Dr. MEHMET GENÇ’İN KONUŞMASI
Dr. MEHMET GENÇ’İN KONUŞMASI
Yazar: Çavuşoğlu, Mehmet
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 8, 2015

edebiyata ölü diyorlardı. Hani komedilerde adam ortaya çıkar, sen ölüsün  ortaya çıkma denirdi, işte Divan edebiyatının gördüğü muamelede öyleydi.  Mehmet, onun diriltilmesi için uğraştı, temasa geçti ve çok önemli iş gördü  zannediyorum. Osmanlı dünyasına benim yaklaşımım tamamiyle gündelik  ekonomi, organizasyon ve bürokrasiydi. Osmanlı edebiyatından, yani  Osmanlı zihninden faydalanmak o kadar kolay değildi. Onun için farklı  alanlarda gelişti çalışmalarımız. Beraberliğimiz iki sene sürdü, ondan sonra  koptuk, ben Ankara’ya gittim, o İstanbul’da kaldı. Zaman zaman görüştük.  Ama dostluğumuz çok sağlam temellere atıldı. Hiper sosyaldi, kendisi  eskimiş kültürün değerlerini asimile etmiş bir insandı, ama kendi değerleri  ile alâkası olmayan pek çok insanla dostluk kurardı. Benim tanıdığım pek  çok insanı, sağdan soldan, Mehmet’in sayesinde tanıdım diyebilirim. … Erol  Güngör, Galip Erdem, Hilmi Yavuz, tüm bunları bana tanıtan Mehmet oldu.  Çok mütevazı bir insandı, hiper sosyalliği yanında derin bir tevazuu vardı.  Burada hareket eden resimler arasında çok net gözüküyor, her sosyal  tabakadan kültürü, eğitimi ne olursa olsun, çok iyi diyalog kurabilen bir  insandı. Küçümsemesi hiç yoktu, tevazuu tabiatındandı ama bilgi ve bilgelik  ilerledikçe tevazuu kendiliğinden gelen bir şeydi. İlimde, bilgide ilerledikçe  insan en başta tevazuu öğreniyor. Bilmediklerini öğrenirken aslında insan  cahil olduğunu da öğrenir. Onun için ilim yoluna girmiş insanın atladığı  uçurumdaki boşluk tevazudur. Öğrendikçe cahil olduğunu anlıyor insan.  Mehmet tabiatında olan bu tevazuu sonuna kadar devam ettirdi. Cömert bir  insandı çok. Şimdi bir hatıramı size nakledeceğim. Ben Mülkiyede  okuyordum, o babasının zoru ile Hukuk fakültesine yazılmış, oradan  Edebiyat fakültesine geçmiş. Ben İstanbul’a gidince ya da o Ordu’ya  giderken Ankara’da görüşürdük. Bir keresinde çok doğal olarak ben  parasızdım. Mehmet’ten birkaç kuruş alabilir miyim diye düşündüm. Onun  da parası yokmuş. Hâli vakti yerinde olan bir dayısı vardı, ona telgraf çekip,  benim de adresimi vermişti, hatta parayı da kendisi için istemediğini itiraf  etmişti. Ve dayısı bana o parayı gönderdi. Sonra o parayı, biz aramızda,  küçük bir gruptuk, verdiğimizi almaz aldığımızı vermezdik, galiba bunu da  Necip Fazıl’dan öğrenmiştik. Onun böyle bir hikâyesi vardı; onun meşhur  hikâyesini bilirsiniz: Emin Ali Çamcı’dan borç istiyor Necip Fazıl Bey. O  zamanlar 1930’lu yıllar herhâlde. Bana bir 10 lira borç verir misin diyor  Emin Ali’ye. Emin Ali o zamanlar tarih hocası ve parası yerinde. Emin Ali,  veririm ama sen aldığını geri vermezsin Necip diyor. Necip Fazıl ise senet  vereyim sana diyor ve Emin Ali parayı vermeye razı oluyor. Emin Ali  çıkarıp 10 lirayı veriyor, buna karşılık Necip Fazıl da bir kâğıda bir şeyler  yazıp Emin Ali’ye uzatıyor. Emin Ali kâğıdı alıp okuduğunda “Emin Ali  Bey’e on bin lira borcum var, ben Necip Fazıl” deyip imzaladığını görüp

