Bartın’da Ticaret, Sanayi ve Madencilik Faaliyetlerinin “Bartın Rehberi” Adlı Kaynak Eser Temelinde Analizi
Bartın’da Ticaret, Sanayi ve Madencilik Faaliyetlerinin “Bartın Rehberi” Adlı Kaynak Eser Temelinde Analizi
Yazar: Ünal, Yenal
Dergi: Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, Vol. 17 No. 27, 2019
Anahtar kelimeler: Bartın,Ticaret,Sanayi,Madencilik,Atatürk dönemi

Ticaret, sanayi ve madencilik sektörleri bir ülkenin kalkınmasında hayati öneme sahiptir. Türkiye Cumhuriyeti Devleti, kuruluş yıllarını müteakip hızla kalkınabilmek adına başta tarım, hayvancılık ve ormancılık olmak üzere hemen her sahada büyük bir atılım içerisine girmeye gayret etmiştir. Ticaret, sanayi ve madencilik sektörlerigenç Türkiye’nin ilerleyebilmek adına üzerinde ısrarla durduğu sahalardandır. 24 Temmuz 1923 tarihinde imzalanan Lozan Barış Antlaşması’yla Türkiye sadece siyasi sahada değil ekonomik ve ticari manada da bir nevi bağımsızlığını elde etmiştir. Bu alanlarda adeta bir yeniden doğuş yaşamıştır. Osmanlı döneminde 1854 tarihinde alınmaya başlanan borçların ilerleyen yıllarda faizinin dahi ödenemeyeceğinin anlaşılması üzerine 1881’de kurulan Düyun-u Umumiye idaresi ile kapitülasyonlar, memleket ekonomisinin belini bükmüştür. Genç Türkiye, Osmanlı Devleti’nin düştüğü bu müşkül duruma, Türkiye’nin bir daha düşmemesi için iktisadi bakımdan kendi kendine yeter bir ülke haline kısa sürede gelmesi gerektiğini anlaşmıştır. Aksi halde Osmanlı Devleti’nin akıbetiyle karşı karşıya kalınması mukadderdi. Bu gerçekten hareketle daha Lozan Barış Antlaşması imzalanmadan önce 17 Şubat 1923 tarihinde Türkiye İktisat Kongresi toplanmıştır. Bu kongre ile yeni Türk devletinin ekonomik temelleri sağlam bir biçimde atılmaya çalışılmıştır. Sonraki yıllarda sanayi, ticaret ve madencilik faaliyetlerini desteklemek amacıyla Teşvik-i Sanayi Kanunu kabul edilmiş, Sanayi ve Maadin Bankası ile İş Bankası kurulmuş, Kabotaj Kanunu yürürlüğe girmiş ve Ticaret Kanunu çıkarılmıştır. Bu sayılanlar haricinde daha birçok önemli atılım gerçekleştirilmiştir. Özetle bu dönemde Türkiye büyük bir inkılap süreci ile kendini yeniden gerçekleştirirken; ticaret, sanayi ve madencilik alanlarında da önemli yatırımlar ortaya koyulmuştur. Bu araştırmada 1927 tarihinde yayımlanmış ve birkaç yıldır araştırıcıların dikkatini çekmiş olan “Bartın Rehberi” adlı kaynak eser, temel alınarak 1920’li yıllarda Bartın ve çevresinde ticaret, sanayi ve madencilik sahalarında yaşanan gelişmeler hakkında tespit edilen yeni bilgiler analiz edilmeye çalışılmıştır. Çalışmamızda özelde Bartın coğrafyasının genelde ise Atatürk devri Türkiye’sinin ticaret, sanayi ve madencilik politikaları üzerinde durulmuştur.

Ticaret, sanayi ve madencilik sektörleri bir ülkenin kalkınmasında hayati öneme sahiptir. Türkiye Cumhuriyeti Devleti, kuruluş yıllarını müteakip hızla kalkınabilmek adına başta tarım, hayvancılık ve ormancılık olmak üzere hemen her sahada büyük bir atılım içerisine girmeye gayret etmiştir. Ticaret, sanayi ve madencilik sektörlerigenç Türkiye’nin ilerleyebilmek adına üzerinde ısrarla durduğu sahalardandır. 24 Temmuz 1923 tarihinde imzalanan Lozan Barış Antlaşması’yla Türkiye sadece siyasi sahada değil ekonomik ve ticari manada da bir nevi bağımsızlığını elde etmiştir. Bu alanlarda adeta bir yeniden doğuş yaşamıştır. Osmanlı döneminde 1854 tarihinde alınmaya başlanan borçların ilerleyen yıllarda faizinin dahi ödenemeyeceğinin anlaşılması üzerine 1881’de kurulan Düyun-u Umumiye idaresi ile kapitülasyonlar, memleket ekonomisinin belini bükmüştür. Genç Türkiye, Osmanlı Devleti’nin düştüğü bu müşkül duruma, Türkiye’nin bir daha düşmemesi için iktisadi bakımdan kendi kendine yeter bir ülke haline kısa sürede gelmesi gerektiğini anlaşmıştır. Aksi halde Osmanlı Devleti’nin akıbetiyle karşı karşıya kalınması mukadderdi. Bu gerçekten hareketle daha Lozan Barış Antlaşması imzalanmadan önce 17 Şubat 1923 tarihinde Türkiye İktisat Kongresi toplanmıştır. Bu kongre ile yeni Türk devletinin ekonomik temelleri sağlam bir biçimde atılmaya çalışılmıştır. Sonraki yıllarda sanayi, ticaret ve madencilik faaliyetlerini desteklemek amacıyla Teşvik-i Sanayi Kanunu kabul edilmiş, Sanayi ve Maadin Bankası ile İş Bankası kurulmuş, Kabotaj Kanunu yürürlüğe girmiş ve Ticaret Kanunu çıkarılmıştır. Bu sayılanlar haricinde daha birçok önemli atılım gerçekleştirilmiştir. Özetle bu dönemde Türkiye büyük bir inkılap süreci ile kendini yeniden gerçekleştirirken; ticaret, sanayi ve madencilik alanlarında da önemli yatırımlar ortaya koyulmuştur. Bu araştırmada 1927 tarihinde yayımlanmış ve birkaç yıldır araştırıcıların dikkatini çekmiş olan “Bartın Rehberi” adlı kaynak eser, temel alınarak 1920’li yıllarda Bartın ve çevresinde ticaret, sanayi ve madencilik sahalarında yaşanan gelişmeler hakkında tespit edilen yeni bilgiler analiz edilmeye çalışılmıştır. Çalışmamızda özelde Bartın coğrafyasının genelde ise Atatürk devri Türkiye’sinin ticaret, sanayi ve madencilik politikaları üzerinde durulmuştur.