hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Metinlerarası İlişkiler Bağlamında Nazan Bekiroğlu’nun İsimle Ateş Arasında Adlı Romanı
In the Context of Intertextualty Nazan Bekiroğlu’s Name is Between the Name and Fire
Yazar: Şeref, İzzet
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi No. 61, 2017
Anahtar kelimeler: Nazan Bekiroğlu,modern Turkish native ; Nazan Bekiroğlu,modern Türk romanı

Nazan Bekiroğlu, modern Türk romancılığının ve hikâyeciliğinin önde gelen kalemlerindendir. Onun eserleri farklı açılardan okunacak kadar zengin bir içeriğe sahiptir. Metinlerarası okuma bu yaklaşım tarzlarından sadece biridir. Metinlerarasılık son yıllarda metin tahlilinde sıkça kullanılan bir yöntem hâline gelmiştir. Temeli postmodernizme dayanan metinlerarasılık, başta J. Kristeva olmak üzere M. Riffaterre, R. Barthes, G. Genette gibi birçok dil bilimcinin geliştirdiği bir metin çözümleme yöntemidir.Bu çalışmada Bekiroğlu’nun İsimle Ateş Arasında adlı romanı metinlerarası ilişkiler bağlamında incelenmiş, eserin tarihsel göndergeleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu amaçla yapılan değerlendirmeler sonucunda İsimle Ateş Arasında’da bir yandan Osmanlı Devleti’nin Duraklama ve Gerileme dönemlerinin bireyin bakış açısıyla sunulduğu bir yandan da kurgunun ve Bekiroğlu’nun söyleminin etkisinin hissedildiği ifade edilebilir. Eser, söz konusu dönemde yaşanmış olayları çok sesli bir kurgusal tavırla yansıttığı için son dönem Türk romancılığında önemli bir yere sahiptir

Nazan Bekiroğlu is author of a master of modern Turkish novels and narration. Bekiroğlu’s works are rich enough to be read from different angles. Intertextuality is just one of the angles. On the other hand in recent years intertextuality has become a method. Intertextuality is the basis of postmodernism it is a text analysis method which developed such a linguists like J. Kristeva, M. Riffaterre, R. Barthes, G. Genette.In this study, Bekiroğlu’s novel named Between Fire and Name was examined in the context of intertextual relations. Historical references of the novel have been tried to be identified. As a result of the evaluations carried out for this purpose, it can be stated that while the periods of the Pause and Decline of the Ottoman State are presented with the viewpoint of the individual on the one hand, the effect of the fiction and Bekiroğlu’s discourse is felt in the Between Fire and Name. The work has an important place in the last period of Turkish novelty as it reflects the events that took place in the period in a very loud fictional manner.
Ayışığında “Çalışkur” Öyküsünde Anlatıcı
Narrator İn The Ayışığında “Çalışkur” Story
Yazar: Vural, Yasir
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi No. 61, 2017
Anahtar kelimeler: Ayışığında “Çalışkur”,anlatıcı,Haldun Taner ; Ayışığında “Çalışkur”,narrator,Haldun Taner

Edebi eserde biçim-içerik uyumunun önemli yeri vardır. İçeriğin aktarılmasında kullanılan edebiyat tekniğinin uygulanış şekli edebi eserin başarısını belirler. Haldun Taner Ayışığında “Çalışkur” öyküsünde örneği az görülen deneysel bir yöntem kullanıp hikâyeyi yöneltilebilecek edebi-sosyal eleştirilerle birlikte kurgulamış, bunun sonucu çok anlatıcılı bir metin ortaya çıkmıştır. Kurgusal okurlar hikâyeye tepkide bulunup öykü karşısındaki durumlarını temsilen birer anlatıcı olarak öykü dünyasında yer alırlar. Bu anlatıcıların tutumları bir yandan öyküye zenginlik katarken bir yandan da öyküdeki toplumsal eleştirileri değişik açılardan onaylayarak anlatıya ironik bir ton kazandırır. Bu anlatıcıların ve kullanılan bakış açılarının ironinin derinleştirilmesinde önemli rolü vardır. Kurgusal okurlar anlatıcı olarak ilk hikâye karşısında bazı muhtemel tepkilerin karikatürleştirilmiş halleri gibidir. Bu okur-anlatıcıların yapaylığında sınıfsal bir yön de bulunur. Okur-anlatıcılar öykü içindeki yapaylığın üzerine yeni yapay katmanlar ekler. Gerek Haldun Taner’in sanat anlayışı ve eserleri, gerek Ayışığında “Çalışkur” üzerine çalışmalar yapılmışsa da esere bu açıdan yaklaşılmamıştır. Bu çalışmada Ayışığında “Çalışkur” hikâyesindeki anlatıcılar ve metne sağladıkları katkı ele alınacaktır.

