Yapay Zekâ Modellerinin Hadis Tarihi Sorularına Verdiği Yanıtların Karşılaştırmalı Analizi: Chatgpt ve Gemini Örneği
Comparative Analysis of Artificial Intelligence Models’ Responses to Hadith History Questions: The Case of ChatGPT and Gemini
Yazar: Ayhan, Mehmet; Kılıç, Zülal
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 24 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Hadith ; Hadis ; Hadis,Hadis Tarihi,Yapay Zekâ,ChatGBT,Gemini ; Hadith,Hadith History,Artificial Intelligence,ChatGPT,Gemini

Bu çalışmada, hadis tarihi alanında belirlenen sekiz soruya, ChatGPT ve Gemini adlı iki yapay zekâ modelinin verdiği cevaplar detaylı bir şekilde analiz edilecektir. Her iki modelin yanıtları, hadis uzmanı beş kişi tarafından puanlanarak değerlendirilecek ve yapılan analizde, her bir soruya verilen cevapların içeriği, doğruluğu, ayrıntı düzeyleri, kullanılan dil ve konulara yaklaşım biçimleri dikkate alınacaktır. İlgili sorulara ChatGPT ve Gemini yapay zekâ modelleri tarafından verilen yanıtlar, içerik ve derinlik bakımından karşılaştırılmaktadır. Çalışma, her iki yapay zekâ modelinin İslam ilimlerine dair bilgi sunma kapasitesini incelemek ve cevaplarının hadis rivayetinin erken dönem özelliklerini ne ölçüde yansıttığını belirlemek amacıyla yapılmaktadır. Sonuçlar, ChatGPT’nin konuya daha sistematik ve derinlemesine bir yaklaşım sunduğunu, Gemini’nin ise daha yüzeysel ve genel bir perspektif sağladığını ortaya koymaktadır. Çalışma, yapay zekâların İslâmî literatür konusundaki bilgi seviyesini değerlendirmenin yanı sıra, bu teknolojilerin hadis ilmi gibi köklü disiplinlerdeki yerini ve sınırlamalarını da incelemektedir. Yapay zekâların, İslâmî ilimler alanında bilgi aktarımına katkı sağladığı ancak bazı temel kavramlar ve terminolojilerde eksiklikler gösterdiği görülmektedir. Ayrıca, kaynak kullanımı konusunda da yetersizlikler gözlemlenmektedir. Bu analiz, hadis ilmi alanında daha kapsamlı bilgi sistemleri geliştirilmesi ve bu teknolojilerin geleneksel ilimlerle entegrasyonu adına önemli bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.

In this study, the responses of two artificial intelligence models, ChatGPT and Gemini, to eight questions related to the history of hadith were analyzed in detail. The answers provided by both models were evaluated and scored by five hadith experts. The analysis took into account the content, accuracy, level of detail, language used, and the approaches to the topics in each response. The responses given by the ChatGPT and Gemini AI models to the relevant questions were compared in terms of content and depth. This study aimed to examine the capacity of each AI model to present knowledge on Islamic sciences and to determine the extent to which their answers reflected the early characteristics of hadith transmission. The results revealed that ChatGPT offered a more systematic and in-depth approach to the topic, while Gemini provided a more superficial and general perspective. The study examines not only the level of knowledge of these AI models regarding Islamic literature but also their place and limitations in established disciplines such as hadith studies. It was noted that while these artificial intelligence models contribute to the transmission of knowledge in Islamic sciences, they show deficiencies in some fundamental concepts and terminology. Furthermore, shortcomings in source usage were also observed. This analysis aims to contribute to the development of more comprehensive information systems in the field of hadith studies and the integration of these technologies with traditional sciences.