İSMAİL HAKKI BURSEVÎ’YE GÖRE İNFİTÂR SÛRESİNİN İSARÎ YORUMU / The Interpretation of Surat al-Infitar According to Ismail Hakki Bursevi
İSMAİL HAKKI BURSEVÎ’YE GÖRE İNFİTÂR SÛRESİNİN İSARÎ YORUMU / The Interpretation of Surat al-Infitar According to Ismail Hakki Bursevi
Yazar: Çelik, İsa
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 20, 2010

ÖZETİsmail Hakkı Bursev&icirc;, son devir Osmanlı uleması arasında fazlaca esere sahip olmasıyla meşhurdur. İsmi İsmail ve lakabı Hakkı&rsquo;dır. Celvet&icirc; tar&icirc;katı şeyhlerinden R&ucirc;hu&rsquo;l-Bey&acirc;n müellifi İsmail Hakkı, Hicri 1063 senesi Aydos&rsquo;ta dünyaya geldi. Aydos&rsquo;lu Osman Efendi&rsquo;ye intisap etti, üç yıl boyunca onun kuts&icirc; himmetlerine mazhar oldu. 1086 yılında halife tayin edilerek Üsküp&rsquo;e gönderildi. Daha sonra Köprülü ve Ustrumca&rsquo;da halkı irşada devam etti. Bir müddetEdirne&rsquo;de şeyhinin evinde kaldıktan sonra Bursa&rsquo;ya halife olarak tayin edildi. Bursalı Mehmed Tahir onun hayatı ile ilgili eserinde 106 adet eserinin bulunduğunu ifade etmekte ve eserlerinin isimlerini vermektedir.Bu çalışmamız İsmail Hakkı Bursev&icirc; (v.1137/1725)&rsquo;nin tasavvuf&icirc; tefsir diyebileceğimiz R&ucirc;hu&rsquo;l-Bey&acirc;n fi-Tefs&icirc;ri&rsquo;l-Kur&rsquo;&acirc;n isimli eserindeki İnfitar suresinin tefsirinin çevirisidir. Kıyamet hadisesinin tasvirinin yapıldığı bu s&ucirc;reyi Bursev&icirc;&rsquo;nin tefsirinin yanı sıra; T&acirc;ber&icirc;(v.310/922), İmam Kuşeyr&icirc; (v.465/1072), Zemahşer&icirc; (v.538/1143), R&acirc;z&icirc; (v.606/1210), İbn Kesir (v.774/1372), Şihabuddin &Acirc;l&ucirc;s&icirc; (v.1270/1853), Cem&acirc;lüdd&icirc;n K&acirc;sım&icirc; (v.1332/1914) ve ElmalılıMuhammed Hamdi Yazır (v.1358/1942) gibi müfessirlerin Kur&rsquo;&acirc;n tefsirlerinden kısmen de olsa istifade edip, bunları ve gerekli gördüğümüz açıklamaları dipnotlarda vermeye çalıştık.Anahtar Kelimeler: İsmail Hakkı Bursev&icirc;, İnfit&acirc;r Suresi, Tefsir, Tasavvuf.ABSTRACTIsmail Hakkı Bursev&icirc; is well known with writing a number of works among late term Ottoman Scholars. His name is Ismail and nickname is Hakkı. He is one of the sheikhs of Celveti order and the author of R&ucirc;hu&rsquo;l-Bey&acirc;n. Ismail Hakkı Bursevi was born in Aydos in 1063 H. He was bound to Osman Effendi in Aydos and attained his help for three years. In 1086, he became a Caliph (myst. assistant to a Sheikh of an order) and was sent to Üsküp after this he showed correct way to the people in Köprülü and Ustrumca. After he stayed in his sheikh&rsquo;s house in Edirne he was appointed a Caliph to Bursa. Bursalı Mehmed Tahir in his work, pointed out that he wrote 106 works and indicated his works&rsquo; names.This article is the translation of the interpretation of Surat al-Infitar from R&ucirc;hu&rsquo;l-Bey&acirc;n fi Tefsiri&rsquo;l-Qur&rsquo;an. In surat al-Infitar it is explained the resurrection of the deed. Besides Bursevi&rsquo;s comment, it is made use of the interpretations of Kuseyr&icirc;, Taber&icirc;, Zemahser&icirc;, R&acirc;z&icirc;, İbn Kes&icirc;r, Sihabüddin &Acirc;l&ucirc;s&icirc;, Cem&acirc;lüdd&icirc;n K&acirc;sim&icirc; and Muhammed Hamdi Yazir. Also some important notes was explained in foot notes.Key Words: İsmail Hakki Bursev&icirc;, Surat al-Infitar, Interpretation, Sufism.

