Üretimin su ayak izinin incelenmesi: Diyarbakır ili için bir vaka çalışması
Assessment of water footprint of production: A case study for Diyarbakır province
Yazar: Muratoğlu, Abdullah
Dergi: Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Vol. 35 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Su ayak izi,Diyarbakır,mavi su,evapotranspirasyon,bitkisel üretim ; Water footprint,Diyarbakır,blue water,evapotranspiration,crop production

Hızlı kentleşme, kişi başına düşen su tüketiminin artması ve gelişen endüstriyeparalel olarak su kirliliğinin artması, bölgesel su kaynakları üzerinde dahaetkili ölçüm, yönetim ve karar mekanizmalarının işleme alınmasını gereklikılmıştır. Su ayak izi (SA) kavramı, özellikle su kaynakları yönetimine desteksağlamak için ekolojik ve karbon ayak izlerine benzer şekilde son yıllardaliteratüre kazandırılan yeni bir parametredir. Herhangi bir alan veya ürünün suayak izi, üretim süreci boyunca doğrudan veya dolaylı olarak işleme alınan veyakirletilen su kaynaklarının toplam hacmini ifade eder. Bu çalışmanın temelamacı, 2008-2019 yılları arasında Diyarbakır ilinde tarım, hayvancılık,endüstriyel üretim ve evsel kullanımından kaynaklanan mavi ve yeşil su ayakizlerinin detaylı olarak analiz edilmesidir. Buna göre, bölgenin ortalama SAdeğeri 3,43 milyar m3/yıl olarak hesaplamıştır. İl genelindeki sukaynaklarının büyük çoğunluğunun % 86’lık bir oranla tarımsal ürünlerinyetiştirilmesinde kullanıldığı, mevcut taze suyun % 49’unun yüzey ve yeraltısuyundan tedarik edildiği ve kurak sezonda bu oranın % 62’ye kadar yükseldiğitespit edilmiştir. İlde yetiştirilen tarımsal ürünlerin sanal su muhtevaları vetoplam su kullanımları ayrıca hesaplanmış ve tartışılmıştır. Mevcut çalışma,ülkemizde yapılan ilk bölgesel SA analizlerinden biri olup, tarımsal planlama, evselve endüstriyel su tahsisi, atık yönetimi ve su kaynaklarının sürdürülebilirliğigibi konularda katkıda bulunması beklenmektedir.

Rapid urbanization,increasing per capita water consumption and pollution together with thedeveloping industry necessitated to process more effective measurement,management and decision mechanisms on regional water resources. The concept ofwater footprint (WF) is a new parameter that has been introduced to theliterature in recent years similar to the ecological and carbon footprints to supportwater resource management works. The WF of any field or product refers to thetotal volume of water resources that is processed or contaminated directly orindirectly during the production process. The main purpose of this study is toanalyze blue and green water footprints of agricultural, livestock, industrialproduction and domestic use in Diyarbakır province for 2008-2019. Accordingly,the average WF value of the study area was calculated to be 3.43 billion m3/year.The majority of the water resources in the province corresponding 86 % of allwater resources is used for the cultivation of agricultural products. Also, 49 %of freshwater was supplied from surface and ground water which increases up to62 % in dry season. The virtual water contents and water utilization ofagricultural products were also calculated and discussed. The current study isone of the first regional WF analyzes performed in Turkey and it is expected tocontribute to agricultural planning, domestic and industrial water allocation,waste management and sustainability works of water resources.