Önvarsayım, Belirsizlik Barındırır mı?
Does Presupposition Involve Ambiguity?
Yazar: Hirik, Seçil
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 18 No. 35, 2024
Anahtar kelimeler: Linguistic Performance Science ; Dil Kullanım Bilimi ; Linguistics (Other) ; Dilbilim (Diğer) ; Bilgi,doğruluk,kesinlik,önvarsayım,belirsizlik,Türkçe ; Information,truth,certainty,presupposition,ambiguity,Turkish

İletişimin temel nesnesi olan bilgi, onu kullanan öznenin ona hangi açılardan baktığına, hangi koşullara göre değerlendirildiğine göre değer alır. Birden fazla ölçütü olan bilgi, yalnızca felsefeciler arasında değil aynı zamanda dilbilimciler arasında da tartışmalı olgulardandır. Bilginin temel nitelikleri arasında doğruluğu ve kesinliği meseleleri gelmektedir. Bilginin doğruluğu, özne ve nesne arasındaki örtüşme ile ele alınır. Bilgiyi doğru yapan ilkeler, doğruluk koşulları ile sunulurken çalışmalarda öznenin nesnesine uygunluğu ya da gösterenin gösterilenle örtüşmesi sıralanabilir. Gönderim yapılan unsurun karşılığının dış dünyada olup olmaması doğru bilgi-yanlış bilgi ikilemini ortaya çıkarmaktadır. Bilginin doğruluk koşulları kadar etkili olan diğer bir olgu da kesinliği meselesidir. Kesin bilgi, doğru bilgiden bahsi edilen olay/durumun gerçekleşmiş/tamamlanmış olup olmaması bakımından ayrılmaktadır. Kesin bilgi, dilsel çerçevede farklı görünümlerde kendini belli eder. Bunlardan biri de önvarsayımlardır. Önvarsayım, konuşurun muhatabının bildiğini varsaydığı ön kabulleri içeren kesinlik göstergeleridir. Bu çalışmada Türkçede kesinlik işaretlediği düşünülen önvarsayımların içerisine yerleşik olan kesinlik dışılık göstericileri ele alınmıştır. Söz konusu kesinlik dışılık sözceye belirsizlik katan morfolojik, leksik, sentaktik ve çıkarımsal/anlambilimsel göstericilerle kodlanmaktadır. Çalışmanın örneklemini oluşturan Türkçe sözceler, önerme değeri verilerek ve felsefi temeller dikkate alınarak tartışılmış, böylece bağlamsal yorumlama ile önvarsayım içerisine yerleşik belirsizliklerin giderilebileceği iddia edilmiştir.

Information, which is the primary object of communication, is valued according to how the subject who uses it views it and the conditions according to which it is evaluated. Information, which has more than one criterion, is a controversial phenomenon among philosophers and linguists. Among the essential qualities of information are the issues of its accuracy and certainty. The accuracy of information is handled with the correspondence between subject and object. The principles that make information correct can be listed as the subject's conformity to its object or the overlap of the signifier with the signified. Whether or not the element referred to has a counterpart in the outside world reveals the duality of proper knowledge and false information. Another phenomenon that is as effective as the truth conditions of knowledge is the issue of its certainty. Certain information differs from accurate information regarding whether the event/situation mentioned has been realized/completed. Certain information manifests itself in different forms in the linguistic framework. One of these is presuppositions. Presuppositions are certainty markers that contain presuppositions that the speaker assumes that the hearer knows.This study discusses the uncertainty markers embedded in presuppositions that are thought to mark certainty. In this case, the uncertainty is encoded by morphological, lexical, syntactic, and inferential/semantic markers that add uncertainty to the utterance. The Turkish words that constitute the study's sample are discussed by giving propositional value and considering philosophical foundations. Thus, it is claimed that the ambiguities built into the presupposition can be eliminated through contextual interpretation.