hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
COVID-19 ve Diş Hekimliği Uygulamaları
COVID-19 and Dentistry Practice
Yazar: Tatlı, Ufuk
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 29 No. Özel Sayı, 2020
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Yeni koronavirüs hastalığı,COVID-19,diş hekimliği uygulamaları,pandemi ; The novel coronavirus disease,COVID-19,dendistry practice,pandemia

Yeni Koronavirüs Hastalığı (COVID-19), ilk teşhis edildiği andan itibaren çok hızlı bir yayılım gösterdiğinden dolayı, Dünya Sağlık Örgütü tarafından 11 Mart 2020 tarihinde pandemik bir hastalık olarak ilan edilmiştir. COVID-19’un vücut sıvıları ve solunum damlacıkları yoluyla ve virüsle temas etmiş herhangi bir cisimle bulaşabileceği bildirilmiştir. Diş hekimliği uygulamaları sırasında ortaya saçılan kan ve tükürük gibi vücut sıvıları infeksiyöz materyaller olduğundan, virüsün hızla yayılmasına neden olabilir. Bu sebeple, diş hekimliği uygulamaları, virüsün yayılması açısından yüksek düzeyde risklidir. COVID-19 pandemisi sırasında, diş hekimliği kliniklerinde alınması gereken önlemler, hastalar ve diş hekimleri arasındaki çapraz enfeksiyon riskinin önlenmesi ve pandeminin kontrol altına alınabilmesi için büyük önem taşımaktadır. Bu derlemede, COVID-19 pandemisi döneminde, öncelikle ağız ve diş sağlığı çalışanları olmak üzere tüm sağlık çalışanlarına rehber olması amacıyla diş hekimliği uygulamaları sırasında COVID-19 bulaş yolları, COVID-19 açısından alınması gereken enfeksiyon kontrol önlemleri ve pandemi döneminde önerilen diş hekimliği uygulamaları güncel literatür bilgileri ışığında sunulmuştur. COVID-19’un tedavi seçenekleri ve viral özellikleriyle ilgili bilgiler sürekli güncellenmektedir. Tüm sağlık çalışanları gibi diş hekimlerinin de güncel literatürü takip etmeleri pandemiyle mücadele açısından oldukça önemlidir.

The novel coronavirus disease (COVID-19) has been declared as a pandemic disease by the World Health Organization on March 11, 2020, as it spreads very rapidly from the moment of first detection. It has been reported that COVID-19 can be transmitted through body fluids and respiratory droplets and by any object that has come into contact with the virus. Since body fluids such as blood and saliva spilled during dental practices are infectious materials, they can cause the virus to spread rapidly. Therefore, dental practices are highly risky for the spread of the virus. During the COVID-19 pandemic, the precautions to be taken in dental clinics are of great importance to prevent the risk of cross-infection between patients and dentists and to control the pandemic. In this review; COVID-19 transmission routes, infection control precautions and the recommended dental practice during the pandemic period are presented in the light of up-to-date literature, in order to guide all healthcare professionals, primarily oral and dental healthcare professionals. Information on treatment options and viral characteristics of COVID-19 is constantly updated. It is very important that dentists, like all healthcare professionals, should follow the current literature in terms of combating the pandemic.
COVID-19 Aşıları: Tünelin Ucundaki Işık
COVID-19 Vaccines: Light at the end of the Tunnel
Yazar: Azap, Alpay
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 29 No. Özel Sayı, 2020
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; COVID-19,SARS-CoV-2,pandemi,aşılar ; COVİD -19,SARS-CoV-2,outbreak,vaccines

