Enformasyon Yayılımı ve Demokrasinin Çıkmazı
Information Dissemination and the Impediment of Democracy
Yazar: Elmacı, Nusret Erdi
Dergi: Felsefe Arkivi No. 63, 2025
Anahtar kelimeler: Contemporary Philosophy ; Çağdaş Felsefe ; Enformasyon,epistemoloji,sosyal medya,karar süreçleri,demokratik işleyiş ; Information,epistemology,social media,decision processes,democratic functioning

Günümüzde enformasyon yayılımı takip edilemez bir düzeye ulaşmıştır. Teknoloji ve sosyal medya yoluyla muazzam ölçekte enformasyon herkesin erişimindedir. Bu nedenle enformasyonları kişinin kullanım alışkanlıklarına bağlı olarak kısıtlayan algoritmalar geliştirilmiştir. Dahası, kişilerin tercihleri de bu kısıtlamayı daha ileri bir noktaya taşır. Sorun şu ki, enformasyonlar yanlış veya yanıltıcı olabilir ve bunlar bilinçli ya da bilinçsiz şekilde yayılabilir. Özellikle sosyal medya aracılığıyla bu tür enformasyonların yayılımı ve tüketimi günümüzde önemli bir problem teşkil etmektedir. Çünkü kişilerin yargıları enformasyonlar aracılığıyla gelişir. Üstelik bu yargılar salt bireysel değildir. Belirli bir eğilim ortaklığı nedeniyle gelişen gruplaşmalar edinilecek ya da dışarıda bırakılacak enformasyonun da belirleyicisi haline gelir. Böylece, toplumun yargıları doğruları hedefleme olanağından uzaklaşır. Demokrasilerin temel dinamiği olan karar mekanizmasının enformasyonlara dayandığı düşünüldüğünde söz konusu süreç önemli bir çıkmaz olarak ortaya çıkar. Yanlış veya yanıltıcı enformasyonların kolaylıkla yayılabiliyor ve tüketilebiliyor olması demokratik kararların rasyonellikten uzaklaşması anlamına gelmektedir. Demokrasinin cahillerin yönetimi olmadığını savunmanın tek yolu yurttaşların karar süreçlerinin epistemik anlamda iyi bir zemine sahip olduğunu gösterebilmektir. Ancak, mevcut yapılar bunu engelleyen süreçleri ortaya çıkarıyorsa bu yapılarla mücadele edilmesi gerekir. Bununla birlikte, mücadelenin demokratik ilkelerden ödün vermeden yapılabilmesi güç görünmektedir. Çalışmanın amacı enformasyon ve demokrasi arasındaki ilişkiyi inceleyerek günümüzdeki dezenformasyon sorununun demokratik işleyiş üzerindeki baltalayıcı etkisini göstermek ve buna karşı yapılabilecekleri değerlendirmektir.

Recently, information dissemination has reached an untrackable level. Information is available to everyone on a massive scale through technology and social media. For this reason, algorithms have been developed that restrict information based on a person’s usage habits. Moreover, people’s preferences take this restriction to a further level. The problem is that information can be false or misleading and can be spread consciously or unconsciously. The dissemination and consumption of such information, especially through social media, poses a significant problem today. Because people’s judgments develop through information. Moreover, these judgments are not solely individual. Groupings that develop due to a certain common tendency also become determinants of the information to be acquired or excluded. Thus, society’s judgments are distanced from the possibility of targeting the truth. When it is considered that the decision-making mechanism, which is the basic dynamic of democracies, is based on information, this process emerges as a significant problem. The fact that false or misleading information can easily spread and be consumed means that democratic decisions are departing from rationality. The only way to argue that democracy is not the rule of the ignorant is to show that citizens’ decision-making processes have good epistemological grounds. However, it seems difficult to fight without compromising democratic principles. The aim of the study is to examine the relationship between information and democracy, to show the undermining effect of today’s disinformation problem on democratic functioning and to evaluate what can be done against it.