Kur’ân’ın Sosyal Medya Sorumluluğu Bağlamında Yorumlanabilecek Müdahaleleri
Qur’ān’s Interventions Being Commented in the Context of Social Media Ethics
Yazar: Ayhan, Bayram
Dergi: BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 8 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Tefsir,Kur’ân,Sosyal Medya,Bireysel ve Toplumsal Sorumluluk,Yalan Haber ; Exegesis,Qur'an,Social Media,Individual and Social Responsibility,Fake News

Teknoloji çağını yaşayan modern insanlar internetten ve sosyal medyadan büyük oranda müstağni kalamamaktadır. Gerek dünya ölçeğinde gerekse toplumumuzda sosyal medya kullanım oranlarına dair veriler vakıayı açıkça ortaya koymaktadır. Makalenin konusu aktüel bir sorun olan sosyal medya sorumluluğunu ve dezenformasyonu Kur’ân’ın nüzul sürecindeki bazı olaylara müdahalesi bağlamında ele almaktır. Günümüzde siyasi veya dini saiklerle sosyal medyada hem kişileri hem de toplumun büyük kitlelerini ilgilendiren konulara dair gerçeği yansıtmayan paylaşımlar kişilerin veya kurumların itibarına kastetmeyi amaçlamaktadır. Yanı sıra mahremiyet ihlalleri yapılmakta ve toplumun ahlaki değer yargıları ve yönelimleri değişime uğramaktadır. Daha da tehlikeli olanı ise toplumda çatışma ortamı meydana getirebilecek provokatif paylaşımlara bilgisiz ve sorumsuzca aracı olunmasıdır. Mezkûr durumların yaşanmaması için bireylerin yapması gereken şey, sosyal medya içeriklerini incelemesi, yetkili kişi ve kurumların onayı ile doğruluğunu teyit ettikten sonra paylaşmasıdır. Bu bağlamda çalışmada Kur’ân’ın gerek bireysel, gerekse toplumsal mağduriyetler oluşturabilecek haberlerin paylaşımı konusundaki yaklaşımı ve bazı dönemlerdeki olaylara müdahalesi ele alınacaktır. Kur’ân nüzul sürecinde kendisine inansın ve inanmasın çok büyük kitlelere aynı anda ulaşabilen ilahi bir metindi. Dolayısıyla Kur’ân bir nevi sosyal medya işlevi gerçekleştirmiş ve bu rolünü de bazı dönemlerde aktif bir şekilde işlevselleştirmiştir. Bunun yanı sıra Kur’ân toplumsal hassasiyetlerin zirvede olduğu dönemde bir bilginin/haberin paylaşımı bağlamında sosyal medya sorumluluğuna dair ana umdeler şeklinde değerlendirilebilecek önemli tespitler ortaya koymuştur. Daha da önemlisi, bazı dönemlerde kirli planlarla toplumu manipüle etmek isteyenlere fırsat vermemiş, olayları en şeffaf yönüyle tavzih etmiştir. Bu bağlamda makalede Kur’ân’ın bu yöndeki müdahaleleri aktüel bir okumaya tabi tutulacak, birey ve toplumların sorumluluklarına dair evrensel mesajları ortaya çıkarılacaktır.

Modern society living in the age of technology, substantially, cannot stay away from the internet and social media. The data on social media usage rates both in the world and in our society reveal the case clearly. The article subject is on social media ethics and disinformation that are big trouble in the context of the Qur’ānic response to certain incidents that occurred in the revelation period. Nowadays, it aims to be discredited of persons and institutions via postings that do not reflect the reality on political or religious reasons at the social media on issues that concern both individuals and the vast majority of people Besides, that privacy violations are being made and moral values and orientation of society can be changed. Even more dangerous is being made conduce to provocative posts that may create an atmosphere of conflict in society ignorantly and irresponsibly. Privacies violated, on the one hand, moral values and orientation of society corrupted on the other. Even more dangerous is to mediate irresponsibly provocative posts that may cause a chaotic atmosphere in the population. To avoid the aforementioned situations, individuals should review social media content and share it after confirming its accuracy by authorized persons and institutions. In this context, we will examine the Qur’ān’s approach to the spread of news that may create both individual and social grievances and its intervention in the events of some periods. The Qur’ān was a Divine Text that was able to reach simultaneously large majorities in the revelation process, whether they believed in it or not. The Qur’ān, in a sense, performed social media functions and has also actively performed this role in some periods. Besides, that the Qur’ān presents important findings on social media responsibility in the context of news/information sharing at the height of social sensitivities periods. More importantly, in some periods, the Qur’ān has not allowed who wanted to manipulate the society with hostilities and has transparently described the events In this context, in the article, the Qur’ān’s interventions be deeply analysed by further reading, and its universal messages individual and social responsibilities related will be revealed.