hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Türkiye’de Sağlık Sosyolojisi Çalışmaları
Türkiye’de Sağlık Sosyolojisi Çalışmaları
Yazar: Güven, Seda
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 29, 2015
Anahtar kelimeler: Sociology, Sociology of Health and Illness, Medical Sociology, Health ; Sosyoloji, Sağlık Sosyolojisi, Türkiye’de Sağlık Sosyolojisi, Sağlık, Hastalık

Bu makalenin teması Türkiye’de sağlık sosyolojisinin gelişimini ve bu alanda yapılan çalışmaları değerlendirmektir. Söz konusu temanın keskin biçimde belirlenmesi açısından önce sağlık sosyolojisinin içeriği genel çerçevesiyle ortaya konularak, alanın sosyolojinin bir alt disiplini olarak doğuşu ele alınmıştır. Bu bölümün ardından sağlık sosyolojisinin gelişiminde önemli aşamalar konu edilerek, bu alanda yürütülen ilk çalışmalara değinilmiştir. Dünya’da sağlık sosyolojine yönelik ilginin tarihsel bir dökümünü içeren bu bölümün ardından Türkiye’ye geçilmiştir. Türkiye’de sağlık sosyolojisi çalışmalarının kapsamı ise iki temel başlık altında incelenmiştir. İlk başlık altında sağlık sosyolojisinin Türkiye’deki durumu kitap ve makale düzeyindeki çalışmalar üzerinden değerlendirilmiştir. İkinci başlık altında ise alanın sosyoloji bölüm müfredatları ve tez çalışmalarında ne ölçüde yer aldığı aracılığıyla akademide konu edilişi incelenmiştir. Bütün bu verilerin ardından çalışmanın sonuç bölümü olarak Türkiye’de sağlık sosyolojisinin durumuna ilişkin değerlendirmeler yapılmıştır.

This paper aims reviewing the foundation, development and current situation of sociology of health and illness (medical sociology) in Turkey. In this respect, first of all, the emergence of the field as a sub-field of sociology will be elaborated through demonstration of the content of medical sociology. Secondly, the significant phases within the development of medical sociology will be shown by analysing preliminary works. Thirdly, after this historical cast of the field of medical sociology, the extent of the field in Turkey will be explained within a twofold basis: the extent of the field within books and articles, the extent of field within dissertation thesis and curricula of sociology departments. Fourthly, the paper will be concluded by evaluation of the current position of the field by the above given data
Mir İslama Dergisi (1912-1914): Rusya’daki İslam Araştırmalarının İki Yüzü
Mir İslama Dergisi (1912-1914): Rusya’daki İslam Araştırmalarının İki Yüzü
Yazar: Samyte, Une; Kanlıdere, Ahmet
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 29, 2015
Anahtar kelimeler: Mir Islama, V. V. Barthold, Muslims of Russia, Islamic Studies in Russia, D. M. Pozdneev ; Mir İslama, V. V. Barthold, Rusya Müslümanları, Rusya’da İslam Araştırmaları, D. M. Pozdneev

XIX. yüzyılın sonunda ve XX. yüzyılın başında Rusya Müslümanları arasında boy gösteren milli ve siyasi hareketler Rusya hükümeti tarafından bir tehdit olarak algılanmaktaydı. Bu tehdit, Rusya Müslümanlarını araştırma ve yakından izleme ihtiyacını doğurdu. 1912 yılında St. Petersburg’ta İçişleri Bakanlığı’na bağlı olarak çıkarılan Mir İslama dergisi bu amaca hizmet edecekti. Dergi, V. V. Barthold editörlüğündeki ilk döneminde bilimsel bir yol izledi fakat bu yol siyasi amaçlara uygun görülmedi. Onun yerine getirilen D. M. Pozdneev döneminde dergi tamamen siyasi amaçlara hizmet etmeye başlayıp bilimsel önemini yitirdi. Mir İslama, Rusya Müslümanları arasında ceditçilik, Müslüman basını, kadın hareketi ve birlik fikri gibi konularda zengin bir kaynak olmakla beraber içeriği Türkiye’nin akademik camiası için hâlâ bir muammadır. Bu makalede, derginin bilimsel, siyasi ve kültürel niteliği irdelenecektir.

