el-Kelimu'n-Nevâbiġ ve Çorumlu Damadzâde‎ Ebu Bekir b. Ömer'in el-Hikemü'r-Ravabiġ fî Şerhi'l-‎Kelimi'n-Nevâbiġ Adlı Şerhi
al-Kalim al-Nawâbigh and a Commentary Entitled el-Hikemu'r-Ravabi' fî Şerhi'l-Kelimi'n-Nevabi' by  Çorumlu Damadzâde‎ Ebu Bekir Ömer
Yazar: Sakarya, Ferahiye
Dergi: Amasya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi No. 10, 2017
Anahtar kelimeler: Nevâbiġu'l-kelim‎‎,el-Hikemu'r-ravâbiġ fî şerhi'l-Kelimi'n-nevâbiġ,Zemahşerî,Damadzâde Ebu Bekir b. Ömer,Dâmâdî Ebû Bekr Edib b. Ahmed Çorumî ; ‎Nevâbiġu’l-kelim‎,el-‎Kelimü’n-nevâbiġ,el-Hikemu'r-ravâbiġ fî şerhi'l-‎kelimi'n- nevâbiġ,Zamakhshari,Damadzâde‎ Edip b. Ahmed Ebu Bekir b. Ömer

Bu makaledeEbü’l-Kasım Mahmûd b. Ömer b. Muhammed el-Hârizmî ez-Zemahşerî (ö. 538/1144)‎'nin birçokçalışmaya konu olmuş ‎el-Kelimü’n-nevâbiġ ‎‎adlı eseri, eser üzerine yapılan çalışmalar ve özellikle son dönem Osmanlımüelliflerinden Damadzâde‎ Ebu Bekir b. Ömer b. Ahmed (ö.1203/1789)'in eserle ilgili çalışması el-Hikemu'r-ravâbiġ fîşerhi'l-Kelimi'n-nevâbiġ‎‎‎ ‎adlı şerhiincelenmiştir.Arap dilininüstadı ve asrının imamı kabul edilen Zemahşerî, Arap kabileleriyle ilgilenmiş;Arapçanın incelikleri ve farklı lehçeleri hakkında geniş bilgi edinmiş vesayısız çalışmalara kaynak teşkil eden eserler telif etmiştir. Müellifin, Nevâbiġu'l-kelimya da el-Kelimü’n-nevâbiġ adlı, tespit edilebilen on dört şerhibulunan risale boyutundaki eseri de bunlardandır. Amasya'da öğrenimgörmüş, aslen Çorumlu olan Damadzâde‎ Ebu Bekir b. Ömer b. Ahmed de bukitapçığın şarihlerindendir. Damadzâde'nin çalışması, sadece şerh ve haşiyekabilinden bir çalışma olmayıp yepyeni bir eser olma hüviyetini haizdir. Üç-beşvaraktan ibaret olan metin Damadzâde'nin elinde seksen varağa ulaşmıştır. Herbir hikmetli söz ya da vecize müellif tarafından lügat, belâgat cihetiyleincelenmiş, ilmî veçhesi izah edilmiş, ayet-i kerimeler, hadis-i şerifler,meseller ve tarihi olaylarla desteklenmiştir. Şârih kendi yorumları veşiirleriyle konuyu detaylandırmış, okuyucuya çok yönlü bir metin sunmuştur.Damadzâde'ninhayatı hakkında detaylı bir malumat yoktur. Kaynaklarda adı geçen eserlerininbazıları mecmualar içinde olup iki yazma nüsha olarak tespit edilen eseri el-Hikemu'r-ravâbiġfî şerhi'l-Kelimi'n-nevâbiġ'dir.

This article is anexamination and critical edition (master's thesis) of el-Hikemu'r-ravâbiġ fî‎şerhi'l-kelimi'n- nevâbiġ, a commentary of a XVIII. centuryOttoman scholar ‎Damadzâde‎ Ebu Bekir b. Ömer b. Ahmed (d.1203/1789) on Nawabigh el-kelim (al-Kalim al-Nawâbigh) "the gushing‎thoughts",Arabian wisdom which was written by Abu al-Qasim Mahmud ibn Umar ‎calledal-Zamakhshari (d. 538/1144) also known he was a strong supporter of the Arabic language. The book is idetified as two variantswhich is belong to the author who is originally from Çorum and studied inAmasya, examined and the handwriting versions of book found in libraries andconverted to easily understandable version then submitted to scienceenvironment.The criticaledition which had been conducted between 2013-2016 will be a response to thecriticisim which considers the relation with Arabic Literature in OttomanEmpire Lands is made of annotation and gloss.The reason behindthis, the study can be considered as a new book instead of calling itannotation. The text which was about 5papers, expanded to 80 papers by Damadzâde. The commentator put up a text with various aspects to thereader by adding his own ideas, comments, opinions and poems. ‎