hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
FİİLLERİ SIFAT-FİİL YAPAN EKLER MİDİR, KULLANIM MI? / Which One Makes The Verbs Particibal? Suffix or Usage?
FİİLLERİ SIFAT-FİİL YAPAN EKLER MİDİR, KULLANIM MI? / Which One Makes The Verbs Particibal? Suffix or Usage?
Yazar: Gürbüz, Faruk
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 44, 2011

ÖZPartisip diye de anılan sıfat-fiillerin birçok kaynakta türemiş kelimeler olarak tanıtılmış olduğuna rastlamaktayız. Onların kullanımdan değil de sonlarına almış oldukları ekler vasıtasıyla hem anlamlarını ve hem de türlerini değiştirmiş oldukları iddia edilmektedir. Oysa fiilleri sıfat-fiil yapan amillerin bu ekler olmadığı, onları girdikleri bağlam ve kullanımların sıfat-fiil yaptıkları daha mantıklı gözükmektedir. Bu çalışmada bu istikamette bir tartışma ve mütalaa bulacaksınız.Anahtar Sözcükler: Fiil, sıfat, isim, sıfat-fiil, bağlam, kullanımABSTRACTWe see that adjective-verbs, also called participal, are introduced as derivative  words in many literary sources. It has been claimed that they change both their meanings and kinds through not their usages but their suffixes. However, it appears logical that the reasons for making the verbs participle are  not these suffixes, but their usages and context. In this study, we present a discussion in this direction.Keywords: verb, adjective, noun, participal, context, usage. 

ÖZPartisip diye de anılan sıfat-fiillerin birçok kaynakta türemiş kelimeler olarak tanıtılmış olduğuna rastlamaktayız. Onların kullanımdan değil de sonlarına almış oldukları ekler vasıtasıyla hem anlamlarını ve hem de türlerini değiştirmiş oldukları iddia edilmektedir. Oysa fiilleri sıfat-fiil yapan amillerin bu ekler olmadığı, onları girdikleri bağlam ve kullanımların sıfat-fiil yaptıkları daha mantıklı gözükmektedir. Bu çalışmada bu istikamette bir tartışma ve mütalaa bulacaksınız.Anahtar Sözcükler: Fiil, sıfat, isim, sıfat-fiil, bağlam, kullanımABSTRACTWe see that adjective-verbs, also called participal, are introduced as derivative  words in many literary sources. It has been claimed that they change both their meanings and kinds through not their usages but their suffixes. However, it appears logical that the reasons for making the verbs participle are  not these suffixes, but their usages and context. In this study, we present a discussion in this direction.Keywords: verb, adjective, noun, participal, context, usage.
AHMET MİTHAT EFENDİ VE “HİKMET-İ CEDİDE”
AHMET MİTHAT EFENDİ VE “HİKMET-İ CEDİDE”
Yazar: Görkaş, İrfan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 44, 2011
Anahtar kelimeler: Ahmet Mithat Efendi, Felsefe, Yeni Felsefe, Schopenhauer, Istırap.

Bu yazıda, Ahmet Mithat Efendi’nin “yeni hikmet”e bakışı ele alınmaktadır. Ahmet Mithat Efendi, “velud” bir yazardır. O, hem gazete yayınlar, hem gazetede yazı yazar. Ayrıca üniversitede (Darulfünun) felsefe dersleri verir. Ahmet Mithat Efendi, yeni felsefeyi, Schopenhauer üzerinden ele alır. Konuyla ilgili yazısını, önce gazete yayımlamış, daha sonra kitap olarak bastırmıştır. Bu anlamda o, ilk defa Türk fikir hayatında Batının felsefe problemleri üzerinde düşünen kişidir. İslam inanç değerlerine bağlıdır. Felsefeyi, üç ana dönemde anlamaktadır. Üçüncü dönem, yeni felsefe dönemidir.