Political and national movements that occurred among the Muslims of Russia at the end of 19th century and in the beginning of the 20th century were perceived as a threat by the Russian government. This threat brought the need of research and close observation of the Muslims of Russia. The journal Mir Islama that was first issued in St. Petersburg at 1912 in relation to the Ministry of Internal Affairs was designed to serve this purpose. In the beginning, being edited by V.V. Barthold the journal continued its academic studies; however, as this path was not seen useful for the political purposes. D.M. Pozdneev took V.V. Barthold’s place and the journal started to follow the political purposes. Even though Mir Islama is an important source on the issues like jadidism, Muslim press, women’s emancipation and the idea of unity among the Muslims of Russia, the content of the journal is still a mystery to the Turkish academic society. This article, therefore, aims at presenting a critical evaluation of the journal as a scholarly, cultural and political source
Antonio Gramsci’nin Demokratik Eğitim Modeli
Antonio Gramsci’nin Demokratik Eğitim Modeli
Yazar: Durakoğlu, Abdullah; Güney, Ülkü
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 30, 2015
Anahtar kelimeler: Gramsci, eğitim, hegemonya, entelektüeller, praksis felsefesi.

Modern toplumun portresini ortaya koyan İtalyan filozof Antonio Gramsci (1891- 1937), kurumların siyasi önemine ilişkin analizleriyle tanınır. Bu kurumların başında da eğitim gelmektedir. Gramsci’nin demokratik eğitim modeline ilişkin düşüncelerinin ortaya konulduğu bu çalışmada ağırlıklı olarak onun eğitim ve siyaset ilişkisi üzerine olan düşüncelerine yer verilmiştir. Çalışmadaki temel kavramlardan biri hegemonyadır. Gramsci, hegemonya aygıtı olarak devleti görür. Okul ve eğitim, devletin hegemonyasını yeniden inşa etmesine yarayan alandır. Hegemonyanın eğitim sisteminde yeniden üretilmesinde entelektüellerin rolü büyüktür, çünkü geleneksel entelektüeller olarak görülen öğretmenler okullarda siyasi bir görev icra ederek hegemonyanın yeniden üretilmesine hizmet etmektedirler. Bu çalışma Gramsci’nin modern eğitim sistemine getirdiği eleştiriyi kapsamaktadır. Gramsci,  eğitim ve siyaset arasındaki ilişkiyi sorun olarak görmemekte, aksine böyle bir ilişkiyi doğal ve olması gereken olarak nitelendirmektedir. Bu bağlamda çalışmanın sonunda Gramsci’nin demokratik eğitimin, siyasetin eğitim üzerindeki etkisiyle değil de, bunun aksine eğitimin siyaset üzerindeki etkisiyle mümkün olabileceğini düşünmekte olduğu anlaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Gramsci, eğitim, hegemonya, entelektüeller, praksis felsefesi.

Modern toplumun portresini ortaya koyan İtalyan filozof Antonio Gramsci (1891- 1937), kurumların siyasi önemine ilişkin analizleriyle tanınır. Bu kurumların başında da eğitim gelmektedir. Gramsci’nin demokratik eğitim modeline ilişkin düşüncelerinin ortaya konulduğu bu çalışmada ağırlıklı olarak onun eğitim ve siyaset ilişkisi üzerine olan düşüncelerine yer verilmiştir. Çalışmadaki temel kavramlardan biri hegemonyadır. Gramsci, hegemonya aygıtı olarak devleti görür. Okul ve eğitim, devletin hegemonyasını yeniden inşa etmesine yarayan alandır. Hegemonyanın eğitim sisteminde yeniden üretilmesinde entelektüellerin rolü büyüktür, çünkü geleneksel entelektüeller olarak görülen öğretmenler okullarda siyasi bir görev icra ederek hegemonyanın yeniden üretilmesine hizmet etmektedirler. Bu çalışma Gramsci’nin modern eğitim sistemine getirdiği eleştiriyi kapsamaktadır. Gramsci,  eğitim ve siyaset arasındaki ilişkiyi sorun olarak görmemekte, aksine böyle bir ilişkiyi doğal ve olması gereken olarak nitelendirmektedir. Bu bağlamda çalışmanın sonunda Gramsci’nin demokratik eğitimin, siyasetin eğitim üzerindeki etkisiyle değil de, bunun aksine eğitimin siyaset üzerindeki etkisiyle mümkün olabileceğini düşünmekte olduğu anlaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Gramsci, eğitim, hegemonya, entelektüeller, praksis felsefesi.
Aşırı-bireycilik ve Otoritarizm İkileminin ötesinde Eğitimde Otorite Sorunu
Aşırı-bireycilik ve Otoritarizm İkileminin ötesinde Eğitimde Otorite Sorunu
Yazar: Kardeş, M. Ertan
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 30, 2015
Anahtar kelimeler: Eğitim, otorite, otoritarizm, otonomi, paideia, Cornelius Castoriadis

