Üniversite Sınırlarında Kayırmacılık: Kayırmacı Davranış Paternleri ve Kayırmacılığın Kökeni Üzerine Nitel Bir Araştırma
Favoritism at University Boundaries: A Qualitative Study on the Behavior Patterns and the Origin of Favoritism
Yazar: Dirlik, Onur; Duman, Hazal
Dergi: İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Vol. 11 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Business Administration ; İşletme ; Favoritism,Nepotism,Chronism,Political Favoritism,Gift Writing,Turkish Academy ; Kayırmacılık,Nepotizm,Kronizm,Siyasi Kayırmacılık,Hediye Yazarlık,Türkiye Akademisi

Bireysel başarı ve yetkinlik yerine farklı ilişki ağlarının ön plana çıkaran kayırmacılık örgütsel yaşantının arka planda kalan ancak örgütsel işleyişin bütününe etki eden etik dışı olgulardan biridir. Bu çalışmanın amacı akademi içerisinde kayırmacı davranışların kadro alma ve akademik işleyişi üzerindeki etkisini akademisyenlerin bakış açısıyla ele almaktır. Bu kapsamda kayırmacılığın hangi dinamiklerle şekillendiği, kayırmacılık olarak isimlendirilen davranışların neler olduğu ve bu davranışların çıktıları değerlendirilmiştir. Nitel desende gerçekleştirilen çalışmaya 3 devlet üniversiteden, farklı branşlarda ve farklı akademik unvanlara sahip 10 akademisyen katılmış olup, katılımcıların belirlenmesinde amaçlı ve kartopu örnekleme teknikleri bir arada kullanılmıştır. Veri toplama sürecinde gerçekleştirilen derinlemesine mülakatlarda yarı yapılandırılmış sorulardan faydalanılmış ve görüşmeler kayıt altına alınmıştır. Ardından elde edilen kayıtlar döküm haline dönüştürülerek  içerik analizine tabi tutulmuştur.Gerçekleştirilen analiz sonucunda, kadro alma ve akademik işleyiş sürecinde siyasi kayırmacılık, nepotizm ve kronizme dayalı davranışların akademi de yaygın olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bu 3 kayırma türü içerisinde siyasi kayırmacılık ve nepotizm doğrudan kayrılma ve torpil olarak değerlendirilirken, kronizme ilişkin davranış kalıplarının kimi durumlarda akademik referans olarak konumlandırıldığı gözlemlenmiştir. Spesifik olarak, akademik referans adı altında gerçekleşen ve bireylerin akademik başarısına değil networküne odaklanan davranışların referans ve torpil ayrımını ortadan kaldırdığı belirlenmiştir. Akademisyenlerin kendi eylemlerini ve başlarından geçenleri kayırma yerine akademik referansa dayandırma çabasının da alanda referans ve kayırma ayrımını zedelediği öngörülmüştür.  Bununla birlikte, hediye yazarlık olarak isimlendirilen ve akademik networkünü güçlü tutmak için emeği olmayan birini akademik çalışmalarda yazar yapma eylemi akademiye özgü bir kayırma davranışı olarak öne çıkmıştır. Çalışma sonucunda akademide yaygınlaşan kayırmacı davranışların şekillenmesinde ise kültür, aile, siyasi etki, insan doğası, işin doğası gibi 7 ayrı dinamiğin etkili olduğu tespit edilmiştir. Bu dinamikler alanda kayırma davranışlarının normalleştirilmesine imkan sağlarken, aynı zamanda akademisyenlerin kayırma davranışları karşısında tepkisiz kalmalarına da zemin hazırladığı belirlenmiştir.

Nepotism, which emphasizes different relationship networks instead of individual success and competence, is one of the unethical phenomena that remains in the background of organizational life but affects the whole organizational functioning.The purpose of this study is to examine the effects of favoritism on academic process which include the dynamics of favoritism, academicians' responses and results of favoritism generated in academia is to be addressed by considering the opinions of academics.In scope of research 10 academics from 3 state universities, from different branches and with different academic titles, participated in the process. Purposeful and snowball sampling techniques were used to determine the participants.In the in-depth interviews conducted during the data collection process, semi-structured questions were used and the interviews were recorded. Then, the obtained records were converted into transcripts and subjected to content analysis.According to the obtained results, it was determined that behaviors based on political nepotism, nepotism and cronyism are common in academia in the process of recruiting and academic functioning. While political favoritism and nepotism are directly evaluated as favors among these 3 types of favoritism, it has been observed that behavioral patterns related to cronyism are sometimes positioned as academic references.Specifically, it has been determined that the behaviors that take place under the name of academic reference and focus on the network, not the academic success of the individuals, eliminate the distinction between reference and favor. It has been predicted that the effort of academics to base their own actions and experiences on academic reference rather than favoring them also undermines the distinction between reference and favoritism in the field. In addition to these findings, it has been determined that gift authorship is an academy-specific favoritism which reflects make someone author who does not make any contribution in research process.As a result of the study, it has been determined that 7 different dynamics such as culture, family, political influence, human nature, nature of work are effective in shaping the favoritism that has become widespread in academia. While these dynamics allow for the normalization of favoritism in the field and pave the way for the unresponsiveness of academics to their favoritism.