hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
TOPLUMSAL TRAJEDİ: OSMANLI İMPARATORLUĞUNDA TEFECİLİK (1848-1864)
TOPLUMSAL TRAJEDİ: OSMANLI İMPARATORLUĞUNDA TEFECİLİK (1848-1864)
Yazar: Demirkol, Kurtuluş
Dergi: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 16 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Tefecilik,tefeci,faiz,nizamname,toplumsal trajedi

Bumakalenin konusu 1848-1864 yılları arasında Osmanlı İmparatorluğu’nda murabaha denilen tefecilikfaaliyetleridir. Tefecilik faaliyetlerinin toplum üzerindeki etkileriniincelerken tefeciliğin nasıl toplumsal bir trajediye neden olduğuaçıklanacaktır. Murabahacı olarak bilinen tefecilerin keyfi bir şekildetefecilik yapmaları ve bu keyfilikten dolayı Osmanlı tebaasının zulüm görmesi1848 yılında tefecilik nizamnamesinin ilanına neden olmuştur. Osmanlılar, bunizamname ile tefecilikten kaynaklanan adaletsizlikleri önlemeyi amaçlamalarınarağmen, memurların görevlerini ihmal etmeleri nedeniyle bu amacıgerçekleştirememişlerdir. Bunun üzerine 1864 yılında ikinci bir nizamnameyiilan etmişlerdir. Fakat bu nizamname de fahiş faizle borçlanan ahalininsorunlarına çözüm üretmekten uzak kalmıştır. Sonuç olarak, bu makaletefeciliğin toplumsal bir trajediye neden olduğunu savunacaktır

Bumakalenin konusu 1848-1864 yılları arasında Osmanlı İmparatorluğu’nda murabaha denilen tefecilikfaaliyetleridir. Tefecilik faaliyetlerinin toplum üzerindeki etkileriniincelerken tefeciliğin nasıl toplumsal bir trajediye neden olduğuaçıklanacaktır. Murabahacı olarak bilinen tefecilerin keyfi bir şekildetefecilik yapmaları ve bu keyfilikten dolayı Osmanlı tebaasının zulüm görmesi1848 yılında tefecilik nizamnamesinin ilanına neden olmuştur. Osmanlılar, bunizamname ile tefecilikten kaynaklanan adaletsizlikleri önlemeyi amaçlamalarınarağmen, memurların görevlerini ihmal etmeleri nedeniyle bu amacıgerçekleştirememişlerdir. Bunun üzerine 1864 yılında ikinci bir nizamnameyiilan etmişlerdir. Fakat bu nizamname de fahiş faizle borçlanan ahalininsorunlarına çözüm üretmekten uzak kalmıştır. Sonuç olarak, bu makaletefeciliğin toplumsal bir trajediye neden olduğunu savunacaktır
MEZUNİYET SÜRELERİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN YAŞAM ÇÖZÜMLEMESİ İLE İNCELENMESİ
MEZUNİYET SÜRELERİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN YAŞAM ÇÖZÜMLEMESİ İLE İNCELENMESİ
Yazar: Işık, Hatice; Ata Tutkun, Nihal; Karasoy, Durdu
Dergi: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 16 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Cox regresyon modeli,durdurma,hızlandırılmış başarısızlık süresi modelleri,mezuniyet süresi,zayıflı

