Toplumsal Cinsiyetin Gölgesinde Siyaset: Benedictus De Spinoza’da Beden, Hayal Gücü ve Kadın Tahayyülü
Toplumsal Cinsiyetin Gölgesinde Siyaset: Benedictus De Spinoza’da Beden, Hayal Gücü ve Kadın Tahayyülü
Yazar: Dişçi, Zeliha
Dergi: Mülkiye Dergisi, Vol. 45 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Zihin,Beden,Duygulanım,Hayal Gücü,Toplumsal Cinsiyet,Spinoza.

Bu çalışma Benedictus De Spinoza’nın düşüncesinde hayal gücü, toplumsal cinsiyetve siyaset ilişkisi bağlamında kadının konumunu açığa çıkarmayı amaçlar. Spinoza’nınfelsefesi ve toplumsal cinsiyet söylemi arasındaki bağlantının kadının siyasal birliktekiyerine etkisine odaklanır. Eserlerinde genel olarak kadınsı olanı tanımlarken okuyucunundikkatini çeken Spinoza, Politik İnceleme’nin son kısmında, demokratik siyasal birliğiele alırken kadının doğal olarak erkeğin eşiti olmadığını söyler. Birlikte ve barış içindeyaşam olanağını bu sebeple erkeğin idaresine bağlar. Yani kadını siyasal alandan dışlar.Literatürde feminist tartışmalar dışında dikkate alınmayan bu konu ya Spinoza’nıngenel düşüncesi içinde tartışılmadan bırakılır ya da Spinoza’nın dönemine bağlı olarakbu değerlendirmeyi yapmasında bir sorun olmadığı düşünülür.Bu çalışma, Spinoza felsefesinde kadın ve siyaset arasında nasıl bir ilişki kurulduğununaçıklığa kavuşturulmasının, tutarlı bir feminist siyaset bakış açısını üretmek açısındananlamlı olduğunu düşünür. Bu nedenle, öncelikle, Spinoza’nın düşüncesinde bedenve zihin ilişkisinden hareketle akıl, hayal gücü ve bilgi meselelerini ele alır. Spinoza’nınbilgi kavrayışı ekseninde toplumsal cinsiyet söylemi ile hayal gücü arasındaki ilişkiyeodaklanan bir sonraki kısım, toplumsal cinsiyeti hayal gücünün işlediği bir alanolarak düşünür. Toplumsal cinsiyetin, Spinoza’nın sonsuz olanaklar kümesi olaraketkinliklerle kurulduğuna işaret ettiği bedenin sınıflandırması ve sınırlandırılmasıolduğuna işaret eder. Hayal gücünün işlediği bir alan olarak toplumsal cinsiyetin bedentahayyülü ile Spinoza’nın beden kavrayışı arasındaki farkı gösterir. Fakat bu farklılığınSpinoza düşüncesinden toplumsal cinsiyet söyleminin tamamen dışlanması anlamınagelmediğini ileri sürer. Bu düşüncenin izinden giden üçüncü kısım, Spinoza tarafındanmutlak belirlenimden yoksun, yani açık bir şekilde kavranan bedenin nasıl kapatıldığınıgösterir. Spinoza’nın bilgiyi türlere ayırmasına bağlı olarak insanları da farklılaştırmasınınbir sonucu olan bu kapanış, Spinoza’nın kadına ve siyasal birliğe ilişkin bakış açısındabelirgin bir şekilde görünür. Bu kapanmadan hareket eden son kısım, düşünürünbedenleri sınıflandırarak kapatması ile kadının siyasal yaşamdan dışlanması arasındakiilişkiye odaklanır. Sonuçta, Spinoza düşüncesinde, nasıl siyasal alanın toplumsal cinsiyetsöyleminin gölgesinde kaldığını gösterir.

Bu çalışma Benedictus De Spinoza’nın düşüncesinde hayal gücü, toplumsal cinsiyetve siyaset ilişkisi bağlamında kadının konumunu açığa çıkarmayı amaçlar. Spinoza’nınfelsefesi ve toplumsal cinsiyet söylemi arasındaki bağlantının kadının siyasal birliktekiyerine etkisine odaklanır. Eserlerinde genel olarak kadınsı olanı tanımlarken okuyucunundikkatini çeken Spinoza, Politik İnceleme’nin son kısmında, demokratik siyasal birliğiele alırken kadının doğal olarak erkeğin eşiti olmadığını söyler. Birlikte ve barış içindeyaşam olanağını bu sebeple erkeğin idaresine bağlar. Yani kadını siyasal alandan dışlar.Literatürde feminist tartışmalar dışında dikkate alınmayan bu konu ya Spinoza’nıngenel düşüncesi içinde tartışılmadan bırakılır ya da Spinoza’nın dönemine bağlı olarakbu değerlendirmeyi yapmasında bir sorun olmadığı düşünülür.Bu çalışma, Spinoza felsefesinde kadın ve siyaset arasında nasıl bir ilişki kurulduğununaçıklığa kavuşturulmasının, tutarlı bir feminist siyaset bakış açısını üretmek açısındananlamlı olduğunu düşünür. Bu nedenle, öncelikle, Spinoza’nın düşüncesinde bedenve zihin ilişkisinden hareketle akıl, hayal gücü ve bilgi meselelerini ele alır. Spinoza’nınbilgi kavrayışı ekseninde toplumsal cinsiyet söylemi ile hayal gücü arasındaki ilişkiyeodaklanan bir sonraki kısım, toplumsal cinsiyeti hayal gücünün işlediği bir alanolarak düşünür. Toplumsal cinsiyetin, Spinoza’nın sonsuz olanaklar kümesi olaraketkinliklerle kurulduğuna işaret ettiği bedenin sınıflandırması ve sınırlandırılmasıolduğuna işaret eder. Hayal gücünün işlediği bir alan olarak toplumsal cinsiyetin bedentahayyülü ile Spinoza’nın beden kavrayışı arasındaki farkı gösterir. Fakat bu farklılığınSpinoza düşüncesinden toplumsal cinsiyet söyleminin tamamen dışlanması anlamınagelmediğini ileri sürer. Bu düşüncenin izinden giden üçüncü kısım, Spinoza tarafındanmutlak belirlenimden yoksun, yani açık bir şekilde kavranan bedenin nasıl kapatıldığınıgösterir. Spinoza’nın bilgiyi türlere ayırmasına bağlı olarak insanları da farklılaştırmasınınbir sonucu olan bu kapanış, Spinoza’nın kadına ve siyasal birliğe ilişkin bakış açısındabelirgin bir şekilde görünür. Bu kapanmadan hareket eden son kısım, düşünürünbedenleri sınıflandırarak kapatması ile kadının siyasal yaşamdan dışlanması arasındakiilişkiye odaklanır. Sonuçta, Spinoza düşüncesinde, nasıl siyasal alanın toplumsal cinsiyetsöyleminin gölgesinde kaldığını gösterir.