Harmony of form and content has an important place in a literary work. The implementation style of a literary technique that is used to transfer content determine the success of a literary work. Haldun Taner, in Ayışığında Çalışkur narrative, used a unique experimental method and fictionalised the narrative with literary-social criticism that can be directed at the narrative and so there appeared a text with multiple narrators. Fictional readers ,with reacting to the narrative, play a part as a narrator, representing their position against the story, in a story world. Attitudes of these narrators while enrich the story also give it an ironic tone with confirming social criticism from different perspectives in the story. These narrators and used viewpoints have a great role in deepening irony. Fictional readers, as a narrator, are just like caricatured sample of some possible reactions about the first narrative. In artificiality of these reader-narrators, also there is a class aspect. Reader-narrators add new artificial layers on artificiality of the story.Even if there are researches made about the sense of art of Haldun Taner and his works and about Ayışığında Çalışkur the work has never been approached from this point. In this study, the narrators of Ayışığında Çalışkur and their contributions to the text will be handled.
Türkçede -(I) K Eki ve Oluşturduğu Kategoriler
-(I)K Affıx and Categories Constituted By -(I)K in Turkish
Yazar: Erdoğan, Özlem
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi No. 61, 2017
Anahtar kelimeler: kategori,yapım eki ; category,derivational affix

Türkçede fiil tabanına gelen -(I)k eki, anlama ve yapıya göre değişik gramer kategorileri oluşturabilen eklerden biridir. -(I)k’nin oluşturduğu bu kategorilere bazı ağız çalışmalarında çeşitli şekillerde temas edilmiş olsa da Türkiye Türkçesi kaynaklarının büyük çoğunluğunda hiç değinilmemiş ve -(I)k eki, bu kaynakların hemen her birinde fiilden isim türeten bir yapım eki olarak ele alınmıştır. Bu çalışma, ağızlardaki kullanım örnekleri de göz önünde bulundurulmakla birlikte temel olarak ölçünlü Türkçenin esas alınmasıyla hazırlanmış ve çalışmada, -(I)k’nin sadece ve her kullanımda bir yapım eki olmadığı belirtilerek söz konusu ekin kullanımıyla ilgili üç farklı kategori üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda, ekin yapım eki, sıfat-fiil ve kip kategorilerinde değerlendirilebilecek kullanım örnekleri incelenmiştir. Ayrıca, bir şekilde bu ekle ilişkilendirilmiş olan daha başka kategoriler ile bunların konu çerçevesinde nasıl değerlendirilebileceği hususlarına da yer verilmiştir. Böylece, -(I)k ekinin günümüz Türkiye Türkçesi çerçevesinde değerlendirilmesi noktasında ekin temel kullanım alanları ve sınırları ile ilgili olarak üzerinde durulması önerilen bazı ölçütler ortaya konmuştur.

