hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Gezgin Hırsız Problemi için Matematiksel Model ve Genetik Algoritma
Mathematical Model and Genetic Algorithm for the Traveling Thief Problem
Yazar: Yıldırım, Kübra; Kapanoğlu, Muzaffer
Dergi: Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi No. 53, 2022
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Gezgin Hırsız Problemi,Gezgin Satıcı Problemi,Sırt Çantası Problemi,Genetik Algoritma,The Traveling Thief Problem,The Traveling Salesman Problem,The Knapsack Problem,Genetic Algorithm ; Gezgin Hırsız Problemi,Gezgin Satıcı Problemi,Sırt Çantası Problemi,Genetik Algoritma,The Traveling Thief Problem,The Traveling Salesman Problem,The Knapsack Problem,Genetic Algorithm

Bu makalede, iyi bilinen iki kombinatoryal optimizasyon problemi, yani Gezgin Satıcı Problemi (GSP) ve Sırt Çantası Probleminin (SÇP) birleşimi olan Gezgin Hırsız Problemi (GHP) ele alınmıştır. Bu tür çok bileşenli optimizasyon problemlerinin çözülmesi sadece içerdiği katı optimizasyon problemleri nedeniyle değil, özellikle farklı bileşenler arasındaki karşılıklı bağımlılıklar nedeniyle de zordur. Bu problemin amacı, bir hırsızın tüm şehirleri ziyaret ettiği ve maksimum faydayı elde etmek için hangi şehirden hangi eşyanın alınması gerektiğini belirleyen bir toplama planını oluşturmaktır. Ele alınan problem için matematiksel model geliştirilmiş ve büyük boyutlu problemlerin önerilen matematiksel model ile çözülememesi nedeniyle iki farklı genetik algoritma geliştirilmiştir. Geliştirilen algoritmaların performansları farklı özelliklerdeki test problemleri kullanılarak test edilmiştir.

In this article, two well-known combinatorial optimization problems are discussed, namely the Traveling Thief Problem (TTP), which is a combination of the Traveling Salesman Problem (TSP) and the Knapsack Problem (KP). Deciphering such multicomponent optimization problems is difficult not only because of the strict optimization problems involved, but also because of the interdependencies between the different components in particular. The purpose of this problem is to form a collection plan, according to which a thief visits all cities and determines which items should be taken from which city in order to get the maximum benefit. A mathematical model has been developed for the problem under consideration, and two different genetic algorithms have been developed because large-sized problems cannot be solved with the proposed mathematical model. The performances of the developed algorithms were tested using test problems of different properties.
Otomatik Modülasyon Sınıflandırmasında Evrişimsel Sinir Ağlarının İncelenmesi
Convolutional Neural Networks Examination in Automatic Modulation Classification
Yazar: Kaya, Osman; Güçlüoğlu, Tansal
Dergi: Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi No. 44, 2022
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; otomatik modülasyon sınıflandırma,derin öğrenme,evrişimsel sinir ağları ; automatic modülation classificatin,deep learning,convolutional neural network

Otomatik modülasyon sınıflandırma (AMC) bir haberleşme sisteminde alıcıya gelen sinyalin modülasyon türünün belirlenmesi işlemidir. Derin öğrenme ise karmaşık veri yapılarını üstün performansla sınıflandırması nedeniyle son zamanlarda büyük ilgi gören bir makine öğrenmesi yöntemidir. Hem sivil hem de askeri uygulamalarda kritik bir rol oynayan otomatik modülasyon sınıflandırma işlemi, bu çalışmada derin öğrenme yaklaşımlarından biri olan Evrişimsel Sinir Ağları (CNN) kullanılarak incelenmiştir. Bu kapsamda ağ üzerinde yapılan değişikliklerin başarımı farklı sinyal-gürültü oranı (SNR) değerleri için yorumlanmıştır.

