hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
ESKİ UYGURCA SİTĀTAPATRĀDHĀRAṆĪ’DE HASTALIK ADLARINA DAİR SÖZ VARLIĞI
ESKİ UYGURCA SİTĀTAPATRĀDHĀRAṆĪ’DE HASTALIK ADLARINA DAİR SÖZ VARLIĞI
Yazar: Yıldırım, Abdullah
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 19, 2023
Anahtar kelimeler: Old Turkic Language (Orhon, Uyghur, Karahan) ; Eski Türk Dili (Orhun, Uygur, Karahanlı) ; Eski Uygur Türkçesi,Budizm,Sitātapatrādhāraṇī,Hastalık Adları.

Sitātapatrādhāraṇī, 14. yüzyıldaki Budist Uygur Edebiyatının önemli büyü metinlerinden biridir. Başta Eski Uygur Türkçesi olmak üzere, Sanskritçe, Tibetçe ve Moğolca gibi dillerde nüshaları bulunan Sitātapatrādhāraṇī, bünyesinde hastalıklar, korkular ve doğal afetler gibi yerel inanç unsurlarını da barındırmaktadır. Eldeki çalışma, bu yönüyle Tibet Budizmi etkisindeki Uygurlar ve Moğollar açısından popüler bir metin olan Sitātapatrādhāraṇī temelinde hastalık adlarına dayalı söz varlığını ele almaktadır.  Sitātapatrādhāraṇī tanıklığında, metinde üç ana hastalık türüne dayalı başlıklar oluşturulmuş, ilgili kavram alanı içerisinde yer alan hastalık adları alt başlıklara alınmıştır. Çalışmada tespit edilen hastalık adının öncelikle sahip olduğu anlama yer verilmiş ve Sitātapatrādhāraṇī metnindeki hastalık adının tanıklandığı satırla birlikte Türkiye Türkçesine de aktarımı yapılmıştır. İlgili hastalık adını oluşturan sözcükler, çeşitli sözlükler yardımıyla dilsel açıdan yorumlanmış, ilgili hastalık adının tarihî Türk dillerine dayalı tıp metinleri vasıtasıyla sahip olduğu görünüm ortaya konarak karşılaştırmalı bir inceleme hedeflenmiştir.

Sitātapatrādhāraṇī, 14. yüzyıldaki Budist Uygur Edebiyatının önemli büyü metinlerinden biridir. Başta Eski Uygur Türkçesi olmak üzere, Sanskritçe, Tibetçe ve Moğolca gibi dillerde nüshaları bulunan Sitātapatrādhāraṇī, bünyesinde hastalıklar, korkular ve doğal afetler gibi yerel inanç unsurlarını da barındırmaktadır. Eldeki çalışma, bu yönüyle Tibet Budizmi etkisindeki Uygurlar ve Moğollar açısından popüler bir metin olan Sitātapatrādhāraṇī temelinde hastalık adlarına dayalı söz varlığını ele almaktadır.  Sitātapatrādhāraṇī tanıklığında, metinde üç ana hastalık türüne dayalı başlıklar oluşturulmuş, ilgili kavram alanı içerisinde yer alan hastalık adları alt başlıklara alınmıştır. Çalışmada tespit edilen hastalık adının öncelikle sahip olduğu anlama yer verilmiş ve Sitātapatrādhāraṇī metnindeki hastalık adının tanıklandığı satırla birlikte Türkiye Türkçesine de aktarımı yapılmıştır. İlgili hastalık adını oluşturan sözcükler, çeşitli sözlükler yardımıyla dilsel açıdan yorumlanmış, ilgili hastalık adının tarihî Türk dillerine dayalı tıp metinleri vasıtasıyla sahip olduğu görünüm ortaya konarak karşılaştırmalı bir inceleme hedeflenmiştir.
EZOTERİK BİLGİNİN SEMBOLLERİ: ŞARAP VE KADEH
EZOTERİK BİLGİNİN SEMBOLLERİ: ŞARAP VE KADEH
Yazar: Küçük, Sabahattin
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 19, 2023
Anahtar kelimeler: Classical Turkish Literature of Ottoman Field ; Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı ; şarap,kadeh,sembol,ezoterik bilgi

