hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
“BELKİ DOKTOR BAŞKA MANALAR SEZER”: İRONİ VE İBNÜLEMİN MAHMUT KEMAL İNAL’IN BİR ŞİİRİ
“Maybe Doctor Sees Other Meanings”: Irony And A Poetry of Ibnulemin Mahmut Kemal Inal
Yazar: Biçer, İsmail Alperen
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 0 No. 33, 2022
Anahtar kelimeler: irony,humor,sarcasm,Ibnulemin Mahmut Kemal Inal,Orhan Veli,Suheyl Unver ; ironi,mizah,istihza,İbnülemin Mahmut Kemal İnal,Orhan Veli,Süheyl Ünver

Bir sözün anlamı, söyleyen kişinin kastettiği şey ile sınırlandırılamaz. Söz; söyleyen kişinin niyetine, söyleme biçimine, jest ve mimiklerine göre farklı anlamlara gelebileceği gibi bu anlam, muhatabın ilgisine ve dikkatine göre de değişiklik gösterebilir. Bu yönüyle Türkçenin hayli zengin olduğunu deyimler, atasözleri ve kalıplaşmış ifadeler açıkça ortaya koyar. Pek çok söz sanatı ve ifade vasıtası şairlerin/yazarların anlatmak istediklerinin üstünü örtmesine imkân verir; ironi de bunlardan biridir. İngiliz ve Alman edebiyatlarında yoğun olarak kullanılan ironinin Türk edebiyatında da farklı isimlerle anıldığını ve farklı formlarla kullanıldığını örneklere dayalı olarak ispatlamak mümkündür. İbnülemin Mahmut Kemal İnal’ın şiir ve şair değerlendirmelerinde zaman zaman benimsediği mizahi üslup ve takındığı alaycı tavır, onun kaleminden çıkan metinlerde ironinin varlığını kanıtlar. Söz gelimi İbnülemin’in Orhan Veli ve Süheyl Ünver için yazdığı şiirler ironik metinlerdir. İbnülemin’in nükte, mizah ve ironi ile münasebetine dikkat çekmenin yanı sıra Süheyl Ünver için yazılan şiiri ironiye dayalı olarak ele alan bu makale, metin kaleme alınma sebebini de göz önünde bulundurarak şiirde ironinin bileşenlerinin nasıl ve ne şekilde kullanıldığını göstermeyi amaçlamaktadır.

The meaning of a word cannot be limited to what the person saying it means. expression; It can have different meanings depending on the intention of the person saying it, the way of saying it, gestures and facial expressions. In addition, this meaning may vary according to the interest and attention of the addressee. In this respect, idioms, proverbs and stereotyped expressions clearly reveal that Turkish is quite rich. Many rhetoric and means of expression allow poets/authors to cover up what they want to tell; irony is one of them. It is possible to prove, based on examples, that irony, which is used extensively in English and German literature, is also referred to by different names and used in different forms in Turkish literature. The humorous style and cynical attitude that Ibnülemin Mahmut Kemal İnal sometimes adopts in his evaluations of poetry and poets proves the existence of irony in the texts written by him. For example, the poems that Ibnülemin wrote for Orhan Veli and Süheyl Ünver are ironic texts. In addition to drawing attention to Ibnülemin's relationship with wit, humor and irony, this article, which deals with the poem written for Süheyl Ünver based on irony, aims to show how the components of irony are used in poetry, taking into account the reason for writing the text.
NEVÂYÎ’NİN HAYRETÜ’L-EBRÂR ADLI MESNEVİSİNDE GEÇEN OLUMLU İNSAN TİPLERİ
NEVÂYÎ’NİN HAYRETÜ’L-EBRÂR ADLI MESNEVİSİNDE GEÇEN OLUMLU İNSAN TİPLERİ
Yazar: Kılıç, Fatma
Dergi: Gazi Türkiyat No. 32, 2022
Anahtar kelimeler: Ali Şir Nevâyî,Hayretü’l-Ebrâr,olumlu insan tipleri

