hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
BİR İNSANİ FENOMEN OLARAK ESTETİK BİLİNÇ
BİR İNSANİ FENOMEN OLARAK ESTETİK BİLİNÇ
Yazar: Ömerustaoğlu, Adnan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 15, 2010
Anahtar kelimeler: estetik bilinç, estetik zevk, estetik duyarlılık, sanatın dili

Bilincin değişik formları vardır: etik bilinç, ekolojik bilinç, estetik bilinç, ekonomik bilinç, tarihsel bilinç, bilimsel bilinç, vs. Bilinç formları insanın hayata, evrene, insan ilişkilerine ait çeşitli tutumlarım ifade etmektedirler. Onlar insanın tarihsel gelişimi sürecinde oluşmuşlardır. Her biri insan yaşamının çeşitli ve spesifik (özgün) yönlerini yansıtmaktadırlar. Bu çalışmada amacımız bireyin yaşamında Önemli yer tutan bu bilinç formlarından estetik bilinç üzerine tartışmaktır.

Bilincin değişik formları vardır: etik bilinç, ekolojik bilinç, estetik bilinç, ekonomik bilinç, tarihsel bilinç, bilimsel bilinç, vs. Bilinç formları insanın hayata, evrene, insan ilişkilerine ait çeşitli tutumlarım ifade etmektedirler. Onlar insanın tarihsel gelişimi sürecinde oluşmuşlardır. Her biri insan yaşamının çeşitli ve spesifik (özgün) yönlerini yansıtmaktadırlar. Bu çalışmada amacımız bireyin yaşamında Önemli yer tutan bu bilinç formlarından estetik bilinç üzerine tartışmaktır.
MISIR'I ÜLKE VE KÜLTÜR OLARAK 5-6 YAŞ ÇOCUKLARINA TANITAN EĞİTİM PROGRAMININ ETKİSİ
MISIR'I ÜLKE VE KÜLTÜR OLARAK 5-6 YAŞ ÇOCUKLARINA TANITAN EĞİTİM PROGRAMININ ETKİSİ
Yazar: Önder, Alev; Unutkan, Özgül Polat
Dergi: Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 15, 2010
Anahtar kelimeler: 5-6 yaş çocukları, Kültürler arası öğrenme, Mısır

Çeşitli nedenlerden dolayı bir arada yaşamak durumunda olan insanlar arasında olumlu ilişkilerin gelişmesi bir toplumda karşılıklı hoşgörü, denge ve uyumun sağlanması açısından önem taşımaktadır. Bunun gerçekleşebilmesi için farklı insanların birbirlerine karşı gösterecekleri anlayış, hoşgörü ve başkalarının farklılıklannı kabul etme temelinde bir toplumsal yapıya gereksinim vardır. Böylesi bir toplumsal yapıyı oluşturan bireylerin yetiştirilmesi için örneğin farklı ülkelerin ve kültürlerinin tanıtılması gereklidir. Bu nedenle okul öncesi dönemden başlayarak çocuklara diğer ülkelerin çeşitli özelliklerinin ve kültürlerinin tanıtıldığı eğitim programlan hazırlanmalıdır. Bu görüşlerden hareketle, araştırmada Mısır ülkesinin çeşitli nitelikleri ve kültürü ile ele alınıp incelendiği bir kültürler arası öğrenme programının etkililiği deneysel bir çalışma ile test edilmiştir. Çalışmada aynı anaokulunun birbirine paralel iki ayrı sınıfına devam eden, 5-6 yaş çocuklarından oluşan 15 er kişilik bir deney ve bir de kontrol grubundan, deney grubuna, hazırlanan program uygulanmıştır. Araştırmanın bulguları hem öğretmenlerin hem de çocukların kendilerini değerlendirmelerine göre, deney grubu lehine farklılık olduğunu ortaya koymuştur.

