Neoliberalizm ve Küreselleşmenin Eğitim Üzerindeki Etkisi
Neoliberalizm ve Küreselleşmenin Eğitim Üzerindeki Etkisi
Yazar: Uçkaç, Aynur
Dergi: Mülkiye Dergisi, Vol. 43 No. 4, 2019
Anahtar kelimeler: Economics ; Ekonomi ; Neoliberalizm,küreselleşme,nomokrasi,beşeri sermaye teorisi,eleştirel eğitim kuramı

1970’lerin sonlarından itibaren bir dünya sistemi olarak uygulamaya koyulanneoliberalizm, tüm ekonomiyi ve ona bağlı sosyal dokuları etkilerken eğitim alanındada ciddi dönüşümlere yol açtı. Ekonomide köklü değişimlerle gündeme gelenneoliberalizmin, sisteme yabancılaşmadan yerleşebilmesi için üst-yapı kurumu olanokulların ve dolayısıyla eğitim sisteminin de neoliberal politikalarla uyumlaştırılmasıkaçınılmaz olarak ele alındı. Böylece bireyi ve toplumu yeniden yaratabilme gücünesahip olabilen eğitim hizmeti, değerlendirilmiş bir hizmet olma niteliğinden sadecepiyasa işlemine tabi meta konumuna indirgendi. Eğitimin metalaştırılmasının ortayaçıkardığı eğitimde nitelik sorunu ve sınıfsal eşitsizliği yeniden ürettiği meselesieleştirel kuramcıların üzerinde önemle durdukları konuları oluşturmuştur. Buyaklaşımların ışığında, makalenin ilk bölümünde neoliberal eğitim politikalarının birhomoeconomicus yaratma çabasıyla eğitimin içeriğinde ve rolünde meydana getirdiğideğişimlerin ve Sosyal Darwinizm kavramının fikirsel ve toplumsal dinamikleri nasıletkilediği meselesi incelenmektedir. Makalenin ilerleyen bölümlerinde eğitimhizmetinin, emek gücünün ve bir bütün olarak toplumsal yeniden üretimin piyasaanlayışı temelinde tesis edilmesinde devletin rolü ele alınmaktadır. Makaleninson bölümünde ise beşeri sermaye teorisine yönelik eleştiriler, neoliberal küreselpolitikaların eğitimin niteliğini neden geliştiremediği meselesi üzerine yapılantartışmalarla derinleştirilmektedir. Bu düşüncelerle makalede neoliberalizmindayandığı iki temel alan olarak, ekonomi alanında nomokrasi yaklaşımı, sosyal alandaise Sosyal Darwinizm yaklaşımı incelenerek, bu doğrultuda geliştirilen politikalarıniçsel büyüme modeline uymadığı gibi, kalkınmakta olan ekonomilere hedefleridoğrultusunda yol gösterici de olamadıkları savunulmaktadır.

1970’lerin sonlarından itibaren bir dünya sistemi olarak uygulamaya koyulanneoliberalizm, tüm ekonomiyi ve ona bağlı sosyal dokuları etkilerken eğitim alanındada ciddi dönüşümlere yol açtı. Ekonomide köklü değişimlerle gündeme gelenneoliberalizmin, sisteme yabancılaşmadan yerleşebilmesi için üst-yapı kurumu olanokulların ve dolayısıyla eğitim sisteminin de neoliberal politikalarla uyumlaştırılmasıkaçınılmaz olarak ele alındı. Böylece bireyi ve toplumu yeniden yaratabilme gücünesahip olabilen eğitim hizmeti, değerlendirilmiş bir hizmet olma niteliğinden sadecepiyasa işlemine tabi meta konumuna indirgendi. Eğitimin metalaştırılmasının ortayaçıkardığı eğitimde nitelik sorunu ve sınıfsal eşitsizliği yeniden ürettiği meselesieleştirel kuramcıların üzerinde önemle durdukları konuları oluşturmuştur. Buyaklaşımların ışığında, makalenin ilk bölümünde neoliberal eğitim politikalarının birhomoeconomicus yaratma çabasıyla eğitimin içeriğinde ve rolünde meydana getirdiğideğişimlerin ve Sosyal Darwinizm kavramının fikirsel ve toplumsal dinamikleri nasıletkilediği meselesi incelenmektedir. Makalenin ilerleyen bölümlerinde eğitimhizmetinin, emek gücünün ve bir bütün olarak toplumsal yeniden üretimin piyasaanlayışı temelinde tesis edilmesinde devletin rolü ele alınmaktadır. Makaleninson bölümünde ise beşeri sermaye teorisine yönelik eleştiriler, neoliberal küreselpolitikaların eğitimin niteliğini neden geliştiremediği meselesi üzerine yapılantartışmalarla derinleştirilmektedir. Bu düşüncelerle makalede neoliberalizmindayandığı iki temel alan olarak, ekonomi alanında nomokrasi yaklaşımı, sosyal alandaise Sosyal Darwinizm yaklaşımı incelenerek, bu doğrultuda geliştirilen politikalarıniçsel büyüme modeline uymadığı gibi, kalkınmakta olan ekonomilere hedefleridoğrultusunda yol gösterici de olamadıkları savunulmaktadır.