TÜRKÇE DERS KİTAPLARINDAKİ METİN ALTI SORULARININ YENİLENMİŞ BLOOM TAKSONOMİSİNDEKİ HATIRLAMA VE ANLAMA BİLİŞSEL DÜZEYLERİ AÇISINDAN İNCELENMESİ
TÜRKÇE DERS KİTAPLARINDAKİ METİN ALTI SORULARININ YENİLENMİŞ BLOOM TAKSONOMİSİNDEKİ HATIRLAMA VE ANLAMA BİLİŞSEL DÜZEYLERİ AÇISINDAN İNCELENMESİ
Yazar: Sarar Kuzu, Tülay
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 37 No. 1, 2013
Anahtar kelimeler: Revised Bloom taxonomy, cognitive levels of learning, surface structure / deep structure, reading comprehension questions. ; Yenilenmiş Bloom taksonomisi, bilişsel öğrenme düzeyleri, yüzey yapı/derin yapı, metin altı sorular

Sorular; düşünceyi harekete geçirme, düşünenleri doğrulara ulaştırabilme, metnin anlamına ulaşmada anahtar işlevi görme ve ayrıca ölçme-değerlendirmenin temel aracı olma yönüyle özellikle Türkçe öğretiminde olmak üzere, tüm öğretim ortamlarında büyük öneme sahiptir. Bu çalışmada, Türkçe ders kitaplarındaki okuma ve dinleme metinleriyle ilgili, okuma/anlama ve dinleme/anlama başlıkları altında yer alan sorular incelenmiştir. Bu sorular, cevabına metnin yüzeyinden ulaşılan hatırlama soruları ya da cevabı bilişsel işlemlerle metnin derin yapısından çıkarılan anlama-kavrama soruları olma özellikleri açısından ele alınmıştır. Türkçe ders kitapları, Milli Eğitim Bakanlığı komisyonunca hazırlanmış 6. sınıf kitabıyla, metinler ise bilgilendirici metin ve öyküleyici metin olmak üzere iki türle sınırlandırılmıştır. Yüzey yapı soruları için Bloom’un, öğrencisi Anderson tarafından 2002 yılında revize edilen taksonomisindeki hatırlama (remembering) düzeyiyle, derin yapı soruları içinse aynı taksonominin anlama (understanding) düzeyi soruları ile paralellik kurulmuştur. Bulgularla, hatırlama düzeyi sorularının toplam sorulara oranının, % 36, anlama düzeyi sorularının % 39, diğer düzeylere ait soruların ise % 25 oranında yer aldığı belirlenmiştir. Hatırlama ve anlama düzeyi sorularının dağılım oranının birbirine çok yakın olduğu sonucuna dayanarak anlama düzeyi sorularının oranının arttırılması yönünde önerilerde bulunulmuştur.

Questions have a special importance in educational settings and especially in Turkish language teaching as they mobilize thinking, allow thinkers to reach to truths, have a key role in accessing the meaning of texts and also function as the main tool of measurement and evaluation. In this study, the questions that are related to reading and listening texts in Turkish course books and are listed under the titles of reading/comprehension and listening/comprehension are examined. The questions have been approached based on whether they are remembering questions whose answers can be accessed by the surface of the text or understanding-comprehension questions whose answers can be extracted by the deep structure of the text with the use of cognitive processes. The Turkish course books in this study are restricted to the th grade course book prepared by the Ministry of National Education Commission, and the texts are restricted to two types, namely the informative and narrative texts. For the surface-structure questions a parallelism to the remembering level questions of Bloom's taxonomy (as revised by his student Anderson in 2002) is drawn, whereas for the deep-structure questions a parallelism to the understanding level questions of the same taxonomy is drawn. It is demonstrated by the findings that the ratio of remembering-level questions to total questions is 36%, the ratio of understanding-level questions is 39% and the ratio of questions belonging to other levels is 25%. Based on the result that the distribution ratio of the examined remembering and understanding questions is very close to each other, the study concludes with suggestions to increase the ratio of understanding level questions.