hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
KELEBEĞİN ATEŞE YOLCULUĞU: KLASİK FARS VE TÜRK EDEBİYATINDA ŞEM‘ Ü PERVÂNE MESNEVİLERİ / Journey Of The Moth To Fire: Şem Ü Pervane Mesnevis In Classical Persıan And Turkish Literature
KELEBEĞİN ATEŞE YOLCULUĞU: KLASİK FARS VE TÜRK EDEBİYATINDA ŞEM‘ Ü PERVÂNE MESNEVİLERİ / Journey Of The Moth To Fire: Şem Ü Pervane Mesnevis In Classical Persıan And Turkish Literature
Yazar: Armutlu, Sadık
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: Şem‘ ü Pervâne, ateş, sembol, tasavvuf, aşk

ÖZBu makalede perv&acirc;ne ile şem&lsquo; kelimelerinin anlamları, Şem&lsquo; ü Perv&acirc;ne&rsquo;nin kaynağı, manzum ve mensur eserler ile divanlarda yer alan Şem&lsquo; ü Perv&acirc;ne sembol ve şiirleri ele alınmıştır. Ayrıca bağımsız bir eser olarak Farsça ve Türkçe yazılan Şem&lsquo; ü Perv&acirc;ne mesnevileri hakkında bilgi verilmiştir.Anahtar Kelimeler: Şem&lsquo; ü Perv&acirc;ne, ateş, sembol, tasavvuf, aşk ABSTRACTThis article deals with the meanings of Pervane (Moth) and Şem (Can-dle), their sources and symbols, and poems of Şem ü Pervane (Candle and Moth) found in the verse and prose works and Divans (a collection of poems written by one author). To this end, additional information about Şem ü Per-vane mesnevis (poms made up of rhymed couplets) written independently both in Persian and Turkish is also provided.Keywords: Şem ü Pervane (Candle and Moth), fire, symbol, mysticism, love.

ÖZBu makalede perv&acirc;ne ile şem&lsquo; kelimelerinin anlamları, Şem&lsquo; ü Perv&acirc;ne&rsquo;nin kaynağı, manzum ve mensur eserler ile divanlarda yer alan Şem&lsquo; ü Perv&acirc;ne sembol ve şiirleri ele alınmıştır. Ayrıca bağımsız bir eser olarak Farsça ve Türkçe yazılan Şem&lsquo; ü Perv&acirc;ne mesnevileri hakkında bilgi verilmiştir.Anahtar Kelimeler: Şem&lsquo; ü Perv&acirc;ne, ateş, sembol, tasavvuf, aşk ABSTRACTThis article deals with the meanings of Pervane (Moth) and Şem (Can-dle), their sources and symbols, and poems of Şem ü Pervane (Candle and Moth) found in the verse and prose works and Divans (a collection of poems written by one author). To this end, additional information about Şem ü Per-vane mesnevis (poms made up of rhymed couplets) written independently both in Persian and Turkish is also provided.Keywords: Şem ü Pervane (Candle and Moth), fire, symbol, mysticism, love.
NEVAİ ŞAHSINDA SOVYET BAKIŞ AÇISININ YAŞ TÜRKİSTAN DERGİSİ’NDE ELEŞTİRİSİ
NEVAİ ŞAHSINDA SOVYET BAKIŞ AÇISININ YAŞ TÜRKİSTAN DERGİSİ’NDE ELEŞTİRİSİ
Yazar: Açık, Fatma
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: Yaş Türkistan, Ali Şir Nevai, Sosyalist Bakış Açısı

Ortak kültürel mirasımız olan Ali Şir Nevai, Ahmet Yesevi gibi isimler tüm Türk dünyası yazar ve şairlerini etkilemiştir. Özbekler Çağatay edebiyatı mirası üzerine 1910 yılından itibaren yeni bir edebiyat oluşturmuşlardır. Mahmud Hoca Behbudi, Münevver Kari, Abdulla Avlani, Abdurauf Fıtrat, Abdülhakim Süleymanoğlu Çolpan gibi yazar ve şairler Osmanlı, Azerbaycan ve Tatar sahasından etkilenmelerle oluşturdukları yeni edebiyatın temelinde Çağatay dönemi eserleri ve şairleri de önemli bir rol oynamıştır. Türkistan dış basınında gerek ömrü gerekse içeriği itibariyle önemli bir yere sahip olan “Yaş Türkistan” dergisinde, Tahir Çağatay ve Abdulvahap Oktay ’ın özellikle adı geçen döneme ait şahsiyetlerin Sovyetler Birliği içerisinde ele alınış tarzıyla ilgili gösterdikleri hassasiyet ve haklı itirazlarının yer aldığı bir dizi makaleleriyle karşılaşmaktayız. Bu makalelerde ortak noktayı millî benlik ve kültürel varlıkları koruma düşüncesi oluşturmaktadır.

