Grafoloji ve Grafik Tasarımın Kesişim Noktasında Adli Belge İnceleme ve Bilirkişi Raporlarının Oluşturulması
The Creation of Forensic Document Examination and Expert Reports at the Intersection of Graphology and Graphic Design
Yazar: Buçukoğlu, Seyit Mehmet
Dergi: Bilişim Teknolojileri Dergisi, Vol. 19 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Computer Forensics ; Adli Bilişim ; adli belge inceleme,grafoloji,grafik tasarım,bilirkişi raporu,disiplinlerarası yaklaşım ; forensic document examination,graphology,graphic design,expert report,interdisciplinary approach

Adli belge inceleme, ceza adaleti sisteminde belgelerin orijinalliğini, bütünlüğünü ve güvenilirliğini belirleyen temel bir uzmanlık alanıdır. Bu süreçte yalnızca belgenin fiziksel yapısı değil, üretim süreci, yazı ve imza özellikleri de kritik rol oynamaktadır. Ancak grafoloji ve grafik tasarımın adli belge incelemedeki entegrasyonuna yönelik akademik çalışmaların sınırlı olması, disiplinlerarası bir yaklaşım ihtiyacını ortaya koymaktadır. Bu araştırmanın amacı, grafoloji ve grafik tasarım disiplinlerinin adli belge incelemedeki işlevlerini, birbirlerini nasıl tamamladıklarını ve bilirkişi raporlarının hazırlanmasına sundukları katkıları incelemektir. Çalışma, nitel araştırma deseni çerçevesinde betimsel içerik analizi yöntemine dayandırılmış; literatür taraması ile içerik/belge analizi teknikleri uygulanarak ulusal ve uluslararası kaynaklar ve güncel bilirkişi raporları değerlendirilmiştir. Bulgular, grafolojinin yazının biçimsel ve nöromüsküler özelliklerini (örneğin, harf şekilleri, kalem basıncı, eğim, hız) incelerken; grafik tasarımın tipografi, düzen, renk uyumu ve dijital manipülasyon izleri üzerinden belgelerin görsel bütünlüğünü değerlendirdiğini ortaya koymaktadır. Bu iki disiplinin entegrasyonu, sahtecilik tespitinde hata payını azaltmakta, raporların hem bilimsel hem de hukuki geçerliliğini artırmaktadır. Ayrıca çalışmada, grafik tasarım ve adli görüntü analiz yazılımlarının entegrasyonuna dayanan Grafoloji-Grafik Tasarım Entegrasyonlu İnceleme ve Belgelendirme (GGİB) Modeli önerilmektedir. GGİB modeli, görsel tasarım temelli nitel bulguların adli yazılımlar aracılığıyla nicel verilerle çapraz doğrulanmasını sağlayarak, adli belge inceleme süreçlerine yöntemsel bir çerçeve sunmaktadır. Sonuç olarak, disiplinlerarası iş birliğinin güçlendirilmesi, standart protokoller geliştirilmesi, ileri teknolojik analiz araçlarının etkin kullanımı ve multidisipliner eğitim programlarının yaygınlaştırılması önerilmektedir.

Forensic document examination is an important area of expertise in the criminal justice system that determines the authenticity and reliability of documents. However, the limited research on the integration of graphology and graphic design in this process highlights the need for an interdisciplinary approach. The aim of this research is to examine the roles of graphology and graphic design disciplines in forensic document examination and the contributions of their combined use to expert reports. The study was conducted within a qualitative research design framework based on descriptive content analysis, using literature review and content/document analysis techniques. In addition, national and international sources and current expert reports were evaluated. The findings reveal that graphology examines the formal and neuromuscular characteristics of handwriting (e.g., letter shapes, pen pressure, slant, speed), while graphic design evaluates the visual integrity of documents through typography, layout, colour harmony, and traces of digital manipulation. The combination of the two disciplines reduces the margin of error in detecting forgery and increases the scientific and legal validity of reports. Furthermore, the study proposes the Graphology-Graphic Design Integrated Examination and Documentation (GGİB) Model, which is based on the integration of graphic design and forensic image analysis software. The GGİB model provides a methodological framework for forensic document examination processes by enabling the cross-validation of qualitative findings based on visual design with quantitative data through forensic software. Consequently, it is recommended to strengthen interdisciplinary collaboration, develop standard protocols, effectively utilise technological tools, and promote multidisciplinary training programmes.