hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Divanı Yakmak: Klasik Türk Şiiri Şairlerinin Şiir Üzerine Değerlendirmeleri
Burning The Divan: The Evaluations of Poets of Classical Turkish Poetry About Poems
Yazar: Kılıçarslan, Orhan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 67, 2019
Anahtar kelimeler: Tasavvuf,Şiir,Söz ; Sufism,Poetry,Expression

Klasik şiirde tasavvuf ve onun alt dalları, bu edebî geleneği besleyen en geniş kaynaklardan birisidir. Başlangıcından itibaren klasik dönem ve sonrasında tasavvufi unsurlar mesneviler başta olmak üzere şiirin/sözün her şekli, türü ve aşamasında işlenegelmiştir. Klasik şiir içerisinde şairin meşrebi veya mezhebinden bağımsız olarak tasavvufi altyapıdan hareketle sözün kaynağına ilişkin genel bir kabul vardır. Sözün ilahi bir noktadan temayüz etmesi ve beslenmesi, şiirlerde bu üslup özelliğinin sıklıkla dillendirilmesine zemin hazırlamıştır. Bu çalışmada klasik edebiyat içerisinde tasavvufi altyapıdan hemen bütün şairlerin yararlandığı ve gelenek içerisinde ortak bir hafızanın var olmasından dolayı benzer üslup özelliklerinin kullanıldığı tespit edilmeye çalışılmıştır. “Şiirden/sözden vazgeçmek, sözü/kelamı bırakmak, divanı yakmak” gibi tabirlerle ifade edilen bu durum, mutasavvıf kimliği ile bilinen ve tasavvufi unsurları şiirinin ana malzemesi yapan şairler yanında klasik üslupta şiirleri olan ve tasavvuf neşvesini diğerleri kadar kullanmayan şairler tarafından da işlenmiştir. Bu ortaklık, özellikle şiirin/sözün kaynağı ve tasavvufun klasik edebiyattaki genel algısını yine söz ve/veya şiir üzerinden gösteren en önemli unsurlardan birisidir.

In classical poetry, Sufism and its sub-branches are one of the largest sources of this literary tradition.  From the beginning and after the classical period, especially Sufi elements and masnavis; every form, type and stages of poetry/words are processed. Within the classical poetry, there is a general acceptance of the source of the speech based on the sufistic background regardless of the poet's legitimacy or sect. The expression and nurturing of the word from a divine point prepared the ground for the frequent expression of this stylistic feature in poems. In this study, it is tried to be determined that almost all poets benefit from mystical background in classical literature and similar style features are used because of common memory in tradition. This situation, which is expressed in terms such as renouncing poetry / expression, abandoning the word / kalam , burning the divan, has been handled by the poets who are known as sufism and who are the main materials of Sufi poetry as well as poets who have poems in classical style and who do not use Sufism. This partnership is one of the most important elements that show the source of poetry/expression and the general perception of Sufism in classical literature respectively; on the basis of the expression and/or poetry.
Divan Şiirinin Estetik Dünyasında Şem’-i Kâfur (Kâfurdan Mum)
Şem’-i Kâfur (Camphor Candle) in The Aesthetic World of Classical Ottoman Poetry
Yazar: Kufacı, Osman
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 67, 2019
Anahtar kelimeler: Classical Ottoman Poetry,Şem´-i Kâfur ; Divan Şiiri,Şem´-i Kâfur

