hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Müziği Konumlandıran Felsefe Algısından  Felsefeye Çığır Açan Bir Müzik Anlayışına
من تصور الفلسفة الذي يضع الموسيقى نحو فهم للموسيقى يفتح أرضية جديدة للفلسفة
Yazar: Doğramacı, Halil İbrahim; Yıldız, Ömer
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 23 No. 1, 2022
Anahtar kelimeler: Religion, Society and Culture Studies ; Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları ; Dikey Düşünce,Kozmos,İlimler Tasnifi,Tözcülük,İlişkisellik ; Philosophy,Vertical Thinking,Classification of Sciences,Horizontal Thinking,Relationality ; Felsefe,Dikey Düşünce,İlimler Tasnifi,Yatay Düşünce,İlişkisellik

Felsefe ile müzik arasındaki ilişki felsefe tarihi boyunca farklı görünümler kazanmıştır. Biri diğerine indirgenemez karakterdeki bu iki farklı varoluş tarzının nasıl bir ilişki içinde olduğu sorusu da bizzat bu ilişkinin kendisindeki değişkenlik sebebiyle önemini daima korumuştur. Bu yüzden bu sorunun diğer bütün felsefi sorular gibi, belirli bir felsefi ekol ya da filozofun görüşleri lehine cevaplanarak karara bağlanabilir bir karakteri yoktur. Aksine o, felsefe tarihinin farklı dönemlerindeki perspektifler ortaya çıkarıldıkça farklı cevaplara imkân tanıyan bir istifham olmak durumundadır. Bu makalede bu sorunun cevabı aranırken bir zemin teşkil etmesi amacıyla öncelikle, Antik Yunan felsefesinin ve Klasik İslam felsefesinin müziğe yaklaşımları kısaca ele alınmıştır. Bir sınırlılık olarak Antik Yunan filozoflarından Pisagor, Platon ve Aristoteles’e; Klasik İslam filozoflarından ise Kindî, Fârâbî ve İbn Sînâ’ya referansta bulunulmuş, ardından felsefenin, kendi varoluş tarzından apayrı bir varoluş tarzına sahip olan müziği konumlandırma çabası sorunsallaştırılarak bu sorun “yer”, mekân”, “konumlandırma”, “iktidar”, “yabancılaşma” ve özellikle de “tevazu” kavramı ışığında irdelenmiştir. Felsefe ve müziğin ilişkiselliği vurgulanırken başlıkta dikkat çekilen “çığır açma” deyimi gündelik kullanımından çıkartılarak makalenin kendi felsefi gayesi lehinde kavramsallaştırılmıştır.

.The relationship between philosophy and music have gained different meanings during the history of philosophy. The question of “how is this relation?” also has maintained its importance because of the uncertainty of this very relation. Therefore, this question can’t be answered easily. Contrarily, it will remain a question that allowing different answers as the perspectives of different periods of philosophical history are revealed. In this paper, firstly we have handled the views of both ancient Greek philosophers and classical Muslim philosophers on music. After that, the effort of philosophy to posit music has been problamatized in the light of the notions of “place”, “space”, “positioning”, “power”, “alienation”, and especially “unpretentiousness”. We also have conceptualized the idiom of “break fresh ground” --that literally means to open a new road and idiomatically means to deal with something in a new way- by removing it from everyday use in favor of our philosophical purpose.
Murteza Bedir, Fıkıh Mezhep Sünnet: Hanefi Fıkıh Teorisinde Peygamber’in Otoritesi, (İstanbul: Dem Yayınları, 2017, 2. Baskı, 240 sayfa)
Murteza Bedir, Fiqh Madhhab Sunnah: The Prophet's Authority in Hanafi Fiqh Theory, (Istanbul: Dem Publising, 2017, 2nd Edition, 240 page)
Yazar: Özalp, Serdar
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 23 No. 1, 2022
Anahtar kelimeler: Religion, Society and Culture Studies ; Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları ; Islamic Law,Usul al-Figh,Madhhab,Hanafi Madhhab,Sunnah ; Islamic Law,Usūl al-Fiqh,Madhhab,Hanafi Madhhab,Sunnah ; İslam Hukuku,Fıkıh Usûlü,Mezhep,Hanefî Mezhebi,Sünnet

