Türkiye’de yenilenebilir enerji: Mevcut durum, sorunlar, politika yaklaşımları ve küresel rekabetçilik performansı
Renewable energy in Turkey: Current status, issues, policy approaches and global competitiveness performance
Yazar: Demir, Emre
Dergi: Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi No. 71, 2025
Anahtar kelimeler: Regional Economy ; Bölgesel Ekonomi ; Microeconomics (Other) ; Mikro İktisat (Diğer) ; Renewable energy,National energy policies,International competitiveness index,Turkish Renewable Energy Resources Support Mechanism,Türkiye ; Yenilenebilir enerji,Ulusal enerji politikaları,Uluslararası rekabetçilik endeksi,YEKDEM,Türkiye

Türkiye, enerji alanında yüksek düzeyde dışa bağımlılığa sahiptir ve toplam enerji ihtiyacının yaklaşık %70’i ithalatla karşılanmaktadır. Doğal gaz ve petrolün sırasıyla %98,9 ve %91,2 oranında dış kaynaklı olması, cari açık üzerinde baskı oluşturmakta ve ekonomik kırılganlıkları artırmaktadır. Ayrıca, küresel karbon emisyonlarının %1,20’sinin Türkiye kaynaklı olması, fosil yakıt tüketiminin çevresel sürdürülebilirlik açısından ciddi bir tehdit oluşturduğunu göstermektedir. Bu bağlamda yenilenebilir enerji, enerji güvenliği ve ekonomik istikrarın sağlanmasında stratejik bir rol üstlenmektedir. Bu çalışma, Türkiye’de yenilenebilir enerji alanındaki mevcut durumu, temel enerji sorunlarını, ekonomik ve çevresel etkileri, uygulanan politika yaklaşımlarını ve uluslararası rekabetçilik performansını çok boyutlu olarak incelemeyi ve değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla, özellikle 2005 sonrası uygulanan Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması (YEKDEM) ve teşvik politikalarının etkileri analiz edilerek güneş, rüzgâr, hidroelektrik, biyokütle ve jeotermal enerji gibi çeşitli kaynaklardaki gelişim değerlendirilmektedir. Çalışma bulguları, YEKDEM’in enerji arzında ilerleme sağladığını, yenilenebilir kaynak çeşitliliğini artırdığını ve 2005’e kıyasla güneş ile rüzgâr kurulu gücünün 11 kat arttığını göstermektedir. Elektrik üretiminde yenilenebilir kaynakların payı %42’yi aşarken, özellikle hidrolik dışı kaynaklar sistemde daha fazla yer edinmiştir. Ancak Türkiye için enerji arzı hâlâ tüketim talebini karşılamada yetersizdir; dışa bağımlılık ve ekonomik kırılganlık sürmekte, karbon emisyonlarındaki artış da çevresel sürdürülebilirlikte sınırlı ilerlemeye işaret etmektedir. Ayrıca, teşvik ödemeleri ile kurulu güç artışı arasında uyumsuzluklar görülmüş; rekabetçilikteki ilerleme son yıllarda ivme kaybetmiştir. Bu kapsamda çalışma, Türkiye’nin yenilenebilir enerji alanındaki mevcut durumu, uygulanan politikaların etkileri ve gelecekteki hedeflerine ilişkin önemli veriler sunmakta; enerji bağımlılığının azaltılması, ekonomik kırılganlıkların aşılması ve çevresel sorunların çözülmesi noktasında yenilenebilir enerjiye yönelik atılan adımların önemini vurgulamaktadır.

Turkey has a high level of external dependency in the energy sector, with approximately 70% of its total energy demand being met through imports. The fact that 98.9% of natural gas and 91.2% of oil are imported exerts pressure on the current account balance and increases economic vulnerabilities. Moreover, Turkey accounts for 1.20% of global carbon emissions, indicating that fossil fuel consumption poses a serious threat to environmental sustainability. In this context, renewable energy plays a strategic role in ensuring energy security and economic stability. This study aims to examine and evaluate, in a multidimensional manner, the transformation in renewable energy in Turkey, the main energy-related challenges, the economic and environmental impacts, the policy approaches implemented, and the country’s international competitiveness performance. For this purpose, the effects of the Renewable Energy Resources Support Mechanism (YEKDEM) and related incentive policies, particularly those introduced after 2005, are analyzed. The development of various sources-such as solar, wind, hydroelectric, biomass, and geothermal-is assessed. The findings indicate that YEKDEM has contributed to progress in energy supply, increased the diversity of renewable sources, and led to an elevenfold increase in installed solar and wind capacity compared to 2005. While the share of renewables in electricity generation has exceeded 42%, non-hydraulic sources have gained a more prominent place in the energy mix. However, energy supply remains insufficient to meet growing consumption demands; external dependency and economic fragilities persist, and rising carbon emissions point to limited progress in environmental sustainability. Furthermore, mismatches between incentive payments and increases in installed capacity have been observed, and recent years have witnessed a loss of momentum in competitiveness. In this regard, the study provides critical insights into Turkey’s current position in the renewable energy domain, the impact of implemented policies, and future targets. It underscores the significance of initiatives aimed at reducing energy dependency, addressing economic vulnerabilities, and resolving environmental challenges through the advancement of renewable energy.