hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
ŞÂFÎ’NİN MANZUM KASÎDE-İ BÜRDE TERCÜMESİ
ŞÂFÎ’NİN MANZUM KASÎDE-İ BÜRDE TERCÜMESİ
Yazar: Arslan, Volkan; Koşmaz, Seyfullah
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 34 No. 34, 2025
Anahtar kelimeler: Classical Turkish Literature of Ottoman Field ; Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı ; Klasik Türk Edebiyatı,Kasîde-i Bürde,Bûsîrî,Şâfî,Manzum Tercüme,Yazma Eser,Hâşiye.

Bu makalede klasik Türk edebiyatında Hz. Peygamber’e (sav.) duyulan sevginin estetik bir ifadesi olan Kasîde-i Bürde’nin şimdiye dek herhangi bir yazma eser kataloğunda müstakil olarak kaydedilmemiş manzum bir Türkçe tercümesi incelenmektedir. Şâfî mahlaslı müellife ait olan bu tercüme, Süleymaniye Kütüphanesi Nafiz Paşa Koleksiyonu’nda yer alan Hâlid el-Ezherî’nin Şerḥu’l-Kevâkibi’d-Dürriyye adlı Arapça Bürde şerhinin hâşiyesinde yer almaktadır. Bu yerleşim tarzı, manzum tercümelerin klasik şerh literatürüyle olan ilişkisine dair önemli bir örnek teşkil ederken yazma eser kataloglarında sıklıkla göz ardı edilen hâşiyedeki metinlerinin tespitine de dikkat çekmektedir. Müellifin kimliği kesin olarak tespit edilememekle birlikte Ispartalı Yâverizâde Kâbilî’nin mecmuasında geçen “Şâfî Efendi” ile muhtemel bir bağlantı kurulmuştur. Tercümenin nazım ve muhteva özellikleri makalede detaylı olarak incelenmiştir. Ayrıca eserin çeviri yazılı metni bu çalışma kapsamında ilk defa ilmi yöntemlere uygun olarak neşredilmiştir. Şâfî’nin manzum Kasîde-i Bürde tercümesini konu alan bu çalışmanın hem manzum Bürde tercümeleri geleneğine hem de klasik Türk edebiyatında tercüme ve şerh pratiklerinin birbirine nasıl eklemlendiğine dair katkı sunması beklenmektedir.

Bu makalede klasik Türk edebiyatında Hz. Peygamber’e (sav.) duyulan sevginin estetik bir ifadesi olan Kasîde-i Bürde’nin şimdiye dek herhangi bir yazma eser kataloğunda müstakil olarak kaydedilmemiş manzum bir Türkçe tercümesi incelenmektedir. Şâfî mahlaslı müellife ait olan bu tercüme, Süleymaniye Kütüphanesi Nafiz Paşa Koleksiyonu’nda yer alan Hâlid el-Ezherî’nin Şerḥu’l-Kevâkibi’d-Dürriyye adlı Arapça Bürde şerhinin hâşiyesinde yer almaktadır. Bu yerleşim tarzı, manzum tercümelerin klasik şerh literatürüyle olan ilişkisine dair önemli bir örnek teşkil ederken yazma eser kataloglarında sıklıkla göz ardı edilen hâşiyedeki metinlerinin tespitine de dikkat çekmektedir. Müellifin kimliği kesin olarak tespit edilememekle birlikte Ispartalı Yâverizâde Kâbilî’nin mecmuasında geçen “Şâfî Efendi” ile muhtemel bir bağlantı kurulmuştur. Tercümenin nazım ve muhteva özellikleri makalede detaylı olarak incelenmiştir. Ayrıca eserin çeviri yazılı metni bu çalışma kapsamında ilk defa ilmi yöntemlere uygun olarak neşredilmiştir. Şâfî’nin manzum Kasîde-i Bürde tercümesini konu alan bu çalışmanın hem manzum Bürde tercümeleri geleneğine hem de klasik Türk edebiyatında tercüme ve şerh pratiklerinin birbirine nasıl eklemlendiğine dair katkı sunması beklenmektedir.
Hâkim Senâî'nin Felekler Anlayışının Mi'râciyye Yazımına Etkisi (Şeyhoğlu Mustafa Örneği)
Hâkim Senâî'nin Felekler Anlayışının Mi'râciyye Yazımına Etkisi (Şeyhoğlu Mustafa Örneği)
Yazar: Özel, Zeynep
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 35 No. 35, 2025
Anahtar kelimeler: Turkish Language and Literature (Other) ; Türk Dili ve Edebiyatı (Diğer) ; Mi'râciyye,Felekler,Hakim Senâî,Şeyhoğlu Mustafa

