Şist ve Gnayslar Üzerindeki Arazi Kullanımına Alanya’nın Doğusu Örneği
Şist ve Gnayslar Üzerindeki Arazi Kullanımına Alanya’nın Doğusu Örneği
Yazar: Yılmaz, Fatma Kafali; Kaymak, Hülya
Dergi: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 22 No. Özel Sayı 3, 2018
Anahtar kelimeler: Şist ve gnays anakayası,arazi kullanımı

Araştırma sahası çözünebilirkayaçların geniş sahalı yaylış gösterdiği Orta Torosların güney kesiminde(Alanya’nın doğusunda) yer almaktadır. Ancak, sahanın içerisinde bulunduğubölgenin Toroslar’ın kuvvetli dağ oluşumu hareketlerine ve sonrasında düşeyyükselmelere maruz kalması, metamorfik kayaçların sahadaki yayılış alanlarınıngenişlemesine sebep olmuştur. Dolayısıyla, sahada kireçtaşlarınınmetamorfizmaya uğraması ile meydana gelmiş kristalize kireçtaşları ilemermerler önemli yayılışa sahiptir. Ancak, bu çözünebilir kayaçların yanı sıraşist, gnays, metakonglomera gibi kayaçlar da geniş sahalı yayılış göstermiştir.Özellikle de, kuvvetli sıkışma rejimi altında oluşmuş ve metamorfizma geçirmişÜst Kambriyen ve daha sınırlı olarak Alt Triyas şist ve gnayslar sahada önemarz etmektedir. Dolayısıyla, araştırma sahası şist, gnays gibi geçirimsizkayaçlarla sık olarak kesintiye uğramış, bu kayaçların çoğu yerde de bir aradageliştikleri gözlenmiştir. Sahada, çözünebilir kayaçlar ile şist ve gnayslarüzerindeki topoğrafik farklılık hemen dikkati çekmektedir. Şöyle ki, çözünebilirkayaçların geniş yayılışa sahip olduğu kesimler daha sarp, engebeli görünüm arzederken şist ve gnayslar üzerinde yamaçlar daha tatlı eğime sahip olupkireçtaşı sahasındaki haşin görünüm ortadan kalmıştır. Bu nedenle ve söz konusukayaçların daha kolay işlenebilmesine bağlı olarak sahadaki beşeri faaliyetlerde daha ziyade bu geçirimsiz kayaçlar üzerinde ve yakın çevresinde yoğunlukkazanmıştır. Dolayısıyla, nüfusun büyük bir bölümü geçirimsiz kayaçlarüzerinde, geçirimsiz kayaçlarla çözünebilir kayaçların yakın mesafeli olarakgelişim gösterdiği kesimlerde yoğunlaşmıştır. Nüfusun bu kayaçlar üzerindeyoğunlaşması, sahadaki diğer faaliyetleri de (yerleşme, tarım ve hayvancılık,turizm, ulaşım vb.) bu yöne doğru çekmiştir. Dolayısıyla, nüfusa bağlı olarakyerleşim alanları, tarımsal faaliyetler, hayvancılık faaliyetleri, turizmfaaliyetleri gibi beşeri etkinlikler daha ziyade bu geçirimsiz kayaçlarüzerinde yoğunlaşmıştır. Bu farklılığı vurgulamak amacıyla, çalışmada şist vegnays anakayaları üzerindeki insan faaliyetleri ele alınarak, bu kayaçlarüzerindeki arazi kullanımı incelenmiştir. Böylece, litolojik farklılığınsahadaki arazi kullanımı üzerindeki etkisi ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Araştırma sahası çözünebilirkayaçların geniş sahalı yaylış gösterdiği Orta Torosların güney kesiminde(Alanya’nın doğusunda) yer almaktadır. Ancak, sahanın içerisinde bulunduğubölgenin Toroslar’ın kuvvetli dağ oluşumu hareketlerine ve sonrasında düşeyyükselmelere maruz kalması, metamorfik kayaçların sahadaki yayılış alanlarınıngenişlemesine sebep olmuştur. Dolayısıyla, sahada kireçtaşlarınınmetamorfizmaya uğraması ile meydana gelmiş kristalize kireçtaşları ilemermerler önemli yayılışa sahiptir. Ancak, bu çözünebilir kayaçların yanı sıraşist, gnays, metakonglomera gibi kayaçlar da geniş sahalı yayılış göstermiştir.Özellikle de, kuvvetli sıkışma rejimi altında oluşmuş ve metamorfizma geçirmişÜst Kambriyen ve daha sınırlı olarak Alt Triyas şist ve gnayslar sahada önemarz etmektedir. Dolayısıyla, araştırma sahası şist, gnays gibi geçirimsizkayaçlarla sık olarak kesintiye uğramış, bu kayaçların çoğu yerde de bir aradageliştikleri gözlenmiştir. Sahada, çözünebilir kayaçlar ile şist ve gnayslarüzerindeki topoğrafik farklılık hemen dikkati çekmektedir. Şöyle ki, çözünebilirkayaçların geniş yayılışa sahip olduğu kesimler daha sarp, engebeli görünüm arzederken şist ve gnayslar üzerinde yamaçlar daha tatlı eğime sahip olupkireçtaşı sahasındaki haşin görünüm ortadan kalmıştır. Bu nedenle ve söz konusukayaçların daha kolay işlenebilmesine bağlı olarak sahadaki beşeri faaliyetlerde daha ziyade bu geçirimsiz kayaçlar üzerinde ve yakın çevresinde yoğunlukkazanmıştır. Dolayısıyla, nüfusun büyük bir bölümü geçirimsiz kayaçlarüzerinde, geçirimsiz kayaçlarla çözünebilir kayaçların yakın mesafeli olarakgelişim gösterdiği kesimlerde yoğunlaşmıştır. Nüfusun bu kayaçlar üzerindeyoğunlaşması, sahadaki diğer faaliyetleri de (yerleşme, tarım ve hayvancılık,turizm, ulaşım vb.) bu yöne doğru çekmiştir. Dolayısıyla, nüfusa bağlı olarakyerleşim alanları, tarımsal faaliyetler, hayvancılık faaliyetleri, turizmfaaliyetleri gibi beşeri etkinlikler daha ziyade bu geçirimsiz kayaçlarüzerinde yoğunlaşmıştır. Bu farklılığı vurgulamak amacıyla, çalışmada şist vegnays anakayaları üzerindeki insan faaliyetleri ele alınarak, bu kayaçlarüzerindeki arazi kullanımı incelenmiştir. Böylece, litolojik farklılığınsahadaki arazi kullanımı üzerindeki etkisi ortaya konulmaya çalışılmıştır.