Eğitim alanı XXI. yüzyılın başlarında gerek Türkiye özelinde gerekse de dünyada ciddi bir kırılganlık içerisinde bulunmaktadır. Aile, okul ve devlet gibi otorite figürleri yükselen aşırı bireycilik karşısında yeniden konumlandırılma ihtiyacı hissetmektedirler. Bu durumda söz konusu olan ne “gelenekselci söylemin” yeniden inşasıdır ne de “sınırsız özgürlük” nosyonuna yapılacak vurgudur. XXI. yüzyıla dair asıl zorluk demokrasi değerlerine uygun bir eğitim otoritesinin nasıl tesis edilebileceğidir. Böylelikle eğitimde “meşruiyet” antik bir kavramın güncellenmesine gönderide bulunurken aynı zamanda onun güncel bağlamlarını da düşünmeye davet etmektedir: Paideia sorunu. Paideia bir yandan eğitimi zorunlu olarak yurttaşın polis içerisindeki etkinliği olarak almaktır diğer yandan da etkinlik çerçevesinde temel alanların bütünlüklü bir tarzda içselleştirilmesini içermektedir. Güncel otorite figürlerine dair kırılganlık eğitimde doğruluk ve değerler sorununu yeniden ele almak açısından bir fırsat olarak belirmektedir.Anahtar Kelimeler: Eğitim, otorite, otoritarizm, otonomi, paideia, Cornelius Castoriadis

Eğitim alanı XXI. yüzyılın başlarında gerek Türkiye özelinde gerekse de dünyada ciddi bir kırılganlık içerisinde bulunmaktadır. Aile, okul ve devlet gibi otorite figürleri yükselen aşırı bireycilik karşısında yeniden konumlandırılma ihtiyacı hissetmektedirler. Bu durumda söz konusu olan ne “gelenekselci söylemin” yeniden inşasıdır ne de “sınırsız özgürlük” nosyonuna yapılacak vurgudur. XXI. yüzyıla dair asıl zorluk demokrasi değerlerine uygun bir eğitim otoritesinin nasıl tesis edilebileceğidir. Böylelikle eğitimde “meşruiyet” antik bir kavramın güncellenmesine gönderide bulunurken aynı zamanda onun güncel bağlamlarını da düşünmeye davet etmektedir: Paideia sorunu. Paideia bir yandan eğitimi zorunlu olarak yurttaşın polis içerisindeki etkinliği olarak almaktır diğer yandan da etkinlik çerçevesinde temel alanların bütünlüklü bir tarzda içselleştirilmesini içermektedir. Güncel otorite figürlerine dair kırılganlık eğitimde doğruluk ve değerler sorununu yeniden ele almak açısından bir fırsat olarak belirmektedir.Anahtar Kelimeler: Eğitim, otorite, otoritarizm, otonomi, paideia, Cornelius Castoriadis
Avrupa’da Erken Çocukluk Bakımı ve Eğitiminin Mukayeseli Analizi
Avrupa’da Erken Çocukluk Bakımı ve Eğitiminin Mukayeseli Analizi
Yazar: Aysan, Mehmet; Özdoğru, Asil
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 30, 2015
Anahtar kelimeler: Erken Çocukluk Bakımı ve Eğitimi, Aile, Sosyal Politika, Refah Rejimi, Avrupa