Hz. Peygamber yüz yıllardır İslâmî Edebiyata ilham olan önemli bir kaynaktır. XI. yüzyıldan itibaren Türk İslâm edebiyatının gelişim sürecinde Kur’an-ı Kerim ve hadislerden alınan ilhâm ile pek çok eser telif edilmiştir. Bu geleneğin bir sonucu olarak, Hz. Peygamber’in mi‘râcını anlatan müstakil eserlerin yanı sıra divânlarda ve mesnevîlerin tertibinde mi‘râciyye bölümlerine de yer verilmiştir. Ayrıca faklı konularda yazılmış bir çok müstakil eserin içinde de mi‘raciyye bölümleri dikkat çekmektedir. İslâm Edebiyatı alanında tespit edebildiğimiz, bir mesnevînin içinde yer alan ilk mi’râciyye Fars Edebiyatında tasavvuf şiirinin babası olarak da anılan Hakîm Senâî’nin (ö.1131) Hadîkât’ül-Hakîkâ (İlâhî-nâme) adlı eserinde yer alan mi‘râciyyesidir. Daha sonra özellikle Fars ve Türk şairler bu geleneği devam ettirerek eserlerinde tevhid ve münacat bölümünden sonra mi‘râciyye bölümüne de yer vermeye başlamışlardır. Bu çalışmamızda Klasik Türk Edebiyatı Anadolu sahası şairleri arasında mesnevîsinde müstakil bir mi’râciyye bölümüne yer veren ilk şairlerden olan Şeyhoğlu Mustafa’nın Hurşîd-nâme adlı eserinde bulunan mi‘râciyyesindeki felekler bölümünde, Hakîm Senâî’nin etkisine yer verilmeye çalışılacaktır.

Hz. Peygamber yüz yıllardır İslâmî Edebiyata ilham olan önemli bir kaynaktır. XI. yüzyıldan itibaren Türk İslâm edebiyatının gelişim sürecinde Kur’an-ı Kerim ve hadislerden alınan ilhâm ile pek çok eser telif edilmiştir. Bu geleneğin bir sonucu olarak, Hz. Peygamber’in mi‘râcını anlatan müstakil eserlerin yanı sıra divânlarda ve mesnevîlerin tertibinde mi‘râciyye bölümlerine de yer verilmiştir. Ayrıca faklı konularda yazılmış bir çok müstakil eserin içinde de mi‘raciyye bölümleri dikkat çekmektedir. İslâm Edebiyatı alanında tespit edebildiğimiz, bir mesnevînin içinde yer alan ilk mi’râciyye Fars Edebiyatında tasavvuf şiirinin babası olarak da anılan Hakîm Senâî’nin (ö.1131) Hadîkât’ül-Hakîkâ (İlâhî-nâme) adlı eserinde yer alan mi‘râciyyesidir. Daha sonra özellikle Fars ve Türk şairler bu geleneği devam ettirerek eserlerinde tevhid ve münacat bölümünden sonra mi‘râciyye bölümüne de yer vermeye başlamışlardır. Bu çalışmamızda Klasik Türk Edebiyatı Anadolu sahası şairleri arasında mesnevîsinde müstakil bir mi’râciyye bölümüne yer veren ilk şairlerden olan Şeyhoğlu Mustafa’nın Hurşîd-nâme adlı eserinde bulunan mi‘râciyyesindeki felekler bölümünde, Hakîm Senâî’nin etkisine yer verilmeye çalışılacaktır.
Muhyî Mevlidi
Muhyi’s Mawlid
Yazar: Bilge, Bestami
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 35 No. 35, 2025
Anahtar kelimeler: Classical Turkish Literature of Ottoman Field ; Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı ; Muhyi Mawlid,Islamic Turkish Literature,Mawlid,Mawlid Tradition. ; Muhyî Mevlidi,İslamî Türk Edebiyatı,Mevlid,Mevlid Geleneği.