Hanefî mezhebi özelinde hazırlanan bu eser, klasik dönemdeki fıkıh usûlü algısının yanında, moderniteyle birlikte gelen fıkıh usûlü algısı arasındaki değişimi göstermesi bakımından önemli bir yere sahiptir. Eserde Hanefî mezhebinin teşekkülünden modernitenin etkisi altına girilen 19. yüzyıla kadarki süreçte fıkıh usûlü delillerinden biri olan sünnetin geçirmiş olduğu evreler, fıkıh usûlü eserleri üzerinden ele alınmaktır. Bu değerlendirmemiz, eserin tanıtılmasının yanında, modern dönemde yazılan fıkıh usûlü eserlerine yeri geldiğinde atıflar yaparak eserde ortaya konan tezin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlamayı hedeflemektedir.

This work, which was prepared specifically for the Hanafi madhhab, has an important place in terms of showing the change between the perception of the usul al-fiqh in the classical period and the perception of the usul al-fiqh that came with modernity. In this work, the phases of the sunnah, which is one of the proofs of the usul al-fiqh, from the formation of the Hanafi madhhab until the 19th century, when it came under the influence of modernity, are discussed through the works of the usul al-fiqh. In addition to introducing the work, this evaluation aims to contribute to a better understanding of the thesis put forward in the work by referring to the works of usul al-fiqh written in the modern period when necessary.
Râmhürmüzî ve el-Muhaddisü’l-Fâsıl Üzerine Bir İnceleme
A Study on Ramhurmuzi and al-Muhaddith al-Fasil
Yazar: Köklü, Recep
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 23 No. 1, 2022
Anahtar kelimeler: Religion, Society and Culture Studies ; Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları ; Hadith,Hadith Methodology,Ahl al-ra’y,Ahl al-hadith,Ramhurmuzi,al-Muhaddith al-fasil ; Hadis,Hadis Usulü,Ehl-i re’y,Ehl-i Hadis,Râmhürmüzî,el-Muhaddisü’l-fâsıl

Râmhürmüzî, mütekaddimûn döneminde müstakil hadis usulü eseri telif etmiş ilk hadis âlimi kabul edilmektedir. Halbuki mütekaddimûn döneminde onun bu alanda şöhret bulduğunu söylemek mümkün görünmemektedir. Bu makalede Râmhürmüzî’nin bir hadis usulü âlimi olarak öne çıkışına ve el-Muhaddisü’l-fâsıl adlı eserinin içeriğine ilişkin bir inceleme yapılacaktır. el-Muhaddisü’l-fâsıl, adından ve içeriğinden anlaşıldığı üzere sadece hadis ve fıkıhla ilgilenmekle yetinen kesimleri birbirlerinden istifade etmeye teşviki amaçlayan bir eserdir. Râmhürmüzî, Ehl-i hadis ve Ehl-i re’y kesimlerin usul mücadelelerinin arttığı ve Ehl-i hadis içerisinde kelam yönteminin benimsenmeye başladığı IV. asırda bu kesimleri ortayol söylemi ile uzlaştırmayı düşünmektedir. Fakat o, bu ortayolun nazar ve istidlâl taraftarı Ehl-i hadis mensuplarınca temsil edildiğini düşünmektedir. Nitekim el-Muhaddisü’l-fâsıl’da Ehl-i re’y fakihleri bu anlamda örnek göstermemektedir. Râmhürmüzî, el-Muhaddisü’l-fâsıl’da genel anlamda Hanbelî hadis taraftarlarını ve Ehl-i re’y Hanefi fakihleri muhatap almakta ve eleştirmektedir. Bu açıdan el-Muhaddisü’l-fâsıl’ın içeriğinin analizi, Râmhürmüzî ve eserinin hadis usulü tarihindeki yerinin anlaşılmasına katkı sağlayacaktır.

