POST-TRUTH ÇAĞINDA COVID-19 AŞISI ÜZERİNDEN SOSYAL MEDYADAKİ KAMUSAL KOMPLO TEORİSİ ÜRETİMİNİN İNCELENMESİ
Investigation of Public Conspiracy Theory Production in Social Media over Covid-19 Vaccine in the Post-truth Age
Yazar: Kaya, Sertaç
Dergi: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 32 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Post-truth,Social Media,Infodemia,Conspiracy Theories,Covid-19 ; Post-truth,Sosyal Medya,İnfodemi,Komplo Teorisi,Covid-19

Covid-19, 2019 yılının sonlarında Çin’de görülmesinin ardından 2020’nin başından itibaren küresel halk sağlığına yönelik ciddi bir tehdit olarak varlığını sürdürmektedir. Hükümetlerin aldığı önlemlerin yanında bilim insanlarının da virüse karşı aşı geliştirmesi bu tehdide karşı mücadeledeki önemli adımlardan birini oluşturmaktadır. Türkiye’de de, farklı ülkelerin geliştirdiği bu aşılar satın alınarak vatandaşlar üzerinde uygulanmaya başlanmıştır. Bu ilerlemeler kaydedilirken bir yandan da sosyal medyada aşılar hakkında söylentiler, aşı karşıtı ifadeler ve komplo teorileri yaygın olarak üretilmekte, ilgi çekmekte ve paylaşılmaktadır. Genetik kodların değiştirilmesi, insanların bedenlerine mikroçipler yerleştirilmesi, aşıların cenin dokusu içermesi gibi farklı komplo teorileri öne çıkmaktadır. Bu çalışmada sosyal medya platformlarından biri olan Twitter’da #AşıDeğilSeriKatil etiketi altında paylaşılan tweetler değerlendirmeye alınarak kullanıcıların paylaşımlarındaki aşı karşıtı görüşleri ve komplo teorisi üretimini ortaya koymak hedeflenmektedir. Bu amaçla 14.07.2021-17.07.2021 tarihleri arasında atılan tweetler değerlendirmeye alınmış ve en çok retweet edilen %5 oranındaki paylaşım içerik analizi ile incelenerek kategoriler oluşturulmuştur. Çalışma neticesinde kullanıcıların aşı karşıtı düşüncelerini desteklemek adına çeşitli teoriler ortaya koyduğu, örnekler gösterdiği ve yorumlarını paylaştıkları görülmüştür.

Covid-19 has remained a serious threat to global public health since the beginning of 2020, after being detected in China in late 2019. In addition to the measures taken by governments, the development of a vaccine against the virus by scientists is one of the important steps in the fight against this threat. In Turkey, these vaccines developed by different countries have been purchased and started to be applied to citizens. While these progresses are being made, rumors, anti-vaccine statements and conspiracy theories about vaccines are widely produced, attracted and shared on social media. Different conspiracy theories such as changing genetic codes, implanting microchips in people's bodies, and vaccines containing fetal tissue come to the fore. In this study, tweets shared under the #AşıDeğilSeriKatil tag on Twitter, one of the social media platforms, are evaluated and it is aimed to reveal the anti-vaccine views and conspiracy theory production in the shares of the users. For this purpose, the tweets that sent between 14.07.2021 and 17.07.2021 were evaluated and the most retweeted 5% share was analyzed by content analysis and categories were created. As a result of the study, it was seen that users put forward various theories, showed examples and shared their comments in order to support their anti-vaccine thoughts.