Ortadoğu Toz Kaynaklarının Tespiti ve Fırat-Dicle Nehir Havzası (Suriye-Irak) Tarım Alanları Üzerindeki Etkisinin Değerlendirilmesi
Determining Dust Sources of Middle East and Assessing Their Impact on Agricultural Lands in Euphrates-Tigris River Basin (Syria-Iraq)
Yazar: Ateşoğlu, Ayhan; Tunay, Metin; Arıkan, Talha Berk; Yıldız, Saffet
Dergi: Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Vol. 4 No. 2, 2017
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Middle East,Collect Earth,Dust Source,Euphrates-Tigris River ; Ortadoğu,Collect Earth,Toz Kaynakları,Fırat Dicle Nehri

Çalışma, Ortadoğu’daki toz kaynaklarının tespit edilmesi ve bukaynakların oluşturduğu tehdidin Fırat ve Dicle nehirleri etkisi altındaki Irakve Suriye’deki tarım alanlarında meydana getireceği olası zararlarınbelirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından Temmuz2015 tarihinde Antalya/Türkiye’de uzaktan algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) tabanlı yazılım olanCollect Earth metodolojisi kullanılarak, içinde Suriye ve Irak’ında yer aldığıOrtadoğu bölgesinin 2000-2015 yılları arasındaki mevcut arazi örtü/kullanımsınıfları, değişimleri, vejetasyon durumu incelenmiş ve sonuçları FAOtarafından yapılmıştır. Açık kaynaklı veücretsiz olan Collect Earth yazılımında yüksek çözünürlüklü uydu verisi içerenGoogle Earth ve Bing Maps görüntüleri kullanılmaktadır. Aynı zamanda ortaçözünürlük ve global olan Modis, Landsat 7 ve 8 uyduları üzerinden üretilmiştüm veri setlerini kullanmamıza da olanak sağlamaktadır. SAIKU isimliistatistik programı yardımıyla veri analizi yapılabilmekte ve rakamsal verilereulaşılabilmektedir. Bu çalışmada, Collect Earth yöntemi kullanılarak tümOrtadoğu bölgesi için oluşturulan veri seti üzerinden CBS kullanılarak tozkaynakları bölgeleri risk seviye sınıfları haritası oluşturulmuştur. Risksınıfları haritasına göre Irak’ın toplam alanının %63,6’sı, Suriye’nin isetoplam alanının %53,7’sinin üçüncü derece toz kaynak bölgelerinde yer aldığıtespit edilmiştir. Bölge için son derece önemli olan yüzeysel su varlığıalanlarının toz kaynakları bölgeleri risk seviye sınıflarına göre dağılımlarıincelendiğinde, Irak’ın en fazla yüzeysel su varlığının %71,3 ile üçüncü derecetoz kaynak bölgelerinde yer aldığı tespit edilmiştir. Suriye’nin ise en fazlasu varlığı alanlarının sırasıyla %27,4 ve %25,9 ile dördüncü ve beşinci derecetoz kaynak bölgelerinde yer aldığı tespit edilmiştir. Ortadoğu’ya ilişkinözellikle kum/kumul alanları, tarım alanları ve su varlığına ilişkin yapılansınıflandırma sonuçları yorumlanarak, özellikle Fıratve Dicle nehirleri etkisi altındaki Irak ve Suriye ölçeğinde değerlendirmeler yapılmıştır.

This study was carried out in order to determine the dust sources in the Middle status of Middle East region between 2000-2015years have been analyzed using Collect earth methodology initiated by United Nations Food AND Agriculture Organized (FAO) in Antalya/Turkey on July 2015 and the results were reported by FAO.As being free of charge and an open source tool, the Collect Earth software uses very high resolution multi-temporal images from Google Earth and Bing Maps. At the same time, it also allows users to utilize all the datasets generated from mid-resolution images of Modis, Landsat 5, 7 and 8. Data analysis and numerical results can be achieved through SAIKU a statistical analysis program. In this study, by using GIS techniques on the dataset generated for the entire Middle East region, a map of risk level classes for dust resources areas were created. According to the risk classes map, it was confirmed that 63.6% of the total area of Iraq, and 53.7% of the total area of Syria were in the third-degree dust resources area. In addition, when the distribution of water resource areas consider highly important for Middle East region are examined according to risk level classes, it is seen that the largest water resources areas of Iraq were in the third-degree dust resources region with 71.3% while for Syria the largest water resource area were in the fourth and fifth degree dust resources region with 27.4% and 25.9%, respectively. By interpreting the results of the classification with regard to the Middle East, especially respect to sand/dune areas, agricultural lands and water resources, the evaluations are made especially on the scale of Iraq and Syria affected by Euphrates and Tigris River.