Neoliberal Dönüşüm Sürecinde Girişimci Üniversite ve Toplumsal İşlevin Değişimi
The Entrepreneurial University and the Change of Social Function in the Neoliberal Transformation Process
Yazar: Özdemir, Murat
Dergi: Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 28 No. 2026, 2025
Anahtar kelimeler: Higher Education Studies (Other) ; Yükseköğretim Çalışmaları (Diğer) ; Neoliberal Üniversite,Girişimci Üniversite,Üniversite Misyonu ; Neoliberal University,Entrepreneuer Universitiy,University Mission

Bu çalışma üniversite tarihi üzerine odaklanarak neoliberal ekonomi politik ideolojiyle misyon farklılaşması yaşayan üniversite anlayışını geleneksel üniversite kültürü ekseninde eleştiriye açmaktadır. Modern üniversitenin yarattığı değerler tarihsel süreçte neoliberal ekonomi politik değişimin gölgesi altında dönüşüm geçirerek yeniden yapılandırılmıştır. Geleneksel üniversite kültüründen kopuş anlamına gelen bu yeni değerler dizisi beraberinde birçok politik kazanımın da yok olmasına sebep olmuştur. Modern üniversite örgütlenmesi sürecinde üniversite finans kaynağının devlet tarafından sağlanması üniversitelere görece özerklik tanımaktaydı. Bu açıdan üniversiteler ontolojik olarak akıl merkezli bir örgütlenme sürecine girmiş, epistemolojik olarak da hakikat arayışı kendinde bir amaç olarak ele alınmıştı. Böylelikle bilgi üretim süreci kamu adına düşünülmüş, bilginin varlığı toplumsal sosyalizasyon, yetkinleşme, yargı yetisi edinme ekseninde ele alınmıştı. Kısaca bilgiyle olan ilişki ticari fayda yerine kamusal fayda etrafında kurumsallaşmıştı. Bunun yanında modern üniversite örgütlenmesi aynı zamanda ulus kimliğinin inşası adına ulusal ortak ruh yaratma noktasında gerekli bilgi setlerinin üretimi de gerçekleştirmekteydi. Modern üniversitenin bu temel özellikleri neoliberal ekonomi politiğin hegemonik hale gelmesi sonucu ekonomik değerler sistemiyle yer değiştirmektedir. Bu dönüşüm beraberinde üniversitenin toplumsal işlevi üzerine yeniden düşünmeyi zorunlu kılmaktadır. Bu açıdan bu çalışma modern üniversite anlayışıyla inşa edilen üniversite kültürünün ayırıcı özelliklerinin neoliberal politikalarla ortadan kaldırılması sürecine odaklanarak üniversitenin sürekli ekonomik fayda odaklı yeni hegemonik değerlerini eleştiriye açmaktadır.

This study focuses on the history of the university and opens the understanding of the university, which has a mission differentiation with the neoliberal political economy ideology, to criticism on the axis of traditional university culture. The values created by the modern university have been restructured by being reformed in the historical process under the shadow of neoliberal economic and political change. This new set of values, which means a break with the values of the traditional university, has been the reason for the disappearance of many political gains. In the modern university formation process, university financial resources were provided by the state and universities were granted autonomy. In this respect, universities entered an ontologically mind-centered organization, and epistemologically, the search for truth was treated as an end in itself. Thus, the information production process was considered on behalf of the public, and the socialization of existence, perfection, and the development of judgment were addressed. In short, the relationship with information was institutionalized around public benefit rather than commercial benefit. In addition, the teaching of modern universities was also producing the necessary knowledge sets that could create a national common spirit in the name of nation-building. These basic features of the modern university are being replaced by the economic value system as a result of neoliberal economic policy becoming hegemonic. This transformation necessitates a rethinking of the social function of the university. In this respect, this study focuses on the process of eliminating the distinctive features of the university culture built with the modern university understanding through neoliberal policies and opens up criticism to the new hegemonic values of the university, which are constantly focused on economic benefit.