İlkokul Türkçe ve Azerbaycan Dili Ders Kitaplarında Yer Alan Değerler: Karşılaştırmalı Bir İncelenme
Values in Primary Scholl Turkish and Azerbaijan Language Textbooks: A Comparative Study
Yazar: Boyacı, Şerife Dilek; Zakaryayeva, Almaz
Dergi: Anadolu Journal of Educational Sciences International, Vol. 15 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Classroom Education ; Sınıf Eğitimi ; Turkish,Azerbaijani language,Value,Primary school,Textbook ; Türkçe,Azerbaycan dili,Değer,İlkokul,Ders kitabı

Bu araştırmada, ortak din, dil, etnik köken, tarih ve kültüre sahip Azerbaycan ve Türkiye’de ilkokullarda ana dili öğretiminde kullanılan ders kitaplarında yer alan değerlerin karşılaştırmalı olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, Türkiye’de Millî Eğitim Bakanlığı’nın Azerbaycan’da ise Tahsil Nazırlığının onayından geçmiş her iki ülkede ilkokul 1.- 4. sınıflar için hazırlanan toplam sekiz ders kitabındaki okuma metinleri ve görseller doküman incelemesi tekniği ile incelenmiştir. Ders kitaplarının incelenmesi amacıyla İlkokul programlarında tanımlanan kök değerler ve Schwartz’ın Değerler Sınıflaması’ndan yola çıkarak araştırmacıların oluşturduğu değer sınıflaması kullanılmıştır. Elde edilen verilerin çözümlenmesinde ise betimsel analiz tercih edilmiştir. Araştırma sonucunda Türkiye ve Azerbaycan ana dili ders kitaplarında ilkokulun tüm sınıf düzeylerinde farklı sıklıkla tekrarlanmalarına karşın çalışma kapsamına alınan tüm değerlere yer verildiği görülmüş, bununla birlikte her iki ülke kitaplarında özyönelim, geleneksellik, uyma ve başarı değerine daha fazla yer verilirken, adalet değerinin kitaplarda daha az yer bulduğu, metinlerin değer eğitimi açısından görsellerden daha fazla öne çıktığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları doğrultusunda; her iki ülkenin ders kitaplarındaki değer dağılımlarının sınıf düzeylerindeki öğrencilerin özellikleri göz önünde bulundurularak düzenlenmesi, ayrıca ders kitaplarını hazırlarken metinlerin yanı sıra görsellerin de nitelik ve nicelik açısından değer eğitimi bağlamında zenginleştirilmesi önerileri getirilmiştir.

This research aims to comparatively examine the values in textbooks used in teaching mother tongue in primary schools in Azerbaijan and Türkiye, which have common religion, language, ethnicity, history and culture. In this study, the reading texts and visuals in a total of eight textbooks prepared for primary school 1st-4th grades in both countries, approved by the Ministry of National Education in Türkiye and the Ministry of Education in Azerbaijan, were examined using the document analysis technique. In order to examine the textbooks, the value classification created by the researchers was used, based on the root values defined in the primary school programs and the values in Schwartz's Values Scale. Descriptive analysis was preferred to analyze the data obtained. As a result of the research, it was seen that all the values included in the study were included in the native language teaching textbooks of Turkey and Azerbaijan, although they were repeated with different frequencies at all grade levels of primary school. However, while the values of self-direction, tradition, conformity and success were given more place in the books of both countries, the value of justice was more prominent in the books. It was concluded that the preliminary texts were more prominent than the visuals in terms of value education. In line with the results of the research, it was suggested that the distribution of values in the textbooks of both countries should be organized by taking into account the characteristics of the students at the grade levels, and that the texts as well as the visuals should be enriched in terms of quality and quantity in the context of value education while preparing the textbooks.