BOZCAADA BAĞCILIĞINDAKİ GELİŞMELER, SORUNLAR VE ÖNERİLER
Bozcaada Bağcılığındaki Gelişmeler, Sorunlar ve Öneriler
Yazar: Dardeniz, Alper; Bahar, Elman; Şimşek, Levent
Dergi: Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, Vol. 5 No. 5, 2015
Anahtar kelimeler: Bozcaada, bağcılık, üzüm

Çanakkale İli, toplam 6.489 hektar bağ alanıyla ülkemizdeki bağ alanlarının % 1.8’ine sahip olup, Bozcaada’nın Çanakkale İli bağ alanları içerisindeki payı ise % 17.2 düzeyinde bulunmaktadır. Bozcaada, Çanakkale İli’ne bağlı 390 48′ kuzey paraleli ile 260 02′ doğu meridyeni arasında bulunan bir ilçemizdir. Çanakkale İli gibi, Bozcaada’nın bağcılık tarihi de oldukça eskidir. Bozcaada da, yakın bir geçmişe kadar adanın 1/3’ünü oluşturan yaklaşık 18.500 dekar bağ alanı, 1997 yılında 10.850 dekara kadar gerilemiş, 2001 yılında ise yeniden artış eğilimine girerek 11.170 dekara ulaşmıştır. Bu artış son bir kaç yıl içerisinde de devam etmiş ve bağ alanları 2005 yılı verilerine göre 11.850 dekara kadar yükselmiştir Mevcut bağ alanlarının çoğu, alçak ve orta yüksek gövdeli goble yöresel terbiye sistemi ile tesis edilmişlerdir. Bozcaada bağlarının yarısından fazlasını Bozcaada Çavuşu üzüm çeşidi (% 54) oluşturmakta, Bu çeşidi sırasıyla Karasakız (Kuntra) (% 42), Vasilaki (% 3) ve Cardinal (% 1) üzüm çeşitleri izlemektedir. Ancak son yıllarda, ada ile özdeşleşmiş olan Bozcaada Çavuşu üzüm çeşidinden bir kaçış yaşanmakta ve çeşidin yetiştirilme alanları hızla gerilemektedir. Karalahna, Amasya, Italia, Atasarısı, Uslu, Yalova İncisi, Alphonse Lavelée, Cabernet Souvignon, Merlot, Gamay, Chardonnay ve Kalecik Karası gibi sofralık ve şaraplık çeşitler ise adada mevcut bulunan ve yaygınlaşma eğiliminde olan diğer üzüm çeşitlerini oluşturmaktadırlar. Son yıllarda, Gökçeada-Bozcaada Kırsal Kalkınma ve İskan Projesi, Bozcaada Bağcılığını Geliştirme Projesi, Bağ Entegre Mücadele Araştırma Uygulama ve Eğitim Projesi ile Organik Tarım Projesi gibi Bozcaada bağcılığını yaşatması planlanan projelerin birbiri ardına hayata geçirilmeye başlandığı görülmektedir. Bununla birlikte, önemli bir kültüre sahip olan Bozcaada bağcılığı halen bir takım sorunlarla karşı karşıya bulunmaktadır. Bu makalede, Bozcaada bağcılığındaki gelişmeler ile sorunlar ve çözüm önerilerinin sunulması amaçlanmıştır.

Çanakkale İli, toplam 6.489 hektar bağ alanıyla ülkemizdeki bağ alanlarının % 1.8’ine sahip olup, Bozcaada’nın Çanakkale İli bağ alanları içerisindeki payı ise % 17.2 düzeyinde bulunmaktadır. Bozcaada, Çanakkale İli’ne bağlı 390 48′ kuzey paraleli ile 260 02′ doğu meridyeni arasında bulunan bir ilçemizdir. Çanakkale İli gibi, Bozcaada’nın bağcılık tarihi de oldukça eskidir. Bozcaada da, yakın bir geçmişe kadar adanın 1/3’ünü oluşturan yaklaşık 18.500 dekar bağ alanı, 1997 yılında 10.850 dekara kadar gerilemiş, 2001 yılında ise yeniden artış eğilimine girerek 11.170 dekara ulaşmıştır. Bu artış son bir kaç yıl içerisinde de devam etmiş ve bağ alanları 2005 yılı verilerine göre 11.850 dekara kadar yükselmiştir Mevcut bağ alanlarının çoğu, alçak ve orta yüksek gövdeli goble yöresel terbiye sistemi ile tesis edilmişlerdir. Bozcaada bağlarının yarısından fazlasını Bozcaada Çavuşu üzüm çeşidi (% 54) oluşturmakta, Bu çeşidi sırasıyla Karasakız (Kuntra) (% 42), Vasilaki (% 3) ve Cardinal (% 1) üzüm çeşitleri izlemektedir. Ancak son yıllarda, ada ile özdeşleşmiş olan Bozcaada Çavuşu üzüm çeşidinden bir kaçış yaşanmakta ve çeşidin yetiştirilme alanları hızla gerilemektedir. Karalahna, Amasya, Italia, Atasarısı, Uslu, Yalova İncisi, Alphonse Lavelée, Cabernet Souvignon, Merlot, Gamay, Chardonnay ve Kalecik Karası gibi sofralık ve şaraplık çeşitler ise adada mevcut bulunan ve yaygınlaşma eğiliminde olan diğer üzüm çeşitlerini oluşturmaktadırlar. Son yıllarda, Gökçeada-Bozcaada Kırsal Kalkınma ve İskan Projesi, Bozcaada Bağcılığını Geliştirme Projesi, Bağ Entegre Mücadele Araştırma Uygulama ve Eğitim Projesi ile Organik Tarım Projesi gibi Bozcaada bağcılığını yaşatması planlanan projelerin birbiri ardına hayata geçirilmeye başlandığı görülmektedir. Bununla birlikte, önemli bir kültüre sahip olan Bozcaada bağcılığı halen bir takım sorunlarla karşı karşıya bulunmaktadır. Bu makalede, Bozcaada bağcılığındaki gelişmeler ile sorunlar ve çözüm önerilerinin sunulması amaçlanmıştır.