Beşinci Sınıf Türkçe Ders Kitaplarındaki (2019-2024) Okuduğunu Anlama Sorularının  Barrett Taksonomisi’ne Göre Karşılaştırılması
A Comparative Analysis of Reading Comprehension Questions in 5th Grade Turkish Textbooks (2019–2024) According to Barrett’s Taxonomy
Yazar: Tatgil, Hatice; Yıldırım, Hatice Çiğdem
Dergi: Ana Dili Eğitimi Dergisi, Vol. 13 No. 4, 2025
Anahtar kelimeler: Turkish Education ; Türkçe Eğitimi ; Okuduğunu anlama,okuduğunu anlama soruları,ders kitabı,Türkçe dersi öğretim programı,Barrett Taksonomisi ; Reading comprehension,reading comprehension questions,textbook,Turkish curriculum,Barrett

Araştırmanın amacı, 2019 ve 2024 Türkçe Dersi Öğretim Programlarına (TDÖP) göre hazırlanmış beşinci sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan okuduğunu anlama soru ve etkinliklerini Barrett Taksonomisi bağlamında incelemektir. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi ile yürütülen araştırmada, iki programa ait ders kitapları incelenmiş, veri toplama aracı olarak Barrett Taksonomisi’ne göre geliştirilen bir kontrol listesi kullanılmıştır. Betimsel analizle elde edilen bulgular, 2019 TDÖP’e göre hazırlanmış ders kitabında okuduğunu anlama sorularının çoğunlukla basit anlama düzeyinde (% 76,84) yoğunlaştığını, buna karşın etkinliklerin büyük oranda çıkarımsal/derin anlama düzeyinde (% 58,62) yer aldığını göstermiştir. 2024 TDÖP’e göre tasarlanan kitapta ise sorular daha dengeli bir dağılım sergilemiş, özellikle çıkarımsal/derin anlama düzeyindeki soruların oranında (% 58,62) belirgin bir artış gözlenmiştir. Etkinliklerde ise hem basit anlama hem de çıkarımsal/derin anlama düzeyine odaklanılmıştır. Sonuç olarak 2024 TDÖP’e göre tasarlanan ders kitabında bilişsel derinliğe sahip soruların daha fazla yer aldığı tespit edilmiştir. Ders kitaplarının öğrencilerin bilişsel yeterliliklerini destekleyecek biçimde tasarlanmasının önemini vurgulayan çalışmada araştırmacılara da önerilerde bulunulmuştur.

The aim of the study is to examine the reading comprehension questions and activities in the fifth-grade Turkish textbooks prepared according to the 2019 and 2024 Turkish Lesson Teaching Curricula (TLTC) in the context of Barrett's Taxonomy. Research was conducted using a document analysis method, and the textbooks of the two curricula were examined, with a checklist developed according to Barrett’s Taxonomy used as a data collection tool. Obtained through descriptive analysis, the findings indicated that the reading comprehension questions in the textbook prepared according to the 2019 program mostly concentrated at the basic comprehension level (76.84%), whereas the activities were mostly at the inferential/deep comprehension level (58.62%). In the book prepared according to the 2024 program, the questions displayed a more balanced distribution, and there was a significant increase in the proportion of inferential/deep comprehension level questions (58.62%). In the activities, a focus was placed on both simple comprehension and inferential/deep comprehension levels. As a result, it was determined that the textbook prepared according to the 2024 program included more questions with cognitive depth. The study emphasizes the importance of designing textbooks in a way that supports students’ cognitive competencies and provides suggestions for researchers.