Eski Dilde Kullanılan Sözcükler Arasındaki Anlamsal Yakınlıkların  Doğal Dil İşleme Yöntemleriyle Tespiti
Using NLP Methods For The Discovery Of Semantic Similarities Between Words In Old Turkish Language
Yazar: Canım, Mustafa
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Vol. 9 No. 3, 2019
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Artificial neural networks,Natural language processing,NLP,Word embeddings ; Doğal dil işleme,Kelime simgeleri,NLP,Yapay sinir ağları

Makinaöğrenme tekniklerinin doğal dil işleme alanında kullanımı son yıllarda oldukçapopüler bir çalışma konusu haline gelmiştir. Doğal dil işleme yöntemlerininyabancı dillerdeki birçok uygulamasına rastlanılmasına rağmen Türkçe veözellikle eski dil metinlerdeki uygulamaları oldukça yetersizdir. Bu alandakieksikliğin giderilmesine yönelik olarak yapılan bu çalışmada, Kültür Bakanlığıkaynaklarından elde edilen 32000 sayfa doküman, temizleme işleminden geçirildiktensonra, bu metinlerden elde edilen kelimeler üzerinde iki katmanlı bir sinir ağımodeli çalıştırılmıştır. Pencere boyutu, uzay boyutu, örnekleme miktarı gibi birçokfarklı parametre ile geliştirilen modellere ait vektör uzayları bir sunucuyakopyalanarak bir sorgulama sistemi ve RESTful API servisleri oluşturulmuştur. Ayrıcabu sorgulama sisteminin doğrudan kullanabilmesi için bir kullanıcı portalıoluşturularak RESTful API ile beraber internet kullanımına açılmıştır. Yapılan buçalışmanın iki farklı amaçla kullanılması hedeflenmektedir. Birinci hedef busistemin Türk Dil Kurumu ve Kültür Bakanlığı gibi kurumların ve diğer eski dilsözlük hizmeti sağlayan şirketlerin internet sitelerine entegre edilmesi vearatılan sözcüklere yakın terimlerin kullanıcılara getirilmesidir. İkinci hedefise tarih ve edebiyat gibi eski dilin kullanıldığı bilimsel çalışmalarda metinleringünümüz Türkçe’sine çevrilmesi esnasında ortaya çıkan hataların azaltılmasıdır.

Leveraging machine learning techniques in NLPdomain has been a very hot research field due to the advancements in artificialintelligence area. Despite the popularity of this field, there is no knownstudy on application of ML techniques on old Turkish language.  This study aims to fill in this gap where32000 pages of text has been downloaded from the websites of Ministry of Cultureand a two-layer neural network model has been built on top of them to discoverthe semantic similarities between Turkish words in old Turkish language. Thealgorithm has been run with different parameters such as window size, dimensionsize, sampling size etc. and the produced vector spaces are uploaded into publicservers for the purposes of enabling a RESTful API based query interface. Alsoa web UI has been created to provide a querying mechanism for regular users. Theservices that are developed can be used for two different purposes. One of themis to integrate these services into existing old Turkish language dictionarywebsites that are made available by third party providers as well as otherinstitutions such as Ministry of Culture and Turkish Language Institution.Secondly, the developed services are intended to be used for mitigating thetranslation errors made during the translation of old Turkish texts into modernTurkish language in the areas of history and Turkish literature. Also enabling theseservices for public use will encourage other researchers to pursue thisacademic work and compare their results with the experimental results presentedin this paper to make further improvements in this field.