Evrenin var oluşundan bu yana insanoğlu, yaşamla ilgili çeşitli sorular sormuş hep özünü, var oluş sebebini ve kendini var edeni merak etmiştir. Bununla ilgili pek çok filozof, âlim ve din adamı fikir yürütmüş, çeşitli görüşler ortaya koymuştur. Ortak nokta hiçbir şeyin öylesine ve boş yere olmadığıdır. İnsan duyan, düşünen, hisseden, değerlendiren kısacası tüm diğer canlılara göre hayatı farklı yaşayan bir varlıktır. Yaşam serüveni boyunca deneyimlerinden dersler çıkarır, değişir, dönüşür her defasında özüne yeni bir şeyler katar. Dinler, kültürler ve toplumsal yasalar insanın davranışlarını sınırlandırır ve diğer insanlarla olan ilişkilerini de düzenler. Toplumların bir arada yaşama dürtüleri, onların birbirleriyle olan ilişkileri açısından tutum ve davranışlarında pozitif ve yapıcı olmayı gerektirir. Çağatay Türkçesinin şekillenmesinde çok büyük katkıları olan Ali Şir Nevâyî’nin “iyi insanlar kitabı” olarak da aktarılan Hayretü’l-Ebrâr adlı mesnevisi, tüm insanlığa örnek teşkil edecek olan “iyi insanı”; tasavvufî deyişle İnsan-ı Kâmil’i anlatır. Bu çalışmada Hayretü’l-Ebrâr’da geçen olumlu insan tiplerinden bahsedilmiştir.  İnceleme bölümü kişileri belli ölçülere göre çeşitli tipler halinde inceleyen ve psikolojinin bir kavramı olan tipoloji baz alınarak yapılmıştır. Eserde vefâlı, merhametli, cömert, hayâlı gibi olumlu kavramları karşılayan insan tipleri kategorize edilmiştir.

Evrenin var oluşundan bu yana insanoğlu, yaşamla ilgili çeşitli sorular sormuş hep özünü, var oluş sebebini ve kendini var edeni merak etmiştir. Bununla ilgili pek çok filozof, âlim ve din adamı fikir yürütmüş, çeşitli görüşler ortaya koymuştur. Ortak nokta hiçbir şeyin öylesine ve boş yere olmadığıdır. İnsan duyan, düşünen, hisseden, değerlendiren kısacası tüm diğer canlılara göre hayatı farklı yaşayan bir varlıktır. Yaşam serüveni boyunca deneyimlerinden dersler çıkarır, değişir, dönüşür her defasında özüne yeni bir şeyler katar. Dinler, kültürler ve toplumsal yasalar insanın davranışlarını sınırlandırır ve diğer insanlarla olan ilişkilerini de düzenler. Toplumların bir arada yaşama dürtüleri, onların birbirleriyle olan ilişkileri açısından tutum ve davranışlarında pozitif ve yapıcı olmayı gerektirir. Çağatay Türkçesinin şekillenmesinde çok büyük katkıları olan Ali Şir Nevâyî’nin “iyi insanlar kitabı” olarak da aktarılan Hayretü’l-Ebrâr adlı mesnevisi, tüm insanlığa örnek teşkil edecek olan “iyi insanı”; tasavvufî deyişle İnsan-ı Kâmil’i anlatır. Bu çalışmada Hayretü’l-Ebrâr’da geçen olumlu insan tiplerinden bahsedilmiştir.  İnceleme bölümü kişileri belli ölçülere göre çeşitli tipler halinde inceleyen ve psikolojinin bir kavramı olan tipoloji baz alınarak yapılmıştır. Eserde vefâlı, merhametli, cömert, hayâlı gibi olumlu kavramları karşılayan insan tipleri kategorize edilmiştir.
ZEYNEB BİİŞEVA’NIN KEMHÉTÉLGENDER ROMANINDA MİTSEL ÖGELER
ZEYNEB BİİŞEVA’NIN KEMHÉTÉLGENDER ROMANINDA MİTSEL ÖGELER
Yazar: Ertürk, Fatma
Dergi: Gazi Türkiyat No. 31, 2022
Anahtar kelimeler: mit,roman,metinler arasılık,Zeyneb Biişeva,çağdaş Başkurt edebiyatı