Ortak kültürel mirasımız olan Ali Şir Nevai, Ahmet Yesevi gibi isimler tüm Türk dünyası yazar ve şairlerini etkilemiştir. Özbekler Çağatay edebiyatı mirası üzerine 1910 yılından itibaren yeni bir edebiyat oluşturmuşlardır. Mahmud Hoca Behbudi, Münevver Kari, Abdulla Avlani, Abdurauf Fıtrat, Abdülhakim Süleymanoğlu Çolpan gibi yazar ve şairler Osmanlı, Azerbaycan ve Tatar sahasından etkilenmelerle oluşturdukları yeni edebiyatın temelinde Çağatay dönemi eserleri ve şairleri de önemli bir rol oynamıştır. Türkistan dış basınında gerek ömrü gerekse içeriği itibariyle önemli bir yere sahip olan “Yaş Türkistan” dergisinde, Tahir Çağatay ve Abdulvahap Oktay ’ın özellikle adı geçen döneme ait şahsiyetlerin Sovyetler Birliği içerisinde ele alınış tarzıyla ilgili gösterdikleri hassasiyet ve haklı itirazlarının yer aldığı bir dizi makaleleriyle karşılaşmaktayız. Bu makalelerde ortak noktayı millî benlik ve kültürel varlıkları koruma düşüncesi oluşturmaktadır.
KEREM KASİDELERİNE DAİR
KEREM KASİDELERİNE DAİR
Yazar: Göre, Zehra
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: Nazire, kaside, redif, kerem kasideleri, Şeyhî, Ahmed Paşa

Nazirecilik geleneği içinde önemli bir yere sahip olan “kerem” redifli kasidelerin ilki, nazire mecmualarına göre XV. yüzyılın büyük şairi Şeyhî tarafından yazılmıştır. Onu tanzir eden ilk şair Ahmed Paşa’dır. “Kerem” redifli kaside denilince akla ilk gelen isim olan Ahmed Paşa, sonradan bu redifle nazire yazmış şairler üzerinde Şeyhî’den daha fazla bir etkiye sahiptir. Nazire mecmualarının ve divanların taranması neticesinde “kerem” redifli on bir kaside tespit edilmiştir. Bu makalede, Şeyhî’den başlayarak elde edilen on bir kaside ve şairi söz konusu edilmiştir. Bunlar arasında Resmî, Mehdî, Ahmed-i Rıdvân, Aşkî-i Üsküdârî ve Yüsrî’ye ait olanlar yazılış sebepleri, şekil ve muhteva özellikleri açısından incelenmiştir. Ayrıca yukarıda sayılan şairlerin “kerem” redifli kasidelerinin transkripsiyonlu metinleri sunulmuştur.

Nazirecilik geleneği içinde önemli bir yere sahip olan “kerem” redifli kasidelerin ilki, nazire mecmualarına göre XV. yüzyılın büyük şairi Şeyhî tarafından yazılmıştır. Onu tanzir eden ilk şair Ahmed Paşa’dır. “Kerem” redifli kaside denilince akla ilk gelen isim olan Ahmed Paşa, sonradan bu redifle nazire yazmış şairler üzerinde Şeyhî’den daha fazla bir etkiye sahiptir. Nazire mecmualarının ve divanların taranması neticesinde “kerem” redifli on bir kaside tespit edilmiştir. Bu makalede, Şeyhî’den başlayarak elde edilen on bir kaside ve şairi söz konusu edilmiştir. Bunlar arasında Resmî, Mehdî, Ahmed-i Rıdvân, Aşkî-i Üsküdârî ve Yüsrî’ye ait olanlar yazılış sebepleri, şekil ve muhteva özellikleri açısından incelenmiştir. Ayrıca yukarıda sayılan şairlerin “kerem” redifli kasidelerinin transkripsiyonlu metinleri sunulmuştur.
OSMAN TÜRKAY’IN EDEBÎ ESERLERİNDE EVRENSELLİK VE İDEOLOJİK KAYNAKLARI
OSMAN TÜRKAY’IN EDEBÎ ESERLERİNDE EVRENSELLİK VE İDEOLOJİK KAYNAKLARI
Yazar: Memmedova, Elmira
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: Osman Türkay, evrensellik, Mevlana, uzay, şiir, mitoloji