Öz; Sağlık bilimlerinde kullanımıyaygın olan yaşam çözümlemesinin sosyal bilimlerdeki kullanımı son yıllardaönem kazanmıştır.  İşletme, ekonomi,eğitim gibi alanlarda uygulamaları görülmektedir. Eğitim alanında öğrencilerinmezuniyet süreleri ya da belli bir konuyu kavrama süreleri gibi konularda yaşamçözümlemesi yöntemlerinden yararlanılmaktadır. Bu çalışmada HacettepeÜniversitesi İstatistik Bölümü’den 1967 yılından 2015 yılına kadar mezun olan3182 öğrencinin mezuniyet süreleri ve etkilediği düşünülen faktörlerincelenmiştir. Normal süresi içinde eğitimini tamamlamayanlar başarısız gözlemolarak nitelendirilmiştir. Kaplan-Meier yaşam olasılıkları ve Tarone-Ware testisonuçları elde edilmiştir. Yarıparametrik bir yöntem olan Cox regresyon modeli uygulanmış,  ancak modelin varsayımı olan orantılıtehlikeler varsayımı sağlanmadığından kullanılamamıştır. Bu modele alternatifolan hızlandırılmış başarısızlık süresi modelleri ve sonrasında da zayıflıkmodeli uygulanmıştır. Veri için en uygun modelin zayıflık terimi içeren log-lojistikhızlandırılmış başarısızlık süresi modeli olduğu görülmüştür. Bu modele göreakademik ortalama (p-değeri=0.007), İngilizce hazırlık (p-değeri=0.003) ve tercih sırası (p-değeri=0.001)değişkenleri mezuniyet sürelerini etkileyen önemli faktörler olarak belirlenmiştir.

Öz; Sağlık bilimlerinde kullanımıyaygın olan yaşam çözümlemesinin sosyal bilimlerdeki kullanımı son yıllardaönem kazanmıştır.  İşletme, ekonomi,eğitim gibi alanlarda uygulamaları görülmektedir. Eğitim alanında öğrencilerinmezuniyet süreleri ya da belli bir konuyu kavrama süreleri gibi konularda yaşamçözümlemesi yöntemlerinden yararlanılmaktadır. Bu çalışmada HacettepeÜniversitesi İstatistik Bölümü’den 1967 yılından 2015 yılına kadar mezun olan3182 öğrencinin mezuniyet süreleri ve etkilediği düşünülen faktörlerincelenmiştir. Normal süresi içinde eğitimini tamamlamayanlar başarısız gözlemolarak nitelendirilmiştir. Kaplan-Meier yaşam olasılıkları ve Tarone-Ware testisonuçları elde edilmiştir. Yarıparametrik bir yöntem olan Cox regresyon modeli uygulanmış,  ancak modelin varsayımı olan orantılıtehlikeler varsayımı sağlanmadığından kullanılamamıştır. Bu modele alternatifolan hızlandırılmış başarısızlık süresi modelleri ve sonrasında da zayıflıkmodeli uygulanmıştır. Veri için en uygun modelin zayıflık terimi içeren log-lojistikhızlandırılmış başarısızlık süresi modeli olduğu görülmüştür. Bu modele göreakademik ortalama (p-değeri=0.007), İngilizce hazırlık (p-değeri=0.003) ve tercih sırası (p-değeri=0.001)değişkenleri mezuniyet sürelerini etkileyen önemli faktörler olarak belirlenmiştir.
MANİSA ATMOSFERİNDE ÖNEMLİ ALLERJENİK POLENLER
MANİSA ATMOSFERİNDE ÖNEMLİ ALLERJENİK POLENLER
Yazar: Güvensen, Aykut; Uğuz, Ulaş; Buluş, Ece; Şengonca Tort, Nedret; Eşiz Dereboylu, Aylin; Şık, Levent
Dergi: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 16 No. 1/2, 2017
Anahtar kelimeler: Polen,allerji,meteoroloji,Manisa

