Alt Sosyoekonomik Bağlamda Ailelerin Sundukları Ev Erken Okuryazarlık Deneyimlerinin Betimlenmesi
Exploring Home Early Literacy Practices among Families  from Low Socioeconomic Backgrounds
Yazar: Harmandar Ergül, Dilara; Arıkan, Arzu
Dergi: Ana Dili Eğitimi Dergisi, Vol. 12 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Turkish and Social Sciences Education (Diğer) ; Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi (Diğer) ; Early literacy skills,preschool education,disadvantaged groups,children at risk,family-child interaction ; Erken okuryazarlık becerileri,okul öncesi eğitim,dezavantajlı gruplar,risk altındaki çocuklar,aile-çocuk etkileşimi

Her çocuk ev ortamında farklı deneyimler yaşamakta ve erken okuryazarlık becerilerini aynı oranda geliştirme imkânı bulamamaktadır. Bu araştırmada da özellikle dezavantajlı koşullarda yaşayan çocukların sorunlarından hareketle alt sosyoekonomik katmandan ailelerin çocuklarına sundukları ev erken okuryazarlık deneyimlerinin betimlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, ilk yazarın yüksek lisans tezi kapsamında elde ettiği veri setinden faydalanılmıştır. Çalışmanın katılımcılarını 5-6 yaş çocuğu olan 286 ebeveyn oluşturmuştur. Araştırma verileri Ev Erken Okuryazarlık Ortamı Ölçeği ve Demografik Bilgi Formu ile toplanmıştır. Veri analizinde t-testi, Mann-Whitney U testi ve ANOVA testlerine başvurulmuştur. Bulgular alt sosyoekonomik katmanda çocuklarına zengin deneyim sunan ailelerin sayıca sınırlı kaldığını, sesbilgisel ve yazı farkındalığı boyutunda orta düzeyde; okuma, yazma ve birlikte kitap okuma boyutlarında yetersiz deneyim sunduklarını göstermiştir. Ebeveynlerin eğitim düzeyleri ve çocukların okul öncesi eğitim süreleri arttıkça ailelerin okuma ve birlikte kitap okuma boyutlarında sundukları deneyimler artmıştır. Yazma deneyimleri kız çocuğu olan ailelerin lehine, sesbilgisel/yazı farkındalığı ise okul öncesi eğitim süresine göre farklılaşmıştır.

Each child has different home early literacy experiences and does not have the opportunity to develop early literacy skills at the same rate. This study aims to explore the home early literacy experiences offered by families from lower socioeconomic stratum to their children, especially based on the problems of children living under disadvantaged conditions. The study used the data set collected as part of the first author’s master’s thesis. The participants consisted of 286 parents of 5-6-year-old children. Data collection instruments were the Home Early Literacy Environment Scale and the Demographic Information Form. Data analysis included t-test, Mann-Whitney U test, and ANOVA. The findings indicated that the number of families from lower socioeconomic stratum offering rich experiences were limited. Parents offered moderate experiences in the phonological/letter awareness dimension and insufficient experiences in the reading, writing, and shared book reading dimensions to their children. As the educational levels of the parents and children’s duration of preschool education increased, the experiences in the reading and shared book reading dimensions also increased. Writing experiences favored families with daughters, while phonological/letter awareness varied according to children’s duration of preschool education.