Bu yazıda, Ahmet Mithat Efendi’nin “yeni hikmet”e bakışı ele alınmaktadır. Ahmet Mithat Efendi, “velud” bir yazardır. O, hem gazete yayınlar, hem gazetede yazı yazar. Ayrıca üniversitede (Darulfünun) felsefe dersleri verir. Ahmet Mithat Efendi, yeni felsefeyi, Schopenhauer üzerinden ele alır. Konuyla ilgili yazısını, önce gazete yayımlamış, daha sonra kitap olarak bastırmıştır. Bu anlamda o, ilk defa Türk fikir hayatında Batının felsefe problemleri üzerinde düşünen kişidir. İslam inanç değerlerine bağlıdır. Felsefeyi, üç ana dönemde anlamaktadır. Üçüncü dönem, yeni felsefe dönemidir.
19.YÜZYIL BATI SEYAHATNAMELERİNDE ORTADOĞU VE İSTANBUL İMGESİ: FRANÇOİS RENÉ DE CHATEAUBRİAND ÖRNEĞİ
19.YÜZYIL BATI SEYAHATNAMELERİNDE ORTADOĞU VE İSTANBUL İMGESİ: FRANÇOİS RENÉ DE CHATEAUBRİAND ÖRNEĞİ
Yazar: Gözütok, Türkan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 44, 2011
Anahtar kelimeler: Batı Seyahatnameleri, Oryantalizm, Ortadoğu ve İstanbul İmgesi, Chateaubriand Örneği.

Bir gezi edebiyatı türü olan seyahatnameler kısaca ‚gezi hatıraları‛dır. Doğu’ya yapılan yolculuklar özellikle oryantalizm çerçevesinde giderek siyasî bir anlam kazanmıştır. 19.yüzyıl Fransız yazarı François René de Chateaubriand da (1768-1848) Paris-Kudüs Yolculuğu (L’ıtinérarire De Paris A Jérusalem) adlı eserinde, 1806-1807 tarihinde Doğu’ya yaptığı yolculuğa dair hatıralarını anlatır. Yazar, bu eserinde Osmanlı Türk’üne (Müslüman) ve genel olarak Ortadoğu’ya Ortaçağ Katolik şovenizmiyle yaklaşır. Lâtin kültürü arayışındadır ve Türkleri bu kültürü yok etmekle suçlar. Chateaubriand’ın bu eserini gittiği her yerde Hz. İsa’yı gördüğünü söyleyen ve insanlığın ancak Hıristiyanlıkla kurtulacağına inanan koyu Katolik bir yazarın oryantalist bir ürünü olarak değerlendirmek gerekir.

Bir gezi edebiyatı türü olan seyahatnameler kısaca ‚gezi hatıraları‛dır. Doğu’ya yapılan yolculuklar özellikle oryantalizm çerçevesinde giderek siyasî bir anlam kazanmıştır. 19.yüzyıl Fransız yazarı François René de Chateaubriand da (1768-1848) Paris-Kudüs Yolculuğu (L’ıtinérarire De Paris A Jérusalem) adlı eserinde, 1806-1807 tarihinde Doğu’ya yaptığı yolculuğa dair hatıralarını anlatır. Yazar, bu eserinde Osmanlı Türk’üne (Müslüman) ve genel olarak Ortadoğu’ya Ortaçağ Katolik şovenizmiyle yaklaşır. Lâtin kültürü arayışındadır ve Türkleri bu kültürü yok etmekle suçlar. Chateaubriand’ın bu eserini gittiği her yerde Hz. İsa’yı gördüğünü söyleyen ve insanlığın ancak Hıristiyanlıkla kurtulacağına inanan koyu Katolik bir yazarın oryantalist bir ürünü olarak değerlendirmek gerekir.
NURETTİN TOPÇU’YA GÖRE SPINOZA’NIN HÜRRİYET ANLAYIŞI / According to Nurettin Topçu Spinoza’s Freedom Understanding
NURETTİN TOPÇU’YA GÖRE SPINOZA’NIN HÜRRİYET ANLAYIŞI / According to Nurettin Topçu Spinoza’s Freedom Understanding
Yazar: Türkben, Yaşar
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 44, 2011

