hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
KONU VE YÖNTEM BAKIMINDAN SABRİ ÜLGENER VE DİN SOSYOLOJİSİNE KATKILARI
KONU VE YÖNTEM BAKIMINDAN SABRİ ÜLGENER VE DİN SOSYOLOJİSİNE KATKILARI
Yazar: Yavuz, Sefer
Dergi: İslami İlimler Dergisi, Vol. 12 No. 1, 2017
Anahtar kelimeler: Sabri Ülgener,Din Sosyolojisi,Zihniyet,İslam,Tasavvuf

Sabri Ülgener disiplinler arası ve bütüncü bir sosyal bilim anlayışınasahiptir. Önemli ölçüde Alman Sosyal Bilimler geleneği ve Alman Sosyolojiokulunda şekillenen, anlayıcı-yorumlayıcıyaklaşımı benimsemiştir. Wilhelm Dilthey, Werner Sombart ve Max Weberçizgisinde yer alır. Zihniyet çözümlemeleri başta olmak üzere çalışmalarında sosyoloji ve dinsosyolojisinde sıklıkla kullanılan tipolojik yaklaşıma başvurmuştur.  Genellikle çözülme devri Osmanlı toplumunuesas alarak sosyo-ekonomik analizlere ağırlık verdiği anlaşılmaktadır. Yaygınyaklaşımın aksine, anlam dünyasından yoksun ve mekanik karakterli analizlerinyetersizliğini tespit ederek, çözümlemelerini bu dar kalıpların dışına taşımıştır.Bunu yaparken, hem önemli bir ifade aracı hem de zihniyeti yansıtan unsurlarolarak gördüğü edebi ve dini eserlere, deyişlere, atasözlerine başvurmuştur. Onagöre din, zihniyet çözümlemelerinde anahtar bir olgudur. Sosyo-ekonomik davranışlarbaşta olmak üzere insanın her davranışı üzerinde belirleyici bir etkiyesahiptir. Onun İslam ve Tasavvufa eğilmesinin bir sebebi bu kapsayıcı etki iken;ikinci sebep de, İslam’ın ve özellikletasavvufun Max Weber’de hak ettiği şekilde ele alınmamış olmasıdır.

Sabri Ülgener disiplinler arası ve bütüncü bir sosyal bilim anlayışınasahiptir. Önemli ölçüde Alman Sosyal Bilimler geleneği ve Alman Sosyolojiokulunda şekillenen, anlayıcı-yorumlayıcıyaklaşımı benimsemiştir. Wilhelm Dilthey, Werner Sombart ve Max Weberçizgisinde yer alır. Zihniyet çözümlemeleri başta olmak üzere çalışmalarında sosyoloji ve dinsosyolojisinde sıklıkla kullanılan tipolojik yaklaşıma başvurmuştur.  Genellikle çözülme devri Osmanlı toplumunuesas alarak sosyo-ekonomik analizlere ağırlık verdiği anlaşılmaktadır. Yaygınyaklaşımın aksine, anlam dünyasından yoksun ve mekanik karakterli analizlerinyetersizliğini tespit ederek, çözümlemelerini bu dar kalıpların dışına taşımıştır.Bunu yaparken, hem önemli bir ifade aracı hem de zihniyeti yansıtan unsurlarolarak gördüğü edebi ve dini eserlere, deyişlere, atasözlerine başvurmuştur. Onagöre din, zihniyet çözümlemelerinde anahtar bir olgudur. Sosyo-ekonomik davranışlarbaşta olmak üzere insanın her davranışı üzerinde belirleyici bir etkiyesahiptir. Onun İslam ve Tasavvufa eğilmesinin bir sebebi bu kapsayıcı etki iken;ikinci sebep de, İslam’ın ve özellikletasavvufun Max Weber’de hak ettiği şekilde ele alınmamış olmasıdır.
DİN SOSYOLOJİSİ METOT ARIYOR: MÜMTAZ TURHAN VE GÖSTERGEBİLİMSEL ANALİZ
DİN SOSYOLOJİSİ METOT ARIYOR: MÜMTAZ TURHAN VE GÖSTERGEBİLİMSEL ANALİZ
Yazar: Okutan, Birsen Banu
Dergi: İslami İlimler Dergisi, Vol. 12 No. 1, 2017
Anahtar kelimeler: metot,göstergebilim,kültür,Mümtaz Turhan,Din sosyolojisi