-(I)k added to verb base is one of the affixes which constitutes diffirent categories in terms of meaning and structure in Turkish. Although it has been dwelled upon these categories constituted by -(I)k with diffirent points in some studies about local languages, it hasn’t been touched on this subject hardly ever in most of sources on Turkish grammar and -(I)k affix has been considered as a derivational affix in these sources. This study has been prepared basing on standart Turkish besides taking samples of local languages into consideration and in the study, it has been stated that -(I)k affix isn’t always a derivational affix and it has been focused on three different categories about using of this affix. In this context, usage examples of this affix which can be evaluated in the categories of derivational affix, participle and mode have been examined. In addition, it has been touched on other categories correlated with this affix in some way and this mattter how they can be evaluated within the context of the subject. Thus, it has been put forward that some criterias are suggested to be considered about the main usage fields and boundaries of the -(I)k affix when it is examined in Turkish.
Kitâb-ı Kânûnçe’de Geçen Organ Adları
The Names of the Organs in Kitâb-ı Kânûnçe (Law Book)
Yazar: Kara Kütükçü, Nimet
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi No. 61, 2017
Anahtar kelimeler: Kitāb-ı Kānūnçe,Eski Anadolu Türkçesi tıp terimleri ; Kitāb-ı Kānūnçe (Law Book),Ancient Anatolian Turkish

Bir dilin söz varlığındaki sözcükler nitelik veya niceliklerine göre çeşitli şekillerde incelenebilir. Bu incelemeler sonucunda o dilin söz varlığının yeterli veya yetersiz oluşu, ödünçlenen sözcükler ve türleri ayrıca bu sözcük türlerinin birbirleriyle karşılaştırıldığındaki kullanım durumları ve sözcüklerin kullanım sıklığı ortaya çıkar. Söz varlığı incelemesi yaparken ilk başvurulan sözcük grupları bir dilde “temel sözcükler” olarak adlandırılan insan yaşamında birinci derecede önemli olan, sık kullanılan ve tarihi süreç içinde çok fazla ses ve şekil değişikliğine uğramamış organ, hayvan, yiyecek-içecek, akrabalık ve sayı adları üzerinde durulur. Eski Anadolu Türkçesi döneminde Türk tıp dilinin bugünkü zenginliğe kavuşmasının alt yapısını oluşturan birçok eser kaleme alınmış veya başka dillerden tercüme edilerek benzetme veya aktarma yoluyla dilimize kazandırılmıştır.  Eski Anadolu Türkçesinin önemli tıp kitaplarından biri olan ve Bursalı Müftü Mahmud Efendi tarafından 1596’da kaleme alınmış Kitāb-ı Kānūnçe de içerdiği tıp terimleri (hayvan, organ, hastalık, bitki, ilaç adları) bakımından oldukça zengin bir içeriğe sahiptir. Eserlerdeki organ adları (anatomik ve fizyolojik terimler) hem terim yapma kurallarına uygun oluşturulduğu hem de Türk Tıp dilinin gelişmesine katkı sağladığı için bu çalışmada Kitāb-ı Kānūnçe’deki organ adları üzerinde durulacaktır.

The vocabularies of the thesaurus of a language can be analyzed in various ways based on their qualities and quantities. As a result of these analyses, the sufficiency or insufficiency of the thesaurus of a language, the borrowed vocabularies and types, the use of these types of vocabularies when compared with each other and their frequency of use can be found. While making the analysis of  the thesaurus, the first applied group of words are the names of organs, animals, foods-drinks, kinship and numbers, which are primarily important in the human life, which are used frequently and which have not undergone sound and morphological changes many times in the historical process. In the Ancient Anatolian Turkish era, many works, constituting the basis of the Turkish medical language today, were written or translated and introduced into our language with similes and borrowing. Kitāb-ı Kānūnçe (Law Book), one of the most important medical books of Ancient Anatolian Turkish written by the Mufti of Bursa Mahmud Efendi in 1596, has a very rich content in terms of medical terminology (animal, organ, disease, plant, medicine names). As the names of the organs in the works (anatomical and physiological terminology) were lexicalized in accordance with the rules of terminology derivation and contributed to the development of Turkish medical language, the organ names in Kitāb-ı Kānūnçe (Law Book) will be discussed in this study.
Türkçenin Az Bilinen Bir Eki: +Laŋ
An Uncommon Suffix of Turkish: +Laŋ
Yazar: Güzel, Ferdi
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi No. 61, 2018
Anahtar kelimeler: Yapım eki,+lAŋ eki ; Derivative suffix,suffix of +lAŋ