Kıbrıs doğumlu Osman Türkay (1927-2001) edebi eserlerinde makro ve mikro kozmosu ele alarak insanları evrenin dengesini korumak için barışa, uyuma seslemiştir. “Evrenin Düşünde Gezgin” kitabında Yeryuvarlağının Asya, Avrupa, Afrika, Amerika kıtalarını kalemiyle “gezen” şair çağdaş dönemin evrensel sorunlarını yansıtıyor. Çok gelişmiş, modern dünyamızı mitolojilerde bildirilen kaos yeniden beklemektedir. İnsanlar birbirine saldırıyor, yabancılaşıyor, manevi değerlerini kaybediyor, teknolojik gelişmeler insanoğlunun kendisine karşı çıkıyor ve bütün bunlar evrenimizin geleceği konusunda rahatsız olan Osman Türkay’ı kaygılandırıyor. Doğadaki ve insan ruhundaki kaosa karşı çıkmak için, hep bunun için yazdığını belirten ozanın edebi eserlerine yansıyan kaynaklar Türk mitolojisi, çağdaş evrenbilim ve Yunus Emre, Mevlana gibi Türk mutasavvıflarının hoşgörü, insanlara sevgi, saygı anlayışlarıdır. Osman Türkay yüreğinde bütün beşeriyete evrensel sevgi yaşatan bir Türk ozanıdır.

Kıbrıs doğumlu Osman Türkay (1927-2001) edebi eserlerinde makro ve mikro kozmosu ele alarak insanları evrenin dengesini korumak için barışa, uyuma seslemiştir. “Evrenin Düşünde Gezgin” kitabında Yeryuvarlağının Asya, Avrupa, Afrika, Amerika kıtalarını kalemiyle “gezen” şair çağdaş dönemin evrensel sorunlarını yansıtıyor. Çok gelişmiş, modern dünyamızı mitolojilerde bildirilen kaos yeniden beklemektedir. İnsanlar birbirine saldırıyor, yabancılaşıyor, manevi değerlerini kaybediyor, teknolojik gelişmeler insanoğlunun kendisine karşı çıkıyor ve bütün bunlar evrenimizin geleceği konusunda rahatsız olan Osman Türkay’ı kaygılandırıyor. Doğadaki ve insan ruhundaki kaosa karşı çıkmak için, hep bunun için yazdığını belirten ozanın edebi eserlerine yansıyan kaynaklar Türk mitolojisi, çağdaş evrenbilim ve Yunus Emre, Mevlana gibi Türk mutasavvıflarının hoşgörü, insanlara sevgi, saygı anlayışlarıdır. Osman Türkay yüreğinde bütün beşeriyete evrensel sevgi yaşatan bir Türk ozanıdır.
RİFÂÎ’DEN OSCAR WILDE’A GÜL VE BÜLBÜL
RİFÂÎ’DEN OSCAR WILDE’A GÜL VE BÜLBÜL
Yazar: Tanç, Nilüfer
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: Rifâî, Bülbül-nâme, Oscar Wilde, gül, bülbül, metinlerarasılık, karşılaştırmalı edebiyat

İnsan beyninin dinamiği çağrışımlardır. “Gül-bülbül”, zihinlerde uyandırdığı sonsuz çağrışımlarla asırlardır tüm dünya edebiyatlarında var olmuştur. Bu çalışmada, Rifâî’nin Bülbül-nâme’siyle Oscar Wilde’ın Bülbül ile Gül (The Nightingale and the Rose) hikâyesi metinlerarasılık (intertextuality) bağlamında karşılaştırılarak ortaklık, benzerlik ve farklılıkları tespit edilmiş, böylece insanlık âleminin ortak konusu olan “gülbülbül” ün farklı çağ, coğrafya ve kültürler içinde kazandığı yeni “okuma biçimleri” ortaya konmaya çalışılmıştır. Bunun için kronolojik sıra takip edilerek önce Rifâî’nin Bülbül-nâmesi tanıtılmış, daha sonra Oscar Wilde’ın hikâyesinin Batı edebiyatında gül sembollü eserler arasındaki yeri tespit edilerek incelenmiş ve iki eser karşılaştırılmıştır.