Sosyolojinin metotlarını kullanan biralt disiplin hüviyetindeki din sosyolojisi, Müslüman bireylerin toplumda nelerinasıl yaptığını, kurumsal yapılanmaların ve sosyal ilişkilerin nasılgeliştiğini inceleme soruları olarak ele almaktadır. Bugün nomotetik yaklaşımlardan ziyade ideografik eğilimleri takipeden çalışmalar, sıradan insana eğilerek bireyi, önce kendi toplumunun, sonrabüyük T’li Toplumun içinde geliştirdiği tavırları bağlamlarında açıklamaya,daha net ifadeyle “anlamaya” uğraşmaktadır. Bu çalışmanın hedefi incelememasasına yatırılan birimlerin katlarını açmak için, iletişim, görsel sanatlar,medya, reklamcılık, dilbilimi gibi alanlarda geniş açı sağlayan “göstergebiliminin”,din sosyolojisi alanı içindeki yöntemsel imkânını tartışmaktır. Hipotetikolarak “göstergebilim din sosyolojisi disiplinine metodolojik açı sağlar” ve“Mümtaz Turhan’ın din sosyolojisine katkıları göstergebilimsel olarak yenidenokunabilir” şeklinde formüle edilen iki önerme sorgulanmaktadır. Bu çerçevede,çalışmanın birinci bölümünde, din sosyolojisi disiplini ile göstergebiliminyöntemsel olabilirliği tartışılacak; ardından Mümtaz Turhan’ın dinsosyolojisine katkıları açımlanarak, alan çalışmasından elde ettiği verileri göstergebilimaçısından tekrar yorumlanacaktır.

Sosyolojinin metotlarını kullanan biralt disiplin hüviyetindeki din sosyolojisi, Müslüman bireylerin toplumda nelerinasıl yaptığını, kurumsal yapılanmaların ve sosyal ilişkilerin nasılgeliştiğini inceleme soruları olarak ele almaktadır. Bugün nomotetik yaklaşımlardan ziyade ideografik eğilimleri takipeden çalışmalar, sıradan insana eğilerek bireyi, önce kendi toplumunun, sonrabüyük T’li Toplumun içinde geliştirdiği tavırları bağlamlarında açıklamaya,daha net ifadeyle “anlamaya” uğraşmaktadır. Bu çalışmanın hedefi incelememasasına yatırılan birimlerin katlarını açmak için, iletişim, görsel sanatlar,medya, reklamcılık, dilbilimi gibi alanlarda geniş açı sağlayan “göstergebiliminin”,din sosyolojisi alanı içindeki yöntemsel imkânını tartışmaktır. Hipotetikolarak “göstergebilim din sosyolojisi disiplinine metodolojik açı sağlar” ve“Mümtaz Turhan’ın din sosyolojisine katkıları göstergebilimsel olarak yenidenokunabilir” şeklinde formüle edilen iki önerme sorgulanmaktadır. Bu çerçevede,çalışmanın birinci bölümünde, din sosyolojisi disiplini ile göstergebiliminyöntemsel olabilirliği tartışılacak; ardından Mümtaz Turhan’ın dinsosyolojisine katkıları açımlanarak, alan çalışmasından elde ettiği verileri göstergebilimaçısından tekrar yorumlanacaktır.
YOLLARIN KAVŞAĞINDA DURAN BİR SOSYAL BİLİMCİ: EROL GÜNGÖR VE DİN SOSYOLOJİNE KATKILARI
YOLLARIN KAVŞAĞINDA DURAN BİR SOSYAL BİLİMCİ: EROL GÜNGÖR VE DİN SOSYOLOJİNE KATKILARI
Yazar: Amman, Mehmet Tayfun; Hira, İsmail
Dergi: İslami İlimler Dergisi, Vol. 12 No. 1, 2017
Anahtar kelimeler: Din,tasavvuf,modernizm,reform,aydınlar

