Öğretmenlerin Dijital Vatandaşlık Kavramına Yönelik Algıları: Nitel Bir Analiz
Teachers' Perceptions Towards the Concept of Digital Citizenship: A Qualitative Analysis
Yazar: Çetin, Münevver; Yıldız Baklavacı, Gizem
Dergi: İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Vol. 13 No. 4, 2024
Anahtar kelimeler: Cultural Studies (Other) ; Kültürel çalışmalar (Diğer) ; Digital Citizenship,Teachers,The Dimensions of Digital Citizenship ; Dijital Vatandaşlık,Öğretmenler,Dijital Vatandaşlık Boyutları

İnternetin insanlar ve toplumlar üzerinde yarattığı etki vatandaşlık kavramını dijital ortama taşımış ve dijital vatandaşlık kavramı ortaya çıkmıştır. Teknoloji kullanım becerilerini de içine alarak dijital ortamda sorumluluk bilinciyle etik ve evrensel kurallar çerçevesinde hareket etmeyi de gerektiren dijital vatandaşlık, alt boyutları ile birlikte incelenmektedir. Bu çalışmada öğretmenlerin dijital vatandaşlık kavramına yönelik algılarının incelenmesi amaçlanmaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim deseninin kullanıldığı bu çalışmada lisansüstü eğitim almış veya almakta olan 14 öğretmenden yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığı ile veriler toplanmıştır. Elde edilen veriler içerik analizine tabi tutularak belli temalar altında kodlanmıştır. Araştırma sonucunda öğretmenlerin dijital vatandaşlığın dokuz alt boyutu ile ilgili tanımlarla örtüşür şekilde görüşler belirttikleri anlaşılmaktadır. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenler, dijital erişim boyutunda farklı amaçlarla internete erişim sağladıklarını ve dijital ortamları en çok kişisel ve mesleki gelişimleri için kullandıklarını ifade etmektedirler. Öğretmenler, dijital etik ihlalleri konusunda farkındalık sahibidir ve bu konuda önlem almak için çeşitli yöntemlere başvurmaktadır. Dijital hukuk haklarına dikkat eden öğretmenler, özel hayatın gizliliği, ifade özgürlüğü ve siber zorbalık gibi konuların hukukla korunduğunu bilmektedirler. Araştırmanın bir başka sonucu ise öğretmenlerin dijital iletişim içerisinde aktif şekilde bulunduklarıdır. Sosyal medya uygulamaları, yazışma uygulamaları, video konferans uygulamaları ve e-posta yoluyla iletişim kuran öğretmenler, dijital dünyada etkin bir şekilde yer almaktadır. Dijital ortamlarda alışveriş yapmayı tercih eden öğretmenler, dijital güvenlik konusunda da bilinçlidirler. Öğretmenler dijital ortamlarda sorumluluk bilinci ile hareket ettiklerini, başkalarının haklarına saygılı olunmasının önemini ve başkalarının haklarına saygılı olunmaması durumunda hissettikleri rahatsızlıkları vurgulamışlardır. Ayrıca katılımcı öğretmenlere göre özellikle dijital okuryazarlık, dijital etik ve dijital sağlık konularında öğrenci ve öğretmenlere yönelik eğitime ihtiyaç vardır.

The impact of the Internet on people and societies has brought the concept of citizenship to the digital environment and the concept of digital citizenship has emerged. Digital citizenship, which also requires acting within the framework of ethical and universal rules with a sense of responsibility in the digital environment, including technology use skills, is being examined together with its sub-dimensions. In this study, it is aimed to examine the perceptions of teachers towards the concept of digital citizenship. In this study, which uses the phenomenology design, one of the qualitative research methods, data were collected from 14 teachers who have received or are currently receiving graduate education through a semi-structured interview form. The data obtained were subjected to content analysis and coded under certain themes. As a result of the research, it is understood that teachers express opinions in a way that coincides with the definitions related to the nine sub-dimensions of digital citizenship. According to the results of the research, teachers state that they provide access to the Internet for different purposes in the digital access dimension and use digital media mostly for their personal and professional development. Teachers are aware of digital ethics violations and resort to various methods to take measures in this regard. Teachers who pay attention to digital legal rights know that issues such as privacy of private life, freedom of expression and cyber bullying are protected by law. Another result of the research is that teachers are actively involved in digital communication. Teachers who communicate via social media applications, correspondence applications, video conferencing applications and e-mail are actively involved in the digital world. Teachers who prefer to shop in digital environments are also aware of digital security. Teachers emphasized that they act with a sense of responsibility in digital environments, the importance of respecting the rights of others and the discomfort they feel if the rights of others are not respected. In addition, according to the participating teachers, there is a need for education for students and teachers, especially in the areas of digital literacy, digital ethics and digital health.