Cemşîd ü Hurşîd Mesnevisindeki Epizot ve Motiflerin Türk Halk Hikâyeleri ve Masallarıyla Mukayesesi
Comparison Of Epizot And Motifs In Cemşîd ü Hurşid Mesnevi With Turkish Folk Story And Fairy Tales
Yazar: Karaduman, Ruken
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 27 No. 27, 0
Anahtar kelimeler: Cemşid ü Hurşîd,masal,halk hikâyesi,mesnevi,epizot,motif ; Cemşid ü Hurşîd,tale,folk tale,mesnevi,episode,motif

Sözlü anlatım yoluyla günümüze ulaşan halk hikâyeleri ve  masallar, halk muhayyilesinde sentezlenen birçok kültürel  unsuru ihtiva eder. Bu kültürel unsurların, yalnızca halk  edebiyatı metinlerinde değil; klasik ve modern Türk edebiyatı  ürünlerinde de izlerini takip etmek mümkündür. Her edebi  gelenekte, önceki anlatılarla taşınan kültür birikimi, sosyal  inanç sistemi ve yaşam tarzı sanatçı tarafından özümsenip  onun kendine has perspektifi ile yansıtılır. Özellikle klasik Türk  edebiyatının tahkiye esasına dayalı nazım biçimlerinden olan  mesnevilerde kadim anlatıların; inanışlar, mitler ve efsaneler  gibi kültürel miras ögelerinin etkileri yoğun biçimde  hissedilmektedir. Bu durum şairlerimizin mesnevî formunu  İran edebiyatı aracılığıyla tanıyıp kullanırken anlatılarını kendi  kültürleri ile özdeşleştirmeyi de başardıklarının bir  göstergesidir.  Ahmedî’nin 4798 beyitlik Cemşîd ü Hurşîd mesnevisi,  edebiyatımızda tahkiye tekniği bakımından önemli bir yere  sahiptir. Telif bir eser olan bu mesnevinin epizot ve motifleri  açısından ele alınıp Türk masalları ve halk hikâyeleri gibi  geleneksel anlatı türleri ile benzerlik ve farklılıklarının tespiti  çalışmamızın konusunu oluşturmaktadır. Bu makalede Türk  kültürüne ait birçok halk hikâyesi ve masal incelenerek Cemşîd  ü Hurşîd’deki biçim ve işlev yönüyle tekrar eden epizot ve  motifler bağlamında Dede Korkut Hikâyeleri, Elif ile Mahmut,  Tahir ile Zühre, Raznihan ile Mahfiruze, Ferhad ile Şirin gibi  halk hikâyelerinden ve Güneş Kızı, Kırk Oğlan, Altın Araba adlı masallardan örneklere yer verilmiştir. Ayrıca; metinler  arasındaki bağıntıları ortaya çıkarmak için mesnevinin olay  akışı içindeki anlatımlar, zikredilen bu halk anlatı türleri ile  özellikle kurgu dünyası, olağanüstülükler ve yapısal unsurlar  noktasında ihtiva ettiği benzerlikler üzerinden değerlendirmeye  tabi tutulmuştur.

Folk tales and tales that have survived through oral  expression contain many cultural elements synthesized in  folk imagination. It is possible to follow the traces of these  cultural elements not only in folk literature texts but also  in classical and modern Turkish literature products In  every literary tradition, the cultural accumulation, social  belief system and lifestyle carried by previous narratives  are assimilated by the artist and reflected by his unique  perspective Especially in mesnevi, which is one of the verse  forms of classical Turkish literature based on narration, the  effects of cultural heritage elements such as beliefs, myths  and legends of ancient narratives are felt intensely. While  our poets recognize and use the Mesnevi form through  Iranian literature, they succeed in assimilating this form  with themselves.  Ahmedî's 4798 couplets Cemşîd ü Hurşîd mesnevi has  an important place in our literature in terms of narration  technique. The subject of our study is to examine this  mesnevi, which is a compilation work, in terms of episodes  and motifs, and to determine the similarities and  differences with traditional narrative types such as  Turkish fairy tales and folk talesIn this article, folk tales  such as Dede Korkut Stories, Elif ile Mahmut, Tahir ile  Zühre, Raznihan ile Mahfiruze, Ferhad ile Şirin and many  tales such as Güneş Kızı, Kırk Boy, Altın are studied in the  context of repetitive episodes and motifs in terms of form and function in Cemşîd ü Hurşîd. In addition, in order to  reveal the relations between the texts, the narratives in the  event flow of the mesnevi were evaluated over the  similarities they contain with these folk narrative types,  especially in the world of fiction, extraordinary and  structural elements..