EMILE DURKHEIM ÜZERİNDEN MORDECAI M. KAPLAN’I OKUMAK: DİN KAVRAMI VE KOLEKTİF BİLİNÇ
Reading Mordecai M. Kaplan Through Emile Durkheim: Religion Concept and Collective Consciousness
Yazar: Aydın, İbrahim Ethem
Dergi: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 28 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: E.Durkheim,Mordecai M. Kaplan,Religion,God,Sacred,Collective Consciousness ; E. Durkheim,Mordecai M. Kaplan,Din,Tanrı,Kutsal,Kolektif Bilinç

Bumakale, XX. Yüzyılda Amerika Birleşik Devletleri’nde ortaya çıkan YahudilikteYeniden Yapılanma Hareketi’nin kurucusu olan ve Yahudiliği, Yahudi toplumunundini medeniyeti olarak gören Yahudi düşünür, sosyolog, filozof Mordecai M.Kaplan’ın (1881-1983) Fransız sosyolog Emile Durkhem’den (1858-1917)etkilendiği yönleri inceler. Kaplan da birçok bilim ve fikir adamı gibi, sosyolojininbir bilim haline gelmesinde önemli katkılar sağlayan Durkheim’ın özellikle dinalanında yaptığı çalışmalardan yararlanmıştır. Kaplan,Durkhem’in özellikle din kavramı, Tanrı, kutsal ve kolektif bilinçfikirlerinden etkilenmiştir. Kaplan’a göre, din esasen sosyal bir fenomendir.Dinin hakikatini kavramak, çalışma tarzını gözlemlemek ve gelişimini takipetmek için bazı sosyal gruplar içinde işleyişini incelemek gerekir. Dinitoplumun bir ürünü olarak kabul eden Kaplan, dininin toplumsal tezahürü olarakiki kavrama işaret etmektedir. Bu kavramlardan birincisi Tanrı, diğeri dekutsaldır.O, Tanrı’yı dinitecrübenin merkezine yerleştirmektedir. İnancın temeli onun “God-idea” dediği“Tanrı-fikri”ne dayanır. Kaplan, Durkheim gibi her dinin özünde kutsalduygusunun yer aldığını savunur. Kutsalın karşılığı “yüce değerdir.” Kaplan’agöre, zaman içinde insanlar ve tüm toplumlar belli nesnelere, varlıklara,kişilere ve fikirlere bir dokunmazlık statüsü  verme eğiliminde olabilir. Kaplan’ınDurkheim’den ilham aldığı en önemli hususlardan biri de Durkheim düşüncesisteminde yer alan  ve bir toplumsal güçolarak kabul edilen kolektif bilinç kavramıdır. Kaplan’a göre din bütün sosyalgruplarda var olan canlı bir enerji biçimidir. Kaplan için, kolektif bilinçdenilen bu toplumsal enerji Yahudi toplumunun yaşam şeklidir.

Thisstudy investigates the ways in which Mordecai M. Kaplan (1881-1983), a Jewishthinker, sociologist and philosopher, who was the founder of ReconstructionistJudaism Movement having emerged in USA in the XXth century and who consideredJudaism as the religious civilization of the Jewish society, was influenced byFrench sociologist Emeile Durkheim (1858-1917). Like many other scientists andthinkers, Kaplan also particularly benefited from Durkheim’s religious studieswho contributed to the process in which sociology became a scientific branch.Kaplanespecially inspired from Durkheim’s opinions such as religion concepti,God-idea, sacred and collectiveonsciousness. For Kaplan, religion is primarily a social phenomenon. To graspits reality, to observe its workings and to further its growth we must studyits functioning in some social group. Accordingto him, religion is product of community. Kaplan points out two concepts as thesocial manifestation of religion. One ofthem is The God-idea, the other is sacred. He places God in the center ofreligious experience. For him, faith is based on God-idea. Kaplan, likeDurkheim, argues that the essence of every religion depends on the sacredemotion. The sacred means to supreme value. People and all community may tendto give the supreme value to particular objects, assets, persons and opinionsin the time. One of the most important aspects of Kaplan's inspiration fromDurkheim is collective counsciousness which is considered as social power inDurkheim’s thought system. According to Kaplan, religion is living energy stylewhich exists in all community. For him, this social energy called collectiveconsciousness is the way of life of Jewish society.