DENEYSEL EKOLOJİK BASKI ÇALIŞMALARI
An Experimental Eco-Printing Studies
Yazar: Dağdelen, Reva; Tağı, Sema
Dergi: Akademik Sanat No. 27, 2025
Anahtar kelimeler: Textile and Fashion Design ; Tekstil ve Moda Tasarımı ; Tekstil,ekolojik baskı,mordanlama,doğal boyama ; Textile,ecologial printing,mordanting,natural dye

İnsanlar son yıllarda doğal boyalara yönelmiş ve tekstil ürünlerini bitkisel, hayvansal ve madensel boyar maddelerle renklendirmeye başlamışlardır. Günümüzde tekstil ürünlerini doğal boyalarla renklendirmek ve bitkileri kullanarak “eco-printing” adı verilen tekstil yüzeylerini desenlendirme işlemi uygulamaları yaygınlaşmıştır. Farklı ekolojik baskı yöntemleriyle elde edilen baskılar kullanılan bitki, mordan, baskı yapılan yüzey ve farklı uygulama şekillerine bağlı olarak değişiklikler göstermektedir. Bu konuda yapılan çalışmalar incelendiğinde; belirli bölgelerde yetişen farklı bitkilerle; farklı uygulama yöntemleri ile, farklı mordanlar ile, bitkilerin taze, dondurulmuş ve kurutulmuş halleriyle yapılmış ekolojik baskı çalışmaları bulunmaktadır. Bu araştırmada ise bitkilerin önceden mordanlanarak, baskıya hazır halde bekletilmesine yönelik deneysel bir çalışma yapılmıştır.  Bitkilerin sirke ve demir çözeltisi ile mordanlandıktan sonra kurutulup, bir ay bekletilmesi ve baskı yapılacağı zaman da sirkeli su ile tekrar ıslatılarak, beklemeden kısa sürede kullanıma hazır hale getirilerek ekolojik baskı denemelerinin yapılması, baskı sonuçlarının görsel olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Denemeler % 100 pamuk dokuma yüzeylere gül petal yaprakları (Rosa L. spp.),  incir yaprağı (Ficus carica L.),  gül yaprağı (Rosa L. spp.), meşe yaprağı (Quercus infectoria) ile yapılmış ve baskı sonuçları subjektif olarak değerlendirilmiştir. Bu şekilde ön hazırlanmış yapraklarla baskı yapılabilmesi, uygulama sırasında bekleme süresini ortadan kaldıracak, çeşitli eğitim kurumlarında ekolojik baskı yapılan derslerde bekleme süresi ile ilgili sıkıntıyı ortadan kaldıracak, kullanıma hazır baskı malzemeleri uygulamayı kolaylaştıracaktır.

In recent years, people have turned to natural dyes and started coloring textile products using plant-based, animal-based, and mineral dyeing substances. Nowadays, the practice of dyeing textile products with natural dyes and applying a process called "eco printing" to pattern textile surfaces using plants has become widespread. The prints obtained through various ecological printing methods vary depending on the plants used, mordants, the printed surface, and different application techniques. When examining studies conducted in this area; there are ecological printing works done with different plants grown in specific regions; utilizing various application methods with different mordants; and employing fresh, frozen, and dried forms of the plants. In this research, an experimental study was conducted regarding pre-mordanting the plants so that they could be prepared for printing. The aim was to dry the plants after mordanting them with vinegar and iron solution for one month and then re-wet them with vinegar water at the time of printing to make them ready for use without delay in short order for eco-printing trials while visually evaluating the print results. Tests were carried out on 100% cotton woven surfaces using rose petal leaves (Rosa L. spp.), fig leaves (Ficus carica L.), rose leaves (Rosa L. spp.), and oak leaves (Quercus infectoria), and print results were subjectively evaluated. Being able to print with these pre-prepared leaves will eliminate waiting times during application processes and resolve issues related to waiting periods in courses where ecological printing is taught at various educational institutions by providing ready-to-use printing materials that facilitate implementation.