Tasavvufta Tevekkül Anlayışı
Tasavvufta Tevekkül Anlayışı
Yazar: Gökcan, Mansur
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 18 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Tevekkül,kalp,iman,güven

Dinînaslarda, her mü’minin mükellef olduğu bir fariza olarak yer alan tevekkül,tasavvufta da önemli bir makam olarak yer almaktadır. Bir işte acziyet gösteripişi başkasına havale etmek anlamını taşıyan tevekkülde, Allah’a güven veteslimiyet esastır. Güvenmek ve itimat etmek, tanımakla ilgilidir. Bir kimseninmarifeti arttıkça güveni de artar. Allah’a en çok güvenen kimse, O’nu en çoktanıyan kimsedir. Peygamberlerin, Allah’a en çok güvenen kimseler olmaları,Allah’ı en iyi tanıyan kimseler olmalarındandır. Bu durum, tevekkülünderecesinin, marifetin derecesine bağlı olduğunu da göstermektedir. Eşyanınvarlığı kendisinden olmadığı gibi, sahip olduğu güç de kendisinden değildir.“Işığın ve hararetin sebebinin güneş” olduğunu zannetmek gaflettir. Bütünvarlıklar Allah’la mevcuttur ve O’nun verdiği güçle varlığını sürdürmektedir.Bu hakikate yakîn olarak ulaşan kimse, Allah’tan başkasında güç ve kuvvetolmadığını idrak ederek yaratılana değil yaratıcıya güvenir. Sadece O’ndanyardım diler ve O’na teveccüh eder. Allah’ın, bütün mahlûkatın rızkına kefilolduğu bilgisiyle rızık kaygısı çekmeyerek huzur ve sükûn içerisinde yaşar.Allah’a inanmanın gereği olan tevekkül, başa gelenlere karşı sabır ve rızagöstermeyi, aza kanaat etmeyi, mutlak bir güveni ve teslimiyeti öngörür.Tevekkül, sağlam bir havf ve recâ anlayışına sahip olmayı da gerektirir.Allah’tan korkan kimse, başkasından korkmaz. Allah da, kendisinden korkan veümitvâr olan kimseyi başkasının eline bırakmaz. İyi görünen şeylerin sonu kötü,kötü görünen şeylerin sonu da iyi olabilir. İşlerin iç yüzünün ve akıbetininbilgisi sadece Allah’a ait olduğu için, Allah’a güvenmek, işleri O’na havaleetmek ve takdirine rıza göstermek gerekir. Kalbin işi olan tevekkül, bedenençalışmaya engel değildir. Tevekkül, hiçbir şey yapmadan sadece kalben güvenipbeklemeyi değil, aynı zamanda bedenen gereken gayret ve çabayı sarf etmeyi deicap ettirir. Tevekkül, rızk kaygısı çekmeyerek huzurlu bir hayat yaşamanın,başkasına muhtaç olamayarak izzet ve şerefi korumanın yoludur.

Dinînaslarda, her mü’minin mükellef olduğu bir fariza olarak yer alan tevekkül,tasavvufta da önemli bir makam olarak yer almaktadır. Bir işte acziyet gösteripişi başkasına havale etmek anlamını taşıyan tevekkülde, Allah’a güven veteslimiyet esastır. Güvenmek ve itimat etmek, tanımakla ilgilidir. Bir kimseninmarifeti arttıkça güveni de artar. Allah’a en çok güvenen kimse, O’nu en çoktanıyan kimsedir. Peygamberlerin, Allah’a en çok güvenen kimseler olmaları,Allah’ı en iyi tanıyan kimseler olmalarındandır. Bu durum, tevekkülünderecesinin, marifetin derecesine bağlı olduğunu da göstermektedir. Eşyanınvarlığı kendisinden olmadığı gibi, sahip olduğu güç de kendisinden değildir.“Işığın ve hararetin sebebinin güneş” olduğunu zannetmek gaflettir. Bütünvarlıklar Allah’la mevcuttur ve O’nun verdiği güçle varlığını sürdürmektedir.Bu hakikate yakîn olarak ulaşan kimse, Allah’tan başkasında güç ve kuvvetolmadığını idrak ederek yaratılana değil yaratıcıya güvenir. Sadece O’ndanyardım diler ve O’na teveccüh eder. Allah’ın, bütün mahlûkatın rızkına kefilolduğu bilgisiyle rızık kaygısı çekmeyerek huzur ve sükûn içerisinde yaşar.Allah’a inanmanın gereği olan tevekkül, başa gelenlere karşı sabır ve rızagöstermeyi, aza kanaat etmeyi, mutlak bir güveni ve teslimiyeti öngörür.Tevekkül, sağlam bir havf ve recâ anlayışına sahip olmayı da gerektirir.Allah’tan korkan kimse, başkasından korkmaz. Allah da, kendisinden korkan veümitvâr olan kimseyi başkasının eline bırakmaz. İyi görünen şeylerin sonu kötü,kötü görünen şeylerin sonu da iyi olabilir. İşlerin iç yüzünün ve akıbetininbilgisi sadece Allah’a ait olduğu için, Allah’a güvenmek, işleri O’na havaleetmek ve takdirine rıza göstermek gerekir. Kalbin işi olan tevekkül, bedenençalışmaya engel değildir. Tevekkül, hiçbir şey yapmadan sadece kalben güvenipbeklemeyi değil, aynı zamanda bedenen gereken gayret ve çabayı sarf etmeyi deicap ettirir. Tevekkül, rızk kaygısı çekmeyerek huzurlu bir hayat yaşamanın,başkasına muhtaç olamayarak izzet ve şerefi korumanın yoludur.