Efdalüddîn Kâşânî’nin Nefs Teorisi
Afdal al-Din Kashani's Theory of the Nafs
Yazar: Abdulaziz, Veysi
Dergi: İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, Vol. 10 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Islamic Philosophy ; İslam Felsefesi ; İslam Felsefesi,Nefs,Akıl,Beden,Efdalüddîn Kâşânî ; Islamic Philosophy,Nafs,Mind,Body,Afdal al-Din Kashani

Bu çalışmada Efdalüddîn Kâşânî’nin nefs hakkındaki görüşleri incelenmiştir. Filozofun nefs teorisi; nefs, akıl ve beden çerçevesinde şekillendiği görülmektedir. Nefsi, kendisinden önceki felsefî geleneğe bağlı kalarak bitkisel, hayvanî ve insanî nefs olarak üç bölümde inceleyen filozof, özellikle insanî nefsi varlığın kaynağı, insanın benliği, özü ve hakikati olarak tasavvur edip görüşlerini de bu çerçevede ele almıştır. Filozofa göre beslenmenin, üremenin, büyümenin, algılamanın, bilmenin olduğu her şeyde nefs vardır. Nefis olmayan her şey cansız maddedir. Nesnelerde azlık, çokluk, yön ve nicelik vardır. Nefs soyut olduğundan bu sınırlamalara bağlı değildir. Bu vasıflarından dolayı nefs hiçbir şeye benzemez. Duygularla, hayallerle, hayallerle anlaşılamaz. Bunlar nefsin ve onun güçlerinin eseridir ve nefsin mahiyeti, onun güçleriyle bilinemez. Filozofun nefs tasavvurunda insanın, cismanî varlığıyla, dış görünüşü ve organlarıyla değil, insanî nefse sahip olmasıyla insanlık özelliğini kazandığı vurgulanmaktadır. Filozofa göre insanın, diğer canlı türlere karşı en önemli özelliği de insanî nefste mevcut olan aklı kullanarak bilgiye ulaşmasıdır. Filozofun nefs görüşlerini ele alırken başlangıçta İşrâkî yöntemlerden hareket etmesi ve nefsi nur diye tanımlaması fakat akıl konusundaki görüşlerinde Meşşâî düşünceyi benimsemesi çalışmanın problematiği olarak ele alınmıştır. O’nun bu üslubunun aynı zamanda görüşlerinin renkliliğini de gösterdiği söylenebilir. Kâşânî’nin nefsle ilgili görüşlerinin incelendiği bu çalışmada, filozofun kendi eserleri ana kaynak olarak kullanılacak, nitel araştırma yöntemleri kapsamında doküman analizi uygulamasından faydalanılacaktır.

In this study, Afdal al-Din Kashani's views on the nafs were examined. The philosopher's theory of the nafs is based on the idea that the nafs, intellect, and body are interconnected. The philosopher divided the nafs into three categories: vegetal, animal, and human. The human nafsl is seen as the source of existence, essence, and truth. The philosopher believes that anything with nourishment, reproduction, growth, perception, and knowledge possesses a nafs, while inanimate objects lack a nafs. The nafs is unique because it is abstract and not bound by limitations such as scarcity or quantity. It cannot be understood through feelings, dreams, or imagination. The essence of the nafs cannot be known through its powers alone. The philosopher highlights that humans acquire humanity through their possession of the human nafs, not through their physical appearance or organs. The philosopher also emphasizes that humans differ from other species due to their ability to access knowledge through the intellect present in the human nafs. However, the philosopher's views on the nafs and intellect differ, as he adopts both Illuminationist and Peripatetic thought. Overall, the philosopher's views on the nafs are diverse and multifaceted. In this study, in which Kashani's views on the nafs are examined, the philosopher's own works will be used as the main source, and document analysis will be used within the scope of qualitative research methods.