Kâfur ağacının adı Latincede Camphora, Almancada Kampfer, Fransızcada Camphre, İngilizcede Camphor şeklinde geçer. Ağacın yaprağında, gövde kabuğu ve odunundaki yağ hücrelerinde Camphora (Kâfur) oluşur ve gövdelerde bulunan yarıklar içinde kristalleşir. Daha sonra dal ve gövdelerin su buharı distilasyonu ile elde edilir. Uçucu yağdan kristallendirme ile ayrılan bir bileşiktir. Kış aylarında yapraklarını dökmeyen bu ağaçlar, bin yıllık ormanlar meydana getirmişlerdir. Anavatanı Japonya ve Güney Çin’dir. Bununla birlikte, iklim şartları elverişli bölgelerde de tarımı yapılmaktadır. Kokusu keskin olup lezzeti sonradan serinlik veren acı ve yakıcı bir maddedir. Kâfurun çok çeşitli kullanım alanları olduğu gibi mum yapımında da kullanıldığı bilinmektedir. Kâfurdan yapılmış mum anlamında divan metinlerinde “kâfûrî şem´a”, “kâfûrî şem´”, “şem´a-i kâfûr”, “şem´-i kâfur” gibi ibareler kullanılmış ve geniş bir imgelem alanı oluşturulmuştur. Divanlarda kâfur ile ilgili beyitlerde en çok kâfurdan imal edilen mum söz konusu edilmiştir. Şem´-i kâfurla ilgili tasvirler: “Şem´-i Kâfurla İlgili Benzetmeler” ve “Çeşitli Unsurlar” olarak iki şekilde ele alındı. Bu sınıflamaya dâhil olmayan az sayıdaki tasvir ise “Şem´-i Kâfur İlgili Çeşitli Tasvirler” başlığı altında incelendi. Böylece divan şairinin estetik dünyasındaki bir unsur etraflıca ortaya konulmaya çalışıldı.

The name of camphor tree is camphora in Latin, Kampfer in German, camphre in French and camphor in English. Camphora (camphor) is formed in the oil cells in the leaves, bark and wooden parts of the tree, and crystallizes inside the clefts on the trunk. Later, it is extracted from branches and stems by steam distillation. It is a compound separated from volatile oil through crystallization. An evergreen species, these trees have created thousand years of forests. The tree is native to Japan and South China. However, it is also cultivated in areas with suitable climate conditions. It has a sharp smell and bitter and burning taste accompanied by a cooling effect afterwards. It has been known that as camphor has a wide range of application areas, it is also used in candle making. Referring to candles made from camphor, classical Ottoman poetry used expressions such as “kâfûrî şem´a”, “kâfûrî şem´”, “şem´a-i kâfûr” and “şem´-i kâfur”, creating a wide imagination. In divans (collections of poems), candles made from camphor is the most frequently used expression in the couplets on camphor. This study discussed imagery of şem´-i kâfur in 2 categories: “Imagery Related to Şem´-i Kâfur” and “Various Aspects”. Little imagery that is not included in this classification was analyzed under the title “Various Imagery on Şem´-i Kâfur”. Thus, an element in the aesthetic world of the divan poetry has been tried to be put forward in detail.
Mostarlı Ziyâî Divanı’na Sosyal Hayat Penceresinden Bakmak
Looking At The Ziyai Diwan of Mostar From The Window of Social Life
Yazar: Yavuz, Seyit
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 67, 2019
Anahtar kelimeler: Divan şiiri,sosyal hayat ; Ottoman Poetry,Social Life

Divan şiiri, oldukça uzun, köklü ve kendine has bir sanat anlayışına sahiptir. Genellikle sosyal hayattan uzak ve yalnızca saray çevresinde gelişmiş bir edebiyat olduğu iddiasıyla birçok haksız eleştiriye maruz kalan divan şiiri, bu eleştirilerin aksine birçok edebî türün içerisinde, sosyal hayatı ve Osmanlı toplumunun günlük yaşantısını yansıtmıştır. Çoğu divan şairi çevrelerinde meydana gelen olayları, farklı hayal unsurları ve imajlarla tasavvur etmişler, bu tasavvurları şiirlerinde başarılı bir biçimde kullanmışlardır. Bu şairlerden biri de XVI. yüzyıl Balkan coğrafyasının önemli isimlerinden olan Ziyâî Efendi’dir. Mostarlı Ziyâî Efendi içinde yaşadığı sosyal ve günlük hayata kayıtsız kalmamış, o devir Osmanlı toplumunun birçok âdetini, inancını, yaşayışını, oyunlarını şiirlerinde yansıtmıştır. Bu çalışma, Ziyâî Efendi’nin şiirlerini sosyal hayat ve günlük yaşam bağlamında ele almış, XVI. yüzyıl Osmanlı toplumunun sosyal hayatının şiirlere nasıl yansıdığını göstermeye çalışmıştır.

