TÜKETİCİ ETİĞİ ÖLÇEĞİNİN GEÇERLİLİĞİ
THE VALIDITY OF THE CONSUMER ETHICS SCALE
Yazar: Kurtuldu, Günay
Dergi: Akademik Hassasiyetler, Vol. 10 No. 21, 2023
Anahtar kelimeler: Consumer Ethics Scale,Scale Validation,Confirmatory factor analysis,Construct validity. ; Tüketici Etiği Ölçeği,Ölçek Geçerleme,Doğrulayıcı Faktör Analizi,Yapı Geçerliliği.

Pazarlama etiği, hem işletmeleri hem de tüketicileri ilgilendirmesi bakımından pazarlama alanında oldukça ilgi gören bir konudur. Ancak pazarlama etiği hakkında yapılan çalışmalar incelendiğinde özellikle tüketicilere yönelik etik konuların geri planda kaldığı görülmektedir. Bu doğrultuda çalışmanın amacı: Tüketici Etiği Ölçeği’nin geçerliliğini ve güvenilirliğini günümüz koşullarında sorgulayarak ölçeğin geçerliliğine, güvenilirliğine ve gelişimine katkı sağlamaktır. Veriler kolayda örnekleme ve çevrimiçi anket yöntemleriyle toplanmıştır. Çalışmanın örnekleminde 305 kişi yer almaktadır. Ölçeğin geçerlililiğini ve güvenilirliğini sorgulamak için keşfedici faktör analizi, güvenilirlik analizi ve doğrulayıcı faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın sonucunda ölçek, literatürle benzer şekilde 7 boyutlu olarak oluşmuştur. Elde edilen boyutlardan “Zararı ve Kötülüğü Olmayan Eylemler”, “Telif Hakkı Kapsamındaki Materyalleri İnternetten İndirme/Taklit Ürün Satın Almak”, “Doğru Olanı/İyi Olanı Yapmak”, “Yasal Olmayan Bir Eylemden Pasif Olarak Faydalanmak”, “Geri Dönüşüm/Çevresel Farkındalık”, “Doğruluğu Şüpheli/ Sorgulanabilir Fakat Yasal Olan Bir Uygulamadan Aktif Olarak Faydalanmak” örtük değişkenlerinin yakınsama ve diskriminant geçerliliği şartlarını sağlayan, yapı geçerliliğine sahip olan geçerli ve güvenilir ölçekler oldukları tespit edilmiştir. “Yasal Olmayan Bir Eylemden Aktif Olarak Faydalanmak” örtük değişkeninin ise yapı geçerliliği şartlarını sağlamayan bir ölçek olduğu belirlenmiştir. Çalışmada ölçeğe yeni eklenen 3 boyutun geçerliliğinin ve güvenilirliğinin ortaya konması,  yeni boyutlardan ters kodlama yapılmasını gerektiren boyutların ters kodlama yapılmasına gerek kalmayacak şekilde uyarlanıp kullanılması, ölçeğin sorularının yargı cümlesi şekline dönüştürülmesi ve yanıt kategorilerinin uyarlanıp kullanılmış olması ve son olarak günümüzde anlaşılması zor olan 5 sorunun günümüz koşullarına uygun olacak şekilde uyarlamasının yapılması yoluyla literatüre katkı sağlanmıştır.

Marketing ethics is a subject of great interest in the field of marketing as it concerns both businesses and consumers. However, when the studies on marketing ethics are examined, it has seen that ethical issues especially about consumers remain in the background. Thus, the aim of the study is to contribute to the validity, reliability and development of the Consumer Ethics Scale by questioning the validity and reliability of the scale in today's conditions. The data were collected by convenience sampling and online survey and reached 305 sample size. To questionize the validity and reliability of the scale exploratory factor analysis, reliability analysis and confirmatory factor analysis were performed. As a result of the study, the scale was formed in 7 dimensions. The dimensions “no harm/no foul activities”, “downloading copyrighted materials/buying counterfeit good”, “doing the right thing/doing good”, “passively benefiting from illegal activities”, “recycling/environmental awareness”, “actively benefiting from deceptive (or questionable, but legal) practices” had been determined as valid and reliable scales that meet the convergent and discriminant validity conditions and have construct validity. Furthermore it had been determined “actively benefiting from illegal activities” dimension doesn’t meet the construct validity conditions. The study contributed to the literature by determining the validity and reliability of the three new dimensions, adapting the dimensions requiring reverse coding without the need for reverse coding, transforming the questions of the scale into judgment sentences and adapting the answer categories. In addition, the adaption of 5 difficult to understand questions to today's conditions is another contribution.