hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA ve YEŞİL EKONOMİ: TÜRKİYE İÇİN BİR ENDEKS ÖNERİSİ
SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA ve YEŞİL EKONOMİ: TÜRKİYE İÇİN BİR ENDEKS ÖNERİSİ
Yazar: Al, İbrahim
Dergi: Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 12 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Sürdürülebilir Kalkınma,Yeşil Ekonomi,Yeşil Büyüme,Yeşil Ekonomi Endeksi.

Sürdürülebilir kalkınmanın temelstratejisi kabul edilen yeşil ekonomi anlayışının çevresel kaygılar ileekonomik amaçlar arasındaki çelişkiyi ortadan kaldıracak bir yol olduğudüşünülmektedir. Bu nedenle, ülkelerin yeşil ekonomiye dair performanslarınınölçülmesi ve değerlendirilmesi uygulanacak politikalar açısından önem arzetmektedir. Ancak ekonomik, sosyal ve çevresel boyutlar içermesi nedeniyle, yeşilekonominin bu boyutlarını temsil eden alternatif bir ölçü kaynağına ihtiyaçvardır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’nin yeşil ekonomi performansını ölçmek vedeğerlendirmektir. Bu amaç doğrultusunda, yeşil ekonominin üç farklı boyutunu temsilettiği düşünülen, 22 değişkene ilişkin sayısal verilerden hareketle 2000-2015dönemini kapsayan bir yeşil ekonomi endeksi hesaplanmıştır. Elde edilen endeksdeğerlerine göre, Türkiye’nin ele alınan dönemdeki yeşil ekonomi performansınınarttığı söylenebilir. Bu performans artışında özellikle ekonomik ve sosyalgöstergelerdeki olumlu gelişmenin payı büyüktür. Çevresel performansta sonyıllarda olumlu gelişmeler olmakla birlikte, çevresel göstergelerin yeşilekonomi performansına katkısı nispeten sınırlı kalmıştır.

Sürdürülebilir kalkınmanın temelstratejisi kabul edilen yeşil ekonomi anlayışının çevresel kaygılar ileekonomik amaçlar arasındaki çelişkiyi ortadan kaldıracak bir yol olduğudüşünülmektedir. Bu nedenle, ülkelerin yeşil ekonomiye dair performanslarınınölçülmesi ve değerlendirilmesi uygulanacak politikalar açısından önem arzetmektedir. Ancak ekonomik, sosyal ve çevresel boyutlar içermesi nedeniyle, yeşilekonominin bu boyutlarını temsil eden alternatif bir ölçü kaynağına ihtiyaçvardır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’nin yeşil ekonomi performansını ölçmek vedeğerlendirmektir. Bu amaç doğrultusunda, yeşil ekonominin üç farklı boyutunu temsilettiği düşünülen, 22 değişkene ilişkin sayısal verilerden hareketle 2000-2015dönemini kapsayan bir yeşil ekonomi endeksi hesaplanmıştır. Elde edilen endeksdeğerlerine göre, Türkiye’nin ele alınan dönemdeki yeşil ekonomi performansınınarttığı söylenebilir. Bu performans artışında özellikle ekonomik ve sosyalgöstergelerdeki olumlu gelişmenin payı büyüktür. Çevresel performansta sonyıllarda olumlu gelişmeler olmakla birlikte, çevresel göstergelerin yeşilekonomi performansına katkısı nispeten sınırlı kalmıştır.
ENTEGRE RAPORLAMADA İÇ DENETİMİN GÜVENCE VE DANIŞMANLIK ROLLERİ
The Assurance and Advisory Roles of Internal Auditing in Integrated Reporting
Yazar: Özçelik, Hakan; Öztürk, Mahmut Sami
Dergi: Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 12 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Sustainability,Integrated Reporting,Internal Auditing,Assurance,Advising ; Sürdürülebilirlik,Entegre Raporlama,İç Denetim,Güvence,Danışmanlık

Entegrerapor, kısa vadeli finansal amaçlardan ziyade, uzun vadeli ve stratejikhedeflere yönelmiş, sürdürülebilir ve esnek bir organizasyon yapısı oluşturur. Entegreraporlama hazırlık süreçlerinde iç denetim birimleri kritik bir konuma sahiptir.Entegre raporların oluşturulması için iç denetimin uzmanlığına ve öngörüsüneihtiyaç duyulmaktadır. İç denetim fonksiyonu, yönetime ve entegre raporlamasüreçlerine güvence ve danışmanlık sağlayarak, bu süreçlerde çok önemli roloynamaktadır. Bu çalışmada, entegre raporlamada iç denetimin güvence vedanışmanlık rolleri konusunda araştırma yapılarak, iç denetimin entegreraporlama süreçlerindeki öneminin vurgulanması amaçlanmaktadır.