Automatic Modulation Classification (AMC) is the process of determining the modulation type of the signal which is taken by receiver in a communication system. Deep learning is a machine learning method having recently attracted great attention due to its superior performance of classifying complex data structures. The automatic modulation classification process, having a critical role in both civil and military applications, is examined in this study by using Convolutional Neural Networks (CNN), one of the deep learning approaches. Within this scope, the performance of the changes made on the net has been interpreted for different signal-to-noise ratio (SNR) values.
Zonguldak Yeraltı Kömür Ocakları Üretiminin Verimlilik Analizi
Productivity Analysis for Production of Zonguldak Underground Coal Mines
Yazar: Şengün, Bahadır; Gürgen, Mehmet Sabit
Dergi: Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi No. 45, 2022
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Yeraltı kömür ocağı,Kömür damarı,Fisher indeksi,Verimlilik analizi. ; Yeraltı kömür ocağı,Kömür damarı,Fisher indeksi,Verimlilik analizi.

Maden ocaklarında verimliliğin ölçümü ve değerlendirilmesi oldukça büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma kapsamında, 2009-2011 yılları arasında Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK) tarafından beş değişik yeraltı ocağının kömür üretiminin verimlilik ölçümleri ve değerlendirilmesi yapılmıştır. Verimlilik ölçümünde Fisher indeks sayısı temeline dayanan toplam verimlilik ve karlılık ölçüm modeli kullanılmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda, taşkömürü fiyat indeksi 2009 yılına göre, 2010 ve 2011 yıllarında % 9.60 ve % 37.87 yükselmiştir. Kömür üretimi değişimlerini gösteren indeks değerleri 2010 yılında % 1.81 yükselirken, 2011 yılında % 0.74 düşmüştür. Toplam girdilerin fiyat indeksi ise 2010 ve 2011 yıllarında sırasıyla % 3.51 ve % 17.05 artarken, toplam tüketim değişimleri 2010 ve 2011 yıllarında sırasıyla % 4.69 ve % 0.83 yükselmiştir. Bu değişim sonucunda verimlilik indeksleri 2010 ve 2011 yıllarına sırasıyla % 2.75 ve % 11.47 oranında düşmüştür. Memur ve işçi giderlerinin taşkömürü üretim maliyetlerini önemli ölçüde etkilediği belirlenmiştir.

The measurement and evaluation of eficiency in mines has of great importance. Within the scope of this study, productivity measurements and evaluations of coal production of Turkish Hard Coal Enterprises (TTK) between 2009 and 2011 from five different underground mines were made. In order to measure productivity, a total productivity and rentability measurement model based on the Fisher index number was used. As a result of investigations, the hard coal price index increased by 9.60% and 37.87% in 2010 and 2011, compared to reference year 2009. While the index values showing the changes in coal production increased by 1.81% in 2010, these index values decreased by 0.74% in 2011. The price of total inputs index increased by 3.51% and 17.05% in 2010 and 2011, respectively, while total consumption increased by 4.69% and 0.83% in 2010 and 2011, respectively. Productivity indices decreased by 2.75% and 11.47%, respectively, in 2010 and 2011 as a result of this change. It has been seen that hard coal production costs have been significantly affected by personnel and labor expenses.
Hint Yarımadasında Türk Mimari İzleri ve Karakteri
A Study of Turk Architectural Character in Indian Peninsula
Yazar: Cevahirefendioğlu, Zeynep; Suri, Leyla
Dergi: Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi No. 46, 2022
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Indo-Turk Architecture,Indian Peninsula,Turk States,South Asian Turks,Turk Architectural Character. ; Hint-Türk Mimarisi,Hint Yarımadası,Türk Devletleri,Güney Asya Türkleri,Türk Mimari Karakteri.,Indo-Turk Architecture,Indian Peninsula,Turk States,South Asian Turks,Turk Architectural Character.

Türkler, tarihleri boyunca yayılımcı bir politika izlemiş ve gittikleri yerlere kültürlerini de taşımışlardır. Hint Yarımadası, Türklerin Orta Asya’dan göç ederek yerleştiği ve yaklaşık 700 yıl hüküm sürdüğü bölgedir. Türkler, Burada çok fazla hizmete imza atmış ve yeni yaşam alanları oluşturmuşlardır. İki kültürün birleşmesi ile yeni bir mimari dil ortaya çıkmıştır. Türk hükümdarlar, imar çalışmalarına önem vermiş, ülkenin en ıssız bölgelerine dahi kervansaray, bahçe, han ve mescit gibi yapılar yaptırarak şehirleşmeyi teşvik etmişlerdir. Türkler, bu üslup ile Hint Yarımadasında çok sayıda mimari eser bırakmıştır. İçlerinde Tac Mahal’in de yer aldığı bu mimari eserlerin çoğu, üstün evrensel değere sahip olmaları nedeni ile Unesco Dünya Mirası Listesi’nde yer almaktadır. Bu çalışmada; Orta Asya’dan Güney Asya bölgesine inen Türklerin bölgede kurduğu devletler, bıraktığı mimari eserler; işlevi, dönüşümü, yapım teknikleri, ve bölge şartlarına göre yapılmış koruma ve restorasyon çalışmaları araştırılmıştır.