Ezoterik bilginin sembolleri olarak şarap ve kadeh, karşıt unsurlar olmalarına rağmen birbirleriyle birleşebilme kabiliyetlerine sahip iki ana ilke olan ateşle suyun mükemmel sentezini yansıtır. Sarı renkli şarabın tasfiye edilerek katıksız, arı duru şaraba veya topraktan çıkarılan cüruflu madenlerin temizlenip işlenerek kadehe (veya kılıç, hançer, ayna vb.) dönüştürme pratiklerinin esas amacı, dünyevi ihtiras, mal ve makam düşkünlüğü gibi sebeplerle saflığını yitirmiş insan nefsini çilecilik yöntemiyle arıtarak kişinin ‘kendi olması’, yani gerçek benliğini kazanması konusunda örneklik etmektir. Gerçek simyacılıkta kirli, katışık veya işe yaramaz görünen unsurların (özellikle madenler) çeşitli işlemlerle asli niteliğine çevrilmesi ya da simya terimiyle “altın” elde edilmesi gibi uygulamalar, aslında, dünyevi ilişkilerin etkisiyle masumiyet ve safiyetini yitirmiş kişisel bilincin içine düştüğü cehalet karanlığını bilinç dışının içerdiği tanrısal/sezgisel bilginin halis ışığıyla aydınlanmasına ve son tahlilde kişinin kendi kök örneğiyle özdeş hâle gelmesine gönderme yapar. Özetlenecek olursa, bu uygulamaların biricik hedefi, bireyin zihinsel aydınlanma sonucunda evrensel insani değerlerle donanmış kâmil bir ruha dönüşmesidir.

Ezoterik bilginin sembolleri olarak şarap ve kadeh, karşıt unsurlar olmalarına rağmen birbirleriyle birleşebilme kabiliyetlerine sahip iki ana ilke olan ateşle suyun mükemmel sentezini yansıtır. Sarı renkli şarabın tasfiye edilerek katıksız, arı duru şaraba veya topraktan çıkarılan cüruflu madenlerin temizlenip işlenerek kadehe (veya kılıç, hançer, ayna vb.) dönüştürme pratiklerinin esas amacı, dünyevi ihtiras, mal ve makam düşkünlüğü gibi sebeplerle saflığını yitirmiş insan nefsini çilecilik yöntemiyle arıtarak kişinin ‘kendi olması’, yani gerçek benliğini kazanması konusunda örneklik etmektir. Gerçek simyacılıkta kirli, katışık veya işe yaramaz görünen unsurların (özellikle madenler) çeşitli işlemlerle asli niteliğine çevrilmesi ya da simya terimiyle “altın” elde edilmesi gibi uygulamalar, aslında, dünyevi ilişkilerin etkisiyle masumiyet ve safiyetini yitirmiş kişisel bilincin içine düştüğü cehalet karanlığını bilinç dışının içerdiği tanrısal/sezgisel bilginin halis ışığıyla aydınlanmasına ve son tahlilde kişinin kendi kök örneğiyle özdeş hâle gelmesine gönderme yapar. Özetlenecek olursa, bu uygulamaların biricik hedefi, bireyin zihinsel aydınlanma sonucunda evrensel insani değerlerle donanmış kâmil bir ruha dönüşmesidir.
SULTAN III. MURAD’IN TÜRKÇE DÎVÂN’ININ PADİŞAH NÜSHASI VE MURÂDÎ DÎVÂNI’NA KATKILAR
SULTAN III. MURAD’IN TÜRKÇE DÎVÂN’ININ PADİŞAH NÜSHASI VE MURÂDÎ DÎVÂNI’NA KATKILAR
Yazar: Gümüş, Ahmet Kemal
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 19, 2023
Anahtar kelimeler: Classical Turkish Literature of Ottoman Field ; Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı ; III. Murad,Murâdî Dîvânı,Zeyrek Ağa,Padişah nüshası

