Afet sonrası geçici barınma birimlerine yönelik tasarım ve değerlendirme parametrelerinin belirlenmesi
Afet sonrası geçici barınma birimlerine yönelik tasarım ve değerlendirme parametrelerinin belirlenmesi
Yazar: Tarakçı, Betül İrem; Kavut, İsmail Emre
Dergi: Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Vol. 41 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Architecture for Disaster Relief ; Afet Yardım Mimarisi ; Disaster,post-disaster shelter,temporary shelter units,design and evaluation parameters ; Afet,afet sonrası barınma,geçici barınma birimleri,tasarım ve değerlendirme parametreleri

Bu çalışma, Türkiye’deki doğal afetler sonrası kullanılan geçici barınma birimlerinin tasarım ve iyileştirilmesine yönelik bir çerçeve sunmayı amaçlamaktadır. Özellikle 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremi bağlamında, geçici barınma çözümlerinin fiziksel, sosyal ve psikolojik açıdan sürdürülebilir olmadığı tespit edilmiştir. Afetzedelerin konforunu iyileştirme çabalarına rağmen kalıcı çözümler geliştirilememiştir. Çalışmanın amacı, geçici barınma birimlerine yönelik tasarım ve değerlendirmeye ait parametreleri (TADEP) belirleyerek işlevselliği ve etkinliği artırmaktır. Bu bağlamda çalışma, karma bir yöntemle üç aşamada gerçekleştirilmiştir: Sistematik literatür incelemesi, saha çalışmaları ve uzman görüşleriyle TADEP oluşturulmasıdır. İlk olarak, PRISMA yönergesi doğrultusunda kapsamlı bir literatür incelemesi yapılmış, ardından depremden en fazla etkilenen illerden Hatay/İskenderun’da 1,5 yıldan fazla süredir konteyner kentte yaşayan afetzedelerle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen nitel veriler NVivo yazılımı ile içerik analizine tabi tutulmuştur. Son olarak, dört turda gerçekleştirilen Delphi yöntemi kullanılarak uzmanlardan sistematik geri bildirim alınmıştır. Bu kapsamda, parametrelerin belirlenmesine yönelik çalışma 18 ayda tamamlanmıştır. Parametreler, önem sırasına göre; verimlilik, esneklik, iç mekân konforu, ergonomi, güvenlik ve emniyet, sağlık ve hijyen, mahremiyet, sürdürülebilirlik, evrensel tasarım ve estetik olarak belirlenmiştir. Oluşturulan bu çerçevenin, gelecekteki çalışmalar için referans noktası olması ve afet yönetimi süreçlerine katkı sağlaması beklenmektedir. TADEP parametrelerinin dikkate alınarak tasarımların yapılması, kısa, orta ve uzun vadede iyileştirme stratejilerinin geliştirilmesi önerilmektedir.

This study aims to provide a framework for the design and improvement of temporary shelter units used after natural disasters in Turkey. Especially in the context of the 6 February 2023 Kahramanmaraş earthquake, temporary shelter solutions were found to be physically, socially and psychologically unsustainable. Despite efforts to improve the comfort of disaster victims, permanent solutions could not be developed. The aim of the study is to improve the functionality and effectiveness of temporary shelter units by determining design and evaluation parameters (TADEP). In this context, the study was conducted in three phases with a mixed methodology: systematic literature review, field studies and expert opinions. Firstly, a comprehensive literature review was conducted in line with the PRISMA guidelines, followed by semi-structured interviews with disaster survivors living in a container city for more than 1.5 years in Hatay/Iskenderun, one of the provinces most affected by the earthquake. The qualitative data obtained were subjected to content analysis with NVivo software. Finally, systematic feedback was obtained from the experts using the Delphi method in four rounds. In this context, the study to determine the parameters was completed in 18 months. The parameters, in order of importance, are efficiency, flexibility, indoor comfort, ergonomics, safety and security, health and hygiene, privacy, sustainability, universal design and aesthetics. This framework is expected to be a reference point for future studies and contribute to disaster management processes. It is suggested that designs should be made by taking into consideration the parameters of the TADEP and improvement strategies should be developed in the short, medium and long term.