Covid-19 salgınının kontrol altına alınabilmesi için standart önlemlerin (maske-mesafe-temizlik-havalandırma) yaygın şekilde uygulanması ve kısıtlama tedbirlerinin hayata geçirilmesi ne yazık ki yeterli olamamaktadır. Sonbaharla birlikte her gün dünya genelinde 600.000’den fazla yeni olgu bildirilirken etkili aşıya olan ihtiyaç giderek daha da artmaktadır. SARS-CoV-2’ye karşı etkili aşıların geliştirilmesi için salgının ilk ayında başlayan çalışmalar meyvelerini vermeye başlamıştır. İnaktive virüs aşıları, canlı virüs aşıları, rekombinan viral taşıyıcı içeren aşılar, nükleik asit temelli aşılar, protein alt-ünite aşıları ve virüs benzeri parçacık içeren çok sayıda aşı geliştirilme aşamasındadır. Kasım 2020 itibariyle farklı teknolojilere sahip 54 aşı klinik çalışma aşamalarında olup bunlardan 13’ü son aşama olan Faz III aşamasındadır. Öte yandan 87 aşıyla ilgili klinik öncesi çalışmalar da devam etmektedir. İnsanoğlu bir infeksiyon etkenine karşı tarihte hiç olmadığı kadar hızlı bir şekilde aşı üretmektedir. SARS-CoV-2’ye karşı bağışıklık yanıtının tam olarak anlaşılamamış olması ve virüsün mutasyona uğraması nedeniyle kullanıma girmesi beklenen aşıların ne kadar etkili olacağına dair soru işaretleri bulunmaktadır. Bu derlemede SARS-CoV-2’ye karşı bağışıklık yanıtı kısaca özetlendikten sonra geliştirilme aşamasındaki aşıların avantaj ve dezavantajları üzerinde durulacaktır.

Unfortunately, extensive utilization of standard preventive (face mask- distance- hygiene-air conditioning) and restrictive measures is nowhere near to control COVID-19 outbreak. Started with the fall, more than 600,000 new cases a day worldwide, increased the need for an effective vaccine. Research since the very start of the outbreak to develop a potent vaccine against SARS-CoV-2 is about to reach its initial goals. Many types of vaccines are currently under development, including inactivated, live-attenuated, nucleic acid-based, virus-like particle, replicating/non-replicating viral vector vaccines. Among the 54 candidates of different technologies in clinical trials, 13 have reached the last stage of Phase III upon November 2020. Another 87 candidates are being tested in preclinical studies. This is the fastest in human history to develop a vaccine against an infectious disease. As for the potency of the vaccines expected soon to be available, questions still exist mainly due to uncertainties related to the immune response against SARS-CoV-2 and the recurring mutations in the virus. This review will focus on the advantages and disadvantages of the vaccines in development after a brief summary of the immune response against SARS-CoV-2.
Oral Radyolojide Ultrason Elastografisinin Temel Prensipleri ve Klinik Uygulamaları
Oral Radyolojide Ultrason Elastografisinin Temel Prensipleri ve Klinik Uygulamaları
Yazar: Soydan Çabuk, Damla; Evlice, Burcu
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 29 No. 4, 2019
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Elastisite görüntüleme teknikleri,,ultrasonografi,,diş hekimliği

Ultrason elastografisi, son yıllarda tıbbın pek çok alanında olduğu gibi oral ve maksillofasiyal radyolojide de giderek artan şekilde kullanılmaktadır. Elastografi tekniği, dokudaki elastisite dağılımının incelenmesine, normal doku ve hastalıklı doku arasındaki sertlik farkının karşılaştırılmasına izin verir. Ultrason elastografisi lenf nodlarının değerlendirilmesinde, tükürük bezlerinin ve tiroid bezinin değerlendirilmesinde, vasküler malformasyonlarda, yumuşak doku kistlerinde ve dilin karsinomlarında teşhise yardımcı olarak kullanılır. Ultrason elastografisi genel olarak, deforme edici kuvvete maruz kalan dokulardaki deplasmanın tipine dayanan iki gruba ayrılabilir. Bunlar strain elastografi ve shear-wave elastografi olarak isimlendirilir. Hem strain elastografi hem de shear wave dikkat ve teknik pratik isteyen metodlardır. Bu derlemede, diş hekimleri ve oral radyologlar için, oral ve maksillofasiyal radyolojide ultrason elastografisinin temel prensipleri ve klinik uygulamalarının özetlenmesi amaçlandı.

