Parkinsonlu Bireylerde Fonksiyonel Mobilite ve Aktivite Limitasyonuna Yönelik Hasta Bildirimli ve Performansa Dayalı Sonuç Ölçümleri
Patient-Reported and Performance-Based Outcome Measures for Functional Mobility and Activity Limitation in Individuals with Parkinson's Disease
Yazar: Yenişehir, Semiha; Batur, Veli; Çıtak Karakaya, İlkim; Karakaya, Mehmet Gürhan
Dergi: Anadolu Kliniği Tıp Bilimleri Dergisi, Vol. 25 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Parkinson disease,activities of daily living,mobility limitation,patient-reported outcome measure,gait ; Parkinson hastalığı,günlük yaşam aktiviteleri,mobilite limitasyonu,hasta bildirimli sonuç ölçümü,yürüyüş

Motor ve motor olmayan semptomlarla karakterize Parkinson hastalığı Alzheimer hastalığından sonra ikinci ensık görülen nörodejeneratif hastalıktır. Patofizyolojisinde genetik faktörler,doğumsal anomaliler, toksik ajan maruziyeti, travma, inflamasyon, oksidatifstres ve beynin derin kısmında yer alan substansiya nigrada dopamin üretenhücrelerin hasarı yer almaktadır. Parkinsonhastalığı ortalama 55-60 yaşlarında başlamakta, görülme sıklığı 15-250/100.000arasında değişmektedir. Türkiye'de yapılan çalışmalarda görülme sıklığı202/100.000 olarak belirtilmiştir. Başlıca belirtileri bradikinezi, istirahattremoru, rijidite ve postüral instabilite olan Parkinsonhastalığında serotonerjik, noradrenerjik, kolinerjik ve otonomik sistemin deetkilenmesi hastada nöropsikiyatrik semptomlara, otonom bozukluklara, uykubozukluklarına ve duyusal belirtilere yol açmaktadır. Bu durum postür, denge veyürüyüş bozukluklarına neden olmaktadır. Parkinsonhastalığına özgü yürüyüş bozuklukları kas zayıflığı, aktivite limitasyonu,fiziksel inaktivite ve fonksiyonel açıdan kısıtlılık meydana getirerekbireylerin yaşam kalitesini olumsuz yönde etkilemektedir. Parkinson hastalığında hasta merkezli rehabilitasyonusağlamak için hasta tercihlerine cevap veren tedavi yaklaşımını hedeflemekgerekir. Bu nedenle günlük yaşam aktivitelerinde algılanan zorlukların değerlendirilmesi aşamasında performansa yönelik ve hastabildirimli sonuç ölçümlerinin bir arada ele alınması büyük önem taşımaktadır.Bu çalışmanın amacı, Parkinsonlu bireylerde aktivite limitasyonu ve fonksiyonelmobiliteyi değerlendiren en uygun hasta bildirimli sonuç ölçümleri veperformansa yönelik sonuç ölçümleri ile ilgili literatür bilgisini derlemek veileride yapılacak klinik ve araştırma çalışmalarına ışık tutmaktır.

Parkinson Disease which is characterized by motor and non-motor symptoms, is thesecond most common neurodegenerative disease after Alzheimer’s disease. Geneticfactors, congenital anomalies, toxic agent exposure, trauma, inflammation,oxidative stress and damage to dopamine-producing cells in the substantia nigralocated in the deep part of the brain are included in its pathophysiology. ParkinsonDisease starts at an average age of 55-60 years, and the incidence variesbetween 15-250/100.000. In Turkish studies, the incidence was indicated as202/100.000. Primary symptoms of the Parkinson Disease are bradykinesia,resting tremor, rigidity and postural instability. In addition to these motorsymptoms which occur due to involvement of dopaminergic system,neuropsychiatric symptoms, autonomic and sleep disturbances, and sensorysymptoms may occur due to the involvement of serotonergic, noradrenergic,cholinergic and autonomic systems. Posture, balance, gait impairments occur inpatients. Parkinson Disease-specific gait impairments can lead to muscleweakness, activity limitation, physical inactivity, functional limitations andnegatively affect quality of life. In order to achieve a patient-centered rehabilitation in Parkinson Disease, itis necessary to target treatment approaches responsive to patient preferences.Therefore, when assessing perceived difficulty in everyday life, performance-based measures should be complemented withpatient-reported outcome measures. The aim of this study is to review theliterature about the most appropriate patient-reported outcome measures andperformance-based measures to evaluate functional mobility and activitylimitation in individuals with Parkinson Disease, and to light the way forfuture clinical and research studies.