Osmanlı Devleti sultanlarının on ikincisi olan Sultan III. Murad’ın Türkçe Dîvân’ı, bilinen sekiz nüshanın karşılaştırılmasıyla doktora tezi olarak hazırlandı ve daha sonra kitaplaştırıldı. Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi H 2/2107 numarada kayıtlı, Zeyrek Ağa tarafından 996/1588 yılında hazırlatılan, içerisindeki şiirlerin tamamının padişaha övgü, niyaz ve dua ifadeleri ile başlıklandırıldığı, mücevherlerle süslenmiş dış kapağında ise Derviş Ağa’nın Sultan için yazdığı şiirlerin bulunduğu padişah nüshası, Dîvân hazırlanırken görülmemiştir. Elinizdeki çalışmada TSMK’dan temin edilen bu nüsha ayrıntılı bir şekilde incelendi, yayımlanmış Dîvân ile karşılaştırıldı, nüsha farkı olarak değerlendirilen farklı okumalar ortaya konuldu; yeni okuma teklifleri sunuldu. Bu teklifler sunulurken beyitlerin anlam bütünlüğü dikkate alındı, nesre çeviriler yapıldı. Bazı ifadelerin yazımında ise vezin yol gösterici oldu.

Osmanlı Devleti sultanlarının on ikincisi olan Sultan III. Murad’ın Türkçe Dîvân’ı, bilinen sekiz nüshanın karşılaştırılmasıyla doktora tezi olarak hazırlandı ve daha sonra kitaplaştırıldı. Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi H 2/2107 numarada kayıtlı, Zeyrek Ağa tarafından 996/1588 yılında hazırlatılan, içerisindeki şiirlerin tamamının padişaha övgü, niyaz ve dua ifadeleri ile başlıklandırıldığı, mücevherlerle süslenmiş dış kapağında ise Derviş Ağa’nın Sultan için yazdığı şiirlerin bulunduğu padişah nüshası, Dîvân hazırlanırken görülmemiştir. Elinizdeki çalışmada TSMK’dan temin edilen bu nüsha ayrıntılı bir şekilde incelendi, yayımlanmış Dîvân ile karşılaştırıldı, nüsha farkı olarak değerlendirilen farklı okumalar ortaya konuldu; yeni okuma teklifleri sunuldu. Bu teklifler sunulurken beyitlerin anlam bütünlüğü dikkate alındı, nesre çeviriler yapıldı. Bazı ifadelerin yazımında ise vezin yol gösterici oldu.
FUZÛLÎ VE BÂKÎ ÖRNEKLİĞİNDE MAHLASTA YAPILAN ZİHAF MESELESİ
FUZÛLÎ VE BÂKÎ ÖRNEKLİĞİNDE MAHLASTA YAPILAN ZİHAF MESELESİ
Yazar: Belenkuyu, Bekir
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 19, 2023
Anahtar kelimeler: Classical Turkish Literature of Ottoman Field ; Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı ; Aruz,mahlas,zihaf,Bâkî,Fuzûlî

Uzun tecrübeler sonunda tutarlı bir kurallar manzumesi haline gelen aruz vezninin bazı meseleleri genellikle yüzeysel bir şekilde değerlendirilmektedir. Bunlardan biri şairlerin mahlasta zihaf yaptığı hakkındaki düşüncedir. Fakat mahlasta yapılan zihafın niceliği ve niteliği hakkında henüz yeterli bir veri elimizde bulunmamaktadır. Bu çalışma Osmanlı şairlerinin nispet î’siyle biten mahlaslarının son hecesinde yaptıkları zihafların keyfiyetini Fuzûlî ve Bâkî örnekliğinde ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bunun için ismi geçen şairlerin mahlas kullanımı hakkında giriş mahiyetinde genel bir değerlendirme yapılmıştır. Çalışmada ilk olarak zihaf uygulaması doğrudan aruz vezniyle ilgili olduğu için şiirlerin aruz kalıplarına odaklanılmıştır. Bu noktada kullanılan aruz kalıbıyla şairlerin mahlası zihaflı kullanımları arasındaki ilişki hakkında somut veriler ortaya koyulmuştur. Bunu yaparken sonuçların daha anlamlı olması için mahlasın hem zihaflı hem de zihafsız kullanımları bir arada değerlendirilmiştir. İkinci olarak anlamın mahlasta yapılan zihaf hususunda nasıl bir işlevi olduğuna değinilmiştir. Anlamı şekillendiren terkip ve eklerin mahlastaki zihafa nasıl yön verdiği üzerinde de durulmuştır. Bu sayede şairlerin mahlasta yaptığı zihafın keyfiyeti hakkında somut veriler ortaya koyulduğu gibi diğer şairlerin mahlasta yaptığı zihafla ilgili yapılacak araştırmalar için de bir örnek sunulmuştur.

