Acıçay (Çankırı) Riparian Zonunda zamansal ve mekânsal değişimin analizi
Analysis of temporal and spatial change in Acıçay (Çankırı) Riparian Zone
Yazar: Ediş, Semih; Tuttu, Gamze; Aytaş, İbrahim; Tuttu, Uğur; Özcan, Ali Uğur
Dergi: Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Vol. 23 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Forest Industry Engineering ; Orman Endüstri Mühendisliği ; Streambank,Remote sensing,Land use type,Semi-arid,Anatolia ; Dere kıyısı,Uzaktan algılama,Arazi kullanım türü,Yarı kurak,Anadolu

Akarsu kıyı bölgeleri sahip; oldukları bitki örtüsü nedeniyle mecra erozyonunu önleme, kıyı stabilizasyonunu sağlama, yaban hayvanları için beslenme ve barınma, habitatlar arasında göç yolları ve durak noktaları olarak hizmet etmektedir. Riparian zondaki antropojenik etkiler, yukarı havzalardan alt havzalara kadar topoğrafyada ve arazi kullanma türünde önemli değişikliğe neden olmaktadır. Bu çalışmada Çankırı'da yer alan Acıçay'ın üç farklı dere kıyısı zonunda (0-60m-Zon 1, 60-120m-Zon 2, 120-180m- Zon 3) meydana gelen zamansal ve mekânsal arazi kullanım değişimlerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu amaçla 2008-2021 yılları arasını kapsayan çalışmada Sentinel 2 uydu görüntüsü ve orto foto görüntüleri kullanılmış ve arazi gözlem noktalarında bitki türleri tespit edilmiştir. Çalışma alanında akarsu koridoru boyunca en çok tespit edilen odunsu türler Tamarix smyrnensis Bunge ve Elaeagnus angustifolia L. olarak belirlenmiştir. Coğrafi bilgi sistemleri yardımıyla ortaya çıkan arazi kullanma türü değişikliği sonuçlara göre, birinci zonda akarsu yatağı alanlarında 6.2’ha, akarsu kenarı vejetasyonu alanlarında 9.9 ha, mera alanlarında 1.5 ha azalma saptanmıştır. Buna karşılık tarım, yerleşim ve diğer alanlarda artış belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre akarsu kenarı vejetasyonu alanlarının en çok 0-60m’lik zonda tahribata uğradığı belirlenmiştir.

Due to the vegetation they have, the riverine coastal areas serve as preventing channel erosion, providing coastal stabilization, feeding and sheltering for wild animals, migration routes, and stopping points between habitats. Anthropogenic effects in the riparian zone cause significant changes in the topography and land use types from the upper watersheds to the lower watersheds. This study, it is aimed to reveal the temporal and spatial land-use changes that occur in three different riparian zones (0-60m-Zone 1, 60-120m- Zone 2, 120-180m- Zone 3) of Acıçay located in Çankırı. For this purpose, Sentinel 2 satellite images and ortho photo images were used in the study covering the years 2008-2021 and plant species were determined at the field observation points. The most common woody species along the river corridor in the study area were Tamarix smyrnensis Bunge and Elaeagnus angustifolia L.. According to the results of the land use type change that emerged with the help of geographic information systems, a decrease of 6.2 ha in the river bed areas, 9.9 ha in the riparian vegetation areas, and 1.5 ha in the pasture areas in the first zone. On the other hand, an increase was determined in agriculture, settlement, and other areas. According to the results obtained, it was determined that the riparian vegetation areas were mostly damaged in the 0-60m zone.