hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Yönetim Kurullarında Kadınların Bulunması Finansal Performansı Etkileyen Bir Dinamik mi?
Is the Presence of Women on Boards a Dynamic Affecting Financial Performance?
Yazar: Kınalı, Fırat
Dergi: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 36 No. Kadın Araştırmaları, 2025
Anahtar kelimeler: Women's Studies ; Kadın Araştırmaları ; Yönetim Kurulu,Finansal Performans,Kadın Üye,Cinsiyet Çeşitliliği,Finansal Oranlar ; Board of Directors,Financial Performance,Female Member,Gender Diversity,Financial Ratios

Bu çalışma, şirket yönetim kurullarında kadınların bulunmasının finansal performans üzerindeki etkisini analiz etmektedir. Borsa İstanbul’da faaliyet gösteren 61 şirketin 2018–2024 dönemine ait verileri kullanılarak, kadın yönetim kurulu üyesi oranı ile aktif kârlılık (ROA) ve özsermaye kârlılığı (ROE) arasındaki ilişki çoklu regresyon ve t-testi yöntemleriyle incelenmiştir. Analiz sonuçlarına göre, yönetim kurullarında kadın üye oranının artması, hem ROA hem de ROE üzerinde pozitif ve anlamlı bir etki yaratmaktadır. Buna karşın kaldıraç oranı ve şirket yaşı, yalnızca ROE üzerinde negatif etkiler göstermiştir. Toplam yönetim kurulu üye sayısı ise ROE’yi pozitif yönde etkilemiştir. T-testi bulguları da kadın üyesi bulunan şirketlerin kârlılık düzeylerinin daha yüksek olduğunu desteklemektedir. Çalışmanın özgün değeri, kadın temsilinin sadece sosyal eşitlik açısından değil, aynı zamanda finansal getirilerle ilişkilendirilmesi ve bu ilişkinin hem kapsamlı bir veri seti hem de karşılaştırmalı istatistiksel yöntemlerle incelenmiş olmasıdır. Elde edilen sonuçlar, yönetim kurullarında kadın varlığının artırılmasının stratejik bir yönetim tercihi olarak değerlendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.

This study examines the influence of female representation on corporate boards regarding financial success. This study analyzes the link between the proportion of female board members and return on assets (ROA) and return on equity (ROE) using multiple regression and t-test methods, based on data from 61 businesses listed on Borsa Istanbul for the period 2018-2024. The data indicates that a higher number of female board members positively and significantly influences both ROA and ROE. Conversely, leverage ratio and firm age exclusively exert negative effects on ROE. The overall number of board members positively influences ROE. The T-test results indicate that firms with female board members exhibit elevated profitability levels. The study's distinctive significance is in its examination of the correlation between women's representation and both social equality and financial returns, utilizing a large data collection and comparable statistical methodologies. The findings indicate that augmenting the representation of women on boards need to be regarded as a strategic management decision.
Girmeler Yerleşmesi Sondaj Açması Pleistosen Sonu Yontmataş Buluntularının Genel Bir Değerlendirmesi
A General Assessment of the End-Pleistocene Chipped Stone Finds in the Drilling Trench of the Girmeler Settlement
Yazar: Demir, Kerem
Dergi: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 35 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: Archaeological Science ; Arkeoloji Bilimi ; Neolithic Age Archeology ; Neolitik Çağ Arkeolojisi ; Girmeler,end of the Pleistocene Period,chipped stone ; Girmeler,Pleistosen Dönem sonu,yontmataş

