Bir Belâgat Üslûbu Olarak Kasr ve Kavramlaşma Süreci
Bir Belâgat Üslûbu Olarak Kasr ve Kavramlaşma Süreci
Yazar: Arslan, Hüseyin
Dergi: İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, Vol. 6 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Belagat,kasr,Abdükahir el-Cürcani

ÖZMeânî, beyân ve bedî‘ olmak üzere üç ana dalı olanbelâgat ilminin meânî ilmi; cümlenin öğelerinin dizilişi ve bu dizilişin anlamaetkisini konu alır. Bu ilmin konularından biri de kısaca “cümlenin bazıöğelerinin diğer bazılarına tahsis edilmesi” demek olan kasr konusudur. Kasrıilk defa müstakil bir bap başlığı altında ele alan, efrâdını câmi‘ ağyârınımâni bir şekilde tarif edip öğeleri, kısımları vb. birçok meselesini açıklayıp inceleyenkişi Sekkâkî’dir. Kazvînî ile nihâî şeklini alan kasr konusuna bu iki belâgatâlimine gelene kadar birçok dil âliminin katkısının olduğu bir gerçektir.Dolayısıyla bu çalışmada Sîbeveyhi’den başlayarak kasr konusunda söz söylemişolan dil âlimlerinin görüşlerine yer verilecektir. Abdülkâhir el-Cürcânî, konununneredeyse bütün meselelerine değinmiş, böylece kasrın kavramlaşmasında büyükrol oynamıştır. Bu sebeple çalışmada onun görüşleri daha ayrıntılı olarakverilecektir. Ancak o, farklı konuları anlatırken kasrın meselelerini dağınık biçimdeele aldığı için kavramlaşma süreci tamamlanmamış, süreç Sekkâkî ve Kazvînî iletamamlanmıştır.  Çalışmada tarihi sürecegeçmeden önce kavram hakkında genel bilgilere yer verilecek, bu çerçevede kasrıntanımı, öğeleri, kısımları, kasr yolları ve aralarındaki farklara kısacadeğinilecektir. Böylece kavramın tarihi süreci anlatılırken verilen bilgilerinyerli yerine oturması sağlanmaya çalışılacaktır.Anahtar Kelimeler: Belagat, meânî, kasr, Sibeveyh, Abdükahir el-Cürcani, es-Sekkâkî,el-Kazvînî THE PROCESSOF THE CONCEPTUALIZATIONOF QASR AS A RHETORIC STYLEAbstract:Rhetoric (ilm al-balaghah) has three main sections; al-ma’ani (clearexpression), al-bayan (use of metaphor and figures of speech), and badi’(embellishment and beautiful style). al-Ma’ani is about the order of elementsof a sentence and the effect of this order on meaning. One the topics ofal-ma’ani is qasr which means the restriction of some elements of a sentence toothers. Sakkaki is the first one who tackles qasr in a seperate chapter andgives an exact definition of qasr, its elements and parts. There were somecontributions to the issue of qasr by many scholars by the time Kazwini gavethe final form of qasr. In this study, the ideas of linguists as from Sibawayhwho have a word in qasr will be given. Abd al-Qahir al-Jurjani has almosttouched upon the all points of qasr so he has a great role in conceptualizationof qasr. Therefore, al-Jurjani’s opinion about qasr will be analyzed in detail.However, he dispersedly dealt with the issue of qasr in his book and because ofthat, the conceptualization of qasr was completed later by Sakkaki and Qazwini.In the study, previous to historcial process, the definition of qasr, itselements, parts, forms and the difference between them will be shortly tackledto fall informations into place when talking about the historical process.Key Words:al-Balaghah, al-ma’ani, qasr, Sibawayh, Abd al-Qahir al-Jurjani, al-Sakkaki,al-Qazwini.

ÖZMeânî, beyân ve bedî‘ olmak üzere üç ana dalı olanbelâgat ilminin meânî ilmi; cümlenin öğelerinin dizilişi ve bu dizilişin anlamaetkisini konu alır. Bu ilmin konularından biri de kısaca “cümlenin bazıöğelerinin diğer bazılarına tahsis edilmesi” demek olan kasr konusudur. Kasrıilk defa müstakil bir bap başlığı altında ele alan, efrâdını câmi‘ ağyârınımâni bir şekilde tarif edip öğeleri, kısımları vb. birçok meselesini açıklayıp inceleyenkişi Sekkâkî’dir. Kazvînî ile nihâî şeklini alan kasr konusuna bu iki belâgatâlimine gelene kadar birçok dil âliminin katkısının olduğu bir gerçektir.Dolayısıyla bu çalışmada Sîbeveyhi’den başlayarak kasr konusunda söz söylemişolan dil âlimlerinin görüşlerine yer verilecektir. Abdülkâhir el-Cürcânî, konununneredeyse bütün meselelerine değinmiş, böylece kasrın kavramlaşmasında büyükrol oynamıştır. Bu sebeple çalışmada onun görüşleri daha ayrıntılı olarakverilecektir. Ancak o, farklı konuları anlatırken kasrın meselelerini dağınık biçimdeele aldığı için kavramlaşma süreci tamamlanmamış, süreç Sekkâkî ve Kazvînî iletamamlanmıştır.  Çalışmada tarihi sürecegeçmeden önce kavram hakkında genel bilgilere yer verilecek, bu çerçevede kasrıntanımı, öğeleri, kısımları, kasr yolları ve aralarındaki farklara kısacadeğinilecektir. Böylece kavramın tarihi süreci anlatılırken verilen bilgilerinyerli yerine oturması sağlanmaya çalışılacaktır.Anahtar Kelimeler: Belagat, meânî, kasr, Sibeveyh, Abdükahir el-Cürcani, es-Sekkâkî,el-Kazvînî THE PROCESSOF THE CONCEPTUALIZATIONOF QASR AS A RHETORIC STYLEAbstract:Rhetoric (ilm al-balaghah) has three main sections; al-ma’ani (clearexpression), al-bayan (use of metaphor and figures of speech), and badi’(embellishment and beautiful style). al-Ma’ani is about the order of elementsof a sentence and the effect of this order on meaning. One the topics ofal-ma’ani is qasr which means the restriction of some elements of a sentence toothers. Sakkaki is the first one who tackles qasr in a seperate chapter andgives an exact definition of qasr, its elements and parts. There were somecontributions to the issue of qasr by many scholars by the time Kazwini gavethe final form of qasr. In this study, the ideas of linguists as from Sibawayhwho have a word in qasr will be given. Abd al-Qahir al-Jurjani has almosttouched upon the all points of qasr so he has a great role in conceptualizationof qasr. Therefore, al-Jurjani’s opinion about qasr will be analyzed in detail.However, he dispersedly dealt with the issue of qasr in his book and because ofthat, the conceptualization of qasr was completed later by Sakkaki and Qazwini.In the study, previous to historcial process, the definition of qasr, itselements, parts, forms and the difference between them will be shortly tackledto fall informations into place when talking about the historical process.Key Words:al-Balaghah, al-ma’ani, qasr, Sibawayh, Abd al-Qahir al-Jurjani, al-Sakkaki,al-Qazwini.