Turks followed an expansionist policy throughout their history and carried their culture to the places they went. The Indian Peninsula is the region where the Turks migrated from Central Asia and settled for 700 years. With the merging of the two cultures, a new architectural language has emerged. Turkish rulers gave importance to construction works and encouraged urbanization by having buildings such as caravanserais, gardens, inns and mosques built even in the most desolate regions of the country. Most of the structures are on the UNESCO World Heritage List, such as the Taj Mahal. In this study; In the context of conservation and restoration, the states established by the Turks, the architectural artifacts they left, the construction techniques, and the conservation and restoration works made according to the regional conditions were examined.
X-Ray Görüntülerinden Covid-19 Tespiti için Hibrit Bir Derin Öğrenme Yaklaşımı
A Hybrid Deep Learning Approach for Diagnosis of Covid-19  from X-Ray Images
Yazar: Öter, Gizem; Hançer, Emrah
Dergi: Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi No. 52, 2023
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Deep Learning,SqueezeNet,Covid-19,NCA ; Derin Öğrenme,SqueezeNet,Covid-19,NCA

Covid-19 salgını tüm dünyada hayatı durma noktasına getirdi ve binlerce can aldı. Salgın ile mücadelede en önemli unsur erken teşhistir. Erken teşhisle enfekte olan kişi karantinaya alınarak bulaş hızı ve ölüm oranı düşürülebilir. Günümüzde Covid-19’un teşhisinde PCR (Polymerase Chain Reaction- Polimeraz Zincir Reaksiyonu) testlerinden ve akciğer X-Ray görüntülerinden faydalanılmaktadır. Bu çalışmada Covid-19 teşhisinde uzmanlara yardımcı olabilmek amacıyla X-Ray görüntülerinden bir teşhis metodolojisi tasarlanmıştır. Metodolojinin ilk aşamasında ön eğitimli SqueezeNet mimarisi ile X-Ray görüntülerinden oluşan veri setinden öznitelikler çıkarılır. İkinci aşamada çıkarılan özniteliklere en yakın bileşen analizi (neighborhood component analysis (NCA)) uygulanarak mevcut öznitelik setinden gürültülü olanlar elimine edilir. Son aşamada ise, destek vektör makineleri ile gürültüden arındırılmış öznitelik seti üzerinde Covid-19 tespiti gerçekleştirilir. Önerilen metodolojinin performans analizi 5 farklı veri seti üzerinde birden çok derin öğrenme mimarileri ile karşılaştırılarak yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar incelendiğinde önerilen metodolojinin daha başarılı sonuçlar aldığı görülmüştür.

The Covid-19 epidemic brought life to a standstill all over the world and took thousands of lives. The most important element in combating the epidemic is early diagnosis. It is possible to reduce the rate of transmission and mortality by quarantining the infected person with early diagnosis. Today, PCR (Polymerase Chain Reaction) tests and lung X-Ray images are used in the diagnosis of Covid-19. The purpose of this study is to develop a diagnostic methodology based on X-Ray images in order to assist experts in diagnosing Covid-19. In the first stage of the methodology, features are extracted from the dataset consisting of X-Ray images by using a pre-trained SqueezeNet architecture. In the second stage, nearest component analysis (NCA) is applied to the extracted feature set, and noisy ones are eliminated from this feature set. In the final stage, Covid-19 detection is performed on the noise-free feature set with support vector machines. The performance analysis of the proposed methodology is made by comparing it with a variety of deep pre-trained architectures on 5 different datasets. It is obtained from the results that the proposed methodology achieves more successful results than the others.
Düşük Maliyetli Kenevir Biyosorbentler ile Sulu Çözeltiden Nikel İyonu Adsorpsiyonu
Nickel Ion Adsorption from Aqueous Solution with Low-Cost Hemp Biosorbents
Yazar: Ustun Odabasi, Sevde
Dergi: Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi No. 45, 2022
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Kenevir,Biyosorbent,Adsorpsiyon,Nikel iyonu,Karakterizasyon. ; Kenevir,Biyosorbent,Adsorpsiyon,Nikel iyonu,Karakterizasyon.