Erol Güngör, akademik çalışmalarınınyanı sıra tarih, kültür, medeniyet, sosyal değişme, modernleşme, lisan, sanat,ahlâk, aydınlar, ideoloji ve din gibi makro konuları milliyetçi perspektifleinceleyen fikrî eserler de kaleme almış, Türkiye’de katı ideolojikkutuplaşmaların olduğu bir dönemde siyasal yönelimleri farklı tüm kesimlerin dikkatiniçekmeyi başarmış bir sosyal bilimcidir. Bu makalede onun ilmî ve fikrîhususiyetleri ile sosyal meselelere nereden ve nasıl baktığı kısaca anlatılmış,sonra münhasıran din sosyolojine yaptığı katkılar üzerinde durulmuştur. Güngör,akademik titriyle ‘din sosyoloğu’ olmadığı halde, yazmış olduğu İslâm’ın Bugünkü Meseleleri ve İslâm Tasavvufunun Meseleleri gibidoğrudan bu alana katkı sağlayan iki eseriyle din sosyologları arasındaanılmayı hak etmektedir. Yaşadığı dönemin Türkiye’sinin sosyal ve siyasalşartları da göz önünde bulundurulduğunda Güngör’ün dinle ilgili tespit vedeğerlendirmelerinin gerçekten orijinal ve önemli olduğu görülmektedir.

Erol Güngör, akademik çalışmalarınınyanı sıra tarih, kültür, medeniyet, sosyal değişme, modernleşme, lisan, sanat,ahlâk, aydınlar, ideoloji ve din gibi makro konuları milliyetçi perspektifleinceleyen fikrî eserler de kaleme almış, Türkiye’de katı ideolojikkutuplaşmaların olduğu bir dönemde siyasal yönelimleri farklı tüm kesimlerin dikkatiniçekmeyi başarmış bir sosyal bilimcidir. Bu makalede onun ilmî ve fikrîhususiyetleri ile sosyal meselelere nereden ve nasıl baktığı kısaca anlatılmış,sonra münhasıran din sosyolojine yaptığı katkılar üzerinde durulmuştur. Güngör,akademik titriyle ‘din sosyoloğu’ olmadığı halde, yazmış olduğu İslâm’ın Bugünkü Meseleleri ve İslâm Tasavvufunun Meseleleri gibidoğrudan bu alana katkı sağlayan iki eseriyle din sosyologları arasındaanılmayı hak etmektedir. Yaşadığı dönemin Türkiye’sinin sosyal ve siyasalşartları da göz önünde bulundurulduğunda Güngör’ün dinle ilgili tespit vedeğerlendirmelerinin gerçekten orijinal ve önemli olduğu görülmektedir.
GÜNÜMÜZ TÜRK DİN SOSYOLOJİSİNE İBN HALDUNCU BİR KATKI: 15 TEMMUZ DARBE GİRİŞİMİ
GÜNÜMÜZ TÜRK DİN SOSYOLOJİSİNE İBN HALDUNCU BİR KATKI: 15 TEMMUZ DARBE GİRİŞİMİ
Yazar: Albayrak, H. Şule
Dergi: İslami İlimler Dergisi, Vol. 12 No. 1, 2017
Anahtar kelimeler: FETÖ,Gülen Hareketi,İbn Haldun,Asabiyet,Dayanışma,Darbe

Bu makale, Türkiye sosyal bilimler sahasında bir İbn Halduncu yaklaşımın imkânınısorgulama denemesi olarak günümüz meseleleri içinde din-siyaset ilişkilerineişaret eden bir konuyu İbn Haldun yaklaşımıyla değerlendirmeyi amaçlamaktadır.Çalışmamız öncelikle İbn Haldun düşüncesinin tarihi seyir içinde Türk düşüncedünyasındaki katkılarına yer verecek; ardından İbn Haldun düşüncesinin temelkavramlarına değinecek ve son olarak 15 Temmuz 2017’deki darbe girişimi ve bugirişimi gerçekleştiren Gülen örgütünün (FETÖ) İbn Haldun perspektifinden birçözümleme denemesini ortaya koyacaktır. Çalışmada İbn Haldun’un Mukaddime adlı eserindeki görüşlerdenyola çıkarak Gülen örgütünün dini bir hareket olmaktan ziyade egemenlik arzusundakisiyasi amaçları olan mehdici bir hareket olduğu iddia edilecektir. Ayrıca İbnHaldun’un asabiyet kavramını temel alarak, on yıllar içinde geliştirilen grupiçi asabiyetin örgüt liderliğince ve mensuplarınca hatalı şekilde gerçekteolduğundan daha güçlü şekilde değerlendirildiği ve bu durumun FETÖ’nün darbegirişimine kalkışmasına yol açtığı iddia edilecektir. Son olarak, 249 kişininölümü ve iki binden fazla vatandaşın yaralanmasıyla sonuçlanan söz konusugirişiminin başarısızlığa uğraması, örgüt asabiyeti karşısında çok daha güçlübir asabiyet olarak darbe girişimi gecesinde askerlere karşı duran vesonrasında meydanlarda nöbet tutan toplumun asabiyetinin devreye girmesiyleaçıklanacaktır.

