Ortaokul Öğrencilerinin Finansal Okuryazarlık Becerilerinin Çeşitli Değişkenlere Göre İncelenmesi
Examining The Financial Literacy Skills of Secondary School Students According to Various Variables
Yazar: Avcı Akçalı, Aslı; Tutaşer, Nurhan
Dergi: Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, Vol. 16 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: Other Fields of Education (Other) ; Alan Eğitimleri (Diğer) ; Finansal Okuryazarlık,Sosyal Bilgiler,Ortaoklul öğrencileri ; Financial Literacy,Social Studies,Middle School Student

Araştırma ortaokul öğrencilerinin finansal okuryazarlık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre tespitini amaçlamaktadır. Bu doğrultusunda araştırmada nicel araştırma yaklaşımı benimsenmiş olup tarama modeli desen olarak tercih edilmiştir. Araştırmanın evrenini 2023-2024 eğitim-öğretim yılında İzmir ilinde öğrenim gören ortaokul öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise İzmir ilindeki ortaokul öğrencileri arasından oransız küme örneklemi yöntemi ile belirlenen 483 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak “Kişisel Bilgi Formu” ve “Finansal Okuryazarlık Ölçeği” kullanılmıştır. Toplanan veriler bağımsız örneklemler -testi ve tek yönlü varyans analizi ile analiz edilmiştir. Araştırmada ortaokul öğrencilerinin genel olarak finansal okuryazarlık becerilerinde olumlu bir eğilim sergiledikleri belirlenmiştir. Cinsiyet değişkeni, genel olarak finansal okuryazarlık becerileri üzerinde anlamlı bir fark yaratmazken, Vergi Bilinci boyutunda kız öğrencilerin erkeklerden daha yüksek farkındalığa sahip olduğu, Mesleki Kazanç boyutunda ise erkek öğrencilerin daha bilinçli olduğu belirlenmiştir. Öğrenim görülen sınıf düzeyi, bazı alt boyutlarda farklılık yaratırken Finansal Farkındalık ve Vergi Bilinci alt boyutlarında, dalgalı bir seyir izlediği belirlenmiştir. Aileden alınan harçlık miktarının öğrencilerin finansal okuryazarlık becerileri üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmazken, daha düşük harçlık alan öğrencilerin aile içindeki finansal karar alma süreçlerine daha fazla dâhil oldukları ve bu konuda daha yüksek bir farkındalık geliştirdikleri belirlenmiştir. Kendine ait harcama planı yapma alışkanlığının finansal okuryazarlık becerisi üzerinde belirgin bir etkisi görülmemiştir; ancak para biriktirme amacıyla yapılan planların, aile içindeki finansal farkındalığı artırdığı belirlenmiştir. Anne ve baba eğitim durumunun, öğrencilerin finansal okuryazarlık becerileri üzerinde belirgin bir etkisi olmadığı, ancak annesi ortaokul mezunu olan öğrencilerin aile içi finansal farkındalık düzeylerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Benzer şekilde, anne ve baba mesleğinin de öğrencilerin finansal okuryazarlık becerileri üzerinde anlamlı bir farklılık yaratmadığı belirlenmiştir. Araştırmada elde edilen bu sonuçlar doğrultusunda öneriler sunulmuştur.

The study aimed to determine the financial literacy levels of middle school students in relation to various variables. A quantitative research approach was employed to achieve this goal, utilizing a survey model as the design. The study population consisted of middle school students in the province of İzmir during the 2023-2024 academic year. The sample was selected using a disproportionate cluster sampling method and included 483 middle school students from İzmir. In the research, “Personal Information Form” and “Financial Literacy Scale” were used as data collection tools. Data analyzed by independent samples t-test and one-way analysis of variance tests. The findings revealed that middle school students generally exhibited a positive tendency in financial literacy skills. While the gender variable did not create a significant difference in overall financial literacy skills, female students demonstrated higher awareness in the Tax Awareness subdimension than male students. In contrast, male students were found to be more knowledgeable in the Occupational Income subdimension. The grade level created differences in some subdimensions, with Financial Awareness and Tax Awareness fluctuating as students progressed from lower to higher grades. Although the allowance from family did not significantly affect students’ overall financial literacy skills, students with higher allowances were found to participate more actively in financial decision-making processes within their families and develop greater awareness. Having a personal spending plan did not significantly impact financial literacy skills; however, plans made to save money were observed to increase financial awareness within the family. Parental education levels did not significantly affect students’ financial literacy skills, although students whose mothers had a middle school education showed higher levels of family financial awareness. Similarly, parental occupations did not create a significant difference in students’ financial literacy skills. Various suggestions were made based on these results.