GÜNÜMÜZ YAPAY ZEKA TEKNOLOJİLERİ İLE MENÜ PLANLAMASI VE BESİN ÖĞELERİ ANALİZİ: CHATGPT TABANLI BİR YAKLAŞIM
MENU PLANNING AND NUTRIENT ANALYSIS WITH CONTEMPORARY AI TECHNOLOGIES: A CHATGPT-BASED APPROACH
Yazar: Özer Altundağ, Özlem
Dergi: Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 34 No. Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ, 2025
Anahtar kelimeler: Consumption and Everyday Life ; Günlük Yaşam ve Tüketim ; Accounting, Auditing and Accountability (Other) ; Muhasebe, Denetim ve Mali Sorumluluk (Diğer) ; Yaşlı,Menü,Yapay Zeka,MIND Diyeti,Besin Öğesi Örüntüsü ; Elderly,Menu,Artificial Intelligence,MIND diet,Nutrient Pattern

Bu çalışma, huzurevlerindeki bireyler için yapay zeka tarafından oluşturulan menüleri besin öğesi içeriği, MIND diyeti uyumu ve besin öğesi örüntü profiline (NRF9.3) göre değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Çalışmada yapay zeka programı olarak ChatGPT kullanılmış olup, programa birer aylık yaz ve kış menüleri oluşturtulmuş ve ardından bu menülerin besin öğesi içerikleri analiz edilmiştir. Menülerin, yaşlı bireylerin besin gereksinimlerini karşılama ve sağlıklı beslenmeye uygunluğu değerlendirilmiştir. Sonuçlara göre, program her iki menüde de MIND diyetine büyük ölçüde uyum sağlasa da, özellikle üzümsü meyve tüketiminin düşük olması, zeytinyağının birincil yağ kaynağı olarak yeterince yer almaması ve şarap tüketiminin bulunmaması tam skora ulaşılamamasına neden olmuştur. Besin yoğunluğu açısından, NRF9 puanları yüksek, ancak NRF9.3 puanları oldukça düşük bulunmuştur. Bu durum, menülerin besin öğesi açısından zengin olmasına rağmen yüksek doymuş yağ, eklenmiş şeker ve sodyum içermesi nedeniyle sağlık açısından optimal olmadığını göstermektedir. Besin öğesi içerikleri incelendiğinde ise; kış menüsünün karbonhidrat, posa, A vitamini, C vitamini, B1 vitamini, folik asit, sodyum, potasyum, magnezyum, çinko ve demir içeriğinin yaz menüsüne göre anlamlı derecede yüksek olduğu görülmüştür (p

This study aims to evaluate the nutrient content, adherence to the MIND diet, and nutrient profiling (NRF9.3) score of AI-generated menus for nursing home residents. ChatGPT was utilized as the AI program to generate one-month summer and winter menus, and the nutrient composition of these menus was subsequently analyzed. The menus were assessed in terms of their ability to meet the nutritional needs of older adults and their alignment with healthy eating guidelines. According to the results, although the AI-generated menus largely adhered to the MIND diet, certain limitations prevented a perfect score. Specifically, the consumption of berries was low, olive oil was not sufficiently included as the primary fat source, and there was no wine consumption. In terms of nutrient density, the NRF9 scores were high, whereas the NRF9.3 scores were significantly lower. This suggests that while the menus were nutrient-rich, they were not optimally healthy due to their high content of saturated fat, added sugars, and sodium. When analyzing the nutrient composition, the winter menu was found to have significantly higher levels of carbohydrates, fiber, vitamin A, vitamin C, vitamin B1, folic acid, sodium, potassium, magnesium, zinc, and iron compared to the summer menu (p