Kemal Bilbaşar’ın “Sarhoş” Hikâyesine Yalom’un Varoluşçu Psikoterapi Yaklaşımıyla Bir Bakış
A Reading of Kemal Bilbaşar’s “Sarhoş” Story in the Light of Yalom’s Existential Psychotherapy
Yazar: Bağcı, Müberra
Dergi: Mavi Atlas, Vol. 14 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Modern Turkish Literature in Turkiye Field ; Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı ; Kemal Bilbaşar,Irvin D. Yalom,Existentialism,Existential anxiety,Existential psychotherapy. ; Kemal Bilbaşar,Irvin D. Yalom,Varoluşçuluk,Varoluşsal kaygı,Varoluşçu psikoterapi.

Varoluşçu yaklaşım, bireyin yaşamla, ölümle, özgürlükle ve yalnızlıkla kurduğu ilişkinin felsefi ve psikolojik derinliklerini irdelemeyi amaçlar. Çalışmada Kemal Bilbaşar’ın 1939 yılında yayımlanan “Sarhoş” adlı hikâyesi Irvin D. Yalom’un varoluşçu psikoterapi kuramı temelinde ele alınmıştır. Yalom’un belirlediği dört temel varoluşsal kaygı olan “ölüm”, “özgürlük”, “yalıtım” ve “anlamsızlık” başlıkları çerçevesinde hikâyedeki başkişinin iç dünyası analiz edilmiştir. Ölüm kaygısı, başkişinin zihinsel dünyasında halüsinasyonlara varan saplantılarla şekillenmekte; yaşamı boyunca kaçamadığı bu korku, onun insanî ilişkilerini ve dünyayla olan bağını da zayıflatmaktadır. Özgürlük ise bir kazanım olduğu kadar ağır bir sorumluluk alanı olarak çeşitli takıntılarla dışa vurulmaktadır. Yalıtım başlığı altında kişinin toplumsal bağlarının kopukluğu, çevresiyle kuramadığı ilişki ve iletişimsizlik üzerinden varoluşsal yalnızlığı irdelenmiştir. Anlamsızlık sorunu ise özellikle inanç krizleri, felsefi sorgulamalar ve yaşamda dayanak bulamama hâli üzerinden belirginleşir. Bu bağlamda hikâye, bireyin varoluşsal kaygılara verdiği tepkileri ortaya koyar. Modernleşme sürecinin yarattığı değer kırılmaları dikkate alındığında “Sarhoş”, bireysel bir çözülüş hikâyesi olmanın ötesinde bir kuşağın ruhsal krizini yansıtan varoluşçu bir anlatı olarak da okunabilir. Yalom’un yaklaşımının seçilme nedeni, felsefi soyutlamaları bireyin yaşantısında gözlemlenebilir dinamikler olarak sınıflandırmasıdır. Bu yönüyle çalışma, edebî metinlerin varoluşçu bakışla incelenmesine imkân veren bir çerçeve ortaya koymakta ve Türk edebiyatında erken dönem varoluşçu temaların tartışılmasına katkı sağlamaktadır.

The existentialist approach aims to examine the philosophical and psychological depths of the individual’s relationship with life, death, freedom, and loneliness. In this study, Kemal Bilbaşar’s short story “Sarhoş”, published in 1939, is examined within the framework of Irvin D. Yalom’s existential psychotherapy theory. The protagonist’s inner world is explored under Yalom’s four fundamental existential concerns: death, freedom, isolation and meaninglessness. The fear of death shapes the protagonist’s mental world through obsessions that verge on hallucinations; this anxiety, from which he cannot escape throughout his life, also weakens his human relations and his bond with the world. Freedom emerges not only as a gain but also as a heavy burden of responsibility, expressed through compulsive behaviors. Within the theme of isolation, existential loneliness is discussed through the rupture of social ties, the failure of communication, and the loss of belonging. The problem of meaninglessness becomes evident especially through crises of faith, philosophical questioning, and the inability to find a foothold in life. In this respect, the story reveals the ways in which the individual responds to existential anxieties. Considering the value ruptures brought about by the process of modernization, “Sarhoş” can be read not only as a story of individual disintegration but also as an existential narrative reflecting the spiritual crisis of a generation. Yalom’s approach was chosen because it classifies philosophical abstractions into observable dynamics of lived experience. In this respect, the study offers an applicable framework for the existential analysis of literary texts and seeks to contribute to discussions of early existential themes in Turkish literature.