Malaria vektörü Anopheles stephensi yaşının   potansiyel kutikular hidrokarbon biyolojik işaretleyiciler ile tespiti
Potential cuticular hydrocarbon biomarkers to estimate the age of the   malaria vector, Anopheles stephensi
Yazar: Nıkbakhtzadeh, Mahmood Reza; Shaeghı, Ala&#039;a Saeidi &amp;amp; Mansoureh
Dergi: Türkiye Entomoloji Dergisi, Vol. 36 No. 3, 2014
Anahtar kelimeler: Anopheles, Culicidae, kutikular hidrokarbon, tehlikeli yaş, yaş tahmini

Bu çalışmada, dişi Anopheles stephensi mysorensis Liston, 1901 (Diptera: Culicidae)’in yaşına bağlı olarak kutikular hidrokarbonlarında (CHCs) ve Plasmodiumsporozoites taşımasında herhangi bir önemli farklılığın olup olmadığı amaçlamıştır. Kantitatif GC-MS analizleri ile bazı CHCslardaki değişimin Anopheles stephensi dişilerinin değişik yaş gruplarının ayrımında bir kriter olarak kullanılabilecekleri saptanmıştır. CHC kütlesinin analizi ile, 2 ve 10 gün yaşlı dişilerin (d2& d10) alıkonma süresi (RTs) 7.38 ve 27.4 (n-C25) de; 10 ve 21 gün yaşlı dişilerde (d10 & d21) RT 39.6 (n-C32) da; ve 2 ve 21 gün yaşlı dişilerde (d2 & d21) RTs 6.7 (n-C12) ve 26.2 (n-C24) de istatistiksel olarak yaş grupları arasında farklılık olduğu ortaya konulmuştur. On gün yaşlı dişilerin (d10) bulunduğu grubun, d2 yaşlıların bulunduğu gruptan RT 30.7 (3MeC28) de verdiği CHC piki ile ayrılması mümkün olmuştur ki aynı sürede iki gün yaşlıların olduğu grupta sadece hafif bir pik oluşumu saptanmıştır. On gün yaşlı dişilerin d21 yaşlı dişilerden ayrımı da RT 30.6 (4-MeC28) daki hafif bir pik ile mümkün olurken ileriki yaş gruplarında daha kuvvetli pikler görülmüştür. Sonuç olarak d21 yaşlı dişilerin d2 yaşlı dişilerden 4-MeC28 ve 3-MeC28 (RTs30.6 ve 30.7) ile kolaylıkla ayrılabilecekleri belirlenmiştir. 3-MeC28’nin potansiyel tehlikeli yaşa (PDA) ulaşmış ve Plasmodiumsporozoites etmenini taşıyabilecek duruma gelmiş dişilere özel olduğu düşünülmektedir. Böcek üretim koşullarımızda d10 ve d21 gruplarının kesinlikle PDA ya geçtikleri ve her hangi bir hastalık taşıyıcısı ile beslenmesi durumunda hastalık bulaştırabilir duruma geçebilecekleri saptanmıştır

Bu çalışmada, dişi Anopheles stephensi mysorensis Liston, 1901 (Diptera: Culicidae)’in yaşına bağlı olarak kutikular hidrokarbonlarında (CHCs) ve Plasmodiumsporozoites taşımasında herhangi bir önemli farklılığın olup olmadığı amaçlamıştır. Kantitatif GC-MS analizleri ile bazı CHCslardaki değişimin Anopheles stephensi dişilerinin değişik yaş gruplarının ayrımında bir kriter olarak kullanılabilecekleri saptanmıştır. CHC kütlesinin analizi ile, 2 ve 10 gün yaşlı dişilerin (d2& d10) alıkonma süresi (RTs) 7.38 ve 27.4 (n-C25) de; 10 ve 21 gün yaşlı dişilerde (d10 & d21) RT 39.6 (n-C32) da; ve 2 ve 21 gün yaşlı dişilerde (d2 & d21) RTs 6.7 (n-C12) ve 26.2 (n-C24) de istatistiksel olarak yaş grupları arasında farklılık olduğu ortaya konulmuştur. On gün yaşlı dişilerin (d10) bulunduğu grubun, d2 yaşlıların bulunduğu gruptan RT 30.7 (3MeC28) de verdiği CHC piki ile ayrılması mümkün olmuştur ki aynı sürede iki gün yaşlıların olduğu grupta sadece hafif bir pik oluşumu saptanmıştır. On gün yaşlı dişilerin d21 yaşlı dişilerden ayrımı da RT 30.6 (4-MeC28) daki hafif bir pik ile mümkün olurken ileriki yaş gruplarında daha kuvvetli pikler görülmüştür. Sonuç olarak d21 yaşlı dişilerin d2 yaşlı dişilerden 4-MeC28 ve 3-MeC28 (RTs30.6 ve 30.7) ile kolaylıkla ayrılabilecekleri belirlenmiştir. 3-MeC28’nin potansiyel tehlikeli yaşa (PDA) ulaşmış ve Plasmodiumsporozoites etmenini taşıyabilecek duruma gelmiş dişilere özel olduğu düşünülmektedir. Böcek üretim koşullarımızda d10 ve d21 gruplarının kesinlikle PDA ya geçtikleri ve her hangi bir hastalık taşıyıcısı ile beslenmesi durumunda hastalık bulaştırabilir duruma geçebilecekleri saptanmıştır