Çeşitli nedenlerden dolayı bir arada yaşamak durumunda olan insanlar arasında olumlu ilişkilerin gelişmesi bir toplumda karşılıklı hoşgörü, denge ve uyumun sağlanması açısından önem taşımaktadır. Bunun gerçekleşebilmesi için farklı insanların birbirlerine karşı gösterecekleri anlayış, hoşgörü ve başkalarının farklılıklannı kabul etme temelinde bir toplumsal yapıya gereksinim vardır. Böylesi bir toplumsal yapıyı oluşturan bireylerin yetiştirilmesi için örneğin farklı ülkelerin ve kültürlerinin tanıtılması gereklidir. Bu nedenle okul öncesi dönemden başlayarak çocuklara diğer ülkelerin çeşitli özelliklerinin ve kültürlerinin tanıtıldığı eğitim programlan hazırlanmalıdır. Bu görüşlerden hareketle, araştırmada Mısır ülkesinin çeşitli nitelikleri ve kültürü ile ele alınıp incelendiği bir kültürler arası öğrenme programının etkililiği deneysel bir çalışma ile test edilmiştir. Çalışmada aynı anaokulunun birbirine paralel iki ayrı sınıfına devam eden, 5-6 yaş çocuklarından oluşan 15 er kişilik bir deney ve bir de kontrol grubundan, deney grubuna, hazırlanan program uygulanmıştır. Araştırmanın bulguları hem öğretmenlerin hem de çocukların kendilerini değerlendirmelerine göre, deney grubu lehine farklılık olduğunu ortaya koymuştur.
TARİH ÖĞRETİMİNDE ÖĞRENCİLERİN DEMOKRATİK TUTUMLARININ BİREYSEL DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ
TARİH ÖĞRETİMİNDE ÖĞRENCİLERİN DEMOKRATİK TUTUMLARININ BİREYSEL DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ
Yazar: Güven, Aydın
Dergi: Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 15, 2010
Anahtar kelimeler: Tarih Öğretimi, Öğrenci, Demokratik Tutum

Bu çalışmanın genel amacı, tarih öğretiminde öğrencilerin demokratik tutum kazantmtnda bireysel değişkenlerin ne derecede etkili olduklarını tespit etmektir. Öğrencilerin demokratik tutum kazantmında etkili olan bağımsız bireysel değişkenler olarak, cinsiyet, okul türü, bölüm türü ve tarih öğretmen davranış düzeyi ele alınmıştır. Tarih dersinde sınıf içi demokratik ortam, tarih dersinin içeriği, demokrasinin süreci, savaş, barış ve demokratik değerlerin toplam puanı, bağımlı değişkenler olarak çalışmamızda yer almaktadır. Araştırmanın evreni Erzurum il merkezinde bulunan 23 lisenin 3. sınıflarında okuyan öğrencilerden; örneklemi ise, bu liselerin 3. sınıflarında okuyan öğrenciler arasından seçkisiz (random) yolu ile belirlenen 1354 kişiden oluşmaktadır. Araştırmada 5'li Likert tipi ölçek kullanılmıştır. Anket formundan elde edilen veriler SPSS 11.5 istatistik programından analiz edilerek yorumlanmış ve tespit edilen sonuçlara yönelik öneriler getirilmiştir

Bu çalışmanın genel amacı, tarih öğretiminde öğrencilerin demokratik tutum kazantmtnda bireysel değişkenlerin ne derecede etkili olduklarını tespit etmektir. Öğrencilerin demokratik tutum kazantmında etkili olan bağımsız bireysel değişkenler olarak, cinsiyet, okul türü, bölüm türü ve tarih öğretmen davranış düzeyi ele alınmıştır. Tarih dersinde sınıf içi demokratik ortam, tarih dersinin içeriği, demokrasinin süreci, savaş, barış ve demokratik değerlerin toplam puanı, bağımlı değişkenler olarak çalışmamızda yer almaktadır. Araştırmanın evreni Erzurum il merkezinde bulunan 23 lisenin 3. sınıflarında okuyan öğrencilerden; örneklemi ise, bu liselerin 3. sınıflarında okuyan öğrenciler arasından seçkisiz (random) yolu ile belirlenen 1354 kişiden oluşmaktadır. Araştırmada 5'li Likert tipi ölçek kullanılmıştır. Anket formundan elde edilen veriler SPSS 11.5 istatistik programından analiz edilerek yorumlanmış ve tespit edilen sonuçlara yönelik öneriler getirilmiştir
1930 TÜRKİYE'SİNDE OLUŞAN MUHALEFET HAREKETİNİN DIŞ BASINDAKİ AKİSLERİ (Rusya, İngiltere, Mısır Örneği)
THE EFFECTS OF THE OPPOSlTION MOVEMENT THAT EMERGED IN 1930'S TURKEY IN FOREIGN MEDIA (FOR EXAMMPLE, ENGLAND, RUSSIA, EGYPT)
Yazar: Balkaya, İhsan Sabri
Dergi: Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 15, 2010
Anahtar kelimeler: Studies on Education ; Eğitim Üzerine Çalışmalar ; Free Republic Party,Republican Public Party,Times,El- Ahram ; Serbest Cumhuriyet Fırkası, Cumhuriyet Halk fırkası, Times, El- Ahram, Izvestiya

Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin demokratikleşme süreci içerisinde yapılan her şey, atılan her adım, yakın veya uzak devletler tarafından ilgiyle takip edilmiştir. Bu anlamda 1930 yılı içerisinde Cumhuriyet Halk Fırkası'na karşı muhalif bir parti olarak kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası da bu ilgi ve takipten nasibini almıştır. Kurulan bu muhalif partinin parti programı, hedefleri ve lideri ile ilgili birçok değerlendirme ile birlikte CHF Hükümeti hakkında da birçok ülkenin basınında haber ve yorumlar yapılmıştır. Yapılan çalışmada, Türkiye'deki siyasi gelişmelerle ilgili olarak bütün bir yurtdışı basının ele alınıp değerlendirilmesi imkânsız olduğundan Batı dünyasından İngiltere, Doğu'dan Rusya ve İslâm dünyasından Mısır gazetelerinde çıkan yorumlar ve yaklaşımlar değerlendirme konusu yapılmıştır. 1930 Türkiye'sinde meydana gelen siyasi gelişmeler ile ilgili adı geçen üç ülke basının yapmış olduğu değerlendirme ve yorumlar, mensubu oldukları ülkelerin Türkiye'ye yönelik yaklaşımlarından bağımsız kalmamış, bu açıdan da farklılıklar göstermiştir.

Everything done, every step taken in the getting democratic process of Turkish Republic has been followed with a close interest by the nearby and far countries. In this contezt free Republic Party, founded as an opposition Party against Republican Public Party in 1930, has benefiteci from this interest and pursuit. Besides the statements related to the The party program, goals and the leader of this appositian party, there have alsa been news and comments about RPP( CHP) government in the media ofseveralother countries. As it is impossible to scrutinize the whale foreign press relevant to the political events in Turkey, in the study, comments and approaches published on the papers of England in the West, of Russia in the East and of Egypt in Islamic World have been put in the centre of consideration. The evaluations and comments about the political events taking place in 1930's Turkey-made by the media of these three mentioned countries could not be free from the countries approaches to Turkey- the countries to which they belang and so had differences in this term.
JEAN-JACQUES ROUSSEAU'NUN NATÜRALİST EĞİTİM ANLAYIŞI
JEAN-JACQUES ROUSSEAU'NUN NATÜRALİST EĞİTİM ANLAYIŞI
Yazar: Bakır, Kemal
Dergi: Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 15, 2010
Anahtar kelimeler: Aydınlanma, Uygarlık, Özgürlük, Yurttaşlık, Eğitim

Natüralizm 18. yy aydınlanma döneminde Jean-Jacques Rousseau'nun doğal bir özgürlük ile yapılandırdığı ve doğal olanın aynı zamanda özgür olduğunu ve de doğadan başka bir iyilik kaynağı olmadığım savunan bir düşünce akımıdır. Rousseau'nun felsefesinin önemli bir kısmını da eğitim ile ilgili düşünceleri oluşturur. Bu çerçevede doğal olarak onun eğitim anlayışı da natüralist, özgürlükçü, özgürlükle bir anlam bulduğunu düşündüğü yurttaşlık bilincinin sağlanması yönündeki eğilim ile belirginleşir. Rousseau genel olarak özgürlüğe çok önem verir ve özgürlüğün de doğada mevcut olduğunu düşündüğünden dolayı eğitimin de doğal, özgür olmasını ve bu karakterde yurttaşlar yetiştirmesi gerektiğini savunur. Bu çalışmada Rousseau'nun natüralist eğitim anlayışı ele alınarak etkileri açıklanmaya çalışılacaktır.

