hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Buhârî’nin Leys b. Sa‘d’dan (ö. 175/791) Yaptığı Ta‘lîklerin Kaynaklarını Analiz
Analysing the Sources of al-Bukhārī's Ta'līk from Lays b. Sa'd (d. 175/791)
Yazar: Hanek, İbrahim
Dergi: Dergiabant, Vol. 12 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Hadith ; Hadis ; Ḥadīth,al-Bukhārī,al-Jāmi,Ta,Yahya b. Bukhayr ; Hadis,Buhârî,el-Câmi‘u’s-Sahîh,Ta‘lîk,Yahya b. Bükeyr

Buhârî’nin (ö. 256/869) ikinci dereceden hocası sayılan Leys b. Sa‘d’dan (ö. 175/791) yaptığı muallak rivâyetler, Sahîh’inde önemli bir yekûn teşkil etmektedir. Ebû Zer el-Herevî ve İbnü’l-Kayserânî gibi âlimler, Buhârî’nin, bu muallak rivâyetlerin tamamını hocası Abdullah b. Sâlih’ten (ö. 223/838) tahammül edip onu isnaddan düşürdüğünü iddia etmektedir. Ancak İbn Hacer ve Aynî gibi âlimler bu görüşe karşı çıkmakta ve Buhârî’nin bu muallakların önemli bir kısmını Yahya b. Bükeyr ve Kuteybe b. Saîd gibi hocalarından tahammül ettiği ve onları isnaddan düşürdüğünü savunmaktadır. Burada Buhârî’nin mezkûr muallaklar kapsamındaki kaynağını, yani hocalarını doğru bir şekilde belirleyebilmek için, ilgili muallakın hem Sahîh’deki hem de Buhârî’nin diğer eserlerindeki muttasıl tarîklerine müracaat edilecektir. Ancak mezkûr kaynaklardan mevsûl tarîki tespit edilemeyen muallaklar Buhârî’nin dışındaki muhaddislerin tahrîcleri doğrultusunda araştırılacaktır. Buhârî’nin, isnaddan düşürdüğü söz konusu hocalarını, sıhhat şartlarını taşıyıp taşımama yönüyle iki grupta kategorize edilebileceği ve isnaddan sadece Abdullah b. Sâlih’in düşürüldüğü iddiasının muallak rivâyetlerin ekseriyetiyle alakalı olduğu neticesine ulaşıldı.

Al-Bukhārī's (d. 256/869) narrations from Leys b. Sa'd (d. 175/791), who was considered his second-rank teacher by dropping some of his teachers from the isnad, constitute a significant number in his Sahīh. Scholars such as Abū Zar al-Kharawi and Ibn al-Qayserānī claim that al-Bukhārī had deduced all of these muallaqs from ‘Abdullah b. Salih (d. 223/838) and dropped him from the isnad. However, scholars such as Ibn Hajar and al-'Aynī disagree with this view and argue that al-Bukhārī tolerated most of these muallāqs from his teachers such as Yahya b. Bukhayr and Qutayba b. Saīd and dropped them from the isnad. In this context, in order to accurately determine al-Bukhārī's source, i.e. his teachers, within the scope of the aforementioned muallāqs, we will refer to the muttasıl tarīqs of the relevant muallāq both in the Sahīh and in al-Bukhārī's other works. However, the muallaks whose mawṣūlī narrations cannot be identified from the aforementioned sources will be investigated with the tahrīj of muhaddiths other than al-Bukhārī. It is concluded that the aforementioned teachers whom al-Bukhārī dropped from the isnad can be categorised in two groups in terms of whether they meet the conditions of authenticity or not, and that the claim that only ‘Abdullah b. Salih was dropped from the isnad is related to the majority of the narrations that are in doubt.
Mervezî’nin (ö. 294/906) Kitâbü’s-Sünne Adlı Eserinde Kur’an İlimleri ve Nesih
Qur'anic Sciences and Naskh in Marwazī's (d. 294/906) Kitāb al-Sunnah
Yazar: Maden, Gülhan
Dergi: Dergiabant, Vol. 12 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Tafsir ; Tefsir ; Tafsīr,Marwazī,Kitāb al-Sunnah,Qur,Naskh ; Tefsir,Mervezî,Kitâbü’s-Sünne,Kur’an İlimleri,Nesih