Muğla’nın Seydikemer İlçesi’nde, Eşen Vadisi kıyısında kayalık bir tepede, iki galerili mağara (A ve B Mağaraları) ve önlerinde düzleştirilerek tahrip edilmiş bir höyükten oluşan Girmeler’de, 2020-21 yıllarında “A” Mağarasının önünde muhtemelen tahrip edilmiş höyüğün tabanına açılan 1,5x2,5 metrelik bir sondaj açmasında Pleistosen Dönem sonuna, radyokarbon tarihlerine göre MÖ 12.036-10.677 yılları arasına tarihlendirilen tabakalara ulaşılmıştır. Anadolu’da Pleistosen Dönem sonu ile ilgili çok az araştırma yapılmış bu çalışma bu alana katkı sağlaması hedeflenmektedir. Ancak Anadolu, iki büyük kültürel bölge arasında yer alan konumuyla dönemle ilgili pek çok sorunsalın cevabının bulunabileceği bir potansiyeldedir. İşte bu yüzden Anadolu’nun güney batı köşesinde yer alan Girmeler Mağarası Höyüğü Pleistosen Dönem sonu yontmataş eserlerinin tekno-tipolojik analizinin yapılarak literatüre sunulması önemlidir.  Girmeler, Antalya Katran Dağı’nda yer alan Karain B, Öküzini Mağarası, Kızılin Mağarası ve Kemer İlçesi’nde yer alan Beldibi kaya sığınağı ve orta Anadolu’da yer alan Pınarbaşı ve Gedikkaya yontmataş buluntu toplulukları incelendiğinde bunların aynı endüstriyel geleneği paylaştıkları görülüyor.

In 2020-21, in a 1.5x2.5 meter drilling trench opened at the base of the probably destroyed mound in front of Cave “A” in Girmeler, a rocky hill on the shores of Eşen Valley in Seydikemer District of Muğla, reached layers dated to the end of the Pleistocene Period, between 12,036-10,677 BC according to radiocarbon dates. Very little research has been done on the end of the Pleistocene Period in Anatolia. However, Anatolia has the potential to find answers to many questions about the period with its location between two large cultural regions. For this reason, it is important to conduct a techno-typological analysis of the end-of-Pleistocene Period chipped stone artifacts in Girmeler Cave Mound located in the southwestern corner of Anatolia and present them to the literature. When the Girmeler, Karain B in Antalya Katran Mountain, Öküzini Cave, Kızılin Cave, Beldibi rock shelter in Kemer District and Pınarbaşı and Gedikkaya chipped stone assemblages in central Anatolia are examined, it is seen that they share the same industrial tradition.
Osmanlı Devleti’nin Barut Muhafazasında Koyun Derisi
Sheepskin in Gunpowder Preservation in the Ottoman Empire
Yazar: Orhankazi, Sibel; Çomçalı, Selahattin
Dergi: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 36 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Early Modern Ottoman History ; Yeniçağ Osmanlı Tarihi ; sheep,leather,debbağ,army,gunpowder ; koyun,deri,debbağ,ordu,barut

Osmanlı Devleti, ordunun lojistik ihtiyacını karşılamak, askeri gereksinimler için kaynak üretmek ve mevcut kaynakları korumak amacıyla büyük bir çaba harcamıştır. Bu bağlamda Osmanlı savunma sisteminin önemli bir unsuru olan barut ve barutun muhafazası için gerekli baruthaneler büyük öneme sahiptir. Koyun derisi, Osmanlı Devleti’nde çeşitli kullanım alanları ile özellikle barutun muhafazasında dikkat çeker. Bunun yanısıra gemilerin daha dayanıklı hale getirilmesi, devlet yazışmalarında evrakın korunması ve ciltlenmesi, günlük hayattaki eşyaların yapımı gibi amaçlarla da kullanılmıştır. Ancak koyun deri imalatı oldukça zahmetli bir süreç olup sadece merkezi bölgelerde üretilmiş ve ihtiyaç duyuldukça belirli ücretler karşılığında temin edilmiştir. Bu çalışmanın amacı, özelde koyun derisi genel olarak da koyun derisinin Osmanlı Devleti’ndeki yerini incelemek, kullanım alanlarını ortaya koymak ve koyun derisi üretimi hakkında genel bir bakış açısı sunmaktır. Çalışma 1650 ve 1800 yılları arasındaki dönemi kapsamakla birlikte ana kaynak olarak Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü’nden temin edilen vesikalar, İSAM yayınları, telif eser ve makalelerden yararlanılarak hazırlanmıştır.

