COĞRAFYA LİSANS PROGRAMLARINDA ARAZİ ÇALIŞMALARI: UYGULAYICI ÖĞRETİM ÜYELERİNİN GÖRÜŞLERİNE DAYALI NİTEL BİR ANALİZ
COĞRAFYA LİSANS PROGRAMLARINDA ARAZİ ÇALIŞMALARI: UYGULAYICI ÖĞRETİM ÜYELERİNİN GÖRÜŞLERİNE DAYALI NİTEL BİR ANALİZ
Yazar: Arı, Yilmaz
Dergi: Doğu Coğrafya Dergisi, Vol. 25 No. 43, 2020
Anahtar kelimeler: Human Geography ; Beşeri Coğrafya ; arazi çalışmaları,coğrafya lisans  müfredatı,yükseköğretimde coğrafya eğitimi

Arazi çalışmaları tarihsel olarak coğrafya lisans eğitiminin önemli bir parçası olarak kabul edilir. Ancak Türkçe literatürde arazi çalışmalarının müfredattaki yeri, finansmanı, idari yönü, öğrenim çıktıları ve ölçme ve değerlendirilmesi gibi boyutları ile ilgili çalışmalar yok denecek kadar azdır. Bu çalışma, konu hakkındaki önceki çalışmalarımızın aksine konuyu uygulayıcı öğretim üyelerinin bakış açısıyla değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla hazırlanan ve tek açık uçlu sorudan oluşan bir form Türkiye’deki coğrafya bölümleri ile coğrafya eğitimi anabilim dallarına gönderilerek, bölüm ve anabilim dalı başkanlarınca cevaplanması istenmiştir. Gelen cevaplarda bölümlerde ya da anabilim dallarında arazi çalışmaları ile özdeşleşen bazı öğretim üyelerine ek olarak telefon mülakatı yapılarak, ek sorular sorulmuş ve böylece yeni veriler elde edilmiştir. Bu nitel veriler yorumlamacı yaklaşımlarla içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Sonuçlar, bölüm ve anabilim dallarında arazi çalışmasının getirdiği yükün eşit ya da ona yakın olarak paylaşılmadığını; öğretim üyelerinin arazi çalışmalarının yasal boyutu ile ilgili önemli sorunlar yaşadığını; arazi çalışmalarının finansmanının birçok üniversitede öğrencilerden talep edildiğini, bundan dolayı tüm öğrencilerin bu çalışmalara katılamadığını; katılım sorunlarının ölçme ve değerlendirmede ek sorunlara yol açtığı; bu sorunların çoğu kere sistematik bir çözüm olmaksızın, uygulayıcı öğretim üyelerinin bireysel inisiyatifleriyle çözüldüğünü göstermektedir. Bu haliyle arazi çalışmaları çok faydalı olmadığı gibi sürdürülebilir de değildir. Bütün bu sorunların üstesinden gelebilmek için arazi çalışmalarının bütün boyutlarının birlikte düşünülmesi ve yeni düzenlemeler yapılması gerekmektedir.

Arazi çalışmaları tarihsel olarak coğrafya lisans eğitiminin önemli bir parçası olarak kabul edilir. Ancak Türkçe literatürde arazi çalışmalarının müfredattaki yeri, finansmanı, idari yönü, öğrenim çıktıları ve ölçme ve değerlendirilmesi gibi boyutları ile ilgili çalışmalar yok denecek kadar azdır. Bu çalışma, konu hakkındaki önceki çalışmalarımızın aksine konuyu uygulayıcı öğretim üyelerinin bakış açısıyla değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla hazırlanan ve tek açık uçlu sorudan oluşan bir form Türkiye’deki coğrafya bölümleri ile coğrafya eğitimi anabilim dallarına gönderilerek, bölüm ve anabilim dalı başkanlarınca cevaplanması istenmiştir. Gelen cevaplarda bölümlerde ya da anabilim dallarında arazi çalışmaları ile özdeşleşen bazı öğretim üyelerine ek olarak telefon mülakatı yapılarak, ek sorular sorulmuş ve böylece yeni veriler elde edilmiştir. Bu nitel veriler yorumlamacı yaklaşımlarla içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Sonuçlar, bölüm ve anabilim dallarında arazi çalışmasının getirdiği yükün eşit ya da ona yakın olarak paylaşılmadığını; öğretim üyelerinin arazi çalışmalarının yasal boyutu ile ilgili önemli sorunlar yaşadığını; arazi çalışmalarının finansmanının birçok üniversitede öğrencilerden talep edildiğini, bundan dolayı tüm öğrencilerin bu çalışmalara katılamadığını; katılım sorunlarının ölçme ve değerlendirmede ek sorunlara yol açtığı; bu sorunların çoğu kere sistematik bir çözüm olmaksızın, uygulayıcı öğretim üyelerinin bireysel inisiyatifleriyle çözüldüğünü göstermektedir. Bu haliyle arazi çalışmaları çok faydalı olmadığı gibi sürdürülebilir de değildir. Bütün bu sorunların üstesinden gelebilmek için arazi çalışmalarının bütün boyutlarının birlikte düşünülmesi ve yeni düzenlemeler yapılması gerekmektedir.