Hicrî 3. asrın önemli ilim adamlarından biri olarak kabul edilen Muhammed b. Nasr el-Mervezî’nin (ö. 294/906) Kitâbü’s-Sünne adlı eseri, ihtiva ettiği âyetler ve bunlara dair yorumlar dolayısıyla tefsir ilmi açısından önemli veriler sunmaktadır. Eserde, özellikle nesih konusunun olabildiğince detaylı ve objektif bir bakış açısıyla ele alınmış olması; ayrıca esbâb-ı nüzûl, müşkilü’l-Kur’ân, mücmel-mübeyyen gibi tefsir usulüne dair konularda birtakım açıklamalara yer verilmesi, eserin Kur’an ilimleri açısından kritik edilmesini gerektirmiştir. Bu makalede Mervezî’nin Kitâbü’s-Sünne’si söz konusu açılardan ele alınmaktadır.  Eserin son kısmında yer alan nesihle ilgili açıklamalardan yola çıkılarak, erken dönemde nesih çerçevesinde ortaya konan yaklaşımlar, tefsir ilmi perspektifinden değerlendirilmekte, nesih taraftarları ile diğerlerinin konuyla ilgili âyetleri nasıl yorumladıkları incelenmektedir. Böylece bir taraftan tefsir literatürü içinde yer almayan bir eserden tefsir usulüne dair veriler tespit edilmekte, diğer taraftan eserin müellifinin ilgili mevzulara yaklaşımı beyan edilmektedir.

The Kitāb al-Sunnah of Muhammad b. Nasr al-Marwazī (d. 294/906), who is considered to be one of the most important scholars of the 3rd century, provides important data in terms of the science of tafsīr due to the verses it contains and the comments on them. The fact that the work deals with the issue of naskh in as much detail and objectively as possible, and also includes some explanations on exegetical issues such as asbāb al-nuzūl, mushkil al-Qur'ān, and mücmel-mubeyyen, necessitated the criticism of the work in terms of Qur'ānic sciences. In this article, Marwazī's Kitāb al-Sunnah is analyzed from these perspectives.  Based on the explanations on naskh in the last part of the work, the approaches that emerged in the early period within the framework of naskh are evaluated from the perspective of the science of tafsir, and how the supporters of naskh and others interpret the verses on the subject are revealed. Thus, on the one hand, data on the methodology of tafsir from a work that is not included in the tafsir literature is identified, and on the other hand, the author's approach to the relevant issues is declared.
Bilim ve Sanat Merkezlerinde Manevi Gelişimin Desteklenmesine Yönelik Bir Dersin Olabilirliği
Possibility of a Course to Support Spiritual Development in Science and Art Centers
Yazar: Yiğit, Yasin
Dergi: Dergiabant, Vol. 12 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Religious Education ; Din Eğitimi ; Din Eğitimi,Üstün Yetenekli Öğrenciler,Bilim ve Sanat Merkezleri,Manevi Gelişim,Özel Eğitimde Din Öğretimi ; Religious Education,Gifted Students,Science and Art Centers,Spiritual Development,Religious Teaching in Special Education

