Kur’an Tilavetinde Tekellüf Sorunu: Kavramsal Çözümleme ve Pratik Bir Yaklaşım
The Problem of Takalluf in Qur’anic Recitation: A Conceptual Analysis and a Practical Approach
Yazar: Sağlam, Mustafa
Dergi: Artuklu Akademi, Vol. 12 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Recitation of the Qur'an and Qiraat ; Kuran-ı Kerim Okuma ve Kıraat ; Kıraat,Kur'an,Tecvid,Tilâvet,Lahn,Tekellüf,Zorlama ; Qirā’ah,Qur’ān,Tajwid,Tilāwah,Recitation Mistake,Takalluf,Affectation

Bu makale, Kur’an’ı zoraki ve gösterişe dayalı şekilde tilavet etmenin yanlışlığına dikkat çekmekte; zorlama veya yapmacık okuyuş anlamındaki tekellüf kavramını tanıtmakta, çeşitlerini ele almakta ve bu tür okuyuşlardan sakındırmayı amaçlamaktadır. Zira aşırı tekellüf içeren, ses kirliliği ya da mizofoniye sebep olabilecek okumalar, tilavetin ruhuna aykırıdır. Çalışma, tecvid ilmine dair eserlerde tanımlanan, okuyuşun ve dinleyişin halavetini bozan tilavet kusurlarının yazılı anlatım çerçevesinde değerlendirilmesiyle sınırlıdır. Kaynak taraması yöntemiyle klasik ve güvenilir eserlerden yararlanılmış; tanımlayıcı ve tasvirî bir üslup tercih edilmiştir. Makale, sık karşılaşılan ancak literatürde yeterince işlenmemiş bir konuyu ele alması bakımından önem taşımaktadır. Tilavetin revnâk ve selikasını bozan, onu amacının dışına taşıyan ve estetiğini zedeleyen tekellüf, Kur’an tilavetinin güzelliğini bozan kusurdur. Tecvid alimleri tarafından tekellüf sayılan okuyuşlar tespit edilmiş; bu uygulamaların yol açtığı olumsuzluklar dile getirilmiştir. Kur’an’ın eşsizliğine yaraşır bir tilavetin nasıl olması gerektiğine dair, kıraat ve tecvid metinlerindeki beyitler, şerhler ve haşiyeler taranarak tekellüf kavamı çerçevesinde bir araya getirilmiştir. Böylece hem yanlış okuyuş biçimleri hem de bunlara dair klasik değerlendirmeler arasında bağ kurulmuş; zevk-i selime uygun, huzur veren bir tilavetin imkânı ortaya konmuştur. Çalışma bu bağlamda okuyucuya klasik kaynaklara dayalı bilinç kazandırmayı ve uygulamada sıklıkla rastlanan hataların ayırt edilmesine katkı sunmayı hedeflemektedir. Bu sebeple çalışma boyunca klasik kaynaklar ışığında tilavetin edep ölçü ve denge ilkeleri vurgulanmış, okuyuşta samimiyetin gereği öne çıkarılmış, dinleyici üzerindeki psikolojik etkilere dikkat çekilmiştir. Bu yaklaşımın tilavet bilincinin gelişmesine katkı sunacağı düşünülmekte; metodolojik tutarlılığın ön planda tutulmasıyla Kur’an tilavetinde ölçülülük ve estetiği birlikte ele alan başka araştırmalar için referans ve yol gösterici olması ümit edilmektedir.

This article draws attention to the inappropriateness of reciting the Qur’an in a forced and ostentatious manner. It introduces the concept of takalluf, defined as contrived or artificial recitation, and discusses its various forms while aiming to envisage a caution against such styles. Recitations burdened with excessive takalluf, which may even result in auditory dissonance or trigger misophonia, are considered incompatible with the spiritual essence of tilāwah (Qur’anic recitation). The study is limited to the analysis of recitational flaws that diminish the ḥalāwah (sweetness or aesthetic pleasure) of reciting and listening, as defined in the classical works on tajwīd (the science of Qur’anic pronunciation). A literature-based approach was employed, utilizing authoritative and classical sources, and a descriptive and illustrative style was adopted throughout the study. The article holds significance as it addresses a frequently encountered yet underexplored issue in the existing literature. Takalluf –which strips recitation of its sincerity, reduces it to superficiality, and harms its aesthetic quality—is portrayed as a deviation from the core spirit of Qur’anic engagement. Forms of recitation that are categorized as takalluf by scholars of tajwīd have been identified, along with the negative consequences these styles produce in practice. To establish how a recitation worthy of the Qur’an’s unique status should be performed, verses, commentaries (shurūḥ), and marginal notes (ḥawāshī) from qirā’ah and tajwīd literature have been examined through the lens of takalluf. This framework helps connect flawed contemporary practices with classical scholarly assessments, thereby outlining the conditions for a serene and aesthetically refined recitation. In this context, the study aims to raise awareness based on classical sources and to contribute to the identification of errors frequently encountered in practice.