ŞİRVAN HANI HACI DAVUD, SİYASİ MÜCADELESİ, SÜRGÜN HAYATI VE AİLESİ
ŞİRVAN HANI HACI DAVUD, SİYASİ MÜCADELESİ, SÜRGÜN HAYATI VE AİLESİ
Yazar: Baş, Yaşar
Dergi: EKEV Akademi Dergisi, Vol. 0 No. 58, 2014
Anahtar kelimeler: XVIII. yüzyıl,Safeviler,Ruslar,Şirvan Hanlığı,Hacı Davud Han

XVII. yüzyılın sonlarında Rus Çarlığı, Hazar kıyılarına kadar Kafkasları ele geçirme veSafevi Devleti üzerine yürüme kararı almıştı. XVIII. yüzyılın ilk çeyreği boyunca Ruslar, busiyasetlerini gerçekleştirme yolunda ilerleme kaydetmişti. Aynı dönemde batıda yaptığı savaşlardabaşarılı olamayan Osmanlı Devleti, 1718 tarihli Pasarofça Antlaşması’ndan sonraAvrupa’da kaybettiği topraklara karşılık, Safeviler’in zayıflaması ve Rusların ilerleyişi karşısında,bölge ile ilgilenmeye başlamış ve doğuda toprak kazanma siyasetine yönelmişti. OsmanlıDevleti, Safevi ve Rus idaresine karşı mücadele eder iken, aynı amaçla Rus ve Safevilerekarşı savaşan Şirvan Hanı Hacı Davud Han, Osmanlılara sığınmıştı. Osmanlı Devleti, 1722yılında Şirvan Eyaleti Hanlığı üzerinde hakimiyetini ilan etmiş, Hacı Davud Han’ın, hanlığınıtanımış ve 8 Ocak 1723 tarihli nâme-i hümâyûn ile Şirvan Hanlığı yurtluk ve ocaklık olarakresmen Hacı Davud Bey’e verilmişti. Hacı Davud Han, böylece Kırım Hanı gibi vasal birhükümdar olmuş, ancak Ruslarla yapılan 24 Haziran 1724 tarihli İstanbul Antlaşması’nınŞirvan ile ilgili hükümlerinden memnun kalmamıştı. Bu nedenle antlaşma hükümlerini tanımayıp,bağımsızca hareket etmeye başlamıştı. Osmanlı Devleti, meseleyi çözmek için, 21Nisan 1728 tarihli bir nâme-i hümâyûn ile Hacı Davud Han’ın bulunduğu mahalden ailesi veberaberindekilerle ayrılıp Gence tarafında ikametini talep etmişti. Neticede Hacı Davud Han,Gence’de fazla kalamamış ve yaklaşık beş buçuk ay sonra, 5 Ekim 1728 tarihinde dört oğlu,iki kardeşi ve bütün ailesiyle birlikte Rodos’a sürgün edilmiştir. Daha sonra ailesiyle birlikteGelibolu’ya nakledilmiştir. Sürgün sırasında kendisi ve ailesinin incitilmemesine itina gösterilmişve bütün masrafları karşılanmaya çalışılmıştır. Ölümünden sonra da aile üyelerinin evkiraları ve her birine aylık maaş ödenmeye devam edilmiştir.

XVII. yüzyılın sonlarında Rus Çarlığı, Hazar kıyılarına kadar Kafkasları ele geçirme veSafevi Devleti üzerine yürüme kararı almıştı. XVIII. yüzyılın ilk çeyreği boyunca Ruslar, busiyasetlerini gerçekleştirme yolunda ilerleme kaydetmişti. Aynı dönemde batıda yaptığı savaşlardabaşarılı olamayan Osmanlı Devleti, 1718 tarihli Pasarofça Antlaşması’ndan sonraAvrupa’da kaybettiği topraklara karşılık, Safeviler’in zayıflaması ve Rusların ilerleyişi karşısında,bölge ile ilgilenmeye başlamış ve doğuda toprak kazanma siyasetine yönelmişti. OsmanlıDevleti, Safevi ve Rus idaresine karşı mücadele eder iken, aynı amaçla Rus ve Safevilerekarşı savaşan Şirvan Hanı Hacı Davud Han, Osmanlılara sığınmıştı. Osmanlı Devleti, 1722yılında Şirvan Eyaleti Hanlığı üzerinde hakimiyetini ilan etmiş, Hacı Davud Han’ın, hanlığınıtanımış ve 8 Ocak 1723 tarihli nâme-i hümâyûn ile Şirvan Hanlığı yurtluk ve ocaklık olarakresmen Hacı Davud Bey’e verilmişti. Hacı Davud Han, böylece Kırım Hanı gibi vasal birhükümdar olmuş, ancak Ruslarla yapılan 24 Haziran 1724 tarihli İstanbul Antlaşması’nınŞirvan ile ilgili hükümlerinden memnun kalmamıştı. Bu nedenle antlaşma hükümlerini tanımayıp,bağımsızca hareket etmeye başlamıştı. Osmanlı Devleti, meseleyi çözmek için, 21Nisan 1728 tarihli bir nâme-i hümâyûn ile Hacı Davud Han’ın bulunduğu mahalden ailesi veberaberindekilerle ayrılıp Gence tarafında ikametini talep etmişti. Neticede Hacı Davud Han,Gence’de fazla kalamamış ve yaklaşık beş buçuk ay sonra, 5 Ekim 1728 tarihinde dört oğlu,iki kardeşi ve bütün ailesiyle birlikte Rodos’a sürgün edilmiştir. Daha sonra ailesiyle birlikteGelibolu’ya nakledilmiştir. Sürgün sırasında kendisi ve ailesinin incitilmemesine itina gösterilmişve bütün masrafları karşılanmaya çalışılmıştır. Ölümünden sonra da aile üyelerinin evkiraları ve her birine aylık maaş ödenmeye devam edilmiştir.