Günümüz eğitim anlayışı öğrenciyi merkeze aldığı için eğitimde bireyin ilgi ve ihtiyaçlarına dikkat edilmektedir. Üstün yetenekli bireylerin ilgi ve ihtiyaçları, onların akranlarından farklı bir eğitime tabi tutulmalarını gerektirmektedir. Türkiye’de üstün yetenekli öğrencilerin özel eğitim ihtiyaçları Bilim ve Sanat Merkezleri adı verilen kurumlarda karşılanmaktadır. Bilim ve Sanat Merkezlerinde üstün yetenekli bireylerin sahip oldukları becerilerini keşfederek en üst düzeyde geliştirmek amaçlanmaktadır. Ancak kurum bünyesinde öğrencilerin doğrudan manevi gelişimlerini destekleyen bir ders bulunmamaktadır. Oysa öğrenci ilgi ve ihtiyaçlarından hareket etme misyonu olan bir eğitim kurumunda manevi ihtiyaçların göz ardı edilmesi bir çelişkidir. Bu çalışmada bilim ve sanat merkezlerinde manevi potansiyelin işlenmesine yönelik bir dersin olabilirliğini bilimsel açıdan ele almak amaçlanmıştır. Çalışma nitel araştırma desenine dayalı doküman incelemesi yöntemiyle yürütülmüştür. Bu bağlamda çalışmada disiplinler arası bir yaklaşımla farklı alanlarda yapılan araştırmalar incelenmiş ve sentezlenmiştir. Çalışma sonucunda söz konusu kurumlarda manevi gelişimi destekleyen bir derse yer verilmesi gerektiği beş farklı açıdan temellendirilmiştir.

Since today's education approach focuses on the student, the interests and needs of the individual are taken into account in education. Gifted individuals can develop their skills much faster thanks to their innate tendency to learn in their field of talent. In Türkiye, the special educational needs of gifted students are met in institutions called Science and Art Centers. However, there are no courses within the institution that directly support the spiritual development of students. However, it is a contradiction to ignore spiritual needs in an educational institution whose mission is to act from student interests and needs. In this study, it is aimed to examine from a scientific perspective the possibility of a course on the development of spiritual potential in science and art centers. The study was conducted with the document review method based on qualitative research design. In this context, research in different fields was examined and synthesized with an interdisciplinary approach in the study. As a result of the study, it is based on five different aspects that a course that supports spiritual development should be included in these institutions.
Sûfî Söylem ve Bir Metaforik Unsur Olarak Tasavvuf Edebiyatında Kuşlar
Sufi Discourse and Birds in Sufi Literature as a Metaphorical Element
Yazar: Demir, Hamit; Aydın, Oğuzhan
Dergi: Dergiabant, Vol. 12 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Turkish Islamic Literature ; Türk İslam Edebiyatı ; Sufism ; Tasavvuf ; Sufism,Turkish Islamic Literature,Poetry,Metaphor,Bird ; Tasavvuf,Türk İslam Edebiyatı,Şiir,Metafor,Kuş

Sûfî söylemin işlevselliğini artıran unsurlardan birisi, kelimelerin mecaz manalar yüklenerek metafora dönüşmesidir. Metaforik bir unsur olarak kuşlar, İslam öncesi mitolojilerde, ayet ve hadislerde, tasavvuf klasiklerinde ve şiirlerde kendilerine mahsus özellikleriyle konu edilmiş; söz varlığının anlam zenginliğine ve şairlerin ifade kabiliyetine katkı sunmuştur. Sûfî şairler; tasavvufun iki ana sütunu olan tahalluk ve tahakkuka dair hususları tarif ederken kuşları, olumlu ve olumsuz yönleriyle teşbih sanatının öznesi yapmışlardır. Bu çalışmanın konusu müspet ve menfi yönleriyle kuşların, tasavvuf edebiyatında kullanım biçimini tespit etmek; yöntemi ise mukayeseli metin tahlilidir. Çalışma, son dönem sûfî şairlerden Osman Hulûsî Ateş Efendi’nin (ö. 1990) Dîvân-ı Hulûsî-i Darendevî adlı eseri ve ornitoloji konusunda yazılmış birkaç eserle sınırlandırılmış olmakla birlikte tasavvuf klasiklerine ve konu ile ilgili akademik çalışmalara da müracaat edilmiştir.