İslamî Türk edebiyatında en fazla rağbet gören edebi türlerden biri de mevlidlerdir. Edebiyatımızda Hz. Peygamber’e duyulan sonsuz muhabbetin bir göstergesi olarak ortaya konulan mevlidler XV. yüzyıldan XX. yüzyıla hatta günümüze kadar birçok farklı şâir tarafından kaleme alınmıştır. Bu şâirler içinde birden fazla mevlid yazanlar da vardır. Şâirler nezdinde bu denli ilgi gören bir tür olan mevlidlerin içinde hâlâ günyüzüne çıkmayanların olduğuna birçok edebiyat araştırmacısı kânidir. Türk edebiyatında mevlid literatarüne her geçen yıl yenileri eklenmektedir. Bu çalışmada da kütüphane kayıtlarına başka bir şâirin adıyla kayıtlı Muhyî adlı bir şâirin mevlidi ortaya konulacaktır. Çalışmada ilk önce Türk edebiyatında yazılan mevlidlerin genel bir çerçevesi çizilecek ardından da çalışmamıza konu olan eserden hareketle şâirin biyografisi ve sonra da Muhyî’nin mevlidi hakkında bilgiler verilecektir. Sonraki bölümde ise Muhyî’nin mevlidinin Süleyman Çelebî ve diğer bazı mevlidlerle mukayesesi yapılacaktır.

Mawlids are one of the most popular literary genres in Islamic Turkish literature. Mawlids, which are considered a symbol of eternal love for the Prophet Muhammad in our literature, have been written by many different poets from the 15th century to the 20th century, and even to the present day. Among these poets, some have written more than one. Many literary researchers are convinced that there are still undiscovered versions of Mawlids, a genre so popular among poets. New Mawlids are added to the Mawlid literature in Turkish literature every year. This study will explore the Mawlid of a poet named Muhyi, who is registered in library records under the name of another poet.This study will first outline the general framework of Mawlids written in Turkish literature, then, based on the work in question, provide a biography of the poet and, subsequently, information about Muhyi's Mawlid. In the next section, Muhyi's mawlid will be compared with Süleyman Çelebi and some other mawlids.
Bir Değerlendirme: Dijital Beşeri Bilimler ve Türk Edebiyatı Araştırmaları Çalıştayı
تقييم ورشة عمل عن العلوم الإنسانية الرقمية وأبحاث الأدب التركي.
Yazar: Aytekin, Zeynep; Erikli Doğan, Rumeysanur; Uğur, Yunus
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 35 No. 35, 2025
Anahtar kelimeler: Classical Turkish Literature of Ottoman Field ; Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı ; Turkish Language and Literature (Other) ; Türk Dili ve Edebiyatı (Diğer) ; Osmanlı Edebiyatı,Dijital Beşeri Bilimler,Eski Edebiyat,Yeni Edebiyat,Yapay Zeka,Türk Dili ve Edebiyatı ; الأدب العثماني,العلوم الإنسانية الرقمية,الأدب القديم,الأدب الحديث,اللغة والأدب التركي ; Ottoman Literature,Digital Humanities,Classical Literature,Modern Literature,Artificial Intelligence,Turkish Language and Literature

Bu yazı Marmara Üniversitesi Dijital Beşeri Bilimler Araştırma Merkezi (M-DBB), Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü ve İstanbul Medeniyet Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü iş birliği ile Kasım 2024'te gerçekleştirilen bir çalıştayın değerlendirmesidir. Çalıştayda, Türk Dili ve Edebiyatı alanıyla Dijital Beşeri Bilimler (DBB) alanını bir arada düşünmenin imkanları ve sınırlılıkları ele alınmış, Türk Dili ve Edebiyatı alanında dijital veri toplama ve analiz yöntemlerinin kullanıldığı projeler ile diğer beşerî bilimler alanındaki dijital uygulamalar sunulup tartışılmıştır. Edebiyat metinlerindeki veri çeşitliliği ile bu verilere uygun dijital veri tabanı oluşturma ve analiz etme yöntemleri ayrıntılı biçimde değerlendirilmiştir. Dört oturumdan oluşan etkinlikte 12 akademisyen bildiri sunmuş; 21 akademisyen ise müzakereci olarak çalıştaya katkı sağlamıştır. Bu değerlendirme raporu, programdaki oturum ve konuşmacı sırasına uygun biçimde çalıştayın sunum ve müzakerelerini özetlemekte ve son kısımda bir değerlendirme sunmaktadır.

