OSMANLI DEVLETİ’NİN BATAVYA BAŞŞEHBENDERİ HACI RASİM BEY’İN HAYATI, FAALİYETLERİ VE MECLİS-İ MEBUSAN’A SUNDUĞU ARZUHALİ
OSMANLI DEVLETİ’NİN BATAVYA BAŞŞEHBENDERİ HACI RASİM BEY’İN HAYATI, FAALİYETLERİ VE MECLİS-İ MEBUSAN’A SUNDUĞU ARZUHALİ
Yazar: Göksoy, İsmail Hakkı; Tetik, Zübeyir
Dergi: Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Vol. 6 No. 5, 2019
Anahtar kelimeler: Şehbenderlik,Osmanlı Devleti,Batavya Başşehbenderliği,Hacı Rasim Bey,Endonezya

Şehbenderlik; Osmanlı Devleti’nde önceleri tüccarlar arasındaki ihtilâfı çözmekle görevli memur iken daha sonra konsolosluğa dönüşen dış temsilcinin unvanı olmuştur. Osmanlı Devleti, XVI. yüzyıldan itibaren birçok devletin kendi ülkesinde konsolosluklar açmasına izin vermesine rağmen, kendisi bu konuda oldukça geç kalmış ve yabancı ülkelerde Osmanlı konsolosluklarının açılması XIX. yüzyıl gibi çok geç bir tarihte gerçekleşmiştir. Osmanlı Devleti sadece Avrupa’da değil Güney Doğu Asya’da da Müslüman halk ile bağlantı kurmak ve bu bölgede halifenin nüfuzunu artırmak için konsolosluklar açmıştır. Bunlardan biri de günümüzde Endonezya Cumhuriyeti’nin başşehri olan Cakarta’dadır. Hollanda sömürgesi döneminde ismi Batavya olan bu şehirde açılan konsoloslukta 1883 yılından itibaren resmi olarak birçok şehbender görev yapmıştır. Nitekim, bu şehbenderlerden biri de Hacı Rasim Bey’dir. 1904-1908 yılları arasında Batavya Başşehbenderliği yapan Hacı Rasim Bey, İkinci Meşrutiyetin ilanını müteakib Batavya’da başından geçen talihsiz bir olay sebebiyle görevinden azledilmiş ve İstanbul’a dönmüştür. Tekrar ataması yapılmayınca 1910 yılında görev yaptığı yerleri, Batavya’daki faaliyetlerini ve görevinden haksız yere azledildiğini anlatan bir arzuhal hazırlamış ve bunu matbaada bastırdıktan sonra Meclis-i Mebusȃn’a sunmuştur. İşte bu çalışmada kısaca Batavya Başşehbenderliği’nin açılmasına değinildikten sonra, Hacı Rasim Bey’in hayatı ve memuriyeti, faaliyetleri ve 1910 yılında Meclis-i Mebusȃn’a sunduğu arzuhali kısaca değerlendirilerek Osmanlı Devleti’nin Endonezya’daki siyasi, sosyal, ekonomik ve dini alanlardaki faaliyetlerine dair yapılan çalışmalar ortaya çıkarılmaya çalışılacaktır.

Şehbenderlik; Osmanlı Devleti’nde önceleri tüccarlar arasındaki ihtilâfı çözmekle görevli memur iken daha sonra konsolosluğa dönüşen dış temsilcinin unvanı olmuştur. Osmanlı Devleti, XVI. yüzyıldan itibaren birçok devletin kendi ülkesinde konsolosluklar açmasına izin vermesine rağmen, kendisi bu konuda oldukça geç kalmış ve yabancı ülkelerde Osmanlı konsolosluklarının açılması XIX. yüzyıl gibi çok geç bir tarihte gerçekleşmiştir. Osmanlı Devleti sadece Avrupa’da değil Güney Doğu Asya’da da Müslüman halk ile bağlantı kurmak ve bu bölgede halifenin nüfuzunu artırmak için konsolosluklar açmıştır. Bunlardan biri de günümüzde Endonezya Cumhuriyeti’nin başşehri olan Cakarta’dadır. Hollanda sömürgesi döneminde ismi Batavya olan bu şehirde açılan konsoloslukta 1883 yılından itibaren resmi olarak birçok şehbender görev yapmıştır. Nitekim, bu şehbenderlerden biri de Hacı Rasim Bey’dir. 1904-1908 yılları arasında Batavya Başşehbenderliği yapan Hacı Rasim Bey, İkinci Meşrutiyetin ilanını müteakib Batavya’da başından geçen talihsiz bir olay sebebiyle görevinden azledilmiş ve İstanbul’a dönmüştür. Tekrar ataması yapılmayınca 1910 yılında görev yaptığı yerleri, Batavya’daki faaliyetlerini ve görevinden haksız yere azledildiğini anlatan bir arzuhal hazırlamış ve bunu matbaada bastırdıktan sonra Meclis-i Mebusȃn’a sunmuştur. İşte bu çalışmada kısaca Batavya Başşehbenderliği’nin açılmasına değinildikten sonra, Hacı Rasim Bey’in hayatı ve memuriyeti, faaliyetleri ve 1910 yılında Meclis-i Mebusȃn’a sunduğu arzuhali kısaca değerlendirilerek Osmanlı Devleti’nin Endonezya’daki siyasi, sosyal, ekonomik ve dini alanlardaki faaliyetlerine dair yapılan çalışmalar ortaya çıkarılmaya çalışılacaktır.