edebiyata ölü diyorlardı. Hani komedilerde adam ortaya çıkar, sen ölüsün  ortaya çıkma denirdi, işte Divan edebiyatının gördüğü muamelede öyleydi.  Mehmet, onun diriltilmesi için uğraştı, temasa geçti ve çok önemli iş gördü  zannediyorum. Osmanlı dünyasına benim yaklaşımım tamamiyle gündelik  ekonomi, organizasyon ve bürokrasiydi. Osmanlı edebiyatından, yani  Osmanlı zihninden faydalanmak o kadar kolay değildi. Onun için farklı  alanlarda gelişti çalışmalarımız. Beraberliğimiz iki sene sürdü, ondan sonra  koptuk, ben Ankara’ya gittim, o İstanbul’da kaldı. Zaman zaman görüştük.  Ama dostluğumuz çok sağlam temellere atıldı. Hiper sosyaldi, kendisi  eskimiş kültürün değerlerini asimile etmiş bir insandı, ama kendi değerleri  ile alâkası olmayan pek çok insanla dostluk kurardı. Benim tanıdığım pek  çok insanı, sağdan soldan, Mehmet’in sayesinde tanıdım diyebilirim. … Erol  Güngör, Galip Erdem, Hilmi Yavuz, tüm bunları bana tanıtan Mehmet oldu.  Çok mütevazı bir insandı, hiper sosyalliği yanında derin bir tevazuu vardı.  Burada hareket eden resimler arasında çok net gözüküyor, her sosyal  tabakadan kültürü, eğitimi ne olursa olsun, çok iyi diyalog kurabilen bir  insandı. Küçümsemesi hiç yoktu, tevazuu tabiatındandı ama bilgi ve bilgelik  ilerledikçe tevazuu kendiliğinden gelen bir şeydi. İlimde, bilgide ilerledikçe  insan en başta tevazuu öğreniyor. Bilmediklerini öğrenirken aslında insan  cahil olduğunu da öğrenir. Onun için ilim yoluna girmiş insanın atladığı  uçurumdaki boşluk tevazudur. Öğrendikçe cahil olduğunu anlıyor insan.  Mehmet tabiatında olan bu tevazuu sonuna kadar devam ettirdi. Cömert bir  insandı çok. Şimdi bir hatıramı size nakledeceğim. Ben Mülkiyede  okuyordum, o babasının zoru ile Hukuk fakültesine yazılmış, oradan  Edebiyat fakültesine geçmiş. Ben İstanbul’a gidince ya da o Ordu’ya  giderken Ankara’da görüşürdük. Bir keresinde çok doğal olarak ben  parasızdım. Mehmet’ten birkaç kuruş alabilir miyim diye düşündüm. Onun  da parası yokmuş. Hâli vakti yerinde olan bir dayısı vardı, ona telgraf çekip,  benim de adresimi vermişti, hatta parayı da kendisi için istemediğini itiraf  etmişti. Ve dayısı bana o parayı gönderdi. Sonra o parayı, biz aramızda,  küçük bir gruptuk, verdiğimizi almaz aldığımızı vermezdik, galiba bunu da  Necip Fazıl’dan öğrenmiştik. Onun böyle bir hikâyesi vardı; onun meşhur  hikâyesini bilirsiniz: Emin Ali Çamcı’dan borç istiyor Necip Fazıl Bey. O  zamanlar 1930’lu yıllar herhâlde. Bana bir 10 lira borç verir misin diyor  Emin Ali’ye. Emin Ali o zamanlar tarih hocası ve parası yerinde. Emin Ali,  veririm ama sen aldığını geri vermezsin Necip diyor. Necip Fazıl ise senet  vereyim sana diyor ve Emin Ali parayı vermeye razı oluyor. Emin Ali  çıkarıp 10 lirayı veriyor, buna karşılık Necip Fazıl da bir kâğıda bir şeyler  yazıp Emin Ali’ye uzatıyor. Emin Ali kâğıdı alıp okuduğunda “Emin Ali  Bey’e on bin lira borcum var, ben Necip Fazıl” deyip imzaladığını görüp