Bu çalışmada erken çocukluk bakımı ve eğitimi, refah rejimi kavramsal çerçevesinde Avrupa Birliği (AB) verileri kullanılarak tartışılmaktadır. Bu çalışmaya göre, AB üyesi ülkeler birbiriyle benzer sosyal ve ekonomik yükümlülükleri yerine getirmek zorunda olsalar da, erken çocukluk bakımı ve eğitimi genellikle refah rejimlerinin kendi özelliklerine göre şekillenmektedir. İskandinav refah rejiminde daha gelişmiş ve yaygın bir formel erken çocukluk eğitim sistemi varken, Kıta Avrupası ve Güney Avrupa refah rejimlerinde özellikle 0-3 yaş grubunda yaygın bir formel bakım ve eğitim hizmetinden söz etmek mümkün değildir. Ayrıca bireylerin iş-aile dengesini yakalayabilmeleri açısından önemli bir sosyal politika aracı olan formel çocuk bakım ve eğitim hizmetleri, çocuk ve aile üzerindeki olumlu etkileri açısından da incelenmiştir. Buna göre bu bakım ve eğitim hizmetlerinin çocukların gelişimi, isitihdam, doğurganlık ve sosyal eşitlik üzerinde olumlu etkileri olduğu görülmüştür. Erken çocukluk bakımı ve eğitimi ile ilgili politika önerilerinde ise devlet destekli mahalle kreşlerinin artırılması ve bakımda enformalitenin önüne geçilip bakıcılara temel eğitimlerin verilmesi öne çıkmaktadır.

Bu çalışmada erken çocukluk bakımı ve eğitimi, refah rejimi kavramsal çerçevesinde Avrupa Birliği (AB) verileri kullanılarak tartışılmaktadır. Bu çalışmaya göre, AB üyesi ülkeler birbiriyle benzer sosyal ve ekonomik yükümlülükleri yerine getirmek zorunda olsalar da, erken çocukluk bakımı ve eğitimi genellikle refah rejimlerinin kendi özelliklerine göre şekillenmektedir. İskandinav refah rejiminde daha gelişmiş ve yaygın bir formel erken çocukluk eğitim sistemi varken, Kıta Avrupası ve Güney Avrupa refah rejimlerinde özellikle 0-3 yaş grubunda yaygın bir formel bakım ve eğitim hizmetinden söz etmek mümkün değildir. Ayrıca bireylerin iş-aile dengesini yakalayabilmeleri açısından önemli bir sosyal politika aracı olan formel çocuk bakım ve eğitim hizmetleri, çocuk ve aile üzerindeki olumlu etkileri açısından da incelenmiştir. Buna göre bu bakım ve eğitim hizmetlerinin çocukların gelişimi, isitihdam, doğurganlık ve sosyal eşitlik üzerinde olumlu etkileri olduğu görülmüştür. Erken çocukluk bakımı ve eğitimi ile ilgili politika önerilerinde ise devlet destekli mahalle kreşlerinin artırılması ve bakımda enformalitenin önüne geçilip bakıcılara temel eğitimlerin verilmesi öne çıkmaktadır.
Fraktal Evrede Eğitim:  Belirsiz Bir Gelecek ve Dengesiz Değişimler
Fraktal Evrede Eğitim:  Belirsiz Bir Gelecek ve Dengesiz Değişimler
Yazar: Yaylacı, Ali; Göktuna Yaylacı, Filiz
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 30, 2015
Anahtar kelimeler: Eğitim Yönetimi, Simülasyon Kuramı, Eğitim Sistemi, Fraktal Evre, Jean Baudrillard

Baudrillard’ın deyimiyle fraktal evrede hiçbir değerin söz konusu olmadığı gerçek bir kültüre dayanmayan, belirli bir dengesi olmayan yaklaşımlar eğitim sistemlerini de biçimlendirmektedir. Eğitim yönetimi fraktal evreye uygun düşen yaklaşımların etkisiyle simülasyon evrenini sürdürmeye yarayan stratejiler üretirken, eğitim sistemlerinde herhangi bir değer yasasına dayanmayan, dengesiz değişimler gözlenmektedir. Bu makalenin temel amacı Türkiye’de son dönemlerde eğitim sisteminde yaşanmakta olan değişimleri ve yönelimleri Baudrillard’ın simülasyon kuramı bağlamında fraktal evre olarak tanımladığı durumun özelliklerine dayalı olarak değerlendirmektir. Eğitim sisteminde yaşanılan dönüşümlere ve eğitim yönetimine ilişkin bu nitelikte bir değerlendirmenin simülasyon evreninin öngördüğü bir biçimde gerçeklikle bağı kopmuş ve herhangi bir gönderene sahip olmayan ve bir değerler sisteminin ürünü olmayan yaklaşımların ortaya çıkardığı sorunlara ilişkin farkındalığı artıracağı düşünülmektedir.

