Millî Mücadele Dönemi Türk Basınında Görülen Bolşevik Eğilimleri ve Kaynakları
Bolshevik Tendencies and Sources in the Turkish Press during the National Struggle Period
Yazar: Arıkan, Mustafa
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları No. 46, 2024
Anahtar kelimeler: General Turkish History (Other) ; Genel Türk Tarihi (Diğer) ; Millî Mücadele,Bolşevizm,Bolşevikler,Millî Mücadele Basını,Dış Politika ; National Struggle,Bolshevism,Bolsheviks,Turkish Press,Foreign Policy

Birinci Dünya Savaşı sonrasında ortaya çıkan konjonktür, Bolşevik Rusya ile Türkiye arasında ortak düşmanlara karşı doğal bir ittifak zemini doğurmuştur. Türkiye’de Millî Mücadele’yi yürüten kadrolar, İtilâf Devletlerinin baskılarına karşı Bolşeviklerle temas kurmaya ve bir ittifak oluşturmaya çalışmıştır. Ancak Türkiye’deki otorite boşluğunun etkisiyle ortaya çıkan farklı siyasal aktörlerin varlığı, Ankara-Moskova ilişkilerinin gelişimini geciktirmiştir. Bolşeviklerle ilişkiler konusunda Mondros Mütarekesi’nin imzalanmasından hemen sonra sahneye çıkan ana aktörler İttihatçılar, Mustafa Suphi ekibi ve Yeşil Orducular’dır. Bu çalışma, Millî Mücadele yıllarında Bolşeviklerle ilişkiler noktasında Ankara Hükümetinin resmî girişimleri dışında öne çıkan farklı aktörler hakkında bilgi vermeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın diğer bir hedefi ise Ankara Hükümeti dışında Bolşeviklerle temas eden bu aktörlerin, dönemin Türk basını üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Bu çerçevede Millî Mücadele döneminde Anadolu’nun farklı bölgelerinde yayınlanan Hâkimiyet-i Milliye, İrâde-i Milliye, İzmir’e Doğru, Açıksöz, Anadolu’da Yenigün, İstikbâl, Albayrak ve Öğüt gazeteleri ile Sebilürreşad dergisinin Bolşevizm ve Bolşeviklerle ilişkiler konusundaki yayınları kapsamlı bir biçimde incelenmiştir. Anadolu’da yayınlanan bu gazeteler dışında Millî Mücadele’ye muhalefetleriyle bilinen Alemdar ve Peyâm-Sabah gazetelerinin Bolşeviklere ilişkin yaklaşımlarına da kısaca temas edilmiştir. Gazetelerin haber ve yorumları üzerinde yapılan analizlerle, bu yayın organlarının Bolşeviklerle ilişkiler konusunda hangi aktörün etkisi altında ne gibi yayınlar yaptıkları, çalışma boyunca ortaya konulmuştur.

The post-World War I conjuncture provided a conducive environment for an alliance between Bolshevik Russia and Türkiye, as both faced common adversaries. The nationalist cadres spearheading the National Struggle in Türkiye sought to establish contact with the Bolsheviks to counter the pressure imposed by the Entente Powers and explored grounds for collaboration. However, the emergence of various political actors amid the vacuum of authority in Türkiye significantly delayed the establishment of Ankara-Moscow relations. The primary actors engaging with the Bolsheviks immediately after the signing of the Armistice of Mudros included the Unionists, Mustafa Suphi’s team, and the Green Army. This study examines these distinct actors who played pivotal roles in relations with the Bolsheviks during the National Struggle period, operating independently of the official initiatives of the Ankara government. Additionally, it seeks to uncover the impact of these actors on the Turkish press of the era, particularly their influence on how Bolshevism and relations with the Bolsheviks were portrayed. To this end, the study comprehensively analyzes the publications of various newspapers and magazines from different regions of Anatolia during the National Struggle, including Hâkimiyet-i Milliye, İrâde-i Milliye, İzmir’e Doğru, Açıksöz, Anadolu’da Yenigün, İstikbâl, Albayrak, and Öğüt, as well as Sebilürreşad. I. In addition to these pro-National Struggle publications, the study examines the approaches of Alemdar and Peyâm-ı Sabah newspapers, known for their opposition to the National Struggle, toward the Bolsheviks.