Şerit Yoğunluk Tespit ve Bilgilendirme Sistemlerinin Tasarımdan İşletmeye Genel Altyapısının Belirlenmesi: Örnek bir Sistem Tasarımı
Determining the General Infrastructure of Lane Density Detection and Information Systems from Design to Operation: An Example System Design
Yazar: Aydın, Metin Mutlu; Bıyık, Başak
Dergi: Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji, Vol. 11 No. 4, 2023
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Traffic density,intelligent transportation,intelligent systems,lane density detection,lane utilization ; Trafik yoğunluğu,akıllı ulaşım,akıllı sistemler,şerit yoğunluk tespiti,şerit kullanımı

Dünya’da ve Türkiye’de trafiğe çıkan araç sayısı gün geçtikçe artmaktadır. Bu durum doğal olarak trafikte oluşan araç yoğunluğunun giderek artmasına ve yolculuklarda önemli gecikmelere sebebiyet verebilmektedir. Birçok insanın günlük hayatını etkileyen bu sorun, özellikle nüfus yoğunluğunun fazla olduğu şehirlerde kendini daha net göstermektedir. Şehiriçi trafikte oluşan yoğunluğun çeşitli sebeplerinin olmasının yanı sıra, trafikte araç sürücülerinin şerit seçim ve kullanım tercihleri de oluşan yoğunluk üzerinde önemli olumsuz bir etkiye sahip olabilmektedir. Sürücülerin yollarda en sol şerit daha hızlı hareket eder düşüncesi ile o şeridi daha çok kullanma arzusu içerisinde olması, tek bir şeritte yığılma oluşmasına neden olabilmektedir. Çalışmada, akıllı ulaşım sistemleri yardımıyla çok şeritli şehiriçi yollarda şerit kullanım yoğunluklarının tespitinin yapılmasını amaçlayan yenilikçi bir akıllı sistem öneri tasarımı sunulmuştur. Önerilen sistem üzerinde etkili olan faktörlerin belirlenmesi amacıyla SWOT analizi yapılmıştır. SWOT analizi ile belirlenen faktörler, beş kişilik bir uzman ekibin değerlendirmeleri ile analitik hiyerarşi prosesi (AHP) yöntemi kullanılarak ağırlıklandırılmıştır. Uygulanan A’WOT analizinden elde edilen sonuçlara göre sistemin en güçlü yönünün önerilen bu sistemden arzulanan doğru şerit kullanımı ile trafikte tıkanıklığın azaltılması olduğu görülmüştür. Önerilen sistemin çıkış noktası olan bu faktörün ön plana çıkması, çalışmanın temel amacını desteklemiş ve bu tür yenilikçi sistemlere ihtiyaç olduğunu net şekilde ortaya koymuştur.

The number of vehicles on the road in the world and in Turkey is increasing day by day. This situation naturally may cause an increase on the density of vehicles in traffic and may cause significant delays in journeys. This problem, which affects the daily life of many people, shows itself more clearly, in cities with a high population density. In addition to the various reasons for the density in urban traffic, the lane choice and utilization preferences of vehicle drivers in traffic can also have a significant negative effect on the density. The fact that the drivers want to use that lane more with the thought that the leftmost lane moves faster on the roads can cause congestion in a single lane. In the study, an innovative intelligent system proposal design which aims to determine the lane usage densities on multi-lane urban roads with the help of intelligent transportation systems is presented. A SWOT analysis was conducted to determine the factors which affecting the proposed system. The determined factors via the SWOT analysis were weighted using the Analytical Hierarchy Process (AHP) method with the evaluations of a team of five experts. According to the obtained results from the applied A'WOT analysis, it has been seen that the strongest aspect of the system is the reduction of traffic congestion by using the desired correct lane. The prominence of this factor, which is the starting point of the proposed system, supported the main purpose of the study and clearly demonstrated the need for such innovative systems in urban roads.