OSMANLI DÖNEMİ MUSİKİ HAYATI VE DÖNEMİN KADIN TANBURİLERİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME
OSMANLI DÖNEMİ MUSİKİ HAYATI VE DÖNEMİN KADIN TANBURİLERİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME
Yazar: Karlıklı, Semen
Dergi: Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Vol. 6 No. 6, 2019
Anahtar kelimeler: Kadın Tanburi,Musiki,Meşk Sistemi,Osmanlı Musikisi

Osmanlısanat dünyasında musiki eğitiminin, dönemin sosyo-kültürel toplum yapısıbağlamında “Meşk Sistemi” denilen usta-çırak ilişkisinin ön planda olduğu birgelenek oluşturularak ilerlediğini söylemek mümkündür. Bununla birlikte Osmanlıtoplumunda kadınla erkeği birbirinden ayıran toplumsal ve sosyo-kültürel bakışaçısı ile harem-selamlık yaşam kültürünün musiki eğitiminde önemli etkilerininolduğunu söylemek mümkündür. Nitekim söz konusu kültürün bir göstergesi olarakerkekler için müzik eğitimi Enderun’un meşk hanesinde verilirken, kadınlar içinHarem-i Hümayun’unda ya da saray dışındaki konaklarda müzik hocalarınınkendilerine ders vermesi ile gerçekleştiği görülür.Buçalışmanın amacı; 17-20. yüzyıllarda yaşamış olan kadın tanburilerin eğitim veicra hayatlarında dönemin sosyo-kültürel yaşam biçimleri ve dinsel inanışağırlıklı gelişen haremlik-selamlık toplum yapısının etkilerinin araştırılmasıolarak ifade edilebilir. Başka bir anlatımla dönemsel koşullarda kısıtlı bireğitim hayatı edinen az sayıdaki kadın tanburi sanatçıların eğitim hayatları,icra usul yöntemleri ile eserlerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır.Osmanlıdönemi sosyo-kültürel toplum yapısı ile müzik eğitim geleneklerinin oluşmasıarasındaki ilişkiyi özellikle kadın tanburi sanatçılar bağlamında yorumlayan buçalışmanın toplumsal cinsiyet algısı temelinde kadın sanatçılarınsınırlılıkları üzerine tarihsel bir bakış açısı sunarak literatüre katkısağlayacağı düşünülmektedir.

Osmanlısanat dünyasında musiki eğitiminin, dönemin sosyo-kültürel toplum yapısıbağlamında “Meşk Sistemi” denilen usta-çırak ilişkisinin ön planda olduğu birgelenek oluşturularak ilerlediğini söylemek mümkündür. Bununla birlikte Osmanlıtoplumunda kadınla erkeği birbirinden ayıran toplumsal ve sosyo-kültürel bakışaçısı ile harem-selamlık yaşam kültürünün musiki eğitiminde önemli etkilerininolduğunu söylemek mümkündür. Nitekim söz konusu kültürün bir göstergesi olarakerkekler için müzik eğitimi Enderun’un meşk hanesinde verilirken, kadınlar içinHarem-i Hümayun’unda ya da saray dışındaki konaklarda müzik hocalarınınkendilerine ders vermesi ile gerçekleştiği görülür.Buçalışmanın amacı; 17-20. yüzyıllarda yaşamış olan kadın tanburilerin eğitim veicra hayatlarında dönemin sosyo-kültürel yaşam biçimleri ve dinsel inanışağırlıklı gelişen haremlik-selamlık toplum yapısının etkilerinin araştırılmasıolarak ifade edilebilir. Başka bir anlatımla dönemsel koşullarda kısıtlı bireğitim hayatı edinen az sayıdaki kadın tanburi sanatçıların eğitim hayatları,icra usul yöntemleri ile eserlerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır.Osmanlıdönemi sosyo-kültürel toplum yapısı ile müzik eğitim geleneklerinin oluşmasıarasındaki ilişkiyi özellikle kadın tanburi sanatçılar bağlamında yorumlayan buçalışmanın toplumsal cinsiyet algısı temelinde kadın sanatçılarınsınırlılıkları üzerine tarihsel bir bakış açısı sunarak literatüre katkısağlayacağı düşünülmektedir.