Dünyadaalerjik hastalıklara sahip insanların sayısı artmaktadır. Bitki gruplarındanolan Gymnosperm ve Angiosperm’lerin üreme süreçlerinde atmosfere salınanpolenler alerjik hastalıkların önemli bir nedenidir. Atmosfere yayılan önemliallerjen polenler ve onların konsantrasyonlarının belirlenmesi polen alerjisinekarşı duyarlı bireyler için önem taşımaktadır. Bu nedenle, Manisa il merkezininhava kaynaklı alerjik polenlerinin ortaya konulması amaçlanmış ve 01 Şubat2015- 31 Ocak 2016 tarihleri arasında (1 yıl) volumetrik yöntem uyarıncaçalışan “Lanzoni VPPS 2000” cihazı kullanılmıştır. Bir yıllık çalışmasürecinde, havada 43 taksona ait toplam 9121 polen/m3 adet polentespit edilmiştir. Odunsu taksonlara ait polenler toplam polenlerin %72.39’unu,otsu taksonlar %26.64’sini ve tanımlanamayan polenler ise %0.96’sınıoluşturmaktadır. Diğer taraftan, atmosferde allerjik etkileri yüksek olan Quercus spp. L.,Pinaceae, Poaceae, Olea europaea L., Cupressaceae/Taxaceae, Platanus orientalis L., Urticaceae, Plantago spp. L., Amaranthaceae ve Morusspp. gibi taksonlara ait polenlererastlanmıştır. Bu taksonlara ait polen yoğunluklarındaki değişimler ortalamasıcaklık, ortalama nem, toplam yağış ve rüzgar hızı gibi meteorolojikparametrelerle ilişkilendirilmiştir. 

Dünyadaalerjik hastalıklara sahip insanların sayısı artmaktadır. Bitki gruplarındanolan Gymnosperm ve Angiosperm’lerin üreme süreçlerinde atmosfere salınanpolenler alerjik hastalıkların önemli bir nedenidir. Atmosfere yayılan önemliallerjen polenler ve onların konsantrasyonlarının belirlenmesi polen alerjisinekarşı duyarlı bireyler için önem taşımaktadır. Bu nedenle, Manisa il merkezininhava kaynaklı alerjik polenlerinin ortaya konulması amaçlanmış ve 01 Şubat2015- 31 Ocak 2016 tarihleri arasında (1 yıl) volumetrik yöntem uyarıncaçalışan “Lanzoni VPPS 2000” cihazı kullanılmıştır. Bir yıllık çalışmasürecinde, havada 43 taksona ait toplam 9121 polen/m3 adet polentespit edilmiştir. Odunsu taksonlara ait polenler toplam polenlerin %72.39’unu,otsu taksonlar %26.64’sini ve tanımlanamayan polenler ise %0.96’sınıoluşturmaktadır. Diğer taraftan, atmosferde allerjik etkileri yüksek olan Quercus spp. L.,Pinaceae, Poaceae, Olea europaea L., Cupressaceae/Taxaceae, Platanus orientalis L., Urticaceae, Plantago spp. L., Amaranthaceae ve Morusspp. gibi taksonlara ait polenlererastlanmıştır. Bu taksonlara ait polen yoğunluklarındaki değişimler ortalamasıcaklık, ortalama nem, toplam yağış ve rüzgar hızı gibi meteorolojikparametrelerle ilişkilendirilmiştir.
CENGİZ AYTMATOV’UN HİKÂYE VE ROMANLARINDA ÇEVRE DUYARLILIĞI
CENGİZ AYTMATOV’UN HİKÂYE VE ROMANLARINDA ÇEVRE DUYARLILIĞI
Yazar: Nemutlu, Özlem
Dergi: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 16 No. 1/2, 2018
Anahtar kelimeler: Cengiz Aytmatov,Tabiat Sevgisi,Tabiat Katliamı,Eko-Eleştiri