Natüralizm 18. yy aydınlanma döneminde Jean-Jacques Rousseau'nun doğal bir özgürlük ile yapılandırdığı ve doğal olanın aynı zamanda özgür olduğunu ve de doğadan başka bir iyilik kaynağı olmadığım savunan bir düşünce akımıdır. Rousseau'nun felsefesinin önemli bir kısmını da eğitim ile ilgili düşünceleri oluşturur. Bu çerçevede doğal olarak onun eğitim anlayışı da natüralist, özgürlükçü, özgürlükle bir anlam bulduğunu düşündüğü yurttaşlık bilincinin sağlanması yönündeki eğilim ile belirginleşir. Rousseau genel olarak özgürlüğe çok önem verir ve özgürlüğün de doğada mevcut olduğunu düşündüğünden dolayı eğitimin de doğal, özgür olmasını ve bu karakterde yurttaşlar yetiştirmesi gerektiğini savunur. Bu çalışmada Rousseau'nun natüralist eğitim anlayışı ele alınarak etkileri açıklanmaya çalışılacaktır.
SINIF ÖĞRETMENLERİNİN İSTENMEYEN DAVRANIŞLARA İLİŞKİN YETERLİLİKLERİNİN BAZI DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ
SINIF ÖĞRETMENLERİNİN İSTENMEYEN DAVRANIŞLARA İLİŞKİN YETERLİLİKLERİNİN BAZI DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ
Yazar: Alım, Mete; Doğanay, Serkan; Elikesik, Meral
Dergi: Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 15, 2010
Anahtar kelimeler: Sınıf öğretmeni, istenmeyen davranış, sınıf yönetimi

Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin istenmeyen davranışlara ilişkin yeterliliklerini bazı değişkenlere göre ortaya koymaktır. Araştırmanın evrenini 2006- 2007 Eğitim-Öğretim Yılı Erzurum il merkezinde görev yapan sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırma için ilk önce literatür taraması yapılmıştır. Uzman görüşlerinden ve yapılmış araştırmaların bilgi toplama ölçeklerinden yararlanılarak bir anket formu hazırlanmıştır. Öğretmenler ankette yer alan maddelere ilişkin cevaplarını "Evet, Kısmen, Hayır" kategorilerinden birisini işaretleyerek belirlemişlerdir. Veriler frekans (f), yüzde (%), aritmetik ortalama ( x ) ve t testi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonunda, öğretmen görüşleri arasında mesleki kıdeme, son bitirilen alana ve hizmet içi eğitim kurslarına katılma durumuna göre anlamlı farklılıklara ulaşılmıştır.

Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin istenmeyen davranışlara ilişkin yeterliliklerini bazı değişkenlere göre ortaya koymaktır. Araştırmanın evrenini 2006- 2007 Eğitim-Öğretim Yılı Erzurum il merkezinde görev yapan sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırma için ilk önce literatür taraması yapılmıştır. Uzman görüşlerinden ve yapılmış araştırmaların bilgi toplama ölçeklerinden yararlanılarak bir anket formu hazırlanmıştır. Öğretmenler ankette yer alan maddelere ilişkin cevaplarını "Evet, Kısmen, Hayır" kategorilerinden birisini işaretleyerek belirlemişlerdir. Veriler frekans (f), yüzde (%), aritmetik ortalama ( x ) ve t testi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonunda, öğretmen görüşleri arasında mesleki kıdeme, son bitirilen alana ve hizmet içi eğitim kurslarına katılma durumuna göre anlamlı farklılıklara ulaşılmıştır.
ERZURUM'DAKİ SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMEN ADAYLARININ COĞRAFYA ALANINA YÖNELİK ÖZ YETERLİK SEVİYELERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME
ERZURUM'DAKİ SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMEN ADAYLARININ COĞRAFYA ALANINA YÖNELİK ÖZ YETERLİK SEVİYELERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME
Yazar: Coşkun, Ogün
Dergi: Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 15, 2010
Anahtar kelimeler: Coğrafya Eğitimi, Öz yeterlik, Sosyal Bilgiler Öğretimi