ÖZNurettin Topçu, çağdaş Türk düşünürlerindendir. Onun düşüncesinde &ldquo;özgürlük&rdquo; önemli bir yer tutmaktadır. O bazı filozofların özgürlük anlayışını eleştirmektedir. Onun özgürlük düşüncesini eleştirdiği filozofların başında Spinoza gelmektedir. Ona göre varlık Tanrı ve O&rsquo;nun sıfatlarından oluşmaktadır. Tanrı var olan her şeyin içkin nedenidir. Bu yüzden de bütün varlıkta bir zorunluluk vardır. Böylece Spinoza katı bir determinizm benimsemektedir. Topçu, buna karşı çıkmaktadır. Ona göre, biz kendi bilincimizde ve ortaya koyduğumuz hareketlerde özgür olduğumuzun farkındayız. Başka türlü olsaydı, bütün insanların benzer şartlarda aynı tepkiyi vermesi gerekirdi.Anahtar Sözcükler: Nurettin Topçu, Spinoza, Tanrı, özgür irade, özgürlükABSTRACTNurettin Topçu is among contemporary Turkish thinkers. In his opinion, &ldquo;freedom&rdquo; has important place. He has criticized the concept of freedom of some philosophers. Spinoza is one of them. According to Spinoza, everything consists of God and His attributes and modes. God is immanent cause of everything and for this reason, the whole things have necessity. Thus, he adopts a strict determinism. Topçu is against it. According to him, we realize that we are free in movement and our own consciousness. Otherwise, all people in similar circumstances should have given the same responses.Key Words: Nurettin Topçu, Spinoza, God, freewill, freedom

ÖZNurettin Topçu, çağdaş Türk düşünürlerindendir. Onun düşüncesinde &ldquo;özgürlük&rdquo; önemli bir yer tutmaktadır. O bazı filozofların özgürlük anlayışını eleştirmektedir. Onun özgürlük düşüncesini eleştirdiği filozofların başında Spinoza gelmektedir. Ona göre varlık Tanrı ve O&rsquo;nun sıfatlarından oluşmaktadır. Tanrı var olan her şeyin içkin nedenidir. Bu yüzden de bütün varlıkta bir zorunluluk vardır. Böylece Spinoza katı bir determinizm benimsemektedir. Topçu, buna karşı çıkmaktadır. Ona göre, biz kendi bilincimizde ve ortaya koyduğumuz hareketlerde özgür olduğumuzun farkındayız. Başka türlü olsaydı, bütün insanların benzer şartlarda aynı tepkiyi vermesi gerekirdi.Anahtar Sözcükler: Nurettin Topçu, Spinoza, Tanrı, özgür irade, özgürlükABSTRACTNurettin Topçu is among contemporary Turkish thinkers. In his opinion, &ldquo;freedom&rdquo; has important place. He has criticized the concept of freedom of some philosophers. Spinoza is one of them. According to Spinoza, everything consists of God and His attributes and modes. God is immanent cause of everything and for this reason, the whole things have necessity. Thus, he adopts a strict determinism. Topçu is against it. According to him, we realize that we are free in movement and our own consciousness. Otherwise, all people in similar circumstances should have given the same responses.Key Words: Nurettin Topçu, Spinoza, God, freewill, freedom
HABİBZÂDE AHMET KEMAL’İN KAHRAMANLIK TEMALI NİNNİ ŞİİRLERİ
HABİBZÂDE AHMET KEMAL’İN KAHRAMANLIK TEMALI NİNNİ ŞİİRLERİ
Yazar: Fersahoğlu Eroğlu, Ayşe; Fersahoğlu Eroğlu, Ayşe
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 44, 2011
Anahtar kelimeler: Habibzâde Ahmet Kemal, ninni, ninni şiir, kahramanlık.

1889-1966 tarihleri arasında yaşamış olan Habibzâde Ahmet Kemal, millî ve manevî değerlerle yaşamayı hayat felsefesi olarak benimsemiş, bu uğurda hiçbir fedakârlıktan kaçınmamış ve bu idealini yeni nesillere aktarma isteğiyle hayatını şekillendirmiştir. Onun bu çabalarının sonuçlarından biri olarak, kaleme aldığı kahramanlık temalı ninni şiirleri gösterilebilir. Ahmet kemal ninni ve ninni şiirleri yeni nesle milli mefkûreyi aktarma noktasında son derece önemli bir araç olarak görmüştür. Bu çalışmayla eski harflerden yeni harflere aktarılan ninni şiirlerde, onun millî ve manevî değerler konusundaki hassasiyetini açıkça görmek mümkündür.

