TÜRKİYE CUMHURİYETİ’NİN 100 YILLIK ÇEVİRİ SERÜVENİ: DERGİLER, PROJELER VE ÇEVİRİ EĞİTİMİ
100 YEARS OF TRANSLATION ADVENTURE OF TURKISH REPUBLIC: JOURNALS, PROJECTS AND TRANSLATION TRAINING
Yazar: Göktaş, Nazik; Kaptan, Serra Bengi
Dergi: HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 12 No. Cumhuriyet&#039;in 100. Yılı Özel Sayısı, 2024
Anahtar kelimeler: Historical, Comparative and Typological Linguistics ; Tarihsel, Karşılaştırmalı ve Biçimsel Dilbilim ; Translation History,Republican Period,Translation Activities,Translation Journals,Translation Training ; Çeviri Tarihi,Cumhuriyet Dönemi,Çeviri Faaliyetleri,Çeviri Dergileri,Çeviri Eğitimi

Cumhuriyetin ilanıyla birlikte Türk toplumu Batı dünyasıyla daha yakın ilişkiler kurmaya çalışmıştır. Bu süreçte çeviri faaliyetleri önemli bir rol oynamış ve kültürel etkileşimi artırmıştır. Osmanlı Dönemi’nde sistemli ve düzenli bir çeviri etkinliğinin bulunmamasına karşın Cumhuriyet Dönemi’nde bu konu önemli biçimde ele alınmıştır. Cumhuriyetin ilk yıllarında çeviri faaliyetlerinin genellikle edebi eserler üzerinde yoğunlaştığı görülmektedir. Özellikle Batı edebiyatının klasik eserleri Türkçeye çevrilerek yerel okurlarla buluşturulmuştur. Bu dönemde çevirmenler sadece dil engelini aşmakla kalmamış, aynı zamanda yabancı kavram ve düşünce sistemlerini Türk kültürüne aktarma görevini de üstlenmişlerdir. Türkiye'de çeviri faaliyetlerinin zaman içerisinde çeşitlendiği ve geliştiği vurgulanmaktadır. Bilim, teknoloji, hukuk ve diğer alanlardaki metinlerin çevirileri, ülke modernleştikçe giderek daha önemli hale gelmiştir. Bu dönemde özel terimlerin doğru çevirileri Türkiye’nin uluslararası entegrasyonunu desteklemiştir. Dolayısıyla Türkiye Cumhuriyeti’ndeki çeviri faaliyetleri sadece dilsel iletişime değil aynı zamanda kültürel alışverişe de yön vermektedir. Bu çalışma, çeviri tarihindeki bu gelişmelerin izini sürerek, Türk toplumunun dünya sahnesinde ulaştığı konumu anlamamıza katkıda bulunmaktadır. Bu çalışma ile Türkiye Cumhuriyeti’nin 100. yılını kutladığı 2023 yılında hem şimdiye kadar yapılmış çalışmalar üzerine bir alanyazın taraması yapılmış, hem de 21. yüzyılda, cumhuriyetin en güncel yıllarında var olan ve devam eden çeviri etkinliklerine yer verilerek önceki çalışmalarda daha az değinilen bir döneme ışık tutulmak istenmiştir.

The proclamation of the Republic marked a pivotal moment for Turkish society, signaling a deliberate effort to forge closer ties with the Western world. Translation activities emerged as a crucial catalyst in fostering cultural interaction during this transformative era. In contrast to the Ottoman Period, characterized by a lack of systematic translation endeavor, the Republican Period witnessed a significant focus on addressing this gap. The initial years of the Republic saw a predominant emphasis on translating Western literary masterpieces into Turkish, thereby introducing local readers to classical works. Translators, beyond bridging linguistic barriers, undertook the formidable task of conveying foreign concepts and thought systems into the fabric of Turkish culture. This paper underscores the diversification and progression of translation activities in Turkey over time. Beyond literary works, translations extended to encompass texts in science, technology, law, and various fields, gaining heightened importance in tandem with the country’s modernization efforts. The precision of translating specific terms contributed significantly to Turkey’s international integration. Consequently, translation activities in the Republic of Turkey not only facilitated linguistic communication but also fostered cultural exchange, shaping the nation's position on the global stage. Through a historical lens, this study traces the evolution of translation activities from the founding of the Republic to the present, offering valuable insights into Turkish society’s journey in the international arena. This research constitutes a literature review conducted in 2023, coinciding with the Republic of Turkey's centennial celebration. It extends prior scholarly examinations by incorporating a comprehensive analysis of translation activities throughout the 21st century, shedding light on a period less explored in previous studies.