Bu çalışmada, arıtma prosesi maliyetini azaltmak için çevre dostu ve düşük maliyetli kenevir lifleri biyosorbent olarak kullanılarak nikel iyonu giderimi araştırılmıştır. Kenevir liflerinin safsızlıklarını gidermek için sodyum hidroksit ve sitrik asit ile kimyasal modifikasyon yapıldı. Kenevir liflerinin şartlandırılması sonucu elde edilen biyosorbentlerle Ni (II) iyonu adsorpsiyonuna pH ve başlangıç konsantrasyonunun etkileri incelenmiştir. Ayrıca kenevir biyosorbentlerinin (FTIR, XRD, SEM-EDS) karakterizasyon çalışması yapılarak yüzey morfolojisi ve özellikleri incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre kenevir biyosorbentleri ile Ni (II) iyonu giderimi için optimum pH 4 olarak bulunmuştur. Optimum pH değerinde Ni (II) iyonu giderim verimi %57,34 olarak belirlenmiştir. Başlangıç konsantrasyonu etkisi incelendiğinde, konsantrasyon arttıkça giderim veriminin az da olsa arttığı tespit edilmiştir. Konsantrasyon 40 mg/L iken giderim verimi %61,1 olarak tespit edilmiştir.

In this study, nickel ion removal was investigated by using environmentally friendly and low-cost hemp fibers as a biosorbent to reduce the treatment process cost. Chemical modification was done with sodium hydroxide and citric acid to remove the impurity of the hemp fibers. The effects of pH, and initial concentration on Ni (II) ion adsorption with biosorbents obtained as a result of conditioning of hemp fibers were investigated. In addition, the characterization study of hemp biosorbents (FTIR, XRD, SEM-EDS) was performed, and the surface morphology and properties were investigated. According to the results, optimum pH was found to be 4 for Ni (II) ion removal with hemp biosorbents. The Ni (II) ion removal efficiency at optimum pH was determined as 57.34%. When the effect of initial concentration was examined, it was determined that the removal efficiency increased slightly as the concentration increased. While the concentration was 40 mg/L, the removal efficiency was determined as 61.1%.
Kompozit Plakalara Açılan Hafifletme Deliği Etrafındaki Güçlendirmenin Eğme Yüklemesi Altında İncelenmesi
Investigation of reinforcement around the lightening hole in composite plates under bending loading
Yazar: Örün, Arif Emre; Salamcı, Elmas
Dergi: Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi No. 51, 2023
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Woven Carbon Epoxy Prepreg,Lightening Hole,Three Point Bending Test,Composite Failure Mode. ; Karbon Epoksi Pregreg,Hafifletme Deliği,Üç Noktadan Eğme Testi,Kompozit Bozulma Modu.

Havacılık yapılarında kullanılan metal ya da kompozit parçalarda çeşitli sebeplerden ötürü hafifletme delikleri açılmaktadır. Açılan bu delikler, yapının mukavemetini düşürdüğünden gerilmenin en kritik olduğu delik etrafına güçlendirme tasarımı yapılması gerekmektedir. Güçlendirme optimizasyonunda parçanın maruz kaldığı yükleme koşulları doğrudan etkilidir. Bu çalışmada literatürde sıklıkla ele alınan basma ya da kayma yüklemesi yerine eğme yüklemesi altında inceleme gerçekleştirilmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda ilk olarak kumaş tipi karbon epoksi malzemeden üretilen deliksiz plaka ile üç noktadan eğme testi gerçekleştirilmiştir. Üç eş numune ile gerçekleştirilen bu deney sonrası elde edilen sonuçlar sonlu elemanlar modeli doğrulama çalışmasında kullanılmıştır. Akabinde delik etrafına eklenen yüzük tipi güçlendirmenin dış çap ve kalınlık değeri değiştirilerek, güçlendirme hacmi – Tsai-Wu bozulma moduna göre sağladığı mukavemet artışı yaklaşımına göre kıyaslama yapılmıştır.