Bu makale, Türkiye sosyal bilimler sahasında bir İbn Halduncu yaklaşımın imkânınısorgulama denemesi olarak günümüz meseleleri içinde din-siyaset ilişkilerineişaret eden bir konuyu İbn Haldun yaklaşımıyla değerlendirmeyi amaçlamaktadır.Çalışmamız öncelikle İbn Haldun düşüncesinin tarihi seyir içinde Türk düşüncedünyasındaki katkılarına yer verecek; ardından İbn Haldun düşüncesinin temelkavramlarına değinecek ve son olarak 15 Temmuz 2017’deki darbe girişimi ve bugirişimi gerçekleştiren Gülen örgütünün (FETÖ) İbn Haldun perspektifinden birçözümleme denemesini ortaya koyacaktır. Çalışmada İbn Haldun’un Mukaddime adlı eserindeki görüşlerdenyola çıkarak Gülen örgütünün dini bir hareket olmaktan ziyade egemenlik arzusundakisiyasi amaçları olan mehdici bir hareket olduğu iddia edilecektir. Ayrıca İbnHaldun’un asabiyet kavramını temel alarak, on yıllar içinde geliştirilen grupiçi asabiyetin örgüt liderliğince ve mensuplarınca hatalı şekilde gerçekteolduğundan daha güçlü şekilde değerlendirildiği ve bu durumun FETÖ’nün darbegirişimine kalkışmasına yol açtığı iddia edilecektir. Son olarak, 249 kişininölümü ve iki binden fazla vatandaşın yaralanmasıyla sonuçlanan söz konusugirişiminin başarısızlığa uğraması, örgüt asabiyeti karşısında çok daha güçlübir asabiyet olarak darbe girişimi gecesinde askerlere karşı duran vesonrasında meydanlarda nöbet tutan toplumun asabiyetinin devreye girmesiyleaçıklanacaktır.
SÜHREVERDÎ’NİN HEYÂKİLU’N-NÛR’U NASIL ANLAŞILMALI?:  DEVVÂNÎ VE DEŞTEKÎ ŞERHLERİ BAĞLAMINDA BİR İÇERİK ANALİZİ
SÜHREVERDÎ’NİN HEYÂKİLU’N-NÛR’U NASIL ANLAŞILMALI?:  DEVVÂNÎ VE DEŞTEKÎ ŞERHLERİ BAĞLAMINDA BİR İÇERİK ANALİZİ
Yazar: Arslan, Mehmet Fatih
Dergi: İslami İlimler Dergisi, Vol. 12 No. 1, 2016
Anahtar kelimeler: Sühreverdî,Heyâkilu’n-nûr,Devvânî,Şevâkilü’l-hûr,Deştekî,İşrâku Heyâkilu’n-nûr,Şerh,Yöntem,İşrâkîlik,Nur.

Buçalışma, Celâleddin ed-Devvânî ve Gıyâseddin ed-Deştekî’nin,  Şeyhu’l-İşrâk Şihâbüddin es-Sühreverdî’nin Heyâkilu’n-nûradlı eserini yorumlama biçimlerine dair bir içerik analizidir. Bu analizintemel iddiası, her iki şârihin birbirinden tamamen farklı şerh yöntemlerini benimsediklerive bunun sonucu olarak iki ayrı yorumlama biçiminin ortaya çıktığıdır. Buaçıdan, Devvânî’nin yöntem olarak nazarve istidlali benimseyip Sühreverdî ve İbn Sînâ’cı yaklaşımı bir arada savunmayaçalışırken Deştekî’nin bunu şiddetle reddederek Şiî irfânî düşünce ileSühreverdî felsefesini mecz etme arayışı içerisinde olduğunu söylemekmümkündür.