Ramhurmuzi is accepted as the first hadith scholar who wrote an independent hadith method in the period of muteqaddimun (early period of hadith methodology). However, it does not seem possible to say that he found fame in this field during in the early period. In this article, an examination will be made about the prominence of Ramhurmuzi as a hadith methodology scholar and the content of his work el-Muhaddith al-fasil. al-Muhaddith al-fasil, as it is understood from its name and content, is a work that aims to encourage people contented with only hadith and fiqh to benefit from each other. In the 4th century AH, when the method struggles of Ahl al-hadith and Ahl al-ra'y groups increased and the method of kalam began to be adopted in Ahl al-hadith, Ramhurmuzi thought to reconcile these segments with the middle-way discourse. But he thought that this middle way is represented by the members of Ahl al-hadith, who support the consideration and inference. As a matter of fact, al-Muhaddith al-fasil does not show the members of Ahl al-ra'y as an example from this aspect. In al-Muhaddith al-fasil, Ramhurmuzi generally addressed and criticized Hanbali hadith supporters and Ahl al-ra'y Hanafi jurists. In this respect, the analysis of the content of al-Muhaddith al-fasil will contribute to the understanding of the place of Ramhurmuzi and his work in the history of hadith methodology.
İnsan Sûresi Bağlamında Rivâyet İhtilafları: Hz. Peygamber’in Tebyin Sünneti Ekseninde Bir Çözüm Teklifi
Disputes About The Sūrat Al-Insān And The Prophet Muhammad’s (Pbuh) Tabyīn Method
Yazar: Kotan, Şevket
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 23 No. 1, 2022
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Sūrat al-Insān,Tafsīr,Narration,Disagreement,Tabyīn Method ; Tefsir,İnsan Sûresi,Tefsir,Rivâyet,İhtilaf,Tebyin Yöntemi

Hz. Peygamber Kur’ân’ın anlaşılmasında tartışmasız bir otoritedir. Hz. Peygamber’in Kur’ân âyetlerini beyan ederken bir tebyin yönteminin olup olmadığı meselesi, bu araştırmanın problemidir. Makalede amaçlanan, İnsan sûresi örnekliğinde, rivâyet ihtilafları özelinde, Hz. Peygamber’in tebyin yönteminin -şâyet varsa- tespitidir. Bu doğrultuda bu ihtilafların incelenmesiyle, Kur’ân’ın tamamında söz konusu edilebilecek bir yöntemden söz edilip edilemeyeceği sorusu da ortaya atılmıştır. Sûreye dair rivâyet ihtilaflarına ait veriler başlıklandırılarak incelenmiş, sonuçları değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda Hz. Peygamber’in sünnetinde tebyinin konumu, yöntem olarak değeri ve imkânı, sonraki nesildeki durumu tartışılmıştır. Sonuç olarak sûreye ilişkin ihtilafların, diğer sûre ve âyetlerdeki benzer ihtilaflarla aynı nedenlere dayandığı tespit edilmiştir. Bu doğrultuda sadece İnsan sûresine değil, tüm Kur’ân’a teşmil edilebilecek bir usulden söz edilebileceği verilerle ortaya konmuştur.

The Prophet is an indisputable authority in the understanding of the Qur’ān. The question of whether there is a method of tabyīn when the Prophet declares the verses of the Qur’ān is the problem of this research. For the article, in the example of Sūrat al-Insān, in the context of narration disputes, the Prophet. It is the determination of the method of the tabyīn of the Prophet. In this direction, examining these disputes has investigated whether a way to be mentioned in the entire Qur’ān can be said. The data relating to the narration disputes related to the Sūrat will be examined under the heading, and the results will be evaluated. As a result, in line with the data obtained in our research, the position of the subject in the Sunnah of the Prophet Muhammad(PBUH), the value and possibility of the subject as a method, and its status in the next generation were discussed. Another significant result is that it has been determined that the disputes related to the Sūrat are based on the same reasons as those associated with the other Sūrat and verses. In this direction, it has been revealed with the data that it is possible to talk about a method that can be extended to the entire Qur’ān, not just for this surah.
Nisâ 4/34. Ayetine Göre Sorumluluklar
Responsibilities According To Verse 4/34 Of Nisā
Yazar: Sevinç, Sümeyye
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 23 No. 1, 2022
Anahtar kelimeler: Religion, Society and Culture Studies ; Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları ; Tafseer,Qur’ān,Women,Qawwām,Nushūz,Violence ; Tefsir,Kur’ân,Kadın,Kavvâm,Nüşûz,Şiddet ; Tefsir,Kur’ân,Kavvâm,Nüşûz,Tafseer,Qur’ān,Qawwām,Nushūz

