Tasarruflar, Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve Sanayi Üretim Endeksi İlişkisi: Türkiye Örneği
The Relationship Between Savings, Foreign Direct Investment and Industrial Production Index: The Case of Turkey
Yazar: Tıraş, Hacı Hayrettin; Atılgan, Dilek
Dergi: İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 14 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Growth ; Büyüme ; Sanayi Üretimi,Tasarruflar,Doğrudan Yabancı Yatırımlar,Türkiye ; Industrial Production,Savings,Foreign Direct Investment,Turkey

Türkiye'de, 24 Ocak 1980 kararları ile dışa açık, ihracata dayalı büyüme stratejisi ve liberalleşme politikaları uygulanmaya başlanmıştır. Bu stratejiye uygun olarak 1980’li yıllarda sermaye hareketlerinin serbestleştirilmesi ve dünya ekonomisine entegre olma çabaları artmış, yapılan düzenlemelerle mal ve sermaye hareketlerinin önündeki kısıtlamalar azaltılmıştır. Türkiye’de yatırımların finansmanı için iç tasarruflar yetersiz kalmakta ve yeterli sermaye birikimi sağlanamamaktadır. Finansman açığı olan diğer ülkeler gibi Türkiye’de bu ihtiyacını ülke dışından karşılamaya çalışmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de tasarruflar ve doğrudan yabancı yatırımların (DYY) sanayi üretim endeksi ile olan ilişkisini ortaya koymaktır. Çalışmada kullanılan değişkenlere ait veriler Dünya Bankası ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) istatistiklerinden alınmıştır. Ekonometrik yöntem olarak Johansen eşbütünleşme testi ve uzun dönem tahminlerde kullanılan FMOLS, DOLS ve CCR yöntemlerinden yararlanılmıştır. Eşbütünleşme yöntemine göre değişkenler arasında uzun dönemli bir ilişkinin olduğu doğrulanmaktadır. FMOLS, DOLS ve CCR yöntemlerinden elde edilen bulgular ise tasarruflar ve DYY’deki artışın sanayi üretim endeksini arttırdığı yönündedir. Dolayısıyla sanayileşmeyi hızlandırarak, üretim ve ihracat artışı ile ekonomik büyümeyi gerçekleştirmek için tasarrufların artırılması ve DYY’lerin önündeki ekonomik, politik, sosyal ve hukuki engellerin kaldırılması uygun olacaktır.

In Turkey, with the decisions taken on January 24, 1980, an outward-oriented, export-oriented growth strategy and liberalization policies started to be implemented. In line with this strategy, efforts to liberalize capital movements and integrate into the world economy increased in the 1980s, and restrictions on the movement of goods and capital were reduced through regulations. Domestic savings are insufficient for financing investments in Turkey and sufficient capital accumulation cannot be achieved. Like other countries with financing deficit, Turkey tries to meet this need from outside the country. The aim of this study is to reveal the relationship between savings and foreign direct investment (FDI) and industrial production index in Turkey. The data for the variables utilized in this study were sourced from the statistics of the World Bank and the Turkey Statistical Institute (TÜİK). Johansen cointegration test and FMOLS, DOLS and CCR methods used in long-run estimations were used as econometric methods. According to the cointegration method, it is confirmed that there is a long-run relationship between the variables. The findings obtained from FMOLS, DOLS and CCR methods are that the increase in savings and FDI increases the industrial production index. Therefore, it would be appropriate to increase savings and remove economic, political, social and legal barriers to FDI in order to accelerate industrialization, increase production and exports and achieve economic growth.