                Cengiz Aytmatov, eserlerinde tabiat âşığı bir yazarolarak karşımıza çıkar. Bunda doğduğu coğrafyanın eşsiz tabiat güzelliklerinesahip olmasının da etkisi vardır. Onun eserleri, kronolojik olarakdeğerlendirildiğinde, tabiat-insan ilişkisinin, şahit olduğu siyasî ve sosyalgelişmelerin de etkisiyle, zaman içinde değişen ve farklılaşan bir bakışaçısıyla işlediğini görürüz. Sovyet rejimine güvendiği ve inandığı dönemlerde, sözgelimi tarlaların makinelerle ekilip biçilmesi gibi faaliyetlerden hareketletabiat, idealize edilerek verilir. “Beyaz Yağmur”, “İlk Öğretmenim” bu bakışaçısıyla yazılmış eserlerdir. “Deve Gözü” ve Elveda Gülsarı’da ise söz konusuidealizasyonda kırılmaların yaşandığını görürüz. Tabiat katliamının daha dagenişleyip siyasî emellerin bir odağı haline gelmesi,  Gün Uzar Yüz Yıl Olur, Kader Ağı (Kıyamet)[Dişi Kurdun Rüyaları] ve Dağlar Devrildiğinde Ebedi Nişanlı eserlerinin anatemasını oluşturur. Aytmatov’u başa

                Cengiz Aytmatov, eserlerinde tabiat âşığı bir yazarolarak karşımıza çıkar. Bunda doğduğu coğrafyanın eşsiz tabiat güzelliklerinesahip olmasının da etkisi vardır. Onun eserleri, kronolojik olarakdeğerlendirildiğinde, tabiat-insan ilişkisinin, şahit olduğu siyasî ve sosyalgelişmelerin de etkisiyle, zaman içinde değişen ve farklılaşan bir bakışaçısıyla işlediğini görürüz. Sovyet rejimine güvendiği ve inandığı dönemlerde, sözgelimi tarlaların makinelerle ekilip biçilmesi gibi faaliyetlerden hareketletabiat, idealize edilerek verilir. “Beyaz Yağmur”, “İlk Öğretmenim” bu bakışaçısıyla yazılmış eserlerdir. “Deve Gözü” ve Elveda Gülsarı’da ise söz konusuidealizasyonda kırılmaların yaşandığını görürüz. Tabiat katliamının daha dagenişleyip siyasî emellerin bir odağı haline gelmesi,  Gün Uzar Yüz Yıl Olur, Kader Ağı (Kıyamet)[Dişi Kurdun Rüyaları] ve Dağlar Devrildiğinde Ebedi Nişanlı eserlerinin anatemasını oluşturur. Aytmatov’u başa
KALKINMA AJANSLARININ BÖLGESEL KALKINMA SÜRECİNDEKİ ROLÜ VE ETKİLERİ: ZAFER KALKINMA AJANSI ÖRNEĞİ
KALKINMA AJANSLARININ BÖLGESEL KALKINMA SÜRECİNDEKİ ROLÜ VE ETKİLERİ: ZAFER KALKINMA AJANSI ÖRNEĞİ
Yazar: Pektaş, Ethem Kadri
Dergi: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 16 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Bölge,Kalkınma,Bölgesel Kalkınma,Kalkınma Ajansları,Zafer Kalkınma Ajansı

Kalkınma ajansları; kamu kesimi, özel kesim vesivil toplum kuruluşları arasındaki işbirliğini geliştirmek, kaynaklarınyerinde ve etkin kullanımını sağlamak ve yerel potansiyeli harekete geçirmeksuretiyle, bölgesel gelişmenin hızlandırılması, sürdürülebilirliğininsağlanması ve bölgeler arası ve bölge içi gelişmişlik farklarının azaltılmasıamacına yönelik olarak oluşturulan bölgesel örgütlerdir. Zafer Kalkınma Ajansıda Türkiye’nin Kuzey Ege kesiminde Afyonkarahisar, Kütahya, Manisa ve Uşakillerinden oluşan İBBS TR33 Düzey 2 bölgesinde, bölgesel kalkınmayı desteklemekamacıyla faaliyet gösteren bir bölgesel kalkınma ajansıdır. Bu çalışmadabölgesel kalkınma ajanslarının bölgelerini fiziksel, ekonomik, toplumsal vb.alanlarda kalkındırmak ve bölgeler arası gelişmişlik farklılıklarını azaltmakbakımından taşıdıkları önem üzerinde durulmakta, Türkiye’deki kalkınmaajanslarının bölgesel kalkınma sürecindeki rolü ve etkileri, 7 yılı aşkınsüredir faaliyette olan Zafer Kalkınma Ajansı örneğinde incelenmektedir.Çalışma ajansların, görev yaptıkları bölgelerin dinamiklerini, potansiyelini,ekonomik, mali ve toplumsal kapasitelerini hesaba katarak geliştirdiklerive/veya öncülük/teşvik ettikleri projelerle Türkiye’nin bölgesel kalkınmaçabalarına kayda değer miktarda destek sağladıklarını ortaya koymaktadır.

