OKUL YÖNETİCİLERİNİN LİDERLİK STİLLERİ İLE ÖĞRETMENLERİN STRES ALGISI ARASINDAKİ İLİŞKİ
THE RELATIONSHIP BETWEEN SCHOOL ADMINISTRATORS’ LEADERSHIP STYLES AND TEACHERS’ PERCEPTIONS OF STRESS
Yazar: Halitoğlu, Şeyda Nur; Akpınar, Burhan
Dergi: Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 21 No. 82, 2021
Anahtar kelimeler: Other Fields of Education ; Alan Eğitimleri ; Okul Yönetimi,Liderlik Stilleri,Örgütsel Stres,Öğretmen Stresi

Bu araştırmanın amacı, okul yöneticilerinin liderlik stilleri ile öğretmenlerin yaşadığı örgütsel stres arasındaki ilişkiyi belirlemek ve bunu çeşitli değişkenlere göre değerlendirmektir. Araştırma 2020-2021 Eğitim-Öğretim yılında Şanlıurfa ili merkez ilçelerdeki kamuya ait genel liselerde görev yapan 377 öğretmen üzerinde yürütülmüştür. İlişkisel tarama ve korelasyonel araştırma modeli kullanılarak gerçekleştirilen araştırmada veriler, “Okul Müdürleri Liderlik Stili Ölçeği” ile “Örgütsel Stres Ölçeği” ile elde edilmiştir. Verilerin analizinde MWU ve KWH testleri ile Bonferroni Pairwise Comparisons ve Spearman’s Sıra Farkları korelasyon analizi kullanılmıştır. Analizler sonucunda, öğretmenlerin toplamda orta düzeyde örgütsel stres algısına sahip oldukları belirlenmiştir. Alt boyutlar itibarıyla ise, öğretmenler, karar verme, iş yükü ve beceri kullanımı alt boyutlarında yüksek; sosyal destek alt boyutunda ise düşük stres algısına sahiptirler. Öğretmenlerin stres algıları branş hariç, demografik değişkenlere göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Öğretmen algılarına göre, yöneticilerinin yaygın olarak sergiledikleri liderlik stili dönüşümcü liderlik (yüksek seviyede); bunu sürdürümcü liderlik (orta seviyede) ve serbest bırakıcı liderlik (düşük seviyede) izlemektedir. Öğretmenlerin algıladığı liderlik stilleri kıdem ve branş değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermiştir.Öğretmen algılarına göre okul yöneticilerinin liderlik stilleri (toplamda) ile öğretmenlerin stres düzeyleri (toplamda) arasında negatif yönde (anlamlı ve zayıf düzeyde) bir ilişki belirlenmiştir. Bu ilişki alt boyutlara göre farklı yön ve değerlerdedir. Araştırmada, öğretmenlerin algıladığı örgütsel stresin, yöneticilerin liderlik stilinden ziyade, karar verme, iş yükü ve beceri kullanımı gibi öğretim sürecindeki işleyişle ilgili olabileceği değerlendirilmiştir. Bu itibarla, okul yöneticilerinin, öğretmen stresini artırmayacak ılıman bir çalışma iklimini sonuç verecek yönetim stili benimsemelerinin önemi vurgulanmıştır.  Zira ister yönetim ve isterse öğretim sürecinin doğasından kaynaklanan öğretmen stresi, eğitim-öğretim faaliyetleri ile okulun etkililik ve verimliliğini düşüren önemli bir sorundur.

Bu araştırmanın amacı, okul yöneticilerinin liderlik stilleri ile öğretmenlerin yaşadığı örgütsel stres arasındaki ilişkiyi belirlemek ve bunu çeşitli değişkenlere göre değerlendirmektir. Araştırma 2020-2021 Eğitim-Öğretim yılında Şanlıurfa ili merkez ilçelerdeki kamuya ait genel liselerde görev yapan 377 öğretmen üzerinde yürütülmüştür. İlişkisel tarama ve korelasyonel araştırma modeli kullanılarak gerçekleştirilen araştırmada veriler, “Okul Müdürleri Liderlik Stili Ölçeği” ile “Örgütsel Stres Ölçeği” ile elde edilmiştir. Verilerin analizinde MWU ve KWH testleri ile Bonferroni Pairwise Comparisons ve Spearman’s Sıra Farkları korelasyon analizi kullanılmıştır. Analizler sonucunda, öğretmenlerin toplamda orta düzeyde örgütsel stres algısına sahip oldukları belirlenmiştir. Alt boyutlar itibarıyla ise, öğretmenler, karar verme, iş yükü ve beceri kullanımı alt boyutlarında yüksek; sosyal destek alt boyutunda ise düşük stres algısına sahiptirler. Öğretmenlerin stres algıları branş hariç, demografik değişkenlere göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Öğretmen algılarına göre, yöneticilerinin yaygın olarak sergiledikleri liderlik stili dönüşümcü liderlik (yüksek seviyede); bunu sürdürümcü liderlik (orta seviyede) ve serbest bırakıcı liderlik (düşük seviyede) izlemektedir. Öğretmenlerin algıladığı liderlik stilleri kıdem ve branş değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermiştir.Öğretmen algılarına göre okul yöneticilerinin liderlik stilleri (toplamda) ile öğretmenlerin stres düzeyleri (toplamda) arasında negatif yönde (anlamlı ve zayıf düzeyde) bir ilişki belirlenmiştir. Bu ilişki alt boyutlara göre farklı yön ve değerlerdedir. Araştırmada, öğretmenlerin algıladığı örgütsel stresin, yöneticilerin liderlik stilinden ziyade, karar verme, iş yükü ve beceri kullanımı gibi öğretim sürecindeki işleyişle ilgili olabileceği değerlendirilmiştir. Bu itibarla, okul yöneticilerinin, öğretmen stresini artırmayacak ılıman bir çalışma iklimini sonuç verecek yönetim stili benimsemelerinin önemi vurgulanmıştır.  Zira ister yönetim ve isterse öğretim sürecinin doğasından kaynaklanan öğretmen stresi, eğitim-öğretim faaliyetleri ile okulun etkililik ve verimliliğini düşüren önemli bir sorundur.