Bu çalışma, Erzurum'daki sosyal bilgiler öğretmen adaylarının coğrafya ile ilgili öz yeterlikleri konusunda genel bir değerlendirme yaparak, çeşitli değişkenler açısından ortaya çıkabilecek farklılaşmaları tespit etme amacına yönelik olarak hazırlanmıştır. Çalışmada, veri toplama aracı olarak, Karadeniz (2005) tarafından geliştirilmiş olan "Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Coğrafya Alanına İlişkin Öz Yeterlik İnancı" adlı 19 maddelik ölçek kullanılmıştır. Atatürk Üniversitesi Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi Sosyal Bilgiler Öğretmenliği son smıf öğrencisi olan 60'i kız 98'i erkek toplam 158 öğretmen adayına uygulanan ölçekten elde edilen bulgulara dayalı olarak; öğretmen adaylarının coğrafya alanındaki genel öz yeterlik durumları ile söz konusu genel durumun bazı değişkenler etkisiyle gösterdiği değişimlerin yorumlanmasına gayret edilmiştir.

Bu çalışma, Erzurum'daki sosyal bilgiler öğretmen adaylarının coğrafya ile ilgili öz yeterlikleri konusunda genel bir değerlendirme yaparak, çeşitli değişkenler açısından ortaya çıkabilecek farklılaşmaları tespit etme amacına yönelik olarak hazırlanmıştır. Çalışmada, veri toplama aracı olarak, Karadeniz (2005) tarafından geliştirilmiş olan "Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Coğrafya Alanına İlişkin Öz Yeterlik İnancı" adlı 19 maddelik ölçek kullanılmıştır. Atatürk Üniversitesi Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi Sosyal Bilgiler Öğretmenliği son smıf öğrencisi olan 60'i kız 98'i erkek toplam 158 öğretmen adayına uygulanan ölçekten elde edilen bulgulara dayalı olarak; öğretmen adaylarının coğrafya alanındaki genel öz yeterlik durumları ile söz konusu genel durumun bazı değişkenler etkisiyle gösterdiği değişimlerin yorumlanmasına gayret edilmiştir.
TARİHİN HAYAT BULMA ALANI: TİYATRO
TARİHİN HAYAT BULMA ALANI: TİYATRO
Yazar: Kaya, Ramazan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 15, 2010
Anahtar kelimeler: Tarih, Tiyatro, Sanat, Tarih konulu tiyatro eserleri, Tarihsel gerçeklik

Bu çalışmada tiyatronun tarihi ele alış tarzı incelenmiştir. Tarih, diğer bilim dallarıyla ilişkili bir bilim dalı olduğu gibi sanat ve edebiyat türleri için de konu olarak destek sağlar. Bir sanat dalı olarak tiyatro, tarihten yararlanırken onu, tarih bilimine özgü değil sanatın ruhuna özgü olarak işler. Bu yüzden tarihi konu alan tiyatro eserlerinde öncelik tarihsel gerçeklik değil estetik ve inandırıcılıktır. İnsani ve toplumsal sanatların başında gelen tiyatro, tarihten çeşitli amaçlarla yararlanırken aynı zamanda doğasına uygun olarak tarihi insanileştirir.