Buçalışma, Celâleddin ed-Devvânî ve Gıyâseddin ed-Deştekî’nin,  Şeyhu’l-İşrâk Şihâbüddin es-Sühreverdî’nin Heyâkilu’n-nûradlı eserini yorumlama biçimlerine dair bir içerik analizidir. Bu analizintemel iddiası, her iki şârihin birbirinden tamamen farklı şerh yöntemlerini benimsediklerive bunun sonucu olarak iki ayrı yorumlama biçiminin ortaya çıktığıdır. Buaçıdan, Devvânî’nin yöntem olarak nazarve istidlali benimseyip Sühreverdî ve İbn Sînâ’cı yaklaşımı bir arada savunmayaçalışırken Deştekî’nin bunu şiddetle reddederek Şiî irfânî düşünce ileSühreverdî felsefesini mecz etme arayışı içerisinde olduğunu söylemekmümkündür.
HZ. ÖMER’İN ŞEHADETİ
HZ. ÖMER’İN ŞEHADETİ
Yazar: Demirci, Abdurrahman
Dergi: İslami İlimler Dergisi, Vol. 9 No. 2, 2014
Anahtar kelimeler: Halife Hz. Ömer,Ebû Lü’lüe,vergi,milliyetçilik,Şehadet

Hz. Ömer on yıllık hilafetiardından bir İranlı köle tarafından, görünürde vergi yüzünden şehit edilmiştir.Onun şehadet anı, şehadet nedeni, katilinin bağlantıları ve bu cinayetle hedeflenenlerbaşta olmak üzere birçok nokta belirsizdir. Hz. Ömer, birçok alanda uyguladığı kararlıdevlet politikaları ile İslam devletini başarıdan başarıya taşımıştır. Hilafetindeİslam devletinin bölgede elde ettiği başarılar, göz kamaştıracak niteliktedir. Kendisibirçok konuda tavizsiz bir duruş sergilerken, esneklik gösterdiği bir kararısonucu hayatını kaybetmiştir. Hz. Ömer, güçlü Müslümanlığı ve sağlam devletadamlığı sayesinde iktidarının zirvesinde iken yaşadığı bu acı olayın, İslamdevletinin bekasını sarsmasını bizzat kendisi engellemiştir.

Hz. Ömer on yıllık hilafetiardından bir İranlı köle tarafından, görünürde vergi yüzünden şehit edilmiştir.Onun şehadet anı, şehadet nedeni, katilinin bağlantıları ve bu cinayetle hedeflenenlerbaşta olmak üzere birçok nokta belirsizdir. Hz. Ömer, birçok alanda uyguladığı kararlıdevlet politikaları ile İslam devletini başarıdan başarıya taşımıştır. Hilafetindeİslam devletinin bölgede elde ettiği başarılar, göz kamaştıracak niteliktedir. Kendisibirçok konuda tavizsiz bir duruş sergilerken, esneklik gösterdiği bir kararısonucu hayatını kaybetmiştir. Hz. Ömer, güçlü Müslümanlığı ve sağlam devletadamlığı sayesinde iktidarının zirvesinde iken yaşadığı bu acı olayın, İslamdevletinin bekasını sarsmasını bizzat kendisi engellemiştir.
FIKIH USÛLÜ’NDE ZANNÎ FIKHÎ KIYÂS’IN KAT’Î DELÎLE DÖNÜŞMESİ
FIKIH USÛLÜ’NDE ZANNÎ FIKHÎ KIYÂS’IN KAT’Î DELÎLE DÖNÜŞMESİ
Yazar: Güler, Mehmet Nuri
Dergi: İslami İlimler Dergisi, Vol. 9 No. 2, 2014
Anahtar kelimeler: Bilgi,Bilim,Delîl,Mantık,Fıkıh,Fıkıh Usûlü,Kıyâs,Burhân

Fıkıh’tabilgi, nass zeminde ve vahiyle çelişmeden gerçekleştirilir. Bilgide kesinlikönceliklidir. Fıkıh Usûlü, kesin bilgiye götüren kaynaklara ulaşma çabasıiçindedir. Bu kaynaklara delîl denmektedir. Fıkh Usûlcüleri, delîl ile eldeedilen bilginin değerini tespit için, delîlleri sübûtu ve delâleti açısındandeğerlendirmişlerdir. Kur’ân ve mütevâtir Sünnet ka’ti delîl,  âhâd haber ve fıkhî kıyâs da, zannî delîlsayılmıştır. Kat’îlik ve zannîlik, delîller arası öncelik sırasını gösterdiğigibi, onlardan elde edilecek bilgilerin bağlayıcılık derecesini deaçıklamaktadır.  Başlangıçta Fıkıh’ınyöntemi, Cuveynî’de görülen, Arapça Dilbilgisi’ne dayalı Cedel Kıyâsı’dır. Üretilenyeni bilgi kat’î (kesin) değildir. Fıkıh Bilimi yoktur. Kesin bilgi, burhânîbilgidir. Ğazalî, Fıkıh Usûlü’nün yöntemini Burhân Kıyâsı yapmıştır. Buşekilde, Fıkıh Bilimi’ni kurmuştur. Ancak, Fıkhî Kıyâsı, Burhân Kıyâsı’nadönüştüren form ve yöntemleri açıklamamıştır. Bu araştırma, günümüze kadar elealınmamış, zannî Fıkhî Kıyâsı kat’î Burhan Kıyâsı’na dönüştüren bu form veyöntemleri ortaya koymuştur. Elde edilen bulgu ve yargılar, Giriş, üç Bölüm veSonuç içinde sunulmuştur.

