Telif-Tercüme Meselesi: Abdullah Seyyidî’nin Şifâ-i Kulub’u Mehmet Birgivî Efendi’nin Tarîkat-i Muhammediyyesi’nin Bir Tercümesi Midir?
The Issue of Copyrıght And Translatıon: is Abdullah Seyyid's Şifâ-i Kulub A Translation of Mehmet Birgivi Efendi's Tarikat-i Muhammediyye?
Yazar: Eke, Nagehan Uçan; Dandan, Ermiş
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 28 No. 28, 0
Anahtar kelimeler: tercüme,telif,Seyyidî,Şifâ-i Kulûb,Birgivî,Tarikat-i Muhammediyye ; translation,copyright,Sayyidi,Şifa-i Kulûb,Birgivî,Tarikat-i Muhammediyye

Klasik Türk edebiyatı tercüme geleneği, bugünkü  anlayışı aşarak sahadaki araştırmacıları zorlayan, bir eserin  orijinal mi yoksa tercümeden mi meydana geldiğini müşkül  hale getiren bir meseledir. Telif-tercüme çizgisinde Osmanlı  müellifinin, kaynak metinden veya birçok kaynaktan  ulaştığı bilgileri, kendi kültürel seviyesinde işleyerek  tercüme etmesinin yanında bütünüyle olmamakla birlikte  kendisinin de katkılarıyla telif eser üretebileceği aşikârdır.  Abdullah Seyyidî, XVII. yüzyılda yaşamış, dinî  konularla halkı bilinçlendirmiş ve döneminde ortaya çıkan  bidatlere karşı tenkitlerde bulunmuştur. Kaleme aldığı Şifa-i Kulûb adlı akaitnamesinde de temel dinî inanç ve bilgileri  aktardığı metnin arka planı dikkatli tetkik edildiği vakit  bozuk fikirlerin dine sirayet ettiğini ve ortaya çıkan  bidatlere karşı dini müdafaa etmek amacıyla yazılan bir eser  olduğunu görmekteyiz. Eserinde yer yer Kadızadeliler’in  düşüncelerini yansıtarak akıl hocası olarak gördüğü  Birgivî’den iktibaslar gerçekleştirmiş, dinî görüş ve  fikirlerinin temelini bu şahıs etrafında inşa etmiştir.  Bu çalışmada, Seyyidî’nin hayatına dair birincil ve  ikincil kaynaklar mukayese edilerek hakiki şahsiyeti ortaya  konulacaktır. Ayrıca telif-tercüme eserin üretimi etrafında  XVII. yüzyılda yazılan Şifâ-i Kulûb adlı eserin, Mehmet  Birgivî Efendi’nin XVI. yüzyılda Arapça kaleme aldığı  Tarikat-i Muhammediyye adlı eserinin tercümesi olup  olmadığı tartışılacaktır.

The translation tradition of classical Turkish literature  is an issue that challenges the researchers in the field by  exceeding today's understanding and makes it difficult  whether a work is original or a translation. In the line of  copyright-translation, it is obvious that the Ottoman  author could not only translate the information obtained  from the source text or many sources by processing at his  own cultural level, but also could produce copyrighted  works with his own contributions.  Abdullah Sayyidi lived in the 17th century, raised  awareness of the people with religious issues and criticized the innovations that emerged in his time. When the  background of the text, in which he conveys basic religious  beliefs and information, is carefully examined, we see that  it is a work that was written to defend religion against the  emerging innovations. Incorporating the thought of the  Kadızadeliler from time to time in his work, he quoted  Birgivî, whom he saw as his mentor, and built the basis of  his religious views and ideas around this person.  This work is primary and secondary sources about  Sayyidi's life will be compared and his real personality will  be revealed. In addition, around the production of the  copyright-translated work in the XVII century. The work  called Şifa-i Kulûb, which was written in the XVI century.  It will be discussed whether it is a translation of Mehmet  Birgivî Efendi's Tarikat-i Muhammediyye, which was  written in Arabic in the 16th century.