Türkiye’de Memur Maaşları Üzerine Tespitler: Orta Sınıftan Proleterliğe
Türkiye’de Memur Maaşları Üzerine Tespitler: Orta Sınıftan Proleterliğe
Yazar: Aslan, Onur Ender
Dergi: Mülkiye Dergisi, Vol. 47 No. 4, 2023
Anahtar kelimeler: Economics ; Ekonomi ; Post-Fordizm,Bürokrasi,Maaş Rejimi,Proleterleşme,Yoksulluk

Bu çalışmada, Türkiye’de 2003-2022 yılları arasında seçilmiş 17 maaş çerçevesinde memur maaşlarının reel (gerçek) durumunu irdelemek amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, memur hizmet sınıflarını temsil eden 17 maaşa ilişkin bir tarihsel veri seti oluşturulmuş ve ayrıca bu 17 maaşın aritmetik ortalaması alınarak temsili aritmetik ortalama memur maaşı elde edilmiştir. Bu veriler esas olarak (Hazine ve) Maliye Bakanlığının kamuoyu ile paylaştığı yegâne resmi maaş verileridir. Bu veri seti doğrultusunda, reel maaşı bulmak için üç araç kullanılmıştır. Öncelikle, TÜİK TÜFE verileri çerçevesinde reel maaşlar bulunmuştur, daha sonra ABD Doları ve 24 ayar altın karşısında reel maaş irdelenmiştir. Seçilmiş maaşlar çerçevesinde memurların bölüşümden aldığı payı saptamak amacıyla, memur maaşlarının Kişi Başına Gayrisafi Yurtiçi Hasıla ve asgari ücret karşısındaki durumu incelenmiştir. Son olarak memur maaşlarının birbiri karşısındaki durumu araştırılmıştır. Çalışmada, 20 yıllık dönem içerisinde, memurların reel maaşlarının düştüğü, ekonomik büyümeden pay alamadığı aksine gelirlerinde reel olarak gerileme yaşandığı nicel olarak tespit edilmiştir. Bu nicel sonuçlar doğrultusunda, memurların toplumsal konumlarında değişim ortaya çıkmıştır. Buna göre, memurların alt ve orta unvanlılarının proleterleştiği; profesyonel meslek sahiplerinin ise proleterleşme yolunda yoksullaştığı tespit edilmiştir. Diğer yandan, üst düzey memur bürokrasisinin ise yoksullaştığı nicel olarak ortaya çıkmıştır. Çalışmada, memurların genel olarak üst düzeyde kalan kesimi hariç, orta sınıf olmaktan çıkıp, proleterleştiği sonucuna varılmıştır.

Bu çalışmada, Türkiye’de 2003-2022 yılları arasında seçilmiş 17 maaş çerçevesinde memur maaşlarının reel (gerçek) durumunu irdelemek amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, memur hizmet sınıflarını temsil eden 17 maaşa ilişkin bir tarihsel veri seti oluşturulmuş ve ayrıca bu 17 maaşın aritmetik ortalaması alınarak temsili aritmetik ortalama memur maaşı elde edilmiştir. Bu veriler esas olarak (Hazine ve) Maliye Bakanlığının kamuoyu ile paylaştığı yegâne resmi maaş verileridir. Bu veri seti doğrultusunda, reel maaşı bulmak için üç araç kullanılmıştır. Öncelikle, TÜİK TÜFE verileri çerçevesinde reel maaşlar bulunmuştur, daha sonra ABD Doları ve 24 ayar altın karşısında reel maaş irdelenmiştir. Seçilmiş maaşlar çerçevesinde memurların bölüşümden aldığı payı saptamak amacıyla, memur maaşlarının Kişi Başına Gayrisafi Yurtiçi Hasıla ve asgari ücret karşısındaki durumu incelenmiştir. Son olarak memur maaşlarının birbiri karşısındaki durumu araştırılmıştır. Çalışmada, 20 yıllık dönem içerisinde, memurların reel maaşlarının düştüğü, ekonomik büyümeden pay alamadığı aksine gelirlerinde reel olarak gerileme yaşandığı nicel olarak tespit edilmiştir. Bu nicel sonuçlar doğrultusunda, memurların toplumsal konumlarında değişim ortaya çıkmıştır. Buna göre, memurların alt ve orta unvanlılarının proleterleştiği; profesyonel meslek sahiplerinin ise proleterleşme yolunda yoksullaştığı tespit edilmiştir. Diğer yandan, üst düzey memur bürokrasisinin ise yoksullaştığı nicel olarak ortaya çıkmıştır. Çalışmada, memurların genel olarak üst düzeyde kalan kesimi hariç, orta sınıf olmaktan çıkıp, proleterleştiği sonucuna varılmıştır.