ÇANKIRI İLİ MERKEZ İLÇESİ GELENEKSEL GELİN KIYAFETİNİN KONSERVASYON SÜRECİ
ÇANKIRI İLİ MERKEZ İLÇESİ GELENEKSEL GELİN KIYAFETİNİN KONSERVASYON SÜRECİ
Yazar: Soysaldı, Aysel; Uzgidim, Gözde
Dergi: Akademik Sanat, Vol. 5 No. 11, 2020
Anahtar kelimeler: çankırı,geleneksel,gelinlik,koruma,belgeleme

Bir ulusu simgeleyen en temel dinamiklerden biri giyim kültürünün zenginliğidir. Toplum içi sınıf statüsünün belirlenmesinde giyim kültürünün zenginliği ve çeşitliliği oldukça etken bir parametredir. Türk toplumunun Orta Asya’dan Anadolu’ya ve hatta Balkanlara yayılan kültürü içinde giyim önemli bir etnografik malzeme sunmaktadır. Anadolu’nun her bölgesinde yerel özellikleresahip olan geleneksel kıyafetleri bulunmaktadır. Her yörenin kendine özgü kadın, erkek ve bunların içinde günlük, yabanlık ve tören kıyafetleri vardır.Araştırmanın amacı özel bir koleksiyonda bulunan Çankırı yöresine ait 19.yüzyılın sonu olarak tarihlendirilen gelinlik ve tamamlayıcı unsurlarının belgelenmesidir.Manevi değeri olan bu eserlere önceden herhangi bir koruma uygulaması yapılmamıştır. Eserler, şahıs tarafından bohçalanmış olarak sandıkta özenle saklanarak günümüze kadar gelebilmiştir. Araştırma doğrultusunda eserler kumaş, süsleme özellikleri ve bozulma durumu olarak üç temel başlıkta ele alınarak belgelenmiştir. Bu çalışma tarama modelinde bir betimleme olup, aynı zamanda deneysel koruma yöntemlerini içermektedir. Araştırma örneklemini oluşturan gelin kıyafetinin içinde üçetek entari, cepken, don ve aksesuar parçası olarak peşkir yer almaktadır.Genel anlamda farklı malzeme gruplarının kullanıldığı tekstil eserlerinde bozulmaların daha fazla ve farklı çeşitlerde olduğu bilinmektedir. Klaptan ile dokunan veya süsleme yapılan kumaşlarda temel anlamda görülen bozulmaların yanında korozyon da görülmektedir. Nitekim ele alınan eserde de klaptanda korozyon oluşmuştur. Ayrıca katlı halde duran kıyafetin temas ettiği diğer bölgelerde de korozyon kaynaklı pas lekeleri göze çarpmaktadır. Peşkirde sandık lekelerinin oluşumu oldukça fazladır. Üçetek ve cepkenin işlemelerinde sökülmeler mevcuttur. Bazı bölgelerde doku kaybı ve işlemelerde kopmalar bulunmaktadır. Üçeteğin astarında kullanımdan kaynaklı ter lekeleri oluşmuştur. Ayrıca kol bölgesinde astar takviyesi yapılarak yeni bir astar dikilmiştir. Gelin kıyafeti özelliklerine uygun olarak eser tespit raporu hazırlanmıştır. Bu rapor doğrultusunda belgeleme işlemleri ve konservasyon süreci belirlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre müdahale yöntemleri tespit edilip uygulanmıştır. Lif ve renk analizleri laboratuarda yapılmıştır. Tespit raporu genel ve detay fotoğraflar ile güçlendirilmiştir. Yapılan çalışmalar ile eser belgelenmiş olacak ve ileriye yönelik uygun koşullarda korunması için önerilerde bulunarak eserin daha uzun süre yaşatılması sağlanacaktır.

Bir ulusu simgeleyen en temel dinamiklerden biri giyim kültürünün zenginliğidir. Toplum içi sınıf statüsünün belirlenmesinde giyim kültürünün zenginliği ve çeşitliliği oldukça etken bir parametredir. Türk toplumunun Orta Asya’dan Anadolu’ya ve hatta Balkanlara yayılan kültürü içinde giyim önemli bir etnografik malzeme sunmaktadır. Anadolu’nun her bölgesinde yerel özellikleresahip olan geleneksel kıyafetleri bulunmaktadır. Her yörenin kendine özgü kadın, erkek ve bunların içinde günlük, yabanlık ve tören kıyafetleri vardır.Araştırmanın amacı özel bir koleksiyonda bulunan Çankırı yöresine ait 19.yüzyılın sonu olarak tarihlendirilen gelinlik ve tamamlayıcı unsurlarının belgelenmesidir.Manevi değeri olan bu eserlere önceden herhangi bir koruma uygulaması yapılmamıştır. Eserler, şahıs tarafından bohçalanmış olarak sandıkta özenle saklanarak günümüze kadar gelebilmiştir. Araştırma doğrultusunda eserler kumaş, süsleme özellikleri ve bozulma durumu olarak üç temel başlıkta ele alınarak belgelenmiştir. Bu çalışma tarama modelinde bir betimleme olup, aynı zamanda deneysel koruma yöntemlerini içermektedir. Araştırma örneklemini oluşturan gelin kıyafetinin içinde üçetek entari, cepken, don ve aksesuar parçası olarak peşkir yer almaktadır.Genel anlamda farklı malzeme gruplarının kullanıldığı tekstil eserlerinde bozulmaların daha fazla ve farklı çeşitlerde olduğu bilinmektedir. Klaptan ile dokunan veya süsleme yapılan kumaşlarda temel anlamda görülen bozulmaların yanında korozyon da görülmektedir. Nitekim ele alınan eserde de klaptanda korozyon oluşmuştur. Ayrıca katlı halde duran kıyafetin temas ettiği diğer bölgelerde de korozyon kaynaklı pas lekeleri göze çarpmaktadır. Peşkirde sandık lekelerinin oluşumu oldukça fazladır. Üçetek ve cepkenin işlemelerinde sökülmeler mevcuttur. Bazı bölgelerde doku kaybı ve işlemelerde kopmalar bulunmaktadır. Üçeteğin astarında kullanımdan kaynaklı ter lekeleri oluşmuştur. Ayrıca kol bölgesinde astar takviyesi yapılarak yeni bir astar dikilmiştir. Gelin kıyafeti özelliklerine uygun olarak eser tespit raporu hazırlanmıştır. Bu rapor doğrultusunda belgeleme işlemleri ve konservasyon süreci belirlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre müdahale yöntemleri tespit edilip uygulanmıştır. Lif ve renk analizleri laboratuarda yapılmıştır. Tespit raporu genel ve detay fotoğraflar ile güçlendirilmiştir. Yapılan çalışmalar ile eser belgelenmiş olacak ve ileriye yönelik uygun koşullarda korunması için önerilerde bulunarak eserin daha uzun süre yaşatılması sağlanacaktır.