Dönüşen Kimlik: Reis Bey
Transforming Identity: Reis Bey
Yazar: Aslan, Celal; Kaya, Mustafa
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları No. 23, 2020
Anahtar kelimeler: Necip Fazıl Kısakürek,Reis Bey,theater,philosophy,mercy,justice,identity ; Necip Fazıl Kısakürek,merhamet,Reis Bey,tiyatro,felsefe,adalet,kimlik

Necip Fazıl Kısakürek (1904-1983), şiir, anı, tiyatro olmak üzere birçok edebi türde eser vermiş velut yazarlarımız arasındadır. İkisi yarım kalmış on yedi piyesi bulunmaktadır. Reis Bey (1964), yayımlanan sekizinci tiyatro oyunudur. Oyun, adalet-merhamet kavramları odağında kurgulanmıştır. Çalışmamızda “merhamet” kavramının, sözlüksel anlamının yanı sıra “merhamet”i olumlayan Arthur Schopenhauer (1788-1860) ile olumsuzlayan Friedrich Nietzsche’nin (1844-1900) kavramla ilgili felsefi düşünceleri doğrultusunda oyunun tematik yapısı çözümlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca bilişsel-davranışçı yaklaşım kapsamında Albert Ellis (1913-2007) tarafından ortaya konulan ABC modeli kapsamında, oyunun merkezî kişisinin kimliğinde gerçekleşen dönüşüm analiz edilmiştir.  Oyunun merkezî kişisi Reis Bey’e, kurgulanan olay örgüsü içerisinde adalet-merhamet kavramlarını temsil etme rolü verilmiştir. Dolayısıyla çalışmamız, merkezî kişinin söylemlerine odaklanmıştır. Reis Bey’in yaşadığı değişim ve dönüşümün,  oyunun düşünsel yapısında adalet-merhamet kavramlarına yüklenmiş olan anlamsal evren dikkate alınarak çözümlenmesi amaçlanmıştır. Bu nedenle oyunda gözlemlenen değişim ve dönüşümün; süreçsel aşamaları ve oyun kişisinin kimliksel dönüşümünün evreleri kurgusal yapının düşünsel/duyuşsal dayanakları dikkate alınarak betimlenmeye ve analiz edilmeye çalışılmıştır.

Necip Fazıl Kısakürek (1904-1983) is one of our prolific writers who wrote works in many literary genres such as poetry, memoirs and theater. He has seventeen plays, two of which were unfinished. Reis Bey (1964) is the eighth theater play published. The stage play is fictionalized on the concepts of justice and mercy. In our study, in addition to the lexical meaning of the concept of "mercy", the thematic structure of the play was tried to be analyzed considering the philosophical thoughts of Arthur Schopenhauer (1788-1860), who affirmed the concept of “mercy” and Friedrich Nietzsche (1844-1900), who negated it. In addition, the transformation in the identity of the main character of the stage play was analyzed within the scope of the ABC model introduced by Albert Ellis (1913-2007) within the scope of the cognitive-behavioral approach. The main character of the play, Reis Bey, was given the role of representing the concepts of justice and mercy in the plot. Therefore, our study focused on the words of the main character. It is aimed to analyze the change and transformation experienced by Reis Bey by taking into account the semantic universe loaded on the concepts of justice and compassion in the intellectual structure of the play. Therefore, the change and transformation observed in the play. The process stages and the stages of the identity transformation of the main character of the play were tried to be described and analyzed by considering the intellectual / affective foundations of the fictional structure.