Özel Yetenekli Öğrencilerin Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Kavramlarına Yönelik Bilişsel Yapılarının İncelenmesi
Sustainable Development Goals for Gifted Students Investigation of Cognitive Structures of Concepts
Yazar: Suluk, Barış
Dergi: Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 25 No. 4, 2025
Anahtar kelimeler: Values ​​education ; Değerler Eğitimi ; Classroom Education ; Sınıf Eğitimi ; Special Talented Education ; Özel Yetenekli Eğitimi ; Sürdürülebilir Kalkınma Kavramları,Özel Yetenekli Öğrenciler,Kelime İlişkilendirme Testi (KİT) ; Development Concepts,Gifted Students,Word Association Test (WAT)

Bu araştırmanın amacı, özel yetenekli öğrencilerin sürdürülebilir kalkınma amaçları kavramlarına ilişkin bilişsel yapılarını ortaya koymaktır. Çalışma tarama deseni üzerine kurgulanarak yürütülmüştür. Araştırmanın katılımcı grubunu bir bilim ve sanat merkezinde öğrenim göre 24 ilkokul ve ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kelime İlişkilendirme Testi (KİT) kullanılmıştır. KİT’de bulunan anahtar kavramlara Birleşmiş Milletler (BM) Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarında belirtilen ana hedeflerden yola çıkılarak belirlenmiştir. Test, “yoksulluk, sağlıklı yaşam, açlık, eğitim, adalet, iklim, barış ve sanayi” olmak üzere toplam sekiz kavramdan oluşmaktadır. Araştırmada, anahtar kavramların ilişkilendirildiği kelimelerin ya da kavramların toplam tekrar sayısını gösteren bir frekans tablosu oluşturulmuştur. Oluşturulan bu frekans tablosu temel alınarak kavram ağı oluşturulmuştur. Kavram ağında bilişsel yapıyı ortaya koyması amacıyla, kesme noktası (KN) tekniği kullanılmıştır. Araştırma 2024-2025 eğitim öğretim yılının ikinci döneminde yürütülmüştür. Araştırma bulguları, özel yetenekli öğrencilerin eğitim, sağlıklı yaşam, yoksulluk, açlık, adalet ve iklim kavramlarında kapsamlı ve derin bir bilişsel yapılanmaya sahip olduğunu; buna karşın sanayi ve barış kavramlarındaki bilişsel yapı düzeylerinin daha sınırlı kaldığını ortaya koymuştur. Araştırma bulgularından hareketle öğrencilerin günlük hayatla daha az ilişkilendirdiği sanayi ve barış gibi kavramların bilişsel yapısının geliştirilmesine yönelik müdahale programlarının geliştirilmesi önerilmektedir.

The aim of this research is to reveal the cognitive structures of gifted students regarding the concepts of sustainable development goals. The study was conducted based on a survey design. The participant group of the study consisted of 24 primary and secondary school students studying in a science and art centre. Word Association Test (WAT) was used as a data collection tool in the study. The key concepts in the WAT were determined based on the main goals specified in the United Nations (UN) Sustainable Development Goals. The test consists of a total of eight concepts: ‘poverty, healthy life, hunger, education, justice, climate, peace and industry’. A frequency table was generated, detailing the total repetitions of words or concepts linked to the key concepts. A concept network was created based on this frequency table In order to reveal the cognitive structure in the concept network, the cut-off point (CP) technique was used. The research was conducted in the second semester of the 2024-2025 academic year. The findings of the study revealed that gifted students had a comprehensive and deep cognitive structure in the concepts of education, healthy life, poverty, hunger, justice and climate; however, their cognitive structure levels in the concepts of industry and peace remained more limited. Based on the research findings, it is recommended to develop intervention programmes to improve the cognitive structure of concepts such as industry and peace, which students associate less with daily life.