5-6 Yaş Grubu Çocukların Zihin Kuramı Becerilerinin Bazı Değişkenlere Göre İncelenmesi
5-6 Yaş Grubu Çocukların Zihin Kuramı Becerilerinin Bazı Değişkenlere Göre İncelenmesi
Yazar: Arıkan, Zeyneb; Tüfekci, Aysel
Dergi: Çocuk ve Gelişim Dergisi, Vol. 3 No. 6, 2020
Anahtar kelimeler: Other Fields of Education ; Alan Eğitimleri ; Okul öncesi dönem,Erken çocukluk,Zihin Kuramı,5-6 yaş çocuklar,Zihgin Kuramı becerileri

Zihin kuramı, her insanın farklı zihni durumlara sahip olduğunu bilme ve farklı zihinsel durumları yorumlayarak zihinsel temsiller oluşturma becerisi olarak tanımlanabilir. Zihin kuramı becerilerinin gelişimi doğumla başlar, okul öncesi dönemde hız kazanır. Çocuklar büyüdükçe kendilerinin ve diğer insanların davranışlarının aslında zihinsel durumlarının bir sonucu olduğunu keşfetmeye başlarlar. Zihin kuramı becerileri çocukların sosyal etkileşimlerinde önemli rol oynamaktadır. Başkalarının zihinsel durumlarını anlayabilen çocuklar daha az problem davranış sergilemekte, daha gelişmiş sosyal becerilere sahip olmakta ve daha fazla prososyal davranış göstermektedirler. Okul öncesi dönem çocukların aile bireyleri dışında sosyal etkileşim olanaklarının arttığı ve çeşitlendiği bir dönemdir.  Bundan hareketle araştırmada okul öncesi dönem çocuklarının zihin kuramı becerilerinde etkili faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma betimsel tarama modelinde desenlenmiştir.  Araştırmanın örneklemini ana sınıflarına devam eden 230 çocuk oluşturmuştur. Araştırma verileri “Kişisel Bilgi Formu” ve “Zihin Kuramı Ölçeği” kullanılarak elde edilmiştir. Kişisel Bilgi Formu çocukların ebeveynleri tarafından doldurulmuş, Zihin Kuramı Ölçeği ise birinci araştırmacı tarafından her bir çocuğa bireysel olarak uygulanmıştır. Verilerin analizinde normallik varsayımları dikkate alınarak, Mann Whitney U ve Kruskall Wallis-H Testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda çocukların Zihin Kuramı Ölçeği’den aldıkları puanların, çocukların doğum sırası, kardeş sayısı, anne baba yaşı, anne baba öğrenim düzeyi ve anne çalışma durumuna göre anlamlı bir farklılık gösterdiği, ancak çocukların cinsiyeti ve aile aylık gelir düzeyine göre anlamlı bir farklılık göstermediği görülmüştür. Buna göre, ikinci çocuk olarak doğan çocukların, kardeşi olan çocukların, anne ve babasının yaşı 35 ve üstü olan çocukların, anne ve babasının öğrenim düzeyi lisans ve üstü olan çocukların, annesi çalışmayan çocukların zihin kuramı beceri puanlarının daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Zihin kuramı, her insanın farklı zihni durumlara sahip olduğunu bilme ve farklı zihinsel durumları yorumlayarak zihinsel temsiller oluşturma becerisi olarak tanımlanabilir. Zihin kuramı becerilerinin gelişimi doğumla başlar, okul öncesi dönemde hız kazanır. Çocuklar büyüdükçe kendilerinin ve diğer insanların davranışlarının aslında zihinsel durumlarının bir sonucu olduğunu keşfetmeye başlarlar. Zihin kuramı becerileri çocukların sosyal etkileşimlerinde önemli rol oynamaktadır. Başkalarının zihinsel durumlarını anlayabilen çocuklar daha az problem davranış sergilemekte, daha gelişmiş sosyal becerilere sahip olmakta ve daha fazla prososyal davranış göstermektedirler. Okul öncesi dönem çocukların aile bireyleri dışında sosyal etkileşim olanaklarının arttığı ve çeşitlendiği bir dönemdir.  Bundan hareketle araştırmada okul öncesi dönem çocuklarının zihin kuramı becerilerinde etkili faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma betimsel tarama modelinde desenlenmiştir.  Araştırmanın örneklemini ana sınıflarına devam eden 230 çocuk oluşturmuştur. Araştırma verileri “Kişisel Bilgi Formu” ve “Zihin Kuramı Ölçeği” kullanılarak elde edilmiştir. Kişisel Bilgi Formu çocukların ebeveynleri tarafından doldurulmuş, Zihin Kuramı Ölçeği ise birinci araştırmacı tarafından her bir çocuğa bireysel olarak uygulanmıştır. Verilerin analizinde normallik varsayımları dikkate alınarak, Mann Whitney U ve Kruskall Wallis-H Testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda çocukların Zihin Kuramı Ölçeği’den aldıkları puanların, çocukların doğum sırası, kardeş sayısı, anne baba yaşı, anne baba öğrenim düzeyi ve anne çalışma durumuna göre anlamlı bir farklılık gösterdiği, ancak çocukların cinsiyeti ve aile aylık gelir düzeyine göre anlamlı bir farklılık göstermediği görülmüştür. Buna göre, ikinci çocuk olarak doğan çocukların, kardeşi olan çocukların, anne ve babasının yaşı 35 ve üstü olan çocukların, anne ve babasının öğrenim düzeyi lisans ve üstü olan çocukların, annesi çalışmayan çocukların zihin kuramı beceri puanlarının daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.