Uzun tecrübeler sonunda tutarlı bir kurallar manzumesi haline gelen aruz vezninin bazı meseleleri genellikle yüzeysel bir şekilde değerlendirilmektedir. Bunlardan biri şairlerin mahlasta zihaf yaptığı hakkındaki düşüncedir. Fakat mahlasta yapılan zihafın niceliği ve niteliği hakkında henüz yeterli bir veri elimizde bulunmamaktadır. Bu çalışma Osmanlı şairlerinin nispet î’siyle biten mahlaslarının son hecesinde yaptıkları zihafların keyfiyetini Fuzûlî ve Bâkî örnekliğinde ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bunun için ismi geçen şairlerin mahlas kullanımı hakkında giriş mahiyetinde genel bir değerlendirme yapılmıştır. Çalışmada ilk olarak zihaf uygulaması doğrudan aruz vezniyle ilgili olduğu için şiirlerin aruz kalıplarına odaklanılmıştır. Bu noktada kullanılan aruz kalıbıyla şairlerin mahlası zihaflı kullanımları arasındaki ilişki hakkında somut veriler ortaya koyulmuştur. Bunu yaparken sonuçların daha anlamlı olması için mahlasın hem zihaflı hem de zihafsız kullanımları bir arada değerlendirilmiştir. İkinci olarak anlamın mahlasta yapılan zihaf hususunda nasıl bir işlevi olduğuna değinilmiştir. Anlamı şekillendiren terkip ve eklerin mahlastaki zihafa nasıl yön verdiği üzerinde de durulmuştır. Bu sayede şairlerin mahlasta yaptığı zihafın keyfiyeti hakkında somut veriler ortaya koyulduğu gibi diğer şairlerin mahlasta yaptığı zihafla ilgili yapılacak araştırmalar için de bir örnek sunulmuştur.
ÇARH-NĀME’DE GEÇEN DİN İLE İLGİLİ SÖZ VARLIĞININ TEMATİK İNCELEMESİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME
AN EVALUATION ON THE THEMATIC ANALYSIS OF THE VOCABULARY RELATED TO RELIGION IN ÇARH-NĀME
Yazar: Koç, Fatma
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 20 [BAHAR 2024], 2023
Anahtar kelimeler: New Turkish Language (Turkish of Old Anatolia, Ottoman, Turkiye) ; Yeni Türk Dili (Eski Anadolu, Osmanlı, Türkiye Türkçesi) ; Çarh-nâme,Ahmet Fakîh,Old Anatolian Turkish,Vocabulary,Semantic. ; Çarhname,Ahmet Fakih,Eski Anadolu Türkçesi,Söz Varlığı,Semantik

