Döviz Kuru Sanayi Üretimi ve Ekonomik Güven Arasındaki İlişkinin Analizi: Türkiye Örneği
Döviz Kuru Sanayi Üretimi ve Ekonomik Güven Arasındaki İlişkinin Analizi: Türkiye Örneği
Yazar: Aytekin, İbrahim
Dergi: Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 9 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Türkiye,Döviz,Sanayi,Üretim,Ekonomi,Güven

Ulusal sınırların ortadan kalkmasıyla birlikte Dünya hızla küresel bir köy haline dönüşmüş ve ülkeler siyasi, iktisadi ve kültürel yönden birbirlerine iyice entegre olmuşlardır. Özellikle ekonomik ve finansal alanda yaşanan liberalizasyon uluslararası ticareti hızlandırmış, sanayi üretimi ile döviz kurlarını uluslararası ticaretin ayrılmaz birer parçası haline dönüştürmüştür. Finansal liberalizasyon ile birlikte döviz kurları ülkelerin siyasi, iktisadi ve güvenlik politikalarından etkilenir hale gelirken bu etkilerin oluşturduğu dalgalanmalar ise ülkelerin üretim, tüketim ve ticari faaliyetlerini de etkilemeye başlamıştır. Özellikle de endüstrisi ithal girdilere bağlı olan ülkeler döviz kurlarında yaşanan bu dalgalanmalardan daha fazla etkilenmektedirler. Neticede ülkelerin sanayi üretimi ile döviz kurları birbirlerini etkileyen iki önemli faktör iken bu iki faktörün oluşturmuş olduğu iktisadi gelişmeler ekonomiye olan güveni de önemli derecede etkilemektedir. Bu çalışmada Türkiye’nin; toplam sanayi üretimi, ekonomik güven endeksi ve reel döviz kuru göstergeleri arasında bir ilişkinin olup olmadığının tespit edilmesi hedeflenmiştir. Çalışmada Türkiye’nin 2008:M1–2020:M3 dönemlerine ait reel döviz kuru, toplam sanayi üretimi ile ekonomik güven endeksinin aylık verileri kullanılarak ekonometrik bir analiz yapılmıştır. Analizin ilk etabında değişkenlerin durağanlık derecelerini tespit etmek için değişkenlere Genişletilmiş Dickey Fuller (ADF) testi yapılmış ve değişkenlerin tamamı birinci farkta durağan hale gelmiştir. Daha sonra bu değişkenlere Johansen eşbütünleşme testi uygulanmış ve değişkenler arasında uzun dönemli en az bir tane eşbütünleşme ilişkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak ise değişkenlere Granger nedensellik testi uygulanmış ve üç değişken için tek yönlü bir Granger nedensellik ilişkisinin olduğu tespit edilmiştir.

Ulusal sınırların ortadan kalkmasıyla birlikte Dünya hızla küresel bir köy haline dönüşmüş ve ülkeler siyasi, iktisadi ve kültürel yönden birbirlerine iyice entegre olmuşlardır. Özellikle ekonomik ve finansal alanda yaşanan liberalizasyon uluslararası ticareti hızlandırmış, sanayi üretimi ile döviz kurlarını uluslararası ticaretin ayrılmaz birer parçası haline dönüştürmüştür. Finansal liberalizasyon ile birlikte döviz kurları ülkelerin siyasi, iktisadi ve güvenlik politikalarından etkilenir hale gelirken bu etkilerin oluşturduğu dalgalanmalar ise ülkelerin üretim, tüketim ve ticari faaliyetlerini de etkilemeye başlamıştır. Özellikle de endüstrisi ithal girdilere bağlı olan ülkeler döviz kurlarında yaşanan bu dalgalanmalardan daha fazla etkilenmektedirler. Neticede ülkelerin sanayi üretimi ile döviz kurları birbirlerini etkileyen iki önemli faktör iken bu iki faktörün oluşturmuş olduğu iktisadi gelişmeler ekonomiye olan güveni de önemli derecede etkilemektedir. Bu çalışmada Türkiye’nin; toplam sanayi üretimi, ekonomik güven endeksi ve reel döviz kuru göstergeleri arasında bir ilişkinin olup olmadığının tespit edilmesi hedeflenmiştir. Çalışmada Türkiye’nin 2008:M1–2020:M3 dönemlerine ait reel döviz kuru, toplam sanayi üretimi ile ekonomik güven endeksinin aylık verileri kullanılarak ekonometrik bir analiz yapılmıştır. Analizin ilk etabında değişkenlerin durağanlık derecelerini tespit etmek için değişkenlere Genişletilmiş Dickey Fuller (ADF) testi yapılmış ve değişkenlerin tamamı birinci farkta durağan hale gelmiştir. Daha sonra bu değişkenlere Johansen eşbütünleşme testi uygulanmış ve değişkenler arasında uzun dönemli en az bir tane eşbütünleşme ilişkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak ise değişkenlere Granger nedensellik testi uygulanmış ve üç değişken için tek yönlü bir Granger nedensellik ilişkisinin olduğu tespit edilmiştir.