Ölmeye Yatmak ve Saatler’de Toplumsal Cinsiyet Rolleri Bağlamında İntihar Düşüncesinin Mekânla İlişkisi
Ölmeye Yatmak ve Saatler’de Toplumsal Cinsiyet Rolleri Bağlamında İntihar Düşüncesinin Mekânla İlişkisi
Yazar: Karaca Küçük, Şeyma
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları No. 28, 2023
Anahtar kelimeler: Modern Turkish Literature in Turkiye Field ; Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı ; intihar,toplum,cinsiyet,kadın,mekân,otel.

İntihar, nedenleri itibariyle bireysel ve toplumsal bakımdan bazı çatışmalar sonucunda ger- çekleşebilir. Bu çatışma sosyolojik ya da psikolojik yönü itibariyle değerlendirildiğinde, bireyin intihar düşüncesi hakkında fikir verir. Örneğin toplumsal kadınlık rolleriyle ilgili problem yaşayan bir kadının intihar düşüncesi, birey-toplum arasında yaşanan bir çatışmaya işaret eder ve sosyolojik bakımdan intihar düşüncesindeki motivasyonu anlamaya yardımcı olur.Bunun yanı sıra mekân da, intihar düşüncesi taşıyan bireyin ölümü düşlediği yer olması itibariyle psikolojik bakımdan onun iç dünyasını yansıtır. Bu açıdan yaklaşıldığında kurgusal yapının en önemli unsurlarından olan mekâna yüklenen anlam, karakterin iç dünyasını ve ruh halini aydınlatması bakımından önem taşır. Bu bağlamda Adalet Ağaoğlu’nun Ölmeye Yatmak (1973) ve Michael Cunningham’ın Saatler (1998) adlı romanlarında, kadın karak- terlerin kendilerinden beklenen roller çerçevesinde toplumla çatışma yaşadıkları ve bu çatış- mayı da intihar düşüncesine taşıdıkları görülür. Söz konusu çatışmaya, intiharın düşlendiği mekân üzerinden bakmak ise kadın karakterlerin intihar düşüncelerinin nedenlerini, iç dün- yalarını aydınlatarak incelemeye yardımcı olur. Bu anlamda her iki romanda da otel odasının intihar düşüncesinin kurgulandığı yer olması, kadın karakterlerin toplumsal rollerine paralel olarak iç dünyalarında yaşadıkları sorunları belirgin kılar. Bu çalışmanın amacı, Ölmeye Yatmak’ta Aysel ve Saatler’de Mrs. Brown adlı kadın karakterlerin içinde bulundukları top- lumlarda üstlendikleri toplumsal rollerin, intihar düşüncelerindeki etkisini karşılaştırmak ve intihar etmeyi düşündükleri mekânın, intihar motivasyonlarıyla ve iç dünyalarıyla ilişkisini incelemektir. Böylece ölümün düşlendiği ortak bir mekân olarak otel odasının, toplumsal cinsiyet rollerine paralel biçimde onların iç dünyasını yansıttığını ortaya koymaktır.

İntihar, nedenleri itibariyle bireysel ve toplumsal bakımdan bazı çatışmalar sonucunda ger- çekleşebilir. Bu çatışma sosyolojik ya da psikolojik yönü itibariyle değerlendirildiğinde, bireyin intihar düşüncesi hakkında fikir verir. Örneğin toplumsal kadınlık rolleriyle ilgili problem yaşayan bir kadının intihar düşüncesi, birey-toplum arasında yaşanan bir çatışmaya işaret eder ve sosyolojik bakımdan intihar düşüncesindeki motivasyonu anlamaya yardımcı olur.Bunun yanı sıra mekân da, intihar düşüncesi taşıyan bireyin ölümü düşlediği yer olması itibariyle psikolojik bakımdan onun iç dünyasını yansıtır. Bu açıdan yaklaşıldığında kurgusal yapının en önemli unsurlarından olan mekâna yüklenen anlam, karakterin iç dünyasını ve ruh halini aydınlatması bakımından önem taşır. Bu bağlamda Adalet Ağaoğlu’nun Ölmeye Yatmak (1973) ve Michael Cunningham’ın Saatler (1998) adlı romanlarında, kadın karak- terlerin kendilerinden beklenen roller çerçevesinde toplumla çatışma yaşadıkları ve bu çatış- mayı da intihar düşüncesine taşıdıkları görülür. Söz konusu çatışmaya, intiharın düşlendiği mekân üzerinden bakmak ise kadın karakterlerin intihar düşüncelerinin nedenlerini, iç dün- yalarını aydınlatarak incelemeye yardımcı olur. Bu anlamda her iki romanda da otel odasının intihar düşüncesinin kurgulandığı yer olması, kadın karakterlerin toplumsal rollerine paralel olarak iç dünyalarında yaşadıkları sorunları belirgin kılar. Bu çalışmanın amacı, Ölmeye Yatmak’ta Aysel ve Saatler’de Mrs. Brown adlı kadın karakterlerin içinde bulundukları top- lumlarda üstlendikleri toplumsal rollerin, intihar düşüncelerindeki etkisini karşılaştırmak ve intihar etmeyi düşündükleri mekânın, intihar motivasyonlarıyla ve iç dünyalarıyla ilişkisini incelemektir. Böylece ölümün düşlendiği ortak bir mekân olarak otel odasının, toplumsal cinsiyet rollerine paralel biçimde onların iç dünyasını yansıttığını ortaya koymaktır.