+lAŋ eki, Türkçenin en az bilinen eklerinden biridir. İlk kez Dîvânu Lugâti’t Türk’te görülen bu eke tarihî ve çağdaş dönemler ile ilgili gramer kitaplarının büyük bir kısmında yer verilmemiştir. Örnek kelime çok az olduğu ve ekin işlevi tam olarak belirlenemediği için bu ekle türetilmiş bazı kelimeler hakkında yanlış değerlendirmeler yapılmıştır. Tarihî ve çağdaş lehçelerde sadece birkaç kelimede görülen +lAŋ eki, Türkiye Türkçesi ağızlarında ‘benzerlik, yakınlık’ işlevi ile pek çok kelime türetmiş işlek bir ektir.

+lAŋ is one of the uncommon suffixes. This suffix which was firstly used in Dîvânu Lugâti’t Türk has not taken place in most parts of grammar books related to historical and modern periods. Some wrong evaluations have been made about the words derived from this suffix because of the fact that there are very few sample words and the function of the suffix has not been determined. +lAŋ, which is only seen in a few words in the historical and modern dialects, is a common suffix deriving a lot of words with the function of ‘similarity, likeness’ in the dialects of Turkish.
Kırgız Türkçesinde Mental Fiiller
The Mental Verbs in Kırghız Turkish
Yazar: Özeren, Mehmet; Alan, İrfan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi No. 61, 2017
Anahtar kelimeler: Kırgız Türkçesi,Fiil,Mental Fiil. ; Kirghiz Turkish,Verb,Mental Verb.

Bu çalışmanın amacı ilk önce mental fiil kavramını açıklamak daha sonra da Kırgız Türkçesindeki mental fiilleri tespit edip soyut kavramlarda dilin anlatım imkanlarını ortaya koymaktadır. Yaptığımız bu çalışmada, Kırgız Türkçesinde tarama yapılarak elde edilmiş olan mental fiiller Biliş Fiilleri (Anlama; Düşünme; Niyet, İstek ve Arzu; Hayal; Tahmin; Unutma; Hatırlama İfade Eden Fiiller), Psikolojik Durum Fiilleri (Kuşku ve Şüphe; Sevgi; Öfkelenme; Kaygı, Endişe ve Telaş; Korku; Şaşırma; Üzüntü; Utanma; Pişmanlık İfade Eden Fiiller) ve Algılama Fiilleri (Görme; İşitme; Tatma; Koklama; Dokunma İle İlgili Algılama Fiilleri) olmak üzere üç ana başlık altında sınıflandırılmıştır.

The aim of this study is to propound the expression possibilities of language in abstract concepts through firstly explaining the verb notion, and then determining the mental verbs in Kirghiz Turkish. In this study, mental verbs have been handled in the three main titles that are cognition verbs (the verbs that express understanding, thought, intention, request and desire, dream, guess, forgetting, remembering), the verbs of psychological situation (the verbs expressing doubt and suspicion, love, anger, anxiety, apprehension and fuss, fear, astonishment, sadness, shame, regret) and the perception verbs (the verbs of vision, hearing, tasting, smell, handling, regarding with perception verbs).
Büyük Türkmen Şairi Mahtumkulu’nun Şiirlerinde Hz. Peygamber
Prophet Muhammad on Poems of the Great Turkmen Poet Mahtumkulu
Yazar: Palabıyık, M.Hanefi; Kalkandelen, Ayşe
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi No. 61, 2017
Anahtar kelimeler: Turkman poet,Mahtumkulu,Prophet Muhammad ; Türkmen şair,Mahtumkulu,Hz. Peygamber