Çarh-nâme adlı eser günümüze ulaşan ve Eski Anadolu Türkçesi döneminin dil özelliklerini muhafaza eden eserlerdendir. Eser dinî ve tasavvufî bir ihtivaya sahip olup insanoğluna verilen öğütleri kapsamaktadır. Dünyanın geçiciliği, ölümün gerçekliği, kıyamet günü, ibadet etme, ahretin varlığı, kabir azabı, geçici istekler, sabrın önemi gibi birçok dinî başlık eser içerisinde anlatılmıştır. Kaside türünde yazılan eserde birçok ayet ve hadis yer almaktadır. Dolayısıyla eserin içeriği üslûba yansımış olup öğreticilik esas alınmıştır. Sanat kaygısından öte anlaşılmayı ve sade olmayı amaç edinen bir bakış açısıyla yazılmıştır. Eseri yazan kişinin Ahmet Fakîh olduğu kabul edilmiştir. Ancak birden fazla Ahmet Fakîh olduğu için eseri yazan kişinin hangisine ait olduğu noktasında bir şüphe oluşmuştur. Ahmet Fakîh ve eseri Çarh-nâme hakkındaki ilk bilgiyi Mehmet Fuat Köprülü vermiştir. Eser ait olduğu dönemin dil özelliklerini temsil ettiği için oldukça önem arz etmektedir. Çalışmada Çarh-nâme adlı eser içerisinde yer alan tasavvuf içerikli söz varlığı tespit edilecek ve beyit içerisindeki kullanıldığı anlama göre açıklanacaktır. Buna bağlı olarak ulaşılan çıkarımlar sonuç bölümünde değerlendirilecek ve sunulacaktır.

The work named Çarh-nâme is one of the works that has survived and preserved the linguistic features of the Old Anatolian Turkish period. The work has a religious and mystical content and includes the advice given to human beings. Many religious topics such as the transience of the world, the reality of death, the day of judgment, worship, the existence of the here after, the torment of the grave, temporary wishes, the importance of patience are explained in the work. There are many verses and hadiths in the work written in the style of qasida. Therefore, the content of the work is reflected in the style and instructive is taken as a basis in the work. It has been written with a perpective that aims to be understood and simple beyond an artistic concern. It is accepted that the person who wrote the work is Ahmet Fakîh. However since there is more than one Ahmet Fakîh there has been a doubt as to which one the author of the work belongs to. Mehmet Fuat Köprülü gave the first information about Ahmet Fakîh and his work Çarh-nâme. The work is very important because it represents the language characteristics of the period it belongs to. In the study the religion vocabulary in the work named Çarh-nâme will be determined and explained according to the meaning used in the couplet. Accordingly the conclusions reached will be evaluated and presented in the conclusion section.
VARLIKTAN ADEME GİDEN YOLDA “NEVHÂT”
“NEVHÂT” ON THE ROAD FROM BEİNG TO NON-EXİSTENCE
Yazar: Polat, Ali
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 20 [BAHAR 2024], 2023
Anahtar kelimeler: Modern Turkish Literature in Turkiye Field ; Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı ; Hüseyin Haşim,Nevhât,Existence,Non-Existence,Trouble. ; Hüseyin Haşim,Nevhât,varlık,adem,dert

Yeni Türk edebiyatı içinde, Tanzimat edebiyatı ile Servet-i Fünûn edebiyatı arasında yer alıp, az bilinen dönemin adı Ara Nesil dönemidir. Ara Nesil devrinde şiir yazan Hüseyin Haşim Bey; şairliğinin yanı sıra aynı zamanda ressam, hattat ve bestekârdır. Muallim Naci mektebine mensup olup, ölünceye kadar onun şiir anlayışına bağlı kalır. Genellikle dini-tasavvufi, aşk ve hamasi şiirler kaleme alan sanatçının, yaşamış olduğu bir takım sıkıntılar “Nevhât” adını verdiği şiiri kaleme almasına neden olur. Şihâb adlı şiir kitabının ikinci şiiri olan bu şiirde; şairin hayattaki dertlerinden, yalnızlığından, çaresizliğinden, zorluklardan ve yokluktan bahseder. Yaşadığı zorlu hayat ve maruz kaldığı dertlerle başa çıkmakta zorlanan Haşim Bey, bu şiirinde bir zaman sonra ademi arzular. Şairin, şiirini kaleme alırken Akif Paşa’nın “Adem Kasidesi”nin etkisinde kaldığı veya ondan yararlandığı düşünülmektedir. Hayatının çeşitli dönemlerinde yaşadığı zorlu süreçler, onun bu şiiri kaleme almasında rol oynamaktadır. Doğup büyüdüğü şehirden ayrılmak zorunda kalması, küçük yaşta babasını kaybetmesi, işsizlik ve maddi zorluklar yaşaması, onun bedbinliğe düşmesine, umutsuzluk içinde bu şiiri kaleme almasına neden olmuştur. Bu makalede, “Nevhât adlı şiirde sanatçının yaşarken karşılaştığı sıkıntıların şiirine nasıl yansıdığı ve ademi niçin istediği üzerinde durulacaktır.