Ottoman poetry has a long, rooted and unique intellection of art. Generally, Ottoman poetry, which has been subjected to unfair criticism many times in the way of being far from the social life and being a developed literature only around the palace, contrary to these criticism, reflected the social and daily life of Ottoman society in many literary genres. Most of the Ottoman poets conceived the events that happened in their environment with different imagination and images successfully used these imaginations and images in their poems. One of these poets is Ziyai Efendi of Mostar, who was one of the important figures of the Balkans Geography in the 16th century. Ziyai Efendi of Mostar did not remain indifferent to the social and daily life that existed in his environment and depicted many traditions, customs, beliefs, lifestyles and plays of the Ottoman society along with various imaginations and images in his poems. This study deals with the poems of Ziyai Efendi in the context of social and daily life and how the social life of Ottoman society is reflected in his poems.
Kâtibî (Seydî Ali Reis) ve Dîvânı
Katibi (Seydi Ali Reis) and his Divan
Yazar: Kaplan, Yunus; Efe, Zahide
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 67, 2019
Anahtar kelimeler: Classical Turkish literature,16th century ; Klasik Türk şiiri,16. yüzyıl

16. yüzyıl, klasik Türk şiirinin en parlak dönemlerinden biridir. Bu dönemde Türk edebiyat tarihinin en büyük şairlerinin de aralarında bulunduğu yüzlerce şair yetişmiştir. Bu şairlerden biri de çeşitli devlet kademelerinde görev alan ve özellikle de denizcilikteki başarılarıyla Hint kaptanlığına kadar terfi eden Seydi Ali Çelebi’dir. İstanbul/Galatalı olan Seydi Ali Çelebi, azaplar kâtipliği ve tersane kethüdalığı görevlerinde bulunmuş; Rodos, Preveze ve Trablusgarp Seferi gibi birçok sefere iştirak etmiştir. Kanuni’nin Nahcivan Seferi’nde Hint Denizi kaptanlığına getirilen daha sonra müteferrikalık, Diyarbakır tımar defterdarlığı ve Galata’da hassa gemi reisliği yapan Seydi Ali Çelebi; emekliliğini müteakip 1562 yılındaki vefatına kadar günlerini eser telif etmekle geçirmiştir.Bir dönem kâtiplik yaptığı için Kâtibî mahlasıyla şiirler yazan Seydi Ali Çelebi, yazmış olduğu bu şiirleri Dîvân’ında bir araya getirmiştir. Bu çalışmada; 16. yüzyılda özellikle denizcilik alanındaki başarılarıyla dikkatleri çeken, aynı zamanda da iyi bir şair olan Kâtibî’nin hayatı ve edebî kişiliği hakkında bilgiler verildikten sonra Dîvân’ının şekil ve muhteva özellikleri üzerinde durularak şiirlerinden bazı örneklere yer verilmiştir.

16th century is one of the shiniest periods in the classical Turkish poetry. Hundreds of poets that the greatest poets of Turkish literature history are included grew in that period. One of these poets is Seydi Ali Çelebi taking part in various levels of government and, especially with his successes in marine being prometed to the Captain of Indian.Seydi Ali Çelebi from Galata/İstanbul had been in the duties of Azaplar clerkship and shipyard, and joined lots of navigations such as Rodos, Preveze and Trablusgarp. During Nahcivan Navigation of Kanuni, Seydi Ali Reis being brought to the captain of Indian Sea and later, working as a miscellaneous, grooming timar of Diyarbakır and chief of hassa ship in Galata had spent his days by compling his works from his retirement to his death in 1562.Seydi Ali Çelebi writing poems with the nickname of Katibi because of his job clerk in a term had collected his poems in his Divan. In this study, after given information about the good poet Katibi and his literatural personality, especially taking attention with his successes of marine branch of 16th century, some examples from his poems will take place by focusing on characteristics of form and muhteva of his Divan.
Felsefenin Diyarında Şairane İkamet: Oruç Aruoba’nın Şiir ve Felsefe İlişkisi Üzerine Düşünceleri
Poetic Dwelling in The Realm of Philosophy: Oruç Aruoba’s Thoughts on The Relationship Between Poetry and Philosophy
Yazar: Güzel, Ekrem
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 67, 2019
Anahtar kelimeler: : Oruç Aruba,edebiyat ve felsefe ; Oruç Aruba,literature and philosophy