One of the elements that increase the functionality of Sufi discourse is the transformation of words into metaphors by attributing metaphorical meanings. Birds, as a metaphorical element, have been the subject of pre-Islamic mythologies, verses and hadiths, Sufi classics and poems with their unique characteristics; they have contributed to the richness of the meaning of the vocabulary and the expressive ability of the poets. Sufi poets have made birds the subjects of the art of metaphor with their positive and negative aspects while describing the issues of takhalluq and tahaqquq, the two main pillars of Sufism. The subject of this study is to determine the usage of birds with their positive and negative aspects in Sufi literature; the method is comparative textual analysis. Although the study is limited to the Dîvân-ı Hulûsî-i Darendevî of Osman Hulûsî Ateş Efendi (d. 1990), one of the last Sufi poets, and a few works written on ornithology, Sufi classics and academic studies on the subject have also been consulted.
Contractus Mohatrae ve Fıkıhtaki Îne Satışıyla İlişkisi
The Connection Between Contractus Mohatrae and ʿĪnah Sale in Islamic Law
Yazar: Gökgöz, Yasin
Dergi: Dergiabant, Vol. 12 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Islamic Law ; İslam Hukuku ; İslâm Hukuku,Roma Hukuku,Orta Çağ Kilise Hukuku,Contractus Mohatrae,Îne Satışı,Ribâ ; Islamic Law,Roman Law,Medieval Church Law,Contractus Mohatrae,ʿĪnah Sale,Usury

Bu çalışma, Orta Çağ kanon/kilise hukukunda “contractus mohatrae” adıyla bilinen ve satış görüntüsü altında tefecilik işlemini mümkün kılan, ancak kilise tarafından yasaklanmış bir sözleşme türüne odaklanmaktadır. Ayrıca bu sözleşmenin Roma hukukundaki kaynağı olarak gösterilen meseledeki işlem ile İslam hukukundaki îne satışının aynı olup olmadığı iddiası araştırılmaktadır. Çalışma kapsamında, “contractus mohatrae” teriminin kilise hukukunda ve genel olarak Orta Çağ edebiyatında tam olarak neyi ifade etmek için kullanıldığı, sözleşmenin Klasik Dönem Roma hukukuyla bağlantısı, “mohatra” kelimesinin kökeni ve fıkıhtaki karşılığının ne olduğu, muhâtara ifadesinin fıkıhta kullanıldığı anlamlar ve sözleşmenin îne satışıyla ilişkisi üzerinde durulmaktadır. Son olarak îne satışının erken dönem İslam kaynaklarında neyi ifade ettiği ve fıkıh terminolojisinde neye karşılık geldiği incelenmektedir.

This study focuses on a type of contract known in medieval canon law as “contractus mohatrae”, which enabled usurious transactions under the guise of a sale but was prohibited by the Church. Furthermore, it investigates the claim of whether the issue presented as the source of this contract in Roman law is the same as the “ʿīnah sale” in Islamic law (fiqh). Within the scope of the study, emphasis is placed on what exactly the term “contractus mohatrae” was used to signify in church law and medieval literature in general, the connection of the contract with Classical Roman law, the origin of the word “mohatra” and its equivalent in fiqh, the meanings in which the expression “mukhāṭara” is used in fiqh, and the relationship of the contract to the “ʿīnah sale”. Finally, it examines what the ʿīnah sale signified within early Islamic sources and what it corresponded to the terminology of fiqh.
Kadir Gecesinin Tespiti Meselesi
Determination of the Night of Qadr
Yazar: Ayhan, Bayram
Dergi: Dergiabant, Vol. 2 No. 4, 2015
Anahtar kelimeler: Kur’ân,nüzûl,vahiy,tespit,Kadir gecesi ; Qur’an,the descent,revelation,determination,the night of Qadr