The name of little-known period in New Turkish literature, located between Tanzimat literature and Servet-i Fünûn literature is Intermediate Generation period. Hüseyin Haşim Bey, who wrote poetry during this period; in addition to being a poet, he is also a painter, calligrapher and composer. He belonged to the Muallim Naci school and remained devoted to its understanding of poetry until his death. The artist, who usually writes religious-mystical, love and heroic poems, experienced some difficulties that caused him to write the poem called “Nevhât”. In this poem, which is the second poem of his poetry book called Şihâb, he talks about the poet’s troubles in life, loneliness, helplessness and absence. Haşim Bey, who has difficulty in coping with the difficult life he lives and the troubles he is exposed to wishes for non-existence after a while in this poem. It is thought that the poet was influenced byor benefited from Akif Pasha’s “Adem Kasidesi” while writing his poem. Having to leave the city where he was born and raised, losing his father at a young age, experiencing financial difficulties due to unemployment caused him to fall into despair and write this poem in despair. This article will focus on how the troubles the artist encountered during his life were reflect in “Nevhât” and why he wanted non-existence.
KİTÂB-I GÜZÎDE’NİN VİYANA NÜSHASI ÜZERİNE BİR İNCELEME
A STUDY ON THE VİENNA COPY OF “KİTÂB-I GÜZÎDE”
Yazar: Yiğit, Hayrettin
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 21 [GÜZ 2024], 2023
Anahtar kelimeler: New Turkish Language (Turkish of Old Anatolia, Ottoman, Turkiye) ; Yeni Türk Dili (Eski Anadolu, Osmanlı, Türkiye Türkçesi) ; Kitâb-ı Güzîde,Akaîd-i İslam,Eski Anadolu Türkçesi,Viyana. ; Kitâb-ı Güzîde,Akaîd-i İslam,Old Anatolian Turkish,Vienna.

Kitâb-ı Güzîde, Ebu Nasr bin Tahir bin Muhammed es-Sarahsî tarafından kaleme alınmış daha sonra Mehmed bin Bâli tarafından XIV. yüzyılda Anadolu Türkçesine aktarılmış dinî ve ahlaki konularda bilgi veren ilmihâl kitabıdır. Eser, bilim âleminde Güzîde, Güzîde Kitabı, Kitâb-ı Güzîde, Akâid-i İslam adlarıyla tanınmaktadır. Henüz asıl nüshası ortaya çıkmayan eserin Türkiye ve Avrupa’daki kütüphanelerde birçok  nüshası bulunmaktadır.  Bu çalışmada “Kitâb-ı Güzîde” adlı eserin, Viyana nüshası incelenmiştir. Nüsha, daha önce Berlin yazmalar kataloğunu hazırlamış olan W. Pertsch tarafından Berlin, Upsala, Münih nüshalarıyla birlikte tanıtılmıştır. Viyana Kütüphanesinin Arapça, Farsça ve Türkçe el yazması kataloğunun 298. sayfasının 1866. sırasında yer alan eser “Güzîde-i Âşikân” başlığıyla verilmiştir. Nüsha, 131 varak, 11 satırdan oluşmuş ve harekeli-nesih türünde yazılmıştır. Eserin tanıtımı yapıldıktan sonra metnin dil ve içerik özellikleri yayımlanmış olan Konya nüshasıyla karşılaştırmalı olarak açıklanmıştır. Ayrıca karışık dilli eserler için kullanılan “olga-bolga” teriminin nüshalardaki kullanımı, eserin diğer nüshalarda kullanılan başlıkları ve bugüne kadar bilinen ve yeni tespit edilen nüshalar hakkında bilgi verilmiştir.