The Ottoman Empire made great efforts to meet the logistical needs of the army, to produce resources for military needs and to protect existing resources. In this context, gunpowder, which is an important element of the Ottoman defense system, and the gunpowder houses necessary for the preservation of gunpowder are of great importance. Sheepskin, with its various uses in the Ottoman Empire, attracts attention especially in the preservation of gunpowder. In addition, it was also used to make ships more durable, to protect and bind documents in state correspondence, and to make items in daily life. However, the production of sheepskin leather was a laborious process and it was only produced in centralized regions and supplied as needed for a certain price. The aim of this study is to examine the place of sheepskin in particular and sheepskin in general in the Ottoman Empire, to reveal its areas of use and to provide a general perspective on sheepskin production. The study covers the period between 1650 and 1800 and is based on documents obtained from the General Directorate of State Archives, İSAM publications, copyrighted works and articles.
İttihat ve Terakkinin “Sine Qua Non”u: Bâbıâli Baskını
The “Sine Qua Non” of Union and Progress and the Bâbıâli Raid
Yazar: Polat, Hasan Ali
Dergi: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 35 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: Late Modern History (Other) ; Yakınçağ Tarihi (Diğer) ; Bâbıâli Baskını,İttihat ve Terakki Cemiyeti (İTC),Balkan Harbi,Kâmil Paşa,Hürriyet ve İtilaf Fırkası (HİF). ; Bâbıâli Raid,Committee of Union and Progress (CUP),Balkar War,Kâmil Pasha,Freedom and Accord Party (FAP).

Bu makale, 23 Ocak 1913’te gerçekleşen Bâbıâli Baskını’nı, İttihat ve Terakki Cemiyetinin (İTC) siyasal varlığını korumaya yönelik stratejik bir müdahalesi olarak ele almakta ve olayın niteliğini yalnızca askerî bir darbe olarak değil, sivillerin de aktif biçimde yer aldığı “cemiyet darbesi” kavramını da dikkate alarak değerlendirmektedir. II. Meşrutiyet döneminde yoğunlaşan siyasal krizler, Balkan Harbi’nin Osmanlı aleyhine seyri, Edirne’nin düşme tehlikesi ve İTC’nin sistematik tasfiyeye uğraması, cemiyetin mevcut hükûmeti cebren devirmesini kaçınılmaz hâle getirmiştir. Makale, baskının yalnızca bir iktidar değişimi değil, aynı zamanda 1912’de İTC karşıtı aktörlerin baskısıyla kurulan hükûmetlerin meşruiyetine karşı yapılmış bir karşı-darbe niteliği taşıdığını da ileri sürmektedir. Talât ve Enver Beyler öncülüğündeki sivil ve askerî unsurların koordineli eylemiyle gerçekleşen baskın, klasik darbelerden farklı olarak halk desteği ve propaganda unsurlarıyla da şekillendirilmiştir. ATASE arşivi, yerli ve yabancı basın, hatırat ve diplomatik belgeler temelinde yapılan bu çalışma, baskının nedenlerini, hazırlık sürecini, icrasını ve sonrasındaki meşruiyet krizini çok boyutlu biçimde analiz etmektedir.

This article examines the Bâbıâli Raid of 23 January 1913 as a strategic intervention by the Committee of Union and Progress (CUP) to preserve its political existence, framing the event not merely as a military coup but also as a “party coup” involving the active participation of civilian elements. The escalating political crises during the Second Constitutional Era, the unfavorable course of the Balkan War for the Ottoman Empire, the imminent threat of losing Edirne, and the systematic marginalization of the CUP rendered the forcible removal of the government inevitable from the CUP’s perspective. The article argues that the raid constituted not just a change in government, but also a counter-coup against the legitimacy of the cabinets formed under pressure from anti-CUP actors in 1912. Carried out under the leadership of Talat and Enver Bey with the coordinated efforts of both civilian and military CUP members, the operation was shaped by public mobilization and propaganda, distinguishing it from conventional military coups. Drawing upon ATASE archival documents, local and foreign press reports, memoirs, and diplomatic correspondences, this study offers a multidimensional analysis of the causes, planning, execution, and subsequent legitimacy crisis of the Bâbıâli Raid.
Toplumsal Cinsiyet Algısının Deprem Korkusuna Etkisinin Belirlenmesi
Determining the Effect of Gender Perception on Earthquake Fear
Yazar: Dinçer, Samet
Dergi: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 36 No. Kadın Araştırmaları, 2025
Anahtar kelimeler: Women's Studies ; Kadın Araştırmaları ; Deprem Korkusu,Toplumsal Cinsiyet,Afet Yönetimi ; Fear of Earthquake,Gender,Disaster Management

