SANAL GERÇEKLİK TEMELLİ ÖĞRENME ORTAMLARINDA BULUNUŞLUK HİSSİNİN ÖLÇÜLMESİ: BULUNUŞLUK ÖLÇEĞİNİN TÜRKÇE’YE UYARLANMASI
SANAL GERÇEKLİK TEMELLİ ÖĞRENME ORTAMLARINDA BULUNUŞLUK HİSSİNİN ÖLÇÜLMESİ: BULUNUŞLUK ÖLÇEĞİNİN TÜRKÇE’YE UYARLANMASI
Yazar: Gökoğlu, Seyfullah; Çakıroğlu, Ünal
Dergi: Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, Vol. 9 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: bulunuşluk hissi,bulunuşluk ölçeği,ölçek uyarlama,sanal gerçeklik,sanal öğrenme ortamları

Sanal gerçeklik, birçok avantajlar sunmakta ve çeşitlialanlardaki kullanımı son yıllarda giderek yaygınlaşmaktadır. Kullanıcılarhazırlanan senaryolar sanal bir ortam içerisinde ile bulunma hissinideneyimleyebilmektedir. Genel olarak senaryoların içindeymiş gibi olma,oradaymış gibi hissetme olarak nitelendirilen bu deneyim bulunuşluk hissiolarak adlandırılmaktadır. Subjektif bir kavram olan bulunuşluk hissininyapısal özellikleri ile ilgili kesin tanımlamalar yapılamamaktadır. Bu noktada,araştırmacılar tarafından bulunuşluk hissinin kişisel raporlamalara dayalıolarak ölçülmesine yönelik araştırmalar devam etmektedir. Bu araştırmadaWitmer, Jerome ve Singer (2005) tarafından geliştirilen Bulunuşluk Ölçeğinin(Presence Questionnaire, PQ) Türkçe’ye uyarlama çalışması yapılmış ve faktöryapısı incelenmiştir. Türkçe’ye uyarlanan ölçek 484 katılımcıya uygulanmıştır.Elde edilen veriler üzerinde açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcıfaktör analizi (DFA) yapılmıştır. Analiz sonucunda orijinal ölçekten farklıolarak 5 faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Ortaya çıkan yeni faktör yapısı,faktörler arasındaki ilişkiler ve maddelerin faktörlere göre dağılımlarıtartışılmıştır. Uyarlanan ölçeğin Türkiye’de son yıllarda artan bir araştırmaeğilime sahip olan sanal dünyalar ve sanal gerçeklik araştırmaları içingeliştirilecek sanal ortamların gerek tasarım süreci gerekse etkililiğinindeğerlendirilmesi bakımından yol gösterici olacağı düşünülmektedir.

Sanal gerçeklik, birçok avantajlar sunmakta ve çeşitlialanlardaki kullanımı son yıllarda giderek yaygınlaşmaktadır. Kullanıcılarhazırlanan senaryolar sanal bir ortam içerisinde ile bulunma hissinideneyimleyebilmektedir. Genel olarak senaryoların içindeymiş gibi olma,oradaymış gibi hissetme olarak nitelendirilen bu deneyim bulunuşluk hissiolarak adlandırılmaktadır. Subjektif bir kavram olan bulunuşluk hissininyapısal özellikleri ile ilgili kesin tanımlamalar yapılamamaktadır. Bu noktada,araştırmacılar tarafından bulunuşluk hissinin kişisel raporlamalara dayalıolarak ölçülmesine yönelik araştırmalar devam etmektedir. Bu araştırmadaWitmer, Jerome ve Singer (2005) tarafından geliştirilen Bulunuşluk Ölçeğinin(Presence Questionnaire, PQ) Türkçe’ye uyarlama çalışması yapılmış ve faktöryapısı incelenmiştir. Türkçe’ye uyarlanan ölçek 484 katılımcıya uygulanmıştır.Elde edilen veriler üzerinde açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcıfaktör analizi (DFA) yapılmıştır. Analiz sonucunda orijinal ölçekten farklıolarak 5 faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Ortaya çıkan yeni faktör yapısı,faktörler arasındaki ilişkiler ve maddelerin faktörlere göre dağılımlarıtartışılmıştır. Uyarlanan ölçeğin Türkiye’de son yıllarda artan bir araştırmaeğilime sahip olan sanal dünyalar ve sanal gerçeklik araştırmaları içingeliştirilecek sanal ortamların gerek tasarım süreci gerekse etkililiğinindeğerlendirilmesi bakımından yol gösterici olacağı düşünülmektedir.