TÜRKİYE’DE ENGELLİLİK YAKLAŞIMLARININ SOSYAL POLİTİKA AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
TÜRKİYE’DE ENGELLİLİK YAKLAŞIMLARININ SOSYAL POLİTİKA AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
Yazar: Ünal, Vehbi
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 45 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Engellilik,sosyal politika,engellik yaklaşımları/modelleri.

Engellilik günümüzde sadece bireyin kendisini ve ailesini etkileyen bir konu olmaktan çıkarak toplumun tamamını ilgilendiren bir konu olarak karşımızda durmaktadır. Engelliliğin günümüz toplumlarında daha fazla görünmesiyle birlikte; engellilere yönelik politikaların farklılaştığını ve çeşitlendiğini görmekteyiz. Tarihi süreç içerisinde engelliler o günün hâkim paradigması çerçevesinde farklı yaklaşım tarzlarıyla karşılaştıkları da bir gerçektir. Engellilere yönelik yaklaşımların sosyal politikaya çeşitli yönlerden yansıdığı bilinmektedir.Engellilere yönelik yaklaşımlar toplumdan topluma, kültürden kültüre, farklılık arz etse de bir genelleme yapacak olursak medikal, sosyal ve son dönemlerde insan hakları yaklaşımın ön plana çıktığını söyleyebiliriz. Dolayısıyla bu yaklaşımlar engellilere yönelik sosyal politikaları da etkilemektedir. Bu bağlamda çalışmanın problemi ülkemizde engellilik yaklaşımların sosyal politikaya nasıl yansıdığıdır. Ülkemizde engellilere yönelik yaklaşımların oluşturduğu politikaları kesin bir şekilde birbirinden ayıramasak da dönemler içinde farklılıklar arz etmektedir. Bu bağlamda engellilere yönelik politikaların oluşumunu üç evrede ele alabiliriz. Bunlardan birincisi, 1920- 1980 yıllar arası engellilik daha ziyade bireyin ve ailenin kendi sorunu olarak görülen dolayısıyla medikal modelin ağır bastığı dönemdir. İkincisi, 1980- 2005 yıllar arası engellilere yönelik toplumun da sorumluluklarının olduğu kabul edilen kısmen medikal modelin ve ağırlıklı olarak da sosyal modelin yansıdığı dönemdir. Üçüncüsü ise, 2005-20.. yılları arası engellilerin sorunlarına insan hakları bağlamında yaklaşılan politikalar oluşturulduğunu söyleyebiliriz.

Engellilik günümüzde sadece bireyin kendisini ve ailesini etkileyen bir konu olmaktan çıkarak toplumun tamamını ilgilendiren bir konu olarak karşımızda durmaktadır. Engelliliğin günümüz toplumlarında daha fazla görünmesiyle birlikte; engellilere yönelik politikaların farklılaştığını ve çeşitlendiğini görmekteyiz. Tarihi süreç içerisinde engelliler o günün hâkim paradigması çerçevesinde farklı yaklaşım tarzlarıyla karşılaştıkları da bir gerçektir. Engellilere yönelik yaklaşımların sosyal politikaya çeşitli yönlerden yansıdığı bilinmektedir.Engellilere yönelik yaklaşımlar toplumdan topluma, kültürden kültüre, farklılık arz etse de bir genelleme yapacak olursak medikal, sosyal ve son dönemlerde insan hakları yaklaşımın ön plana çıktığını söyleyebiliriz. Dolayısıyla bu yaklaşımlar engellilere yönelik sosyal politikaları da etkilemektedir. Bu bağlamda çalışmanın problemi ülkemizde engellilik yaklaşımların sosyal politikaya nasıl yansıdığıdır. Ülkemizde engellilere yönelik yaklaşımların oluşturduğu politikaları kesin bir şekilde birbirinden ayıramasak da dönemler içinde farklılıklar arz etmektedir. Bu bağlamda engellilere yönelik politikaların oluşumunu üç evrede ele alabiliriz. Bunlardan birincisi, 1920- 1980 yıllar arası engellilik daha ziyade bireyin ve ailenin kendi sorunu olarak görülen dolayısıyla medikal modelin ağır bastığı dönemdir. İkincisi, 1980- 2005 yıllar arası engellilere yönelik toplumun da sorumluluklarının olduğu kabul edilen kısmen medikal modelin ve ağırlıklı olarak da sosyal modelin yansıdığı dönemdir. Üçüncüsü ise, 2005-20.. yılları arası engellilerin sorunlarına insan hakları bağlamında yaklaşılan politikalar oluşturulduğunu söyleyebiliriz.