Fen Eğitimi Bağlamında Çevreye Yönelik Deneysel Araştırmaların Sistematik Derleme Çalışması
Fen Eğitimi Bağlamında Çevreye Yönelik Deneysel Araştırmaların Sistematik Derleme Çalışması
Yazar: Çalışkan, Fatma Zehra; Çalışkan, İlke
Dergi: Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, Vol. 16 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Development of Environmental Education and Programs ; Çevre Eğitimi ve Programlarının Geliştirilmesi ; Fen eğitimi,Sistematik derleme,Çevre bilinci,Çevre eğitimi

Bu çalışmanın amacı Türkiye’de 2000-2022 yılları arasında ortaokul öğrencileri ve fen bilimleri öğretmeni adayları ile yapılan çevreye yönelik ön test-son test kontrol gruplu deneysel araştırmaların içerik analizini yaparak eğilimlerini belirlemektir. Araştırma nitel araştırma yöntemine ait doküman incelemesi modelinde gerçekleşmiştir. Araştırmada amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. 148 araştırmaya ulaşılmıştır.  Bu araştırmaların, yayın yılı, türü, dili, çalışma grubunun türü, çalışma grubunun sınıf seviyesi, bağımlı değişkeni, uygulama süresi, deney grubunda etkisi araştırılan öğretim yöntem ve yaklaşımları, okul dışı öğrenme ortamının kullanılma durumu, işbirliğiyle öğrenme yönteminin kullanılma durumu, araştırmanın yapıldığı ülke,  araştırma Türkiye’de yapılıyorsa araştırmanın yapıldığı coğrafi bölge, araştırma Türkiye’de yapılıyorsa araştırmada kullanılan öğretim programı, araştırmanın yapıldığı eğitim-öğretim yılı, ölçme aracının yapısı, geliştirilmesi, uygulayıcı etkisi, öğretmen etkisi, deney ve kontrol gruplarının belirlenme yöntemi ve pilot uygulama yapılma durumu incelenmiştir. Elde edilen verilere göre 2000-2022 yılları arasında yapılan çevre eğitimi araştırmalarında, daha erişilebilir olmaları nedeniyle öğrencilerin tercih edildiği, öğretmen adayları ile yapılan çalışmalarda ise özellikle 1. ve 4. sınıf öğretmen adaylarının daha az tercih edildiği tespit edilmiştir. Araştırmaların büyük bir kısmında işbirlikçi öğrenme yöntemlerinin kullanıldığı, ancak bazı çalışmalarda eksik bilgi sunulduğu ve pilot çalışmaların yapılmadığı gözlemlenmiştir. Ayrıca, çevre okuryazarlığı gibi konularda alan yazında boşluklar bulunduğu ve bu konuda daha fazla araştırma yapılması gerektiği vurgulanmıştır.

Bu çalışmanın amacı Türkiye’de 2000-2022 yılları arasında ortaokul öğrencileri ve fen bilimleri öğretmeni adayları ile yapılan çevreye yönelik ön test-son test kontrol gruplu deneysel araştırmaların içerik analizini yaparak eğilimlerini belirlemektir. Araştırma nitel araştırma yöntemine ait doküman incelemesi modelinde gerçekleşmiştir. Araştırmada amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. 148 araştırmaya ulaşılmıştır.  Bu araştırmaların, yayın yılı, türü, dili, çalışma grubunun türü, çalışma grubunun sınıf seviyesi, bağımlı değişkeni, uygulama süresi, deney grubunda etkisi araştırılan öğretim yöntem ve yaklaşımları, okul dışı öğrenme ortamının kullanılma durumu, işbirliğiyle öğrenme yönteminin kullanılma durumu, araştırmanın yapıldığı ülke,  araştırma Türkiye’de yapılıyorsa araştırmanın yapıldığı coğrafi bölge, araştırma Türkiye’de yapılıyorsa araştırmada kullanılan öğretim programı, araştırmanın yapıldığı eğitim-öğretim yılı, ölçme aracının yapısı, geliştirilmesi, uygulayıcı etkisi, öğretmen etkisi, deney ve kontrol gruplarının belirlenme yöntemi ve pilot uygulama yapılma durumu incelenmiştir. Elde edilen verilere göre 2000-2022 yılları arasında yapılan çevre eğitimi araştırmalarında, daha erişilebilir olmaları nedeniyle öğrencilerin tercih edildiği, öğretmen adayları ile yapılan çalışmalarda ise özellikle 1. ve 4. sınıf öğretmen adaylarının daha az tercih edildiği tespit edilmiştir. Araştırmaların büyük bir kısmında işbirlikçi öğrenme yöntemlerinin kullanıldığı, ancak bazı çalışmalarda eksik bilgi sunulduğu ve pilot çalışmaların yapılmadığı gözlemlenmiştir. Ayrıca, çevre okuryazarlığı gibi konularda alan yazında boşluklar bulunduğu ve bu konuda daha fazla araştırma yapılması gerektiği vurgulanmıştır.