TOKİ KONUT UYGULAMALARINDAKİ FİYAT POLİTİKALARININ DEĞERLENDİRİLMESİ (AĞRI SUÇATAĞI II. ETAP 3+1, 280 DAİRE ÜZERİNDEN FAYDA MALİYET ANALİZİ)
TOKİ KONUT UYGULAMALARINDAKİ FİYAT POLİTİKALARININ DEĞERLENDİRİLMESİ (AĞRI SUÇATAĞI II. ETAP 3+1, 280 DAİRE ÜZERİNDEN FAYDA MALİYET ANALİZİ)
Yazar: Alaca, İsmet; Yolci, Melik
Dergi: Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 6 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ)

Ağrı İli sosyo-ekonomik veriler ışığında değerlendirildiğinde, Türkiye’nin kentleşme ve kamu hizmetleri bağlamında geri kalmış şehirlerinden biridir. Kentleşmenin nüfus yoğunluğu ile doğrudan ilişkisi genel geçer bir kriter olarak kabul görmektedir. Ağrı toplam nüfusu ile Türkiye’de iller sıralamasında 68. sırada yer almasına karşın, gelişmişlik sırlamalarında son üç il arasında yer almaya devam etmektedir.Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ), tarihsel süreçte birçok farklı devlet otoritesiyle eklemlenmesine karşın, hali hazırda Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na bağlı bir kuruluş olarak varlığını sürdürmektedir. Daha çok konut gereksinim oranı yüksek olan yerlerde vatandaşın konut ihtiyacını üstün ve ayrıcalıklı yetkilerle karşılamaya çalışan kurumun, temelde, vatandaşların gelir düzeylerine göre bir ayrım ile bu ihtiyacı karşılama politikası vardır. Ancak TOKİ, hiçbir surette bedelsiz konut verme uygulamasına gitmemiştir. İdare Hukukuna egemen ilkelerden biri olan, kamu hizmetlerinin sunumunda “kamu yararı” ilkesi çerçevesinde çalışması beklenen kurum, uygulamalarında özellikle orta ve alt gelir gurubuna yönelik konut temininde ne denli kamu yararı ilkesinin gözetildiği, bu çalışmanın da temel sorusudur. Bu anlamda oluşturulan hipotezin önermesi şudur: Devlet ve kamu kurumları hizmet sunumlarında kamu yararı ilkesi doğrultusunda hareket eder. Çalışma, Ağrı’da yapımı 2011 yılında tamamlanan ve aynı yıl kura ile belirlenen hak sahiplerine dağıtımı yapılan Suçatağı İkinci Etap, 3+1, 120 metrekare brüt oturma alanına sahip 228 dairenin (10 bina), TOKİ’ye maliyeti ile vatandaşa maliyeti arasında bir karşılaştırma yaparak, kamu açısından “kar mı, yoksa kamu yararının mı gerçekleştiğini” ortaya koymayı hedeflemektedir.Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde TOKİ’nin kısa tarihçesi ve uygulamaları, ikinci bölümde “Kamu Yararı” kavramı, üçüncü bölümde ise Ağrı Suçatağı TOKİ Konutlarının arsa temini, yapım ve satış aşaması, rakamlar ve hesaplamalar eşliğinde ortaya konulmuş, çalışma genel bir değerlendirme ile sonuçlandırılmıştır.Ağrı Province, considered in the terms of socio-economic datas, is one of backward cities of Turkey in urbanization and lacked in public services. The direct relationship of urbanization with population density is accepted as a common criterion. Despite having rank of sixty eighth in total population of Turkey, in terms of development, it continues to be ranked among the last three provinces of Turkey. Although the Housing Development Administration (TOKI) has been integrated with many different state authorities in the historical process, it still exists as an affiliatemember of the Ministry of Environment and Urbanization. The institution, which seeks to meet the housing need of the citizen with superior and privileged powers, has a policy of meeting this need with a distinction based on the level of income of citizens. However, TOKI has never been able to offer free housing. The institution, in principle, is expected to work within the framework of the “common good” within the provision of public services that is one of the dominant principles of Administrative Law. The extent of public interest principle that is taken into account during performing is an essential factor, especially, for middle and lower income groups. In this sense, the hypothesis created is:Governmentaland public institutions to whatextent act in line with the principle of public interest, in service provision. The study was carried out in Ağrı. The project was completed in 2011 and was distributed to the right holders determined in the same year . By doing this, it aims to reveal whether gaining profit or ensuring public benefit are realized in terms of the public services. This study consists of three parts. In the first part, the short history of TOKI and its applications, in the second part, the concept of public benefit and in the third section, the provision of land development, construction process and liquidation stages were evaluated with figures and calculations related to Ağrı Suçatağı TOKİ Houses.Keywords: Housing Development Administration (TOKI), Public Benefit, Profit,Cost, Benefit Analysis

