Türkiye’de Rüzgâr Erozyonu Toprak Duyarlılık Değişkenlerinin Ulusal Ölçekte Belirlenmesi ve Haritalanması
Türkiye Topraklarının Rüzgâr Erozyonuna Duyarlılığının Model Tabanlı Belirlenmesinde Kullanılan Değişkenler ve Haritaları
Yazar: İnce, Kenan
Dergi: Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, Vol. 56 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; rüzgâr erozyonu,RWEQ,Kriking ; rüzgâr erozyonu,RWEQ,Kriking

Amaç: Küresel Isınma ve beraberinde gelen iklim değişiminedair beklentilerin gerçekleşmesi durumunda, Türkiye’de rüzgâr erozyonununşiddetini ve etkilediği alan miktarını arttırması beklenilmektedir. Bu yayındaYenilenmiş Rüzgâr Erozyonu Eşitliğine (Revised Wind Erosion Equation [RWEQ])ait toprak faktörü verilerinin değerlendirilmesinde kullanılan yaklaşımlara ayrıntılıolarak yer verilmiştir. Materyal ve Metot: Türkiyetopraklarının rüzgâr erozyonuna duyarlılıklarının belirlenmesinde, koordinatlıve noktasal toprak yüzey örneklerine ait 14 801 analiz sonuçlarındanfaydalanılmıştır. Bulgular: Yapılan istatiksel analizlere göre sürekli yüzeyharitalarının oluşturulmasında Kriking yönteminin daha uygun sonuçlar verdiği bulunmuştur.Ayrıca analiz ve haritalandırma sonuçlarına göre ülkemiztoprakları EF açısından bakıldığında, minimum:0.1132,maksimum:0.5600, ortalama:0.4173 ve standart sapmasının ise 0.0693 olduğu, SCFaçısından değerlendirildiğinde ise minimum:0.0376, maksimum: 0.7035,ortalama: 0.1901 ve standart sapmasının ise 0.0878 olduğu bulunmuştur. Sonuç: Türkiye RWEQmodeli-tabanlı rüzgâr erozyonu tehlike tahmin teknolojisi uğraşıları, bitkiörtüsü ve arazi pürüzlülüğü parametrelerinin de üretilmesi çalışmaları iledevam etmektedir. İklim ve toprak parametresine ek olarak, bitki örtüsü vearazi pürüzlülüğü parametrelerinin de zamansal ve konumsal ölçeklerde eldeedilmesiyle birlikte, var olan parsel temelli araştırma sonuçları ilekalibre-edilip doğrulanarak rüzgâr erozyonu haritaları üretilebilecektir. Böylecekullanılan tahmin sistemi ve ürettiği analitik veri altlıklarının, rüzgârerozyonu ile arazi tahribatının görüldüğü bölgelerde, arazi kullanımplanlamalarının hayata geçirilmesinde yaşamsal öneme sahip olmasıbeklenilmektedir.

Küresel Isınma ve beraberinde gelen iklim değişiminedair beklentilerin gerçekleşmesi durumunda, Türkiye’de rüzgâr erozyonununşiddetini ve etkilediği alan miktarını arttırması beklenilmektedir. Bu yayındaYenilenmiş Rüzgâr Erozyonu Eşitliğine (Revised Wind Erosion Equation [RWEQ])ait toprak faktörü verilerinin değerlendirilmesinde kullanılan yaklaşımlaraayrıntılı olarak yer verilmiştir. Türkiye topraklarının rüzgâr erozyonuna duyarlılıklarınınbelirlenmesinde, koordinatlı ve noktasal toprak yüzey örneklerine ait 14 801 analizsonuçlarından faydalanılmıştır. Yapılan istatiksel analizlere göre sürekliyüzey haritalarının oluşturulmasında Kriking yönteminin daha uygun sonuçlar verdiğibulunmuştur. Ayrıca analizve haritalandırma sonuçlarına göre ülkemiz toprakları EF açısındanbakıldığında, minimum:0.1132, maksimum:0.5600, ortalama:0.4173 ve standartsapmasının ise 0.0693 olduğu, SCF açısından değerlendirildiğinde iseminimum:0.0376, maksimum: 0.7035, ortalama: 0.1901 ve standart sapmasının ise0.0878 olduğu bulunmuştur. Neticeolarak, Türkiye RWEQ modeli-tabanlırüzgâr erozyonu tehlike tahmin teknolojisi uğraşıları, bitki örtüsü ve arazipürüzlülüğü parametrelerinin de üretilmesi çalışmaları ile devam etmektedir.İklim ve toprak parametresine ek olarak, bitki örtüsü ve arazi pürüzlülüğüparametrelerinin de zamansal ve konumsal ölçeklerde elde edilmesiyle birlikte, varolan parsel temelli araştırma sonuçları ile kalibre-edilip doğrulanarak rüzgârerozyonu haritaları üretilebilecektir. Böylece kullanılan tahmin sistemi veürettiği analitik veri altlıklarının, rüzgâr erozyonu ile arazi tahribatınıngörüldüğü bölgelerde, arazi kullanım planlamalarının hayata geçirilmesindeyaşamsal öneme sahip olması beklenilmektedir.