Bu makalede, Kur’ân’ın nüzûlünün başlangıcını teşkil eden Kadir gecesinin tespitinin mümkün olup olmadığı irdelenecektir. Çoğunluğun kanaatine göre Kadir gecesinin tespiti mümkün değildir. Zira Allah bu geceyi gizlemiş ve Hz. Peygamber’e (a.s) de bu geceyi unutturmuştur. Ayrıca bu gecenin zamanına dair elimizde kesin bir veri yoktur. Diğer kanaate göre, bu gecenin tespitini yapmak mümkündür. Fakat bu tespite engel teşkil eden bazı unsurlar vardır. Cahiliye dönemi tarih algısı ve cahiliye Araplarının kameri ayların yerlerini değiştirmeleri tarih tespitine engel teşkil etmektedir. İkinci kanaatin temsilcilerine göre, bazı kesin ve muhtemel verilere istinaden bu gecenin tespitini yapmak mümkündür. Biz de ikinci görüşü savunanlara paralel olarak, Kadir gecesinin zamanının miladi olarak tespit edilmesinin mümkün olduğunu düşünmekteyiz.

In this text, the exact time of the night of Qadr, which is starting time line for Qur’an Revelations will be analyzed to determine whether it is possible. According to general opinion, it is impossible to determine the time of night of Qadr. Because its time is hidden by Allah and forgotten prophet Muhammad. Also, there is no precise data about the time of this night. In respect of the other opinion, it is possible to determine this time, but there are some components which obstruck this determination. According to them, it is possible to define of the night of the Qadr with reference to precise and possible datas. As the owner of the second opinion, we think that it is possible to identify the determination of the gregorian time of the night of Qadr.
1950’ye Kadar Gerede’de Dinî ve Sosyal Hayat
Religious and Social Life in Gerede Until 1950
Yazar: Kara, Cahid
Dergi: Dergiabant, Vol. 2 No. 4, 2015
Anahtar kelimeler: Gerede,Cumhuriyet,din,sosyal hayat ; Gerede,Rebuplic,religion,social life

Biz bu çalışmamızda Gerede’nin 1920 ile 1950 yılları arasındaki dinî ve sosyal hayatına dair fotoğraf kareleri sunmaya çalışacağız. İlgili tarihler esasen Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçişi kapsadığı için yeni bir dönemidir. Bu yeni dönemde, tüm Türkiye’de olduğu gibi Gerede’de de başta dinî ve sosyal olmak üzere hayatın tüm alanlarında bir takım köklü değişiklikler gerçekleşmiştir. Bu değişikliklerin etkisini Gerede’deki yaşamdan alınan bazı alıntılarla tasvirî bir şekilde bu çalışmamızda genel hatlarıyla belirtmek istedik.

In this study, we try to introduce some photos related to religious and social life of Gerede between 1920 and 1950. In fact, the relevant dates is a period of transition from the Ottoman to the new Rebuplic. In this new period, some changes covering all areas of of life including basically religious and social has taken place in Gerede like done across Turkey. We would like to generally put forward the effects of these changes via describing some portraits taken from life of Gerede in this study.
Lider Olarak Din Görevlilerimiz
Imams as Our Leaders
Yazar: Karasakal, Şaban
Dergi: Dergiabant, Vol. 2 No. 4, 2015
Anahtar kelimeler: imam,neighbourhood,religious officer,leader ; imam,mahalle,din görevlisi,lider