Kalkınma ajansları; kamu kesimi, özel kesim vesivil toplum kuruluşları arasındaki işbirliğini geliştirmek, kaynaklarınyerinde ve etkin kullanımını sağlamak ve yerel potansiyeli harekete geçirmeksuretiyle, bölgesel gelişmenin hızlandırılması, sürdürülebilirliğininsağlanması ve bölgeler arası ve bölge içi gelişmişlik farklarının azaltılmasıamacına yönelik olarak oluşturulan bölgesel örgütlerdir. Zafer Kalkınma Ajansıda Türkiye’nin Kuzey Ege kesiminde Afyonkarahisar, Kütahya, Manisa ve Uşakillerinden oluşan İBBS TR33 Düzey 2 bölgesinde, bölgesel kalkınmayı desteklemekamacıyla faaliyet gösteren bir bölgesel kalkınma ajansıdır. Bu çalışmadabölgesel kalkınma ajanslarının bölgelerini fiziksel, ekonomik, toplumsal vb.alanlarda kalkındırmak ve bölgeler arası gelişmişlik farklılıklarını azaltmakbakımından taşıdıkları önem üzerinde durulmakta, Türkiye’deki kalkınmaajanslarının bölgesel kalkınma sürecindeki rolü ve etkileri, 7 yılı aşkınsüredir faaliyette olan Zafer Kalkınma Ajansı örneğinde incelenmektedir.Çalışma ajansların, görev yaptıkları bölgelerin dinamiklerini, potansiyelini,ekonomik, mali ve toplumsal kapasitelerini hesaba katarak geliştirdiklerive/veya öncülük/teşvik ettikleri projelerle Türkiye’nin bölgesel kalkınmaçabalarına kayda değer miktarda destek sağladıklarını ortaya koymaktadır.
BOARD INDEPENDENCE AND FINANCIAL PERFORMANCE IN TURKEY: AN EVIDENCE ON BIST 100
BOARD INDEPENDENCE AND FINANCIAL PERFORMANCE IN TURKEY: AN EVIDENCE ON BIST 100
Yazar: Sarı, Emre Selçuk; Otluoğlu, Emir
Dergi: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 16 No. 2, 2017
Anahtar kelimeler: Board Independence,Financial Performance,Corporate Governance,Regression Analysis

SPK’nın 2011 yılında yayınladığı tebliğ ile halkaaçık şirketlerin yönetim kurullarında bağımsız üye bulundurması zorunlu halegelmiştir. Bu çalışma, yönetim kurullarında bağımsız üye bulunmasının finansalperformans üzerindeki etkisini arştırmaktadır. Çalışmanın örneklemini BİST100Endeksi’nde yer alan şirketler oluşturmaktadır. Çalışmada yönetim kurulubağımsızlığı ile muhasebe temelli, piyasa temelli ve nakit temelli finansal performansölçütleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Uygulanan regresyon analizininsonuçlarına göre yönetim kurulu bağımsızlığının, Tobin’in q oranı üzerineolumlu yönde, özsermaye kârlılığı ve nakit akışları üzerinde olumsuz yöndeetkisi olduğu gözlemlenmiştir. Bu çalışma yönetim kurullarında bağımsız üyebulunmasının piyasa temelli finansal performans ölçütleri üzerinde bir artışmeydana getirdiğini göstermiştir.