Lightening holes are made in metal or composite parts used in aviation structures for various reasons. Since these holes reduce the strength of the structure, a reinforcement design should be made around the hole where the stress is most critical. The loading conditions that the part is exposed to are directly effective in strengthening optimization. In this study, it is aimed to perform an examination under flexural/bending loading instead of compression or shear loading, which is frequently discussed in the literature. In this context, firstly, a three-point bending test was carried out with a non-perforated plate made of fabric type carbon epoxy material. The results obtained after this experiment, which was carried out with three identical samples, were used in the validation study of the finite element model. Then, by changing the outer diameter and thickness value of the ring type reinforcement added around the hole, a comparison was made according to ratio the reinforcement volume - strength improvement approach based on the Tsai-Wu failure criterion.
Son 10 Yılda Tasarlanan Serpentine Pavilyonlarının Biomimikri ve Parametrik Tasarım Açısından Biçimsel Analizi
Formal Analysis of Serpentine Pavilions Designed in the Last 10 Years in Terms of Biomimicry and Parametric Design
Yazar: Şekerci, Ceyhun; Beşkaya, Beytullah; Taştan, Zehra
Dergi: Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi No. 50, 2023
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Parametrik Tasarım,Biomimikri,Serpentine,Serpentine Pavyonları. ; Parametrik Tasarım,Biomimikri,Serpentine,Serpentine Pavyonları.

Dijital tasarım alanında yaşanan gelişmelerin bir sonucu olarak ortaya çıkan yazılımlar ve teknolojik araçlar, tasarım alanında yeni yaklaşımların ortaya çıkmasına olanak sağlamış ve var olan yaklaşımlarında uygulanabilirliği, denetlenebilirliği ve kontrol edilebilirliğini arttırmıştır. Bu yaklaşımlardan olan parametrik tasarım yaklaşımı ve biomimikri tasarım yaklaşımı son yıllarda birçok tasarım alanında teknolojinin araçlar sayesinde karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada da son 10 yılda yapılan Serpentine pavilyonlarının bu iki yaklaşım üzerinden değerlendirilmesi yapılmıştır. Yapılan çalışmada Serpentine pavilyonlarından bahsedilmiş olup, her bir pavilyon biomimikri ve parametrik tasarım yaklaşımları tarafından analiz edilmiştir. Serpentine Pavilyonlarında da bu iki yaklaşımın kullanıldığına dair bulgulara rastlandığı gözlemlenmiştir. Bu durum sonraki yıllarda tasarlanacak Serpentine pavilyonlarında da devam edeceğinin öngürülmesi ile beraber, küçük ölçekli yapılarda bu iki yaklaşımın daha kontrol edilebilir, uygulanabilir ve dentelenebilir olduğu sonucuna da varılmaktadır. Yapılan çalışma da Serpentine pavilyonları özelinde tasarım alanında bu iki yaklaşım ayrı ayrı kullanılabileceği gibi birlikte de tasarıma etki edeceği sonucuna varılmıştır.

The software and technological tools that emerged as a result of the developments in the field of digital design have allowed the emergence of new approaches in the field of design and increased the applicability, auditability and controllability of existing approaches. Parametric design approach and biomimicry design approach, which are among these approaches, have emerged in many design fields thanks to the tools of technology in recent years. In this study, the Serpentine pavilions built in the last 10 years were evaluated based on these two approaches. In the study, Serpentine pavilions were mentioned, and each pavilion was analyzed by biomimicry and parametric design approaches. It has been observed that there is evidence of the use of these two approaches in the Serpentine Pavilions. It is predicted that this situation will continue in the Serpentine pavilions to be designed in the following years, and it is concluded that these two approaches are more controllable, applicable and auditable in small-scale structures. In the study, it was concluded that these two approaches can be used separately in the field of design, especially for the Serpentine pavilions, and they will also affect the design together.
Tramvayın Güneş Enerjisi Destekli Bir Mikro Şebekeye Entegrasyonu
Integration of the Tram to A Solar Supported Micro Grid
Yazar: Sertsöz, Mine; Fidan, Mehmet; Başaran, Murat
Dergi: Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi No. 50, 2023
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Rail Systems,Energy Efficiency,Solar Energy,Micro Grid ; Raylı Sistemler,Mikro Şebekeler,Enerji Verimliliği,Güneş Enerjisi

