Geç Orta Çağ Avrupa’sında İktidar Mücadelesinde Köylü-Burjuva İşbirliği: Flander Örneği (1297-1328)
Geç Orta Çağ Avrupa’sında İktidar Mücadelesinde Köylü-Burjuva İşbirliği: Flander Örneği (1297-1328)
Yazar: Yavaş, Halil
Dergi: Gazi Akademik Bakış, Vol. 18 No. 35, 2023
Anahtar kelimeler: Medieval European History ; Ortaçağ Avrupa Tarihi ; Medieval History (Other) ; Ortaçağ Tarihi (Diğer) ; Flander,Bruges,Köylü İsyanları,Artevelde,Dampierreli Gui

Bu çalışmamızda Geç Orta Çağ’da Flander’de ortaya çıkan isyanlar zincirini mütalaa etmeyi hedeflemekteyiz. Bunun için Flander bölgesinin erken dönemi, şehirler ve loncalar hakkında kısa bir malumat verdikten sonra isyanların oluşumuna zemin hazırlayan siyasi ve ekonomik etkenler üzerinde duracağız. Olayları kronolojik bir şekilde dönem kaynakları ışığında ele alırken, bir yandan da muhtelif problemler üzerinde değerlendirmelerde bulunacağız. Bu problemlerin başında isyanın niteliği, İngiltere-Fransa münasebetlerinin etkisi ve feodal sistem ile şehirleşme bağlantısı gelmektedir. Çalışma konumuz aslında XII. – XV. yüzyıllar arasına yayılmakla beraber, daha iyi tahlil yapabilmek için olayların en yoğun yaşandığı ve belirleyici olduğu XIV. yüzyılın ilk yarısı ile sınırlı tuttuk. Flander’in, İngiltere ve Fransa ile ilişkilerine gerektiği kadar girerek konuyu dağıtmamayı hedefledik. Çalışmamızda varacağımız en önemli çıkarım, sözünü ettiğimiz isyanın bir devrim olmadığı yönündedir. Ayrıca olayları, günümüzdeki anlamıyla bir sınıf çatışmasından öte burjuva ve köylülerin kendi iktidar ve ekonomik çıkarlarını muhafaza etmek için birlikte hareket edip, feodal sisteme direnmesi olarak değerlendirmekteyiz. Hatta isyanın bir sonucunun da feodal sistemin Fransa’dan kuzeye doğru ilerlemesinde Flander’in engel olduğunu ifade edebiliriz. Netice itibariyle bölgedeki ayaklanmaları ne Fransa’daki ne de İngiltere’deki köylü isyanlarıyla mukayese etmememiz gerektiği kanaatini taşımaktayız. Olayların gelişimi hakkında malumat verirken mümkün mertebe dönem kaynaklarından istifade etmeye çalıştık. Lakin konuyla ilgili tartışmalarda alanında uzman isimlerden de istifade ettik ki bunların başında, Ortaçağ Flander’inden söz edeceğimiz zaman ilk müracaat edilecek isim Henri Pirenne gelmektedir. Onun yanı sıra David Nicholas, W. Blockmans, William H. TeBrake gibi çok sayıda araştırmacıdan faydalandık.

Bu çalışmamızda Geç Orta Çağ’da Flander’de ortaya çıkan isyanlar zincirini mütalaa etmeyi hedeflemekteyiz. Bunun için Flander bölgesinin erken dönemi, şehirler ve loncalar hakkında kısa bir malumat verdikten sonra isyanların oluşumuna zemin hazırlayan siyasi ve ekonomik etkenler üzerinde duracağız. Olayları kronolojik bir şekilde dönem kaynakları ışığında ele alırken, bir yandan da muhtelif problemler üzerinde değerlendirmelerde bulunacağız. Bu problemlerin başında isyanın niteliği, İngiltere-Fransa münasebetlerinin etkisi ve feodal sistem ile şehirleşme bağlantısı gelmektedir. Çalışma konumuz aslında XII. – XV. yüzyıllar arasına yayılmakla beraber, daha iyi tahlil yapabilmek için olayların en yoğun yaşandığı ve belirleyici olduğu XIV. yüzyılın ilk yarısı ile sınırlı tuttuk. Flander’in, İngiltere ve Fransa ile ilişkilerine gerektiği kadar girerek konuyu dağıtmamayı hedefledik. Çalışmamızda varacağımız en önemli çıkarım, sözünü ettiğimiz isyanın bir devrim olmadığı yönündedir. Ayrıca olayları, günümüzdeki anlamıyla bir sınıf çatışmasından öte burjuva ve köylülerin kendi iktidar ve ekonomik çıkarlarını muhafaza etmek için birlikte hareket edip, feodal sisteme direnmesi olarak değerlendirmekteyiz. Hatta isyanın bir sonucunun da feodal sistemin Fransa’dan kuzeye doğru ilerlemesinde Flander’in engel olduğunu ifade edebiliriz. Netice itibariyle bölgedeki ayaklanmaları ne Fransa’daki ne de İngiltere’deki köylü isyanlarıyla mukayese etmememiz gerektiği kanaatini taşımaktayız. Olayların gelişimi hakkında malumat verirken mümkün mertebe dönem kaynaklarından istifade etmeye çalıştık. Lakin konuyla ilgili tartışmalarda alanında uzman isimlerden de istifade ettik ki bunların başında, Ortaçağ Flander’inden söz edeceğimiz zaman ilk müracaat edilecek isim Henri Pirenne gelmektedir. Onun yanı sıra David Nicholas, W. Blockmans, William H. TeBrake gibi çok sayıda araştırmacıdan faydalandık.