Muhafazakâr Basının Modernizm, Bilim ve Teknolojiye Yaklaşımı: Büyük Doğu Örneği (1949-1959)
Muhafazakâr Basının Modernizm, Bilim ve Teknolojiye Yaklaşımı: Büyük Doğu Örneği (1949-1959)
Yazar: Lostar, Ferda İdil
Dergi: Ankara Üniversitesi İlef Dergisi, Vol. 6 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Necip Fazıl Kısakürek,Büyük Doğu,modernizm,muhafazakârlık,bilim

1946 yılında çok partili sisteme geçiş ile birlikte Cumhuriyet Türkiyesi içerisinde kendini gösterme fırsatı bulan muhafazakâr siyaset anlayışı, Demokrat Parti’nin (DP) on yıllık iktidarı süresince çeşitli düşünürlerin katkılarıyla şekillenmiştir. DP’nin iç ve dış politikaları ile uyumlu biçimde gelişen bu yeni muhazafakârlık biçimi, erken Cumhuriyet dönemi muhafazakârlarında görülen uzlaşmacı ve sentezci yaklaşımdan farklı bir biçimde, temel değerlerini bir yaşam ve siyaset tarzı olarak hâkim kılma gayesi taşımıştır. Günümüzdeki mevcut sağ-muhafazakâr ideolojinin inşasında önemli rol oynayan isimlerden biri Necip Fazıl Kısakürek olmuştur. Çeşitli sağ siyasi hareketlerin ortak referans noktalarından biri olan Kısakürek’in düşünce sistemini anlamak, günümüz muhafazakâr siyasetini anlamlandırabilmek açısından da önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Kısakürek ve kurucusu olduğu hareketin, Büyük Doğu dergisinde somutlaşan ve alanyazın içerisinde görece arka planda kaldığı düşünülen modernizm ve bilim-tekniğe dair görüşleri ile dönemin iktidar partisinin ve uluslararası siyasi konjonktürün bu görüşleri nasıl biçimlendirdiğine odaklanılmıştır. DP’nin iktidarı devraldığı dönem ile sınırlandırılan araştırmada, Büyük Doğu dergisinin Ekim 1949 ile Ekim 1959 yılları arasında haftalık olarak yayımlanan 105 sayısında yer alan “Ruh Nerede” ve “Müsbet İlimler” köşeleri, konuyla alakalı tematik yazılar ile “İdeolocya Örgüsü” isimli yazı dizisi söylem analizi yöntemiyle incelenmiştir.

1946 yılında çok partili sisteme geçiş ile birlikte Cumhuriyet Türkiyesi içerisinde kendini gösterme fırsatı bulan muhafazakâr siyaset anlayışı, Demokrat Parti’nin (DP) on yıllık iktidarı süresince çeşitli düşünürlerin katkılarıyla şekillenmiştir. DP’nin iç ve dış politikaları ile uyumlu biçimde gelişen bu yeni muhazafakârlık biçimi, erken Cumhuriyet dönemi muhafazakârlarında görülen uzlaşmacı ve sentezci yaklaşımdan farklı bir biçimde, temel değerlerini bir yaşam ve siyaset tarzı olarak hâkim kılma gayesi taşımıştır. Günümüzdeki mevcut sağ-muhafazakâr ideolojinin inşasında önemli rol oynayan isimlerden biri Necip Fazıl Kısakürek olmuştur. Çeşitli sağ siyasi hareketlerin ortak referans noktalarından biri olan Kısakürek’in düşünce sistemini anlamak, günümüz muhafazakâr siyasetini anlamlandırabilmek açısından da önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Kısakürek ve kurucusu olduğu hareketin, Büyük Doğu dergisinde somutlaşan ve alanyazın içerisinde görece arka planda kaldığı düşünülen modernizm ve bilim-tekniğe dair görüşleri ile dönemin iktidar partisinin ve uluslararası siyasi konjonktürün bu görüşleri nasıl biçimlendirdiğine odaklanılmıştır. DP’nin iktidarı devraldığı dönem ile sınırlandırılan araştırmada, Büyük Doğu dergisinin Ekim 1949 ile Ekim 1959 yılları arasında haftalık olarak yayımlanan 105 sayısında yer alan “Ruh Nerede” ve “Müsbet İlimler” köşeleri, konuyla alakalı tematik yazılar ile “İdeolocya Örgüsü” isimli yazı dizisi söylem analizi yöntemiyle incelenmiştir.