İÇ TİCARET HADLERİNİN TARIMSAL ARAZİ SATIŞLARI ÜZERİNE  ETKİSİ: ÇUKUROVA  ÖRNEĞİ
İÇ TİCARET HADLERİNİN TARIMSAL ARAZİ SATIŞLARI ÜZERİNE  ETKİSİ: ÇUKUROVA  ÖRNEĞİ
Yazar: Aktaş, Erkan; Doğan, Hakan
Dergi: Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 28 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Tarımsal Arazi,İç Ticaret Hadleri,VAR,Çukurova

Türkiye’dearazi satışları sıklıkla tartışılan konuların başında gelmektedir. Türkiye’deyıllardır tarım arazilerinin temerküzü ve küçük meta üreticiliğinin gelişimininseyri ile ilgili bir çok makale olmasına rağmen; bu konu ile ilgili modelçalışmalarına hiç rastlanmamıştır. Bunun en temel nedeni bu konuya ilişkin verisetinin olmamasıdır. Bu çalışmada, Türkiye’de 1980’li yıllarda yaşanan yapısaldönüşümün neticesinde oluşan iç ticaret hadlerinin tarımsal arazi satışlarıüzerine etkisi Çukurova örneği üzerinden incelenmektedir. Çalışmada kullanılanveriler 1980-2013 yıllarını kapsamaktadır. Arazi satış verileri bu konuda yapılandoktora çalışmasından elde edilmiştir. Bu çalışmada kullanılan iç ticarethadlerinin oluşturulmasında kullanılan veriler motorin, gübre,su ve tohumfiyatları ile mısır, pamuk, buğday ve portakal fiyatlarıdır. Adana’da tarımsalarazi satışlarının genel olarak tarımsal girdi ve ürün piyasası arasındakiilşkiyi anlamada ve ekonomik etkilerini tahmin etmede VAR model kullanılarak etkiye-tepkifonksiyonlarından yararlanılmıştır.Yapılan analiz sonucunda Çukurova’da arazisatışları ile sektörel ticaret hadleri arasında ilişki içerisinde tepki vermedeüç yıl gibi bir zaman dilimine ihtiyaç duyulduğu anlaşılmaktadır. Doğası gereğitarımsal üretim kısa sürede ekonomik koşullardaki ani değişimlere tepkiveremez. Bunlara rağmen, iç ticaret hadlerindeki değişim ile tarımsalarazilerin verimli ölçeklerde işletilmesi için uzun dönem politikalarına gerekkalmadan kısa ve orta vade de belirlenecek çözümlerle sonuç alınması mümküngibi görünmektedir. Özellikle son yıllarda artan oranlarda olan arazi satışlarıile iç ticaret hadlerindeki değişim arasında kuvvetli bir ilişkiden sözedilebilir.

Türkiye’dearazi satışları sıklıkla tartışılan konuların başında gelmektedir. Türkiye’deyıllardır tarım arazilerinin temerküzü ve küçük meta üreticiliğinin gelişimininseyri ile ilgili bir çok makale olmasına rağmen; bu konu ile ilgili modelçalışmalarına hiç rastlanmamıştır. Bunun en temel nedeni bu konuya ilişkin verisetinin olmamasıdır. Bu çalışmada, Türkiye’de 1980’li yıllarda yaşanan yapısaldönüşümün neticesinde oluşan iç ticaret hadlerinin tarımsal arazi satışlarıüzerine etkisi Çukurova örneği üzerinden incelenmektedir. Çalışmada kullanılanveriler 1980-2013 yıllarını kapsamaktadır. Arazi satış verileri bu konuda yapılandoktora çalışmasından elde edilmiştir. Bu çalışmada kullanılan iç ticarethadlerinin oluşturulmasında kullanılan veriler motorin, gübre,su ve tohumfiyatları ile mısır, pamuk, buğday ve portakal fiyatlarıdır. Adana’da tarımsalarazi satışlarının genel olarak tarımsal girdi ve ürün piyasası arasındakiilşkiyi anlamada ve ekonomik etkilerini tahmin etmede VAR model kullanılarak etkiye-tepkifonksiyonlarından yararlanılmıştır.Yapılan analiz sonucunda Çukurova’da arazisatışları ile sektörel ticaret hadleri arasında ilişki içerisinde tepki vermedeüç yıl gibi bir zaman dilimine ihtiyaç duyulduğu anlaşılmaktadır. Doğası gereğitarımsal üretim kısa sürede ekonomik koşullardaki ani değişimlere tepkiveremez. Bunlara rağmen, iç ticaret hadlerindeki değişim ile tarımsalarazilerin verimli ölçeklerde işletilmesi için uzun dönem politikalarına gerekkalmadan kısa ve orta vade de belirlenecek çözümlerle sonuç alınması mümküngibi görünmektedir. Özellikle son yıllarda artan oranlarda olan arazi satışlarıile iç ticaret hadlerindeki değişim arasında kuvvetli bir ilişkiden sözedilebilir.