BİREYSEL SOSYAL SORUMLULUĞUN BİLİNÇLİ TÜKETİM DAVRANIŞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİ İNCELEMEYE YÖNELİK BİR ÇALIŞMA
A STUDY FOR INVESTIGATION OF THE EFFECT OF INDIVIDUAL SOCIAL RESPONSIBILITY ON CONSCIOUS CONSUMPTION BEHAVIOR
Yazar: Karaca, Şükran
Dergi: Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 21 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Bireysel Sosyal Sorumluluk,Bilinçli Tüketim,Sosyal Sorumlu Tüketim,Sosyal Bilinçli Tüketici ; Individual Social Responsibilit,Conscious Consumption,Socially Responsible Consumption,Socially Conscious Consumer

Dünyadameydana gelen iklim değişikliği, nüfusun aşırı şekilde artması, ormansızlaşma,işbirliği eksikliği, adaletsizlik, tüketici haklarının yeterince korunamamasıgibi insanların karşılaştığı birçok sorun vardır. Mal ve hizmetlerin doğru birşekilde tüketilmemesi ise bu sorunların merkezinde yer almaktadır. Bundandolayı sosyal sorumlu tüketim bilincinin artması olumsuz etkilerin daha fazlafarkına varılmasına neden olacaktır. Bu araştırma ile Sivas ilinde yaşayanbireylerin bireysel sosyal sorumluluklarının bilinçli tüketim davranışıüzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın amacıdoğrultusunda Asar (2017) tarafından geliştirilen “Bireysel Sosyal SorumlulukÖlçeği” ve Buğday (2015) tarafından geliştirilen “Bilinçli Tüketim Ölçeği”kullanılmış ve Sivas ilinde yaşayan 372 katılımcıya yüz yüze anketuygulanmıştır. Araştırma sonucunda bireysel sosyal sorumluluk alt boyutlarından“yardımlaşma boyutunun” sade tüketim, sosyal sorumlu tüketim, etik tüketim verasyonel tüketim davranışı üzerinde; “toplum ve çevreye yönelik sorumlulukboyutunun” sade tüketim, çevre bilinçli tüketim ve rasyonel tüketim davranışıüzerinde; “inisiyatif alma boyutunun” çevre bilinçli tüketim, sosyal sorumlutüketim, etik tüketim ve rasyonel tüketim davranışı üzerinde; “iyimserlikboyutunun” etik tüketim davranışı üzerinde ve “duyarlılık boyutunun” sadetüketim, çevre bilinçli tüketim, sosyal sorumlu tüketim ve etik tüketimdavranışı üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıcabu araştırma ile bireysel sosyal sorumluluğun ve bilinçli tüketim davranışınındemografik özelliklere göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediği de testedilmiştir. Analiz sonuçlarına göre hem bireysel sosyal sorumluluk ve hem de bilinçlitüketim davranışı yaş, eğitim, gelir ve meslek değişkenlerine göre farklılıkgösterirken, cinsiyet ve medeni duruma göre sadece bireysel sosyal sorumlulukfarklılık göstermektedir.

There are many problems in the worldencountered by people such as climate change, excessive population growth,deforestation, lack of cooperation, injustice and inadequate protection ofconsumer rights. The fact that goods and services are not consumed correctly isat the center of these problems. Therefore, increasing awareness of sociallyresponsible consumption will lead to more awareness of negative effects. Theaim of this study is to investigate the effects of individual socialresponsibilities of people living in Sivas on conscious consumption behavior.For the purpose of this study, “Individual Social Responsibility Scale”developed by Asar (2017) and “Conscious Consumption Scale” developed by Buğday(2015) were used and 372 participants in the province of Sivas were interviewedface to face. At the end of the research following results have been achieved:Among the sub-dimensions of individual social responsibility the dimension of“assistance” has a significant effect on simple consumption, sociallyresponsible consumption, ethical consumption and rational consumption behavior;the dimension of “responsibility towards society and the environment” has asignificant effect on simple consumption, environmental conscious consumptionand rational consumption behavior; the dimension of “initiative-taking” has asignificant effect on environmental conscious consumption, socially responsibleconsumption, ethical consumption and rational consumption behavior; thedimension of “optimism” has a significant effect on ethical consumptionbehavior and the dimension of “sensitivity” has a significant effect on simpleconsumption, environmental conscious consumption, socially responsibleconsumption and ethical consumption behavior. Besides, this research has alsotested whether individual social responsibility and conscious consumptionbehavior differ significantly according to demographic characteristics or not.According to the results of the analysis: While individual socialresponsibility and conscious consumption behavior differ according to age,education, income and occupational variables; only individual socialresponsibility varies according to gender and marital status.