Tunca Nehri (Edirne-Türkiye) Kıyı Şeridi Boyunca Sediment ve Topraklardaki Radyoaktivite Seviyelerinin ve İlgili Sağlık Tehlikelerinin Değerlendirilmesi
Assessment of Radioactivity Levels and Associated Health Hazards in Shore Sediments and Soils Along the Coastline of the Tunca River (Edirne-Turkey)
Yazar: Özden, Selin; Aközcan, Serpil
Dergi: Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 1, 2023
Anahtar kelimeler: Classical Physics (Other) ; Klasik Fizik (Diğer) ; Soil,Sediment,Tunca River,Natural Radioactivity,Artificial Radioactivity ; Toprak,Sediment,Tunca Nehri,Doğal Radyoaktivite,Yapay Radyoaktivite

Bu çalışmada, Tunca Nehri’nin Türkiye’nin Edirne ilinde bulunan uzantısından toplanan toprak ve sediment örneklerinde doğal ve (226Ra, 232Th ve 40K) ve yapay (137Cs) radyonüklid aktivite konsantrasyonları mevsimsel olarak belirlenmiştir. Örnekler, yüksek saflıkta germanyum dedektörlü (HPGe) gama spektrometre sistemi kullanılarak analiz edilmiştir. Toprak örnekleri için ortalama 226Ra, 232Th, 40K ve 137Cs aktivite konsantrasyonları sırasıyla 39.94±0.95 Bq/kg, 55.42±1.02 Bq/kg, 688.21±8.12 Bq/kg ve 7.67±0.44 Bq/kg bulunmuştur. Sediment örnekleri için ortalama 226Ra, 232Th, 40K ve 137Cs aktivite konsantrasyonları sırasıyla 40.32±1.39 Bq/kg, 46.90±1.11 Bq/kg, 651.43±7.95 Bq/kg ve 7.92±0.41 Bq/kg olarak belirlenmiştir. Radyolojik etkinin belirlenmesi için radyum eşdeğer aktivitesi, karasal soğurulan gama doz hızı, yıllık etkin doz eşdeğeri ve dış tehlike indeksi hesaplandı. Toprak örnekleri için ortalama radyum eşdeğer aktivitesi, karasal soğurulan gama doz hızı, yıllık etkin doz eşdeğeri ve dış tehlike indeksi sırasıyla 172.19 Bq/kg, 80.86 nGy/h, 99.16 μSv/y ve 0.47 olarak hesaplandı. Sediment örnekleri için ortalama radyum eşdeğer aktivitesi, karasal soğurulan gama doz hızı, yıllık etkin doz eşdeğeri ve dış tehlike indeksi sırasıyla 157.55 Bq/kg, 74.36 nGy/h, 91.19 μSv/y ve 0.43 olarak belirlendi. Elde edilen değerler dünya ortalamaları ve önerilen değerler açısından değerlendirildi.

In this study, natural (226Ra, 232Th and 40K) and artificial (137Cs) radionuclide activity concentrations were determined seasonally in soil and sediment samples from the extension of the Tunca River in Edirne province of Turkey. Samples were analyzed using a gamma spectrometer system with a high-purity germanium detector (HPGe). The average 226Ra, 232Th, 40K and 137Cs activity concentrations for soil samples were found to be 39.94±0.95 Bq/kg, 55.42±1.02 Bq/kg, 688.21±8.12 Bq/kg and 7.67±0.44 Bq/kg, respectively. The average 226Ra, 232Th, 40K and 137Cs activity concentrations for sediment samples were determined as 40.32±1.39 Bq/kg, 46.90±1.11 Bq/kg, 651.43±7.95 Bq/kg and 7.92±0.41 Bq/kg, respectively. In order to determine the radiological effect; radium equivalent activity, terrestrial absorbed gamma dose rate, annual effective dose equivalent and external hazard index were calculated. The average radium equivalent activity, terrestrial absorbed gamma dose rate, annual effective dose equivalent and external hazard index for soil samples were calculated as 172.19 Bq/kg, 80.86 nGy/h, 99.16 μSv/y and 0.47, respectively. The average radium equivalent activity, terrestrial absorbed gamma dose rate, annual effective dose equivalent and external hazard index for sediment samples were determined as 157.55 Bq/kg, 74.36 nGy/h, 91.19 μSv/y and 0.43, respectively. The obtained values were evaluated in terms of world averages and recommended values.