هذا النص هو تقييم لورشة عمل أُقيمت في نوفمبر 2024، بالتعاون بين مركز أبحاث العلوم الإنسانية الرقمية بجامعة مرمرة (M-DBB)، وقسم اللغة والأدب التركي بجامعة مرمرة، وقسم اللغة والأدب التركي بجامعة إسطنبول مدنيات.تناولت الورشة إمكانيات وقيود دمج مجالي اللغة والأدب التركي والعلوم الإنسانية الرقمية (DBB)، كما تم عرض ومناقشة مشاريع تستخدم أساليب جمع وتحليل البيانات الرقمية في مجال اللغة والأدب التركي، بالإضافة إلى تطبيقات رقمية في مجالات العلوم الإنسانية الأخرى.تم تقييم تنوع البيانات في النصوص الأدبية وطرق إنشاء قواعد بيانات رقمية مناسبة لها وتحليلها بشكل مفصل. شارك في الورشة 12 أكاديميًا قدموا أوراق عمل، وساهم 21 أكاديميًا كمناقشين في الفعالية التي تكونت من أربع جلسات.يقدم هذا التقرير التقييمي ملخصًا للعروض التقديمية والمناقشات التي جرت في الورشة، مرتبة حسب الجلسات والمتحدثين في البرنامج، ويقدم تقييمًا نهائيًا في الجزء الأخير.
EBÛBEKİR RÂTIB EFENDİ’NİN NEMÇE SEFÂRETNÂMESİ’NDE DİL VE ÜSLUP ÖZELLİKLERİ
EBÛBEKİR RÂTIB EFENDİ’NİN NEMÇE SEFÂRETNÂMESİ’NDE DİL VE ÜSLUP ÖZELLİKLERİ
Yazar: Küçükçalık, Bedia
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 35 No. 35, 2025
Anahtar kelimeler: Classical Turkish Literature of Ottoman Field ; Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı ; 18. Yüzyıl Osmanlı Edebiyatı,Sefâretnâme,Osmanlı Diplomasisi,Ebûbekir Râtıb Efendi,Nemçe Sefâretnâmesi

Bu makale, Ebûbekir Râtib Efendi’nin 1792 tarihli Nemçe Sefâretnâmesi’nin içeriğini, tarihsel bağlamını, dil ve üslûp özelliklerini incelemeyi amaçlamaktadır. III. Selim döneminde Avusturya’ya elçi olarak gönderilen Râtib Efendi’nin kaleme aldığı bu Sefâretnâme, Viyana’daki idarî, askerî, ekonomik ve kültürel yapıyı detaylı bir şekilde kaydetmiştir. Çalışmada, genel olarak Osmanlı sefâretnâmelerinin özellikleri, Râtib Efendi’nin hayatı ve Avusturya elçiliği görevi ele alınmakta; ardından Nemçe Sefâretnâmesi’nin konusu, dil ve kelime dağarcığı, anlatım teknikleri, metin içi kafiye kullanımı ve üslûp farklılıkları analiz edilmektedir. Makale, Ebûbekir Râtib Efendi’nin Nemçe Sefâretnâmesi’nin 18. yüzyıl sefâretnâmeleri içinde karakteristik bir örnek teşkil ettiğini ve buna mukabil metnin hem sanatkârane hem de sade olmak üzere karma bir üslûp özelliği sergilediğini ortaya koymaktadır. Eserin, estetik zevkten ziyade padişaha bilgi sunma amacıyla yazılmış olması nedeniyle dilinin genelde oldukça sade kullanıldığı, ancak büyük bir imparatorluğu temsil etme bilinci ve yazarın kalemiyede yetişmiş olmasının etkisiyle metin dilinin zaman zaman ağır ve anlaşılması zor bir hale geldiği görülmektedir. Nemçe Sefâretnâmesi, Osmanlı Devleti’nin Batılılaşma serüveninde dildeki değişimi göstermesi açısından önemlidir.

