Şiire Mâil Akçeye Hasret: Galatalı Safvet’in Geçim Sıkıntısı Beyânındaki Şiirleri
The Poems Depicting Poverty Belonging to Galatalı Safvet Admiring Poem but Striving for Lucre
Yazar: İlhan Toker, Bilge
Dergi: Erdem No. 89, 2024
Anahtar kelimeler: Classical Turkish Literature of Ottoman Field ; Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı ; Galatalı Safvet Mustafa,19. asır,Bilinmeyen Şiirler,Tarihler,Gazeller ; Galatalı Safvet Mustafa,19th century,Unknown Poems,Chronograms,Gazels

19. asır, klasik Türk edebiyatında yaşanan şekil ve muhteva değişiminin hızlandığı, şairlerin söylemlerinde ve şiirlerinde kullandıkları nazım şekillerinde yaptıkları değişimin belirgin hâle geldiği dönemdir. Galatalı Safvet Mustafa (ö. 5 Şevval 1282/21 Şubat 1866) da bu değişim yıllarında yaşayan şairlerdendir. Tezkirelerde iyi bir şair olduğundan bahsedilen Galatalı Safvet, Hâtif (ö. 1823) ve Lebîb’in (ö. 1867) himâyesinde yetişir. Farklı edebî çevrelerle temas hâlinde olan ve devrinin meşhurları arasında zikredilen Galatalı Safvet’in mürettep bir divanı yoktur. Günümüze ulaşan şiirleri, genellikle şair hakkında bilgi veren Fatîn Tezkiresi’nde, Kemâlü’s-Safve’de ve Son Asır Türk Şairleri’nde bulunmaktadır. Safvet’in manzumelerinin bir kısmı ise dağınık hâlde çeşitli mecmualarda yer almaktadır. Devrinin önemli isimlerine methiyeler, tarihler yazarak geçim sıkıntısını çözmeye çalışan şairin günümüze kadar gelen manzumelerinde, onun bu yönelimine dair izler bulunur. Bu çalışmada, şairin Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde HSD.AFT 12-147 ve TSMA 368-23’te bulunan tarih kıt’aları ile Millî Kütüphane’de 06 Mil Yz A 3672/2’de kayıtlı mecmuada bulunan Dîvânçe’sindeki bazı şiirleri üzerinde durulmuştur. Şairin Mustafa Reşid Paşa’ya (ö. 1858), Cemâleddin Paşa’ya (ö. 1880) ve diğer siyasilere hitaben kaleme aldığı bayram ve yeni yıl tebrikleri, tanıdığı isimlerin yeni bir göreve getirilmesi, Rus Çarı Nikolay Pavloviç’in (ö. 1855) vefatı, Sultan Abdülmecid’in (ö. 1861) şehzadeleri Mehmed Fuad ve Ahmed Kemaleddin Efendi ile Ârif Efendi’nin (ö.?) torununun doğumu üzerine yazdığı tarihleri ve üç gazeli transkripsiyon alfabesiyle yazılmıştır. Makalede, Safvet’in şiirlerinden hareketle 19. asırda yaşayan ve çeşitli kademelerde memurluk yapan bir şairin gündelik hayat içerisindeki sıkıntıları, muhatapları, siyasal elitlerden beklentileri, Osmanlı-Rus Savaşı’ndan etkilenişi ve 1855 Bursa Depremi’ni şiirinde işleyişi incelenmiştir. Şairin şiirlerini yazarken sahip olduğu dil, kullandığı vezinler ve nazım şekilleri tespit edilerek edebî yönü ortaya koyulmuştur. Çalışma, Galatalı Safvet Mustafa’nın kendi hattıyla yazılan şiirlerinin bir kısmını toplu bir şekilde ele alması ve manzumelerinin genel teması hakkında bir kesit sunması yönüyle alana katkı sağlayacaktır.

The 19th century was a period of rapid transformation in classical Turkish literature. Galatalı Safvet Mustafa (d. 5 Shawwal 1282/21 February 1866) was one of the poets of this era. Galatalı Safvet, who is mentioned as a talented poet in tezkires, grew up under Hatif (d. 1823) and Lebib (d. 1867). Galatalı Safvet, who was in contact with different literary milieus and was mentioned among the famous poets of his time. However, Safvet did not compile a divan. His extant poems can be found in Tezkire-i Fatîn, Kemâlü’s-Safve and Son Asır Türk Şairleri. Some of Safvet’s poems are to be found scattered in various mecmuas. There are traces of this orientation in the extant verses of the poet, who tried to solve his subsistence problems by writing eulogies to the important names of his time. This study focuses on the poet’s chronograms found in various documents in the Ottoman Archives of the Prime Ministry. Archive and some of his poems in his Divançe, which is included in the National Library in 06 Mil Yz A 3672/2. The poet’s Eid and New Year greetings written for Reshid Pasha (d. 1858), Cemâleddin Pasha (d. 1880) and other politicians, the death of the Russian Tsar Pavloviç (d. 1855), the chronograms he wrote on the birth of the Sultan Abdülmecid’s (d. 1861) princes Mehmed Fuad and Ahmed Kemaleddin Efendi and Arif Efendi’s (d.?) grandson, and his three ghazals are written in transcription alphabet. The fact that Safvet’s biographical records state that he wrote his poems on commission has been analysed, especially in the case of his poems recorded in archival documents, and the fact that the poet’s writings became an additional source of subsistence to his poverty-stricken salary, which was so small as to cause him difficulties, has been revealed with historical documents. This study brings together some of Safvet’s poems in author’s handwriting. In the article, based on Safvet’s poems, the troubles of a poet living in the 19th century in daily life, his interlocutors, his being affected by the Ottoman-Russian War, the effects of the Bursa Earthquake in 1855 on the poems and Safvet’s transfer of all these to his poems are discussed. The study will contribute to the field in the way that it deals with Galatalı Safvet Mustafa’s poems written in his handwriting in a collective manner and presents a cross-section about the general theme of the poet’s poems.