GAZALİ'NİN İHYA ADLI KİTABINDA YER ALAN ŞARKİ DİNLEME HUSUSUNUN MUKAYESELİ OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ
GAZALİ'NİN İHYA ADLI KİTABINDA YER ALAN ŞARKİ DİNLEME HUSUSUNUN MUKAYESELİ OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ
Yazar: Alosman, Omar
Dergi: Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Vol. 10 No. 1, 2022
Anahtar kelimeler: Müzik dinleme,şarkı,eğlence,müzik aleti,şarap meclisi,eğlence yerleri. ; Müzik dinleme,şarkı,eğlence,müzik aleti,şarap meclisi,eğlence yerleri. ; Müzik dinleme,şarkı,eğlence,müzik aleti,şarap meclisi,eğlence yerleri. ; Müzik dinleme,şarkı,eğlence,müzik aleti,şarap meclisi,eğlence yerleri.

İmam Gazzali şarkı dinleme kısmında ilk olarak şarkının anlamı, ikinci olarak hükmünü, üçüncü olarak da kurallarını ele alır. Şarkı; kalbi harekete geçiren, ona ilham veren, kalpte hiçbir şekilde var olmayan fakat kalpteki manaları harekete geçiren şeydir. Hükmüne gelince, İmam Gazzali başlangıçta sahabe ve tabiin alimlerinin şarkı dinlemenin mübah oluşu hakkında bir dizi görüşünü, sonra da İmam Şafii’nin şarkı dinlemenin kerahati konusundaki tartışmasını, sonra da şarkı dinlemeyi haram görenlerin görüşünü ve tartışmalarını nakledip tek tek karşılık verir.  Sonra Kadı Beydavi’nin şarkı dinleme mübah oluşu konusundaki görüşünü nakleder. Bu hususta Kur’an, sünnet, sahabe ve tabiin sözleri ve diğer âlimlerin görüşlerinden naklî deliller sunar. Şarkı dinlemenin mübah oluşu konusunda aklî deliller ortaya serer.Konunun sonunda şarkı dinlerken dikkat edilecek ve mübah olmasını sağlayacak önemli kurallar koyar. Bu kurallardan birinin dahi ihlal edilmesi şarkı dinlemeyi mübahlıktan haram olmaya iter.Benim bu konudaki vazifem İmam Gazzali’nin şarkı dinlemenin hükmü üzerindeki görüşleri üzerinde çalışma ve araştırma yapmak, bazı ilk dönem alimlerinin ve son dönemden İbnu’l Cevzi, Zebîdi, Karadavi ve çağdaşı Gazzali gibi alimlerin görüşlerini aktarmak olacaktır. İbnu’l Cevzi ve Zebîdi’nin, Gazzali’nin sözlerine yaptığı bazı yorumları konuya dahil edilmiştir. Araştırmanın sonunda Dr Yusuf El-Karadavi ve çağdaşı Şeyh Muhammed El-Gazzali’nin şarkı dinlemenin hükmü konusundaki görüşüne yer verilmiştir. İkisi de her ne kadar araştırmanın sonuna eklenmiş ayrıntı konularda onunla aykırı görüşlerde de olsa şarkı dinlemenin genel hükümleri hakkında Huccetu’l İslam ile aynı görüştedir.

İmam Gazzali şarkı dinleme kısmında ilk olarak şarkının anlamı, ikinci olarak hükmünü, üçüncü olarak da kurallarını ele alır. Şarkı; kalbi harekete geçiren, ona ilham veren, kalpte hiçbir şekilde var olmayan fakat kalpteki manaları harekete geçiren şeydir. Hükmüne gelince, İmam Gazzali başlangıçta sahabe ve tabiin alimlerinin şarkı dinlemenin mübah oluşu hakkında bir dizi görüşünü, sonra da İmam Şafii’nin şarkı dinlemenin kerahati konusundaki tartışmasını, sonra da şarkı dinlemeyi haram görenlerin görüşünü ve tartışmalarını nakledip tek tek karşılık verir.  Sonra Kadı Beydavi’nin şarkı dinleme mübah oluşu konusundaki görüşünü nakleder. Bu hususta Kur’an, sünnet, sahabe ve tabiin sözleri ve diğer âlimlerin görüşlerinden naklî deliller sunar. Şarkı dinlemenin mübah oluşu konusunda aklî deliller ortaya serer.Konunun sonunda şarkı dinlerken dikkat edilecek ve mübah olmasını sağlayacak önemli kurallar koyar. Bu kurallardan birinin dahi ihlal edilmesi şarkı dinlemeyi mübahlıktan haram olmaya iter.Benim bu konudaki vazifem İmam Gazzali’nin şarkı dinlemenin hükmü üzerindeki görüşleri üzerinde çalışma ve araştırma yapmak, bazı ilk dönem alimlerinin ve son dönemden İbnu’l Cevzi, Zebîdi, Karadavi ve çağdaşı Gazzali gibi alimlerin görüşlerini aktarmak olacaktır. İbnu’l Cevzi ve Zebîdi’nin, Gazzali’nin sözlerine yaptığı bazı yorumları konuya dahil edilmiştir. Araştırmanın sonunda Dr Yusuf El-Karadavi ve çağdaşı Şeyh Muhammed El-Gazzali’nin şarkı dinlemenin hükmü konusundaki görüşüne yer verilmiştir. İkisi de her ne kadar araştırmanın sonuna eklenmiş ayrıntı konularda onunla aykırı görüşlerde de olsa şarkı dinlemenin genel hükümleri hakkında Huccetu’l İslam ile aynı görüştedir.