Hayatı Anlamlandırma İle Kişilik Özellikleri Arasındaki İlişki Üzerine
Hayatı Anlamlandırma İle Kişilik Özellikleri Arasındaki İlişki Üzerine
Yazar: Ulu, Mustafa
Dergi: Bilimname, Vol. 2018 No. 36, 2018
Anahtar kelimeler: Din Psikolojisi,Anlam arayışı,Kişilik özellikleri,Logoterapi

Anlam arayışı, II. Dünya Savaşı'nın da etkisiyle 1950'lerve 1960'larda ortaya çıkan hümanist, fenomenolojik, varoluşsal kişilikkuramlarında yaygın olarak görülen merkezi bir temadır. Özellikle Carl Rogers,Abraham Maslow, George Kelly ve Rollo May tarafından hayatın anlamına dairgeniş perspektifler sunulmaktadır. Ancak bu alanda en çok tanınan isim,yayınladığı çalışmalara ek olarak Logoterapi adında bir psikoterapi tekniği degeliştirmiş olduğu için Viktor E. Frankl'dır. Frankl, anlam arayışının temelbir insan eğilimi olduğunu ve insan kişiliğinde en esaslı ve en temel motiveedici gücün, içgüdüsel dürtüler ya da öğrenilmiş davranış kalıpları değil,bireyin varoluşunun anlamını keşfetme arzusu olduğunu savunmuştur.Bu çalışmada, kişiliközellikleri ile hayatı anlamlandırma arasında bir ilişki olup olmadığı Kayseriilinde iki farklı devlet lisesinde öğrenim gören 238 öğrenciden nicel yöntemleveri toplanarak incelenmektedir. Katılımcıların %65'ini (n=154) erkekler vegeri kalan %35'ini (n=84) kadınlar oluşturmaktadır. Çalışmada kişiliközelliklerinin belirlenmesi için HEXACOKişilik Envanteri, hayatın anlam ve amacının belirlenmesinde Hayatın Anlam ve Amacı Ölçeği kullanılmıştır.Analiz sonuçlarına göre katılımcılar, Hayatın Anlam ve Amacı faktöründe 3,68(sd.=0,95); Anlamsızlık ve Amaç Yoksunluğu faktöründe 2,68 (sd.=0,99)ortalamaya sahip olmuşlardır. Kişilik özellikleri açısından en yüksekortalamayı Duyarlılık (m=2,89; sd.=,68); en düşük ortalamayı iseDürüstlük-Alçakgönüllülük (m=2,54; sd.=,67) faktörlerinden elde etmişlerdir.t-Testi, Hayatın Anlam ve Amacı'nda kadınların ortalama puanlarının anlamlıolarak daha yüksek olduğunu; kişilik özellikleri açısından iseDürüstlük-Alçakgönüllülük, Duyarlılık, Dışadönüklük faktörlerinde anlamlılıkdüzeyinde farklılaşma olduğunu göstermektedir. Korelasyon analizine göre defaktörlerin neredeyse tamamı ilişki içerisindedir. Regresyon analizi sonucunagöre kişilik özelliklerinden Deneyime Açıklık (β=-,23; p=,001), Hayatın Anlamve Amacındaki varyansın %8'ini açıklamaktadır.

Anlam arayışı, II. Dünya Savaşı'nın da etkisiyle 1950'lerve 1960'larda ortaya çıkan hümanist, fenomenolojik, varoluşsal kişilikkuramlarında yaygın olarak görülen merkezi bir temadır. Özellikle Carl Rogers,Abraham Maslow, George Kelly ve Rollo May tarafından hayatın anlamına dairgeniş perspektifler sunulmaktadır. Ancak bu alanda en çok tanınan isim,yayınladığı çalışmalara ek olarak Logoterapi adında bir psikoterapi tekniği degeliştirmiş olduğu için Viktor E. Frankl'dır. Frankl, anlam arayışının temelbir insan eğilimi olduğunu ve insan kişiliğinde en esaslı ve en temel motiveedici gücün, içgüdüsel dürtüler ya da öğrenilmiş davranış kalıpları değil,bireyin varoluşunun anlamını keşfetme arzusu olduğunu savunmuştur.Bu çalışmada, kişiliközellikleri ile hayatı anlamlandırma arasında bir ilişki olup olmadığı Kayseriilinde iki farklı devlet lisesinde öğrenim gören 238 öğrenciden nicel yöntemleveri toplanarak incelenmektedir. Katılımcıların %65'ini (n=154) erkekler vegeri kalan %35'ini (n=84) kadınlar oluşturmaktadır. Çalışmada kişiliközelliklerinin belirlenmesi için HEXACOKişilik Envanteri, hayatın anlam ve amacının belirlenmesinde Hayatın Anlam ve Amacı Ölçeği kullanılmıştır.Analiz sonuçlarına göre katılımcılar, Hayatın Anlam ve Amacı faktöründe 3,68(sd.=0,95); Anlamsızlık ve Amaç Yoksunluğu faktöründe 2,68 (sd.=0,99)ortalamaya sahip olmuşlardır. Kişilik özellikleri açısından en yüksekortalamayı Duyarlılık (m=2,89; sd.=,68); en düşük ortalamayı iseDürüstlük-Alçakgönüllülük (m=2,54; sd.=,67) faktörlerinden elde etmişlerdir.t-Testi, Hayatın Anlam ve Amacı'nda kadınların ortalama puanlarının anlamlıolarak daha yüksek olduğunu; kişilik özellikleri açısından iseDürüstlük-Alçakgönüllülük, Duyarlılık, Dışadönüklük faktörlerinde anlamlılıkdüzeyinde farklılaşma olduğunu göstermektedir. Korelasyon analizine göre defaktörlerin neredeyse tamamı ilişki içerisindedir. Regresyon analizi sonucunagöre kişilik özelliklerinden Deneyime Açıklık (β=-,23; p=,001), Hayatın Anlamve Amacındaki varyansın %8'ini açıklamaktadır.