1889-1966 tarihleri arasında yaşamış olan Habibzâde Ahmet Kemal, millî ve manevî değerlerle yaşamayı hayat felsefesi olarak benimsemiş, bu uğurda hiçbir fedakârlıktan kaçınmamış ve bu idealini yeni nesillere aktarma isteğiyle hayatını şekillendirmiştir. Onun bu çabalarının sonuçlarından biri olarak, kaleme aldığı kahramanlık temalı ninni şiirleri gösterilebilir. Ahmet kemal ninni ve ninni şiirleri yeni nesle milli mefkûreyi aktarma noktasında son derece önemli bir araç olarak görmüştür. Bu çalışmayla eski harflerden yeni harflere aktarılan ninni şiirlerde, onun millî ve manevî değerler konusundaki hassasiyetini açıkça görmek mümkündür.
TÜRK EDEBİYATI’NDA NASİHAT / Advice in Turkish Literature
TÜRK EDEBİYATI’NDA NASİHAT / Advice in Turkish Literature
Yazar: Keleş, Reyhan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 44, 2011

ÖzNasihat konusu hiç şüphesiz pek çok şair ve yazar tarafından sözlü veya yazılı edebiyatımızın başlangıcından itibaren en çok işlenen konular arasındadır. Bu açıdan bakıldığında yazılan bir mısrada bile nasihate rastlamak mümkündür.Biz konunun genişliği itibariyle araştırmamızı yedi başlık altında vermeyi uygun gördük. Buna göre nasihatin kutsal kitaplar, Hz. Peygamber, vasiyet, siyaset, hikmet, atasözü ve deyim, son olarak babanın evladına öğüdü ile olan ilişkisini vermeye çalıştık.  Anahtar Sözcükler: Nasihat, hikmet, vasiyet, atasözü, deyim, siyaset, kutsal kitaplar, Hz. Peygamber.ABSRACTThere is no suspicion that the theme of advice from the  start of our oral and written literature is processed by the most of poets and writers. Viewed from this angle, it is possible that we can see the advice written in even one verse.We think that it is possible that we give our subject under the seven headlines because of the ampleness of our subject. Accordingly, advice&rsquo;s relation with the Bibles, The Prophet (Muhammad), testament, politics, wisdom, proverbs and idioms and at the end the father&rsquo;s admonition to his son have tried to give.Key Words: Advice, wisdom, testament,proverb, idiom, politics, Bibles, The Prophet (Muhammad). 

ÖzNasihat konusu hiç şüphesiz pek çok şair ve yazar tarafından sözlü veya yazılı edebiyatımızın başlangıcından itibaren en çok işlenen konular arasındadır. Bu açıdan bakıldığında yazılan bir mısrada bile nasihate rastlamak mümkündür.Biz konunun genişliği itibariyle araştırmamızı yedi başlık altında vermeyi uygun gördük. Buna göre nasihatin kutsal kitaplar, Hz. Peygamber, vasiyet, siyaset, hikmet, atasözü ve deyim, son olarak babanın evladına öğüdü ile olan ilişkisini vermeye çalıştık.  Anahtar Sözcükler: Nasihat, hikmet, vasiyet, atasözü, deyim, siyaset, kutsal kitaplar, Hz. Peygamber.ABSRACTThere is no suspicion that the theme of advice from the  start of our oral and written literature is processed by the most of poets and writers. Viewed from this angle, it is possible that we can see the advice written in even one verse.We think that it is possible that we give our subject under the seven headlines because of the ampleness of our subject. Accordingly, advice&rsquo;s relation with the Bibles, The Prophet (Muhammad), testament, politics, wisdom, proverbs and idioms and at the end the father&rsquo;s admonition to his son have tried to give.Key Words: Advice, wisdom, testament,proverb, idiom, politics, Bibles, The Prophet (Muhammad).
KARS ÂŞIKLIK GELENEĞİ VE BADELİ ÂŞIK
KARS ÂŞIKLIK GELENEĞİ VE BADELİ ÂŞIK
Yazar: Heziyeva, Şergiyye; Heziyeva, Şergiyye
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 44, 2011
Anahtar kelimeler: Âşık, Kars, Bade, Âşıklık Geleneği

