CUMHURİYETİN İLK BARAJI: ÇUBUK BARAJI  (1929-1936)
CUMHURİYETİN İLK BARAJI: ÇUBUK BARAJI  (1929-1936)
Yazar: Özgen, Yüksel; Büyüktolu, Recep
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 15 No. 59, 2019
Anahtar kelimeler: Çubuk Barajı,Atatürk,İsmet İnönü

En eski dönemlerden itibaren insanlar tarafından akarsular üzerine inşa edilen bentler ve baraj gölleri vasıtasıyla suların biriktirilerek içme, sulama ve benzer amaçlarla kullanılmasına yönelik birçok çalışma yapılmışve yapılmaya devam etmektedir. Türkiye Cumhuriyeti’nde su kaynaklarının daha verimli ve etkin kullanımıile ilgili ilk çalışmalar Mustafa Kemal Atatürk döneminde başlamışve ilk yapılan baraj Çubuk Barajıolmuştur. Baraj, Ankara’nın başkent ilan edilmesinden sonra, şehrin hızla artan nüfusunun su ihtiyacınıkarşılamak, şehri besleyen tarım alanlarında sulama amaçlıkullanmak, su taşkınlarınıönlemek ve şehirde gelişmeye başlayan sanayi tesislerinin artan sugereksinimlerini gidermek amacıyla inşa edilmiştir. 1929 yılında yapılan etüt çalışmalarının ardından 1930 yılıMayıs ayında başlayan baraj inşaatı1936 yılıNisan ayında tamamlanmıştır. Çubuk Barajı, 3 Kasım 1936 tarihinde Başbakan İsmet İnönü’nün katıldığıresmi bir törenle hizmete açılmıştır. Daha sonra baraj yamaçlarına Atatürk konaklamasıiçin köşk yapıldığıve zaman zaman Atatürk’ün baraj gölünde motorlu tekneyle gezintiler yaptığıbilinmektedir. Yapıldığıdönemde Ankara’ya 12 kilometre uzaklıkta olan ve Çubuk Çayıüzerine inşa edilen barajın temelden yüksekliği 58 metre, kapasitesi de 5.6 hektometreküptür. Bu çalışmada  Cumhuriyetin ilk yıllarında kalkınma ve sanayileşme seferberliğinin bir parçasıolan Çubuk Barajıile ilgili; ihalesinin yapılmasından bağlantıyollarının inşasına, baraj yapımında kullanılan bazıparçaların yurt dışından getirilmesinden açılıştörenine, sosyal tesislerin yapılmasıve çevre düzenlenmesine kadar tüm konular Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi’nde yer alan belgeler, resmi kurumların yayınlarıve basında çıkan haberler esas alınarak değerlendirilecek ve barajla ilgili genel bir tasvir çizilmeye çalışılacaktır.

En eski dönemlerden itibaren insanlar tarafından akarsular üzerine inşa edilen bentler ve baraj gölleri vasıtasıyla suların biriktirilerek içme, sulama ve benzer amaçlarla kullanılmasına yönelik birçok çalışma yapılmışve yapılmaya devam etmektedir. Türkiye Cumhuriyeti’nde su kaynaklarının daha verimli ve etkin kullanımıile ilgili ilk çalışmalar Mustafa Kemal Atatürk döneminde başlamışve ilk yapılan baraj Çubuk Barajıolmuştur. Baraj, Ankara’nın başkent ilan edilmesinden sonra, şehrin hızla artan nüfusunun su ihtiyacınıkarşılamak, şehri besleyen tarım alanlarında sulama amaçlıkullanmak, su taşkınlarınıönlemek ve şehirde gelişmeye başlayan sanayi tesislerinin artan sugereksinimlerini gidermek amacıyla inşa edilmiştir. 1929 yılında yapılan etüt çalışmalarının ardından 1930 yılıMayıs ayında başlayan baraj inşaatı1936 yılıNisan ayında tamamlanmıştır. Çubuk Barajı, 3 Kasım 1936 tarihinde Başbakan İsmet İnönü’nün katıldığıresmi bir törenle hizmete açılmıştır. Daha sonra baraj yamaçlarına Atatürk konaklamasıiçin köşk yapıldığıve zaman zaman Atatürk’ün baraj gölünde motorlu tekneyle gezintiler yaptığıbilinmektedir. Yapıldığıdönemde Ankara’ya 12 kilometre uzaklıkta olan ve Çubuk Çayıüzerine inşa edilen barajın temelden yüksekliği 58 metre, kapasitesi de 5.6 hektometreküptür. Bu çalışmada  Cumhuriyetin ilk yıllarında kalkınma ve sanayileşme seferberliğinin bir parçasıolan Çubuk Barajıile ilgili; ihalesinin yapılmasından bağlantıyollarının inşasına, baraj yapımında kullanılan bazıparçaların yurt dışından getirilmesinden açılıştörenine, sosyal tesislerin yapılmasıve çevre düzenlenmesine kadar tüm konular Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi’nde yer alan belgeler, resmi kurumların yayınlarıve basında çıkan haberler esas alınarak değerlendirilecek ve barajla ilgili genel bir tasvir çizilmeye çalışılacaktır.