İnsan beyninin dinamiği çağrışımlardır. “Gül-bülbül”, zihinlerde uyandırdığı sonsuz çağrışımlarla asırlardır tüm dünya edebiyatlarında var olmuştur. Bu çalışmada, Rifâî’nin Bülbül-nâme’siyle Oscar Wilde’ın Bülbül ile Gül (The Nightingale and the Rose) hikâyesi metinlerarasılık (intertextuality) bağlamında karşılaştırılarak ortaklık, benzerlik ve farklılıkları tespit edilmiş, böylece insanlık âleminin ortak konusu olan “gülbülbül” ün farklı çağ, coğrafya ve kültürler içinde kazandığı yeni “okuma biçimleri” ortaya konmaya çalışılmıştır. Bunun için kronolojik sıra takip edilerek önce Rifâî’nin Bülbül-nâmesi tanıtılmış, daha sonra Oscar Wilde’ın hikâyesinin Batı edebiyatında gül sembollü eserler arasındaki yeri tespit edilerek incelenmiş ve iki eser karşılaştırılmıştır.
GÜVÂHÎ’NİN PEND-NÂMESİ’NDEKİ BİR HİKÂYET İLE LA FONTAİNE’İN BİR MASALININ MUKAYESESİ
GÜVÂHÎ’NİN PEND-NÂMESİ’NDEKİ BİR HİKÂYET İLE LA FONTAİNE’İN BİR MASALININ MUKAYESESİ
Yazar: Eke, Nagehan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: Güvâhî, Jean de La Fontaine, Klâsik Türk Şiiri, fabl, Mukayeseli Edebiyat

Doğu ve Batı toplumları arasında gerek yaşam biçimi, gerekse dünyayı algılayış bakımından büyük farklar olduğu bilinir. Buna rağmen, daha yakından bakıldığında, gerek Doğu toplumlarının, gerekse Batı toplumlarının benzer değerleri benimsedikleri ve yücelttikleri görülmektedir. Toplumların yaşama biçimlerinde saklı olan kültürel değerleri, yaşamın her alanını içerisine alan edebî eserlerde görmek mümkündür. Bu nedenle bu çalışmada, 16. yüzyıl Klâsik Türk şairi Güvâhî’nin Pend-nâme adlı eserindeki bir hikâyet ile batının 17. yüzyıldaki temsilcilerinden Jean de La Fontaine’nin Masallar’ında yer alan aynı konulu hikâyenin anlatım tarzları mukayese edilerek, işleyiş farkları tartışılacak, farklılığı yapan şahsî çizgi ve tavır, örneklerle dikkatlere sunulacaktır. Ayrıca bu çalışma ile La Fontaine Masalları’nı başarılı bir şekilde Türkçeye aktaran Sabahattin Eyüboğlu’nun çevirmen ön sözündeki; “Divan şiiri zaten masal anlatmaya elverişli değildi. Masalların sahici Türkçeliği bir yana, yalan içinde gerçekliği, din, devlet dışındalığı, bir de beyitlerin kısa soluklarına sığmazlığı onları edebiyat dışı bırakıyordu…” tespitinin Klâsik Türk şiiri için ne oranda geçerli olduğu hususu da açıklığa kavuşacaktır.