Âşık Edebiyatı denilince akla ilk gelecek olan şehirlerden biridir Kars. Dolayısıyla bu edebiyat üzerine araştırma yapmak isteyen kişilerin önceliği, bu şehre ve şehrin bulunduğu yöreye vermesi gerekir. Nitekim Türkiye âşıklık haritası çıkarılacak olsa Kars, Erzurum, Erzincan ve Sivas’ın en koyu renklerle boyanması gerekir. Kars, Dede Korkut'tan, Çobanoğlu'na kadar birçok güçlü âşık yetiştirmiştir. Bunlardan Zihni, Şenlik, Ceyhuni, Bahri, Kahraman, İrfani, Müdami, Kasapoğlu, Hıfzı, Cemal Hoca, Nihani, Karahanlı gibi isimler akla ilk gelen isimlerdir. Âşıklar genellikle bir ustadan ders alarak yetişirler. Bununla birlikte âşıklara rüyalarında –bir mükâfat diyebileceğimiz- bade içirilir ve âşıklık, ilahi bir destekle pekiştirilmiş olur. Hikâyelerde sevdiği erkeği veya kızı görmesi yasaklanan âşık, sevgiliyi görememenin derdiyle yanıp tutuşursa da elinden bir şey gelmez. Bu çaresizliğin altında bir dini güç belirir ve bu güç, genç âşıklara yardım eder. Birbirini göremeyen gençlere, rüyalarında aksakallı, nur yüzlü bir pir görünür ve onlara daha önce tatmadıkları bir içecek içirir. İşte bu aşk badesidir.

Âşık Edebiyatı denilince akla ilk gelecek olan şehirlerden biridir Kars. Dolayısıyla bu edebiyat üzerine araştırma yapmak isteyen kişilerin önceliği, bu şehre ve şehrin bulunduğu yöreye vermesi gerekir. Nitekim Türkiye âşıklık haritası çıkarılacak olsa Kars, Erzurum, Erzincan ve Sivas’ın en koyu renklerle boyanması gerekir. Kars, Dede Korkut'tan, Çobanoğlu'na kadar birçok güçlü âşık yetiştirmiştir. Bunlardan Zihni, Şenlik, Ceyhuni, Bahri, Kahraman, İrfani, Müdami, Kasapoğlu, Hıfzı, Cemal Hoca, Nihani, Karahanlı gibi isimler akla ilk gelen isimlerdir. Âşıklar genellikle bir ustadan ders alarak yetişirler. Bununla birlikte âşıklara rüyalarında –bir mükâfat diyebileceğimiz- bade içirilir ve âşıklık, ilahi bir destekle pekiştirilmiş olur. Hikâyelerde sevdiği erkeği veya kızı görmesi yasaklanan âşık, sevgiliyi görememenin derdiyle yanıp tutuşursa da elinden bir şey gelmez. Bu çaresizliğin altında bir dini güç belirir ve bu güç, genç âşıklara yardım eder. Birbirini göremeyen gençlere, rüyalarında aksakallı, nur yüzlü bir pir görünür ve onlara daha önce tatmadıkları bir içecek içirir. İşte bu aşk badesidir.
ERZURUM POLİS MEKTEBİ
ERZURUM POLİS MEKTEBİ
Yazar: Cevizliler, Erkan; Cevizliler, Erkan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 44, 2011
Anahtar kelimeler: Erzurum, Polis Mektebi, Eğitim, II. Meşrutiyet

İstanbul Polis Mektebi’nin istenilen başarıyı sağlamış olmasından dolayı, Meşrutiyet dönemi hükümetleri tarafından ülkenin belli başlı merkezlerinde polis mektepleri açılmaya başlanıldı. Bu doğrultuda 1911’de Erzurum’da bir polis mektebi açılması kararlaştırıldı. Açılacak olan mektebin müdürlüğüne de Bedri Bey tayin edildi. Bedri Bey, Erzurum’a gelip görevine başlamış olmasına rağmen, uygun bir binanın bulunamamasından dolayı mektebin açılışı bir müddet gecikti. Sorunun çözümünden sonra Erzurum Polis Mektebi 27 Kasım 1911’de açılabildi. Mektebin öğrencileri Erzurum Vilayeti ile bu vilayete komşu olan diğer vilayetlerden gelmekteydi. Geniş bir ders müfredatı ve eğitim- öğretim kadrosu bulunan Erzurum Polis Mektebi, varlık gösterdiği süre içerisinde bir takım zorluklarla karşılaştı. Ancak fedakar çalışmalar ile zorlukların üstesinden gelebildi. Ne var ki I. Dünya Savaşı Erzurum Polis Mektebi’nin de sonu oldu