Şairler, edebiyatın her kolunda ve pek çok edebî türde peygamber şiiri yazmış, peygamberler ile ilgili her türlü bilginin mevcut olduğu eserler vücuda getirmişlerdir. Onlar, Hz. Peygamber’e duydukları sevgiyi ve bağlılığı da şiirlerinde O’nun hayatı, özellikleri, kişiliği ile ele almışlar, sahip olduğu yüceliği övmüş, sevgilerini dile getirmiş, O’ndan şefaat beklemişlerdir. Türkmen şivesiyle ve sade bir üslupla şiirler yazmış olan büyük Türkmen şairi Mahtumkulu da Hz. Peygamber’e olan sevgisini, şiirlerinde O’nun son Peygamber oluşu, Allah’ın habîbi oluşu, ümmetine düşkünlüğü ve mucizeleri gibi konularla, O’nu en güzel isim ve sıfatlarıyla anarak edebi bir tarzda ortaya koymuştur. Mahtumkulu’nun Divanında Hz. Peygamber’i tararken dikkatimizi çeken temel husus, onun yazdıklarında, aldığı medrese eğitiminin yansımasının görülmesidir. Divanındaki konumuzla alakalı çoğu şiirinde Mahtumkulu, bir fakih, bir mürebbi, bir uyarıcı, bir öğütçü, bir muallim olarak görünmektedir.İkinci husus ise onun bir mürşid gibi dergâhındaki dervişlere sahip çıkan, onları irşad eden, onlara vaaz ve nasihat eden bir şeyh gibi görülmesidir. Ayrıca en önemlisi o, tasavvufun tesirini derinlemesine hissettiren, “nur-i Muhammedî”nin somutlaşmış bir örneğini sunmaktadır.Mahtumkulu’nun Hz. Peygamber anlayışı, geleneksel dergâh-medrese/sûfi-molla anlayışına uygun, klasik Ehl-i Sünnet çizgisinde bir anlayış özelliklerini taşımaktadır.

Poets have written poems in almost every genre and created a variety of prophet poems including all kinds of information about prophets. They reflected their love and commitment for Prophet Muhammed by talking about his life, characteristics and personality in their works and they promoted his nobility, stated their love and expected mercy from him.A great Turkman poet Mahtumkulu who wrote in a plain Turkman language stated his love for Prophet Muhammed in a literary style and by explaining that he is the last prophet and his favourite man (habibullah), mentioning his commitment for his people and his miracles and talking about him with the best names.The thing attracting our attention in Mahtumkulu’s perception of Prophet Muhammed is the reflections of his madrasah education in his works. Maktumkulu is regarded as a jurist, pedagogue, a guide and an advisor in his collected poems related to our topic.Secondly, he is seen as a sheikh protecting, advising, guiding and preaching his dervishes in his Islamic monastery like a leader. Besides, the most important thing is that he gives us an incarnational example of the light of Muhammed that makes us deeply feel the effect of Sufism.Mahtumkulu’s perception of Prophet Muhammed has the characteristics of a perception in the line of classical Ahl-i Sunnah that is appropriate for traditional Sufi madrasah
Sivas’ın Maruz Kaldığı Saldırı ve İşgaller (1232-1402)
Attacks and Invades which Sivas had Exposed (1232-1402)
Yazar: Geyikoğlu, Hasan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi No. 61, 2017
Anahtar kelimeler: Sivas,Selçuklular,Danişmendliler,Moğollar,Kadı Burhaneddin Ahmed ; Sivas,Seljukids,Danishmendids,Moghuls,Kadı Burhaneddin Ahmed

Sivas, İç Anadolu Bölgesi’nin kuzey-doğusunda yer alan tarihî bir şehirdir. Üzerinde bulunduğu coğrafî mevkii ve anayollar dolayısıyla stratejik, siyasî, ticarî bakımlardan büyük öneme sahip olmuştur. Bu özellikleri nedeniyle birçok dış güç Sivas’a sahip olmak istemiştir. Bu amaçla Sivas birçok defa saldırıya maruz kalmış ve işgale uğramıştır. Makalemize konu olan dönemde (1232-1402) Moğollar, Memlûklular ve Timur tarafından saldırılara maruz kalmış, işgal edilmiş, yağma ve tahribe uğramıştır.

