Ayçiçeğinde Mildiyö [Plasmopara halstedii (Farl.) Berl. and de Toni] Hastalığına Dayanıklı Genotiplerin  Moleküler Markörler Kullanılarak Belirlenmesi
Determination of Downy Mildew [Plasmopara halstedii (Farl.) Berl. and de Toni]  Resistant Genotypes by Using Molecular Markers in Sunflower
Yazar: Akpınar, Emrah; Hasançebi, Semra; Kaya, Yalçın
Dergi: ANADOLU Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, Vol. 29 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Agricultural Engineering (Other) ; Ziraat Mühendisliği (Diğer) ; Ayçiçeği,Helianthus annuus,mildiyö,Plasmopara halstedii,Pl6,PlArg,MAS ; Sunflower,Helianthus annuus,downy mildew,Plasmopara halstedii,Pl6,PlArg,MAS

Ayçiçeği (Helianthus annuus L.), dünyada ve ülkemizde en önemli bitkisel yağ kaynaklarından biridir. Ülkemiz insanının bitkisel yağ tüketiminde çoğunlukla ayçiçeği yağını tercih etmesi ve son yıllarda artan yağ açığımız, ayçiçeğinin önemini giderek arttırmaktadır. Ayçiçeği yetiştiriciliğinde tohum verimini ve yağ oranını düşüren en önemli sınırlayıcı faktör mantari hastalıklar olup, etmeni Plasmopara halstedii (Farl.) Berl. and de Toni olan mildiyö hastalığı ayçiçeği üretiminde %100’lere varan kayıplara neden olmaktadır. Ayçiçeği üretimini kısıtlayan mildiyö hastalığına karşı dayanıklı çeşitlerin geliştirilmesi ve kullanılması, ülkesel ayçiçeği üretim kaybını önleme açısından büyük önem arz etmektedir. Ayçiçeğinde bugüne kadar mildiyönün çok fazla ırkı belirlenmiş ve bunlara dayanıklı genetik materyal de geliştirilmiştir. Ancak mildiyö hastalığına dayanıklı çeşitlerin klasik ıslah yöntemleri ile geliştirilmesi hem masraflı, hem de uzun bir süreç olup, dayanıklı çeşit geliştirme çalışmalarında, biyoteknolojik yöntemler ve moleküler markör destekli seleksiyon (MAS) kullanılarak etkili ve kesin seleksiyon yapılarak, bu süreç hızlandırabilmektedir. Bu hedefler doğrultusunda yapılan bu çalışmada, Trakya Bölgesindeki tüm mildiyö ırklarına dayanıklılık sağlayan Pl6 ve PlArg dayanıklılık genlerinin seleksiyonunda kullanılabilecek moleküler markörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü’nden temin edilen, Pl6 ve PlArg genlerini taşıyan dayanıklı çeşitlerin hassas çeşitler ile melezlenmesi sonucu elde edilen BC4 kademesindeki 120 genotipte mildiyö hastalığına dayanıklılık testleri yapılmış ve aynı örneklerde Pl6 ve PlArg dayanıklılık genlerinin varlığı moleküler markörler ile belirlenmeye çalışılmıştır. Yapılan çalışma sonucunda iki markörün Pl6 geni ile yakın bağlantılı olduğu ve ıslah çalışmalarında seleksiyon amaçlı kullanılabileceği tespit edilmiştir. PlArg geni için ise bu çalışmada kullanılan ve önceki çalışmalarda sunulan markörlerin hiç biri yeterince ayırıcı bulunmamıştır.

Sunflower (Helianthusannuus L.) is one of the most important vegetable oil sources in the worldand in Turkey. The preference of sunflower oil in the consumption of vegetableoil increases the importance of sunflower in Turkey. Fungal diseases are themost important limiting factors sunflower yield and oil content in sunflowerproduction and downy mildew which is caused by the Plasmopara halstedii (Farl.) Berl. and de Toni leads until 100%yield loses. Therefore, development and the use of resistant varieties insunflower production in Turkey help to reduce yield loses in sunflower. Severaldowny mildew resistance genes (Pl) have been identified and used in breedingfor resistance cultivars. However, developing resistant varieties by classicalbreeding is a longer, costly and harder way and utilizing biotechnologicalmethods and marker assistant selection (MAS) give to opportunity to acceleratethe process with giving efficient and confident selection. In this study, itwas aimed that to determine suitable molecular markers which will be usedpossibly in the selection related to Pl6 and PlArg genes conferring effective resistance against tovirulent strains in Trakya region. Parents and 120 individuals at BC4 breedinglevel (Pl6 and PlArg genes sources were crossed with susceptible sunflowervarieties) were used for molecular marker studies. All plant materials werealso screened phenotypically by inoculation with pathogen spores. As results, twomarkers for Pl6 gene weredetected as useful for MAS but no any suitable markers were found to detect PlArg gene among used markers in this and previous studies.