Bu makalenin amacı, Oruç Aruoba’nın şiir ve felsefe ilişkisi üzerine düşüncelerini incelemektir. Şiirle felsefeyi hangi anlamda yakın gördüğünü ortaya koymaktır. Bu ilişki bağlamında teorik düşüncelerinin eserlerine yansıtıp yansıtmadığı ile klasik felsefî algı ve akademik felsefeye olan mesafe ve eleştirilerini göstermektir. Bu anlamda Aruoba’nın şiir, felsefe üzerine yaptığı tanım ve tasavvurları ortaya konulmuş, altını çizdiği benzerlikler özellikle vurgulanmış, şiirsel ve felsefî bilgiyi nasıl gördüğü izah edilmeye çalışılmıştır. Gerçeklik ve hayal kavramları üzerinden şiir ve felsefeyi oturtmaya çalıştığı ortak düzlem tespit edilmiştir. Böylelikle Türk edebiyatı ve düşünce hayatında şiir ve felsefe ilişkisi üzerine düşünen Aruoba’nın çalışmalarına ve çabasına dikkat çekilmiştir. Haiku tarzı şiirler yazan, felsefeyle uğraşan bir yazar, şair olarak eserlerinin nasıl bir yapıda olduklarına da temas edilmiştir. Şiirle felsefe arasında bir yerde durmaya çalışan Aruoba’nın felsefe ve şiirlerinin alışılagelenin dışında bir yerde konumlandığı da belirtilmiştir. Türkçede kendine özgü bir tarzda eser veren yazarın şiir ve felsefe ile ilgili anlam dünyasının iz düşümleri sergilenmiştir. Bu yapılırken onun referans noktaları da ihmal edilmemiş, hangi Batılı filozoflara göndermede bulunduğu ya da hangilerine yakın düştüğüne de değinilmiştir.

The purpose of this study is to examine Oruç Aruoba’s thoughts on the relationship between poetry and philosophy and to reveal what kind of a connection between poetry and philosophy he considers. Also, the study aims to show whether he reflects his theoretical thoughts on his works and his criticisms against the classical philosophical perception and academic philosophy. In this sense, Aruoba’s definitions and envisions about poetry and philosophy are revealed, similarities underlined by the writer are particularly emphasized. It is tried to be explained how he sees and perceives poetical and philosophical knowledge. The common ground on which he tries to place poetry and philosophy is determined by using the concepts of reality and imagination. In this way, as a person contemplating upon the relationship between poetry and philosophy in Turkish literature and history of thought, Aruoba’s works and struggle are highlighted. As a poet and writer producing haiku and engaging in philosophy, what kind of a structure his works have is also mentioned. In addition, his reference points are not neglected and the western philosophers he refers and feels close to himself are mentioned in the study.
Beşbeşelik / Peş Peşelik (Beşbeşe Romanı Üzerine Bir İnceleme)
Beşbeşelik / Peş Peşelik (A Research on Beşbeşe Novel)
Yazar: Karakuş, Ahmet
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 67, 2019
Anahtar kelimeler: Beşbeşe,peş peşe ; Beşbeşe,consecutive,hopscotch,crime,psychology