Kadına şiddet meselesindeki farkındalığa bağlı olarak “onları (hanımları) darbedin” anlamına gelen “وَاضْرِبُوهُنَّ” ibaresi üzerinden Nisâ Sûresi’nin 34. ayeti geleneksel ya da çağdaş bazı ön kabullerle yorumlanmaktadır. Buna göre ayet kadınlar aleyhinde bir durum olarak algılanırken erkekler için bir avantaj olarak görülmektedir. Diğer taraftan çağdaş yaklaşımlarda ayet ya tarihsel olarak yorumlanmakta ya da ayette geçen kelimeye “vurmak” dışında anlamlar yüklenmektedir. Halbuki söz konusu ibare ayetin konu edindiği tek mesele değildir. Bu araştırmada geleneksel ve çağdaş ön kabullerin çıkmazları göz önüne alınarak ayetin temel meselelerine işaret edilmekte, bu minvalde öncelikle ayette geçen lafızlar merkezinde evli erkek ve hanımlarla ilgili işaret edilen sorumluluklar ele alınmaktadır. Ardından hanımların sorumluluklarını ihlallerine yönelik ilahi tavsiyeler incelenerek ayet hakkındaki yorumlar mukayese yöntemiyle tahlil edilmektedir. Ayrıca meselenin Yahudi tefsir geleneği ile benzerliğine temas edilmektedir. Böylece ayete yönelik alternatif bir yorumun ortaya koyulması amaçlanmaktadır.

Depending on the awareness of the issue of violence against women, the 34th verse of Surat an-Nisā is interpreted with some traditional or contemporary preconceptions over the phrase "وَاضْرِبُوهُنّ" which means "beat them (women).” Accordingly, while the verse is perceived as a situation against women, it is seen as an advantage for men. On the other hand, in contemporary approaches, the verse is either interpreted historically, or the word in the verse is interpreted in different meanings other than "hit.” However, this phrase is not the only issue of the verse. In this research, the main issues of the verse are emphasized by taking into account the deadlocks of traditional and contemporary presuppositions. In this respect, first of all, the responsibilities of husbands and wives are discussed in the center of the words in the verse. Then, the divine advice for women to violate their duties is examined, and the interpretations of the verse are analyzed by comparison. In addition, the similarity of the issue with the Jewish tafseer tradition is discussed. Thus, it is aimed to reveal an alternative interpretation of the verse. It is emphasized in the verse that the essential thing is creating a peaceful family environment.
Hutbenin Yaygın Din Eğitimi Amaçlarına Erişim Düzeyi Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
مقياس مستوى وصول الخطبة إلى أهداف التربية الدينية غير النظامية
Yazar: Duman, Abdullah
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 23 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Religion, Society and Culture Studies ; Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları ; Din Eğitimi,Hutbe,Ölçek ; Din Eğitimi,Hutbe,Ölçek Geliştirme ; Religious Education,Khutbah,Scale Development