Doğu ve Batı toplumları arasında gerek yaşam biçimi, gerekse dünyayı algılayış bakımından büyük farklar olduğu bilinir. Buna rağmen, daha yakından bakıldığında, gerek Doğu toplumlarının, gerekse Batı toplumlarının benzer değerleri benimsedikleri ve yücelttikleri görülmektedir. Toplumların yaşama biçimlerinde saklı olan kültürel değerleri, yaşamın her alanını içerisine alan edebî eserlerde görmek mümkündür. Bu nedenle bu çalışmada, 16. yüzyıl Klâsik Türk şairi Güvâhî’nin Pend-nâme adlı eserindeki bir hikâyet ile batının 17. yüzyıldaki temsilcilerinden Jean de La Fontaine’nin Masallar’ında yer alan aynı konulu hikâyenin anlatım tarzları mukayese edilerek, işleyiş farkları tartışılacak, farklılığı yapan şahsî çizgi ve tavır, örneklerle dikkatlere sunulacaktır. Ayrıca bu çalışma ile La Fontaine Masalları’nı başarılı bir şekilde Türkçeye aktaran Sabahattin Eyüboğlu’nun çevirmen ön sözündeki; “Divan şiiri zaten masal anlatmaya elverişli değildi. Masalların sahici Türkçeliği bir yana, yalan içinde gerçekliği, din, devlet dışındalığı, bir de beyitlerin kısa soluklarına sığmazlığı onları edebiyat dışı bırakıyordu…” tespitinin Klâsik Türk şiiri için ne oranda geçerli olduğu hususu da açıklığa kavuşacaktır.
ŞAAHAR TEPESİ VE BÖLGEDE BULUNAN KAYA ÜSTÜ TASVİR, DAMGA, YAZIT VE KURGANLAR
Petroglyphs, Markers and Inscriptions on Saahar Hill and Cairns Vicinity of This Hill
Yazar: Mert, Osman
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 16 No. 40, 2010
Anahtar kelimeler: Gov Altay, Şaahar, Şaahar yazıtları, kaya üstü tasvir, damga ; Gov Altay,Shaahar,inscriptions of Shaahar,petroglyph,marker

Moolistan corafyasında, eski Türk kültürüne göre kutsal sayılan yerlerden biri de Gov Altay’ın Çandmani ilçesi sınırları içinde yer alan aahar tepesidir. Gov Altay’ın yaklaık 50 km güneydousunda, Çandmani ilçesi sınırları içinde bulunan aahar tepesi, üzerinde barındırdıı kaya üstü tasvir, damga ve yazıtlarla Türk kültür ve uygarlıı açısından son derece önemli bir yere sahiptir. “aahar Tepesi ve Bölgede Bulunan Kaya Üstü Tasvir, Damga, Yazıt ve Kurganlar” balıklı bu çalımada önce aahar tepesi, Türk kültüründe “da kültü” açısından deerlendirildi. Daha sonra ise, aahar tepesinde bulunan kaya üstü tasvirler, damgalar, yazıtlar, kurgan ve mezarlar görüntülerle de destekelenerek incelendi

One of the sacred places according to Turkish culture in Mongolian geography is Saahar Hiil which is in the borders of Chandmani borough in Gov Altay. Saahar Hiil, 50 km away from Gov Altay, in the borders of Chandmani borough with petroglyphs, markers and inscriptions in terms of Turkish culture and civilization is extremely importand. In the study entitled “Petroglyphs, Markers and Inscriptions on Saahar Hill and Cairns Vicinity of This Hill” the Saahar Hill was initially investigated in terms of “ beliefs associated to mountain”. Then petroglyphs, markers, inscriptions on Saahar Hill, and graves and cairns vicinity of it were investigated with photographs in terms of Turkish culture.
KLÂSİK TÜRK EDEBİYATI’NDA ADINA MESNEVÎLER YAZILAN KADIN: “ZÜLEYHÂ”
KLÂSİK TÜRK EDEBİYATI’NDA ADINA MESNEVÎLER YAZILAN KADIN: “ZÜLEYHÂ”
Yazar: Akdağ, Soner
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 16 No. 40, 2010
Anahtar kelimeler: Züleyhâ, Yûsuf, Kıtfirr, Mesnevî, Kur’ân, Kitâb-ı Mukaddes.

Züleyhâ, Kur’ân-ı Kerîm ve Kitâb-ı Mukaddes’te ismi belirtilmeksizin sözü edilen önemli karakterlerden biri olarak karşımıza çıkar. Mısır’ın firavunlar tarafından yönetildiği çok eski zamanlarda yaşayan ve Kıtfîr (Potiphar) adında bir vezirin karısı olan Züleyhâ, sonraları kocası tarafından köle pazarından satın alınan Yûsuf Peygamber’e âşık olmuştur. Bu büyük aşk, şâirlerin usta kalemlerinde yoğrularak ölümsüz bir destana dönüşmüş ve asırlar boyunca Farsça, Arapça ve Türkçe yazılan birçok mesnevîye konu olmuştur.

