Yeni Çocukluk Perspektifinin Gelişimi ve Tüketim Görünümleri: Oyunlar Üzerinden Çocukluğun Dizaynı
The Development of a New Childhood Perspective and Consumption Patterns: The Design of Childhood Through Games
Yazar: Başaran, Emrah
Dergi: İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Vol. 15 No. 1, 2026
Anahtar kelimeler: Sociology of Family and Relationships ; Aile ve İlişkiler Sosyolojisi ; Social Change ; Sosyal Değişim ; Child,Childhood,New Childhood Perspective,Family,Consumption,Play ; Çocuk,Çocukluk,Yeni Çocukluk Perspektifi,Aile,Tüketim,Oyun

Bu çalışmada temel olarak tarihsel süreçte değişen çocukluk algısı ve özellikle II. Dünya Savaşı sonrasında ortaya çıkan yeni çocukluk perspektifinin tüketim nesneleriyle olan bağlantısı özellikle oyunlar bağlamında ele alınmaktadır.  Tarih boyunca çocukluk, farklı kategoriler içerisinde değerlendirilmiştir. Çocukluğun her toplumda aynı kategoriyi oluşturmamasının pek çok sosyolojik nedeni bulunmaktadır. Bunlar içerisinde gündelik hayat pratikleri, coğrafi koşullar, emek kıtlığı ve ihtiyacı, aile içerisinde çocukluğun konumu, gelenekler ve inançlar önemli bir yer tutmaktadır. Diğer bir deyişle çocukluğun var olan algısının oluşum sürecinde pek çok sosyal faktör etkili olmaktadır. Buna ek olarak çocukluğa ilişkin bakış bir anda oluşmadığı gibi bir anda da değişmemektedir. Her yeni toplumsal değişim eski algılar üzerinde değişim yaratsa da geriye kalanları da yeni döneme taşımaktadır. Bu türden bir gelişim çizgisi içerisinde ilerleyen çocukluk düşüncesinin kırılma noktalarını Sanayi Devrimi, II. Dünya Savaşı ve 1980 sonrası süreçteki küresel gelişmeler ve tüketim dünyası oluşturmaktadır.  Bu süreçler sonucunda oluşmaya başlayan yeni çocukluk perspektifi, geleneksel çocukluk anlayışından özellikle “tüketim” noktasında ayrışmaktadır. Yeni çocukluk düşüncesi içerisinde çocukluk, aile ve toplum içerisinde özgür bir alana kavuşmasının yanı sıra tüketimin de merkezi noktasını oluşturmaya başlamıştır. Çocukluğa özgü tüketim nesneleri arasında ise oyunlar önemli bir yer tutmaktadır. Geleneksel çocukluk düşüncesi içerisinde çocuklara özgü ve doğal bir uğraşı alanı olan oyunlar günümüzde tüketim unsurları çerçevesinde belirlenen “yapay” bir üretim alanı haline gelmiştir. Bu süreçte küresel oyun şirketleri, sosyal ağlar, ebeveynlerin güvenlik kaygıları gibi pek çok faktör etkili olmaktadır. Yeni çocukluk perspektifi içerisinde oyun, “doğal” olma halini önemli ölçüde yitirmiştir. Oyunlar artık çocuklara özgü olmaktan çıkarak, farklı ortamlarda yaş farkı olmaksızın oynanan, ücret karşılığı satın alınabilen, yetişkinlerin denetimine tabi olan, süresi ve yeri önceden belirlenen, gündelik hayatın olağan akışı içerisinde gerçekleşebilecek doğallıklara kapalı bir etkinlik halini almıştır. Bu yönüyle de yeni çocukluk perspektifinin tüketim ve oyunlar bağlamında önemli ölçüde şekillendirildiği anlaşılmaktadır.

This study primarily examines the changing perception of childhood throughout history, and particularly the connection between this new perspective on childhood that emerged after World War II and consumer goods, especially in the context of play. Throughout history, childhood has been evaluated within different categories. There are many sociological reasons why childhood does not constitute the same category in every society. Among these, daily life practices, geographical conditions, labor scarcity and need, the position of childhood within the family, traditions, and beliefs play an important role. In other words, many social factors influence the formation process of the existing perception of childhood. In addition, the view of childhood does not form or change suddenly. While each new social change creates changes in old perceptions, it also carries over what remains into the new era. The turning points in the understanding of childhood, which progresses within such a developmental trajectory, are the Industrial Revolution, World War II, and the global developments and consumer world of the post-1980 period. The new perspective on childhood that began to emerge as a result of these processes differs from the traditional understanding of childhood, especially in terms of "consumption." In the new understanding of childhood, childhood, while gaining a free space within the family and society, has also begun to become the central point of consumption. Among the consumer goods associated with childhood, games hold a significant place. While traditionally considered a natural and childlike activity, games have become an "artificial" production area defined by consumerism. Many factors contribute to this process, including global game companies, social networks, and parental safety concerns. Within this new perspective on childhood, play has largely lost its "natural" quality. Games are no longer exclusive to children; they are now activities played in various settings regardless of age, purchased for a fee, subject to adult supervision, with predetermined duration and location, and devoid of the naturalness that can occur within the ordinary flow of daily life. In this respect, it is clear that the new perspective on childhood has been significantly shaped by consumption and games.