Bu makale, Ebûbekir Râtib Efendi’nin 1792 tarihli Nemçe Sefâretnâmesi’nin içeriğini, tarihsel bağlamını, dil ve üslûp özelliklerini incelemeyi amaçlamaktadır. III. Selim döneminde Avusturya’ya elçi olarak gönderilen Râtib Efendi’nin kaleme aldığı bu Sefâretnâme, Viyana’daki idarî, askerî, ekonomik ve kültürel yapıyı detaylı bir şekilde kaydetmiştir. Çalışmada, genel olarak Osmanlı sefâretnâmelerinin özellikleri, Râtib Efendi’nin hayatı ve Avusturya elçiliği görevi ele alınmakta; ardından Nemçe Sefâretnâmesi’nin konusu, dil ve kelime dağarcığı, anlatım teknikleri, metin içi kafiye kullanımı ve üslûp farklılıkları analiz edilmektedir. Makale, Ebûbekir Râtib Efendi’nin Nemçe Sefâretnâmesi’nin 18. yüzyıl sefâretnâmeleri içinde karakteristik bir örnek teşkil ettiğini ve buna mukabil metnin hem sanatkârane hem de sade olmak üzere karma bir üslûp özelliği sergilediğini ortaya koymaktadır. Eserin, estetik zevkten ziyade padişaha bilgi sunma amacıyla yazılmış olması nedeniyle dilinin genelde oldukça sade kullanıldığı, ancak büyük bir imparatorluğu temsil etme bilinci ve yazarın kalemiyede yetişmiş olmasının etkisiyle metin dilinin zaman zaman ağır ve anlaşılması zor bir hale geldiği görülmektedir. Nemçe Sefâretnâmesi, Osmanlı Devleti’nin Batılılaşma serüveninde dildeki değişimi göstermesi açısından önemlidir.
İslam’da Şiir ve Şair Algısına Dair Kimi Tespitler
Some Determinations About the Perceptions of Poetry and Poet in Islam
Yazar: Güleç, İsmail
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 13 No. 13, 2015
Anahtar kelimeler: Poetry, poet, Islam, Quran. ; Şiir, şair, İslam, Kur’an.

Şiir, Cahiliye dönemi Arapları için oldukça önemli idi.  Kabileler savaşmaya önce şiirle başlar, sonra kılıçla devam  ederlerdi. Şiirin ve şairin önemli olduğu bir topluma  inmeye başlayan Kur’an’da şiir ve şairlerle ilgili ayetler  bulunmaktadır. Bu makalede, bu ayetlerin değerlendirmesi  yapılmış ve bu ayetlerden yola çıkılarak Kuran’da şair ve  şiirin nasıl değerlendirildiği tespit edilmeye çalışılmıştır.

Poetry was very important for Arabs in Cahiliyye  period. Tribe wars first started with poetry and continued  with sword. In Quran that has come to a society which  poetry is very important has some verses relating to  poetry and poets. In this article, these verses are evaluated  and based on these, Quran’s perception of poets is tried to  be determined.
Kutlu Başlangıçtan Ebedî İstirahatgaha: Türk Tasavvuf Edebiyatında Toprak Algısı
From Blessed Beginning to Eternal Rest: Perception of Soil in Turkish Mysticism
Yazar: Harmancı, Meriç
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 13 No. 13, 2015
Anahtar kelimeler: Literature, semantics, mysticism, tasawwuf, soil. ; Edebiyat, anlambilim, tasavvuf, toprak.