Geçmiş, günümüz ve geleceğe dair ürünlerin derin veya yüzey yapısında öykü bulunur. Sanatın ve diğer disiplinlerin en çok beslendiği kaynak mit ve mitoloji, tarih öncesinden geleceğe uzanan zamansal uzamda daima kendine yer bulmuş, anlatılagelmiştir. Modern sanatlar içerisinde sıkça kullanılan mit, edebiyatta da roman türü içerisinde değerlendirilmiştir. Hatta bu sayede roman yazarı geçmiş kültürler ve sanatlarla kolektif bilinci, bağı kurmada önemli rol oynamıştır. Başkurt edebiyatında mitolojik ögeleri eserlerinde sıkça kullanan Zeyneb Biişeva, geçmiş ile bugün ve gelecek arasında bağı da yakalamaya çalışmıştır. Bu çalışmanın amacı, çağdaş Başkurt edebiyatının temsilcisi Zeyneb Biişeva’nın Kemhétélgender (Aşağılananlar) romanından örnekle mitin edebiyat ürününde esere yansımasını belirlemektir. Çalışmada önce yazar tanıtılmış, romanın olay örgüsü ortaya konmuş, daha sonra anlatıda mitlerin izi sürülmüş, mitsel ögelerin romanın dünyasındaki işlevi ve anlamı üzerinde durulmuştur. Romanda “albastı, bisura, kutup yıldızı, olağan dışı çocukluk, nazar, Hızır İlyas, Meskey ebéy” mitsel ögelerinden açıkça yararlanıldığı, metinler arasılık bağlamda bunların yüzey yapıda yer bulduğu tespit edilmiştir.

Geçmiş, günümüz ve geleceğe dair ürünlerin derin veya yüzey yapısında öykü bulunur. Sanatın ve diğer disiplinlerin en çok beslendiği kaynak mit ve mitoloji, tarih öncesinden geleceğe uzanan zamansal uzamda daima kendine yer bulmuş, anlatılagelmiştir. Modern sanatlar içerisinde sıkça kullanılan mit, edebiyatta da roman türü içerisinde değerlendirilmiştir. Hatta bu sayede roman yazarı geçmiş kültürler ve sanatlarla kolektif bilinci, bağı kurmada önemli rol oynamıştır. Başkurt edebiyatında mitolojik ögeleri eserlerinde sıkça kullanan Zeyneb Biişeva, geçmiş ile bugün ve gelecek arasında bağı da yakalamaya çalışmıştır. Bu çalışmanın amacı, çağdaş Başkurt edebiyatının temsilcisi Zeyneb Biişeva’nın Kemhétélgender (Aşağılananlar) romanından örnekle mitin edebiyat ürününde esere yansımasını belirlemektir. Çalışmada önce yazar tanıtılmış, romanın olay örgüsü ortaya konmuş, daha sonra anlatıda mitlerin izi sürülmüş, mitsel ögelerin romanın dünyasındaki işlevi ve anlamı üzerinde durulmuştur. Romanda “albastı, bisura, kutup yıldızı, olağan dışı çocukluk, nazar, Hızır İlyas, Meskey ebéy” mitsel ögelerinden açıkça yararlanıldığı, metinler arasılık bağlamda bunların yüzey yapıda yer bulduğu tespit edilmiştir.
BİLGİ KİPLİĞİNDE ANLAMI OLUŞTURAN TEMEL UNSURLAR
BİLGİ KİPLİĞİNDE ANLAMI OLUŞTURAN TEMEL UNSURLAR/ Main Elements That Constitute the Meaning in Epistemic Modality
Yazar: Saat, Hatice
Dergi: Gazi Türkiyat No. 32, 2022
Anahtar kelimeler: kiplik,bilgi kipliği,anlam,işlev,sınıflandırma ; kiplik,bilgi kipliği,anlam,işlev,sınıflandırma,kiplik, bilgi kipliği, anlam, işlev, sınıflandırma,modality,epistemic modality,meaning,function,taxonomy,modality, epistemic modality, meaning, function, taxonomy

Konuşurun önermeye karşı yaklaşım ve tutumunu iç ve dış etkenlerin yönlendirmesiyle belirlediği kiplik alanının bilgiye ait kısmı üzerinde durulmuştur. Bilgi kipliği özelinde dil kullanıcısının dilsel ifadeleri nasıl konumlandırdığı inceleme konusu edilmiştir. Makalede, bilgi kipliği salt işaretleyicilerden ibaret gramatikal bir ulam olarak görülmeyip anlamın belirlenmesinde belli unsurların önemi vurgulanarak disiplinlerarası çözümleme önemsenmiştir. Diğer bir deyişle söylem içerisinde önemli bir işlevi karşılamasına rağmen gerekli ilgiyi göremeyerek dilsel inceleme ve çözümlemelerin sınırlı bakış açısıyla araştırılmasına neden olan dil yapılarına bağlam, anlam, işlev, çok anlamlılık, edimbilim, öznellik vb. noktalara dikkat çekilerek yoğunlaşılmıştır. Belli işaretleyici veya kullanımlarla kodlanabilen iletilerin dışında doğrudan fark edilmemesine rağmen kullanım içeriğinde önermenin görünenin dışında daha derin mesajlara işaret edildiği söylemsel kullanımların anlamlandırmadaki değerine dikkat çekilmiştir. Değinilen açıklamalar bilgi kipliğinin alanının düşünüldüğünden geniş olduğunu ve net sınırlara sahip olmadığını gösterdiğinden farklı dinamikler dikkatle incelenerek anlamsal değişkenler doğrultusunda derecelendirme yoluna gidilmiştir.