Ultrason elastografisi, son yıllarda tıbbın pek çok alanında olduğu gibi oral ve maksillofasiyal radyolojide de giderek artan şekilde kullanılmaktadır. Elastografi tekniği, dokudaki elastisite dağılımının incelenmesine, normal doku ve hastalıklı doku arasındaki sertlik farkının karşılaştırılmasına izin verir. Ultrason elastografisi lenf nodlarının değerlendirilmesinde, tükürük bezlerinin ve tiroid bezinin değerlendirilmesinde, vasküler malformasyonlarda, yumuşak doku kistlerinde ve dilin karsinomlarında teşhise yardımcı olarak kullanılır. Ultrason elastografisi genel olarak, deforme edici kuvvete maruz kalan dokulardaki deplasmanın tipine dayanan iki gruba ayrılabilir. Bunlar strain elastografi ve shear-wave elastografi olarak isimlendirilir. Hem strain elastografi hem de shear wave dikkat ve teknik pratik isteyen metodlardır. Bu derlemede, diş hekimleri ve oral radyologlar için, oral ve maksillofasiyal radyolojide ultrason elastografisinin temel prensipleri ve klinik uygulamalarının özetlenmesi amaçlandı.
Kalıtımsal Voltaj Kapılı Sodyum Kanalopatileri
Inherited Voltage Gated Sodıum Channelopathies
Yazar: Coşkun, Çağıl
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 29 No. 4, 2020
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Voltaj kapılı sodyum kanalı,,kanalopatiler,,ağrı,epilepsi,kardiyovasküler hastalıklar ; Voltage-gated sodium channel,,channelopathies,,pain,,epilepsy,,cardiovascular disesase

Membran potansiyelindeki değişikliklere bağlı olarak açılıp kapanan iyon kanal ailesi grubundan olan voltaj kapılı sodyum kanalları (VKSK), hücre içine seçilimli bir şekilde Na+ iyon geçişini gerçekleştirerek uyarılabilir hücrelerde iletimin ana aktörü olan aksiyon potansiyellerinin oluşum ve yayılımından sorumludurlar. Kanal bu özelliği sebebiyle nöronal uyarım, kas kasılması, nörotransmiter salınımı gibi fizyolojik aktivitelerde oldukça önemli rol oynar. Dolayısıyla VKSK proteinin voltaj-bağımlı kapılanma ve filtre yapısı gibi fonksiyonel özellik gösteren bölgelerinde meydana gelen kalıtımsal mutasyonlar kanalın biyofiziksel özelliklerini değiştirirler ve kanal protein izoformlarının lokalize olduğu bölgeler ile ilişkili olarak merkezi sinir sistemi, periferik sinir sistemi, iskelet-kas sistemi ve kardiyovasküler sistem hastalıklarına yol açabilmektedirler. Bu derlemede, VKSK protein izoformlarında meydana gelen mutasyonlar ve ilişkili hastalıklar belirtilmiş ve ayrıca bu değişikliklerin kanal fonksiyonuna olan etkileri biyofiziksel açıdan detaylıca değerlendirilmiştir. Hastalıklar açısından risk faktörü olan mutasyonların ve bu mutant varyasyonlar sonucunda VKSK’ daki mekanistik değişikliklerin belirtilmesi, hedef odaklı tedavi yöntemlerinin geliştirilmesi ve yeni tedavi metotların oluşturulması bakımından oldukça büyük önem taşımaktadır.

