Türk Edebiyatının Manzum İlk Siyeri: Velî’nin Sîretü’n-Nebî’si
The First Verse Siyar of Turkish Literature: Veli’s Siretü’n-Nebi
Yazar: Özfırat, Bayram
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 12 No. 12, 2015
Anahtar kelimeler: Siyar, Veli, Muhammed, Abdurrahman, Rhymed couplets. ; Siyer, Velî, Meğâzî, Muhammed, Abdurrahman.

Hz. Peygamber ve sahabelerinin haberlerini ve ilk Müslümanların  yaşadığı hadiseleri kaybolmaktan koruma  düşüncesi, Hz. Peygamber’in siyerini yazma geleneğini  başlatmıştır. Bu gelenek Türk edebiyatında 14. yüzyılda  Erzurumlu Kadı Darîr’in tercüme niteliğindeki Sîretü’n-  Nebî adlı eseriyle başlamış ve günümüze kadar gelmiştir.  Darîr’in mensur olan Sîretü’n-Nebî’sinde, yer yer manzum  parçalar da vardır. Bu makalenin konusu olan  Velî’nin Sîretü’n-Nebî’sinin ise tamamı manzumdur ve  eser 15. yüzyılda Muhammed adında biri tarafından  yazılmıştır. “Muhammed” isminin müellifin asıl adı  olduğu tahmin edilmektedir. Müellif eserinde, mahlas  olarak Velî’yi tercih etmiştir. Tezkirelerde veya 15.  yüzyıla ait diğer kaynaklarda görebildiğimiz kadarıyla  Velî’nin bu eseri hakkında herhangi bir kayıt  bulunmamaktadır. Çoğu kütüphane kataloğunda,  Sîretü’n-Nebî’nin müellifi olarak da farklı adlar  görülmektedir. Bunlardan bazıları “Âşıkî, Mehmed,  Abdullah Zâhidî Efendi, Abdurrahman, Mehmet Halife,  Muhammed, Mehmet Hakkı, Derviş Öksüz, Molla  Velî”dir. Eserin 32 nüshası tespit edilmiştir. Bunlar  içinde 494 varaklık en eski nüsha, İBB Atatürk Kitaplığı  Nadir Eserler Kütüphanesindedir ve istinsah tarihi H.  939 (M. 1532)’dur. Eserin yazım tarihi H. 872 (M.  1468)’dir. Kaynaklarda Velî’nin Sîretü’n-Nebî’sine kadar  tamamı manzum olarak yazılmış başka bir siyer kitabı  görülmemektedir. Bu nedenle eser, Türk edebiyatında  türün bütün özelliklerini barındıran ve tamamı manzum  olarak yazılmış ilk siyer kitabıdır.

The thought on protecting the news of The Prophet  Muhammed and his Companions and the events they  experienced from loss has initiated tradition of The  Prophet siyer writing. This tradition in Turkish Literature  started with a translation of the work called Siretü’n-  Nebi by Erzurumlu Kadı Darir in the 14th century  and has continued up to now. There are verses in  Siretü’n- Nebi written in prose by Darir. Veli’s Siretü’n-  Nebi, which is the subject of this article, is completely  in the form of verses and was written by a man  called Muhammed in the 15thcentury. It is estimated  that the name ‘Muhammed’ is the original name of the  author. The author in this work preferred to write under  the pseudonym of Veli. As we can see, there is no record  of all’s work in tezkires and in the other sources in the  15th century. In most catalogs, many different names  are seen as the author of Siretü’n- Nebi. Some of them  are Aşıki, Mehmed, Abdullah Zahidi Efendi, Abdurrahman,  Mehmet Halife, Muhammed, Mehmet Hakkı,  Derviş Öksüz, Molla Veli. 32 copies of this work have  been determined. Of all copies the oldest copy which has  494 page is in the rare books in the Library of IBB  Atatürk and the date of the copy is H. 939 (M. 1468).  The date of the writing of this work is H. 872 (M. 1468).  In the written sources there are no other siyar books  which were completely written in verses like Veli’s  Siretü’n- Nebi, therefore, the work is the first siyar book  which has all features of its kind and was completely  written in verses in Turkish Literature.