Konuşurun önermeye karşı yaklaşım ve tutumunu iç ve dış etkenlerin yönlendirmesiyle belirlediği kiplik alanının bilgiye ait kısmı üzerinde durulmuştur. Bilgi kipliği özelinde dil kullanıcısının dilsel ifadeleri nasıl konumlandırdığı inceleme konusu edilmiştir. Makalede, bilgi kipliği salt işaretleyicilerden ibaret gramatikal bir ulam olarak görülmeyip anlamın belirlenmesinde belli unsurların önemi vurgulanarak disiplinlerarası çözümleme önemsenmiştir. Diğer bir deyişle söylem içerisinde önemli bir işlevi karşılamasına rağmen gerekli ilgiyi göremeyerek dilsel inceleme ve çözümlemelerin sınırlı bakış açısıyla araştırılmasına neden olan dil yapılarına bağlam, anlam, işlev, çok anlamlılık, edimbilim, öznellik vb. noktalara dikkat çekilerek yoğunlaşılmıştır. Belli işaretleyici veya kullanımlarla kodlanabilen iletilerin dışında doğrudan fark edilmemesine rağmen kullanım içeriğinde önermenin görünenin dışında daha derin mesajlara işaret edildiği söylemsel kullanımların anlamlandırmadaki değerine dikkat çekilmiştir. Değinilen açıklamalar bilgi kipliğinin alanının düşünüldüğünden geniş olduğunu ve net sınırlara sahip olmadığını gösterdiğinden farklı dinamikler dikkatle incelenerek anlamsal değişkenler doğrultusunda derecelendirme yoluna gidilmiştir.
SÜRGÜNDE YEŞEREN VATAN KIRIM
SÜRGÜNDE YEŞEREN VATAN KIRIM
Yazar: Çetintaş, Nurefşan
Dergi: Gazi Türkiyat No. 31, 2022
Anahtar kelimeler: Kırım,Sürgün,Kırım Tatar

Müellif Kemal Çapraz, 1964’te Kastamonu Araç’ta doğmuştur. İlk ve orta okulu İstanbul’da okumuş, 1987’de İstanbul Üniversitesi Basın Yayın Bölümü’nden mezun olmuştur. Yüksek lisansını da İstanbul Üniversitesinde yapan Çapraz, tezini Gazetecilik ve Halkla İlişkiler Bölümü’nde “Kırım Türk Basını ve İsmail Gaspıralı” adıyla hazırlamış ve yüksek lisansını tamamlamıştır. Bu süreçte 1985 yılında fiilen gazeteciliğe başlamış, başta Kırım olmak üzere Türk Dünyasına yönelik çalışmalarda bulunmuştur. Bu alanda yaptığı faaliyetlerle tanınmış, çalışmaları gazete ve dergilerde yayınlanmıştır. Müellifin çalışmalarından biri de “Sürgünde Yeşeren Vatan Kırım” kitabıdır.

