ORHAN KEMAL’İN BEREKETLİ TOPRAKLAR ÜZERİNDE, MÜFETTİŞLER MÜFETTİŞİ, ÜÇKAĞITÇI, ADLI YAPITLARINDA KÜLTÜREL UNSURLARIN ÇEVİRİSİ ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR İNCELEME
A COMPARATIVE ANALYSIS ON THE TRANSLATION OF CULTURAL ELEMENTS IN ORHAN KEMAL’S BEREKETLİ TOPRAKLAR ÜZERİNDE AND MÜFETTİŞLER MÜFETTİŞİ
Yazar: Uluşahin, Esra
Dergi: HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 6 No. 11, 2017
Anahtar kelimeler: Translation of The Cultural Elements,Ideal Translator,Equivalence Principle,Peter Newmark,Orhan Kemal ; Yorumlayıcı Anlam Kuramı,kültürel unsurların çevirisi,ideal çevirmen,eşdeğerlik,Peter Newmark,Orhan Kemal

XX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren özerkbir bilim dalı olarak disiplinleşen çeviri, küreselleşen dünyada sınırlarınortadan kalkmasında en etkili araç olarak kabul edilmektedir. Kültürlerarasıköprü vazifesi gören çeviriye her geçen gün artan ilgi, beraberinde toplumlararasında kültürlerarası etkileşimi de arttırmaktadır. XX. Yüzyıla kadardilbilimin, yazınbilimin alt dalı olarak varlığını sürdüren çevirinin,bilimselleşmesinden kısa bir süre sonra uğradığı paradigma değişimi dillekültürün ayrılmazlığı temeline dayandırılmış, erek kültür odaklı çevirianlayışını doğurmuştur. Bu bağlamda güncel çeviribilim araştırmalarınabakıldığında ezber bozarcasına sadece bir dilin diğer dile aktarımı mantığıyladeğil, dil, kültür, edebiyat, sosyoloji, siyaset, tarih, psikoloji, tıp yanibilimsel anlamda bütün disiplinlere katkı sağlama mantığıylageliştirilmektedir. Her toplumun bir kültüre sahip olduğu gerçeğinden yolaçıkarak, çeviride kaynak dili erek dile aktarırken çevirmen açısından sözcük veanlam bağlamında yaşanan en önemli sorun, kültürel öğelerin aktarımıdır.Geleneksel yaklaşımlarda yazarın gölgesinde kalan çevirmen, son on yıldır dilkültür bütünlüğünün sağlanmasında, kültürlerarası etkileşimin artmasında başataktör olarak kabul edilmektedir. Bu bağlamda, çalışmada Türk Edebiyatı’nıntoplumcu gerçekçi yazarlarından Orhan Kemal’in Bereketli Topraklar Üzerinde, Müfettişler Müfettişi, Üçkağıtçı adlıyapıtlarında geçen kültürel unsurları, çevirmeni merkeze alan Yorumlayıcı AnlamKuramı ve Peter Newmark’ın kültürel öğe sınıflandırması ışığında ele alacağız.Ayrıca kaynak kültüre özgü kültürel unsurların erek okurun dünyasına nasılaktarıldığını, çeviri sürecinde her iki dile, kültüre eşit derecede hakim,entelektüel açıdan donanımlı olması gerektiğini vurguladığımız ideal çevirmentanımını, çevirmen kararlarını eşdeğerlik ilkesine dayanarak örneklerlegöstermeye çalışacağız.

Translation,which enables interaction between different cultures, became an autonomousscientific branch in the second half of the twentieth century and since then ithas been accepted as an effective tool for intercultural communication intoday’s globalizing world. As a result of increasing academic interest in theprocess of translation, a paradigm shift has occurred and the act oftranslation has started to be established on the organic bond between languageand culture, which has resulted with a target culture-based understanding ontranslation studies. In this context, the new understanding does not aim attransmitting the message from one language to another in a word-to-word modebut aims at transferring all the cultural components like literature,sociology, politics, history, psychology, etc. into the target language in aclear, understandable mode. When it is considered that each society has itsunique culture, the most important translation problem in terms of achievingthe original meaning and the mode of the source text is the transmission ofcultural elements into the target language. In the last ten years, translatorwho would remain in the shadow of the author in terms of traditional approacheshas attained a big success by achieving a unity between culture and language,and by increasing the interaction between different cultures. In this respect,this study will focus on the cultural elements in the French translations ofthe social-realist writer Orhan Kemal’s novels entitled Bereketli TopraklarÜzerine and Müfettişler Müfettişi within the scope of Peter Newmark’sclassification of cultural elements. Examining how cultural elements aretransferred to the target reader, it will illustrate the definition of an“ideal translator” who is supposed to be intellectually well-equipped and havethe command of both languages and cultures. Moreover, the translator’s choicesmade during the translation process will be discussed in accordance with theequivalence principle.