Türkler’de Ahşap Ok Yapımı
Turkish Wooden Arrow Construction
Yazar: Gündüz, Gökhan; Özden, Seray; Tekçe, Mustafa Serdar
Dergi: Bartın Orman Fakültesi Dergisi, Vol. 12 No. 17, 2010
Anahtar kelimeler: Ok,Yay,Ahşap,Türkler’de Ok Yapımı ; Arrow,Bow,Wood,Turkish Arrow Construction

Ok ve yay insanlık tarihinin en eski silahlarından biridir ve tarih öncesi devirlerden itibaren dünyanın her yerindeörneklerine rastlanmaktadır. Türkler ok yapımında çeşitli ağaç türlerini kullanmışlardır. Bunlar arasında en çokkullanılanları, Sarıçam (Pinus sylvestris L.), Kazdağı Göknarı (Abies equi-trojani Aschers. et Sint.) ve DoğuKayını (Fagus orientalis Lipsky.) ağaç türleridir. Ok gövdelerinde, mukavemet kaybı getirmeyecek şekilde hafifyapı eldesinden ötürü düşük yoğunluğa sahip ağaç türleri tercih edilmektedir. Elastikiyet modülünün yüksekolması, oldukça narin yapıdaki okun şekil değiştirme direncini artıracağından tercih edilmektedir. Oklarınboyları 60 cm ile 80 cm arasında, ağırlığı genellikle 9 gr ile 50 gr arasında değişmektedir. Oklar, malzemelerinegöre çeşitlendirilebilirler fakat okun her kısmında farklı malzeme kullanıldığı göz önüne alındığında, oklarımalzemelerine göre ayırmak dar kapsamlı kalmaktadır. Oklar yapıldıkları malzeme bakımından, kamış ve ağaçdiye ikiye ayrıldığı gibi, kullanıldıkları amaca göre de tirkeş oku, talimhane oku, puta oku, menzil oku, idmanoku ve meşk oku gibi türlere ayrılmaktadır. Osmanlılar, okun kısımlarını insan vücuduna benzeterekadlandırmışlardır. Ok kirişe takılan gez kertiğinden ucuna kadar 24 eşit parçaya bölünmüş; arkadan öne doğru ilk4 kısmına baş, başın bitimine boğaz, 11. kısma göbek, boğazla göbek arasına göğüs, göbekten 17. kısma kadarolan yere baldır, baldırdan uca kadar olan kısma ayak denmiştir. Türkler ok atma konusunda büyük rekorlaraimza atmışlardır. 845,5 m’ye ok fırlatmışlardır. Bu rekorlar benzer yay ve oklarla halen kırılamamıştır.

Bow and arrow are the most ancient weaponry of the mankind in history and there are evidences that they haveexisted all over the globe since prehistoric times. Turkic people have used many species of trees for arrowconstruction. Most widely used tree species are Scots Pine (Pinus sylvestris L.), Ida Mountain Fir (Abies equitrojaniAschers. et Sint.) and Oriental Beech (Fagus oriantalis Lipsky.). If it would not result in strength loss,species with low density wood is preferred to obtain lightweight structures in arrow shafts. High elasticitymodule supports increase of bending strength for arrow shaft which is already slender and fragile. Arrow lengthstend to vary between 60 cm and 80 cm while arrow masses range between 9 gr and 50 gr arrows could beclassified by material but it would not be accurate because each part of arrow consisted by different material. Asarrows shafts may be sorted as wooden and bamboo, arrow classes can be sorted as war, field, target, flight, andpractice and contest arrows. Ottomans named arrow sections anthropologically. Arrow shaft is divided into 24equal sections. First 4 sections from nock towards point named as head, the section where head ends is calledneck, the 11. section is called belly, sections between neck and belly are called chest, sections between belly and17. section are called calf, sections between calf and point are called foot. Turkish archers have great records inflight shooting. There is a record that measures 845.5 m and still is not beaten with similar equipment.