Müellif Kemal Çapraz, 1964’te Kastamonu Araç’ta doğmuştur. İlk ve orta okulu İstanbul’da okumuş, 1987’de İstanbul Üniversitesi Basın Yayın Bölümü’nden mezun olmuştur. Yüksek lisansını da İstanbul Üniversitesinde yapan Çapraz, tezini Gazetecilik ve Halkla İlişkiler Bölümü’nde “Kırım Türk Basını ve İsmail Gaspıralı” adıyla hazırlamış ve yüksek lisansını tamamlamıştır. Bu süreçte 1985 yılında fiilen gazeteciliğe başlamış, başta Kırım olmak üzere Türk Dünyasına yönelik çalışmalarda bulunmuştur. Bu alanda yaptığı faaliyetlerle tanınmış, çalışmaları gazete ve dergilerde yayınlanmıştır. Müellifin çalışmalarından biri de “Sürgünde Yeşeren Vatan Kırım” kitabıdır.
KAZAN ŞARKİYATÇILIĞI’NIN KADERİ (XX. YÜZYIL)
KAZAN ŞARKİYATÇILIĞI’NIN KADERİ (XX. YÜZYIL)
Yazar: Anteplioğlu, Dilara
Dergi: Gazi Türkiyat No. 31, 2022
Anahtar kelimeler: Kazan,Şarkiyatçılık,Kazan-Tatar

"Kazan Şarkiyatçılığı’nın Kaderi (XX. Yüzyıl)" adlı eser, adından da anlaşılacağı gibi Kazan’da Şarkiyatçılığın gelişim sürecini, sonuçlarını, kaderini konu etmektedir. Eserin yazarı bir Kazan Tatar Türk'ü olan Mirkasım Abdulahatoviç Usmanov'dur. Usmanov'un ailesi 1917 yılında Doğu Kazakistan’dan göç ederek Doğu Türkistan’ın Kulca kentine yerleşmiş ve Mirkasım Usmanov 31 Kasım 1934 tarihinde burada dünyaya gelmiştir. Usmanov, Kazan Şarkiyatçılığı denildiğinde akla gelen en önemli isimlerden biridir. İlk baskısı 2009 yılında, Türkçe çevirisi ise 2013 yılında yayımlanan “Kazan Şarkiyatçılığı’nın Kaderi (XX. Yüzyıl)” adlı eserinde yazar, Kazan Şarkiyatçılığı’nın gelişimini ve bu gelişimin sonuçlarını kaleme almıştır.  Bu kıymetli eserin Kazan-Tatar Türklerinin tarihi açısından oldukça önemli bir kaynak olduğu muhakkaktır.

"Kazan Şarkiyatçılığı’nın Kaderi (XX. Yüzyıl)" adlı eser, adından da anlaşılacağı gibi Kazan’da Şarkiyatçılığın gelişim sürecini, sonuçlarını, kaderini konu etmektedir. Eserin yazarı bir Kazan Tatar Türk'ü olan Mirkasım Abdulahatoviç Usmanov'dur. Usmanov'un ailesi 1917 yılında Doğu Kazakistan’dan göç ederek Doğu Türkistan’ın Kulca kentine yerleşmiş ve Mirkasım Usmanov 31 Kasım 1934 tarihinde burada dünyaya gelmiştir. Usmanov, Kazan Şarkiyatçılığı denildiğinde akla gelen en önemli isimlerden biridir. İlk baskısı 2009 yılında, Türkçe çevirisi ise 2013 yılında yayımlanan “Kazan Şarkiyatçılığı’nın Kaderi (XX. Yüzyıl)” adlı eserinde yazar, Kazan Şarkiyatçılığı’nın gelişimini ve bu gelişimin sonuçlarını kaleme almıştır.  Bu kıymetli eserin Kazan-Tatar Türklerinin tarihi açısından oldukça önemli bir kaynak olduğu muhakkaktır.
SÜLEYMAN CELÂLEDDİN’İN BİLİNMEYEN BİR ESERİ: ŞÜKRİYYE
An Unknown Work of Süleyman Celâleddin: Şükriyye
Yazar: Yazıcı, Mehmet Yunus
Dergi: Gazi Türkiyat No. 32, 2023
Anahtar kelimeler: Creative Arts and Writing ; Sanat ve Edebiyat ; Süleyman Celâleddin,Celâl,Üryânîzâde,II. Abdülhamid,Şükriyye ; Süleyman Celâleddin,Celâl,Üryânîzâde,II. Abdülhamid,Şükriyye ; Süleyman Celâleddin,Celâl,Üryânîzâde,II. Abdülhamid,Şükriyye