İstanbul Polis Mektebi’nin istenilen başarıyı sağlamış olmasından dolayı, Meşrutiyet dönemi hükümetleri tarafından ülkenin belli başlı merkezlerinde polis mektepleri açılmaya başlanıldı. Bu doğrultuda 1911’de Erzurum’da bir polis mektebi açılması kararlaştırıldı. Açılacak olan mektebin müdürlüğüne de Bedri Bey tayin edildi. Bedri Bey, Erzurum’a gelip görevine başlamış olmasına rağmen, uygun bir binanın bulunamamasından dolayı mektebin açılışı bir müddet gecikti. Sorunun çözümünden sonra Erzurum Polis Mektebi 27 Kasım 1911’de açılabildi. Mektebin öğrencileri Erzurum Vilayeti ile bu vilayete komşu olan diğer vilayetlerden gelmekteydi. Geniş bir ders müfredatı ve eğitim- öğretim kadrosu bulunan Erzurum Polis Mektebi, varlık gösterdiği süre içerisinde bir takım zorluklarla karşılaştı. Ancak fedakar çalışmalar ile zorlukların üstesinden gelebildi. Ne var ki I. Dünya Savaşı Erzurum Polis Mektebi’nin de sonu oldu
1642 TARİHLİ AVÂRIZ DEFTERİNE GÖRE ŞİRAN KAZÂSI VE KÖYLERİ / The Kaza of Şiran and Vıllages Accordıng to Awarıd Regıster Dated 1642
1642 TARİHLİ AVÂRIZ DEFTERİNE GÖRE ŞİRAN KAZÂSI VE KÖYLERİ / The Kaza of Şiran and Vıllages Accordıng to Awarıd Regıster Dated 1642
Yazar: Kul, Eyüp
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 44, 2011

ÖZŞiran,  XV. ve XVI. yüzyıl boyunca Şark&icirc; Karahisar Sancağı&rsquo;na bağlı bir nahiyedir. İlk defa, 1642 tarihli avarız defterinde kaza statüsüne sahip olmuştur. Bu çalışmada, Cafer Bey tarafından hazırlanan 5152 numaralı avarız defterinin Şiran kısmı incelenmiştir. Şehrin, nüfusu, askeri ve dini görevlileri hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca derbentçilik, menzilcilik gibi hizmetleri karşılığında vergiden muaf olan köyler değerlendirmeye tabi tutulmuştur.  Anahtar Sözcükler: Şiran, Şark&icirc; Karahisar, Erzurum, Avarız, XVII. yüzyıl, Cafer Bey, Doğu Anadolu.ABSTRACT Şiran, is a nahiye linked to Sandjak of the Eastern Karahisar through 15th and 16th century. For the first time, it had kaza status based on awarid register dated 1642. In this study, it was investigated Şiran part of 5152 number awarid registers prepared by Cafer Beg. Knowledge was given about population, military officials and religious workers of the city. Also, the villages exempt from tax in return for such services menzil and derbend were taken to evaluate.  Key Words: Şiran, Eastern Karahisar, Erzurum, Awarid, 17th century, Cafer Beg, Eastern Anatolia

ÖZŞiran,  XV. ve XVI. yüzyıl boyunca Şark&icirc; Karahisar Sancağı&rsquo;na bağlı bir nahiyedir. İlk defa, 1642 tarihli avarız defterinde kaza statüsüne sahip olmuştur. Bu çalışmada, Cafer Bey tarafından hazırlanan 5152 numaralı avarız defterinin Şiran kısmı incelenmiştir. Şehrin, nüfusu, askeri ve dini görevlileri hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca derbentçilik, menzilcilik gibi hizmetleri karşılığında vergiden muaf olan köyler değerlendirmeye tabi tutulmuştur.  Anahtar Sözcükler: Şiran, Şark&icirc; Karahisar, Erzurum, Avarız, XVII. yüzyıl, Cafer Bey, Doğu Anadolu.ABSTRACT Şiran, is a nahiye linked to Sandjak of the Eastern Karahisar through 15th and 16th century. For the first time, it had kaza status based on awarid register dated 1642. In this study, it was investigated Şiran part of 5152 number awarid registers prepared by Cafer Beg. Knowledge was given about population, military officials and religious workers of the city. Also, the villages exempt from tax in return for such services menzil and derbend were taken to evaluate.  Key Words: Şiran, Eastern Karahisar, Erzurum, Awarid, 17th century, Cafer Beg, Eastern Anatolia
ŞER‘İYYE SİCİLLERİNE GÖRE XVII. YÜZYILDA AYNTAB ŞEHRİNDE AİLENİN OLUŞUMU (1600–1650)
ŞER‘İYYE SİCİLLERİNE GÖRE XVII. YÜZYILDA AYNTAB ŞEHRİNDE AİLENİN OLUŞUMU (1600–1650)
Yazar: Koçak, Zülfiye
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 44, 2011
Anahtar kelimeler: Ayntab, aile, nişan, nikâh, mihr