Depremler meydana geldiği coğrafyada fiziksel ve ekonomik kayıpların yanı sıra sosyal açıdan de etkilenen toplum üzerinde derin etkiler bırakırlar. Bu etkilerin şekillenmesinde toplumsal cinsiyet rollerinin etkisi dışlanamaz bir güce sahiptir. Bu araştırmanın amacı toplumsal cinsiyet algısının bireylerin deprem korkusu üzerindeki etkisini nicel yöntemlerle incelemektir. Türkiye genelinden 18 yaş üstü 560 bireyin katılımıyla yürütülen araştırma, kesitsel ve tanımlayıcı desen kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Veri toplama sürecinde “Deprem Korkusu Ölçeği” ve “Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeği” kullanılmıştır. Katılımcıların çoğunluğunu kadınlar oluşturmuş ve katılımcıların önemli bir kısmı daha önce deprem deneyimi yaşamıştır. Analizler, toplumsal cinsiyet algısı ile deprem korkusu arasında anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Buna göre, bireylerin toplumsal cinsiyet algısı olumlu yönde arttıkça deprem korkusu düzeyinde azalma gözlemlenmektedir. Bulgular, cinsiyete dayalı sosyo-kültürel rollerin afetlere karşı verilen duygusal tepkiler üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Kadınların toplumsal roller gereği daha savunmasız konumda olması, deprem korkusunun daha yoğun hissedilmesine neden olabilmektedir. Bu çalışma, afet psikolojisinde toplumsal cinsiyet temelli yaklaşımların önemine dikkat çekmektedir.

Earthquakes leave deep impacts on the affected society in addition to physical and economic losses in the geography where they occur. The effect of gender roles has an undeniable power in shaping these effects. The aim of research is to examine the effect of gender perception on individuals' fear of earthquakes using quantitative methods. The research, which was conducted with the participation of 560 individuals over the age of 18 from all over Türkiye, was conducted using a cross-sectional and descriptive design. The "Earthquake Fear Scale" and "Gender Perception Scale" were used in the data collection process. The majority of the participants were women and a significant portion of the participants had previously experienced an earthquake. The analyses revealed a significant and negative relationship between gender perception and fear of earthquakes. Accordingly, as individuals' gender perception increases positively, a decrease in the level of fear of earthquakes is observed. The findings show that gender-based socio-cultural roles have an effect on emotional reactions to disasters. Women are in a more vulnerable position due to their social roles may cause the fear of earthquakes to be felt more intensely. This study draws attention to the importance of gender-based approaches in disaster psychology.
E-Sağlık Okuryazarlık Düzeyinin Salgın Hastalık Komplo Teorileri Üzerine Etkisi
The Impact of E-Health Literacy on Belief in Pandemic-Related Conspiracy Theories
Yazar: Doğanalp Çoban, Selma; Uzun, Sehernur
Dergi: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 36 No. Kadın Araştırmaları, 2025
Anahtar kelimeler: Women's Studies ; Kadın Araştırmaları ; Komplo Algısı,Kadın,e-Sağlık Okuryazarlığı,komplo teorileri ; e-Health Literacy,Conspiracy belief,Women,conspiracy theories

