Doğu Anadolu Karstik Alanı İçerisinde Oluşum ve Gelişiminde Tektonizmanın Yön Verdiği Bir Saha: Pervari (Siirt) Karstik Platosu
An Area Directed By Tectonism in the Formation and Development in the Eastern Anatolia Karstic Area: Pervari (Siirt) Karstik Plateau
Yazar: Kıranşan, Kemal
Dergi: Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 10 No. 3, 2022
Anahtar kelimeler: Pervari,Karstik Plato,Doğu Anadolu,Tektonizma,Karstlaşma ; Pervari,Karst Plateau,Eastern Anatolia,Tectonism,Karstification

Pervari (Siirt) Karstik platosu, Doğu Anadolu Karstik Bölgesi’nin kıvrımlı kuşak karst alanı içerisinde yer alır. Pervari (Siirt) karstik platosunda karstlaşma ile tektonizma arasında çok önemli ilişkiler vardır. Bu çalışmanın amacı, Pervari (Siirt) karstik platosunda karstlaşma ile tektonizma arasındaki ilişkileri ortaya koymaktır. Bunun için jeoloji ve topoğrafya haritaları, diri fay haritaları, sayısal yükselti modeli, deprem kataloğu verileri, Corine (2018) verileri, meteorolojik veriler, NDVI verileri, Google Earth görüntüleri ve saha çalışması verileri kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) teknolojileri ile jeomorfolojik yöntemler kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda Pervari ilçesinin güneybatı kesiminde bulunan platoluk alanda karstlaşmanın çok iyi geliştiği buna karşın güneydeki yüksek dağlık alanda ise elverişsiz şartlardan dolayı karstlaşmanın daha zayıf olduğu ortaya çıkmıştır. Yine bu her iki alanda karstik şekillerin uzanışı ile tektonik hatların uzanışı arasında paralelliğin bulunması ve bu sahada çok sayıda morfotektonik şekillerin (basınç sırtı, fay dikliği, asılı vadi, çizgisel vadi) oluşmuş olması bu alanda karstlaşmanın ve morfolojinin tektonizmanın denetiminde geliştiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca çalışma alanında bulanan akarsuların uzanış doğrultularının sahanın güneyinde bulunan sağ yanal atımlı Kozluk-Narlı Fayı’nın uzanış doğrultuları ile uyumlu olması ve bu akarsuların üzerinde çok sayıda sağ yanal atımlı ötelenmelerin bulunması, çalışma alanında Kozluk-Narlı fayının tek bir kol halinde olmayıp bir fay zonu halinde bulunduğunu ortaya koymuştur.

The Pervari (Siirt) Karst plateau is located within the folded belt karst area of the Eastern Anatolia Karst Region. There are very important relationships between karstification and tectonism in the Pervari (Siirt) karst plateau. The aim of this study is to reveal the relationships between karstification and tectonism in the Pervari (Siirt) karst plateau. For this, geology and topography maps, active fault maps, digital elevation model, earthquake catalog data, Corine (2018) data, meteorological data, NDVI data, Google Earth images and fieldwork data were used. Geographic Information Systems (GIS) technologies and geomorphological methods were used in the evaluation of the data. As a result of the study, it has been revealed that karstification is very well developed in the plateau area in the southwestern part of Pervari district, whereas karstification is weaker in the high mountainous area in the south due to unfavorable conditions. Again, in these two areas the parallelism between the extension of karstic shapes and the extension of tectonic lines and the formation of many morphotectonic shapes (pressure ridge, fault steepness, hanging valley, linear valley) reveal that karstification and morphology in this area developed under the control of tectonism. In addition, the direction of the rivers in the study area is compatible with the extension lines of the right-lateral Kozluk-Narlı Fault in the south of the field and the presence of many right-lateral offsets on these rivers, revealed that the Kozluk-Narlı fault is not a single branch but a fault zone in the study area.