Baudrillard’ın deyimiyle fraktal evrede hiçbir değerin söz konusu olmadığı gerçek bir kültüre dayanmayan, belirli bir dengesi olmayan yaklaşımlar eğitim sistemlerini de biçimlendirmektedir. Eğitim yönetimi fraktal evreye uygun düşen yaklaşımların etkisiyle simülasyon evrenini sürdürmeye yarayan stratejiler üretirken, eğitim sistemlerinde herhangi bir değer yasasına dayanmayan, dengesiz değişimler gözlenmektedir. Bu makalenin temel amacı Türkiye’de son dönemlerde eğitim sisteminde yaşanmakta olan değişimleri ve yönelimleri Baudrillard’ın simülasyon kuramı bağlamında fraktal evre olarak tanımladığı durumun özelliklerine dayalı olarak değerlendirmektir. Eğitim sisteminde yaşanılan dönüşümlere ve eğitim yönetimine ilişkin bu nitelikte bir değerlendirmenin simülasyon evreninin öngördüğü bir biçimde gerçeklikle bağı kopmuş ve herhangi bir gönderene sahip olmayan ve bir değerler sisteminin ürünü olmayan yaklaşımların ortaya çıkardığı sorunlara ilişkin farkındalığı artıracağı düşünülmektedir.
İktisadi ve Siyasi Etkenlerle Osmanlı’da Dış Göç: 16. Yüzyılda Mühimme Defterlerinde
İktisadi ve Siyasi Etkenlerle Osmanlı’da Dış Göç: 16. Yüzyılda Mühimme Defterlerinde
Yazar: Arslan, Hüseyin; Özbay, Rahmi
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 30, 2015
Anahtar kelimeler: Göç, Nüfus Hareketleri, Aşiretler, Sâfevî, Osmanlı, Bozulus, Karaulus

Nüfus kazanma veya yitirme anlamına gelen dış göçün, 16. asırda Osmanlı’da, hangi etkenlerle yaşandığı sorgulandı. Dışardan göçerek gelen ve Osmanlı’dan dışarıya göç edenlerin hangi etkenler altında yer değiştirdikleri hakkında bilgi edinmek amaçlandı. Sınırlı sayıda Mühimme Defteri tarandı. İkincil kaynaklarla desteklendi. Hükümlerin; transkripsiyonu verildikten sonra günümüz Türkçesi ile özeti ve ana teması verildi. Bazı belgelerde sadeleştirme yapıldı. Doğuda Sâfevî İranı, Batıda ise Macaristan-Avusturya sınır bölgelerinde, nüfus hareketliliği işlendi. Uygulamada birlik, bütünlük, hukuka uygunluk, adalet ve uyum ilkeleri görüldü. Dışarıya göçün istenmediği, önlenmesi amacıyla tedbirlerin alınmasının yöneticilerden talep edildiği görülmüştür. Nüfus hareketlerinin; güvenlik arayışı, yaylak-kışlak yerlerinin yöneticiler tarafından başkalarına verilmesi, vergi yükünün ağırlığı, dışarıdan nüfus çağrılması, bir idarecinin verilen yerleri beğenmemesi, rea’âyadan bir kısmının Safevîlere katılma faaliyetleri, üç yıla kadar vergi muafiyeti, iç kesimlerden nüfus çekilmesi gibi ekonomik, politik, idari, sosyal ve mezhebî sebeplere dayandığı anlaşılmıştır. Nüfusun bulunduğu yerde yaşamasını teşvik edici, refah şartlarını sağlayan, ülkede kalmasını sağlayıcı nüfus politikalarının uygulanması önerilmiştir.

