EDEBİYAT TARİHİNİN YARDIMCI KAYNAKLARI MECMUALAR VE DİVANLARA GİRMEMİŞ BAZI ŞİİRLER
Magazines as Auxiliary Sources of Literary History And Some Poems That Did Not Enter the Divans
Yazar: Acar, Esma; Aydemir, Yaşar
Dergi: Gazi Türkiyat No. 37, 2025
Anahtar kelimeler: Classical Turkish Literature of Ottoman Field ; Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı ; Mecmua-i Eşâr,Emrî,Murâdî,Zâtî,Hayâlî,Cinânî,Selîkî,Figânî. ; Mecmua-i Eşâr,Emrî,Murâdî,Zâtî,Hayâlî,Cinânî,Selîkî,Figânî

Klasik Türk Edebiyatının önemli kaynakları arasında yer alan şiir mecmuaları antoloji niteliği taşıyan derleme eserlerdir. Edebiyat tarihine türlü yönlerden katkısı olan ve kütüphanelerde, vakıflarda, özel ellerde pek çok örneği bulunan bu eserler bilinmeyen yeni şairlere yer vermesinin yanında bilinen şairlerin divanlarında yer almayan bazı şiirleri de ihtiva eder ve bu yönüyle divanlardaki eksiklikleri tamamlar. Divanlarda yer alan şiirlerin nüsha farklarını ortaya çıkarması bakımından da mecmular önemli bir işleve sahiptir. Divan şiirinin zirvesini yaşadığı 16. yüzyıl şiirlerinden örnekler içeren, Hırvatistan Bilimler ve Sanatlar Akademisi Arşivi Doğu Koleksiyonunda Mecmûatü’l-Eş’âr adıyla kayıtlı bir mecmuada birtakım şairlerin çeşitli sebeplerle divanlarına girmemiş bazı gazelleri tespit edilmiştir. Bu çalışmada divanlarda bulunmayan söz konusu gazellerin neşirlerine yer verilecektir. 16. yüzyılın önemli şairlerinden Emrî, Murâdî, Cinânî, Zâtî, Hayâlî, Selîkî, Figânî gibi isimlerin ilgili mecmuada bulunan ancak kaynaklara yansımayan şiirleri çalışmanın muhtevasını oluşturmaktadır. Bu şiirler ilgili şairlerin divanlarında olmadığı gibi tanınmış diğer mecmualarda da yer almamıştır. Bu anlamda özgün görünmektedir. Çalışmamızda bir taraftan şiir metinlerine yer verilecek diğer taraftan da şiirlerin ilgili şairlerin divan nüshalarına girmeme sebepleri üzerinde durulacaktır.

Poetry mecmuas in Classical Turkish Literature are compilation works that have the quality of anthology. These works, which contribute to the history of literature in various ways and have many examples in libraries, foundations, and private hands, include poems that are not included in the divans of known poets, as well as include unknown poets and complete the deficiencies in the divans. Anthologies also serve an essential function in revealing different versions of poems found in divans. Examples from 16th-century Divan poetry, which reached its zenith, have been identified in a collection titled Mecmûatü’l-Eş’âr, registered in the Eastern Collection of the Archives of the Croatian Academy of Sciences and Arts. These examples consist of ghazals by various poets that, for various reasons, were not included in their Divan collections. In this article, the publications of these ghazals will be included. The poems of important poets of the 16th century, such as Emrî, Murâdî, Cinânî, Zâtî, Hayâlî, Selîkî, Figânî, which are included in the relevant mecmua but not reflected in the sources, constitute the content of this article. The poems in question are not included in the divans of the relevant poets, nor are they included in other well-known journals. In this sense, it seems original. In this article, on the one hand, the texts of the poems will be included, and on the other hand, the reasons for not entering the divan copies of the relevant poets will be emphasized.