Voltage-gated sodium channels (VGSC), one of the members of ion channel family which can open or close due to the changes in membrane potentials, provide influx of Na+ selectively and this way, they are responsible for initiation and propagation of action potential which is a key element of cellular information in excitable cells. The channel plays an important role in physiological activities such as neuronal stimulation, muscle contraction and neurotransmitter release because of its physiological features. Therefore, inherited mutations in functional locations of VGSC protein such as voltage dependent gating and filter structures, change the biophysical properties of the channel and may cause diseases at where the channel protein isoforms located such as central nervous system, peripheral nervous system, skeletal muscle system and cardiovascular system. In this review, mutations in VGSC protein isoforms and related diseases are defined. Moreover, effects of that changes to the channel function are evaluated biophysically in detail. It is notably valuable to define mutations which are risk factors for diseases, and also mechanistically changes caused by those mutant variants in VGSC, in order to develop target-specific treatment and new methods.
Acil Servise Zehirlenme İle Gelen Hastalarda Hava Yolu Yönetiminin Değerlendirilmesi
Evaluation of Airway Management in Patients Admitted to the Emergency Department with Poisoning
Yazar: Sezgin, Seçkin Bahar; Avcı, Akkan
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 29 No. 4, 2020
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Endotrakeal entübasyon,,hava yolu yönetimi,zehirlenme,acil ; Endotracheal intubation,,airway management,,poisoning,,emergency

Yüksek doz ilaç almış kritik hastalarda hava yolu yönetimi destekleyici bakımın önemli bir bileşenidir. Tüm yetişkin intihar amaçlı ilaç zehirlenmesi vakalarının yaklaşık % 16’sı entübe edilmektedir ve sıklıkla solunumu deprese edici (benzodiazepin, barbiturat gibi) ilaçların akut alımı sonrası olmaktadır. Bu derlemede güncel literatür eşliğinde akut yüksek doz ile ilaç zehirlenmelerinde hava yolu yönetiminin nasıl olması gerektiğini vurgulamak amaçlanmıştır.

Airway management is an important component of supportive care in critically ill patients who have received high doses of medication. Approximately 16% of all adult suicidal drug poisoning cases are intubated and often occur after acute intake of drugs that depress respiration (such as benzodiazepine, barbiturate). In this review, it is aimed to emphasize how airway management should be in acute overdose drug poisoning in the light of current literature.
Otizmli Çocukları Tarama, Tanılama, Değerlendirmede Kullanılan Psikometrik Araçlar
Psychometric Tools Used in Screening, Diagnosis, and Evaluation of Children with Autism
Yazar: Yazıcı, Dila Nur; Akman,, Berrin; Usta, Miraç Barış
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 29 No. 4, 2020
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Otizm spektrum bozukluğu,tarama,tanılama,değerlendirme ; Autism spectrum disorder,,evaluation

Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB)olan çocukların erken dönemde tanılanarak, yoğun bir eğitime alınmaları, bu çocukların gelişimi için son derece önemlidir. Günümüzde OSB’li çocukların tarama, tanılama ve değerlendirilmesinde pek çok ölçme aracı kullanılmaktadır. Elbette ki tek bir ölçme aracı tanılama sürecinde kullanılmamalı, pek çok ölçme aracı ve yöntem işe koşulmalıdır. Bu araştırmada öncelikle tarama, tanılama ve değerlendirmenin tanımları yapılmış, ardından her tanım sonradında OSB’li çocukların tarama, tanılama ve değerlendirilmesinde dünyada ve ülkemizde kullanılan bazı ölçme araçları tanıtılmıştır.

Early diagnosis and intensive education of children with Autism Spectrum Disorder (ASD) is essential for the development of these children. Today, many measurement tools are used in screening, diagnosing, and evaluating children with ASD. Of course, not a single measurement tool should be used in the diagnostic process, but many measurement tools and methods should be employed. In this research, definitions of screening, diagnosis, and evaluation are made, after each definition, some measurement tools used in screening and diagnosis, and evaluation of children with ASD are introduced.
Potasyum İyon Kanallarının Yapısı ve Genel Özellikleri
Structure and General Properties of Potassium Ion Channels
Yazar: Emre, Mustafa
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 29 No. 4, 2020
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Potasyum İyon Kanalları,yapı,modelleme ; Potassium ion channels,,structure,,modeling,,general features