Çalışmanın amacı Hutbenin Yaygın Din Eğitimi Amaçlarına Erişim Düzeyi Ölçeği’nin (HDEA-EDÖ) geçerlik ve güvenilirlik analizini yapmaktır. Araştırma, gönüllülük esasına dayalı olarak 655 katılımcıya uygulanmıştır. Ölçeğin KMO değeri.96, Bartlett Küresellik Testi χ2 değeri 12347,274 (p=.000) olarak hesaplanmıştır. Ölçeğin KMO değerinin örneklem büyüklüğünün mükemmel ve Bartlett Küresellik Test sonuçlarının ise anlamlı olduğu görülmüştür. Beşli likert tipinde hazırlanan ve iki alt boyuta sahip ölçekte 22 madde bulunmaktadır. Ölçeğin alt boyutlarına “dini bilgi edinme” ve “tutum ve davranışa dönüştürme” adları verilmiştir. İki bileşenden birincisi toplam varyansın % 71.176’sını, ikincisi % 6.219’unu açıklamakta, faktörler toplam varyansa ise % 77.395 katkı sağlamaktadır. Açımlayıcı faktör analiziyle yapının model uyumuna ulaşılmış ve ölçek, doğrulayıcı faktör analizi ile test edilerek onaylanmıştır. Değerlerin tamamı iyi uyum göstermiştir. Elde edilen veri ve yapılan analizler (HDEA-EDÖ) ’nün hutbelerden elde edilen kazanımları ölçebilecek derecede geçerli, güvenilir ve ayırt edici bir araç olduğunu göstermektedir. Buna göre ölçeğin, hem teorik hem de istatistiksel açıdan kullanılmaya elverişli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

مقياس مستوى وصول الخطبة إلى أهداف التربية الدينية غير النظامية
Türkiye’de Liberal İlahiyat ve Kur’an’ın Akademik Bir Metin Olarak Yükselişi
Liberal Theology and the Rise of Qur’an  as An Academic Text in Modern Türkiye
Yazar: Duran, Asim
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 23 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Religious Studies,al-Tafsir,Academic Qur'an,Faculty of Theology,Historical Theology ; Religious Studies,al-Tafsir,Academic Qur'an,Faculty of Theology,Historical Theology ; Dinler Tarihi,Tefsir,Akademik Kur'an,İlahiyat Fakültesi,Tarihsel Teoloji

Bu makale, ilahiyatın bilim olarak tanımlanmasıyla Kur’an’ın bilhassa üniversite kürsülerinde akademik bir metin olarak ele alınışını konu edinmektedir. Yazının amacı, akademik Kur’an şeklinde tanımlayabileceğimiz bir kavramın üretilmesine olanak sağlayan kurumsal ve entelektüel bağlamın temel hususiyetlerini tartışmak ve bunların yeni Kur’an araştırmalarına tesirlerini göstermektir. Konunun önemi, bu kavramın, Türkiye’de Kur’an’ın yorumu konusunda kurumsal değişimin (medreseden üniversiteye) somut bir örneğini ifade etmesinden kaynaklanmaktadır. Aynı zamanda o, Kur’an üzerine söz söyleme salahiyetini elinde bulunduran zümrenin değişimine (molladan profesöre) dair önemli ipuçlarını barındırır. Bu yüzden, böyle bir sorunun çerçevesinin çizilmesi, zuhur eden sosyolojinin portresinin çıkarılması ve sürecin tartışılması, bugüne kadar birikerek gelen literatüre katkı namına değerlendirilebilir. Araştırma boyunca konu, ilahiyat ve kimi zaman dinler tarihi sahasında kalarak kurumsal yapı (medrese-üniversite) ile sınıfsal zümre (molla/hoca-profesör) gibi semboller açısından yapılacak değerlendirmelerle ve Batı ilahiyatında benzer sürece tekabül eden bazı kıyaslamalarla sınırlandırılmıştır. Esasen, akademik Kur’an kavramı da araştırmanın bu sınırlılığını büyük oranda karşılaması dolayısıyla tercih edilmiştir.