Fıkıh’tabilgi, nass zeminde ve vahiyle çelişmeden gerçekleştirilir. Bilgide kesinlikönceliklidir. Fıkıh Usûlü, kesin bilgiye götüren kaynaklara ulaşma çabasıiçindedir. Bu kaynaklara delîl denmektedir. Fıkh Usûlcüleri, delîl ile eldeedilen bilginin değerini tespit için, delîlleri sübûtu ve delâleti açısındandeğerlendirmişlerdir. Kur’ân ve mütevâtir Sünnet ka’ti delîl,  âhâd haber ve fıkhî kıyâs da, zannî delîlsayılmıştır. Kat’îlik ve zannîlik, delîller arası öncelik sırasını gösterdiğigibi, onlardan elde edilecek bilgilerin bağlayıcılık derecesini deaçıklamaktadır.  Başlangıçta Fıkıh’ınyöntemi, Cuveynî’de görülen, Arapça Dilbilgisi’ne dayalı Cedel Kıyâsı’dır. Üretilenyeni bilgi kat’î (kesin) değildir. Fıkıh Bilimi yoktur. Kesin bilgi, burhânîbilgidir. Ğazalî, Fıkıh Usûlü’nün yöntemini Burhân Kıyâsı yapmıştır. Buşekilde, Fıkıh Bilimi’ni kurmuştur. Ancak, Fıkhî Kıyâsı, Burhân Kıyâsı’nadönüştüren form ve yöntemleri açıklamamıştır. Bu araştırma, günümüze kadar elealınmamış, zannî Fıkhî Kıyâsı kat’î Burhan Kıyâsı’na dönüştüren bu form veyöntemleri ortaya koymuştur. Elde edilen bulgu ve yargılar, Giriş, üç Bölüm veSonuç içinde sunulmuştur.
MISIR’IN İSTİRDÂDINI ELE ALAN VEKĀYİ‘NÂMELER VE MEHMED EMÎN KARAHÂN-ZÂDE’NİN TÂRİHÇE’Sİ
SOURCES ABOUT RE-CONQUEST OF EGYPT AND MEḤMED EMĪN KARAḪĀNZĀDE’S TA’RÎḪČE
Yazar: Sarıkaya, Hüseyin
Dergi: İslami İlimler Dergisi, Vol. 9 No. 2, 2014
Anahtar kelimeler: Egypt,Napoleon Bonapart,The Siege of Acre,Chronicles,Meḥmed Emīn Karaḫānzāde,Ta’rîḫče ; Mısır,Napolyon Bonapart,Akkâ Muhasarası,Vekāyiʻnâmeler,Mehmed Emîn Karahân-zâde,Târîhçe

Bu çalışma 1798’de Napolyon Bonapart’ın Mısır’ıişgali sonrası meydana gelen gelişmeleri konu edinen kaynak eserlerin tespitiile bu kaynaklar arasında yer alan Mehmed Emîn Karahân-zâde’nin Tarihçe’sinikonu edinmektedir. Çalışmanın temel gayesi, Mısır'ın işgali ve sonrasındameydana gelen gelişmeleri ele alan vekāyiʻnâmeler ile ilgili edebi eserleritanıtmak ve bu sefere dair bir eser kaleme almış olan Mehmed Emîn Karahân-zâde’ninTarihçe’sini gün yüzüne çıkartarak araştırmacıların istifadesinesunmaktadır. Bu amaç doğrultusunda çalışma iki kısma ayrılmıştır. Birincikısımda Mısır’ın geri alınmasına dair umûmî ve husûsî vekāyiʻnâmeler ile edebîyazın türleri arasında yer alan çeşitli eserlerin müellifleri, muhtevaları,yararlandıkları kaynakları ve tarihî açıdan kıymetleri değerlendirilmiştir.İkinci kısımda ise Kars bölgesinde yaşamış ve genç yaşta vefat etmiş değerlitarihçi olan Mehmed Emîn Karahân-zâde’nin hayatı ile sefere dair kaleme aldığıeserinin tarihsel kıymeti ve önemi bir kritiğe tabi tutulmuştur. Çalışmanınsonuna ise Târîhçe’nin transkribe edilmiş metni eklenmiştir.