Raylı sistemlerde yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı, özellikle de güneş enerjisinden faydalanma, son yıllarda üzerinde araştırma yapılan konulardan biridir. Bunun yanında mikro şebekeler, ileriki yıllarda çok daha fazla kullanılacak olan akıllı şebekelerde kendine uygulama alanı bulan yapılardır. Bu çalışmada da bu amaca hizmet etmesi için bir mikro şebeke planlanmıştır.Planlanan bu mikro şebeke -en ekonomik yolla- şehir içi bir tramvay hattını nasıl besleyeceği günün saatlerine, üç zamanlı elektrik tarifesine ve güneş enerjisinden faydalanma oranına göre geliştirilen bir akış şeması ile modellenmiştir. Bu akış şemasının bir noktasında karar verici olarak bir optimizasyon problem tanımlanarak Doğrusal Programlama ile çözülmüştür. Sonuç olarak da güneş panellerinin amortisman süreleri de dahil şu anki maliyetten daha karlı olacağı bulunmuştur.

The use of renewable energy sources in rail systems, especially solar energy, is one of the subjects that have been researched in recent years. In addition, microgrids are structures that find application in smart grids, which will be used much more in the coming years. In this study, a microgrid is planned to serve this purpose.How this planned micro-grid will feed an urban tram line - in the most economical way - is modeled with a flow chart developed according to the hours of the day, the three-time electricity tariff and the rate of solar energy utilization. At one point of this flowchart, an optimization problem is defined as a decision maker and solved by Linear Programming. As a result, it has been found that solar panels will be more profitable than the current cost, including the amortization periods.
Makine Öğrenmesi Algoritmaları Kullanılarak Hava Kalitesi İndeksinin Tahmini
Estimation of Air Quality Index Using Machine Learning Algorithms
Yazar: Akgün, Mustafa; Barlik, Necla
Dergi: Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi No. 51, 2023
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Hava kalitesi indeksi,Makine öğrenmesi,Meteorolojik parametreler. ; Hava kalitesi indeksi,Makine öğrenmesi,Meteorolojik parametreler.

Bu çalışmada; 15/09/2019 – 15/05/2020 ve 15/09/2020 – 15/05/2021 tarihleri arasındaki Ardahan, Kars, Erzurum ve Iğdır illeri şehir merkezlerindeki hava kalitesi indeksi (HKİ) ve meteorolojik parametreler (ortalama sıcaklık, yağış, bulutluluk, nispi nem, basınç, rüzgâr hızı) arasında çoklu doğrusal regresyon analizi ve makine öğrenmesi yöntemleri kullanılarak HKİ’nin tahmin edilmesi amaçlanmıştır. Çoklu doğrusal regresyon analizi ile yapılan HKİ’ni tahminleme oranı %41.8 bulunmuştur. Makine öğrenmesi yöntemlerinden Naive Bayes algoritmasının HKİ’ni %68.91, Karar Ağacı algoritmasının HKİ’ni %70.29, Derin öğrenme algoritmasının HKİ’ni %73.05, k-NN algoritmasının HKİ’ni %73.35 ve Rastgele Orman algoritmasının HKİ’ni %74.89 doğrulukla tahmin ettiği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu çalışmada; 15/09/2019 – 15/05/2020 ve 15/09/2020 – 15/05/2021 tarihleri arasındaki Ardahan, Kars, Erzurum ve Iğdır illeri şehir merkezlerindeki hava kalitesi indeksi (HKİ) ve meteorolojik parametreler (ortalama sıcaklık, yağış, bulutluluk, nispi nem, basınç, rüzgâr hızı) arasında çoklu doğrusal regresyon analizi ve makine öğrenmesi yöntemleri kullanılarak HKİ’nin tahmin edilmesi amaçlanmıştır. Çoklu doğrusal regresyon analizi ile yapılan HKİ’ni tahminleme oranı %41.8 bulunmuştur. Makine öğrenmesi yöntemlerinden Naive Bayes algoritmasının HKİ’ni %68.91, Karar Ağacı algoritmasının HKİ’ni %70.29, Derin öğrenme algoritmasının HKİ’ni %73.05, k-NN algoritmasının HKİ’ni %73.35 ve Rastgele Orman algoritmasının HKİ’ni %74.89 doğrulukla tahmin ettiği sonucuna ulaşılmıştır.