Ebeveynlik Motivasyonu ile Ahlaki Yargı Arasında Meta-İlişkisel Tehdit Hassasiyetinin Aracı Rolü
The Mediating Role of Meta-Relational Threat Sensitivity on the Relationship between Parental Motivation and Moral Judgments
Yazar: Tepe, Beyza; Cüre Acer, Sena
Dergi: Psikoloji Çalışmaları, Vol. 42 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Meta-relational threat,moral judgments,parental motivation,relationship regulation theory ; Ebeveynlik motivasyonu,ahlaki yargı,meta-ilişkisel tehdit,ilişki düzenleme kuramı

Ebeveynlik motivasyonu ile ahlaki hassasiyetin ilişkili olduğunu gösteren birçok çalışma mevcuttur. Mevcut çalışmalara göre yüksek ebeveynlik motivasyonu, yüksek ahlaki hassasiyet ile ilişkilidir, bunun arka planında bireylerin değerleri koruyan ve sürdüren bir topluma çocuk getirmeyi istemesi yatmaktadır. Alan yazındaki  çalışmaları  temel  alan  bu  çalışmanın  amacı  ise  Tepe  ve  Aydınlı-Karakulak’ın  (2019)  önerdiği  meta-ilişkisel  tehdit  kavramının  (bireylerin ahlaki durumları bireysel düzeyde değil, toplumsal düzeyde düşünmeleri), bir kişilik özelliği olarak bu ilişkide aracı rol oynayıp oynamadığını incelemektir. Özellikle  aile  üyeleri  ya  da  iç  grup  üyeleriyle  kurulan  sosyal  ilişkiyi  bozan (birlik motivasyonu ihlali, örneğin, annenin çocuğu ile ilgilenmemesi ya da iki kardeş  arasındaki  ensest  ilişki)  durumlara  yönelik  ahlaki  yargının  ebeveynlik motivasyonu  yüksek  bireylerde,  toplumsal  düzeyde  yüksek  meta-ilişkisel tehdit  hassasiyeti  ile  ilişkili  olacağı  ve  bunun  da  olumsuz  ahlaki  yargıyı yordayacağı  beklenmektedir.  Çalışmanın  verileri  (N  =127),  İstanbul’da  bir vakıf  üniversitesindeki  öğrencilerden  toplanmıştır.  Analiz  sonuçlarına  göre, birlik  motivasyonu  ihlaline  yönelik  ahlaki  yargı  ve  ebeveynlik  motivasyonu arasında toplumsal düzeyde meta-ilişkisel tehdit yatkınlığının aracı rolü olduğu tespit edilmiş, fakat bu aracılığın sınırda anlamlılık gösterdiği bulunmuştur. Bu çalışma, meta-ilişkisel tehdit algısı kavramını bireysel bir ölçüm olarak ahlak psikolojisi alan yazınına kazandırmanın yanı sıra, ebeveynlik motivasyonunun ahlaki  yargıyı,  toplumsal  düzeyde  meta-ilişkisel  tehdit  eğilimi  vasıtasıyla yordayabileceğini  önermektedir.  Dolayısıyla  ebeveyn  olma  halinin  (olunmasa dahi) toplumsal düzeyde ahlak mekanizmasının sürmesindeki rolünü göstererek ahlak ve ebeveynlik ilişkisine yönelik farklı bir bakış açısı kazandırmaktadır. Kısaca kişilerin yüksek ebeveynlik motivasyonuna sahip olmaları, onların ahlaki ihlallerde toplumsal düzeyde meta-ilişkisel tehdit algılamaları ile ilişkilenmekte ve bu durum da katı ahlaki yargı ile ilişkilenmektedir. Bu çalışmanın bulguları, ilişki düzenleme kuramı, ilişki motivasyonları, sosyal muhafazakarlık ve yaşam tarihi stratejisi üzerinden ele alınmış ve tartışılmıştır.

Research shows that parental motivation is associated with moral sensitivity. Previous research also concurs that high levels of parental motivation are associated with high levels of moral sensitivity. This is grounded in the fact that individuals’ needs allow them to bring a child in a society where moral values are preserved and maintained. By extending previous research, the current study aims to examine the mediative role of meta-relational threat sensitivity introduced by Tepe and Aydinli-Karakulak (2019) (evaluating immoral behaviors at the society level) as an individual predisposition on this link. More specifically, individuals’ high levels of parental motivation will be associated with moral wrongness judgments about a violation of social relationships between in-group members such as family or friends (unity violation, e.g., a mother who does not care about her child or an incest relationship between two siblings), through their high levels of community-based meta-relational threat sensitivity. Data (N=  127) were collected from university undergraduates in Turkey. Results showed that there are indirect effects of community-based meta-relational threat sensitivity on the link between parental motivation and moral wrongness judgments of unity violation despite their marginal significance. In addition to contributing meta-relational threat sensitivity as a measure of individual predisposition to the field of moral psychology, the current study not only suggests a mediative role of meta-relational threat sensitivity on the link between parental motivation and moral wrongness judgments but also emphasizes the role of parental motivation (even among nonparents) on the maintenance of the moral systems at the society level. This highlighted further a different perspective on the link between parenting and morality. In simpler terms, high levels of parental motivation are associated with high levels of community-based meta-relational threat sensitivity, which in turn leads to harsher moral wrongness judgments. Moreover, the current study focuses on relationship regulation theory, relational motivations, social conservatism, and life-history strategy to discuss the findings.