Yükseköğretim Öğrencilerinin Yapay Zekâ Okuryazarlığının Ölçümlenmesi İletişim Fakültesi Örneği
MEASURING ARTIFICIAL INTELLIGENCE LITERACY OF HIGHER EDUCATION STUDENTS - THE EXAMPLE OF FACULTY OF COMMUNICATION
Yazar: Arduç Kara, Emine
Dergi: İnönü Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi (İNİF E-Dergi), Vol. 10 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Journalism ; Gazetecilik ; Journalism Studies ; Gazetecilik Çalışmaları ; Communication Studies ; İletişim Çalışmaları ; Yapay zekâ,yapay zekâ okuryazarlığı,yükseköğretim,iletişim fakültesi,medya ; Artificial intelligence,artificial intelligence literacy,higher education,media,communication faculty

Yapay zekâ teknolojilerinin günlük rutinlerden en ileri işlemlere değin tüm alanlarda kullanımının artması, konunun akademide de tartışılmasını beraberinde getirmiştir. Yapay zekâ, kavram olarak çoğunlukla teknik bilgiyi ifade etse de ardında yatan sosyal, politik, ekonomik sürecin de bilinmesi gerekmektedir. Bununla birlikte yapay zekânın sebep olabileceği yıkımların da farkında olmak yapay zekâ araçlarının kullanıcıları için önem arz etmektedir. Bu noktada, bireylerin yapay zekâ teknolojilerini anlayabilmesi, bu teknolojilerle ilgili bilinçli kararlar verebilmesi ve yapay zekânın toplumsal, etik ve ekonomik boyutlarını kavrayabilmesi için gerekli beceriler bütünü olarak yapay zekâ okuryazarlığı karşımıza çıkmaktadır. Medya ve dijital platformlarla yakın ilişkiler sürdüren iletişim fakültesi öğrencileri için yapay zekânın nasıl çalıştığını anlamak, ürettiği içeriklerin etik ihlallerinin farkına varmak, yapay zekâ tarafından sunulan içerikleri eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirebilmek mesleki gelişmişlikleri açısından önemlidir. Belirtilen sorunsaldan hareketle araştırma, iletişim fakültesi öğrencilerinin gelişen bir paradigma olarak yapay zekâ okuryazarlığına yönelik becerilerini ve yapay zekâ okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesini amaçlamaktadır. Araştırmada nicel araştırma yöntemi benimsenmiş ve kesitsel tarama deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını Süleyman Demirel Üniversitesi İletişim Fakültesi’ne kayıtlı Gazetecilik, Halkla İlişkiler ve Tanıtım, Radyo, Televizyon ve Sinema ve Görsel İletişim Tasarımı bölümü öğrencileri oluşturmaktadır. Olasılığa dayalı olmayan örnekleme yöntemlerinden uygun örnekleme yöntemi kullanılarak erişilen 378 katılımcıdan elde edilen verilere göre iletişim fakültesi öğrencilerinin yapay zekâ okuryazarlık farkındalık, kullanım ve değerlendirme boyutlarının etik boyutuna göre yüksek düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Aynı zamanda cinsiyet, bölüm ve sınıf değişkenlerine göre öğrencilerin yapay zekâ okuryazarlıkları arasında istatiksel olarak anlamlı farklılıklar mevcuttur. Özellikle sınıf tabanlı farklılaşan bir durumun söz konusu olması alınan teorik ve pratik eğitimin öğrencilere katkı sağladığını ancak öğrencilerin yapay zekâ okuryazarlığı yolunda özellikle etik temelli desteklenmesi gerektiğini göstermektedir. Çıkan sonuçlara göre yapay zekâ okuryazarlığı dersinin iletişim fakültesi müfredatına eklenmesinin öğrencilerin akademik ve mesleki gelişimlerini destekleyeceği düşünülmektedir.

The increasing use of artificial intelligence technologies has led to discussions on the subject in aca-demia. Although artificial intelligence is mostly understood as a technical process, it is also important to understand the underlying process. At the same time, it is important to be aware of the destruction that arti-ficial intelligence can cause. At this point, artificial intelligence literacy emerges as the set of skills necessary for individuals to understand artificial intelligence technologies, make informed decisions about them, and grasp the social, ethical, and economic dimensions of artificial intelligence. For communication faculty stu-dents who maintain close relationships with media and digital platforms, understanding how artificial intelli-gence works, being aware of ethical violations of content it produced, and being able to critically evaluate content presented by artificial intelligence are important for their professional development. Based on the problematic mentioned above, the research aims to determine the skills of communication faculty students regarding artificial intelligence literacy as an emerging paradigm and their levels of artificial intelligence lite-racy. The participants of the research consists of students enrolled in the Faculty of Communication at Süleyman Demirel University. According to the data obtained from 378 participants, it was concluded that the artificial intelligence literacy awareness, usage and evaluation dimensions of communication faculty students were at a high level compared to the ethical dimension. At the same time, there are significant dif-ferences between students' artificial intelligence literacy according to gender, department and class variables. In particular, the fact that there is a class-based differentiation shows that the theoretical and practical edu-cation received contributes to students, but that students need to be supported, especially in terms of ethics, on their path to artificial intelligence literacy. According to the results, it is thought that adding artificial intel-ligence literacy to the communication faculty curriculum will support the academic and professional devel-opment of students.