Metropol Kentlerde Hemşehri Kümelenmesi Üzerine Mekânsal Bir Analiz Çalışması: Bursa’daki Erzurumlular Örneği
A Spatial Analysis Study on Fellow-townsmenship Clustering in Metropolitan Cities: The Case of People From Erzurum in Bursa
Yazar: Zaman, Nilgün; Eşim, İbrahim
Dergi: Doğu Coğrafya Dergisi, Vol. 29 No. 52, 2024
Anahtar kelimeler: Population Geography ; Nüfus Coğrafyası ; Migration,space,spatial clustering,geography ; Göç,mekân,mekânsal kümelenme,coğrafya

Nedeni, oluşum süreci ve sonuçları göç eden kişi, aile veya topluluğa göre değişen göç, tek bir olay üzerinden incelenebileceği gibi genel değendirmelerle de ele alınabilir. Buradan hareketle bu çalışmada, bir metropol kentteki hemşehri kümelenmesi nedenleri ve mekansal örüntüleri bakımından ele alınmıştır. Hemşehri kümelenmeleri iç göç süreçleri bağlamında değerlendirilmiş ve ilişkiler ağı (network) teorisi ile bağlantı kurulmuştur. Bursa ilinde ikamet edenlerin Bursalılar dışında en çok Erzurumluların olması Erzurumlular özelinde bu çalışmanın hazırlanmasında etkili olmuştur. Bu kapsamda Bursa ilinin metropoliten ilçeleri olan Osmangazi, Yıldırım, Nilüfer, Kestel, Gürsu ilçelerine bağlı olan 332 mahallesi çalışma sahası olarak belirlenmiştir.  Çalışmada Bursa kentindeki Erzurumlu kümelenmesi araştırılmış, nicel veriler ve sahada gerçekleştirilen görüşmeler ile kümelenmenin varlığı belirlenmiştir.Karma araştırma yönteminin açıklayıcı ardışık deseni kapsamında hazırlanan çalışmanın birinci aşamasında mekânsal otokorelasyon tekniklerinden küresel Moran’s I ve Anselin yerel Moran’s I (LISA) teknikleri kullanılarak Bursa kentindeki Erzurum iline kayıtlı nüfusun mekânsal örüntüleri ortaya konulmuştur. İkinci aşamasında ise bu örüntü üzerinde hemşehri varlığı ile sosyo-kültürel ve ekonomik unsurların etkili olup olmadığını tespit etmek amacıyla Erzurumlu nüfus ile görüşmeler yapılmış, elde edilen sonuçlar ise içerik analizi ile çözümlenmiştir.Yapılan analizler sonucunda Erzurum iline kayıtlı nüfusun mekânsal olarak Bursa kentinin 39 mahallesinde kümelendiği tespit edilmiştir. Kümelenmede en fazla mahalleye sahip ilçenin Yıldırım olduğu belirlenmiştir. İçerik analizi sonucunda ise yaşanılan mahallenin seçiminde, Bursa’ya uyum sağlanmasında ve kültürel değerlerin yaşatılmasında hemşehri varlığının etkili olduğu sonuçlarına varılmıştır. Ayrıca gerek göç etme durumunda tercih edilen mahallelerde gerekse yeni evlenen çiftlerin yerleşim yeri tercihlerinde Erzurumlu nüfus olmasının önemsenmesi hemşehri etkisinin kümelenme üzerinde gelecekte de devam edeceğini göstermiştir.

Migration, whose cause, formation process and consequences vary depending on the migrating person, family or community, can be examined through a single event or with general evaluations. From this point of view, in this study, fellow-townsmenship clustering in a metropolitan city is discussed in terms of its reasons and spatial patterns. Citizen clusters were evaluated in the context of internal migration processes and a connection was established with the network theory. The fact that the majority of people residing in the province of Bursa are from Erzurum, apart from those from Bursa, has been effective in the preparation of this study specifically for the people with Erzurum origin. In this context, 332 neighborhoods of Osmangazi, Yıldırım, Nilüfer, Kestel, Gürsu districts, which are the metropolitan districts of Bursa province, were determined as the study area.  In the study, the clusters of people from Erzurum in Bursa were investigated, and the existence of clusters was determined through quantitative data and interviews conducted in the field.In the first stage of the study, which was prepared within the scope of the explanatory sequential design of the mixed research method, the spatial patterns of the population, in Bursa, who are originally registered in the Erzurum province were revealed by using global Moran's I and Anselin local Moran's I (LISA) techniques, which are spatial autocorrelation techniques. In the second stage, interviews were conducted with the people from Erzurum in order to determine whether the presence of fellow-townsmenship and socio-cultural and economic elements were effective on this pattern, and the results were analyzed by content analysis.As a result of the analysis, it was determined that the population registered in Erzurum was spatially clustered in 39 neighborhoods of the city of Bursa. It was also determined that Yıldırım was the district with the most neighborhoods in the cluster. As a result of the content analysis, it was concluded that the presence of fellow-townsmenship is effective in choosing the neighborhood to live in, adapting to Bursa and keeping cultural values alive. In addition, the fact that the population from Erzurum is considered important both in the neighborhoods preferred in case of migration and in the settlement preferences of newly married couples has shown that the effect of fellow countrymenship on the cluster will continue in the future.