19. yüzyıl ve daha özelinde II. Abdülhamid dönemi yenileşen Türk edebiyatı ve edebiyat-siyaset ilişkileri açılarından önemli bir zaman dilimidir. Batı tesirinde bir edebiyat toplumda hızla kabul görürken klasik üslupta eserler kaleme alan yazarlar da çeşitli mahfillerde yazın hayatını sürdürmektedir. Celâl mahlasıyla manzum eserler kaleme alan Süleyman Celâleddin (ö. 1890) bu dönemde şiirler yazmış ve hem kendisi hem ailesi ile birlikte dönemin padişahı ile iyi ilişkiler geliştirmiştir. Tasavvufî bir muhtevaya sahip olan Devirnâme, Sâkînâme, Mevlîd-i Cenâb-ı Alî isimlerindeki eserleri matbu olarak Cumhuriyet öncesinde yayınlanmış ve günümüz araştırmacıları tarafından mezkûr metinler neşredilmiştir. Şükriyye ismindeki II. Abdülhamid’e sunulan manzum ve yazma halindeki eseri ise bilinmemekte olup herhangi bir ilmî çalışmaya konu olmamıştır. Bu minvalde giriş bölümünde Süleyman Celâleddin’in hayatı ve eserleri hakkında özet bilgiler verilmiştir. İnceleme bölümünde Celâl’in nazmettiği kaside biçimindeki esere dair umumi bir inceleme yapılmıştır. Eserin türü hakkında bazı tetkikler yapılmış ve diğer Şükriyye ve Şükrnâme adları altındaki manzumeler ile karşılaştırılarak tür tespiti yapılmıştır. Son bölümünde eserin bilinen tek nüshası üzerinden metni neşredilmiştir.

Nineteenth century and more specifically the period of II. Abdülhamid is an important time in terms of renewed Turkish literature and literature-politics relations. While a western influenced literature is rapidly gaining acceptance in the society, writers who write in the classical style continue their literary life in different venues. Süleyman Celaleddin (d. 1890) who wrote poetic works under the pseudonym Celâl, wrote poems in this period and developed good relations with the sultan of the period both with himself and with his family. His works which have a mystical content named Devirnâme, Sâkînâme, Mevlîd-i Cenâb-ı Ali were published before the foundation of republic and these texts were published by today's researchers. His work named Şükriyye which was presented to Abdulhamid in verse and in manuscript is not known and has not been the subject of any scientific study. In this respect, brief information about the life and works of Süleyman Celaleddin will be given in the introduction. In the analysis section, a general examination has been made about the work in the form of ode written by Celal. Some investigations were made about the genre of the work and the genre was identified by comparing it with other poems under the names Şükriyye and Şükrnâme. In the last part, the text of the work is composed via the only known copy of the work.
TÜRKLERDE ERKEK HÜKÜMDARLARIN KÜPE TAKMA ÂDETİNE BİR ÖRNEK: BABÜR İMPARATORU CİHANGİR ŞAH
An example of Turkısh Male Ruler's custom to wear earrıngs: Babur Emperor Cıhangır Shah
Yazar: Meral, Vedat
Dergi: Gazi Türkiyat No. 32, 2023
Anahtar kelimeler: Cultural Studies ; Kültürel çalışmalar ; Cihangir Şah,küpe,Hindistan,Babürlüler,gelenek ; Cihangir Şah,küpe,Hindistan,Babürlüler,gelenek ; Cihangir Şah,küpe,Hindistan,Babürlüler,gelenek

Hint-İskit (Saka) İmparatorluğu’ndan (M.Ö. 50-125) başlayarak Babür İmparatorluğu’nun tarih sahnesinden çekildiği M.S. 1858 yılına kadar farklı isimler altında devlet kursalar da Hindistan’da bin yıl varlık gösteren Türkler, yaklaşık 150 milyonluk kalabalık ve karmaşık bir nüfusu yönetmelerine rağmen sahip oldukları gelenekleri muhafaza etmişlerdir. Bu geleneklerden bazıları ise sadece belirli dönemlerde yaşatılabilmiştir. Bunlara bir örnek de erkeklerin ya da erkek hükümdarların küpe takma âdetidir. Dolayısıyla erkek bir Türk hükümdarın ender sayılabilecek küpe takma âdeti, Babür İmparatorluğu’nda yalnızca padişah Cihangir Şah (1605-1627) tarafından uygulanmıştır. Nitekim Türklerde erkeklerin veya erkek bir hükümdarın küpe takması, zaman zaman farklı inançsal ritüeller dâhilinde mümkün olabilmiştir. Bu husustan hareketle araştırmamızda, Türklerde erkeklerin küpe takma adetlerine değinilmiş ve Babür İmparatoru Cihangir Şah örneğinden hareketle erkek bir Türk hükümdarın küpe takmasının sebepleri, Babürlü bürokrasisine ve toplumuna yansımaları incelenmiştir. Netice olarak da bu araştırma ile bundan sonra benzer alanlarda yapılacak çalışmalara katkıda bulunulması amaçlanmıştır.