Theintegrated report forms a sustainable and flexible organizational structureoriented towards long-term and strategic objectives rather than short-termfinancial objectives. Internal auditing units have critical place in theprocess of preparing integrated reports. There is a need for expertise andforesights of internal audit to be able to generate integrated reports. Internalaudit can play an important role in integrated reporting processes by providingassurance and advisory services for management and integrated reportingprocesses. In this study, it is aimed to emphasize the importance of internalaudit in integrated reporting by conducting research on the assurance andadvisory roles of internal audit in integrated reporting.
İBN HALDUN DÜŞÜNCESİNDE TARİH, ZAMAN VE DÖNGÜSELLİK
İBN HALDUN DÜŞÜNCESİNDE TARİH, ZAMAN VE DÖNGÜSELLİK
Yazar: Nebati, Nureddin
Dergi: Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 12 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: İbn Haldun,Tarih,Asabiyet,İslamiyet,Hristiyanlık

Yahudilik ve Hıristiyanlık kültürünün getirdiği ilerlemeci çizgisel tarih anlayışı geçmiş, gelecek ve şimdiyi kesin bir şekilde birbirinden ayırarak tarihe sonul bir amaç yükler. Böylece Ortaçağ’da zaman kutsallığından arındırılmış, insan özneleştirilmiştir. Tarihi kozmosa benzer bir döngüyle tekerrür eden biçimler olarak tasavvur eden döngüsel tarihten çizgisel tarih yaklaşımına geçilmiştir ve tüm Batı düşünce tarihi bu mirası benimsemiştir. İslam’ın tarih yaklaşımı kategorik ayrıştırmaların ötesine geçen farklı bir yapı ihtiva etmektedir. İslam tarihçisi İbn Haldun tarihi ilahi yasanın getirdiği zorunluluklar ve toplumların çeşitliliğini oluşturan arızi yönlerinin bağıntısı üzerinden analiz ederek ilk tarih metodolojisini kurmuş, tarihi bilimselleştirmiştir. Tarihi varlığa içkin gördüğü döngüsel bir süreç içinde tasavvur etmiş, devletler, toplumlar, asabiyet bağları ile insan organizması arasında bir ilinti kurmuştur.

Yahudilik ve Hıristiyanlık kültürünün getirdiği ilerlemeci çizgisel tarih anlayışı geçmiş, gelecek ve şimdiyi kesin bir şekilde birbirinden ayırarak tarihe sonul bir amaç yükler. Böylece Ortaçağ’da zaman kutsallığından arındırılmış, insan özneleştirilmiştir. Tarihi kozmosa benzer bir döngüyle tekerrür eden biçimler olarak tasavvur eden döngüsel tarihten çizgisel tarih yaklaşımına geçilmiştir ve tüm Batı düşünce tarihi bu mirası benimsemiştir. İslam’ın tarih yaklaşımı kategorik ayrıştırmaların ötesine geçen farklı bir yapı ihtiva etmektedir. İslam tarihçisi İbn Haldun tarihi ilahi yasanın getirdiği zorunluluklar ve toplumların çeşitliliğini oluşturan arızi yönlerinin bağıntısı üzerinden analiz ederek ilk tarih metodolojisini kurmuş, tarihi bilimselleştirmiştir. Tarihi varlığa içkin gördüğü döngüsel bir süreç içinde tasavvur etmiş, devletler, toplumlar, asabiyet bağları ile insan organizması arasında bir ilinti kurmuştur.
75. KIYÂME SURESİNİN 16-19. AYETLERİNİN ANLAŞILMA SORUNLARI ÜZERİNE
75. KIYÂME SURESİNİN 16-19. AYETLERİNİN ANLAŞILMA SORUNLARI ÜZERİNE
Yazar: Gezer, Süleyman
Dergi: Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 3, 2018
Anahtar kelimeler: Kıyamet,Kur’an’ın bütünlüğü

