Sağlık Hizmeti Araştırmalarında Kavram Analizi
Sağlık Hizmeti Araştırmalarında Kavram Analizi
Yazar: Aydan, Seda
Dergi: Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, Vol. 21 No. 3, 2017
Anahtar kelimeler: Kavram analizi,sağlık hizmetleri,nitel araştırma

Kavram analizinde amaç bir kavrama ait çeşitli tanımları, kullanımları, uygulamaları ve kavram ile yakından ilgili diğer kavramları analiz ederek kavramı oluşturan temel unsurları belirlemektir. Sağlık profesyonelleri, uygulamalarını güncel tutmak ve hastalara kanıta dayalı kaliteli bakım sunmakla yükümlü oldukları için kavramlar hakkındaki bilgilerini güncellemeleri kanıta dayalı uygulamaların anahtarıdır. Günümüzde sağlık hizmetleri literatüründe yer alan birçok kavramın netlik kazanmamış olduğu görülmektedir. Ayrıca, kavramların farklı disiplinler içinde nasıl kullanıldığını anlamak, bazı araştırma araçlarını diğer disiplinlerden aktaran sağlık hizmeti araştırmacıları için kritik öneme sahiptir. Bu nedenle kavramların doğru bir şekilde analiz edilmesine ihtiyaç vardır. Sağlık hizmetlerinde kullanılan bazı kavramlar yabancı dilden alıntı yapılmakta, farklı tercümeler kullanılmakta veya anlamını tam karşılamayan Türkçe karşılıklar kullanılabilmektedir. Kavram analizi Türkçeye uygun doğru karşılığın sağlanması ve tek tip kavramın kullanılmasını sağlayabilir. Çalışmanın amacı kavram analizini tanımlamak, yöntemleri ortaya koymak ve sağlık hizmetlerindeki uygulama örnekleri sunarak kavram analizinin önemine dikkat çekmektir. Çalışmada Pubmed ve Google Scholar veri tabanlarında “concept analysis”, Yök Tez Merkezi ve Google Akademik veri tabanında ise “kavram analizi” ve “kavramsal analiz” şeklinde tarama yapılmış, bulunan tez ve makalelerin sağlık hizmetleri alanında yapılıp yapılmadığı belirlenmiş ve sağlık hizmetlerinde yapılan kavram analizi çalışmalarından bazı örnekler sunulmuştur. Yapılan taramada sağlık hizmetleri kavram analizi konusunda Türkçe yayınların oldukça kısıtlı olduğu görülmüştür. Sağlık hizmetlerinde farklı disiplinlerden veya uluslararası literatürden Türkçe’ye geçen ve kavram karmaşası içinde olan bazı kavramlar bulunmaktadır. Bu kavramların anlamına netlik kazandırmak amacıyla kavram analizlerinin yapılması önemli olabilir.

Kavram analizinde amaç bir kavrama ait çeşitli tanımları, kullanımları, uygulamaları ve kavram ile yakından ilgili diğer kavramları analiz ederek kavramı oluşturan temel unsurları belirlemektir. Sağlık profesyonelleri, uygulamalarını güncel tutmak ve hastalara kanıta dayalı kaliteli bakım sunmakla yükümlü oldukları için kavramlar hakkındaki bilgilerini güncellemeleri kanıta dayalı uygulamaların anahtarıdır. Günümüzde sağlık hizmetleri literatüründe yer alan birçok kavramın netlik kazanmamış olduğu görülmektedir. Ayrıca, kavramların farklı disiplinler içinde nasıl kullanıldığını anlamak, bazı araştırma araçlarını diğer disiplinlerden aktaran sağlık hizmeti araştırmacıları için kritik öneme sahiptir. Bu nedenle kavramların doğru bir şekilde analiz edilmesine ihtiyaç vardır. Sağlık hizmetlerinde kullanılan bazı kavramlar yabancı dilden alıntı yapılmakta, farklı tercümeler kullanılmakta veya anlamını tam karşılamayan Türkçe karşılıklar kullanılabilmektedir. Kavram analizi Türkçeye uygun doğru karşılığın sağlanması ve tek tip kavramın kullanılmasını sağlayabilir. Çalışmanın amacı kavram analizini tanımlamak, yöntemleri ortaya koymak ve sağlık hizmetlerindeki uygulama örnekleri sunarak kavram analizinin önemine dikkat çekmektir. Çalışmada Pubmed ve Google Scholar veri tabanlarında “concept analysis”, Yök Tez Merkezi ve Google Akademik veri tabanında ise “kavram analizi” ve “kavramsal analiz” şeklinde tarama yapılmış, bulunan tez ve makalelerin sağlık hizmetleri alanında yapılıp yapılmadığı belirlenmiş ve sağlık hizmetlerinde yapılan kavram analizi çalışmalarından bazı örnekler sunulmuştur. Yapılan taramada sağlık hizmetleri kavram analizi konusunda Türkçe yayınların oldukça kısıtlı olduğu görülmüştür. Sağlık hizmetlerinde farklı disiplinlerden veya uluslararası literatürden Türkçe’ye geçen ve kavram karmaşası içinde olan bazı kavramlar bulunmaktadır. Bu kavramların anlamına netlik kazandırmak amacıyla kavram analizlerinin yapılması önemli olabilir.