Bu çalışmada tiyatronun tarihi ele alış tarzı incelenmiştir. Tarih, diğer bilim dallarıyla ilişkili bir bilim dalı olduğu gibi sanat ve edebiyat türleri için de konu olarak destek sağlar. Bir sanat dalı olarak tiyatro, tarihten yararlanırken onu, tarih bilimine özgü değil sanatın ruhuna özgü olarak işler. Bu yüzden tarihi konu alan tiyatro eserlerinde öncelik tarihsel gerçeklik değil estetik ve inandırıcılıktır. İnsani ve toplumsal sanatların başında gelen tiyatro, tarihten çeşitli amaçlarla yararlanırken aynı zamanda doğasına uygun olarak tarihi insanileştirir.
KÜRESEL LİDERLİK YOLUNDA AVRUPA BİRLİĞİ VE ONUN STRATEJİK ORTAĞI FENER RUM PATRİKHANESİ
KÜRESEL LİDERLİK YOLUNDA AVRUPA BİRLİĞİ VE ONUN STRATEJİK ORTAĞI FENER RUM PATRİKHANESİ
Yazar: Gökçen, Salim
Dergi: Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 15, 2010
Anahtar kelimeler: Avrupa Birliği, Siyasi Birlik, Türkiye, Patrikhane, Bartholomeos

İkinci Dünya Savaşı'nın bitimiyle beraber uluslararası sistemde örneği hemen her kıtada görülen bütünleşme hareketlerinin en başarılılarından biri olan Avrupa Birliği, elti yılı aşan bir sürecin ardından bugün bir yol ayrımına gelmiştir. Ortak Pazar'dan Tek Pazar'a, Ekonomik ve Parasal Birlikten, Siyasal Birliğe uzanan bu süreçte Avrupa Birliği, bugünkü yapısında herhangi bir değişiklik yapmadan varabileceği son noktaya ulaşmış gözükmektedir. Atacağı bir sonraki adımla nihai siyasi formuna kavuşacak olan birliğin gündemindeki en önemli tartışma, genişleme ve sonrasında şekillenecek Avrupa Birliği'nin yapısıdır. Birliğin önündeki son genişleme dalgası yoğun siyasi tartışmaları beraberinde getirmiş olsa da aslında sorun, Birliğin tarihi boyunca her genişleme süreci öncesinde yaşadığı aynı çıkmazdır: derinleşme-genişleme sorunsalı.

İkinci Dünya Savaşı'nın bitimiyle beraber uluslararası sistemde örneği hemen her kıtada görülen bütünleşme hareketlerinin en başarılılarından biri olan Avrupa Birliği, elti yılı aşan bir sürecin ardından bugün bir yol ayrımına gelmiştir. Ortak Pazar'dan Tek Pazar'a, Ekonomik ve Parasal Birlikten, Siyasal Birliğe uzanan bu süreçte Avrupa Birliği, bugünkü yapısında herhangi bir değişiklik yapmadan varabileceği son noktaya ulaşmış gözükmektedir. Atacağı bir sonraki adımla nihai siyasi formuna kavuşacak olan birliğin gündemindeki en önemli tartışma, genişleme ve sonrasında şekillenecek Avrupa Birliği'nin yapısıdır. Birliğin önündeki son genişleme dalgası yoğun siyasi tartışmaları beraberinde getirmiş olsa da aslında sorun, Birliğin tarihi boyunca her genişleme süreci öncesinde yaşadığı aynı çıkmazdır: derinleşme-genişleme sorunsalı.
ORTAÇAĞ TÜRK VE İSLAM DÜNYASINDA KERVANSARAYLAR (HANLAR-RİBATLAR)
ORTAÇAĞ TÜRK VE İSLAM DÜNYASINDA KERVANSARAYLAR (HANLAR-RİBATLAR)
Yazar: Sönmez, Selami
Dergi: Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 15, 2010
Anahtar kelimeler: Kervansaray, fonksiyon, Türk-İslam Dünyası

Kervansaray; Ortaçağ Türk-İslam dünyasında ticari veya dini amaçla seyahat eden ve "kervan" adı verilen grupların konakladıkları mekândır. Kervansaray; Ortaçağ Türk-Islam dünyasında çok boyutlu fonksiyonları olan köklü sosyal kurumlardan birisidir. Onun en tipik Örnekleri Anadolu ile Maveraünnehir arasındaki coğrafyasında yer almasına rağmen ribat, tekke, zaviye, hanakah, han, düveyre, buka, dergâh vb. gibi adlarla Endülüsten Ortaasya'ya kadar uzanan İslam dünyasında karşımıza çıkabilmektedir.