E-sağlık okuryazarlığı, bireyin sağlığı ile ilgili araştırma, öğrenme ve öğrendiğini doğru bir şekilde uygulama becerisi olarak ifade edilmektedir. E-sağlık okuryazarlık düzeyi yüksek olan bireylerin farkındalığı yüksek, sorgulayan ve ulaştığı bilgileri zihinsel süzgeçten geçiren kimseler olması beklenmektedir. Tam dersi durumda ise bireylerin bilginin doğru ve güvenilir olmasına dikkat etmeyen ve sağlığı ile ilgili yanlış kanılara varabilme ihtimalinin yüksek olduğu düşünülmektedir. Sağlıkla ilgili özellikle covid-19 gibi salgın dönemlerinde ortaya çıkan her türlü bilgi ve belgenin sorgulanması ve fikir edinilmesi e-sağlık okuryazarlığı açısından oldukça önemlidir. Bu bağlamda söz konusu çalışma ile kadınların e-sağlık okuryazarlık düzeylerinin salgın hastalık komplo teorilerine yönelik algıları üzerine herhangi bir etkisinin olup olmadığını belirlemek hedeflenmektedir. Çalışma grubu Karaman il merkezinde bulunan 18 yaş ve üzeri 303 kadın bireyden oluşmaktadır. Araştırmada betimsel istatistikler, normallik dağılımı, geçerlilik ve güvenilirlik analizi ile korelasyon analizi yapılmıştır. Ayrıca araştırma hipotezlerini test etmek amacıyla regresyon analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda kadınların e-sağlık okuryazarlık düzeylerinin salgın hastalıklara yönelik komplo algılarını negatif yönde anlamlı yordadığı saptanmıştır.

E-health literacy is defined as the ability of an individual to research, learn, and correctly apply what they have learned about their health. Individuals with a high level of e-health literacy are expected to be highly aware, questioning, and mentally filtering the information they receive. In the full-fledged case, it is thought that individuals are more likely to be unaware of whether the information is accurate and reliable and to have misconceptions about their health. Questioning and gaining insight into all kinds of information and documents related to health, especially during epidemic periods such as Covid-19, is very important in terms of e-health literacy. In this context, the aim of this study is to determine whether women's e-health literacy levels have any effect on their perceptions of epidemic disease conspiracy theories. The study group consists of 303 female individuals aged 18 and over living in the city center of Karaman. Descriptive statistics, normality distribution, validity and reliability analysis, and correlation analysis were performed in the study. In addition, regression analysis was performed to test the research hypotheses. As a result of the research, it was determined that women's e-health literacy levels negatively predicted their perceptions of conspiracies regarding epidemic diseases.
Presenteizm ile Tükenmişlik Arasındaki İlişkide İş Stresinin Aracılık Rolü
The Mediating Role of Work Stress in the Relationship Between Presenteeism and Burnout
Yazar: Öztürk, Funda
Dergi: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 36 No. Kadın Araştırmaları, 2025
Anahtar kelimeler: Women's Studies ; Kadın Araştırmaları ; Presenteeism,Burnout,Job Stress ; Presenteizm,Tükenmişlik,İş Stresi

Sağlık kurumlarında görev yapmakta olan çalışanların iş hayatlarında karşılaşmış oldukları zorluklar, hem bireysel hem de örgütsel açıdan önemli sonuçlar doğurabilmektedir. Bu bağlamda presenteizm, iş stresi ve tükenmişlik arasındaki ilişkilerin neler olduğunun anlaşılması örgütler için önem arz etmektedir. Buradan hareketle, araştırmanın amacı hemşirelerde presenteizm davranışının tükenmişlik üzerindeki etkisinde iş stresinin aracı rol üstlenip üstlenmediğini ortaya koymaktır. Çalışma kamu hastanesinde çalışmakta olan hemşireler üzerinde gerçekleştirilmiş olup, nicel araştırma yöntemine göre tasarlanmış olan araştırmada anket tekniği kullanılmış ve kolayda örnekleme yönteminden yararlanılmıştır. Araştırma modelini test etmek amacıyla gerçekleştirilen analizler sonucunda presenteizm değişkeninin (işte sözde var olma) tükenmişlik ve iş stresi değişkenleriyle arasında anlamlı ve olumlu bir ilişkinin olduğu belirlenmiştir. Ayrıca iş stresinin tükenmişlik ile pozitif ve anlamlı bir ilişki içerisinde olduğu saptanmıştır. Son olarak yapılan aracılık analizi neticesinde ise presenteizmin tükenmişlik üzerindeki etkisinde iş stresinin aracılık rolü bulunduğu tespit edilmiştir.