İlkçağ mitolojilerinden başlayarak bazı kavramların  sembol dilinin çağrışımlarıyla donandığı görülür. Toprak  kavramı da en eski metinlerden bugüne dönemlerin yaşayış  ve düşünme tarzlarından da beslenerek çeşitli anlamlar  yüklenmiştir. İslami inanç yapısının kültürel öğelerle  etkileşimiyle ortaya çıkan tasavvuf edebiyatında da bu  kavram, ihtiva etmiş olduğu anlam zenginliğiyle gerçek ve  mecaz çağrışımlar için kullanılır.  Dünyanın ve insanın yaratılışının ana maddelerinden  biri olarak kabul edilen toprak; tevazu, teslimiyet, sadakat,  canlılık, eminlik gibi vasıfların temsilcisi olarak metinlerde  yer bulurken inanış, rahmet ve bereket sembollerinin  yanında ölümü de zihinlerde canlandırır. Bu çalışmada  Türk tasavvuf edebiyatına ait metinlerden hareketle toprak  kavramının ortaya koyduğu çağrışımlar ifade edilmeye  çalışılacaktır.

Starting from ancient mythologies, it can be seen that  some conceptsare endowed with connotations of the  symbol language. Notionof soil is also loaded with various  meanings by being fed from the oldest texts to the today&apos;s  understandings and manners of lives. This notion is used  for literal and figurative connotations with its containing  meaning richness in tasawwuf/sufi literature which  emerged from the interaction betweenIslamic belief  structure and cultural elements.  Soil which is accepted as one of the basic ingredients of  creation of the world and the humankind, on one hand, is  used in texts as a symbol of humility, devotion, loyalty,  vitality, reliableness on the other hand, it also connotates  death in minds along with belief, mercy and grace symbols.  In this study, the connotations that notion of soil  will be tried to revealed based on the Turkish Tasawwuf  texts.
Nev’î Yahyâ’nın Aynası
“Mirror” of Nev’î Yahyâ
Yazar: Karayazı, Nurgül
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 13 No. 13, 2015
Anahtar kelimeler: Nev’i Yahya, Divan, Keşfü’l-Hicab min Vechi’l-Kitab, mirror, symbol. ; Nev’î Yahyâ, Dîvân, Keşfü’l-Hicâb min Vechi’l-Kitâb, ayna, sembol.

Hakîkatin türlü vechelerle seyre dalınabildiği bir ayna  da insandır. Yaratılan her mahlûk Hakk’ın sıfatlarına  mazhariyetle ayna olma vazifesi üstlenmiştir. Fakat her  insanın hem ayna olması hem de kâinattaki aynalara şâhit  olup müşâhede makamında olması hasebiyle aynaya nazarı  farklılık arz etmektedir. Bu mânâda aynayı tarif edecek  cümleleri de nazarıyla bağlantılıdır.  Bu çalışmada Nev’î Yahyâ’nın “ayna” sembolü etrafındaki  tasavvufî bakış açısı hem Dîvân’ındaki müteşâbih  beyitlerinden hem de Muhyiddin İbnü’l-Arâbî’nin  “Fusûsu’l-Hikem” adlı eserine şerh olarak kaleme aldığı  Keşfü’l-Hicâb min Vechi’l-Kitâb’ından örneklerle yansıtılmaya  çalışıldı.

Mankind is a mirror in which verity can be watched in  various ways. Created with the attributes of Allah (God),  every creature has undertaken the task of being a mirror.  However, for the reason that every human being is  both the mirror and in the position ofan observer by  witnessing the mirrors in the universe,their stares at the  mirror differ from each other.  In this sense, everybody’s description of the mirror is  associated with their stares at it.In this study, the sufistic  point of view over "mirror" symbol of Nev&apos;i Yahya has  been tried to be reflected with both the mutashabih  (unclear) couplets in his Divan and samples in "Keşfü’l-  Hicab min Vechi’l-Kitab"which he indited as a sharh  (annotation) of “Fususu’l-Hikem” written by Muhyiddin  İbnü’l-Arabi.
Âsım Dîvânı’nda Mûsikî Unsurları
Musical Elements in Asım's Divan
Yazar: Tozlu, Musa
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 13 No. 13, 2015
Anahtar kelimeler: Müzik, şiir, klâsik Türk şiiri, klâsik Türk mûsikîsi, Âsım Dîvânı, 17. yüzyıl. ; Music, poetry, the Classical Turkish Poetry, the Classical Turkish Music, Asım’s Divan, 17th century

