Tercüme Dergisinde Kadın Kimliğinin İnşası: Bir Yapısöküm Denemesi
Tercüme Dergisinde Kadın Kimliğinin İnşası: Bir Yapısöküm Denemesi
Yazar: Polatel, Ceyda
Dergi: Mavi Atlas, Vol. 8 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Çeviri,Tercüme Dergisi,Söylem

Çeviri çalışmalarında post-yapısalcı yaklaşımların odak noktalarından biri çevirinin kültür ve kimlik inşasındaki rolüdür. Bu çalışmada çeviri metinler ışığında Tercüme dergisinin 1940-1946 yılları arasında çıkan sayılarında erken Cumhuriyet dönemi kadın kimliğine ilişkin olarak üretilen söylemler ve bu söylemlerin dönemin sosyo/kültürel özellikleri içerisinde iktidarın ürettiği söylemsel yapılarla bağlantılı olan noktaları ve kesintiye uğrayan alanları ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Böyle bir çalışma derginin yapısökümsel okumasını gerektirmiş ve bu nedenle de dergide yer alan çeviri metinlerin satır aralarında kadına dair görünürlük kazanan ifade bütünlükleri hiyerarşik olmayan bir sentez içerisinde ortaya konulmuştur. Bu şekilde derginin farklı bir okuması yapılarak dergiye ilişkin olarak daha önce belirlenen yapının sökülmesi hedeflenmiştir. Yapıyı sökerken çeviri metinlerin kadın konusuna ilişkin söylemler üzerinden öznenin inşasının ortaya çıkarılmasıyla derginin farklı bir düzlemde yeniden konumlandırılmasını sağlayacak bir takım bulguların ortaya konması amaçlanmıştır.  Bu süreçte bugüne kadar dergiye ilişkin olarak öne sürülen iddiaların tekrar gözden geçirilmesini sağlayacak boşluklar, kesintiler ve uyumsuz bütünlükler ise derginin tarihsel konum içerisinde aşkın bir belirleyeninin olamayacağını göstermek üzere detaylandırılmıştır.  Bu anlamda Tercüme dergisindeki çeviriler yoluyla kadına ilişkin kurulan bilgi alanlarının ve ürettikleri doğrulukların oluşumunun izini sürülmüş, söz konusun dönemin normları ve kuralları üzerinden işleyen bir iktidar alanının varlığı ve öznenin inşasına yönelik unsurlar belirlenmeye çalışılmıştır.  Çevirilerin satır aralarında izi sürülen ifade gruplarının genel düzeni ve belirli bütünler içinde bir araya gelişinin, bireylerin ne şekilde özneleştirilmek istendiğini göstermesi bakımından işaret ettikleri kavramlar, bütünlüklerine göre sınıflandırılmıştır. Böylece dönemin iktidar ilişkileri üzerinden bireylerin özneye dönüştürülmeleri esnasında kadın kimliğinin hangi sorunsallaştırmalar yoluyla kurulduğunu tespit edebilmek olanaklı hale gelmiştir. Çeviri metinlerin satır aralarında geçen ifadelerde toplumda kadına yönelik algının dönüşümünü tetikleyici ya da Batılı olmayı özendirici bir kaygıdan çok bazı şeylerin değişmezliğinin ya da devamlılığın sağlanmasına yardımcı motiflerle geleneği koruyucu bir algının üretildiği tespit edilmiştir. Bu nedenle seçilen metin tercihlerinin kadınların geleneksel rollerinin devamlılığını korumak noktasında muhafazakâr bir tavrı güçlendirmeye yönelik olduğu gösterilmeye çalışılmıştır.

Çeviri çalışmalarında post-yapısalcı yaklaşımların odak noktalarından biri çevirinin kültür ve kimlik inşasındaki rolüdür. Bu çalışmada çeviri metinler ışığında Tercüme dergisinin 1940-1946 yılları arasında çıkan sayılarında erken Cumhuriyet dönemi kadın kimliğine ilişkin olarak üretilen söylemler ve bu söylemlerin dönemin sosyo/kültürel özellikleri içerisinde iktidarın ürettiği söylemsel yapılarla bağlantılı olan noktaları ve kesintiye uğrayan alanları ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Böyle bir çalışma derginin yapısökümsel okumasını gerektirmiş ve bu nedenle de dergide yer alan çeviri metinlerin satır aralarında kadına dair görünürlük kazanan ifade bütünlükleri hiyerarşik olmayan bir sentez içerisinde ortaya konulmuştur. Bu şekilde derginin farklı bir okuması yapılarak dergiye ilişkin olarak daha önce belirlenen yapının sökülmesi hedeflenmiştir. Yapıyı sökerken çeviri metinlerin kadın konusuna ilişkin söylemler üzerinden öznenin inşasının ortaya çıkarılmasıyla derginin farklı bir düzlemde yeniden konumlandırılmasını sağlayacak bir takım bulguların ortaya konması amaçlanmıştır.  Bu süreçte bugüne kadar dergiye ilişkin olarak öne sürülen iddiaların tekrar gözden geçirilmesini sağlayacak boşluklar, kesintiler ve uyumsuz bütünlükler ise derginin tarihsel konum içerisinde aşkın bir belirleyeninin olamayacağını göstermek üzere detaylandırılmıştır.  Bu anlamda Tercüme dergisindeki çeviriler yoluyla kadına ilişkin kurulan bilgi alanlarının ve ürettikleri doğrulukların oluşumunun izini sürülmüş, söz konusun dönemin normları ve kuralları üzerinden işleyen bir iktidar alanının varlığı ve öznenin inşasına yönelik unsurlar belirlenmeye çalışılmıştır.  Çevirilerin satır aralarında izi sürülen ifade gruplarının genel düzeni ve belirli bütünler içinde bir araya gelişinin, bireylerin ne şekilde özneleştirilmek istendiğini göstermesi bakımından işaret ettikleri kavramlar, bütünlüklerine göre sınıflandırılmıştır. Böylece dönemin iktidar ilişkileri üzerinden bireylerin özneye dönüştürülmeleri esnasında kadın kimliğinin hangi sorunsallaştırmalar yoluyla kurulduğunu tespit edebilmek olanaklı hale gelmiştir. Çeviri metinlerin satır aralarında geçen ifadelerde toplumda kadına yönelik algının dönüşümünü tetikleyici ya da Batılı olmayı özendirici bir kaygıdan çok bazı şeylerin değişmezliğinin ya da devamlılığın sağlanmasına yardımcı motiflerle geleneği koruyucu bir algının üretildiği tespit edilmiştir. Bu nedenle seçilen metin tercihlerinin kadınların geleneksel rollerinin devamlılığını korumak noktasında muhafazakâr bir tavrı güçlendirmeye yönelik olduğu gösterilmeye çalışılmıştır.