ÖZETİsmail Hakkı Bursev&icirc;, son devir Osmanlı uleması arasında fazlaca esere sahip olmasıyla meşhurdur. İsmi İsmail ve lakabı Hakkı&rsquo;dır. Celvet&icirc; tar&icirc;katı şeyhlerinden R&ucirc;hu&rsquo;l-Bey&acirc;n müellifi İsmail Hakkı, Hicri 1063 senesi Aydos&rsquo;ta dünyaya geldi. Aydos&rsquo;lu Osman Efendi&rsquo;ye intisap etti, üç yıl boyunca onun kuts&icirc; himmetlerine mazhar oldu. 1086 yılında halife tayin edilerek Üsküp&rsquo;e gönderildi. Daha sonra Köprülü ve Ustrumca&rsquo;da halkı irşada devam etti. Bir müddetEdirne&rsquo;de şeyhinin evinde kaldıktan sonra Bursa&rsquo;ya halife olarak tayin edildi. Bursalı Mehmed Tahir onun hayatı ile ilgili eserinde 106 adet eserinin bulunduğunu ifade etmekte ve eserlerinin isimlerini vermektedir.Bu çalışmamız İsmail Hakkı Bursev&icirc; (v.1137/1725)&rsquo;nin tasavvuf&icirc; tefsir diyebileceğimiz R&ucirc;hu&rsquo;l-Bey&acirc;n fi-Tefs&icirc;ri&rsquo;l-Kur&rsquo;&acirc;n isimli eserindeki İnfitar suresinin tefsirinin çevirisidir. Kıyamet hadisesinin tasvirinin yapıldığı bu s&ucirc;reyi Bursev&icirc;&rsquo;nin tefsirinin yanı sıra; T&acirc;ber&icirc;(v.310/922), İmam Kuşeyr&icirc; (v.465/1072), Zemahşer&icirc; (v.538/1143), R&acirc;z&icirc; (v.606/1210), İbn Kesir (v.774/1372), Şihabuddin &Acirc;l&ucirc;s&icirc; (v.1270/1853), Cem&acirc;lüdd&icirc;n K&acirc;sım&icirc; (v.1332/1914) ve ElmalılıMuhammed Hamdi Yazır (v.1358/1942) gibi müfessirlerin Kur&rsquo;&acirc;n tefsirlerinden kısmen de olsa istifade edip, bunları ve gerekli gördüğümüz açıklamaları dipnotlarda vermeye çalıştık.Anahtar Kelimeler: İsmail Hakkı Bursev&icirc;, İnfit&acirc;r Suresi, Tefsir, Tasavvuf.ABSTRACTIsmail Hakkı Bursev&icirc; is well known with writing a number of works among late term Ottoman Scholars. His name is Ismail and nickname is Hakkı. He is one of the sheikhs of Celveti order and the author of R&ucirc;hu&rsquo;l-Bey&acirc;n. Ismail Hakkı Bursevi was born in Aydos in 1063 H. He was bound to Osman Effendi in Aydos and attained his help for three years. In 1086, he became a Caliph (myst. assistant to a Sheikh of an order) and was sent to Üsküp after this he showed correct way to the people in Köprülü and Ustrumca. After he stayed in his sheikh&rsquo;s house in Edirne he was appointed a Caliph to Bursa. Bursalı Mehmed Tahir in his work, pointed out that he wrote 106 works and indicated his works&rsquo; names.This article is the translation of the interpretation of Surat al-Infitar from R&ucirc;hu&rsquo;l-Bey&acirc;n fi Tefsiri&rsquo;l-Qur&rsquo;an. In surat al-Infitar it is explained the resurrection of the deed. Besides Bursevi&rsquo;s comment, it is made use of the interpretations of Kuseyr&icirc;, Taber&icirc;, Zemahser&icirc;, R&acirc;z&icirc;, İbn Kes&icirc;r, Sihabüddin &Acirc;l&ucirc;s&icirc;, Cem&acirc;lüdd&icirc;n K&acirc;sim&icirc; and Muhammed Hamdi Yazir. Also some important notes was explained in foot notes.Key Words: İsmail Hakki Bursev&icirc;, Surat al-Infitar, Interpretation, Sufism.