SPK’nın 2011 yılında yayınladığı tebliğ ile halkaaçık şirketlerin yönetim kurullarında bağımsız üye bulundurması zorunlu halegelmiştir. Bu çalışma, yönetim kurullarında bağımsız üye bulunmasının finansalperformans üzerindeki etkisini arştırmaktadır. Çalışmanın örneklemini BİST100Endeksi’nde yer alan şirketler oluşturmaktadır. Çalışmada yönetim kurulubağımsızlığı ile muhasebe temelli, piyasa temelli ve nakit temelli finansal performansölçütleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Uygulanan regresyon analizininsonuçlarına göre yönetim kurulu bağımsızlığının, Tobin’in q oranı üzerineolumlu yönde, özsermaye kârlılığı ve nakit akışları üzerinde olumsuz yöndeetkisi olduğu gözlemlenmiştir. Bu çalışma yönetim kurullarında bağımsız üyebulunmasının piyasa temelli finansal performans ölçütleri üzerinde bir artışmeydana getirdiğini göstermiştir.
GÖÇ VE VERİMLİLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ve AVRUPA BİRLİĞİ ÖRNEĞİ
GÖÇ VE VERİMLİLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ve AVRUPA BİRLİĞİ ÖRNEĞİ
Yazar: Çılbant, Coşkun; Karabıyık, Can; Yalçınkaya, Hakan
Dergi: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 16 No. 2, 2017
Anahtar kelimeler: Emek Piyasası,Göç,Panel Veri Analizi,Verimlilik

Göç, emek arzını farklıkültürlerden ve coğrafyalardan gelen işgücünün sahip olduğu beşeri sermaye ilenitelik açısından genişletebilme özelliğini taşımaktadır. Göç, yerli emeğinikamesi olmak yerine yerli emeği tamamlayıcı özelliğe sahip olduğu takdirdegöçmen işgücünün kendi coğrafyasında edindiği yetenek ve becerileri yerli emeğekazandırma vasıtasıyla verimliliği, bilgi aktarımını dolayısıyla da yeniliğiteşvik etme özelliğine sahiptir. Günümüz sanayileşmiş ekonomilerinin iktisadibaşarılarının arkasında yatan en önemli nedenlerden birisini, göç vasıtasıylabu ekonomilere gelen çeşitli nitelikteki göçmen işgücü teşkil etmektedir. Buçalışma ile göçün özellikle Türkiye ve Avrupa gündeminde önemli yer aldığıgünümüzde, “Göç, Türkiye’nin ve Avrupa Birliği’nin büyüme ve devamında kalkınmastratejisi için faydalı bir araç mıdır?” sorusunu ampirik olarak cevaplamayıamaçlamaktadır. Bu amaçla Türkiye ve Avrupa Birliği için göç ve toplam faktör verimliliğiarasındaki ilişki 1990 ve 2016 yılları arasın için Panel Veri Analizi metoduile analiz edilmiştir. Yapılan analiz sonuçlarına göre göçün verimliliküzerinde anlamlı bir etkiye sahip olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Göç, emek arzını farklıkültürlerden ve coğrafyalardan gelen işgücünün sahip olduğu beşeri sermaye ilenitelik açısından genişletebilme özelliğini taşımaktadır. Göç, yerli emeğinikamesi olmak yerine yerli emeği tamamlayıcı özelliğe sahip olduğu takdirdegöçmen işgücünün kendi coğrafyasında edindiği yetenek ve becerileri yerli emeğekazandırma vasıtasıyla verimliliği, bilgi aktarımını dolayısıyla da yeniliğiteşvik etme özelliğine sahiptir. Günümüz sanayileşmiş ekonomilerinin iktisadibaşarılarının arkasında yatan en önemli nedenlerden birisini, göç vasıtasıylabu ekonomilere gelen çeşitli nitelikteki göçmen işgücü teşkil etmektedir. Buçalışma ile göçün özellikle Türkiye ve Avrupa gündeminde önemli yer aldığıgünümüzde, “Göç, Türkiye’nin ve Avrupa Birliği’nin büyüme ve devamında kalkınmastratejisi için faydalı bir araç mıdır?” sorusunu ampirik olarak cevaplamayıamaçlamaktadır. Bu amaçla Türkiye ve Avrupa Birliği için göç ve toplam faktör verimliliğiarasındaki ilişki 1990 ve 2016 yılları arasın için Panel Veri Analizi metoduile analiz edilmiştir. Yapılan analiz sonuçlarına göre göçün verimliliküzerinde anlamlı bir etkiye sahip olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
TÜRKİYE’DE ARGE HARCAMALARI– BÜYÜME İLİŞKİSİ: ARDL YÖNTEMİ
TÜRKİYE’DE ARGE HARCAMALARI– BÜYÜME İLİŞKİSİ: ARDL YÖNTEMİ
Yazar: Uçak, Sefer; Kuvat, Özlem; Aytekin, Ayşe Gamze
Dergi: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 16 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: ARGE,Büyüme,ARDL

