Tip 2 Diyabetli Bireylerin Ayak Sağlığı Durumu ve Ayak Öz Bakım Aktivitelerinin Değerlendirilmesi
Evaluation of Foot Health And Foot Self Care Activities of Individuals With Type 2 Diabetes
Yazar: Azak, Oktay; Kılıç, Meryem
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, Vol. 12 No. 1, 2022
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Foot health,foot self-care,Type 2 diabet,diabetic foot,nursing ; Ayak sağlığı,ayak öz bakımı,Tip 2 diyabet,diyabetik ayak,hemşirelik

Bu çalışmada, Tip 2 diyabetli bireylerin ayak sağlığı sorunları ve ayak öz bakım aktiviteleri değerlendirilmesi amaçlandı. Tanımlayıcı ve kesitsel türde olan çalışma, Ocak 2021-Mayıs 2021 tarihleri arasında vakıf üniversitesi hastanesi endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları polikliniğinde yürütüldü.  Araştırmaya 202 Tip 2 diyabetli birey katıldı. Veriler, tanıtıcı özellikler, ayak öz bakım aktiviteleri ve ayak muayene formu ile toplandı. Verilerin analizinde ortalama, standart sapma, frekans, yüzde, Ki-Kare ve Mann Whitney U testi kullanıldı. Araştırmaya katılan diyabetli bireylerin yaş ortalaması 59,43±12,54 yıl, diyabet süresi 9,65±7,00 yıl, %55,9 (113)’unun erkek, %44,1 (89)’inin kadın, %36,6 (74)’sının okuma yazma bildiği belirlendi. Diyabetli bireylerin %69,8’inin ayağında kuruluk, %23,8’inde çatlak, %49,0’unun tırnaklarını düz kestiği, en yüksek oranda ayaklarında yanma ve karıncalanma, uyuşma gibi şikayetler yaşadığı belirlendi. Yaşı, sistolik kan basıncı ve diyabet süresi yüksek olan, eğitim ve gelir seviyesi düşük olan, diyabet dışında kronik hastalığı, diyabete bağlı gelişen komplikasyonu ve HbA1c değeri ≥ %7,5’in üzerinde olan diyabetli bireylerin istatistiksel açıdan daha fazla ayak sorunu yaşadığı belirlendi (p=0,009, p=0,002, p=0,006, p=0,000, p=0,005, p=0,004, p=0,001).  Diyabetli bireylerin ayağında çoğunlukla kuruluk şikayeti yaşandıkları (141, %69,8) fakat, yüksek oranda nemlendirici kullanmadıkları (88, %43,6) ve tırnaklarını kontrol etmedikleri (101, %50) belirlendi. Çalışma sonucunda, diyabetli bireylerin çeşitli ayak sorunları yaşadıkları ve doğru olmayan ayak bakım davranışlarının olduğu belirlendi. Diyabetli bireylerin düzenli aralıklarla ayaklarının muayene edilerek, ayak sorunlarına yönelik bakım ve tedavi almaları için yönlendirilmesi ve doğru ayak bakımı uygulamaları konusunda eğitilmesi önerilebilir.

In this study, it was aimed to evaluate the foot health problems and foot self-care activities of individuals with Type 2 diabetes. This descriptive and cross-sectional study was conducted in a foundation university hospital's endocrinology and metabolic diseases outpatient clinic between January 2021 and May 2021. A total of 202 individuals with Type 2 diabetes participated in the study. Data were collected with introductory features, foot self-care activities, and foot examination form. Mean, standard deviation, frequency, percentage, Chi-square and Mann Whitney U tests were used in the analysis of the data. Mean age of individuals with diabetes participating in the study was 59.43±12.54 years, duration of diabetes was 9.65±7.00 years, 55.9% (113) male, 44.1% (89) female, 36.6% (74) ) was literate. It was determined that 69.8% of individuals with diabetes had dry feet, 23.8% had cracks, 49.0% cut their nails straight, and the highest rate of complaints such as burning, tingling and numbness in their feet. It was determined that diabetic individuals with high age, systolic blood pressure and diabetes duration, low education and income level, non-diabetic chronic disease, diabetes-related complications, and HbA1c value ≥ 7.5% had statistically more foot problems (p=0,009, p=0,002, p=0,006, p=0,000, p=0,005, p=0,004, p=0,001).  It was determined that individuals with diabetes mostly experienced dryness in their feet (141, 69.8%), but they did not use moisturizers at a high rate (88, 43.6%) and did not control their nails (101, 50%). As a result of the study, it was determined that individuals with diabetes experienced various foot problems and had incorrect foot care behaviors. It may be recommended to examine the feet of individuals with diabetes at regular intervals, to guide them to care and treatment for foot problems, and to train them on correct foot care practices.