Türk edebiyatı içinde dikkat çekici bir eser olan “Beşbeşe”; Murathan Mungan, Faruk Ulay, Elif Şafak, Celil Oker ve Pınar Kür tarafından peş peşe yazılmış bir romandır. Beşbeşe’nin ilk yazarı Murathan Mungan, eserin polisiye tarzda olmasını ve başkarakter Zehra’nın annesinin ölümü sonucunda yaşadığı travmanın ileriki yaşlarında da devam etmesini şekillendirmiştir. Ayrıca Mungan romanda seksek oyununu da ön plana çıkarmış ve bu oyun rakamlarla gösterilmiştir. İkinci yazar Faruk Ulay’ın bölümünde ise dikkat çeken husus, ayrıntının çok fazla oluşudur. Üçüncü yazar Elif Şafak tasavvufa bölümünde yer vermiş ve bazı kısımlarda kafiyeli bir yazım uygulamıştır. Bu bölümde kediler de dikkat çekmektedir. Dördüncü yazar Celil Oker’in bölümünde Rıdvan ile Zehra’nın kurguladığı bir roman verilmekte, beşinci bölümde Pınar Kür’ün son yazar olmasından dolayı roman artık çözüme ulaşmaktadır. Fakat yine de belirsizliğin olması romanın sonunda da gizemin devamına sebep olmaktadır. Beşbeşe romanında bazı şekille ilgili unsurlar da dikkat çekmektedir. Bu unsurlar, romanın kapağının mor renkli olması, yaprakların sadece bir sayfasına eserin yazılması ve yaprakların çok ince bir şekilde olmasıdır. Bu unsurlarla romanın ana karakteri Zehra’nın içinde yaşadığı psikolojik travma şekilsel hususlarla desteklenmektedir.

Beşbeşe which is a remarkable work in Turkish literature; is a novel written by Murathan Mungan, Faruk Ulay, Elif Safak, Celil Oker and Pinar Kur consecutively. Murathan Mungan who is the first author of Beşbeşe,shaped the work to be a detective and to continue the trauma of the protagonist Zehra as a result of her mother's death. Mungan also highlighted the hopscotch game in the novel and this game is shown in figures.In the part of Faruk Ulay who is second author of the book remarkable point is having too many details. The third author, Elif Şafak, mentioned about Sufism in her part and applied a rhyming spelling in some parts. In this section, cats also draw attention.In the part of Celil Oker ,the fourth author of the novel ,a novel mounted by Rıdvan and Zehra is given ,ın the fifth part as Pınar Kür is the last author ,novel came to a conclusion. However, the uncertainty still leads to the continuation of the mystery at the end of the novel. Besbese novel also draws attention to some shape-related elements. These elements are the purple color of the novel’s cover , the work is written on only one page of the folios and the folios’ being very thin. With these elements, the psychological trauma that Zehra, the main character of the novel, lives in is supported by formal considerations.
Rehî-yî Mueyyîrî’nin Gazellerinde Çeşitli İsim ve Sıfatlarla Anılan Sevgili
Beloved By Various Names and Adjectives in The Ghazals of Rahi-ye Moayyeri
Yazar: Seval Esen, Pelin
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 67, 2019
Anahtar kelimeler: Rahi,love,beloved,ghazal ; Rehî,aşk,sevgili,gazel

Aşk mefhumu divan şiirinde en çok işlenen konulardan biridir. Aşk-âşık-maşuk hemen hemen tüm divan şairleri tarafından kullanılmış, divan şiirinin vazgeçilmez, ortak kalıplarındandır. Aşkın söz konusu edildiği şiirlerin merkezinde sevgili vardır.Divan şiirinde sevgili ile ilgili kullanılan benzetmeler oldukça zengindir. Ay, âb-ı hayat, bahar, canan, dost, fitne, huri, sanem, şah, sultan, servi, şuh, dilber, bîvefa, dildar, dilara, gül, gülizar, melek, mum, saki, peri gibi birçok kelime çoğu zaman istiare yoluyla sevgiliyi ifade etmek için kullanılmaktadır. Bu kelimelerden bazıları sevgilinin müşebbehünbihi durumunda olup bazıları sıfattır; fakat hepsi beyitlerde yeri geldikçe sevgilinin doğrudan doğruya ismi gibi kullanılmaktadır. Modern dönem İran şairlerinden, Rehî mahlaslı Muhammed Hüseyin Mueyyȋrȋ de gazellerinde sevgiliyi teşbih, istiare ve kinaye yoluyla ahu, avcı, ay, aziz, bahar, can, güneş, gül, peri, put, saki, şuh, şule, şahit, yıldız gibi çeşitli isim ve sıfatlarla anmıştır.Çalışmada Rehî’nin sevgili için kullandığı bu isim ve sıfatlar kısaca açıklanmış; şairin bu isim ve sıfatları sevgiliyle ilişkilendirerek nasıl kullandığı gazellerinden getirilen örnek beyitlerle incelenmiştir. Bu isim ve sıfatlar Farsça alfabetik sıraya göre başlıklandırılmıştır. Başlıkların yanındaki dipnotta şairin divanındaki ilgili benzer örneklerin sayfa numarası ve beyit numarası verilmiştir.