Kervansaray; Ortaçağ Türk-İslam dünyasında ticari veya dini amaçla seyahat eden ve "kervan" adı verilen grupların konakladıkları mekândır. Kervansaray; Ortaçağ Türk-Islam dünyasında çok boyutlu fonksiyonları olan köklü sosyal kurumlardan birisidir. Onun en tipik Örnekleri Anadolu ile Maveraünnehir arasındaki coğrafyasında yer almasına rağmen ribat, tekke, zaviye, hanakah, han, düveyre, buka, dergâh vb. gibi adlarla Endülüsten Ortaasya'ya kadar uzanan İslam dünyasında karşımıza çıkabilmektedir.
GEÇMİŞTEKİ ÖNEMİ AZALAN YERLEŞMELERE TİPİK BİR ÖRNEK: ÖZDİL (UZMESOHOR)
GEÇMİŞTEKİ ÖNEMİ AZALAN YERLEŞMELERE TİPİK BİR ÖRNEK: ÖZDİL (UZMESOHOR)
Yazar: Doğanay, Serkan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 15, 2010
Anahtar kelimeler: Yerleşme, Kasaba, İşlev, Merkezî Yer

Araştırma konumuzu oluşturan Özdü, Yomra (Trabzon) ilçesi sınırları içerisinde bulunur. Son nüfus sayımına göre 7 388 nüfusun yaşadığı Özdil, belediye örgütlü bir kasaba yerleşmesidir. Yerleşme tarihi oldukça eski olan kasaba, geçmişteki önemini büyük ölçüde kaybetmiştir. Geçim kaynaklarının da kısıtlı oluşu, göçlerin yoğun bir şekilde yaşanmasına zemin hazırlamıştır. Tespitlerimize göre Özdü'in gerilemesinde, ulaşımın gelişmesi ve kapalı ekonomik yapının önemini kaybetmesi etkili olmuştur. Nitekim Trabzon'a 33 km uzaklıkta olması, Özdil'in merkezî yer özelliğini zayıflatmıştır. Böyle olmakla birlikte, Doğu Karadeniz gibi arazinin engebeli ve ulaşımın güç olduğu sahalarda, küçük cazibe merkezleri oluşturulması kaçınılmazdır. Böylece kırsal nüfus şehirsel hizmetlere daha kolay ulaşacak ve şehirler üzerindeki baskı da azalacaktır. Bu anlamda Özdil özellikle ticaret, kültür ve sağlık işlevleri açısından yörenin merkezi konumundadır. Ancak bu işlevlerin daha etkin hale getirilmesi, Özdil'in de merkezî yer özelliğini kuvvetlendirecektir.

Araştırma konumuzu oluşturan Özdü, Yomra (Trabzon) ilçesi sınırları içerisinde bulunur. Son nüfus sayımına göre 7 388 nüfusun yaşadığı Özdil, belediye örgütlü bir kasaba yerleşmesidir. Yerleşme tarihi oldukça eski olan kasaba, geçmişteki önemini büyük ölçüde kaybetmiştir. Geçim kaynaklarının da kısıtlı oluşu, göçlerin yoğun bir şekilde yaşanmasına zemin hazırlamıştır. Tespitlerimize göre Özdü'in gerilemesinde, ulaşımın gelişmesi ve kapalı ekonomik yapının önemini kaybetmesi etkili olmuştur. Nitekim Trabzon'a 33 km uzaklıkta olması, Özdil'in merkezî yer özelliğini zayıflatmıştır. Böyle olmakla birlikte, Doğu Karadeniz gibi arazinin engebeli ve ulaşımın güç olduğu sahalarda, küçük cazibe merkezleri oluşturulması kaçınılmazdır. Böylece kırsal nüfus şehirsel hizmetlere daha kolay ulaşacak ve şehirler üzerindeki baskı da azalacaktır. Bu anlamda Özdil özellikle ticaret, kültür ve sağlık işlevleri açısından yörenin merkezi konumundadır. Ancak bu işlevlerin daha etkin hale getirilmesi, Özdil'in de merkezî yer özelliğini kuvvetlendirecektir.