From the Indo-Scythian (Saka) Empire (50-125 BC) it was taken from the scene of the history of the respective Mughal Empire A.D. Even though they established a state under different names until 1858, the Turks, who have been in existence for a thousand years in India, preserve their traditions despite a crowded and complex immigrant ruler of approximately 150 million. Some of these traditions have survived only in certain periods. An example of these is the custom of men or male rulers to wear earrings. Therefore, the custom of wearing earrings, which can be considered rare for a male Turkish ruler, was applied only by the sultan Cihangir Shah (1605-1627) in the Mughal Empire. As a matter of fact, it was possible for men or a male ruler to wear earrings from time to time within different religious rituals. From this point of view, in our research, the wearing of earrings by men in Turks was mentioned and the reasons for a male Turkish ruler to wear earrings, and its reflections on the Mughal bureaucracy and society, were examined based on the example of the Mughal Emperor Cihangir Shah. As a result, with this research, it is aimed to contribute to future studies in similar fields.
GÜNAH VE TÖVBE: BUDİST EDEBİYATA İLİŞKİN ESKİ UYGURCA FRAGMANLAR
Sin and Confession: Old Uyghur Fragments on Buddhist Literature
Yazar: Uzunkaya, Uğur
Dergi: Gazi Türkiyat No. 32, 2023
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; Old Turkic,Old Uyghur,Buddhism,confession texts,text edition ; Eski Türkçe,Eski Uygurca,Budizm,tövbe metinleri,metin neşri

Eski Uygurca Budist edebiyat farklı türde ve konuda birçok eseri ihtiva etmektedir. Bunlar arasında tövbe metinleri önemli bir yere sahiptir. Budist inanışa göre tövbe metinleri, ruhban sınıfından olmayan kimselerin şimdiki ve önceki yaşamlarında işlemiş oldukları günahlardan arınmak için hazırlanmıştır. Eski Uygur edebiyatında Budist külliyatla ilişkilendirilen Kşanti kılguluk nom bitig gibi birkaç tövbe metni bulunmaktadır. Bunun yanında  bugün hangi metnin parçası olduğu bağlam noksanlığından ötürü belirlenemeyen metin parçaları da bulunmaktadır. Bununla ilgili olarak, bu çalışmada daha önce neşredilmemiş ve temelde konusu suçların itirafı ve tövbe olan Eski Uygurca metin parçalarına odaklanılmıştır. Yazıda ele alınan fragmanların tamamı bugün Berlin Turfan Koleksiyonu’nda şu arşiv numaralarıyla korunmaktadır: U 2236 (T I 527; T I), U 2315 (T I 504; T I), U 2425 (T II 537), U 3009 (T II Toyoq; T II T 501), U 3123 (T II Y 59; T II Y 59.500), U 4866 (T I D 638), U 5350 (T I). Bu çalışma mezkûr yedi fragmanın yazı çevirimini ve harf çevirisini, Türkiye Türkçesine aktarmasını, metne ilişkin notlarını ve dizini de içeren sözlüğünü ihtiva etmektedir.

Old Uyghur Buddhist literature contains many works in different genres and subjects. Among them, the texts of confession have an important place. According to Buddhist belief, confession texts were produced to purify non-clerical people from the sins they have committed in their current and previous lives. There are several confession texts in the Old Uyghur literature, such as Kšanti kılguluk nom bitig [The Book on How One Should Practice Confessions], which are associated with the Buddhist corpus. In addition, there are also fragments on confession in Old Uyghur that cannot be determined due to the lack of context, which text is a part of today. In this regard, this paper focuses on Old Uyghur fragments that have not been published before and whose main subject is the confession of sins. All the fragments included in the article are preserved in the Berlin Turfan Collection with the following archival numbers: U 2236 (T I 527; T I), U 2315 (T I 504; T I), U 2425 (T II 537), U 3009 (T II Toyoq; T). II T 501), U 3123 (T II Y 59; T II Y 59.500), U 4866 (T I D 638), U 5350 (T I). This study consists of these seven fragments’ transcription and transliteration, translation into Turkish, notes, and dictionary including the index.