BİRİNCİ BASAMAK SAĞLIK HİZMETLERİNDE ÇALIŞAN SAĞLIK PERSONELİNDE İŞ STRESİNİN İŞTEN AYRILMA NİYETİNE ETKİSİ
THE EFFECT OF WORK STRESS ON TURNOVER INTENTION AMONG HEALTH STAFF IN PRIMARY CARE
Yazar: Teleş, Mesut
Dergi: Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, Vol. 26 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Work stress,turnover intention,primary care,family physician,family health staff ; İş stresi,işten ayrılma niyeti,birinci basamak sağlık hizmeti,aile hekimi,aile sağlığı elamanı

Bu çalışmanın amacı birinci basamak sağlık hizmetlerinde çalışan sağlık personelinde iş stresinin işten ayrılma niyetine etkisi araştırmaktır. Kesitsel türde bir araştırma olan bu çalışmada veri toplama araçları olarak Genel İş Stresi Ölçeği ve işten ayrılma niyetini ölçen iki soruluk form (örgütten ve meslekten ayrılma niyetleri için ayrı ayrı birer soru) kullanılmıştır. Bu çalışma, Niğde il merkezi ve Niğde’nin en büyük ilçesi olan Bor ilçe merkezindeki birinci basamak sağlık hizmetleri kuruluşlarında çalışan 281 sağlık çalışanı (88 aile hekimi, 164 aile sağlığı elamanı, 27 diğer) üzerinde yürütülmüştür. Çalışmada iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi, tek yönlü varyans analizi, Eta katsayısı, Cramer V katsayısı, Pearson korelasyon katsayısı, basit ve çoklu doğrusal regresyon analizleri uygulanmıştır. Sağlık çalışanlarının 5’li Likert üzerinden Genel İş Stresi Ölçeği ortalaması 2,29±0,93’tür ve meslekten ayrılma niyeti ortalaması (2,46±1,31) örgütten ayrılma niyeti ortalamasından (2,37±1,22) biraz daha yüksektir. Aile hekimlerinin iş stresi ortalaması (2,60±0,95), meslekten ayrılma niyeti ortalaması (2,73±1,29) ve örgütten ayrılma niyeti ortalaması (2,63±1,18) diğer sağlık çalışanlarının ortalamalarına göre daha yüksektir (p<0,05). İş stresinin meslekten ayrılma niyeti (r=0,72; p<0,05) ve örgütten ayrılma niyetiyle (r=0,66; p<0,05) ilişkileri yüksek düzeydedir. İş stresinin meslekten ayrılma niyetine (b=1,01; p<0,05) ve örgütten ayrılma niyetine (b=0,86; p<0,05) istatistiksel olarak anlamlı etkileri vardır. Hatta bu etkiler, mesleki ve sosyodemografik özelliklerin kontrol değişkeni olarak modele dahil edilmesi durumunda bile devam etmektedir (p<0,05). Sonuç olarak, iş stresinin işten ayrılma niyeti üzerinde pozitif yönlü bir etkisi olduğu değerlendirilmektedir. Lisansüstü eğitim mezunu ve haftalık çalışma saati 48 saat olan ve aile hekimi olarak görev yapan sağlık personelinin iş stresi daha yüksektir. Ayrıca 35 yaş ve altındaki, lisansüstü eğitim mezunu, mesleki deneyimi 15 yıl ve altı ile haftalık çalışma saati 48 saat olan ve aile hekimi olarak görev yapan sağlık çalışanlarının işten ayrılma niyeti daha yüksektir. İş stresinin yanı sıra yaş, eğitim düzeyi ve meslekte çalışma süresi işten ayrılma niyetinin diğer belirleyicileridir. İşten ayrılma niyetini düşürmek isteyen sağlık yöneticilerinin, çalışanların mesleki ve diğer özelliklerini de dikkate alarak iş stresiyle mücadele etmesi önerilir.

This study aims to identify the effects of work stress on turnover intention among health staff in primary care. In this cross-sectional study, the General Work Stress Scale and two single-item measures of turnover intention (one question for each organisational and professional turnover intention) were used as the data collection tools. This study included 281 healthcare providers (88 family physicians, 164 family health staff and 27 other staff) working in primary care institutions in the city center of Niğde and the biggest district of Niğde, Bor district center. In this study, independent sample t-test, one-way ANOVA, eta coefficient, Cramer V coefficient, Pearson correlation coefficient, simple and multiple linear regression analysis were used. The mean of the General Work Stress Scale on a 5-point Likert of health staff was 2.29±0.93 and the mean of professional turnover intention (2.46±1.31) was slightly higher than the mean of organisational turnover intention (2.37±1.22). The work stress mean score (2.60±0.95), the professional turnover intention mean score (2.73±1.29) and the organisational turnover intention mean score (2.73±1.29) of family physicians were higher than the mean scores of other health staff (p<0.05). Work stress had high correlations with professional turnover intention (r=0.72; p<0.05) and organisational turnover intention (r=0.66; p<0.05). The effects of work stress on professional turnover intention (b=1.01; p<0.05) and organisational turnover intention (b=0.86; p<0.05) were statistically significant. These effects continued to exist even when occupational and sociodemographic characteristics were included in the model as control variables (p<0.05). Consequently, it was evaluated that work stress had an impact on turnover intention among health care providers working in primary care. Work stress was higher for health staff who had postgraduate degree and 48 hours of work per week and who worked as family physicians. Moreover, turnover intention was higher for health staff who had 35 years of age or younger, postgraduate degree, professional experience of 15 years or less, 48 hours of work per week and who worked as family physicians. In addition to work stress, age, education level and years in the profession were other determinants of turnover intention. It was recommended that health managers who want to reduce turnover intention should deal with work stress by considering the professional and other characteristics of health staff.