Çeşitli ancak önemli işlevler üstlenmiş olan potasyum iyon kanalları, uyarılabilir hücrelerin işleyişi, apoptozun düzenlenmesi, damar düz kas tonusu, kardiyak aktivitenin sürdürülmesi, transmiter ve hormonların salınımı, hücre büyümesi ve farklılaşması dâhil olmak üzere çeşitli hücresel işlevlerde önemli rol oynar. Çalışmada, potasyum kanallarının paylaştığı genel özellikler ve ardından da her sınıfın belirli özellikleri tanıtıldı. Amacımız okuyucuların temel kavramları kavramasına, farklı bilim alanların potasyum kanal özelliklerine aşina olmasına, söz konusu kanalların yapısı ve işlevlerinin daha iyi anlaşılmasına yardımcı olmaktır. Bu derlemede, potasyum iyon kanallarının bugüne kadar bilinen moleküler yapısı, genel özellikleri ve hücre zarındaki lokalizasyonunun düzenlenmesiyle ilgili literatür bilgiler özetlenmiştir.

Potassium ion channels, which have undertaken various but important functions, play an important role in various cellular functions, including the functioning of excitable cells, regulation of apoptosis, vascular smooth muscle tone, maintenance of cardiac activity, release of transmitters and hormones, cell growth and differentiation. The study introduced the general properties shared by potassium channels, followed by the specific properties of each class. Our aim is to helper readers grasp the basic concepts, become familiar with the potassium channel properties of different scientific areas, and better understand the structure and functions of these channels. In this review, the information about the molecular structure of potassium ion channels known so far, their general properties and the regulation of their localization in the cell membrane are summarized.
El Yıkama, Eldiven Kullanımı ve Dirençli Bakteri Enfeksiyonlarının Önlenmesi
Hand Washing, Using Gloves and Prevention of Resistant Bacteria Infections
Yazar: Kaya, Ufuk; Güvenir, Meryem
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 29 No. 4, 2020
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; İzolasyon direnç,bakteri,enfeksiyon,önlem ; Isolation, resistance, bacteria, infection, prevention

Dirençli bakteriler; kazanmış oldukları direnç genlerini diğer bakterilere de aktarabilen bakteriler olarak tanımlanmaktadırlar. Bu bakterilerin önlenmesinde kullanılan antibiyotiklere karşı gelişen direncin geleceği etkileyebilecek bir sorun olduğu öngörülmektedir. Soyutlamak ve ayırmak anlamlarına gelen ve 20. yüzyıl başı itibari ile ortaya çıkan izolasyon terimi, birçok dirençli bakteri nedeni ile oluşan hastane enfeksiyonlarını önlemek amacıyla kullanılan yöntemleri belirtmektedir. Yöntemlerin uygulanması ve önlemlerin alınmasındaki temel amaç; patojen mikroorganizmaların diğer hasta, hasta yakınları, ziyaretçiler ve sağlık çalışanlarına yayılmasını önlemek ve/veya sınırlamaktır. Hastane enfeksiyonlarının ve izolasyon önlemlerinin büyük önemine rağmen, yapılan çalışmalarda gerekli standart izolasyon önlemlerine yeterli düzeyde dikkat edilmediği belirtilmektedir. Oluşabilecek enfeksiyonlar sağlık hizmetlerinden alınan sonuçların olumsuz etkilenmesine, hastalarda ise fonksiyonel bozukluklara, duygusal strese, yaşam kalitesinin düşmesine ve ölüme neden olmaktadır. Bu derleme, dirençli bakterilerin ve oluşturdukları hastane enfeksiyonlarının ve standart izolasyon yöntemlerine uyumun önemine dikkat çekmektedir.