Buçalışma 75. Kıyame Suresi’nin 16-19. ayetlerinin anlaşılma sorunlarınadeğinmektedir. Geleneksel görüşe göre ayetler Hz. Peygamberin vahiy almasürecinde vahyi unutma kaygısıyla dilini oynatması, kendisine söylenen sözleriezberlemeye çalışması olarak tasvir edilmektedir. Ne var ki günümüzde buayetler geleneksel anlayışın aksine ahirette günahkâr insanların durumunuresmeden bir biçimde ele alınmaktadır. Yani bu ayetlerin muhatabı, hesabınınacele görülmesini isteyen kişi olarak resmedilmektedir. Böyle yorumlamanıngerekçesi olarak bahse konu ayetlerin surenin diğer pasajlarıyla uyum içindeolmaması gösterilmektedir. Bu görüşün savunulmasında ki temel neden ise,Kur’an’ın kendi içinde bütünlüklü bir yapı olarak görülmesi vedeğerlendirilmesidir.

Buçalışma 75. Kıyame Suresi’nin 16-19. ayetlerinin anlaşılma sorunlarınadeğinmektedir. Geleneksel görüşe göre ayetler Hz. Peygamberin vahiy almasürecinde vahyi unutma kaygısıyla dilini oynatması, kendisine söylenen sözleriezberlemeye çalışması olarak tasvir edilmektedir. Ne var ki günümüzde buayetler geleneksel anlayışın aksine ahirette günahkâr insanların durumunuresmeden bir biçimde ele alınmaktadır. Yani bu ayetlerin muhatabı, hesabınınacele görülmesini isteyen kişi olarak resmedilmektedir. Böyle yorumlamanıngerekçesi olarak bahse konu ayetlerin surenin diğer pasajlarıyla uyum içindeolmaması gösterilmektedir. Bu görüşün savunulmasında ki temel neden ise,Kur’an’ın kendi içinde bütünlüklü bir yapı olarak görülmesi vedeğerlendirilmesidir.
MALİYET YAPIŞKANLIĞI HİPOTEZİNİN BIST İMALAT SEKTÖRÜ KAPSAMINDA TEST EDİLMESİ
MALİYET YAPIŞKANLIĞI HİPOTEZİNİN BIST İMALAT SEKTÖRÜ KAPSAMINDA TEST EDİLMESİ
Yazar: Hacıhasanoğlu, Tansel; Dalkılıç, Elçin
Dergi: Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 3, 2018
Anahtar kelimeler: Maliyet davranışı,maliyet yapışkanlığı

Maliyetlerin faaliyet düzeyindeki artış/azalışlara karşıasimetrik tepki vermesi maliyet yapışkanlığı olarak ifade edilmektedir. Buçalışmanın amacı BIST İmalat Sektöründe faaliyet gösteren firmalar kapsamındamaliyet yapışkanlığı hipotezinin test edilmesidir. Bu kapsamda BIST İmalatSektöründe faaliyet gösteren 138 firmaya ait 1406 firma-yıl gözlem kullanılarakanaliz yapılmıştır. Elde edilen bulgulara göre örneklem kapsamı ve dönemindemaliyet yapışkanlığı hipotezi desteklenmiştir. Bulgulara göre %1’lik bir satışgeliri artışı karşısında %0.62 artış gösteren faaliyet giderleri, %1’lik birgelir azalışı yaşandığı dönemde yalnızca %0.44 düşüş göstermektedir.İstatistiksel olarak anlamlı olan bulgular kapsamında faaliyet giderleriningelir artışı yaşanan dönemlerde gelir azalışı yaşanan dönemlere göre asimetrikdavranış gösterdiği tespit edilmiştir.

