Böbreklerin Endokrin Fonksiyonları
Endocrine Functions of Kidneys
Yazar: Yavuz, Hanife; Ankaralı, Seyit
Dergi: Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; kidney,endocrin function,hormone ; böbrek,endokrin fonksiyon,hormon

Bazal vücut fonksiyonlarının düzenlenmesinde ve sürdürülmesinde böbreklerin hormonal fonksiyonları anahtar rol oynar. Renin-anjiyotensin-aldosteron sistemi plazma Na+ düzeyini dengede tutarak, vücut sıvı hacmini korur, kan basıncını düzenler. Kallikrein-kinin sistemi de RAAS sistemi ile birlikte çalışır. Vücutta karaciğer, dalak, kemik iliği gibi vücudun çeşitli bölgelerinde yapılan trombopoietinin bir kısmının ve eritropoietinin % 90’ının yapım yeri böbreklerdir. Böbrekler tarafından metabolize edilen D vitaminin aktif formu ve PTH plazma Ca+’nın düzeylerinin korunması için gereklidir. Böbrekler tarafından sıvı tutulmasını sağlayan ADH,  plazma ozmolaritesinin ve sıvı hacminin korunmasını sağlar. Prostaglandinler böbrekler üzerindeki vazodilatatör etkileri ile Na+ ve suyun aşırı geri emilimini önlerler. Atriyal natriüretik peptidin böbrekler üzerindeki birincil etkisi GFH artışı ve natriürezi sağlamaktır. Bunun yanında endotelin-I de renal vazokonstriksiyona neden olarak GFH ve diürezi azaltır. Böbrekler üzerinde endotelin-I’den daha fazla vazokonstriktör etkisi olan ürotensin II’nin böbrekler üzerindeki kesin etki mekanizmaları araştırılmaya devam etmektedir. İnsülin büyük oranda böbreklerden metabolize edilir ve böbrek fonksiyonlarının bozulduğu durumlarda insülin direnci gelişerek kan glukoz düzeyi yükselir. Böbrekler gastrin metabolizmasından da sorumludur. Akut ve kronik böbrek hastalığı olanlarda gastrin metabolizmasındaki bozukluklara bağlı peptik ülser riskinin arttığı görülür.

Hormonal functions of the kidneys play a key role in regulating and maintaining basal body functions. The renin-angiotensin-aldosterone system balances plasma Na+ levels, protects the body fluid volume and regulates blood pressure. The Kallikrein-kinine system also works in conjunction with the RAAS system. Some of the thrombopoietine that is produced in various parts of the body such as liver, spleen and bone marrow; and 90% of erythropoietine are prodeuced by kidneys. The active form of vitamin D metabolized by the kidneys and PTH plasma are essential for maintaining Ca+ levels. ADH, which allows fluid retention by the kidneys, ensures the preservation of plasma osmolarity and fluid volume. Prostaglandins prevent excessive reabsorption of Na+ and water with vasodilator effects on the kidneys. The primary effect of atrial natriuretic peptide on the kidneys is to increase GFH and provide natriuresis. In addition, endothelin-I also causes renal vasoconstriction as GFH and reduces diuresis. The exact mechanisms of effects of urotensin II, which has more vasoconstrictor effects on the kidneys than endothelin-I, are still being investigated. insulin is largely metabolized from the kidneys, and in cases where kidney function is impaired, insulin resistance develops and blood glucose levels increase. The kidneys are also responsible for gastrin metabolism. The risk of peptic ulcers due to disorders in gastrin metabolism is increased in patients with acute and chronic kidney disease.