NİKÂHTA DENKLİĞE KONU OLAN VASIFLAR VE BUNLARIN FIKHÎ TESİRİ
THE QUALIFICATIONS THAT ARE SUBJECT OF EQUIVALENCE IN MARRIAGE AND THEIR FIQHI EFFECT
Yazar: Çinar, Fatih
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 20 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Fıkıh,Nikâh,Denklik ; Fiqh,Marriage,Equivalence

Buyazı nikâhta zikredilen denklik/kefâet şartları ve bunların fıkhî tesirihakkındadır. Bu çerçevede denklik şartlarının ne olduğu ve bunların hukukîaçıdan tesiri olup olmadığı ele alınmıştır. Yazının metaryallerini toplamakiçin ilgili klasik fıkhî ve diğer eserler derinlemesine araştırılmıştır. Tabiatıylayeni çalışmalardan da istifade edilmiştir. Elde edilen bulgular sistemli birşekilde tasnif edilerek yorumlamaya tabi tutulmuştur. Evklilikte denklikmeselesine genellikle lüzûm şartı çerçevesinde temas edilmiştir. Buna göre evlilikakdinin bağlayıcı olabilmesi için denklik gerekli olmaktadır. İslam fakihleri evlilikakdinin bağlayıcı olabilmesi, diğer bir ifadeyle veli veya kıza fesih yetkisivermekten hali olması için bazı vasıflar sıralamışlardır. Her bir şartta olmasada genel olarak denkliğin nikâh akdinde şart olduğu hususunda çoğunluk görüşbirliğine varmıştır.Bir fıkıh terimi olarakdenkliğin evlilik akdi bağlamında, “erkeğin evlenmek istediği kadına çeşitliaçılardan denk olması” şeklinde tanımlandığı söylenebilir. Denkliğin aslî taraflarıerkek ve kızdır, ama akit esnasında kızın erkeğe değil, erkeğin kıza denkolması gerekli görülmüştür. Bu sebeple erkek, kendine denk olsun olmasın istediğiherhangi bir kıza talip olup, kızın muvafakat etmesi halinde onunla evlilikakdi yapabilir. Öte yandan erkeğin kıza denk olmadığı bir durumda cari olanakdin feshi söz konusu olabilir. Nikâh akdinin feshini bizzat kadının kendisitalep edebildiği gibi veliler de talep edebilir. Fakihler feshe imkân verenvasıfları din, neseb, haseb, hürriyet, meslek, mal, yaş farkı ve kusurlardanhali olmak şeklinde sekiz mesele olarak zikretmiştir. Bu vasıflardan en önemlisiolarak zikredilen dinde dahi ihtilaf çıkmıştır. Nitekim az sayıda âlim nikâhakdinde kuruluş ve bağlayıcılık cihetinden denkliği hiçbir şekilde şart olarakmuteber görmemiştir. Söz konusu âlimlerin denkliği kabul etmeyen görüşleri dinkıstasının mahiyeti cihetinde bir sorun teşkil edebilidir. Din kıstası inançfarkı veya dindarlık yahut da her ikisini birlikte ihtiva etmektedir. Şu kadarvar ki din farkından ötürü kadının erkeğe veya erkeğin kadına haram olduğumuhtelif durumlar nikâhın şartları arasında açıklanarak neticede Müslümankadının kâfir bir erkeğe haram olduğunda âlimler ittifak etmiştir. Bu nedenle dinkıstasını din farkı değil de dindarlık açısından ele almak daha isabetli biryaklaşım olacaktır. Zikredilen deliller bağlamında denkliği kabul etmeyenfakihlerin görüşlerinin tercihe şayan olduğu söylenebilir. Buna göre denkliğekonu vasıfların fıkhî yönden bir tesiri olmadığı, bununla birlikte doğru eşseçiminde yol gösterici bir rol üstlendiği düşünülebilir.

This article is about theconditions of equivalence in marriage and their fiqhi effect. In this context,it is discussed what the equivalence requirements are and whether they havelegal effect. To collect the material of the manuscript, related classicalfiqhi and other works have been investigated in depth. Naturally, new studies havealso been utilized. The findings have been systematically classified andinterpreted. The issue of equivalence in marriage is often addressed within theframework of the requirement. Accordingly, the equivalence is necessary for themarriage contract to be binding. The Islamic faqihs listed some qualificationsfor the marriage contract to be binding, which implies the parent or his/herdoughter is not authorised the power of termination. They agreed that, even ifnot in every condition, the equivalence is a condition in the marriagecontract.As a fiqhi term, it can besaid that equivalence is defined as the man being equivalent to the woman hewants to marry in various respects, in the context of marriage contract. Themain parties of the equivalence are man and woman, but during the contract itwas deemed necessary that the man is equivalent to the woman, not the woman isequivalent to the man. For this reason, whether he is equivalent to the womanor not, the man can aspire to the woman and make a marriage contraction withher, if she is consent. On the other hand, if the man is not equivalent to thewoman, the termination of the current contract may be in question. Thetermination of the marriage contract can be requested by the woman herself orby her parents. The faqihs have cited the qualifications that allow fortermination as eight issues: religion, lineage, nobility, liberty, profession,property, age difference and state of imperfection. There has been no allianceof the scholars in any of these qualifications. On the contrary, there is aconflict even in the religion that is mentioned as the most importantcondition. As a matter of fact, a group of scholars who could be considered asminorities did not regard the equivalence as a condition of marriage in termsof establishment and binding. The opinions of these scholars who do not acceptthe equivalence may constitute a problem in the nature of the religiouscriterion. The criterion of religion includes the difference of religion orreligiosity, or both. However, various situations are mentioned among theconditions of marriage, in which woman is forbidden to man or man is forbiddento woman because of the difference in religion, and eventually, the scholarsagree that the a muslim woman is forbidden to a non-muslim (disbeliever) man.Therefore, it would be more appropriate to take the criterion of religion interms of religiosity rather than religion difference. It can be said that theopinions of the faqihs who do not accept the equivalence in the context of thementioned evidence are preferred. Accordingly, it can be considered thatqualifications that are subject of equivalence have no fiqhi effect, howeverplay a guiding role in choosing the right spouse.