Resistant bacteria; they are defined as bacteria that can transfer the resistance genes they have acquired to other bacteria. It is predicted that the resistance to antibiotics used in the prevention of these bacteria is a problem that may affect the future. The term isolation, which means abstraction and separation, has emerged as of the beginning of the 20th century, refers to the methods used to prevent hospital infections caused by many resistant bacteria. The main purpose in the implementation of the methods and taking measures; to prevent and / or limit the spread of pathogenic microorganisms to other patients, patient relatives, visitors and healthcare professionals. Despite the great importance of hospital infections and isolation measures, several studies point out that the required standard isolation measures are not paid sufficient attention such. Infections may cause negative effects on healthcare outcomes, and may lead to functional disorders, emotional stress, poor quality of life and death in patients. This review highlights the importance of resistant bacteria and hospital infections and compliance with standard isolation methods.
Tükürük Bezlerine Güncel Bakış: Yeni Bir Organ Tartışması
An updated view on the salivary glands: Discussion on a newly discovered organ
Yazar: Özandaç Polat, Sema
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 30 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Tükürük bezleri,Tuberiyal bezler,Yeni bir organ ; Tükürük bezleri,tubarial bezler,yeni bir organ

Tükürük bezleri, ağız boşluğuna tükürük adı verilen salgıyı yapan ekzokrin bezlerdir. Salgılanan tükürük, tüm ağız ve yutak boşluğu mukoza tabakasının nemlendirilmesi yanında, ağız ve dişlerin temizlenmesini de sağlamaktadır. Tükürüğün büyük kısmını salgılayan parotis, submandibular ve sublingual olmak üzere 3 çift majör tükürük bezleri salgıyı bir kanal ile ağız boşluğuna iletilir. Ayrıca, mukozada yer alan ve doğrudan ağız boşluğuna açılan çok sayıda küçük tükürük bezleri de bulunmaktadır. Eylül 2020’de Valstar ve ark.ları tarafından yayınlanan bir makalede, posterolateral nasopharyngeal duvarda çift olarak bulunan ve serömüköz salgı yapan bezlerin varlığı gösterildi. Torus tubarius’un üzerinde bulunması nedeniyle, tuberial bezler olarak adlandırılan bu yapıların yeni bir organ oldukları ileri sürüldü. Bu çalışma, bilim dünyasında oldukça ilgi çekici bulunduğu kadar, beraberinde bazı soru işaretlerinin varlığını da gündeme getirmiş ve tepkilere neden olmuştur. Sunulan bu çalışmada, geçmişten günümüze tükürük bezlerinin keşifleri yanında, embriyolojik gelişimleri ile anatomik ve histolojik yapılarının güncel bilgiler ışığında gözden geçirilmesi ve yeni bir organ olarak bilim dünyasına sunulan tuberiyal tükürük bezleri ile ilgili tartışmanın tüm yönleriyle ele alınması amaçlandı.

Tükürük bezleri, ağız boşluğuna tükürük adı verilen salgıyı yapan ekzokrin bezlerdir. Salgılanan tükürük, tüm ağız veyutak boşluğu mukoza tabakasının nemlendirilmesi yanında, ağız ve dişlerin temizlenmesini de sağlamaktadır.Tükürüğün büyük kısmını salgılayan parotis, submandibular ve sublingual olmak üzere üç çift majör tükürük bezlerisalgıyı bir kanal ile ağız boşluğuna iletir. Ayrıca, mukozada yer alan ve doğrudan ağız boşluğuna açılan çok sayıda minörtükürük bezleri de bulunmaktadır. Eylül 2020’de Valstar ve arkadaşları tarafından yayınlanan bir makalede,posterolateral nasopharyngeal duvarda çift olarak bulunan ve serömüköz salgı yapan bezlerin varlığı gösterildi. Torustubarius’un üzerinde bulunması nedeniyle, tubarial bezler olarak adlandırılan bu yapıların yeni bir organ oldukları ilerisürüldü. Bu çalışma, bilim dünyasında oldukça ilgi çekici bulunduğu kadar, beraberinde bazı soru işaretlerinin varlığınıda gündeme getirmiş ve tepkilere neden olmuştur. Sunulan bu çalışmada, geçmişten günümüze tükürük bezlerininkeşifleri yanında, embriyolojik gelişimleri ile anatomik ve histolojik yapılarının güncel bilgiler ışığında gözden geçirilmesive yeni bir organ olarak bilim dünyasına sunulan tubarial tükürük bezleri ile ilgili tartışmanın tüm yönleriyle ele alınmasıamaçlandı.