Sivas is a historical city located in the northeast of the central Anatolian region. Due to its geographical location and its proximity to main routes, Sivas has been a city of great strategic, political and commercial importance, which has also always whetted the appetite of foreign powers. Thus, Sivas underwent many attacks and invasions. This article takes as its subject the period between 1232-1402 when Sivas was attacked, occupied and looted by Moghuls, Mamelukes and Timurids.
Moralı Korsanların Kıbrıs Çevresindeki Faaliyetleri (1821-1828)
Activities of Mora Pirates Around Cyprus (1821-1828)
Yazar: Çoruh, Haydar
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi No. 61, 2017
Anahtar kelimeler: Ottoman,Europa,Mediterranean,Cyprus,Mora,Pirate. ; Osmanlı,Avrupa,Akdeniz,Kıbrıs,Korsan,Mora.

1821 Mora İsyanı, Osmanlı Devleti ile Akdeniz adaları arasındaki bağlantıyı sona erdiren önemli hadiselerden biridir. İsyan sırasında Rum korsanların ortaya koydukları vahşet karşısında uzun süre direnemeyen Osmanlılar, Mora ve Akdeniz adalarından çekilmek zorunda kaldılar. Osmanlıların çekilmesi üzerine Rum korsanlar, Mora İsyanı’nı bütün Akdeniz coğrafyasına yaymak istediler. Bu sebeple gemilerini Ege adaları, Anadolu ve Kıbrıs sahillerine gönderdiler ve Hıristiyanları Osmanlı egemenliğine karşı kışkırttılar. Bununla beraber Rum korsanların çabaları beklenen etkiyi Kıbrıs’ta göstermemiştir. Bunda Kıbrıs muhassıllarının olduğu kadar Mısır Valisi Mehmed Ali Paşa’nın Akdeniz donanmasıyla kazandığı zaferlerin payı büyüktür. Ada yine de uzun bir süre Rum korsanların saldırılarından kurtulamamıştır. Yunan Devleti’nin kurulması için savaşan korsanlar silahlarını devletlerinin kurulmasına ilgisiz kalan Avrupalı devletlere çevirdiler. Buna karşılık Rum korsanlar üzerine geniş çaplı bir mücadele başlatıldı. Avrupalılar Rum korsanların Akdeniz’den temizlenmesi görevini Yunanistan’a verdiler.Çalışma, Rum korsanların 1821 Mora İsyanı sırasında uyguladıkları Akdeniz ablukasının Kıbrıs ve çevresine etkileri üzerine odaklanmıştır

1821 Mora Rebellion which ended the connection between the Ottoman Empire and the Mediterranean Islands is one of the important events. Introduced by Greek pirates during the rebellion unable to withstand long periods in the face of brutality, the Ottomans were forced to retreat from the Mora and the Aegean islands. On the withdrawal of the Ottomans, Greek pirates, they wanted to spread to the 1821 Mora Rebellion on the whole Mediterranean region. For this reason, they sent the ships of the Aegean islands, shores of Anatolia and Cyprus. They provoked against the Ottoman domination of Christians. However, the efforts of the Greek pirates have not shown the expected effect in Cyprus. The victory of Egyptian Governor Mehmed Ali Pasha with the Mediterranean navy is as great as that of the Cyprus Muhassıls. The island has not survived the attacks of the Greek pirates for a long time anyway. The pirates who fought for the foundation of the Greek state turned their weapons into European states that were not interested in the establishment of their state. On the other hand, a widespread struggle against the Greek pirates was launched. The Europeans gave Greece the task of clearing the Greek pirates from the Mediterranean. The study focused on the impacts of the Mediterranean blockade on Cyprus and its environs, which the Greek pirates imposed during the 1821 Mora Rebellion.