Züleyhâ, Kur’ân-ı Kerîm ve Kitâb-ı Mukaddes’te ismi belirtilmeksizin sözü edilen önemli karakterlerden biri olarak karşımıza çıkar. Mısır’ın firavunlar tarafından yönetildiği çok eski zamanlarda yaşayan ve Kıtfîr (Potiphar) adında bir vezirin karısı olan Züleyhâ, sonraları kocası tarafından köle pazarından satın alınan Yûsuf Peygamber’e âşık olmuştur. Bu büyük aşk, şâirlerin usta kalemlerinde yoğrularak ölümsüz bir destana dönüşmüş ve asırlar boyunca Farsça, Arapça ve Türkçe yazılan birçok mesnevîye konu olmuştur.
ERZURUM’DA DEVE BOYNU SAVAŞI VE ŞEHİTLER TÜRBESİ
ERZURUM’DA DEVE BOYNU SAVAŞI VE ŞEHİTLER TÜRBESİ
Yazar: Aydın, Ahmet
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 16 No. 40, 2010
Anahtar kelimeler: Erzurum, Pasinler, Osmanlı, Safevî, Pasinler Savaşı, Deve Boynu Savaşı, İskender Pasha

XVI. yüzyılda Anadolu’ya hâkim olma düşüncesindeki Osmanlılar, stratejik ehemmiyete sahip Erzurum’u idareleri altına almak üzere faaliyete geçtiler. Ancak bulunduğu mevkii, Osmanlılar ile Safevîleri karşı karşıya getirdi. Osmanlılara mamur şehir teslim etmemek için Safevîler ve Gürcüler, Erzurum’u harabe haline getirdiler. Bu mücadelede üstün taraf olan Osmanlılar, 1517-1518 yıllarında Erzurum’u idareleri altına alabildiler. Ancak bu bağlamda Safevîlerle mücadele devam etti. Nitekim Erzurum Beylerbeyi İskender Paşa zamanında, Erzurum havalisinde Safevîlerle Pasinler ve Deve Boynu savaşları yapıldı.

XVI. yüzyılda Anadolu’ya hâkim olma düşüncesindeki Osmanlılar, stratejik ehemmiyete sahip Erzurum’u idareleri altına almak üzere faaliyete geçtiler. Ancak bulunduğu mevkii, Osmanlılar ile Safevîleri karşı karşıya getirdi. Osmanlılara mamur şehir teslim etmemek için Safevîler ve Gürcüler, Erzurum’u harabe haline getirdiler. Bu mücadelede üstün taraf olan Osmanlılar, 1517-1518 yıllarında Erzurum’u idareleri altına alabildiler. Ancak bu bağlamda Safevîlerle mücadele devam etti. Nitekim Erzurum Beylerbeyi İskender Paşa zamanında, Erzurum havalisinde Safevîlerle Pasinler ve Deve Boynu savaşları yapıldı.
YAZININ KEŞFİ KONUSUNA DİNÎ METİN VE ARKEOLOJİK BULGULAR ÇERÇEVESİNDE YENİ BİR YAKLAŞIM
YAZININ KEŞFİ KONUSUNA DİNÎ METİN VE ARKEOLOJİK BULGULAR ÇERÇEVESİNDE YENİ BİR YAKLAŞIM
Yazar: Dartman, Bahattin
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 16 No. 41, 2010
Anahtar kelimeler: Yazı, keşif/icat/icâd, Sümerler, Orta Asya, Mezopotamya, Türkçe, Âdem, İdris, Enok/Ehnûh/Hanûh, Nûh

Yazı, insanlık tarihinde gerçekleştirilen en önemli keşiflerden biri ve hatta en önemlisidir. İnsanoğlu, hemen her türlü gelişimini bu keşif sayesinde kaydetmiştir. Bugün, bilim-teknik, kültür ve uygarlık alanlarında gelinen seviyenin temelinde hiç tartışmasız bu keşif yatmaktadır. Bugünkü mevcut bilgilerimize göre insanlık âlemine böylesine önemli hizmeti sunanların Sümerler olduğu bildirilmektedir. Ancak –genel olarak bu doğru olmakla birlikte- işin içine İslâmî kaynaklardaki bilgiler girince konu az da olsa farklı bir boyut arzetmektedir. İslâmî eserlerdeki rivâyetlerle, tarihi bilgiler ve arkeolojik bulgular birlikte ele alındığında yazının, bir peygamber olarak Sümerlere gönderilen İdris(a.s.)'ın öncülüğünde keşfedildiği, dolayısıyla kendisine ilâhî görev verilen bir kişi tarafından ortaya konulduğuna göre söz konusu keşfin tevkîfî (yani Allah tarafından gelen bir vahiy veya ilham ile gerçekleşmiş) olabileceği akla gelmektedir.