This paper deals with the definition of theology as science and the study of the Qur'an as an academic text by liberal theologians in modern Turkish universities. The aim is to discuss the main characteristics of the institutional and intellectual context that produced the concept of the academic Qur'an. The importance of this subject stems from the fact that this concept expresses a substantial example of institutional change (from madrasah to university) in the interpretation of the Qur'an. Also it contains important traces about the change of the group (from mullah to professor) who have the authority to speak on the Qur'an. Throughout the research, the subject has been limited to evaluations of symbol changes such as institutional structure and intellectual group, and some comparisons corresponding to a similar process in Western Christian theology. Therefore, the concept of the Academic Bible, which was previously used by M. C. Legaspi to describe a similar process in Western Christian theology, was adapted into Turkish.
İslam’ın Klasik Çağında Oku Emrinin Eğitimsel Yorumları
التفسيرات التربوية للأمر بالقراءة في العصر الكلاسيكي للإسلام
Yazar: Gündoğdu, Yusuf Bahri
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 23 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Religion, Society and Culture Studies ; Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları ; التربية,الاسلام,فلسفة التربية الاسلامية,تاريخ التربية الاسلامية ; Eğitim,İslam,İslam Eğitim Felsefesi,İslam Eğitim Tarihi ; Education,Islam,Islamic Philosophy of Education,History of Islamic Education

Bu çalışmanın amacı, Alak suresinin bir ve üçüncü ayetlerinde tekrar eden “oku” emrinin İslâm’ın klasik çağında İslâm eğitim düşüncesi açısından nasıl yorumlandığını ortaya koymaktır. Doküman analizine dayalı nitel bir araştırma olarak yürütülen bu çalışmada, 8./14. asrın sonuna kadar tür ya da ekol ayırt edilmeksizin ulaşılabilen tüm tefsir eserleri örnekleme dâhil edilmiştir. Bu ayetlerde oku emrinin herhangi bir nesne almaması; kimin, neyi okuması gerektiği hususunda bağlayıcı bir hüküm koymaması dikkat çekicidir. Bu durum müfessirlere “Oku emrinin muhatabı kimdir, konusunu ne teşkil eder?” sorularını sormalarına kapı aralamıştır. Mâtürîdî ve İbn Teymiyye mutlak bırakılan oku emrinden hareketle bu hitabın “herkes”i,  Kirmânî ve Beyzâvî ise “her şey”i kapsadığını belirtir. “İlim kim içindir?” ve “Konusu nedir?” sorularına kayıt getirmeyen ilk emir, “İlim nasıl ve niçin yapılır?” sorusuna “bismi rabbik” kaydını getirmiştir. Bu ifadeden hareketle yaptıkları yorumlarda müfessirler, okumaya Allah’ın adını anarak başlama, ondan yardım isteyerek okuma ve okumayı Allah için yapma sonuçlarını elde etmişlerdir.

يعتبر تكرار الأمر "اقرأ" في الآيتين الأولى والثالثة من سورة العلق من بين العبارات المرتبطة غالبًا بالعلم والتعليم. في سياق أهمية العلم والتعليم في الإسلام ، يتم تقديم هذه الوصايا كدليل مهم. من الجدير بالذكر أن هذه التعبيرات ، بالإضافة إلى المعنى والرسالة التي تحتويها ، تسمح بمجموعة واسعة من التفسيرات كتعبير يُترك مطلقًا. في هذه الآيات ، لم يأخذ الأمر بالقراءة أي شيء ولم يقدم حكمًا ملزمًا حول من يجب أن يقرأ ماذا. وأدى ذلك إلى قول المفسرين: "من هو المرسل للأمر بالقراءة ، وماذا يكون موضوعه؟" فتح الباب لهم لطرح الأسئلة. يذكر ماتوريدي وابن تيمية أن هذا العنوان يشمل "الجميع" ، بينما يذكر الكرماني وبيزافي أنه يغطي "كل شيء". "لمن المعرفة؟" و "ما هو الموضوع؟" الوصية الأولى التي لا تسجل الأسئلة هي كيف ولماذا يتم العلم؟ أحضر سجل "بسمي ربيك" لسؤاله. وقد توصل المفسرون في تعليقاتهم المبنية على هذا التعبير إلى نتائج البدء في القراءة بذكر اسم الله ، والاستعانة به ، والقراءة في سبيل الله.
Geleneğin İzinde Mutasavvıf Şâir Ömer Necmî Efendi ve Şem‘a-Nâmesi
شاعر صوفي عمل على آثار التراث: عمر نجمي أفندي واثره شمعەنامه
Yazar: Öztürk, Mehmet; Göktaş, Mehmet
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 23 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: Religion, Society and Culture Studies ; Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları ; الأدب الإسلامي التركي,الادب الكلاسيكي,خيال,التصوف ; Türk İslam Edebiyatı,Klasik edebiyat,İmge,Tasavvuf ; Turkish Islamic Literature,Classical literature,İmage,Mysticism