Kitâb-ı Güzîde is a catechism book which provides information on religious anda moral issues and it was written by Ebu Nasr bin Tahir bin Muhammed es-Serahsî and later it was translated into Anatolian Turkish by Mehmed bin Bali in 14th  century. The work is known in the scientific world as Güzîde, Güzide kitap, Kitâb-ı Güzîde, Akaîd-i İslam. There are many copies of the work, the original copy of which has not yet been revealed, in the libraries in Turkey and Europe.In this study, the Vienna copy of “Kitâb-ı Güzîde” was examined. The copy was introduced by W. Pertsch, who had previously prepared the Berlin manuscripts catalogue, together with Berlin, Upsala and Munich copies. The text is given under the title of “Güzîde-i Âşikân”, which is on page 298, row 1866, catalog of the Arabic, Persian and Turkish manuscript catalog of the Vienna library. The copy consists of 131 leaves and 11 lines and is written in the “salam an nash with vowels type. After the introduction of the work, the language and content features of the text are explained in comparison with the published Konya copyi In addition, information is given about the use of the term “olga-bolga”, which is used for mixed language works both, in the copies and the titles of the work used in other copies, also the copies wich are known to today and the copies which are newly identified.
TEZKİRELERDE MEV’İZE: LATÎFÎ TEZKİRESİ ÖRNEĞİ
MEV’İZE IN TEZKİRES: THE EXAMPLER OF LATÎFÎ TEZKİRE
Yazar: Çelik, Recep
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 20 [BAHAR 2024], 2024
Anahtar kelimeler: Classical Turkish Literature of Ottoman Field ; Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı ; Latîfî,tezkires,mev’ize,advice. ; Latîfî,tezkireler,mev’ize,nasihat.

Tezkireler, önde gelen şahsiyetlerin hayatları ve eserleri hakkında bilgi veren eserlerdir. Toplumun ahlaki değerlerini yüceltmek ve bunları insanlara telkinde bulunmak yani öğütlemek amacıyla yazılan eserler değildir. Ancak dolaylı yollardan insanların etik değerleri anlamalarına ve olumlu örneklerle ilham almalarına salık verebilmektedir. Doğrudan bu amaçla yazılmayan tezkireler, biyografik bilgilerin yanı sıra bu bakış açısıyla değerlendirildiğinde ahlaki öğüt ve tavsiyeleri içeren eserlerden sayılabilir. Bu amaç doğrultusunda bu türün nasıl kullanıldığını incelemek, Osmanlı kültürünün izlerini taşıyan klasik Türk edebiyatının derinliklerine dair önemli bir bakış açısı sunacaktır. Nitekim tezkirelerde ele alınan şahsiyetlerin farklı ve de özel vasıflarıyla toplumda örnek sayılabilecek ve dönemin insanlarına rol model olarak gösterilebilecek kısaca ahlaki erdemi yücelten şahsiyetlerden bazılarıdır, denebilir. Bu bağlamda erdemli insanların hayatlarından kesitler sunan tezkirelere dair toplum için örnek davranışların yer aldığı bir seçki demek mümkündür. Bu amaçlar doğrultusunda bu makalede Latîfî Tezkiresi’nin ahlaki bir perspektiften nasıl değerlendirilebileceği ve okuyucuların karakter gelişimine nasıl katkı sağlayabileceği incelenecektir.

Tezkires are works that provide information about the lives and works of prominent figures. These are not works written with the aim of exalting the moral values of the society and instilling them in people. However, it can indirectly advise people to understand ethical values and be inspired by positive examples. Tezkires, which were not written directly for this purpose, can be considered as works that contain moral advice and recommendations when evaluated from this perspective, as well as biographical information. Examining how this genre is used for this purpose will provide an important perspective on the depths of classical Turkish literature that bears the traces of Ottoman culture. As a matter of fact, it can be said that the personalities discussed in the biographies, with their different and special qualities, can be considered as examples in society and shown as role models to the people of the period, in short, they are some of the personalities who glorify moral virtue. In this context, it is possible to say that the biographies, which present sections from the lives of virtuous people, are a selection of exemplary behaviors for the society. In line with these purposes, this article will examine how the Latîfî’s Tezkire can be evaluated from a moral perspective and how it can contribute to the character development of readers.