This study focuses on determining works of whichsubject is “later developments” of Egyptian invasion initiated by NapoleonBonaparte in 1798 and Ta’rîḫče of MeḥmedEmīn Karaḫānzāde among these relevant resources. Main objective is to presentchronicles about Egypt, similar literal works and major writing of Karaḫānzādeso as to pave the way for future researches. Within this framework, this studyfalls into two sections; the first one is general and individual chroniclesappertaining to re-conquest of Egypt and writers, contends, resourcesbenefitted and historical value of various works among literal genres. Thesecond one is biography of Meḥmed Emīn Karaḫānzāde who resided in Kars and diedat a very young age and critique of his work. A transcript version of originaltext has been added at the end of the study.
MUSTAFA SABRİ EFENDİ’NİN KADER HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİNİN TAHLİLİ
MUSTAFA SABRİ EFENDİ’NİN KADER HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİNİN TAHLİLİ
Yazar: Öğük, Emine
Dergi: İslami İlimler Dergisi, Vol. 9 No. 2, 2014
Anahtar kelimeler: Allah,kul,kaza,kader,irade,fiil

İslâm tarihi boyunca üzerinde en çok tartışılan meselelerdenbiri olan kader konusu, günümüzde de bu özelliğini korumaya devam etmektedir.Mustafa Sabri Efendi bu konuda müstakil bir eser kaleme almak suretiyle mevzuyuçeşitli yönlerden detaylı şekilde tartışmıştır. Bu nedenle kader hakkında sözsöylemek isteyen kimsenin müstağni kalamayacağı şahıslar arasındaki yerinialmıştır. Makalemiz, Mustafa Sabri Efendi’nin kader yorumunu, konuylailgili  görüşlerinin tahlil vedeğerlendirmesini ele almaktadır.

İslâm tarihi boyunca üzerinde en çok tartışılan meselelerdenbiri olan kader konusu, günümüzde de bu özelliğini korumaya devam etmektedir.Mustafa Sabri Efendi bu konuda müstakil bir eser kaleme almak suretiyle mevzuyuçeşitli yönlerden detaylı şekilde tartışmıştır. Bu nedenle kader hakkında sözsöylemek isteyen kimsenin müstağni kalamayacağı şahıslar arasındaki yerinialmıştır. Makalemiz, Mustafa Sabri Efendi’nin kader yorumunu, konuylailgili  görüşlerinin tahlil vedeğerlendirmesini ele almaktadır.
CÜRCÂNÎ VE ER-RİSÂLETÜ'L-KÜBRÂ Fİ'L-MANTIK ADLI ESERİ
CÜRCÂNÎ VE ER-RİSÂLETÜ'L-KÜBRÂ Fİ'L-MANTIK ADLI ESERİ
Yazar: Ece, Muhammet Nasih
Dergi: İslami İlimler Dergisi, Vol. 9 No. 2, 2014
Anahtar kelimeler: Cürcânî,mantık,önerme,kıyas

Cürcânî, İslam Düşüncesinde 14. yüzyılın önde gelen düşünürlerindenbiridir. Cürcânî, kendi zamanın bütün ilimlerine profesyonel düzeyde vakıfolmuş kelam, felsefe ve mantık başta olmak üzere değişik ilim dallarında iriliufaklı 100 civarında eser kaleme almıştır. Yazdığı eserlerle hem kendidöneminde hemde kendisinden sonraki ilim adamlarını etkilemiştir. Biz buçalışmamızda Cürcânî’nin hayatı, ilmi kişiliği ve mantık alanındaki eserlerinekısaca değinerek mantığa dair yazdığı Er-Risâletü'l-Kübrâ fi'l-Mantik adlıeserindeki mantık görüşlerini incelemeye çalışacağız.