Maliyetlerin faaliyet düzeyindeki artış/azalışlara karşıasimetrik tepki vermesi maliyet yapışkanlığı olarak ifade edilmektedir. Buçalışmanın amacı BIST İmalat Sektöründe faaliyet gösteren firmalar kapsamındamaliyet yapışkanlığı hipotezinin test edilmesidir. Bu kapsamda BIST İmalatSektöründe faaliyet gösteren 138 firmaya ait 1406 firma-yıl gözlem kullanılarakanaliz yapılmıştır. Elde edilen bulgulara göre örneklem kapsamı ve dönemindemaliyet yapışkanlığı hipotezi desteklenmiştir. Bulgulara göre %1’lik bir satışgeliri artışı karşısında %0.62 artış gösteren faaliyet giderleri, %1’lik birgelir azalışı yaşandığı dönemde yalnızca %0.44 düşüş göstermektedir.İstatistiksel olarak anlamlı olan bulgular kapsamında faaliyet giderleriningelir artışı yaşanan dönemlerde gelir azalışı yaşanan dönemlere göre asimetrikdavranış gösterdiği tespit edilmiştir.
REKABETÇİ ÖNCELİKLER VE FİRMA PERFORMANSI ÜZERİNDE İLERİ İMALAT TEKNOLOJİLERİNİN ARACILIK ETKİSİ
REKABETÇİ ÖNCELİKLER VE FİRMA PERFORMANSI ÜZERİNDE İLERİ İMALAT TEKNOLOJİLERİNİN ARACILIK ETKİSİ
Yazar: Gürbüz, Esen; Demirer, Ömür
Dergi: Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 3, 2018
Anahtar kelimeler: Üretim Stratejisi,Rekabet Öncelikleri,İleri İmalat Teknolojileri,Performans Ölçüm Sistemleri

Bu çalışmanın temel amacı ileri imalat teknolojileri, rekabetçiöncelikler ve firma performansı arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkileri testetmek ve bu ilişkilerin doğasını anlamaktır. Araştırmanın ana kütlesini,İstanbul Sanayi Odasında listelenen Türkiye’nin en büyük 1000 firması arasında yeralan ve metal eşya sanayi, makine sanayi (elektrikli olanlar hariç), elektrikmakineleri, aletleri ve cihazları sanayi ile taşıt araçları sanayinde faaliyetgösteren 179 işletmeye ait 229 fabrika oluşturmaktadır. Veri toplama sürecisonunda 122 fabrikadan geri dönüş sağlanabilmiş ve bu birimlerden elde edilenverilerle kavramsal modelin geçerliliği yol analizi ile test edilmiştir. Yapılananaliz sonucunda ileri imalat teknolojilerinin rekabetçi öncelikler ileperformans değişkenleri arasında güçlü bir aracılık etkisine sahip olduğunugöstermiştir.

Bu çalışmanın temel amacı ileri imalat teknolojileri, rekabetçiöncelikler ve firma performansı arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkileri testetmek ve bu ilişkilerin doğasını anlamaktır. Araştırmanın ana kütlesini,İstanbul Sanayi Odasında listelenen Türkiye’nin en büyük 1000 firması arasında yeralan ve metal eşya sanayi, makine sanayi (elektrikli olanlar hariç), elektrikmakineleri, aletleri ve cihazları sanayi ile taşıt araçları sanayinde faaliyetgösteren 179 işletmeye ait 229 fabrika oluşturmaktadır. Veri toplama sürecisonunda 122 fabrikadan geri dönüş sağlanabilmiş ve bu birimlerden elde edilenverilerle kavramsal modelin geçerliliği yol analizi ile test edilmiştir. Yapılananaliz sonucunda ileri imalat teknolojilerinin rekabetçi öncelikler ileperformans değişkenleri arasında güçlü bir aracılık etkisine sahip olduğunugöstermiştir.
LİDER İLETİŞİM TARZLARININ ÖRGÜTSEL MUHALEFETE ETKİSİNDE ÖRGÜTSEL ERDEMLİLİĞİN DÜZENLEYİCİ ROLÜ: OTEL İŞLETMELERİ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA
LİDER İLETİŞİM TARZLARININ ÖRGÜTSEL MUHALEFETE ETKİSİNDE ÖRGÜTSEL ERDEMLİLİĞİN DÜZENLEYİCİ ROLÜ: OTEL İŞLETMELERİ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA
Yazar: Doğanay, Ali; Çöp, Serdar
Dergi: Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 12 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Lider iletişim tarzları,örgütsel muhalefet,örgütsel erdemlilik,otel işletmeleri

