Öğretmenlerin İşten Kaçınma Davranışlarının Nedenleri ve Eğitim Süreçlerine Etkileri
Reasons of Teachers’ Job Avoidance Behaviours and Their Effects on Educational Processes
Yazar: Oslu, Ramazan; Atmaca, Taner
Dergi: Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 25 No. 4, 2025
Anahtar kelimeler: Education Management ; Eğitim Yönetimi ; İşten kaçınma,Angarya,Mesleki sorumluluk ; Work avoidance,Drudgery,Professional responsibility

Bu araştırma, öğretmenlerin işten kaçınma davranışlarını okul yöneticilerinin bakış açısından incelemeyi amaçlamaktadır ve temel hedefi, öğretmenlerin işten kaçınma davranışlarının nedenlerini, bu davranışların eğitim süreçlerine etkilerini ve okul iklimine olan yansımalarını ortaya koymaktır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Düzce ilinde farklı eğitim kademelerinde görev yapan toplam 14 okul yöneticisi ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler, yüz yüze yapılmış ve içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda okul yöneticilerinin, öğretmenlerdeki işten kaçınma davranışlarını farklı şekillerde tanımladıkları ve farklı tekniklerle fark ettikleri görülmüştür. Ayrıca öğretmenlerin işten kaçınma davranışlarının çok boyutlu nedenlere dayandığı tespit edilmiştir. Bu nedenler arasında içsel motivasyon eksikliği, mesleki tükenmişlik, kişisel ve psikolojik etkenler, örgütsel destek eksikliği ve iş-yaşam dengesi sorunları öne çıkmaktadır. Bununla birlikte, öğretmenlerin görev tanımları dışında kalan işleri “angarya” olarak algılamaları da önemli bir etkendir. Bu davranışlar, okul iklimi, öğretmenler arası ilişkiler ve öğrencilerin akademik başarısı üzerinde olumsuz etkiler meydana getirmektedir. İşten kaçınma davranışlarının sıklaşması eğitim-öğretim süreçlerini aksattığı gibi örgütsel yapıya da zarar vermektedir.

This study aims to examine teachers’ work avoidance behaviours from the perspectives of school administrators. The primary objective of the research is to identify the reasons behind teachers’ avoidance behaviours, their impacts on educational processes, and their reflections on the school climate. The study employs a qualitative research method, specifically the phenomenological design. Semi-structured interviews were conducted with a total of 14 school principals working at various educational levels in Düzce province. These interviews were carried out face-to-face and analysed using content analysis methods. The findings reveal that school administrators define and recognize teachers’ work avoidance behaviours in various ways and through different techniques. Furthermore, it was determined that teachers’ avoidance behaviours are driven by multifaceted reasons. These include a lack of intrinsic motivation, professional burnout, personal and psychological factors, insufficient organizational support, and work-life balance issues. Additionally, the perception of tasks outside formal job descriptions as “drudgery” by teachers is identified as a significant factor. Such behaviours negatively affect the school climate, relationships among teachers, and students’ academic achievements. The increasing frequency of work avoidance behaviours not only disrupts educational processes but also undermines the organizational structure.