (teorik) doğa bilimi olmayıp aynı zamanda felsefenin de koludur. Böylece o, araştırma yöntemleri İle çalışma üsluplarından kimisini felsefeden, kimisini de canlılar, dolayısıyla, deneysel doğa bilimlerinden devşirir. Şu halde bu konuyla uğraşacak kimse, ilkin canlılar bilimi adıyla özetlenen öbeğin çatısı altında bulunan tek tek bilimlerin temel işleyişlerini, araştırılma yöntemlerini yakından tanımak; felsefenin, özellikle de bir bütün olarak bunun tarihî gelişmesi ile mantık denilen kolunu esaslı surette —meslekten— bilmek zorundadır.
NiETZSCHE'DE NiHiLiSM PROBLEMi
NiETZSCHE'DE NiHiLiSM PROBLEMi
Yazar: Nutku, Uluğ
Dergi: Felsefe Arkivi, Vol. 0 No. 16, 2014

Bu yazı  Nietzsche'nin nihilism problemi üzerine düşücelerinin topluca anlatılışıdır. Öngörülen metin: •Der Europaeische Nihilismus• (Der Wille zur Macht,I, Alfred Kroner Verlag, Leipzig, 1922, Band XV.). Bu metinden ve kitabın bütününden alınan düşünceler ile yapılan çevirilerin yerleri paragraf sayılarına göre cümle sonlarında gösterilmiştir. Kitabın adının Der Wille zur Macht ( Güçlülük isteme) oluşu bir yanılmanın sonucudur ve yazarın kendi verdiği bir ad degildir.Notlarında bu ad geçmekle beraber, yanlış anlaşılacağını düşünerek, alt-başlık olan• Umwertung aller Werthe• (Bütün Değerlerin Yeniden Değerlendirilmesi) adını kitaba vermek istemişti; ve kitabın bütünüyle ele aldığı problem budur. Güçlülük isteme bir yanda güçsüzlerin güçlü olma isteğinin çeşitli şekillerde ortaya çıkışı. diğer yanda, güçlülerin hayata •evet• diyen pathos'u ile iki zat yönde gelişir. Nihilismin belirmesi ve aşılması bu gelişmeye paralleldir. Nietzsche bir felsefe sistemi kurmamıştır ve sistemciliğe karşıdır. Böyle olduğu için yanlış anlaşılabilir; fakat o, düşüncelerinin sürekliliği ve tutarlılığı ile her zaman «in medi'a re .•

Bu yazı  Nietzsche'nin nihilism problemi üzerine düşücelerinin topluca anlatılışıdır. Öngörülen metin: •Der Europaeische Nihilismus• (Der Wille zur Macht,I, Alfred Kroner Verlag, Leipzig, 1922, Band XV.). Bu metinden ve kitabın bütününden alınan düşünceler ile yapılan çevirilerin yerleri paragraf sayılarına göre cümle sonlarında gösterilmiştir. Kitabın adının Der Wille zur Macht ( Güçlülük isteme) oluşu bir yanılmanın sonucudur ve yazarın kendi verdiği bir ad degildir.Notlarında bu ad geçmekle beraber, yanlış anlaşılacağını düşünerek, alt-başlık olan• Umwertung aller Werthe• (Bütün Değerlerin Yeniden Değerlendirilmesi) adını kitaba vermek istemişti; ve kitabın bütünüyle ele aldığı problem budur. Güçlülük isteme bir yanda güçsüzlerin güçlü olma isteğinin çeşitli şekillerde ortaya çıkışı. diğer yanda, güçlülerin hayata •evet• diyen pathos'u ile iki zat yönde gelişir. Nihilismin belirmesi ve aşılması bu gelişmeye paralleldir. Nietzsche bir felsefe sistemi kurmamıştır ve sistemciliğe karşıdır. Böyle olduğu için yanlış anlaşılabilir; fakat o, düşüncelerinin sürekliliği ve tutarlılığı ile her zaman «in medi'a re .•