Türkiye’de Kayıtdışı Sarmalık Tütün Piyasası ve Yasallaştırılması Üzerine Bir Model Önerisi
A Model Proposal for  Illicit Roll Your Own Tobacco Market and its Legalization in Turkey
Yazar: Uznay, Fatih; Güler Gümüş, Sevtap
Dergi: Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, Vol. 53 No. 2, 2016
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Sarmalık tütün,sarmalık kıyılmış tütün mamulü,kayıt dışı tütün ticareti,tütün politikası ; Rolling tobacco,roll your own tobacco product,illicit trade of tobacco,tobacco policy

Özellikle 2010yılından itibaren tütün mamullerine uygulanan vergilerin yükseltilmesininardından, konvansiyonel sigaralara göre %80 daha ucuz olan ve yoğunluklaAdıyaman, Diyarbakır ve Bitlis illerinde üretilen sarmalık tütünlerin kayıtdışıpiyasasının, yasal sigara piyasasının %14’ü kadar bir büyüklüğe eriştiği tahminedilmektedir.  Türkiye’de sarmalık tütünüretimi ve kayıtdışı ticaret durumu ile piyasa büyüklüğünün saptanması,tütünlerin kayıt dışı olarak piyasaya arzında kullanılan yöntemlerinbelirlenmesi, sarmalık tütün üretimi ve kayıtdışı olarak satışının Adıyaman iliÇelikhan ilçesi ekonomisinde yarattığı katkı ve bunun sürdürülebilirliğinintespit edilmesi, bu çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Çalışmanın temelianket çalışması yoluyla, yüz yüze görüşmelerden elde edilen orijinal nitelikliverilerden oluşmaktadır. Araştırmada, gayeli örnekleme yöntemi ile 12 üretimnoktasında toplam 120 üretici ile anket çalışması yapılmıştır. Çalışmasonucunda çok sayıda bulgu tespit edilmiş olmakla birlikte, tütün mamullerineuygulanan özel tüketim vergisinde yapılan artışların sorunun temel kaynağınıoluşturduğu,  sarmalık kıyılmış tütünmamulü için uygulanan özel tüketim vergisinin düşürülmesi gerektiği, sarmalıkkıyılmış tütün mamulü üretimi için mevzuatta yer alan kısıtlayıcı hükümlerinyeniden düzenlenmesi gerektiği, Çelikhan ve benzeri sarmalık tütün üretim alanlarınınTürkiye’ye özgü bir değer olduğundan hareketle, sürdürülebilir sarmalık tütünüretimi için devlet kurumları tarafından tütün üretimi, mamul üretim tesisi vepazarlanmasına ilişkin çeşitli teşvikler sağlanması gerektiği gibi önemlibulgular tespit edilmiştir.

    After  taxes levied on tobacco products have been increasedespecially as of 2010, it is estimated that illicit market of roll your owntobacco, which is produced mainly in Adıyaman, Diyarbakır and Bitlis provinces,has reached a size of 14% of legal cigarette market. The main aim of this studyis to determine the situation of production and illicit trade of roll your owntobacco and the size of its market, the methods using for supplying of tobaccoto the market, to identify contribution of the production and illicit trade ofroll your own tobacco to the economics of Celikhan district of Adiyamanprovince and its sustainability. The basis of the study is consisted ofauthentic data gained by way of conducting survey and face to face interviews.The survey is conducted by using purposive sampling method with 120 tobaccogrowers in 12 production points.  As aresult of the study, although there are large number of findings, it isascertained that increases in special consumption tax levied on tobaccoproducts are the main reason of the problem. In this regard, it is determinedthat special consumption tax levied on roll your own tobacco product should bereduced, the restrictive provisions provided for in the legislation of rollyour own tobacco product should be amended and various financial incentivesshould be provided by the state institutions for sustainable rolling tobaccoproduction, establishing production facility and marketing considering the factthat Celikhan and similar production areas are Turkey-specific values.