Serisel Korelasyonun Toplam Zenit Gecikmesi Zaman Serilerinde Parametrik Olmayan Trend Belirleme Üzerindeki Etkisi
The Effect of Serial Correlation on Nonparametric Trend Determination at Zenith Total Delay Time Series
Yazar: Beşel, Cansu; Tanır Kayıkçı, Emine
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Vol. 9 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Mann-Kendall Testi,Serisel Korelasyon,Trend,Trend-Free Prewhitening,Toplam Zenit Gecikmesi ; Mann-Kendall Test,Serial Correlation,Trend,Trend-Free Prewhitening,Zenith Total Delay

GNSSgözlemlerinin analizinden elde edilen toplam zenit gecikmesi (ZTD) havaşartlarının belirlenmesinde önemli bir parametre olması sebebiyle GNSStekniğinin iklimsel çalışmalarda da önemli bir yeri vardır. ZTD verilerindenoluşturulan zaman serilerinin trend analizi ile, uzun dönemlerde veride meydanagelen değişimler incelenebilmektedir. Bu çalışmada, Türkiye ve Avrupa’danseçilen 10 adet IGS (Uluslararası GNSS Servisi) istasyonu için 1995-2010yılları arasındaki ZTD ürünlerinin COST Aksiyonu ES1206, GNSS4SWEC (Advanced Global Navigation SatelliteSystems Tropospheric Products for Monitoring Severe Weather Events and Climate)kapsamında yeniden kestirimi ile elde edilmiş (IGS Repro1) verilerikullanılarak oluşurulan zaman serilerindeki trend ve serisel korelasyon etkisibelirlenmeye çalışılmıştır. Trend analizinde parametrik olmayan yöntemlerdenMann-Kendall testi kullanılmıştır. Serisel korelasyonu belirlemek içinotokorelasyon katsayısı hesaplanmış olup seriyi korelasyondan arındırmak içinTrend-Free Prewhitening yöntemi uygulanmıştır. Korelasyondan arındırılan seriyetekrar trend analizi yapılarak serisel korelasyonun trendin belirlenmesi üzerindekietkisi ve Trend-Free Prewhitening yönteminin performansı üzerine irdelemeleryapılmaya çalışılmıştır. Çalışmada IGS istasyonlarındaki ZTD verilerinintümünde anlamlı serisel korelasyonlar elde edilmiştir. Aynı zamanda LAMA, ONSAve PENC istasyonlarında Trend-Free Prewhitening uygulandıktan sonra trendolduğu sonucuna varılmıştır. Çalışma kapsamında uygulanan yöntemlerle ilgilihesaplamalar MATLAB program kodları kullanılarak yapılmıştır.

GNSStechnique is important in climate studies because of obtaining Zenith TotalDelay which is significant parameter to determine weather conditions withanalysis of GNSS observations. Interchanges of long term data can be detectedvia trend analysis produced by ZTD time series data. In this study, trend andserial correlation effect of time series of (IGS Repro1) were investigatedusing between 1995-2010 reprocessed ZTD data in the framework of COST ActionES1206, GNSS4SWEC (Advanced Global Navigation Satellite Systems TroposphericProducts for Monitoring Severe Weather Events and Climate). Mann-Kendall testwas performed for nonparametric method. The autocorrelation coefficient was calculated to set the serialcorrelation. Trend-Free Prewhitening method has been applied to eliminate thecorrelation. The effect on the trend determination of serial correlation andthe performance of Trend-Free Prewhitening method were tried to madeexamination by making re-trend analysis in series which eliminated correlation.As a result of the performed methods, serial correlation is substantial wholeZTD data. At the same time, there are trends in LAMA, ONSA and PENC stationsafter applying Trend-Free Prewhitening. In this work, MATLAB programminglanguage was handled in all of the tests.