The challenges faced by employees working in healthcare institutions can have significant consequences for both individuals and organizations. In this context, understanding the relationships between presenteeism, job stress, and burnout is crucial for organizations. Therefore, the aim of this study is to determine whether job stress plays a mediating role in the effect of presenteeism behavior on burnout in nurses. The study was conducted with nurses working in a public hospital. The research was designed according to quantitative research methods, using a survey technique and a convenience sampling method. Analyses conducted to test the research model revealed a significant and positive relationship between the presenteeism variable (pseudo-present at work) and burnout and job stress variables. Furthermore, job stress was found to have a positive and significant relationship with burnout. Finally, a mediation analysis revealed that job stress mediated the effect of presenteeism on burnout.
TUZLA GÖLÜ’NÜN (KAYSERİ) HİDROGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE 1975-2015 YILLARI ARASINDA YAŞANAN SEVİYE DEĞİŞMELERİ
Hydrographic Features of the Tuzla Lake (Kayseri) and Level Changes Occurred Between the Years 1975-2015
Yazar: Özlü, Tamer; Gündüz, Sercan
Dergi: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 28 No. 1, 2017
Anahtar kelimeler: Tuzla Lake,Palas,Kayseri,Remote sensing,Level changes ; Tuzla Gölü,Palas,Kayseri,Uzaktan Algılama,Seviye Değişmeleri

Bu çalışmada, Tuzla Gölü’nün (Kayseri) hidrografiközellikleri ve 1975-2015 yılları arasında yaşanan seviye değişimleri elealınmıştır. Tuzla Gölü İç Anadolu Bölgesi’nin Orta Kızılırmak Bölümü’nde,Kayseri ilinin Sarıoğlan ilçesi sınırları içinde yer alır. Çalışma esasitibariyle arazi-gözlem yöntemine dayanır. Ayrıca Uzaktan Algılama (UA) veCoğrafi Bilgi Sistemlerinden (CBS) de yararlanılmıştır. İnceleme alanına enyakın meteoroloji istasyonlarının verileri enterpolasyon yöntemi ve Schreiberformülüyle çalışma sahasına uyarlanmıştır. Çalışma sahasında yarı-kurak iklimşartları görülmektedir. Çalışma alanında doğal bitki örtüsü büyük kısmıylatahrip olmuştur. Geriye sadece tuza dayanıklı bazı ot-çalı türleri ve sukaynaklarına yakın alanlarda bazı küçük ağaç toplulukları kalmıştır. Kapalıhavza özelliği gösteren çalışma sahası, birkaç fayla sınırlandırılmış birçöküntü havzası niteliğindedir. Çalışma sahasının genel jeolojik birimini Kuvaterneryaşlı alüvyonlar oluşturmaktadır. Çalışma sahasının genel morfolojikünitelerini su bölümü çizgisi sınırını da oluşturan dağlar, havza içerisindeyer alan ve fay çizgilerine denk gelen volkan konileri, havza içerisinde yeralan hidrolojik birim olan göl oluşturmaktadır.

In this study is discussed hydrographic featuresof the Tuzla Lake (Kayseri) and Level Changes occurred between the years1975-2015. Tuzla Lake in the Central Anatolia Region’s Department of Kızılırmak,Kayseri province’s Sarıoğlan is located within the boundaries of the township. Work for all intents and purposes is based onthe land-observation method. In addition, remote sensing (RS) and geographicinformation systems (GIS). Review of meteorological station closest to the dataarea interpolation method and Schreiber formula was adapted to work with. Working in the field of semi-arid climaticconditions. Working in the field salty calcareous soils of advanced. Most of thenatural vegetation in the work area have been destroyed. All that's left issome weed-resistant types and some small trees in areas close to water sources,communities. Closed basinproperty represents the field of study, is a restricted few overload collapsebasin. General geological unit of study field quaternary old alluvium. Thewater department of the general morphological study course units forming theboundary line on the mountains, located in the basin and the fault lines of thevolcan cones, located in the basin of the lake.