Her liderinfarklı bir liderlik davranışı ve bunu gösterdiği bir iletişim tarzıbulunmaktadır. Çalışanların liderleriyle olan ilişkilerinde liderlerin iletişimtarzlarının çalışanların davranışlarını değiştirdiği, örgütsel muhalefetkonusunun da temelde bir iletişim faaliyeti olarak çalışanların farklı görüş,fikir ve önerilerini dile getirmeleriyle işletmeye katkısı olduğudüşünülmektedir. Örgütsel erdemlilik kavramı da çalışanların iyilik, hoşgörü,sosyal gelişim, ahlaki iyilik, dürüstlük gibi özellikleriyle ifadeedilmektedir. Bu çalışmada lider iletişim tarzlarının örgütsel muhalefeteetkisinde örgütsel erdemliliğin düzenleyici rolü incelenmiştir. 4 ve 5 yıldızlı851 otel çalışanın üzerinde yapılan araştırmanın birinci modeline ilişkinsonuçlarının analizinde örgütselerdemlilik algısının hem aktif iletişim tarzının açık muhalefet üzerindekietkisinde hem de gizli muhalefet üzerindeki etkisinde düzenleyici rolü olduğugörülmüştür. Araştırmanın ikinci modeline ilişkin sonuçlarda ise örgütselerdemlilik algısının hem pasif iletişim tarzının açık muhalefet üzerindekietkisinde düzenleyici rolü, hem de pasif iletişim tarzının gizli muhalefetüzerindeki etkisinde düzenleyici rolü olduğu tespit edilmiştir.

Her liderinfarklı bir liderlik davranışı ve bunu gösterdiği bir iletişim tarzıbulunmaktadır. Çalışanların liderleriyle olan ilişkilerinde liderlerin iletişimtarzlarının çalışanların davranışlarını değiştirdiği, örgütsel muhalefetkonusunun da temelde bir iletişim faaliyeti olarak çalışanların farklı görüş,fikir ve önerilerini dile getirmeleriyle işletmeye katkısı olduğudüşünülmektedir. Örgütsel erdemlilik kavramı da çalışanların iyilik, hoşgörü,sosyal gelişim, ahlaki iyilik, dürüstlük gibi özellikleriyle ifadeedilmektedir. Bu çalışmada lider iletişim tarzlarının örgütsel muhalefeteetkisinde örgütsel erdemliliğin düzenleyici rolü incelenmiştir. 4 ve 5 yıldızlı851 otel çalışanın üzerinde yapılan araştırmanın birinci modeline ilişkinsonuçlarının analizinde örgütselerdemlilik algısının hem aktif iletişim tarzının açık muhalefet üzerindekietkisinde hem de gizli muhalefet üzerindeki etkisinde düzenleyici rolü olduğugörülmüştür. Araştırmanın ikinci modeline ilişkin sonuçlarda ise örgütselerdemlilik algısının hem pasif iletişim tarzının açık muhalefet üzerindekietkisinde düzenleyici rolü, hem de pasif iletişim tarzının gizli muhalefetüzerindeki etkisinde düzenleyici rolü olduğu tespit edilmiştir.
BAĞIMSIZ DENETİM VE DENETİMİN EKONOMİK ETKİLERİ
Independent Audit and Economic Effects of Auditing
Yazar: Sakin, Turgay
Dergi: Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 3, 2018
Anahtar kelimeler: Bağımsız denetim,ekonomik etkiler,denetim talebi ; Independent auditing,economic effects,demand for auditing

Bağımsız denetim işletmelerin finansal bilgilerinin doğruluğuna vegüvenilirliğine katkı sağlayan mikro bir işlem olsa da sonuçları itibariyle makroekonomiketki yaratma kapasitesi bulunmaktadır. İşletmeler denetimi yapılması zorunlubir görev olarak kabul edebilmektedir. Ancak yapılan çalışmalarda kalitelidenetim yaptıran firmaların bundan kazançlı çıktıklarına yönelik sonuçlaraulaşılmaktadır. Ayrıca denetim fonksiyonunun güçlü ve kaliteli olduğu düşünülenekonomilerin de denetim sürecinden yarar sağladıkları iddia edilebilir. Buçalışmada öncelikle bağımsız denetim fonksiyonu tarihi gelişimi temelindeaçıklanmıştır. Bağımsız denetime olan talebin ekonomik kökenleri tartışılmış vebağımsız denetim fonksiyonunu açıklayan teoriler incelenmiştir. Bağımsızdenetimin ekonomik etkileri finansal piyasaların etkinliği, sermaye ve kredimaliyetlerinin azaltılması ve suiistimalleri azaltma boyutları iletartışılmıştır.

