Doğal bitki türlerinin kentsel alanlardaki bitkisel tasarımlarda kullanımı
Using native plant species in planting designs in urban areas
Yazar: Tırnakçı, Aslihan; Aklıbaşında, Meliha
Dergi: Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Vol. 24 No. 1, 2022
Anahtar kelimeler: Architecture ; Mimarlık ; Peyzaj tasarımı,bitkisel tasarım,Doğal Bitki Örtüsü,Sürdürülebilirlik,Nevşehir ; Landscape design,Planting design,Natural vegetation,Sustainability,Nevsehir

Bitkiler gerek estetik gerekse işlevsel özellikleri ile kentsel açık-yeşil alanların en önemli bileşenidir. Türkiye 12 binin üzerinde doğal bitki türü ve 3000’nin üzerinde endemik bitki türü ile zengin bir biyolojik çeşitliliğe sahiptir. Bu biyolojik çeşitlilik bitkisel tasarımlar için farklı nitelikte kompozisyonların oluşturulmasında yüksek bir potansiyele sahiptir. Peyzaj tasarımlarında yaşanabilir mekânlar oluşturmada bitkiler ile mekânlara hem estetik hem de işlevsel değer kazandırılmaktadır. Özellikle estetik/işlevsel değerlere sahip ve ekolojik toleransları yüksek bitki türleri bitkisel tasarımlar için oldukça önemlidir. Bu bağlamda doğal bitki örtüsünden faydalanarak yapılan peyzaj tasarımları ekolojik temelli ve sürdürülebilir alternatifler sunmaktadır. Ancak kentsel alanlarda doğal bitki örtüsünden yeterli ve verimli düzeyde yararlanılmamaktadır.Bu çalışmada, Nevşehir’de doğal yayılış gösteren ağaç, ağaççık, çalı, sarılıcı ve yer örtücü olmak üzere farklı ölçülerde 38 adet bitki taksonu belirlenmiş, kentsel alanlarda bu bitkilerle nasıl mekânlar oluşturulabileceğine yönelik bir tasarım senaryosu geliştirilmiştir. Sonuç olarak bitkisel tasarımlarda doğal türlerle de estetik ve fonksiyonel yönden etkili tasarımlar yapılabileceği ortaya konmuştur. Bu bağlamda sürdürülebilir ve ekonomik uygulamalar açısından yüksek potansiyele sahip doğal türlerin açık-yeşil alanlarda kullanımı teşvik edilmeli ve kültüre alınarak kullanımı yaygınlaştırılmalıdır.

Plants are the most important component of urban open-green spaces with their aesthetic and functional features. Turkey has a rich biological diversity with over 12 thousand natural plant species and over 3000 endemic plant species. This biodiversity has a high potential to create different compositions at planting designs. In creating livable spaces with planting design, both aesthetic and functional value are added to the spaces with the plants. Especially plant species which have aesthetic/functional values and high ecological tolerance are very important for planting designs. In this context, landscape designs made by utilizing natural vegetation present ecologically based sustainable alternatives. However, the natural vegetation in urban areas is not utilized adequately and efficiently.In this study, 38 plant taxa of different sizes were determined including trees, shrubs, climbing plants and ground cover plants naturally distributed plants in Nevşehir. A design scenario has been developed for how spaces can be created with these plants in urban areas. As a result, it has been revealed that effective designs, which are aesthetic and functional, can be made also with native species. In this context, the use of native plants with high potential in terms of sustainable and economic applications in open-green areas should be encouraged and their use should be expanded by taking them into culture.