ARGE harcamalarının GSYH üzerinden aldığı pay arttıkça, teknolojikinovasyon ve gelişim artarak sürdürülebilir büyümeye katkı sağlamaktadır. Özelliklegelişmekte olan ülkeler için teknolojik gelişim, verimlilik ve ihracat üzerindeönemli etkilere sahiptir. Bu çalışmanın amacı Türkiye’de 1990-2016 dönemindetoplam ARGE harcamaları (ARGE/GSYH) ile reel GSYH arasındaki ilişkinin analizedilmesidir. Seriler farklı seviyelerde durağan olduklarından, eşbütünleşmeanalizi ARDL sınır testi ile gerçekleştirilmiştir. ARDL Modeli uzun dönemkatsayıları incelendiğinde ARGE değişkeninin GSYH değişkeni üzerindeki uzundönem etkisi pozitif ve anlamlı çıkmıştır. GSYH fonksiyonu istikrarlı birşekilde ARGE değişkeni tarafından açıklanmaktadır ve uzun dönemde ARGE’deki%1’lik değişim Reel GSYH’yı %5,92 arttıracaktır. Kurulan hata düzeltme modelisonucunda çıkan katsayı; negatif ve istatistiksel olarak anlamlıdır. Ayrıcamutlak değeri 1’den büyüktür. Bu durum kısa dönemde meydana gelendalgalanmaların uzun dönemde bir denge noktasına geleceğini göstermektedir.Türkiye’de ARGE harcamalarındaki artış uzun dönemde ileri teknolojili ürünihracatına olumlu katkı yaparak büyüme ve cari denge üzerinde pozitif etkigösterecektir.

ARGE harcamalarının GSYH üzerinden aldığı pay arttıkça, teknolojikinovasyon ve gelişim artarak sürdürülebilir büyümeye katkı sağlamaktadır. Özelliklegelişmekte olan ülkeler için teknolojik gelişim, verimlilik ve ihracat üzerindeönemli etkilere sahiptir. Bu çalışmanın amacı Türkiye’de 1990-2016 dönemindetoplam ARGE harcamaları (ARGE/GSYH) ile reel GSYH arasındaki ilişkinin analizedilmesidir. Seriler farklı seviyelerde durağan olduklarından, eşbütünleşmeanalizi ARDL sınır testi ile gerçekleştirilmiştir. ARDL Modeli uzun dönemkatsayıları incelendiğinde ARGE değişkeninin GSYH değişkeni üzerindeki uzundönem etkisi pozitif ve anlamlı çıkmıştır. GSYH fonksiyonu istikrarlı birşekilde ARGE değişkeni tarafından açıklanmaktadır ve uzun dönemde ARGE’deki%1’lik değişim Reel GSYH’yı %5,92 arttıracaktır. Kurulan hata düzeltme modelisonucunda çıkan katsayı; negatif ve istatistiksel olarak anlamlıdır. Ayrıcamutlak değeri 1’den büyüktür. Bu durum kısa dönemde meydana gelendalgalanmaların uzun dönemde bir denge noktasına geleceğini göstermektedir.Türkiye’de ARGE harcamalarındaki artış uzun dönemde ileri teknolojili ürünihracatına olumlu katkı yaparak büyüme ve cari denge üzerinde pozitif etkigösterecektir.
TÜRKİYE'DE BÜTÇE AÇIKLARININ NEDENLERİ  VE FİNANSMAN YÖNTEMLERİ: DÖNEMSEL BİR DEĞERLENDİRME
TÜRKİYE'DE BÜTÇE AÇIKLARININ NEDENLERİ  VE FİNANSMAN YÖNTEMLERİ: DÖNEMSEL BİR DEĞERLENDİRME
Yazar: Dağ, Mehmet; Tügen, Kamil
Dergi: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 16 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Bütçe Açıkları,Kamu Harcamaları,İç Borçlanma,Dış Borçlanma