Even thoughindependent auditing is a process that contribute to accuracy and reliabilityof companies’ financial information, in respect to its results auditing has apower to create macro-economic effects. Companies may consider auditing as an obligatoryprocess. However, some research suggest that the firms having quality auditsbenefits from these audits. Besides, it can be argued that economies withrobust and quality audits also benefits from the auditing process. In thispaper, initially independent auditing is described on the grounds of itshistorical development. Economic origins of the demand for independent auditingis debated and the theories explaining the independent auditing function areexamined. Economic consequences of auditing are debated on the basis ofeffectiveness of financial markets, cost of capital and frauds.
TÜRKİYE AZERBAYCAN DIŞ TİCARET HACMİ VE CARİ AÇIK: AMPİRİK BİR ÇALIŞMA
TÜRKİYE AZERBAYCAN DIŞ TİCARET HACMİ VE CARİ AÇIK: AMPİRİK BİR ÇALIŞMA
Yazar: Durmuş, Savaş
Dergi: Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 3, 2018
Anahtar kelimeler: Türkiye,Azerbaycan,İhracat,İthalat

Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB)’nin uyguladığı sosyalist ekonomik sistem, merkezi bir planlama sayesinde birliği oluşturan ülkeler arasında sosyal, ekonomik,  siyasi ve askeri ilişkilerin bir düzen dahilinde yürümesini sağlamaktaydı. Bu Sosyalist ekonomik ve idari sistemin çökmesi SSCB’nin parçalanması ile sonuçlanmıştır. SSCB’nin dağılması sonucunda 1991 yılında bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan serbest piyasa ekonomi modelini benimsemiştir.  Yeni ekonomik modelin uygulanması sürecinde ülke ciddi ekonomik problemlerle karşı karşıya kalmıştır. Bunun temel nedenleri arasında ülkenin yeterli altyapıya, teknolojik ve ekonomik güce sahip olmayışıdır. Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye ile Azerbaycan arasında yapılan ticarette ihracatın ithalatı karşılama oranı (DTH) ile Türkiye’nin cari açığı arasında nasıl bir ilişki olduğunu 1996 Ocak-2017 Eylül dönemine ait aylık veriler kullanarak istatistiksel olarak ortaya koymaktır. Analizde değişkenler arasındaki ilişkinin varlığı VAR (Vektör Otoregresif) modeli ve Granger Nedensellik (Granger Causality) testi ile araştırılmıştır. Ampirik bulguların sonuçları cari açıktan ticaret haddine doğru tek taraflı ve pozitif bir nedensellik ilişkisinin söz konusu olduğunu göstermektedir.

Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB)’nin uyguladığı sosyalist ekonomik sistem, merkezi bir planlama sayesinde birliği oluşturan ülkeler arasında sosyal, ekonomik,  siyasi ve askeri ilişkilerin bir düzen dahilinde yürümesini sağlamaktaydı. Bu Sosyalist ekonomik ve idari sistemin çökmesi SSCB’nin parçalanması ile sonuçlanmıştır. SSCB’nin dağılması sonucunda 1991 yılında bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan serbest piyasa ekonomi modelini benimsemiştir.  Yeni ekonomik modelin uygulanması sürecinde ülke ciddi ekonomik problemlerle karşı karşıya kalmıştır. Bunun temel nedenleri arasında ülkenin yeterli altyapıya, teknolojik ve ekonomik güce sahip olmayışıdır. Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye ile Azerbaycan arasında yapılan ticarette ihracatın ithalatı karşılama oranı (DTH) ile Türkiye’nin cari açığı arasında nasıl bir ilişki olduğunu 1996 Ocak-2017 Eylül dönemine ait aylık veriler kullanarak istatistiksel olarak ortaya koymaktır. Analizde değişkenler arasındaki ilişkinin varlığı VAR (Vektör Otoregresif) modeli ve Granger Nedensellik (Granger Causality) testi ile araştırılmıştır. Ampirik bulguların sonuçları cari açıktan ticaret haddine doğru tek taraflı ve pozitif bir nedensellik ilişkisinin söz konusu olduğunu göstermektedir.
ÂŞIK VEYSEL’İN “KARA TOPRAK” ŞİİRİNE ONTOLOJİK BİR YAKLAŞIM
ÂŞIK VEYSEL’İN “KARA TOPRAK” ŞİİRİNE ONTOLOJİK BİR YAKLAŞIM
Yazar: Gümüş, İbrahim
Dergi: Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 12 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Halk şiiri,ontolojik yöntem,Âşık Veysel,toprak