The notion of love is one of the most studied subjects in diwan poetry. Love-lover-beloved is used by almost all ottoman poets and is one of the indispensable, common forms of diwan poetry. Beloved is at the center of the poems in which love is concerned.The parables used in the diwan poetry about beloved are quite rich. Like moon, water of life, spring, friend, intriguer, houri, image, rose, king, cypress, seductive, belle, unfaithful, angel, candle, sake, fairy many words they are often used to express beloved through simile. Some of these words likened of the beloved and some are adjectives; but all of them are used as the name of the beloved directly in couplets.Modern period Persian poets, name Rahi, Mohammad Hoseyin Moayyeri in own ghazals beloved like gazelle, hunter, moon, saint, spring, life, sun, rose, fairy, image, flame, witness, star agreed with various names and adjectives.In the study, these names and adjectives used by the hostage for the beloved are briefly explained. how the poet used these names and adjectives by associating with his beloved was examined with the sample couplets brought from the ghazals. These names and adjectives are listed in Persian alphabetical order. In the footnote next to the headings, the page number and the couplet number of the similar examples in the poet's diwan are given.
Şairin Sesi: Rabındranath Tagore
The Voice of Poet: Rabindranath Tagore
Yazar: Bayoğlu Kına, Filiz
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 67, 2019
Anahtar kelimeler: Rabindranath Tagore,sevgi,şiir,özgürlük,şair. ; Rabindranath Tagore,love,poem,freedom,poet.

Rabindranath Tagore edebi türlerin hepsini denemiş ve üstadlık derecesine ulaşmış ünlü bir şairdir. Eserlerinin büyük bir kısmı lirik mahiyette olan Tagore, mensur eserlerinde de duygu ve düşüncelerini kuvvetli bir şekilde ifade edebilmiştir.  İnsanı ilgilendiren her şey, onunda ilgi alanına girmiştir. İnsanlar onun sözlerinde ve eylemlerinde, belli belirsiz duyumsayıp ifade etmekte zorlandıkları duyguların ve özlemlerin somutlaştığını görürler. Duygusal içtenlik ve canlı bir imgelem, dizelerindeki melodiyle birleşerek ortaya, sözcükler unutulsa da, okunduktan çok sonra bile akılda kalan şiirler çıkarır. Şiirlerinde doğa, insan, Tanrı, ölüm, yalnızlık, özgürlük, özlem ve özellikle sevgi gibi konuları işleyen, Hint milli marşını yazan Tagore sesini ölümsüzleştirmeyi başarmıştır. Çalışmamız binin üzerinde şiiri olan Tagore’un seçtiğimiz belli şiirleri üzerinden sevgi dolu sesine kulak vermeyi amaçlamaktadır.

Rabindranath Tagore is a famous poet who has tried all literary genres and achieved adept degree. Tagore, the majority of whose works has a lyrical nature, was able to express his feelings and thoughts strongly in his prose works. Everything that concerns human beings is of interest to him. In his words and actions, people see that the emotions and aspirations that they have vaguely felt and hard to express are embodied. Emotional sincerity and a vivid imagination, combined with the melody in their verses, reveal poems that remain in mind, even after words are forgotten. Tagore, who writes on the subjects such as nature, man, God, death, loneliness, freedom, longing and especially love, wrote the Indian national anthem and succeed in immortalization of his voice. Our study aims to listen to the loving voice of Tagore, by selecting a few of his poems among over a thousand of them.