Din hizmetleri asr-ı saadetten bu yana cami ile sınırlandırılmamış, insanın yaşadığı her yerde var olmuştur. Hızlı değişimlerin yaşandığı günümüzde, insanların dini ihtiyaçları çoğalmış ve çeşitlenmiştir. Bu anlamda cami dışında hizmet verilebilecek birçok alan söz konusudur. Yaşadığımız toplumda öteden beri din görevlisi (imam),toplumunönderi olarak kabul edilmektedir. Toplum bu kişilerden, yazılı görevleri arasında olmasa da, normal görevlerinin ötesinde hizmetler beklemektedir. Bu çalışmada genel olarak, din görevlisinin liderlik yönü ile alakalı kavramsal alan incelendikten sonra, din görevlisinin bir toplum lideri olarak, daha verimli ve faydalı hizmet sunabilmesi için gerekli olan kişisel ve toplumsal özellikleri incelenecektir. Son olarak da toplumun önde gelen insanları olarak lider din görevlilerimizin yürütecekleri hizmetlerde gerekli kıvam ve keyfiyete ulaşmaları için zaruri olan ölçüler ele alınacaktır.

Religious services have never been limited to the mosque since the age of happiness (the first era of Islam), but Islam has appeared in everywhere humanbeing live there. People’s religious needs have increased and diversified at present that witnessed speedy changes. In this sense, there are a lot of fields, outside of the mosque, suitable to present religious service. All along, our society has respected the religious officer (imam) as the leader of community. The community expects the religious officer to present services beyond his official and written tasks. This paper, at large, after examining the conceptual field concerning with the leadership side of the religious officer, deals with personel and social specialities which the religious officer as a leader of his society should have, in order to present more fruitful and useful services. Finally, the essential criteria of quality for services of religious officers as leaders of society will be studied.
Fıkıh Literatürüne Giriş (Fuat SEZGİN)
Introduction to Fiqh Literature
Yazar: Akgündüz, Said Nuri
Dergi: Dergiabant, Vol. 2 No. 4, 2015
Anahtar kelimeler: fiqh,GAS (History of Arabic Culture),Fuat Sezgin ; fıkıh,Fuat Sezgin,Arapça Kültür Tarihi (GAS)

Aşağıda çevirisini sunacağımız metin, ilimler tarihçisi Fuat Sezgin’in Arapça Kültür Tarihi (GAS) adıyla yazdığı ansiklopedik eserin fıkıh ilmine ayrılmış bölümünün giriş kısmıdır. Fuat Sezgin burada, İslami ilimlerin çeşitli dallarında yazılmış birçok kaynaktaki işaretlerden hareketle, diğer ilim dallarında olduğu gibi fıkıhta da yazılı tedvin hareketinin oldukça erken bir dönemde başlamış olduğunu iddia etmektedir. Sezgin, sahabe ve tabiin dönemlerine ait parça parça da olsa birçok metnin, diğer kitaplar içinde bize kadar ulaşmış olduğunu göstermekte, bu konuda yeni araştırmalar için ışık tutmaktadır.

This text is a translation of the entrance to the fiqh section from Fuat Sezgin’s encylopedia called GAS (History of Arabic Culture). He, there, argues that the writing and collecting movement in fiqh area began at a very early period as in other areas, depending on some clues found in sources of various Islamic science branches. Sezgin puts forward that many texts written in the periods of companions and followers have reached to present day within the other books, however they are scattered. So, he throws lights on this field and provides an important starting-point for new researches.
Sâbîler Meselesi -Kur’an’daki Sâbî Kavramının Sâbiî veya Sâbie Olup Olmadığı Problemi-
The Problem of Sabis -Does The Notion of Sabi in Quran Have The Same Meaning with Sabii or Sabians?-
Yazar: Karadaş, Cağfer
Dergi: Dergiabant, Vol. 1 No. 1, 2015
Anahtar kelimeler: Kur’an,Mandenler,Mürted,Sâbî,Sâbiî ; Apostate,Mandaeans,Sabi,Sabii,Qur’an