Nüfus kazanma veya yitirme anlamına gelen dış göçün, 16. asırda Osmanlı’da, hangi etkenlerle yaşandığı sorgulandı. Dışardan göçerek gelen ve Osmanlı’dan dışarıya göç edenlerin hangi etkenler altında yer değiştirdikleri hakkında bilgi edinmek amaçlandı. Sınırlı sayıda Mühimme Defteri tarandı. İkincil kaynaklarla desteklendi. Hükümlerin; transkripsiyonu verildikten sonra günümüz Türkçesi ile özeti ve ana teması verildi. Bazı belgelerde sadeleştirme yapıldı. Doğuda Sâfevî İranı, Batıda ise Macaristan-Avusturya sınır bölgelerinde, nüfus hareketliliği işlendi. Uygulamada birlik, bütünlük, hukuka uygunluk, adalet ve uyum ilkeleri görüldü. Dışarıya göçün istenmediği, önlenmesi amacıyla tedbirlerin alınmasının yöneticilerden talep edildiği görülmüştür. Nüfus hareketlerinin; güvenlik arayışı, yaylak-kışlak yerlerinin yöneticiler tarafından başkalarına verilmesi, vergi yükünün ağırlığı, dışarıdan nüfus çağrılması, bir idarecinin verilen yerleri beğenmemesi, rea’âyadan bir kısmının Safevîlere katılma faaliyetleri, üç yıla kadar vergi muafiyeti, iç kesimlerden nüfus çekilmesi gibi ekonomik, politik, idari, sosyal ve mezhebî sebeplere dayandığı anlaşılmıştır. Nüfusun bulunduğu yerde yaşamasını teşvik edici, refah şartlarını sağlayan, ülkede kalmasını sağlayıcı nüfus politikalarının uygulanması önerilmiştir.
ABD’de Ev Okulu Uygulamasının Tarihsel Gelişimi ve Bugünkü Durumu Üzerine Bir Değerlendirme
ABD’de Ev Okulu Uygulamasının Tarihsel Gelişimi ve Bugünkü Durumu Üzerine Bir Değerlendirme
Yazar: Kaya, Tülay
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 30, 2015
Anahtar kelimeler: Ev Okulu, ABD, Alternatif Eğitim, 1960’lar, Toplumsal Hare- ketler, Eğitim Sosyolojisi

Ev Okulu, 1960’ların sonunda, daha parlak bir gelecek için resmi öğretim kurumlarına devam etme gerekliliğinin yaygın kabul kazandığı bir zaman diliminde, ebeveynlerin çocuklarının eğitimi konusunda profesyonellere yönelmek yerine bu sorumluluğu kendilerinin üstlendiği bir uygulama olarak ABD’de ortaya çıkmıştır. Eğitim alanında toplumsal hareket olarak ortaya çıkan ev okulu, günümüzde, ABD’nin yanı sıra birçok ülkede yasal bir uygulama olarak yürürlükte olan alternatif bir eğitim seçeneğidir. Ev okulunun ABD’de ortaya çıkışı ve evrildiği mevcut durumun genel bir değerlendirilmesinin yapıldığı bu çalışmada ulaşılan temel sonuçlardan birisi, kurumsal eğitim karşıtlığıyla ortaya çıkan ev okulunun bugün yasallaşma süreciyle birlikte marjinalliğini kaybederek kurumsal eğitimin bir parçası haline gelmiş olmasıdır

Ev Okulu, 1960’ların sonunda, daha parlak bir gelecek için resmi öğretim kurumlarına devam etme gerekliliğinin yaygın kabul kazandığı bir zaman diliminde, ebeveynlerin çocuklarının eğitimi konusunda profesyonellere yönelmek yerine bu sorumluluğu kendilerinin üstlendiği bir uygulama olarak ABD’de ortaya çıkmıştır. Eğitim alanında toplumsal hareket olarak ortaya çıkan ev okulu, günümüzde, ABD’nin yanı sıra birçok ülkede yasal bir uygulama olarak yürürlükte olan alternatif bir eğitim seçeneğidir. Ev okulunun ABD’de ortaya çıkışı ve evrildiği mevcut durumun genel bir değerlendirilmesinin yapıldığı bu çalışmada ulaşılan temel sonuçlardan birisi, kurumsal eğitim karşıtlığıyla ortaya çıkan ev okulunun bugün yasallaşma süreciyle birlikte marjinalliğini kaybederek kurumsal eğitimin bir parçası haline gelmiş olmasıdır
Eğitim Sosyolojisinin Uygulama Alanında Yeni Bir Model: Okul Sosyoloğu ve Görevleri
Eğitim Sosyolojisinin Uygulama Alanında Yeni Bir Model: Okul Sosyoloğu ve Görevleri
Yazar: Bayhan, Vehbi
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 30, 2015
Anahtar kelimeler: Eğitim sosyolojisi, okul sosyoloğu, okul sosyal hizmet birimi, çocuk, genç ve aile

