XIX. YÜZYIL SONLARINDA SİVAS VİLAYETİ'NDE MÜSLÜMAN EĞİTİM-ÖĞRETİM KURUMLARI VE FAALİYETLERİ
XIX. YÜZYIL SONLARINDA SİVAS VİLAYETİ'NDE MÜSLÜMAN EĞİTİM-ÖĞRETİM KURUMLARI VE FAALİYETLERİ
Yazar: Birol, Nurettin
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 24, 2010

ÖZETSivas, XiX. yüzyıl sonlarında idari bakımdan Sivas, Tokat, Amasya ve Şark-i Karahisar sancaklarına ayrılmıştı. Farklı kaynaklara göre nüfusunun % 75-80'i Müslümanlardan oluşuyordu. Sivas'ta XIX. yüzyılın son çeyreğine kadar eğitim-öğretim alanında devlet eliyle ciddi bir yatırım yapılmamıştı. Batılı tarzda eğitim-öğretim kurumlarının ilk örneklerini genellikle başkent İstanbul'da, ya da misyonerler tarafından belirli bölgelerde görmekteyiz. i 877-78 Osmanlı Rus Savaşından sonra, ekonomisi zaten iyi olmayan Osmanlı Devleti, büyük bir borç yükü altına girmişti. Böyle bir zamanda devlet eliyle eğitim-öğretim alanında yatırım yapmak neredeyse imkansız hale gelmişti. Bütün bu olumsuz şartlara rağmen, özellikle n. Abdulhamid döneminde eğitim-öğretim faaliyetlerinin taşraya yayıldığını görmekteyiz. Sivas vilayetinde de ileri görüşlü devlet adamları marifeti ve halkın katkıları ile eğitim-öğretim alanında ciddi yatırımlar yapılmıştı. Bunlar arasında en orijinal çalışmayı, ilköğretimi en ücra köylere kadar yayılması için halkı aktif hale getiren ünlü vali Halil Rıfat Paşa'dır. İlköğretirnin dışında yine bu dönemde askeri ve sivil rüştiyeler, darü'l-muallimin (öğretmen okulu), idadiler(lise) ve sanat okulları açılmaya başlamış ve XX. yüzyıl başlarında da artarak devam etmiştir.ABSTRACTSivas had the population of one million abaut and the superficies83.700 lanı attheendsof the 19'hcentury.Sivas,fromthepointofview of administrative, was distinguished to the sanjaks Tokat, Amasya and Şark-i Karahisar. According to the different sources, 75-80 % of its population was being become.As it became in many cities of Anatolis, also in Sivas, it wasn't made a serious development by State in the field of education and teaching until the last quarter of the 19th century. We usually see in the capital İstanbul the first samples of the education-teaching institutions in the Western form or in the determined places by the missionaries. After the war of Ottoman-Russian in the 1877-1878, The Ottoman Empire, which the economy wasn't good, took a great debi. At the time of Iike that, it was almost impossible to make investment in the field of education-teaching by the State.Although these negative conditions, espedally, in the period of Abdulhamid II, we see that the education-teaching services ure spread over the provinces. Then , in this period, also in the city of Sivas, it was made the serious investments in the field of education-teaching by the statesmen and the contributions of the public. Halil Rıfat Pasha is the famous governor, who made active the public for being development of the Primary Education until the farthest villages, the most original study among them. Except the Primary education, then, in this period, the military hing schools, the teacher schools, high schools and art schools were started to open and continued increasingly at the first years of the 20 th century.

ÖZETSivas, XiX. yüzyıl sonlarında idari bakımdan Sivas, Tokat, Amasya ve Şark-i Karahisar sancaklarına ayrılmıştı. Farklı kaynaklara göre nüfusunun % 75-80'i Müslümanlardan oluşuyordu. Sivas'ta XIX. yüzyılın son çeyreğine kadar eğitim-öğretim alanında devlet eliyle ciddi bir yatırım yapılmamıştı. Batılı tarzda eğitim-öğretim kurumlarının ilk örneklerini genellikle başkent İstanbul'da, ya da misyonerler tarafından belirli bölgelerde görmekteyiz. i 877-78 Osmanlı Rus Savaşından sonra, ekonomisi zaten iyi olmayan Osmanlı Devleti, büyük bir borç yükü altına girmişti. Böyle bir zamanda devlet eliyle eğitim-öğretim alanında yatırım yapmak neredeyse imkansız hale gelmişti. Bütün bu olumsuz şartlara rağmen, özellikle n. Abdulhamid döneminde eğitim-öğretim faaliyetlerinin taşraya yayıldığını görmekteyiz. Sivas vilayetinde de ileri görüşlü devlet adamları marifeti ve halkın katkıları ile eğitim-öğretim alanında ciddi yatırımlar yapılmıştı. Bunlar arasında en orijinal çalışmayı, ilköğretimi en ücra köylere kadar yayılması için halkı aktif hale getiren ünlü vali Halil Rıfat Paşa'dır. İlköğretirnin dışında yine bu dönemde askeri ve sivil rüştiyeler, darü'l-muallimin (öğretmen okulu), idadiler(lise) ve sanat okulları açılmaya başlamış ve XX. yüzyıl başlarında da artarak devam etmiştir.ABSTRACTSivas had the population of one million abaut and the superficies83.700 lanı attheendsof the 19'hcentury.Sivas,fromthepointofview of administrative, was distinguished to the sanjaks Tokat, Amasya and Şark-i Karahisar. According to the different sources, 75-80 % of its population was being become.As it became in many cities of Anatolis, also in Sivas, it wasn't made a serious development by State in the field of education and teaching until the last quarter of the 19th century. We usually see in the capital İstanbul the first samples of the education-teaching institutions in the Western form or in the determined places by the missionaries. After the war of Ottoman-Russian in the 1877-1878, The Ottoman Empire, which the economy wasn't good, took a great debi. At the time of Iike that, it was almost impossible to make investment in the field of education-teaching by the State.Although these negative conditions, espedally, in the period of Abdulhamid II, we see that the education-teaching services ure spread over the provinces. Then , in this period, also in the city of Sivas, it was made the serious investments in the field of education-teaching by the statesmen and the contributions of the public. Halil Rıfat Pasha is the famous governor, who made active the public for being development of the Primary Education until the farthest villages, the most original study among them. Except the Primary education, then, in this period, the military hing schools, the teacher schools, high schools and art schools were started to open and continued increasingly at the first years of the 20 th century.