Ateş Yanıklığı Hastalığı (Erwinia amylovora)’na Toleranslı Ümitvar Armut Genotiplerinin Morfolojik ve Pomolojik Özellikleri
Morphological and Pomological Characteristics of Promising Pear Genotypes Tolerant to Fire Blight (Erwinia amylovora) Disease
Yazar: Öztürk, Gökhan
Dergi: Bahçe, Vol. 49 No. (Özel Sayı 1) 2. Uluslararası Tarım Kongresi, 2020
Anahtar kelimeler: Agricultural Engineering (Other) ; Ziraat Mühendisliği (Diğer) ; Erwinia amylovora,armut,dışsal kalite,içsel kalite,ağaç gelişimi ; Erwinia amylovora,pear,external quality,internal quality,tree growth

Ateş yanıklığı hastalığı (Erwinia amylovora), Dünya genelinde elma ve armut üretimini sınırlayan önemli hastalıklardan birisidir. Türkiye’de de görülen hastalık, özellikle armut üretim bölgelerinde ciddi hasar yapar. Hastalığın kontrolünde en etkili çözüm, toleranslı çeşitlerin kullanımıdır. Bu amaçla Meyvecilik Araştırma Enstitüsü (MAREM)’nde 2006 yılında “Ateş Yanıklığı Hastalığına Toleranslı Armut Çeşit Islah Programı” başlatılmıştır. Elde edilecek ulusal çeşit veya çeşitler, bu konuda dışa bağımlığımızı azaltacak ve uluslararası piyasada rekabet gücümüzü artıracaktır. Program süresince 20.150 adet melez bitki elde edilmiştir. Bu bitkilerden yalnızca 6.200 adedi ateş yanıklığına dayanım testlerinden geçebilmiş, ilk meyve gözlemleri için araziye dikilmiştir. Yaklaşık 3.000 adet genotipin değerlendirmeleri tamamlanmıştır. Ümitvar bulunan 7 genotip (CK6068, DK11033, WK15033, WK18094, WK21007, WK22098, SMK37043) için tescil aşamasına geçilmiştir. Bu çalışmada, tescil aşamasındaki ateş yanıklığı hastalığına toleranslı çeşit adaylarının, morfolojik ve pomolojik özellikleri değerlendirilmiştir. Genotiplerin hasat tarihleri, ağustos ortasından ekim sonuna kadar farklı tarihlere yayılmıştır. Ağaçlar gelişim kuvveti bakımından orta ve kuvvetli; habitusları bakımından yarı dik ve yayvan gibi farklı gelişme özellikleri göstermiştir. Seleksiyonlarda meyve kalitesi iyi ve üzeri olan genotiplerin seçimine odaklanıldığından çeşit adayları, yeme kalitesi bakımından iyi ve üzeri grupta yer almıştır. Değerlendirmeler, çeşit adaylarının meyve kalitesi ve üretim sezonu bakımından pazar fırsatlarından yararlanma; ağaç yönetimi bakımından da yetiştiricilikte avantaj sağlama potansiyelinde olduğunu göstermektedir.

Fire blight (Erwinia amylovora) is one of the major diseases that limit the production of apples and pears on the world. The diseases do also serious damage pear-growing regions of Turkey. The most effective solution for disease control is to plant tolerant cultivars in orchard establishment. For this purpose, “Fire blight Tolerant Pear Variety Breeding Program” was initiated in 2006 at the Fruit Research Institute (MAREM). The variety or varieties to be obtained from the program will reduce our dependence on foreign pear cultivars and increase our competitiveness in the international market. During the program, 20.150 hybrid were obtained. Only 6.200 of them were able to pass first fire-resistance tests and were planted in orchard for the first fruit observations. In this stage, approximately evaluation of 3000 genotypes were completed and registration process has been started in 7 genotypes (CK6068, DK11033, WK15033, WK18094, WK21007, WK22098, SMK37043). In this study has been evaluated morphological and pomological characteristics of these 7 genotypes. The harvesting dates of them ranged from mid-August to late October. The genotypes in terms of growth force and growth habitus classified medium-strong and semi upright-flat, respectively. Since focusing on selection of genotypes with good and higher fruit quality, all genotypes were in good and higher group. The result of all evaluations, these candidate cultivars have high potential for both market opportunities and tree management practices.