Eğitim sosyolojisi, sosyal bir kurum olarak eğitimin bütün bileşenlerini sosyolojik bağ- lamda analiz eder. Sosyalleşmenin temel kurumu olan okulun sosyolojik yapısını, yeni bir model olan okul sosyoloğu analiz etmelidir. Okul sosyoloğu, bireyi (öğrenciyi) bütün sosyal çevresiyle inceleyerek anlamaya çalışır. Bu inceleme, sadece problemli öğrencileri değil, diğer öğrencileri de kapsar. Okuldaki tüm öğrenciler taranarak riskli veya dezavantajlı öğrenciler belirlenerek, onlara verilecek danışmanlık hizmeti ile önleyici bir rehberlik hizmeti de sağlanmış olacaktır. Okul sosyoloğunun görev ve sorumlulukları şu başlıklar bağlamında tanımlanmalıdır. (1) Öğrencilerin aile ve toplum yaşamını araştırmak. (2) Çocukluk ve gençlik sosyolojisi araştırmaları yapmak. (3) Serbest zaman etkinlikleri ile sosyal ve kültürel faaliyetlerin eşgüdümü. (4) Sosyometri ve sosyodrama uygulamaları. (5) Okul sistemini araştırmak ve halkla ilişkiler sürecini yönetmek. (6) Sosyal hizmet ve yardım sürecini yönetmek. (7) Meslek rehberliği. (8) Okula devam etme ve okullaşma oranının artırılması. (9) Okuldaki şiddet eylemlerini ve çete örüntüsünü araştırma, çatışma çözme ve arabuluculuk. (10) Bağımlı öğrencilerin tespiti ve tedavisi. (11) Disiplin sorunlarını araştırmak.

Eğitim sosyolojisi, sosyal bir kurum olarak eğitimin bütün bileşenlerini sosyolojik bağ- lamda analiz eder. Sosyalleşmenin temel kurumu olan okulun sosyolojik yapısını, yeni bir model olan okul sosyoloğu analiz etmelidir. Okul sosyoloğu, bireyi (öğrenciyi) bütün sosyal çevresiyle inceleyerek anlamaya çalışır. Bu inceleme, sadece problemli öğrencileri değil, diğer öğrencileri de kapsar. Okuldaki tüm öğrenciler taranarak riskli veya dezavantajlı öğrenciler belirlenerek, onlara verilecek danışmanlık hizmeti ile önleyici bir rehberlik hizmeti de sağlanmış olacaktır. Okul sosyoloğunun görev ve sorumlulukları şu başlıklar bağlamında tanımlanmalıdır. (1) Öğrencilerin aile ve toplum yaşamını araştırmak. (2) Çocukluk ve gençlik sosyolojisi araştırmaları yapmak. (3) Serbest zaman etkinlikleri ile sosyal ve kültürel faaliyetlerin eşgüdümü. (4) Sosyometri ve sosyodrama uygulamaları. (5) Okul sistemini araştırmak ve halkla ilişkiler sürecini yönetmek. (6) Sosyal hizmet ve yardım sürecini yönetmek. (7) Meslek rehberliği. (8) Okula devam etme ve okullaşma oranının artırılması. (9) Okuldaki şiddet eylemlerini ve çete örüntüsünü araştırma, çatışma çözme ve arabuluculuk. (10) Bağımlı öğrencilerin tespiti ve tedavisi. (11) Disiplin sorunlarını araştırmak.