İş Makinası Parçalarında Üretim Hatalarının İstatistiksel Proses Kontrol Teknikleri ile Stratejik Kalite Yönetimi Açısından Analizi
Analysis of Production Defects in Construction Machinery Parts Through Statistical Process Control Techniques in the Context of Strategic Quality Management
Yazar: Sarı, Hacı
Dergi: Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji, Vol. 14 No. 1, 2026
Anahtar kelimeler: Manufacturing Metallurgy ; Üretim Metalurjisi ; Manufacturing Processes and Technologies (Excl. Textiles) ; İmalat Süreçleri ve Teknolojileri ; Statistical Process Control,Construction Machinery,Quality Control,Production Systems ; İstatiksel Proses Kontrolü,İş Makinaları,Kalite Kontrol,Üretim Sistemleri

Yüksek üretim maliyetine sahip olmaları nedeniyle iş makinelerini oluşturan parçaların hatalı üretimi önleyici kalite kontrol maliyetinden daha yüksek olmaktadır. Hataları ürün üretilmeden önce önlemek, günümüz kalite anlayışının temelini oluşturmaktadır. Bu çalışmada, indüksiyon yöntemi ile sertleştirilen iş makinası parçalarında üretim sonrası karşılaşılan hatalar incelenmiş ve analiz edilmiştir. 4140 çeliğinden imal edilen parçalar, belirlenen teknik spesifikasyonlara uygun olarak ısıl işleme tabi tutulmuş ve yüzey sertliği, sertlik derinliği gibi kriterler üzerinden kalite değerlendirmesi yapılmıştır. Sertleştirme sonrası gözlemlenen hatalar, kalite kontrol aşamasında toplanan veriler ışığında Pareto Analizi, p Kontrol Diyagramı, Balık Kılçığı Diyagramı, Histogram, Dağılım Diyagramı ve Proses Yeterlilik Analizi gibi istatistiksel süreç kontrol yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Analiz sürecinde, bir örneklem grubunda hata oranının kontrol limitlerinin üzerine çıkarak sürecin istatistiksel kontrol dışına çıktığı belirlenmiş; yapılan kök neden analizleri sonucunda operatör kaynaklı ayar hataları, ekipman parametre düzensizlikleri ve malzeme homojenliğindeki problemler başlıca etkenler olarak tespit edilmiştir. Proses yeterlilik analizinde ilgili dönemde spesifikasyon dışı üretim eğilimi gözlenmiş ve Proses Yeterlilik İndeksi (Cp) değerinin kabul edilebilir seviyenin altına düştüğü görülmüştür. Elde edilen bulgular, proses kaynaklı kalite düşüşlerinin anlaşılması, kritik hata türlerinin önceliklendirilmesi ve süreç iyileştirme faaliyetlerine veri sağlanması açısından önem arz etmektedir.

Due to the high production costs of construction equipment components, the cost of defective production exceeds the cost of preventive quality control. Preventing defects before production is the foundation of today's understanding of quality. In this study, defects encountered after the production of machine parts hardened by the high-frequency induction method were examined and analyzed. The components manufactured from 4140 steel were subjected to heat treatment in accordance with defined technical specifications, and quality assessments were carried out based on criteria such as surface hardness and case depth. The defects observed after hardening were evaluated using various statistical process control methods, including Pareto Analysis, p Control Charts, Fishbone (Ishikawa) Diagram, Histogram, Scatter Diagram, and Process Capability Analysis. During the analysis process, it was determined that the defect rate in one sample group exceeded the control limits, indicating that the process had statistically deviated from control. Root cause analyses revealed that operator-related adjustment errors, equipment parameter inconsistencies, and material homogeneity issues were the main contributing factors. Process capability analysis showed a tendency for out-of-specification production during the relevant period, and the Process Capability Index (Cp) value was found to be below acceptable levels. The findings obtained are significant in terms of understanding process-related quality losses, prioritizing critical defect types, and providing data for process improvement activities.