Bu makalede, bir Kur’an kavramı olan sâbî lafzı ile bir din ismi olarak kullanılan sâbiî kelimesi arasında içerik açısından bir benzerlik olup olmadığı ortaya konulmaya çalışıldı. Kur’an’da üç yerde geçen sâbî kavramının daha çok sıfat şeklinde ve din değiştirme anlamında kullanılmasına karşın sâbiî kelimesinin önce Mandenler (Mandaean) sonra Harranlı pagan halk için kullanılan bir din ismi olduğu ve Kur’an’daki kavramın da bu dine işaret ettiği iddia ediliyordu. Çalışmamızla Kur’an kavramı olan sâbî ile bir din ismi olan sabiîlik/sabie (Sabians) arasında bir benzerliğin olmadığı zaman içinde yapay bir isimlendirmenin ortaya çıktığı görüldü. Çünkü sâbî kavramı Arapça olup, o dönemde Arapların yerleşik inancını terk eden kişiler için kullanılıyordu. Buna karşın sâbiî lafzı, İslam’dan sonra Mandenler ve Harranlıların dinlerinin ismi olduğu iddiası ile kullanıldı.

In this article, it’s tried to  determine whether the word of sabi, a Quranic concept, has any similarity in terms of content with the word of sabii, used as a name of religion. Despite the fact that the notion of sabi which takes place three times in Quran, is used ratherly as an adjective means apostasy, it was alleged that the Word of sabii is a name of religion used firstly about Mandaeans, then the pagan people of Harran. During this study, it’s occured that there is no similarity between the sabi, the Quranic concept and sabie (Sabians), a name of religion and that’s an artifical calling. For, the notion of sabi is Arabic, and at that period it was used for the apostate people. However, the word of sabii, was used as a name of Mandaeans and the religion Harran people at Islamic period.
Yirminci Yüzyılda İki Farklı Maslahat Yaklaşımı -Mustafa eş-Şelebî ve Ramazan el-Bûtî’nin Maslahat Anlayışlarının Karşılaştırılması-
Two Different Approach of “Maslaha” In Twentieth Century -The Comparison Between Mustafa al-Shalabi’s and Ramazan al-Bouti’s “Maslaha” Understanding-
Yazar: Akgündüz, Said Nuri
Dergi: Dergiabant, Vol. 1 No. 1, 2015
Anahtar kelimeler: Bouti,Fikh (Islamic Jurisprudence),Maslaha (Public Interest),Shalabi ; Bûtî,Fıkıh,Maslahat,Şelebî

Maslahat ilkesi, fıkıh ilminin doğuş ve gelişiminde önemli rol oynamış kavramlardan birisidir. İçtihat ameliyesinin önemli araçlarından biri olan maslahat esası, az ya da çok bütün fıkıh mezheplerinin usulünde kendine yer bulmuştur. Bu ilkenin ne olduğuna dair özellikle yirminci yüzyılda çok sayıda kitap ve makale kaleme alınmış olup, bunlar arasında Şelebî’nin Ta’lîlu’l-Ahkâm adlı kitabıyla, Bûtî’nin Davâbıtu’l-Maslaha’sının önemli bir yeri vardır. Şelebî eserinin bir bölümünü, Bûtî ise tamamını bu konuya ayırmıştır. Yazarlar; maslahatın niteliği, konumu, ölçüleri ve sınırları hakkında dikkate değer belirlemeler yapmışlardır. Bu makalemizde, Şelebî ile Bûtî’nin maslahat konusu karşısındaki tutumları ve bu konuya yaklaşımlarına dair bazı değerlendirme ve tespitlerimize yer vereceğiz.

The principle of “maslaha” is, one of the concepts that have had important roles at the rise and development of “fikh=Islamic jurisprudence”. This principle has occupied a place in the basic rules of schools of fikh more or less. Especially in the twentieth century, too many books and papers were written on this principle; among of them, Shalabi’s Ta’lîlul-Ahkâm and Bouti’s Davâbıt had an important place. Shalabi dedicated a part of his work, and Bouti all of his book, to this subject. The authors made considerable assessments on definition, place, criteria and borders of “maslaha”. Through this paper, I’m going to present some evaluations and determinations concerning with Shalabi’s and Bouti’s attitudes towards the topic of “maslaha” and their approachs to this matter.