Cürcânî, İslam Düşüncesinde 14. yüzyılın önde gelen düşünürlerindenbiridir. Cürcânî, kendi zamanın bütün ilimlerine profesyonel düzeyde vakıfolmuş kelam, felsefe ve mantık başta olmak üzere değişik ilim dallarında iriliufaklı 100 civarında eser kaleme almıştır. Yazdığı eserlerle hem kendidöneminde hemde kendisinden sonraki ilim adamlarını etkilemiştir. Biz buçalışmamızda Cürcânî’nin hayatı, ilmi kişiliği ve mantık alanındaki eserlerinekısaca değinerek mantığa dair yazdığı Er-Risâletü'l-Kübrâ fi'l-Mantik adlıeserindeki mantık görüşlerini incelemeye çalışacağız.
MUʻTEZİLE EKOLÜNÜN TARİHSEL SERÜVENİ
MUʻTEZİLE EKOLÜNÜN TARİHSEL SERÜVENİ
Yazar: Aydınlı, Osman
Dergi: İslami İlimler Dergisi, Vol. 12 No. 2, 2017
Anahtar kelimeler: Mu‘tezile,Beytü’l-Hikme,Usûlü Hamse,Ebu’l-Hüzeyl el-Allaf,Kâdî Abdulcebbâr

İslâmgeleneğindeki akılcı-hadarî din söyleminin en önemli temsilcisi olan Mu‘tezileekolü, sistematik düşünce ve akılcılık, bireysel sorumluluk, bireyseldindarlık, akıl temelli din ve dünya görüşü, meseleleri araştırma, sorgulama veeleştiri çerçevesinde çözümleme gibi temel nitelikleri ile bilinir. Mu‘teziletemel prensiplerini usûlü’l-hamse (beş temel ilke) olarak belirlemiş ve builkelere bağlılığı ekole mensubiyetin bir koşulu olarak takdim etmiştir.Bunlardan Tevhid ve Adalet, üzerinde en çok yoğunlaşılan ilkeler olmuştur.Zamanla ekol bünyesinde siyasi ve fikri nedenlere bağlı olarak Basra ve Bağdatfarklılaşması ortaya çıkmıştır. Mu‘tezile hür düşünce geleneği olarak İslâmdüşüncesindeki akılcı eğilimlere zemin hazırlamıştır.Mu‘tezile ekolü, hicretin II. yüzyılından itibarenBasra’da şekillenmeye başlamış ve gelişimini Abbasîler döneminde hilafetmerkezi olan Bağdat şehrinde tamamlamıştır. Bu süreçte Mu’tezilî öğreti,devletin resmi ideolojisi olarak kendini kabul ettirmiştir. Ekol, tarihsel süreçte birçok İslam şehrinde belli bir tabana sahipolmuşsa da günümüzde takipçisi kalmamıştır

İslâmgeleneğindeki akılcı-hadarî din söyleminin en önemli temsilcisi olan Mu‘tezileekolü, sistematik düşünce ve akılcılık, bireysel sorumluluk, bireyseldindarlık, akıl temelli din ve dünya görüşü, meseleleri araştırma, sorgulama veeleştiri çerçevesinde çözümleme gibi temel nitelikleri ile bilinir. Mu‘teziletemel prensiplerini usûlü’l-hamse (beş temel ilke) olarak belirlemiş ve builkelere bağlılığı ekole mensubiyetin bir koşulu olarak takdim etmiştir.Bunlardan Tevhid ve Adalet, üzerinde en çok yoğunlaşılan ilkeler olmuştur.Zamanla ekol bünyesinde siyasi ve fikri nedenlere bağlı olarak Basra ve Bağdatfarklılaşması ortaya çıkmıştır. Mu‘tezile hür düşünce geleneği olarak İslâmdüşüncesindeki akılcı eğilimlere zemin hazırlamıştır.Mu‘tezile ekolü, hicretin II. yüzyılından itibarenBasra’da şekillenmeye başlamış ve gelişimini Abbasîler döneminde hilafetmerkezi olan Bağdat şehrinde tamamlamıştır. Bu süreçte Mu’tezilî öğreti,devletin resmi ideolojisi olarak kendini kabul ettirmiştir. Ekol, tarihsel süreçte birçok İslam şehrinde belli bir tabana sahipolmuşsa da günümüzde takipçisi kalmamıştır