Tabiat unsurları yaşamın başlangıcından beri insanoğlu için önemli olmuştur. Öyle ki yaratılışı anlatan mitlerde ilk insan bir mağarada su ve toprağın karşımı sonucu oluştu. En eski mitik anlatılardan halk şiirlerine kadar genelde tabiat özelde ise toprak varlığın ayrılmaz bir parçası olarak yer aldı. Doğa ile iç içe yaşayan âşıklar şiirlerinde duygu ve düşüncelerini aktarırken doğanın bütün unsurlarını kullanmıştır. Âşıklık geleneği, Türk sözlü kültür geleneğinin temel dinamiklerinden biridir. Kam, baksı, ozanların Anadolu’daki ardılı olan âşıklar, birincil kültür ortamı bağlamında düşündüğümüzde kültürel kodları muhafaza etmiş ve gelecek nesillere aktarmıştır. Bu bağlamda âşıklar Türk kültürünün sürekliliği açısından önemli işlevlere sahiptirler. 1894 yılında Sivas’ın Sivrialan köyünde doğan Veysel Şatıroğlu, küçük yaşlarda çiçek hastalığı nedeniyle gözlerini kaybeder. Babasının oyalansın diye aldığı saz ile birlikte çalıp söylemeye başlar. Onun gözlerinin görmemesi ve çektiği büyük acılar sanatında olgunlaşmasını sağlar. Âşık Veysel, Türkçe’yi saf ve temiz bir şekilde kullanarak duygu ve düşüncelerini anlaşılır biçimde dile getirmiş bir âşıktır. Âşık Veysel, şiirlerinde tabiat unsularına yer vermiş ve tasavvufun en önemli konusu olan “anasır-ı erbaa”yı da şiirlerine konu etmiştir. Bu makalede Âşık Veysel’in “Kara Toprak” adlı şiiri ontolojik bir yaklaşımla çözümlenmiştir.

Tabiat unsurları yaşamın başlangıcından beri insanoğlu için önemli olmuştur. Öyle ki yaratılışı anlatan mitlerde ilk insan bir mağarada su ve toprağın karşımı sonucu oluştu. En eski mitik anlatılardan halk şiirlerine kadar genelde tabiat özelde ise toprak varlığın ayrılmaz bir parçası olarak yer aldı. Doğa ile iç içe yaşayan âşıklar şiirlerinde duygu ve düşüncelerini aktarırken doğanın bütün unsurlarını kullanmıştır. Âşıklık geleneği, Türk sözlü kültür geleneğinin temel dinamiklerinden biridir. Kam, baksı, ozanların Anadolu’daki ardılı olan âşıklar, birincil kültür ortamı bağlamında düşündüğümüzde kültürel kodları muhafaza etmiş ve gelecek nesillere aktarmıştır. Bu bağlamda âşıklar Türk kültürünün sürekliliği açısından önemli işlevlere sahiptirler. 1894 yılında Sivas’ın Sivrialan köyünde doğan Veysel Şatıroğlu, küçük yaşlarda çiçek hastalığı nedeniyle gözlerini kaybeder. Babasının oyalansın diye aldığı saz ile birlikte çalıp söylemeye başlar. Onun gözlerinin görmemesi ve çektiği büyük acılar sanatında olgunlaşmasını sağlar. Âşık Veysel, Türkçe’yi saf ve temiz bir şekilde kullanarak duygu ve düşüncelerini anlaşılır biçimde dile getirmiş bir âşıktır. Âşık Veysel, şiirlerinde tabiat unsularına yer vermiş ve tasavvufun en önemli konusu olan “anasır-ı erbaa”yı da şiirlerine konu etmiştir. Bu makalede Âşık Veysel’in “Kara Toprak” adlı şiiri ontolojik bir yaklaşımla çözümlenmiştir.