Türkiye ve Libya Arasında Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası: Anlaşmanın Türkiye-İsrail İlişkilerinin Geleceğine Muhtemel Etkileri
Türkiye ve Libya Arasında Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası: Anlaşmanın Türkiye-İsrail İlişkilerinin Geleceğine Muhtemel Etkileri
Yazar: Bulut, Mevlüt; Bulut, Seher
Dergi: Bilge Strateji, Vol. 12 No. 22, 2021
Anahtar kelimeler: International Relations ; Uluslararası İlişkiler ; Türkiye – Libya Mutabakat Muhtırası,East Med Anlaşması,Deniz Yetki Alanları Sınırlandırması,İsrail,Türkiye-İsrail İlişkileri

27 Kasım 2019’da Türkiye ile Feyyaz El Serrac başkanlığındaki Trablus merkezli Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH) arasında im- zalanan mutabakat muhtırası ile iki ülkenin Akdeniz’de karşılıklı kıyıları arasında deniz yetki alanları belirlenmiştir. Muhtıra, Türk hükümeti tarafından Doğu Akdeniz’de uluslararası hukuktan kay- naklı hakların korunmasının ve bu haklardan doğan doğal kaynak arama ve işletme faaliyetlerinin meşruiyetinin sağlanması açısından önemli bir gelişme olarak değerlendirilmiştir. Fakat muhtıranın ger- çekleştirilme süreci gerek Libya gerek bölgedeki bazı gelişmeler ve anlaşmaya gelen bazı reaksiyonlar nedeniyle bir takım meydan oku- ma ile karşı karşıyadır. Libya’da bulunan siyasi yönetimin maruz kaldığı baskılar nedeniyle gücünü koruyamama ihtimali ilerleyen süreçte muhtıranın karar alma süreçleri içerisinde uygulanırlığının sağlanmasına dair soru işaretleri oluşturmaktadır. Ayrıca anlaşmanın bölgede bulunan Yunanistan, Mısır, İtalya, Güney Kıbrıs ve İsrail gibi aktörlerin tepkisini çekmesi bu aktörler tarafından muhtıranın uygulanma sürecinde bazı zorluklar ortaya konulması ihtimalini taşımaktadır. Çalışma öncelikli olarak, muhtıranın Türk yönetimi açısından sahip olduğu önemi ve muhtıranın imzalanmasına neden gerek duyulduğu sorularına cevap aramaktadır. Sonrasında ise an- laşmanın kendileri tarafından ‘endişe ile takip’ edildiğini ifade eden Türkiye ve Libya Arasında Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası: Anlaşmanın Türkiye-İsrail İlişkilerinin Geleceğine Muhtemel Etkileri İsrail’e odaklanmakta ve İsrail yönetimi tarafından anlaşmanın nasıl algılandığı incelenmektedir. Çalışma son olarak Mavi Marmara ola- yı sonrası gerileyen Türkiye-İsrail ilişkilerinin 2016 yılında imzala- nan anlaşma ile normalleşme sürecine girmesinde önemli bir faktör olarak değerlendirilen Doğu Akdeniz’deki enerji kaynakları mesele- sinin evrildiği boyutu ortaya koymakta ve muhtıranın mevcut ilişki- ler açısından hangi sonuçlar ortaya koyacağını değerlendirmektedir.

27 Kasım 2019’da Türkiye ile Feyyaz El Serrac başkanlığındaki Trablus merkezli Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH) arasında im- zalanan mutabakat muhtırası ile iki ülkenin Akdeniz’de karşılıklı kıyıları arasında deniz yetki alanları belirlenmiştir. Muhtıra, Türk hükümeti tarafından Doğu Akdeniz’de uluslararası hukuktan kay- naklı hakların korunmasının ve bu haklardan doğan doğal kaynak arama ve işletme faaliyetlerinin meşruiyetinin sağlanması açısından önemli bir gelişme olarak değerlendirilmiştir. Fakat muhtıranın ger- çekleştirilme süreci gerek Libya gerek bölgedeki bazı gelişmeler ve anlaşmaya gelen bazı reaksiyonlar nedeniyle bir takım meydan oku- ma ile karşı karşıyadır. Libya’da bulunan siyasi yönetimin maruz kaldığı baskılar nedeniyle gücünü koruyamama ihtimali ilerleyen süreçte muhtıranın karar alma süreçleri içerisinde uygulanırlığının sağlanmasına dair soru işaretleri oluşturmaktadır. Ayrıca anlaşmanın bölgede bulunan Yunanistan, Mısır, İtalya, Güney Kıbrıs ve İsrail gibi aktörlerin tepkisini çekmesi bu aktörler tarafından muhtıranın uygulanma sürecinde bazı zorluklar ortaya konulması ihtimalini taşımaktadır. Çalışma öncelikli olarak, muhtıranın Türk yönetimi açısından sahip olduğu önemi ve muhtıranın imzalanmasına neden gerek duyulduğu sorularına cevap aramaktadır. Sonrasında ise an- laşmanın kendileri tarafından ‘endişe ile takip’ edildiğini ifade eden Türkiye ve Libya Arasında Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası: Anlaşmanın Türkiye-İsrail İlişkilerinin Geleceğine Muhtemel Etkileri İsrail’e odaklanmakta ve İsrail yönetimi tarafından anlaşmanın nasıl algılandığı incelenmektedir. Çalışma son olarak Mavi Marmara ola- yı sonrası gerileyen Türkiye-İsrail ilişkilerinin 2016 yılında imzala- nan anlaşma ile normalleşme sürecine girmesinde önemli bir faktör olarak değerlendirilen Doğu Akdeniz’deki enerji kaynakları mesele- sinin evrildiği boyutu ortaya koymakta ve muhtıranın mevcut ilişki- ler açısından hangi sonuçlar ortaya koyacağını değerlendirmektedir.