18 Şubat 1952’nin Ardından:  Türk Basınında NATO’ya Katılıma Dair İlk Yorumlar
Following February 18, 1952:  Early Representations of NATO Membership  in the Turkish Press
Yazar: Tekbaş, Buket; Erkmen, Özlem
Dergi: Mülkiye Dergisi, Vol. 49 No. 4, 2025
Anahtar kelimeler: Political Communication ; Siyasal İletişim ; Türkiye’nin NATO üyeliği,Ulus gazetesi,Vatan gazetesi,Vakit gazetesi,gündem belirleme ; Turkey’s NATO Membership,Ulus Newspaper,Vatan Newspaper,Vakit Newspaper,Agenda Setting

Bu çalışma, Türkiye’nin 18 Şubat 1952’de NATO’ya katılımının ardından basında yer alan haberler üzerinden kamusal söylemin nasıl inşa edildiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada, Türkiye’nin NATO üyeliğinin hemen sonrasındaki kamuoyu yansımalarını görebilmek amacıyla, 18-26 Şubat 1952 tarihlerini kapsayan bir haftalık süreç ele alınmıştır. Bu doğrultuda dönemin farklı siyasal eğilimleri temsil eden üç önemli gazetesi olan Ulus, Vatan ve Vakit gazetelerinde yayınlanan toplam 38 haber ve köşe yazısı incelenmiştir.Araştırmanın kuramsal çerçevesi, medyanın kamuoyu oluşturma gücünü ortaya koyan gündem belirleme kuramı ve haberlerin nasıl sunulduğunu anlamaya yönelik çerçeveleme kuramına dayanmaktadır. Gündem belirleme bağlamında gazetelerin haberleri ne kadar öne çıkardıkları, haber sayıları, haberlerin sayfadaki konumları ve görsel kullanımı üzerinden değerlendirilmiştir. Çerçeveleme boyutu ise haberlerin nasıl sunulduğu, kullanılan anahtar kavramlar, başvurulan kaynaklar ve haberlerin tonu gibi unsurlardan hareketle tartışılmıştır.Araştırmanın bulguları, siyasal eğilimleri fark etmeksizin üç gazetenin de NATO’ya üyeliği büyük ölçüde partiler üstü bir mesele olarak sunduğunu ve haberlerinde ağırlıklı olarak ulusal güvenlik ile diplomasi çerçevelerini öne çıkarttıklarını ortaya koymaktadır. Ancak genel olarak Türkiye’nin NATO üyeliğini destekleyici bir tutum benimsenmiş olmakla birlikte, gazetelerin farklı siyasi pozisyonları ve ideolojik yaklaşımları kullanılan retorik unsurlarda kendini göstermektedir. Üyelik süreci, Ulus gazetesinde ulusal egemenlik ve tarihsel süreklilik üzerinden meşrulaştırılırken; Vatan, üyeliği hükümetin başarısı ve Batı ile bütünleşmenin göstergesi olarak sunmuştur. Vakit ise üyeliği güvenlik açısından gerekli görmekle birlikte, Türkiye’nin kendi gücüne ve bağımsızlığına vurgu yapan, halkçı-milliyetçi bir söylem geliştirmiştir.Bu farklılıklar, basındaki genel destekleyici tutumun tekdüze olmadığını, aksine söylemsel farklılıklar ve eleştirel nüanslar barındırdığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, çalışma NATO üyeliğinin dönemin Türk basınında geniş bir meşruiyet çerçevesinde ele alındığını ortaya koymaktadır. Ancak bu ortak destekleyici tutum her gazetede farklı ideolojik vurgularla ve söylemsel farklılıklarla ifade edilmiştir. Böylece, dönemin siyasi ve toplumsal atmosferinin basına nasıl yansıdığıyla birlikte, basının yalnızca bir haber aktarıcısı değil, aynı zamanda dönemin politik yönelimleri ve toplumsal hassasiyetleri şekillendiren bir aktör olarak nasıl konumlandığı ortaya konmuştur.

This study examines how the Turkish press covered Turkey’s accession to NATO on 18 February 1952, a milestone in the country’s foreign policy. To capture the immediate public reflections of this development, the research focuses on the one-week period between 18 and 26 February 1952. Within this framework, a total of 38 news articles and opinion pieces published in three major newspapers representing different political orientations of the time—Ulus, Vatan, and Vakit—were analyzed.The theoretical framework of the study draws on agenda-setting theory, which highlights the media’s power to shape public opinion, and framing theory, which addresses how news is presented. In terms of agenda-setting, the analysis considered the extent to which newspapers highlighted NATO membership by examining the number of articles, their placement on the page, and the use of visuals. The framing dimension was assessed through the ways in which news was presented, the key concepts employed, the sources referenced, and the overall tone of the coverage.The findings reveal that, regardless of their political orientation, all three newspapers largely portrayed NATO membership as a supra-partisan issue and emphasized national security and diplomacy frames. Nevertheless, despite this broadly supportive stance, the newspapers’ distinct political positions and ideological leanings were reflected in their rhetorical strategies. Ulus legitimized the accession by invoking national sovereignty and historical continuity; Vatan  framed it as a government achievement and a sign of integration with the West; while Vakit considered membership necessary for security but simultaneously advanced a populist-nationalist discourse emphasizing Turkey’s own strength and independence.These differences demonstrate that the supportive attitude in the press was not monolithic but instead contained discursive variations and critical nuances. In conclusion, the study shows that NATO membership was presented within a broad framework of legitimacy in the Turkish press of the period. Yet, this common supportive stance was articulated through distinct ideological emphases and discursive differences in each newspaper. Accordingly, the analysis illustrates how the political and social climate of the time was reflected in the press, and how the press functioned not only as a transmitter of news but also as an actor shaping political orientations and societal sensitivities.