HEMŞİRELERDE UYKU SORUNLARI VE ETKİLİ ETMENLER
SLEEP PROBLEMS AND FACTORS AFFECTING SLEEP IN NURSES
Yazar: Temel, Ayla Bayik; Fışkın, Aylin; Yıldırım, Jülide Gülizar
Dergi: Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, Vol. 29 No. 2, 0
Anahtar kelimeler: Sleep,sleep problems,nurses ; Uyku,uyku sorunları,hemşireler

Amaç: İyi uyku hemşireler için temel bir fizyolojik gereksinim olmasının yanı sıra, hemşirenin verdiği bakımının kalitesi ve uygulama hatalarının önlenmesinde büyük önem taşır. Araştırma hemşirelerde uyku sorunlarını ve uykuyu etkileyen bireysel ve işe bağlı etmenlerin incelenmesi amacıyla yürütüldü. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı araştırma, 2008 yılında İzmir’de iki hastanede gönüllü 280 klinik hemşiresi ile yürütüldü. Veriler sosyodemografik soru formu ve uyku düzeni, uyaranlar ve rahatlama-gevşeme davranışları olmak üzere üç boyut içeren Carter ve Clark  2005  tarafından geliştirilmiş Uyku Değerlendirme Formu  UDF  ile toplandı. Form için toplam puan aralığı 0-27 arasında değişmektedir. Yüksek puanlar her boyutta sorunun arttığını göstermektedir. Uyku düzeni için olası genel toplam puan aralığı 0-9, uyaranlar için 0-15 ve rahatlama-gevşeme davranışları için 0-3 puandır. Bulgular: Hemşirelerin yaş ortalaması 32.17±6.45 idi. UDF puan ortalaması 12.17±0.15  min 3.00, max 20.00  bulundu. Hemşirelerin %76’sının 16- 60dk içerisinde uykuya daldığı, %30’unun toplam uyku süresinin 6 saatten az olduğu saptandı. Uyku sorunlarında; uyku düzeni, uyaranlar ve rahatlama-gevşeme davranışlarının etkisi %76’dır. Hemşirelerin büyük çoğunluğunun uykuya geç daldığı ve %99.6’sının etkili uyumadığı saptandı. Uykuyu bozucu etmenler kapsamında, %57.5’inin egzersiz yapmadığı, %95’inin kafeinli içecek tükettiği, %50’sinin sigara içtiği, %49.6’sının yatakta TV izlediği, %41.8’inin gürültüden etkilendiği, %41.8’inin kaygı, %35’inin huzursuzluk yaşadığı saptandı. Hemşirelerin %45’i uyku kalitesini, %65.7’si genel olarak sağlığını çok iyi ve iyi düzeyde değerlendirdi. Sonuç: Hemşirelerde uyku düzeninin orta, uyaranlar ve rahatlama-gevşeme davranışlarının orta düzeyin altında kaldığı ve sonuçta hemşirelerin orta düzeyde uyku sorunu yaşadıkları saptandı. Hemşirelerin uyku sorunlarıyla baş edebilmelerine yönelik bireysel ve kurumsal düzenlemeler önerildi

Objective: Good sleep is a basic physiological need for nurses, besides that it is of great importance for the quality of nursing care and preventing procedural errors. Aim of the study is to identify sleep problems in nurses and the factors associated with work and individual behaviors affecting sleep. Methods: Descriptive study was conducted in two hospitals in Izmir/Turkey in 2008 and covered a sample of 280 volunteer ward nurses by providing their informed consent. Data was gathered by Socio-demographic questionnaire and Sleep Evaluation Questionnaire  SEQ , which was consisted of three dimensions; sleep routines, stimulants and relaxation. SEQ was developed by Carter and Clark  2005 . Possible overall score ranges between 0 and 27 for SEQ. Higher score indicates more problems in each area. Possible total score ranges are 0-9, 0-15 and 0-3 respectively for sleep routines, stimulants and relaxation. Results: The average age of nurses is 32.17+ 6.45. SEQ mean score of the nurses is 12.17+ 0.15  min 3.00, max 20.00 . 76.0 % of the nurses reported that they fall asleep within 16-60 minutes; total sleep time is less than 6 hours in bed for the 30% of the nurses. Sleep routines, stimulants, and relaxation accounted for 76% of the variability in SEQ scores as predictive factors. Majority of the nurses fell asleep late and 99.6% of them slept inefficient. As the sleep stimulants, 57.5% of nurses did not do the exercise, 95% of them drank caffeinated beverages, 50% of them smoked, 49.6% of them watched TV in a bed, 41.8% of them were affected from noise, 41.8% lived anxiety, 35% of them lived depression. 45% of nurses’ evaluated her sleep quality good , and 65.7% of them evaluated her health status well. Conclusion: Sleep routines of the nurses were found to be moderate, stimulants and relaxations were found to be under moderate level. Nurses demonstrated moderate sleep loss. Individual and institutional arrangements were recommended for the nurses to cope with sleep problems