Günümüzde ekonomik dengelerin sağlanması açısından kamukesimine önemli roller atfedilmiş olmasına rağmen kimi dönemlerde kamufinansman açıklarının ekonomik istikrarsızlıklara neden olduğu gözlemlenmiştir.Kamu finansman açıklarının ağırlıklı kısmını oluşturan bütçe açıkları özellikle1970’li yıllardan itibaren ekonominin en büyük sorunlarından biri olarak ortayaçıkmıştır. Bütçe açıkları, özellikle 1980 sonrası dönemdeçoğu gelişmekte olan ülkede olduğu gibi Türkiye’de de kamu maliyesi açısındanönemli konular arasında yer almıştır. Çalışmada, öncelikle Türkiye’de 1980sonrası dönemde bütçe açıklarının temel nedenlerine değinilmektedir. Daha sonrabütçe açıklarının finansman yöntemleri hakkında bilgi verilmekte ve değerlendirilmelerdebulunulmaktadır. Bütçe açıklarının başlıca nedeni olarak kamu harcamalarındakaynak tahsisinde etkinliğin sağlanamaması, kamu gelirlerinde özelliklevergiler açısından istenen tahsilatın sağlanamaması sayılabilir. Ele alınandönemde bütçe açıklarının finansmanında özellikle dış borçlanmanın bütçeaçığının zaman içinde azalmasına bağlı olarak daha az başvurulan bir finansmanyöntemi olduğu görülmektedir.

Günümüzde ekonomik dengelerin sağlanması açısından kamukesimine önemli roller atfedilmiş olmasına rağmen kimi dönemlerde kamufinansman açıklarının ekonomik istikrarsızlıklara neden olduğu gözlemlenmiştir.Kamu finansman açıklarının ağırlıklı kısmını oluşturan bütçe açıkları özellikle1970’li yıllardan itibaren ekonominin en büyük sorunlarından biri olarak ortayaçıkmıştır. Bütçe açıkları, özellikle 1980 sonrası dönemdeçoğu gelişmekte olan ülkede olduğu gibi Türkiye’de de kamu maliyesi açısındanönemli konular arasında yer almıştır. Çalışmada, öncelikle Türkiye’de 1980sonrası dönemde bütçe açıklarının temel nedenlerine değinilmektedir. Daha sonrabütçe açıklarının finansman yöntemleri hakkında bilgi verilmekte ve değerlendirilmelerdebulunulmaktadır. Bütçe açıklarının başlıca nedeni olarak kamu harcamalarındakaynak tahsisinde etkinliğin sağlanamaması, kamu gelirlerinde özelliklevergiler açısından istenen tahsilatın sağlanamaması sayılabilir. Ele alınandönemde bütçe açıklarının finansmanında özellikle dış borçlanmanın bütçeaçığının zaman içinde azalmasına bağlı olarak daha az başvurulan bir finansmanyöntemi olduğu görülmektedir.