Doğu ve Batı Tasavvuruna Dair Betimsel Bir Analiz
A Descriptive Analysis of the Conception of East and West
Yazar: Öztürk, Belçim; Özgen, Nurettin
Dergi: Ege Coğrafya Dergisi, Vol. 33 No. 1, 2023
Anahtar kelimeler: Political Geography ; Siyasi Coğrafya ; East,West,Orientalism,Occidentalism,Imaginary Geographies ; Doğu,Batı,Oryantalizm,Oksidentalizm,Hayali Coğrafyalar

Bu çalışmada amaç, Doğu ve Batı kavramlarına ilişkin algı ve çağrışımları analiz etmek, bu kavramlara yüklenen anlamların semantik bağlam ve ideolojik kurulumlarını çözümlemektir. Doğu ve Batı, coğrafi ya da kartografik bir tanımlamanın ötesinde daha çok politik, dini ve etnokültürel ayrımları içine alan çok boyutlu ideolojik kurulumlardandır. Bu ideolojilerin beslendiği kimlik politikaları (biz ve onlar), esasen sermaye ve güç ilişkileri üzerinden inşa edilen “hayali/imgesel coğrafyaların” birer örneğini teşkil etmektedir. Doğu ve Batı’ya yüklenen anlamların neler olduğu, bu kavramlara yönelik söylem ve tahayyüllerin ne tür çağrışımlar uyandırdığı ve coğrafi mekânı nasıl yapılandırdığına dair çözümlemeler, çalışmanın odağını oluşturmaktadır. Bu çözümlemelere ulaşmak için öncelikle Doğu ve Batı imgesine ilişkin teorik altlık sunan Oryantalist ve Oksidentalist söylemler vasıtasıyla hayali coğrafyaların nasıl inşa edildiği etraflıca tartışılmıştır. Araştırma, nitel araştırma desenine göre tasarlanmıştır. İstanbul Üniversitesi ve Van Yüzüncü Yıl Üniversitesinin İlahiyat, Edebiyat ve Siyasal Bilgiler/ İktisadi ve İdari Bilimler Fakültelerine bağlı altı bölümde (Temel İslam Bilimleri, Türk Dili ve Edebiyatı, Tarih, Coğrafya, Siyaset Bilimi/ Kamu Yönetimi, İngiliz Dili ve Edebiyatı) öğrenim gören 240 katılımcı ise çalışmanın örneklem grubunu oluşturmaktadır. Katılımcıların görüşlerini yansıtan veriler, MAXQDA paket programı vasıtasıyla analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre Doğu ve Batı kavramı, salt coğrafi mekân olarak Avrupa, ABD ve Orta Doğu’yu çağrıştırdığı, buna karşın ideolojik açısından ise farklı yaşam tarzlarına, karakteristik yapılara, politik ve tarihsel ayrımlara yönelik çeşitli ve çoğunlukla zıt kutuplu semantik temsilleri yansıttıkları belirlenmiştir. Bu temsillerin de bireylerin zihinlerinde Oryantalize ve Oksidentalize edilmiş birer Doğu ve Batı tasavvuruyla yakından ilintili olduğu katılımcıların görüşleriyle teyit edilmiştir.

The aim of this study is to analyze the perceptions and connotations of the concepts of the East and the West and to analyze the semantic context and ideological constructions of the meanings attributed to these concepts. Beyond a geographical or cartographic definition, the East and the West are multidimensional ideological constructions that encompass political, religious and ethnocultural distinctions. The identity politics (us and them) that these ideologies feed on constitute an example of "imagined/imaginary geographies" that are essentially constructed through capital and power relations. The focus of this study is to analyze the meanings attributed to the East and the West, what kind of connotations the discourses and imaginations of these concepts evoke and how they structure geographical space. In order to reach these observations, first of all, how imaginary geographies are constructed through Orientalist and Occidentalist discourses, which provide the theoretical basis for the image of East and West, is discussed in detail. The research was designed according to a qualitative research design. The sample group of the study consisted of 240 participants studying in six departments (Basic Islamic Sciences, Turkish Language and Literature, History, Geography, Political Science/Public Administration, English Language and Literature) of the Faculties of Theology, Literature and Political Sciences/Economic and Administrative Sciences of Istanbul University and Van Yüzüncü Yıl University. The data reflecting the views of the participants were analyzed through the MAXQDA package program. As a result, it was determined that the concept of the East and the West evokes Europe, the USA and the Middle East as a purely geographical space, whereas in terms of ideological context, they reflect various and often polarized semantic representations of different lifestyles, characteristic structures, political and historical distinctions. It was also confirmed by the views of the participants that these representations are closely related to an Orientalized and Occidentalized portrayal of the East and the West in the minds of individuals.