Platon Diyaloglarında Gelişen Ontolojik Çatallaşma Üzerine Bir İnceleme
Platon Diyaloglarında Gelişen Ontolojik Çatallaşma Üzerine Bir İnceleme
Yazar: Türkan, Mehmet
Dergi: Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 9 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: ontoloji,idea,görünüş,öz,varoluş,pay alma

Özet            Bu makalede, Platon'unöz'cü bir anlayıştan hareket eden diyalektik mantığı çerçevesinde, ontolojisininasıl şekillendirdiği ele alınacaktır. Ontolojisini birbirinden keskin birşekilde ayrılmış iki varlık kategorisi üzerine kuran Platon'un bu düalistanlayışı, onun diyalogları hakkındaki kronoloji tartışmalarından bağımsızdeğildir. Diyaloglar hakkındaki bazı kronolojiler, Platon'un Transendentalöz'ler kabul ettiği savına dayanırken bazıları onun Parmenides diyalogunadayanarak Transendental öz düşüncesinden vazgeçtiği savına dayanır. Ayrıca Transendentalöz düşüncesinden yola çıkan Antik felsefe bilginleri arasında, Platonik külliyatıntematik bir birliktelik mi yoksa tematik gelişim mi gösterdiği konusunda birtartışma söz konusudur.  “Birlikçilere” egöre Platon, diyaloglarında, her bir diyalog bize kısmi veya proleptik bir bakışaçısı veren tek, tutarlı, sinoptik bir felsefi sistem sunar. (Rickless, 2006:1). “Gelişimciler” e göre, aynı diyaloglar, yazıldıkları muhtemel sıraya uygunşekilde bir düzende düzenlendiğinde Transendental öz düşüncesinin tematik birgelişim gösterdiği görülecektir. Transendental öz'ler kabul eden kronolojidenyola çıkan makalemiz, Menon diyalogunda örtük bir şekilde ifade bulmuş olanvaroluş-öz ayrımının, Devlet diyalogunda nasıl açık bir çatallaşmaya, veözellikle Phaidon diyalogunda da keskin bir beden-ruh düalizmine dönüştüğünü; öteyandan Platon'un bu keskin ayrım neticesinde ortaya çıkan "ilişki"sorununu "pay alma" düşüncesi ile nasıl aşmaya çalıştığını elealmakta. AnahtarKelimeler: ontoloji, idea, görünüş, öz, varoluş, pay alma,anamnesis AStudy on Ontological Bifurcation that Develops in Plato’s DialoguesAbstractThis article deals withhow Plato shaped his ontology within the framework of dialectical logic, whichrelies on an essentialist understanding. This dualist conception of Plato, whoestablishes his ontology on two distinctly separated categories of being, isnot independent of the chronological debates about his dialogues. Somechronologies about the dialogues are based on the claim that he acknowledgesthe existence of Transcendental essences, while others, relying on hisParmenides dialogue, assert that he has renounced the idea of Transcendentalessence. There is also a controversy among the scholars of ancient philosophywho draw on the idea of Transcendental essence, as to whether the Platoniccorpus displays a thematic union or thematic development. According to“Unionists”, each of the dialogues of Plato offers a single, consistent,synoptic philosophical system that gives us a partial or proleptic perspective(Rickless, 2006:1). According to the “developmentalists”, when the samedialogues are arranged according to the order in which they have been written,one will observe that the idea of transcendental essence displays a thematicdevelopment. This article, which draws on the chronology that acknowledges theexistence of Transcendental essences, deals with how the distinction betweenexistence and essence, which has been implicitly expressed in the Menon dialogue,has evolved into a clear bifurcation in the dialogue of State and especiallyhow it has turned into a sharp body-soul dualism in the dialogue of Phaidon; onthe other hand, it also discusses how Plato tries to overcome the problem of“relation” that arises as a result of this sharp distinction, by means of theidea of ​​“partaking”.Keywords:ontology, idea, appearance, essence, existence, partaking, anamnesis

Özet            Bu makalede, Platon'unöz'cü bir anlayıştan hareket eden diyalektik mantığı çerçevesinde, ontolojisininasıl şekillendirdiği ele alınacaktır. Ontolojisini birbirinden keskin birşekilde ayrılmış iki varlık kategorisi üzerine kuran Platon'un bu düalistanlayışı, onun diyalogları hakkındaki kronoloji tartışmalarından bağımsızdeğildir. Diyaloglar hakkındaki bazı kronolojiler, Platon'un Transendentalöz'ler kabul ettiği savına dayanırken bazıları onun Parmenides diyalogunadayanarak Transendental öz düşüncesinden vazgeçtiği savına dayanır. Ayrıca Transendentalöz düşüncesinden yola çıkan Antik felsefe bilginleri arasında, Platonik külliyatıntematik bir birliktelik mi yoksa tematik gelişim mi gösterdiği konusunda birtartışma söz konusudur.  “Birlikçilere” egöre Platon, diyaloglarında, her bir diyalog bize kısmi veya proleptik bir bakışaçısı veren tek, tutarlı, sinoptik bir felsefi sistem sunar. (Rickless, 2006:1). “Gelişimciler” e göre, aynı diyaloglar, yazıldıkları muhtemel sıraya uygunşekilde bir düzende düzenlendiğinde Transendental öz düşüncesinin tematik birgelişim gösterdiği görülecektir. Transendental öz'ler kabul eden kronolojidenyola çıkan makalemiz, Menon diyalogunda örtük bir şekilde ifade bulmuş olanvaroluş-öz ayrımının, Devlet diyalogunda nasıl açık bir çatallaşmaya, veözellikle Phaidon diyalogunda da keskin bir beden-ruh düalizmine dönüştüğünü; öteyandan Platon'un bu keskin ayrım neticesinde ortaya çıkan "ilişki"sorununu "pay alma" düşüncesi ile nasıl aşmaya çalıştığını elealmakta. AnahtarKelimeler: ontoloji, idea, görünüş, öz, varoluş, pay alma,anamnesis AStudy on Ontological Bifurcation that Develops in Plato’s DialoguesAbstractThis article deals withhow Plato shaped his ontology within the framework of dialectical logic, whichrelies on an essentialist understanding. This dualist conception of Plato, whoestablishes his ontology on two distinctly separated categories of being, isnot independent of the chronological debates about his dialogues. Somechronologies about the dialogues are based on the claim that he acknowledgesthe existence of Transcendental essences, while others, relying on hisParmenides dialogue, assert that he has renounced the idea of Transcendentalessence. There is also a controversy among the scholars of ancient philosophywho draw on the idea of Transcendental essence, as to whether the Platoniccorpus displays a thematic union or thematic development. According to“Unionists”, each of the dialogues of Plato offers a single, consistent,synoptic philosophical system that gives us a partial or proleptic perspective(Rickless, 2006:1). According to the “developmentalists”, when the samedialogues are arranged according to the order in which they have been written,one will observe that the idea of transcendental essence displays a thematicdevelopment. This article, which draws on the chronology that acknowledges theexistence of Transcendental essences, deals with how the distinction betweenexistence and essence, which has been implicitly expressed in the Menon dialogue,has evolved into a clear bifurcation in the dialogue of State and especiallyhow it has turned into a sharp body-soul dualism in the dialogue of Phaidon; onthe other hand, it also discusses how Plato tries to overcome the problem of“relation” that arises as a result of this sharp distinction, by means of theidea of ​​“partaking”.Keywords:ontology, idea, appearance, essence, existence, partaking, anamnesis