Perakende sektörü için alan esnekliği, ikame ürün etkileri ve farklı ön yüz seçeneklerini dikkate alan ayrıştırma bazlı bir mağaza çapında raf alanı atama ve portföy optimizasyonu çözümü
Perakende sektörü için alan esnekliği, ikame ürün etkileri ve farklı ön yüz seçeneklerini dikkate alan ayrıştırma bazlı bir mağaza çapında raf alanı atama ve portföy optimizasyonu çözümü
Yazar: Tüzün Aksu, Dilek; Durak, Bahadır; Civelek, Didem; Tortop, Sabriye Selin
Dergi: Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Vol. 40 No. 4, 2024
Anahtar kelimeler: Industrial Engineering ; Endüstri Mühendisliği ; Ürün Portföy Optimizasyonu,Ayrıştırma Methodu,Matematiksel Model,Tamsayılı Programlama,İkame Etkisi

Perakende sektöründe ürün çeşitliliği son yıllarda büyük artış göstermiş, bu da perakendecilerin binlerce hatta onbinlerce ürün arasından kısıtlı raf kapasitesi altında ürün portföylerinde yer alacak ürünleri belirlemelerini giderek zorlaştırmıştır. Bu kararı etkileyen önemli bir faktör ikame etkisi olarak adlandırılan benzer ürünler arasındaki talep geçişkenliğidir.  Müşteriler aradıkları ürünü mağazada bulamadıkları durumda belli oranda benzer ürünleri satın alabilmektedir. Ancak ikame etkisinin seviyesinin ölçülmesi zor olduğu gibi bu etkinin portföy optimizasyonunda göz önünde bulundurulması da kurulan modellerin karmaşıklığını artırmaktadır. Ürün portföyünün belirlenmesinde hangi ürünlerin sergileneceğinin yanı sıra kısıtlı raf kapasitesi altında her üründen kaçar adet ön yüze yer verileceği de müşteri talebini ve operasyonel maliyeti etkileyen önemli bir karardır. Bu çalışmada, ikame ürün etkileri ve farklı ön yüz seçeneklerinin göz önünde bulundurulduğu bir portföy optimizasyon modeli geliştirilmiştir. Geliştirilen modelin yüksek karmaşıklıkta olmasından dolayı iki aşamalı bir ayrıştırma yaklaşımı ile çözüme gidilmiştir. Bu ayrıştırma çerçevesinde öncelikle her ikame ürün grubu için optimal portföyün belirlendiği bir Portföy Optimizasyon Modeli (POM) farklı kapasite seçenekleri kullanılarak defalarca çözülmektedir. Daha sonra ise elde edilen tüm alternatif çözümler doğrultusunda toplam mağaza raf kapasitesinin tüm ikame ürün grupları arasında paylaştırılması için bir Raf Kapasitesi Bölümleme Modeli (RKBM) çalıştırılmaktadır.  Bu yaklaşım sayesinde gerçekçi boyutta portföy optimizasyon problemlerinin makul sürelerde çözülebildiği gözlemlenmiştir.

Perakende sektöründe ürün çeşitliliği son yıllarda büyük artış göstermiş, bu da perakendecilerin binlerce hatta onbinlerce ürün arasından kısıtlı raf kapasitesi altında ürün portföylerinde yer alacak ürünleri belirlemelerini giderek zorlaştırmıştır. Bu kararı etkileyen önemli bir faktör ikame etkisi olarak adlandırılan benzer ürünler arasındaki talep geçişkenliğidir.  Müşteriler aradıkları ürünü mağazada bulamadıkları durumda belli oranda benzer ürünleri satın alabilmektedir. Ancak ikame etkisinin seviyesinin ölçülmesi zor olduğu gibi bu etkinin portföy optimizasyonunda göz önünde bulundurulması da kurulan modellerin karmaşıklığını artırmaktadır. Ürün portföyünün belirlenmesinde hangi ürünlerin sergileneceğinin yanı sıra kısıtlı raf kapasitesi altında her üründen kaçar adet ön yüze yer verileceği de müşteri talebini ve operasyonel maliyeti etkileyen önemli bir karardır. Bu çalışmada, ikame ürün etkileri ve farklı ön yüz seçeneklerinin göz önünde bulundurulduğu bir portföy optimizasyon modeli geliştirilmiştir. Geliştirilen modelin yüksek karmaşıklıkta olmasından dolayı iki aşamalı bir ayrıştırma yaklaşımı ile çözüme gidilmiştir. Bu ayrıştırma çerçevesinde öncelikle her ikame ürün grubu için optimal portföyün belirlendiği bir Portföy Optimizasyon Modeli (POM) farklı kapasite seçenekleri kullanılarak defalarca çözülmektedir. Daha sonra ise elde edilen tüm alternatif çözümler doğrultusunda toplam mağaza raf kapasitesinin tüm ikame ürün grupları arasında paylaştırılması için bir Raf Kapasitesi Bölümleme Modeli (RKBM) çalıştırılmaktadır.  Bu yaklaşım sayesinde gerçekçi boyutta portföy optimizasyon problemlerinin makul sürelerde çözülebildiği gözlemlenmiştir.