Aile, aynı çatı altında yaşayan anne, baba ve çocuklardan meydana gelen sosyal bir yapıdır. Bu çalışmada, XVII. yüzyılda Ayntab şehrinde toplumun temelini oluşturan en önemli yapılardan biri olan ailenin oluşum süreci ele alınmıştır. Şer‘iyye sicillerinde yer alan kayıtlara dayanarak Ayntab şehrinde bir gelenek olarak yaşatılan ve çiftlerin birbirlerini daha iyi tanımalarına olanak sunan nişanlılık olayı ve evlenecek çiftlerin nikâh akitlerinin ve mihr miktarlarının hangi esaslara göre tespit edildiği ortaya konulmuştur

Aile, aynı çatı altında yaşayan anne, baba ve çocuklardan meydana gelen sosyal bir yapıdır. Bu çalışmada, XVII. yüzyılda Ayntab şehrinde toplumun temelini oluşturan en önemli yapılardan biri olan ailenin oluşum süreci ele alınmıştır. Şer‘iyye sicillerinde yer alan kayıtlara dayanarak Ayntab şehrinde bir gelenek olarak yaşatılan ve çiftlerin birbirlerini daha iyi tanımalarına olanak sunan nişanlılık olayı ve evlenecek çiftlerin nikâh akitlerinin ve mihr miktarlarının hangi esaslara göre tespit edildiği ortaya konulmuştur
XIX. YÜZYILIN II. YARISINDA ORDU KAZASI* ile ÇEVRESİNDE TRABZON SALNAMELERİNE GÖRE MÜSLÜMAN ve GAYRİMÜSLİMLER AÇISINDAN SAYILARLA EĞİTİM-ÖĞRETİM
XIX. YÜZYILIN II. YARISINDA ORDU KAZASI* ile ÇEVRESİNDE TRABZON SALNAMELERİNE GÖRE MÜSLÜMAN ve GAYRİMÜSLİMLER AÇISINDAN SAYILARLA EĞİTİM-ÖĞRETİM
Yazar: Toparlak, Melek; Arslan, M. Abdullah; Toparlak, Melek
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 44, 2011
Anahtar kelimeler: Ordu, eğitim, 1869-1903 yılları

Bu çalışmada Ordu Kazası’nın 1869-1903 yılları arasındaki eğitim durumu genel olarak ele alınmıştır. Bu dönemde Ordu kaza merkezi; Perşembe, Bolaman, Ulubey ve Aybastı nahiyeleri Trabzon merkez sancağına bağlı olarak idare edilmektedir. Ünye, Fatsa kazaları ve Karakuş Nahiyesi ise Canik Sancağı’na bağlıdır. Çalışmada daha çok Trabzon Vilayet Salnameleri’nden yararlanılmıştır. Yerleşim yeri bilgileri ise yıl sırasına göre verilmiştir.

Bu çalışmada Ordu Kazası’nın 1869-1903 yılları arasındaki eğitim durumu genel olarak ele alınmıştır. Bu dönemde Ordu kaza merkezi; Perşembe, Bolaman, Ulubey ve Aybastı nahiyeleri Trabzon merkez sancağına bağlı olarak idare edilmektedir. Ünye, Fatsa kazaları ve Karakuş Nahiyesi ise Canik Sancağı’na bağlıdır. Çalışmada daha çok Trabzon Vilayet Salnameleri’nden yararlanılmıştır. Yerleşim yeri bilgileri ise yıl sırasına göre verilmiştir.