Ömer Necmi Efendi, XIX. asırda geleneğin izinde eserler veren mutasavvıf bir şairdir. Rind meşrep bir şair olan Necmî, eserlerini tasavvufi neşveyle yazmıştır. Manzumelerinde sade bir üslup kullanmıştır. Şiirlerini büyük oranda aruzla kaleme almakla birlikte Türkçe Divanı’nda hece vezniyle yazdığı şiirler de vardır.Necmi’nin Şem‘a-nâme ismini verdiği manzumesi alegorik tarzda tanzim edilmiş bir kasidedir. Bu manzume sual-cevap şeklinde iki bölümden meydana gelmektedir. Manzumede şem‘a (mum) kişileştirilir ve intak sanatıyla bidayetten nihayete şem’anın başından geçen macera dile getirilir. Necmî’nin Şem‘a-nâmesi edebî geleneğimizdeki Şem‘u Pervâne mesnevilerini çağrıştırsa da âşık-maşuk ilişkisi üzerine kurulmuş bir metin değildir. Manzume sadece şem‘anın oluşum ve gelişim sürecini konu edinir. Edebî tür ve şekiller içinde böyle bir türe rastlanılmadığından diğer türler gibi müstakil edebî bir tür olarak değerlendirmek çok zordur.Bu makalede Necmî’nin müstakil olarak nazmettiği Şem‘a-nâme eseri incelenmiştir. Çalışmanın giriş bölümünde “şem‘/mum” hakkında bilgi verilmiş, akabinde Necmî’nin hayatı yazılmıştır. Daha sonra Şem‘a-nâme’nin yazma nüshaları tanıtılmış, eserin muhtevası hakkında bilgi verilmiş ve eserin transkripsiyonu yapılarak dil içi çevirisine yer verilmiştir.

عمر نجمي أفندي ، الذي لديه ستة كتب، وهي الديوان التركي ، والديوان الفارسي، وقصيدة الألفية، و تحفة الوحدة، وشمعەنامه. نجمي شاعر صوفي عمل على آثار التراث في القرن التاسع عشر. وإنه ذو شخصية بوهيمية حیث كتب أعماله بروح صوفية واستخدم أسلوباً بسيطاً في قصائده. إنه قد کتب قصائده غالبًا بالعروض ويمكن القول إنه نجح في هذا حيث إنه استخدم وزن الهجاء فى ديوانه التركية. قصيدته باسم شمعەنامه هي قصيدة مرتبة بأسلوب استعاري. تتكون هذه القصيدة من جزأين في شكل سؤال وجواب. في هذه القصيدة ، تم تجسيد الشمعة وطُلب منها أن تخبرنا عن مغامراتها وتجاربها. على الرغم من أن شمعەنامه للنجمي يستحضر شمعه و پروانه مثنوی في تقاليدنا الأدبية ، إلا أنه ليس نصًا قائمًا على علاقة العاشق والحبيب. ورد ذكر پروانه في عدة مواضع في القصيدة نظرًا لأن القصيدة تتعامل فقط مع عملية تكوين الشمعة ، فيمكن اعتبارها نوعًا أدبيًا مستقلًا مثل ساقنامە.في هذا المقال ، تم فحص عمل شمعەنامه الذي كتبه نجمي بشكل مستقل. في الجزء التمهيدي من الدراسة ، تم تقديم معلومات حول "الشمعة" ، ثم تم توضيح حياة الشاعر. بعد ذلك ، تم تقديم نسخ مخطوطة من شمعەنامه، وقدمت معلومات حول محتوى العمل، وتمت ترجمة العمل إلى لغة معاصرة.