21. Yüzyıl Türk Operalarındaki Mitolojik Unsurlar ve Opera-Mitoloji-Sürdürülebilirlik İlişkisi
Mythological Elements in 21st Century Turkish Operas and the Relationship Between Opera-Mythology-Sustainability
Yazar: Sungur, Sultan Ayça; Gorgoretti, Başak
Dergi: Konservatoryum, Vol. 11 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Music (Other) ; Müzik (Diğer) ; Mitoloji,opera,sürdürülebilirlik,libretto,mitolojik unsur ; Mythology,opera,sustainability,libretto,mythological element

Bu çalışmada 21. yy. Türk operalarındaki mitolojik unsurlar araştırma kapsamındaki örnek eserlerin librettosu (opera metni), sahnede kullanılan dekor, kostüm ve karakterlerin analizi yoluyla incelenmiş, opera-mitoloji sürdürülebilirlik ilişkisi değerlendirilerek tartışılmıştır. İçerdiği mitolojik unsurlar bakımından 21. yy.’da bestelenmiş 3 Türk operası seçilmiştir, bunlar: “Ninatta” -Beste: Evrim Demirel, Libretto: Ahmet Ümit, Başka Bir Dünya Beste:Selman Ada, Libretto: Tarık Günersel ve “İnanna”-Beste: Çetin Işıksözlü, Libretto: Eflatun Neimetzade operalarıdır. Çalışmada “Ninatta”, “Başka Dünya” ve “İnanna” operalarında işlenmiş olan mitolojik unsurların nasıl ele alındığı, libretto’da geçen mitolojik öğelerin kültürel dayanağı, librettoda kullanılan dil, mitolojiyi ele alan operaların sürdürülebilirliğe katkısının ne olduğu sorularına yanıtlar aranmıştır. Operaların incelenmesi aşamasında besteci ve Librettistlerin de görüşlerine başvurulmuş ve görüşme tekniği ile toplanan veriler yorumlanmıştır. Araştırmada incelenen operalarda mitolojik unsurların, besteci ve Librettistler tarafından Antik Yunan ve Anadolu’daki kadim topraklarda yaşamış olan kültürler üzerinden aktarıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan görüşmelerde insanlığın tarihini bilmeden, bugünü ve geleceği anlamaları, anlamlandırmalarının zor olduğu Librettist ve besteciler tarafından belirtilmiş, kültürel aktarımın gerçekleşmesinin ise geçmişi bilmekle olabileceği vurgusu yapılmıştır. Sanat-kültür ilişkisi ve etkileşimi, doğalarında barındırdıkları aktarım ve devamlılık özellikleri ile, sürdürülebilirliğin desteklenmesi ve sağlanmasında, gelecekte ise kültürel sürdürülebilirlik boyutunun yapılanması ve güçlenmesinde önemli rol üstlenmektedirler.

This study examines the mythological elements in 21st century Turkish operas through the analysis of the librettos of the sample works within the scope of the research, the decor, costumes and characters used on stage, and evaluates and discusses the relationship between opera-mythology-sustainability. In order to examine the mythological elements they contain, 3 Turkish operas composed in the 21st century were selected, namely: “Ninatta” (Composed by: Evrim Demirel, Libretto: Ahmet Ümit), “Another World” (original title: Başka Bir Dünya, Composed by: Selman Ada, Libretto: Tarık Günersel) and “İnanna” (Composed by: Çetin Işıksözlü, Libretto: Eflatun Neimetzade). The study sought answers to the following questions: (i) How the mythological elements in the operas “Ninatta”, “Another World” and “Inanna” are handled, (ii) the cultural basis of the mythological elements in the libretto, (iii) the language used in the libretto, and (iv) the contribution of operas dealing with mythology to sustainability. During the analysis of the operas “Ninatta”, “Another World” and “Inanna”, the opinions of composers and librettists were consulted and the data collected through the interview technique were interpreted and used in the text.It was concluded that the mythological elements in the operas examined in the research, were transferred by composers and librettists through the cultures that lived in the ancient lands of Ancient Greece and Anatolia. In the interviews, it was stated by the librettists and composers that it is difficult to understand and interpret the present and the future without knowing the history of humanity, and it was emphasized that the realization of cultural transfer can be achieved by knowing the past. Art-culture relationship and interaction, with their inherent transfer and continuity features, play an important role in supporting and ensuring sustainability, and in structuring and strengthening the cultural sustainability dimension in the future.