Müzik ve şiir, insanın duygu ve düşüncelerini ifade  etme vasıtalarından olmaları nedeniyle zaman zaman  yolları kesişen iki sanat dalıdır. Müzik, klâsik Türk  şiirinde âhengi sağlayan unsurlardan biri olarak da her  zaman var olmuştur. Bunun yanında müstakil bir ilim  dalı olarak ise birçok şiire konu olmuştur. Yine klâsik  Türk mûsikîsine ait terimler, bazen ortam tasvîrinde,  bazen memduh övgüsünde, bazen de âşığın içinde bulunduğu  psikolojik durumu ifade etmede yardımcı birer  unsur olarak dîvân şairleri tarafından sıklıkla kullanılmıştır.  Bu çalışmada da klâsik Türk mûsikîsinin, on  yedinci yüzyıl şairlerinden olan Âsım (öl. 1710)’ın dîvânı  üzerindeki yansımaları incelenmeye çalışılmıştır. Şairin  mûsikî unsurlarını, eserinin hangi bölümlerinde ve hangi  gerekçelerle kullandığının ortaya çıkarılması amaçlanmıştır.

Because of being means of expression of humanbeings’  emotions and thoughts, music and poetry are occasionally  two intersecting paths of art. Music has always  been in the classical Turkish poetry as one of the elements  providing harmony. Besides, as an independent  branch of science, it has been a subject to many poems.  Terms belonging to the classical Turkish music have  often been used as one of the auxiliary elements by divan  poets; sometimes in description of environment, sometimes  in the compliment of the praised, sometimes in  expressing the psychological situation of lover, too. In  this study, it has been endeavored to examine the reflections  of the classical Turkish music upon Asım’s (d.  1710) Divan, who is one of the poets from the seventeenth  century. It has been aimed at revealing in which  sections and by which realities musical elements of the  poet are used.
‘Kalem Olsun Eli Ol Kâtib-i Bed-tahrîrin’ yahut Lügat-ı Cûdî’de Yer Alan Manzum Şevâhid Üzerine
Üzerine/“May the Hand of That Author Who Writes Incorrectly Wither Like A Pen” or About the Verse Samples in Lügat-ı Cudi
Yazar: Odunkıran, Fatih; Alpaydın, Bilal
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 13 No. 13, 2015
Anahtar kelimeler: Lügat-ı Cudi (The Dictionary of Cudi) is prepared by İbrahim Cudi Efendi (1863-1926). It is publishe ; Lügat, Cûdî, Lügat-ı Cûdî, şevâhid, eleştiri.

Lügat-ı Cûdî, İbrahim Cûdî Efendi (1863-1926) tarafından  kaleme alınmış bir sözlüktür. Eser h. 1332 / m.1913  tarihinde Kitapçı Hamdi tarafından Trabzon’da neşredilmiştir.  Lügat, ihtiva ettiği manzum ve mensur şevâhidle  döneminde yazılmış lügatler arasında seçkin bir yere  sahiptir. Lügat-ı Cûdî’nin yine aynı isim altında Türk Dil  Kurumu tarafından 2006 yılında yapılan neşri, eseri ilim  âleminin istifadesine sunmuş olmakla birlikte; sıkça  karşılaşılan hatâyâ-yı fâhişe sebebiyle eserden ümit edilen  fayda imkânsız bir hale gelmektedir. Bu makalede, Lügat-ı  Cûdî’de yer alan Arabî yahut Fârisî manzum şevâhidin  tercümeleri ile Türkçe manzum şevâhidde yer alan hatalar  tespit edilmiştir. Muhtelif başlıklar halinde tasnif edilen bu  hatalar, çalışmanın sonunda verilen bir “yanlış-doğru  cetveli” ile tamamlanmaktadır.

Lügat-ı Cudi (The Dictionary of Cudi) is prepared by  İbrahim Cudi Efendi (1863-1926). It is published in  Trabzon by Kitapçı Hamdi (Hamdi the Book Dealer) in  1913. The dictionary has a distinctive place amongst the  dictionaries prepared at its time because of the verse and  prose samples it contains. Lügat-ı Cudi, was published by  Turkish Language Association in 2006 and presented to  the use of scholars; however it is impossible to use it  efficiently because of the inherent big mistakes. The  mistakes in the translation of Arabic and Persian verse  samples and the Turkish samples are identified in this  article. These mistakes that are classified under several  titles are completed with a “right / wrong table” at the  end of the study.