Yazı, insanlık tarihinde gerçekleştirilen en önemli keşiflerden biri ve hatta en önemlisidir. İnsanoğlu, hemen her türlü gelişimini bu keşif sayesinde kaydetmiştir. Bugün, bilim-teknik, kültür ve uygarlık alanlarında gelinen seviyenin temelinde hiç tartışmasız bu keşif yatmaktadır. Bugünkü mevcut bilgilerimize göre insanlık âlemine böylesine önemli hizmeti sunanların Sümerler olduğu bildirilmektedir. Ancak –genel olarak bu doğru olmakla birlikte- işin içine İslâmî kaynaklardaki bilgiler girince konu az da olsa farklı bir boyut arzetmektedir. İslâmî eserlerdeki rivâyetlerle, tarihi bilgiler ve arkeolojik bulgular birlikte ele alındığında yazının, bir peygamber olarak Sümerlere gönderilen İdris(a.s.)'ın öncülüğünde keşfedildiği, dolayısıyla kendisine ilâhî görev verilen bir kişi tarafından ortaya konulduğuna göre söz konusu keşfin tevkîfî (yani Allah tarafından gelen bir vahiy veya ilham ile gerçekleşmiş) olabileceği akla gelmektedir.
TALASTA YENİ BULUNAN ESKİ TÜRK YAZITI / New Ancient Turkish Inscription Founded In Talas
TALASTA YENİ BULUNAN ESKİ TÜRK YAZITI / New Ancient Turkish Inscription Founded In Talas
Yazar: Useev, Nurdin
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 16 No. 41, 2010
Anahtar kelimeler: (Kök)türk harfli yazıtlar, Talas yazıtları, kara böri, totem, petroglif

ÖZBugün Kırgızistan Cumhuriyeti sınırları içinde kalan topraklar (Kök)türk harfli Eski Türk yazıtlarının en fazla bulunduğu bölgelerin başında gelmektedir. Kırgızistanda (Kök)türk harfli yazıtların en yoğun bulunduğu yer ise, Talas bölgesidir.Bu makalede Talas bölgesinde bulunan (Kök)türk harfli yeni bir yazıtın okunuşu, yorumlanışı, epigrafik özellikleri ve soyo-kültürel özellikleri hakkında bilgiler verilmektedir.Anahtar Sözcükler: (Kök)türk harfli yazıtlar, Talas yazıtları, kara böri, totem, petroglif. ABSTRACTKyrgyz Republic is known as an area where a lot of Turkish inscriptions were found. Among them a lot of inscriptions were found in Talas region. This article presents the reading of one inscription founded in Talas, the presentation of its paleographical, social and historical features.Key Words: Ancient Turkish inscriptions, Talas&rsquo; inscriptions, kara boru, totem, petroglif.

ÖZBugün Kırgızistan Cumhuriyeti sınırları içinde kalan topraklar (Kök)türk harfli Eski Türk yazıtlarının en fazla bulunduğu bölgelerin başında gelmektedir. Kırgızistanda (Kök)türk harfli yazıtların en yoğun bulunduğu yer ise, Talas bölgesidir.Bu makalede Talas bölgesinde bulunan (Kök)türk harfli yeni bir yazıtın okunuşu, yorumlanışı, epigrafik özellikleri ve soyo-kültürel özellikleri hakkında bilgiler verilmektedir.Anahtar Sözcükler: (Kök)türk harfli yazıtlar, Talas yazıtları, kara böri, totem, petroglif. ABSTRACTKyrgyz Republic is known as an area where a lot of Turkish inscriptions were found. Among them a lot of inscriptions were found in Talas region. This article presents the reading of one inscription founded in Talas, the presentation of its paleographical, social and historical features.Key Words: Ancient Turkish inscriptions, Talas&rsquo; inscriptions, kara boru, totem, petroglif.