Ağrı İli sosyo-ekonomik veriler ışığında değerlendirildiğinde, Türkiye’nin kentleşme ve kamu hizmetleri bağlamında geri kalmış şehirlerinden biridir. Kentleşmenin nüfus yoğunluğu ile doğrudan ilişkisi genel geçer bir kriter olarak kabul görmektedir. Ağrı toplam nüfusu ile Türkiye’de iller sıralamasında 68. sırada yer almasına karşın, gelişmişlik sırlamalarında son üç il arasında yer almaya devam etmektedir.Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ), tarihsel süreçte birçok farklı devlet otoritesiyle eklemlenmesine karşın, hali hazırda Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na bağlı bir kuruluş olarak varlığını sürdürmektedir. Daha çok konut gereksinim oranı yüksek olan yerlerde vatandaşın konut ihtiyacını üstün ve ayrıcalıklı yetkilerle karşılamaya çalışan kurumun, temelde, vatandaşların gelir düzeylerine göre bir ayrım ile bu ihtiyacı karşılama politikası vardır. Ancak TOKİ, hiçbir surette bedelsiz konut verme uygulamasına gitmemiştir. İdare Hukukuna egemen ilkelerden biri olan, kamu hizmetlerinin sunumunda “kamu yararı” ilkesi çerçevesinde çalışması beklenen kurum, uygulamalarında özellikle orta ve alt gelir gurubuna yönelik konut temininde ne denli kamu yararı ilkesinin gözetildiği, bu çalışmanın da temel sorusudur. Bu anlamda oluşturulan hipotezin önermesi şudur: Devlet ve kamu kurumları hizmet sunumlarında kamu yararı ilkesi doğrultusunda hareket eder. Çalışma, Ağrı’da yapımı 2011 yılında tamamlanan ve aynı yıl kura ile belirlenen hak sahiplerine dağıtımı yapılan Suçatağı İkinci Etap, 3+1, 120 metrekare brüt oturma alanına sahip 228 dairenin (10 bina), TOKİ’ye maliyeti ile vatandaşa maliyeti arasında bir karşılaştırma yaparak, kamu açısından “kar mı, yoksa kamu yararının mı gerçekleştiğini” ortaya koymayı hedeflemektedir.Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde TOKİ’nin kısa tarihçesi ve uygulamaları, ikinci bölümde “Kamu Yararı” kavramı, üçüncü bölümde ise Ağrı Suçatağı TOKİ Konutlarının arsa temini, yapım ve satış aşaması, rakamlar ve hesaplamalar eşliğinde ortaya konulmuş, çalışma genel bir değerlendirme ile sonuçlandırılmıştır.Ağrı Province, considered in the terms of socio-economic datas, is one of backward cities of Turkey in urbanization and lacked in public services. The direct relationship of urbanization with population density is accepted as a common criterion. Despite having rank of sixty eighth in total population of Turkey, in terms of development, it continues to be ranked among the last three provinces of Turkey. Although the Housing Development Administration (TOKI) has been integrated with many different state authorities in the historical process, it still exists as an affiliatemember of the Ministry of Environment and Urbanization. The institution, which seeks to meet the housing need of the citizen with superior and privileged powers, has a policy of meeting this need with a distinction based on the level of income of citizens. However, TOKI has never been able to offer free housing. The institution, in principle, is expected to work within the framework of the “common good” within the provision of public services that is one of the dominant principles of Administrative Law. The extent of public interest principle that is taken into account during performing is an essential factor, especially, for middle and lower income groups. In this sense, the hypothesis created is:Governmentaland public institutions to whatextent act in line with the principle of public interest, in service provision. The study was carried out in Ağrı. The project was completed in 2011 and was distributed to the right holders determined in the same year . By doing this, it aims to reveal whether gaining profit or ensuring public benefit are realized in terms of the public services. This study consists of three parts. In the first part, the short history of TOKI and its applications, in the second part, the concept of public benefit and in the third section, the provision of land development, construction process and liquidation stages were evaluated with figures and calculations related to Ağrı Suçatağı TOKİ Houses.Keywords: Housing Development Administration (TOKI), Public Benefit, Profit,Cost, Benefit Analysis