Kuzey Kıbrıs Lefke bölgesi yerel hurma (Phoenix dactylifera L.) genotiplerinin belirlenmesi ve pomolojik özellikleri
Determination of local Date Palm (Phoenix dactylifera L.) genotypes and pomological characteristics in Lefke region of Northern Cyprus
Yazar: Yılmaz, Nihat
Dergi: Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Vol. 21 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Agricultural, Veterinary and Food Sciences ; Ziraat, Veterinerlik ve Gıda Bilimleri ; Date Palm (Phoenix dactylifera L.),Local genotype,Northern Cyprus ; Hurma (Phoenix dactylifera L),yerel genotipler,Kuzey Kıbrıs

Araştırma, Kuzey Kıbrıs’ta yeşilin ve mavininkesişme noktasında yer alan Lefke bölgesi ve çevresinde (Yedidalga, Çamlıköy,Cengizköy, Yeşilyurt, Doğancı, Gemikonağı Gaziveren) doğal olarak yetişen hurmagenotiplerinin bir envanterinin çıkarılması ve ümit verici genotiplerinbelirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Kuzey Kıbrıs’ta uzun yıllar boyuncayetiştiriciliği yapılan hurma ağaçlarının bölge ekonomisine olan katkısınınartırılması ve ekonomiye kazandırılması amacıyla araştırma materyallerinioluşturan hurma ağaçlarının taraması yapılmış ve dioik bitki olması nedeniylemeyve veren dişilerle ve erkek ağaçlarının sayısı belirlenmiştir.Yetiştiriciliği yapılan bu yerel kaynakların meyve veren ağaçlarda yapılanpomolojik analizler neticesinde ümit verici genotipler belirlenmiş ve bubelirlenen genotiplerin meyvelerine ait meyve ağırlığı (g), meyve boyu (mm),meyve eni (mm) ve tohum ağırlığı (g) gibi bazı pomolojik özellikleribelirlenmiştir. Çalışmalar neticesinde bölgesel anlamda toplam hurma varlığı1512 olarak tespit edilmiştir. Bu belirlenen sayı içerisinde dişi hurma sayısı1176 adet ve geriye kalan 336 adedi ise erkek hurmalardan oluşmaktadır.Pomolojik analizlerde genotipler arasında ortalama meyve ağırlıkları 8.91 g ile15.29 g arasında değişmiştir. Bu bilgiler ışığında kayıt altına alınan bugenotiplerinin adada yapılan ilk olma niteliği ile ileride yapılacak bilimselçalışmalara ışık tutacağı düşünülmektedir.

Thestudy was carried out in order to obtain an inventory of local date palmgenotypes that grow naturally in Lefke region and environs (Yedidalga,Çamlıköy, Cengizköy, Yeşilyurt, Doğancı, Gemikonağı and Gaziveren) located atthe intersection point of green and blue in Northern Cyprus and determinationof hopeful genotypes. The date palm trees using the research materials werescreened and the number of male and female trees giving fruit was determineddue to the fact that they were dioic. In this context, the hopeful genotypeswere determined as a result of the pomological analysis of fruit trees and somepomological characteristics such as fruit weight (g), fruit length (mm), fruitwidth (mm) and seed weight (g) were determined at fruit ripening stages calledtamar stage from these genotypes. As a result of the study, the total date palmtree asset in the regional sense was determined as 1512. In this determinednumber, the number of the female date palm was found 1176 in total date palmand the remaining 336 was male tree. The average fruit weight in pomologicalanalyzes ranged from 8.91 g to 15.29 g. It is thought that these genotypesrecorded in light of this information will be the first on the island to shedlight on future scientific studies.