ORTAK MAHLAS SORUNUNA ÇARPICI BİR ÖRNEK: EŞREFZÂDE ABDÜLKÂDİR EFENDİ'NİN (NECÎB) ŞİİRLERİNİN ALİ EMÎRÎ TARAFINDAN SULTAN III. AHMED'E (NECÎB) MAL EDİLMESİ
A STRIKING EXAMPLE OF THE PROBLEM OF COMMON PSEUDONYMS: ATTRIBUTION OF EŞREFZÂDE ABDÜLKÂDIR EFENDI'S (NECÎB) POEMS TO SULTAN AHMED III (NECÎB) BY ALİ EMÎRÎ
Yazar: Coşgun, Gökhan
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. VEFATININ 100. YILI MÜNASEBETİYLE ALİ EMÎRÎ ÖZEL SAYISI, 2024
Anahtar kelimeler: Classical Turkish Literature of Ottoman Field ; Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı ; Classical Turkish Literature,Common Pseudonym,Necîb,Sultan Ahmed III,Eşrefzâde Abdülkâdir Efendi,Ali Emîrî ; Klasik Türk Edebiyatı,Ortak Mahlas,Necîb,Sultan III. Ahmed,Eşrefzâde Abdülkâdir Efendi,Ali Emîrî

Edebî bir muhitte şairin kimliğini gösteren ve bir şairin diğer şairlerden tefrik edilmesini sağlayan mahlasın, Türk edebiyatındaki uzun serüveninde pek çok aşamalardan geçtiği, farklı kullanım alanları oluştuğu görülmektedir. Bir şairi diğerinden ayıran mahlasın birden fazla şair tarafından kullanılması ve bunların sayılarının zamanla artmasıyla şairlerin hayatının, eserlerinin ve en önemlisi de şiirlerinin birbirine karışmasına neden olmuştur. Bu çalışmada konu olan Eşrefzâde Abdülkâdir Efendi ve Sultan III. Ahmed’in eserleri de bu karışıklıktan nasibini almış, ortak mahlas kullanmaları nedeniyle Eşrefzâde Abdülkâdir Efendi’ye ait şiirler Sultan III. Ahmed’e atfedilmiştir. İki şairin de “Necîb” ortak mahlasını kullanmasından kaynaklı karışıklığın müsebbibinin önemli bir hâfız-ı kütüp olan, ömrünü değerli kitapların toplanmasına ve korunmasına vakfeden müdekkik bir âlimin yani Ali Emîrî Efendi’nin kalemiyle gerçekleşmiş olması ayrıca dikkate değerdir. Çalışmada Ali Emîrî’nin sebep olduğu düşünülen karışıklık nedeniyle Eşrefzâde Abdülkâdir Efendi’ye ait en az 39 manzumenin Sultan III. Ahmed’e atfedilmesi meselesi etraflıca ele alınacak, Ali Emîrî’yi bu karışıklığa sevk eden âmiller irdelenecektir. Söz konusu ortak şiirlerin neden Sultan III. Ahmed’e ait olamayacağı meselesi ortaya konulmaya çalışılacaktır. Böylece hem edebiyat tarihimizdeki bir yanlışlık düzeltilecek hem de Eşrefzâde Abdülkâdir Efendi’nin edebî hakkı teslim edilecektir.

It is seen that the pseudonym, which shows the identity of a poet in a literary circle and enables a poet to be distinguished from other poets, has gone through many stages in its long adventure in Turkish literature and has different areas of use. The pseudonyms used to distinguish poets from each other did not always fulfill this function, and due to the fact that many poets used common pseudonyms over the centuries, some poets' lives, works and, most importantly, poems were confused with each other. The works of Eşrefzâde Abdülkâdir Efendi and Sultan Ahmed III, the subject of our study, were also subjected to this confusion, and poems belonging to Eşrefzâde Abdülkâdir Efendi were attributed to Sultan Ahmed III due to their common pseudonym. It is also noteworthy that the cause of the confusion, due to both poets' use of the common pseudonym "Necîb", was the pen of Ali Emîrî Efendi, an important Hâfız-ı kütüp, a scholar who devoted his life to the collection and preservation of valuable books. In this study, the issue of attributing at least 39 poems by Eşrefzâde Abdülkâdir Efendi to Sultan Ahmed III due to the confusion caused by Ali Emîrî will be discussed in detail, and the factors that led Ali Emîrî to this confusion will be analyzed. The issue of why the common poems in question cannot belong to Sultan Ahmed III will be tried to be revealed with evidence. In this way, both a mistake in our literary history will be corrected and Eşrefzâde Abdülkâdir Efendi's literary right will be delivered to him.