Sosyal Bilimlerde Yapay Zekâ Literatürünün Haritalanması: Kavramsal ve Tematik Eğilimlere Yönelik Bibliyometrik Bir Analiz (2015–2025)
Mapping Artificial Intelligence Literature in Social Sciences: A Bibliometric Analysis of Conceptual and Thematic Trends (2015–2025)
Yazar: Terlemez, Bahriye
Dergi: İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Vol. 15 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Sociology and Social Studies of Science and Technology ; Bilim ve Teknoloji Sosyolojisi ve Sosyal Bilimler ; Artificial Intelligence,Social Sciences,Bibliometric Analysis,Science Mapping,Thematic Evolution,Algorithmic Decision-Making,Ethical Governance ; Yapay Zekâ,Sosyal Bilimler,Bibliyometrik Analiz,Bilimsel Haritalama,Tematik Evrim,Algoritmik Karar Alma,Etik Yönetişim

Bu çalışma, yapay zekânın sosyal bilimler literatüründeki kavramsal ve tematik dönüşümünü incelemek amacıyla 2015–2025 yılları arasında Web of Science veri tabanında yayımlanan akademik yayınları bibliyometrik yöntemlerle analiz etmektedir. 29 Mayıs 2025 tarihinde indirilen ve filtreleme sonrası 7.693 kayıttan oluşan veri seti, İngilizce makale ve derlemeleri kapsamaktadır. Çalışma, performans analizleri, bilimsel haritalama teknikleri ve metin temelli analizleri bütünleştiren çok katmanlı bir çerçeveye dayanmaktadır. Analiz öncesinde veri setindeki yinelenen kayıtlar temizlenmiş; terim varyasyonlarını azaltmak amacıyla thesaurus ve stopword temelli terim normalizasyonu uygulanmıştır. Bu kapsamda yayın eğilimleri ve atıf yapısı; anahtar kelime eş-görünüm ağları, çoklu uyum analizi (MCA), tematik harita, tematik evrim ve N-gram analizleri kullanılarak incelenmiştir. Ayrıca yazar, kurum ve ülke düzeyinde iş birliği ağları ile three-field plot analizi gerçekleştirilmiştir. Analizler, Bibliometrix (Biblioshiny) aracılığıyla yürütülmüş; veri seti 2015–2020 ve 2021–2025 olmak üzere iki alt döneme ayrılarak literatürdeki zamansal dönüşüm karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Bunun yanı sıra, anahtar kelime ve tematik yapı analizlerinde farklı minimum frekans eşikleri kullanılarak bulguların parametre duyarlılığı test edilmiştir. Bulguların dış geçerliliği Scopus veri tabanı üzerinden sınırlı bir doğrulama analizi ile değerlendirilmiştir. Bulgular, yapay zekâ temalı sosyal bilim araştırmalarının özellikle 2020 sonrasında belirgin bir ivme kazandığını ve literatürün yalnızca nicel olarak genişlemekle kalmayıp kavramsal ve tematik açıdan da derinleştiğini göstermektedir. Ayrıca teknik odaklı yaklaşımların zamanla etik yönetişim, algoritmik karar alma ve toplumsal etki temalarıyla bütünleştiği ortaya konulmuştur. Sonuç olarak bu çalışma, yapay zekâ temalı sosyal bilim literatürünün teknik araç odaklı bir alandan etik, yönetişim ve toplumsal etkileri merkeze alan disiplinlerarası bir araştırma alanına evrildiğini göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, literatürün entelektüel yapısını ve zamansal dönüşümünü çok katmanlı analizlerle haritalandırarak alan yazına metodolojik ve kavramsal açıdan özgün katkılar sunmakta; buna ek olarak gelecekteki araştırmalar için değer odaklı algoritmalar, kültürel bağlamlar ve yönetişim çerçevelerine yönelik yeni araştırma gündemleri önermektedir.

This study analyses the conceptual and thematic transformation of artificial intelligence in the social sciences literature using bibliometric methods on publications indexed in the Web of Science database between 2015 and 2025. The dataset, downloaded on May 29, 2025 and comprising 7,693 records after filtering, includes English-language articles and reviews. The study uses a multi-layered framework integrating performance analysis, science mapping techniques, and text-based analyses. Prior to analysis, duplicate records were removed, and thesaurus- and stopword-based term normalization was applied to reduce term variation and enhance conceptual consistency. Publication trends and citation structures were examined using keyword co-occurrence networks, multiple correspondence analysis (MCA), thematic maps, thematic evolution, and N-gram analyses. Collaboration networks at the author, institutional, and country levels and a three-field plot were also analysed. Analyses were conducted using Bibliometrix (Biblioshiny). The dataset was divided into two sub-periods (2015–2020 and 2021–2025) to comparatively evaluate the temporal transformation of the literature. Parameter sensitivity was tested using different minimum frequency (minfreq) thresholds. To assess external validity, a limited validation analysis was conducted using the Scopus database. The findings indicate that artificial intelligence research in the social sciences has accelerated, particularly after 2020, and that the literature has expanded not only quantitatively but also conceptually and thematically. Moreover, technically oriented approaches have increasingly integrated with themes such as ethical governance, algorithmic decision-making, and societal impact. In conclusion, this study demonstrates that artificial intelligence research in the social sciences has evolved from a technically oriented field into an interdisciplinary domain centered on ethics, governance, and societal implications. The study contributes by mapping the intellectual structure and temporal transformation of the field through a multi-layered approach and proposes future research directions focused on value-oriented algorithms, cultural contexts, and governance frameworks.