ŞER'İYYE SİCİLLERİNE GÖRE TOKAT'TA İHTİDA HAREKETLERİ (1772-1897)
ŞER'İYYE SİCİLLERİNE GÖRE TOKAT'TA İHTİDA HAREKETLERİ (1772-1897)
Yazar: Açıkel, Ali
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 23, 2010

ÖZETBu makalede i 772-1897 yılları arasında Tokat'ta ihtidahareketleri, dönemin şer' iyye sicilierine. göre ele alınmıştır. Busiciııerde tespit edilen toplam 68 adet ihtidıi'kaydı, sicillerdeki yeralış şekilleri, yıııara ve aylara göre dagılımları, mlihtedilerinmilliyetleri ve ikamet yerleri, eski dinlerine göre mOhtediler,mOhtedilerin aldıkları isimler, ihdida sebepleri ve mOhtedilereyapılan yardımlar şeklinde yedi alt başlık altında analitik olarakincelenmiştir. Siciııerde çogunlukla "ihtida i'laml" şeklinde yeralan ihtida kayıtlarından ihtidaların daha çok 1798-1847 yıııarıarasında RebiOlevvel ve Şevval aylarında meydana geldigi'görOlmliştür. Milliyet bakımından mühtedilerin Ermeni, Rum veYahudi kökenli oldukları ve Tokat'ta toplam 24 adet mahaııedeikamet ettikleri anlaşılmıştır. Çogunlugu hıristiyanlıktan ihtidaeden mühtedilerin hemen İslıimi isimler aldıkları ve daha çokMehmed ve Fatıma isimlerini kuııandıkları tespit edilmiştir.Genellikle psikolojik ve sosyo-kültürel faktörler sonucu İsliimıseçen mühtedilere gerek devlet gerekse şahıslar ve vakıflartarafından çeşitli yardımlar yapılmaktaydı.AB8TRACTIn this article, the eonversion events in Tokat between theyears of 1772-i 897 have been taken up based on the eourt registersof that period. The total 68 eonversion records in these courtregisters have been examined analytieally under such sub-titles ascliche forms of eonversion records, distribution of eonverts by yearand month, eonvem in terms of their previous religions, namesused by eonverts, reasons for conversion, and aids provided foreonverts. it has been seen that the most of the eonversion recordsregistered in eourt registers usually in the form of "judieialdecision for eonversion" took plaee during the period of 17981847and in the months of RebiUlevvel and Şevval. lt has beenunderstood that the eonverts were Armenian, Greek and Jewish interms of their nationalities and that they Iived in the total 24quarters of Tokat. it has been found that the eonverts who beeameMuslim leaving mostly Christianity immediately adopted Islamicnames and usually used such names as Mehmed and Fatıma. BothState, and persons and pious Islamje foundations provided variouskind of aids for the eonverts embracing Islam with the effeets ofpsyehologieal and soeial-eultural faetors.

ÖZETBu makalede i 772-1897 yılları arasında Tokat'ta ihtidahareketleri, dönemin şer' iyye sicilierine. göre ele alınmıştır. Busiciııerde tespit edilen toplam 68 adet ihtidıi'kaydı, sicillerdeki yeralış şekilleri, yıııara ve aylara göre dagılımları, mlihtedilerinmilliyetleri ve ikamet yerleri, eski dinlerine göre mOhtediler,mOhtedilerin aldıkları isimler, ihdida sebepleri ve mOhtedilereyapılan yardımlar şeklinde yedi alt başlık altında analitik olarakincelenmiştir. Siciııerde çogunlukla "ihtida i'laml" şeklinde yeralan ihtida kayıtlarından ihtidaların daha çok 1798-1847 yıııarıarasında RebiOlevvel ve Şevval aylarında meydana geldigi'görOlmliştür. Milliyet bakımından mühtedilerin Ermeni, Rum veYahudi kökenli oldukları ve Tokat'ta toplam 24 adet mahaııedeikamet ettikleri anlaşılmıştır. Çogunlugu hıristiyanlıktan ihtidaeden mühtedilerin hemen İslıimi isimler aldıkları ve daha çokMehmed ve Fatıma isimlerini kuııandıkları tespit edilmiştir.Genellikle psikolojik ve sosyo-kültürel faktörler sonucu İsliimıseçen mühtedilere gerek devlet gerekse şahıslar ve vakıflartarafından çeşitli yardımlar yapılmaktaydı.AB8TRACTIn this article, the eonversion events in Tokat between theyears of 1772-i 897 have been taken up based on the eourt registersof that period. The total 68 eonversion records in these courtregisters have been examined analytieally under such sub-titles ascliche forms of eonversion records, distribution of eonverts by yearand month, eonvem in terms of their previous religions, namesused by eonverts, reasons for conversion, and aids provided foreonverts. it has been seen that the most of the eonversion recordsregistered in eourt registers usually in the form of "judieialdecision for eonversion" took plaee during the period of 17981847and in the months of RebiUlevvel and Şevval. lt has beenunderstood that the eonverts were Armenian, Greek and Jewish interms of their nationalities and that they Iived in the total 24quarters of Tokat. it has been found that the eonverts who beeameMuslim leaving mostly Christianity immediately adopted Islamicnames and usually used such names as Mehmed and Fatıma. BothState, and persons and pious Islamje foundations provided variouskind of aids for the eonverts embracing Islam with the effeets ofpsyehologieal and soeial-eultural faetors.