Alemdağ'da Var Bir Yılan’a Psikoanalitik Bir Bakış
A Psychoanalytic Perspective on 'There is a Snake in Alemdağ'
Yazar: Kuş, Kübra
Dergi: 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, Vol. 15 No. 43, 2025
Anahtar kelimeler: Applied Linguistics and Educational Linguistics ; Uygulamalı Dilbilim ve Eğitim Dilbilimi ; Panco,Bilinçdışı,İç monolog,Psikanaliz.,Sait Faik Abasıyanık,Alemdağ'da Var Bir Yılan ; Panco,unconscious,inner monologue,psychoanalysis.,Sait Faik Abasıyanık,Alemdağ'da Var Bir Yılan

Sait Faik’in Alemdağ’da Var Bir Yılan adlı eseri odağında gerçekleştirilen bu inceleme, bireyin iç dünyasını, kimlik çatışmalarını, bilinçdışı süreçlerini ve toplumsal normlarla kurduğu ilişkiyi psikanalitik kuram çerçevesinde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın merkezinde, edebî metnin yalnızca estetik bir nesne olarak değil, aynı zamanda bireyin psişik gerçekliğini açığa çıkaran bir alan olarak nasıl işlev gördüğü sorusu bulunmaktadır. Alemdağ’da Var Bir Yılan, klasik olay örgüsünden uzaklaşan yapısıyla iç monolog, bilinç akışı, simgesel imgeler ve çoklu anlatıcı perspektifi gibi postmodern anlatı tekniklerini bir arada barındırır. Bu yönüyle eser, bireyin parçalanmış benliğine, bastırılmış arzularına ve toplumsal baskılar karşısındaki ruhsal gerilimine dair katmanlı bir anlatı sunar. Psikanalitik çözümleme, bu katmanların açığa çıkarılması için işlevsel bir yöntem sunar. Freud’un bilinçdışı, bastırma ve rüya kuramı; Jung’un gölge, persona ve kolektif bilinçdışı kavramları; Lacan’ın “ayna evresi”, “Öteki” ve “Gerçek” düzlemi ile kuramlaştırdığı özne yapısı bu analizde kuramsal çerçeveyi oluşturur. Özellikle Panco karakteri etrafında şekillenen anlatı, anlatıcının kendiyle, ötekilerle ve toplumla kurduğu gerilimli ilişkinin bir izdüşümüdür. Bu figür yalnızca bir hikâye kişisi değil, aynı zamanda anlatıcının bastırılmış yönlerini simgeleyen bir arketip olarak ele alınmaktadır. Karakterler arasındaki ilişkiler, beden, arzu ve kimlik üzerinden okunabilecek örtük eşcinsel göndermelerle birlikte queer kuram bağlamında da yorumlanmıştır. Bu bağlamda çalışma, edebî metin aracılığıyla bireysel ve kolektif bilinçdışının dışavurum biçimlerini, kimliğin inşa süreçlerini ve toplumsal cinsiyet performanslarını çok katmanlı bir analizle değerlendirmektedir. Amaç sadece karakter çözümlemesi yapmak değil aynı zamanda metin aracılığıyla bireyin modern dünyadaki yalnızlığına, yabancılaşmasına ve kendilik arayışına ışık tutmaktır. Alemdağ’da Var Bir Yılan, bireyin içsel yolculuğuna, benlik-inşasına ve ötekiyle karşılaşmasına dair güçlü bir edebi sahne sunmakta; bu yönüyle modern anlatının psikolojik derinliğini temsil eden önemli bir örnek olarak karşımıza çıkmaktadır.

This study, centered on Sait Faik’s Alemdağ’da Var Bir Yılan, aims to examine the individual’s inner world, identity conflicts, unconscious processes, and relationship with social norms within the framework of psychoanalytic theory. At the center of the study lies the question of how a literary text functions not only as an aesthetic object but also as a space that reveals the psychic reality of the subject. Alemdağ’da Var Bir Yılan employs postmodern narrative techniques—such as interior monologue, stream of consciousness, symbolic imagery, and multiple narrative perspectives—moving away from classical plot structures. In this respect, the work offers a multilayered narrative that reflects the fragmented self, repressed desires, and psychological tensions under social pressure. Psychoanalytic analysis provides a functional method for uncovering these layers. Freud’s theories of the unconscious, repression, and dreams; Jung’s concepts of the shadow, persona, and collective unconscious; and Lacan’s model of the subject structured by the mirror stage, the Other, and the Real constitute the theoretical framework of the analysis. The narrative shaped around the character Panco serves as a projection of the narrator’s conflicted relationship with the self, with others, and with society. This figure is not merely a fictional character but is treated as an archetype representing the narrator’s repressed aspects. The relationships between characters are also interpreted within the framework of queer theory, through implicit references to embodiment, desire, and identity. Accordingly, the study evaluates the forms of expression of individual and collective unconsciousness, the processes of identity construction, and gender performativity through a multi-layered literary analysis. The aim is not merely to offer a character analysis, but to shed light—through the text—on the individual’s loneliness, alienation, and search for self in the modern world. Alemdağ’da Var Bir Yılan presents a powerful literary scene of the individual’s inner journey, the construction of selfhood, and the encounter with the Other, thereby standing out as a significant example of psychological depth in modern narrative.