İyotça Zengin Yüzey ve Yeraltı Sularının Oluşum Mekanizmaları ve  Petrol ve Doğalgaz Yatakları ile İlişkileri
Occurrence Mechanisms of Iodine-rich Surface Waters and Groundwaters and Their Relations with Oil and Gas Deposits
Yazar: Özdemir, Adil
Dergi: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, Vol. 4 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; İyot,iyotça zengin sular,yeraltısuyu kirliliği,petrol hidrojeolojisi,petrol arama ; Iodine,iodine-rich waters,groundwater contamination,petroleum hydrogeology,petroleum exploration,petroleum exploration

Bu çalışmada, iyotça zengin yüzey ve yeraltı sularınınoluşum mekanizmaları ve iyotça zengin sular ile petrol sistemleri arasındakiilişki incelenmiştir. Bu amaçla, iyotça zengin yüzey ve yeraltı sularına aityayınlanmış hidrojeokimyasal verileri bulunan Batı Hazar (Azerbaycan), DoğuHazar (Türkmenistan), Sacramento (ABD), Po (İtalya) ve Joban - Hamadori(Japonya) petrollü havzaları seçilmiştir. Petrol ve doğalgaz yatakları içeren bu havzalarınyüzey ve yeraltı sularındaki iyot zenginleşmesinin sebebi, derinlerdeki petrolve doğalgaz yataklarından tektonik, volkanik ve diğer jeolojik olaylar etkisiile yüzeye ve yüzeye yakın bölümlere göç eden iyotça zenginrezervuar suları ve hidrokarbonlardır. İncelenen petrollü havzalardaki soğuk ve sıcak yüzey ve yeraltı sularındakiiyot, petrol ve doğalgaz sahası sularındaki iyot ile aynı kökenlidir ve organikmaddece zengin kayaçlardan türemiştir. Dolayısıyla,incelenen petrollü havzaların jeolojik ve hidrojeokimyasal verileri, iyotçazengin yüzey ve yeraltı suları (bu sular, aynı zamanda petrolhidrokarbonlarınca da zengindir) ile petrol sistemleri arasındaki yakınilişkiyi kanıtlamaktadır. Bu yakın ilişki, soğuk vesıcak yüzey ve yeraltı sularında yapılacak iyot analizleri ile petrol vedoğalgaz potansiyeli bilinmeyen bir havzanın potansiyelinin değerlendirilebileceğinigöstermektedir. Builişki, gelecek arama hedeflerinin belirlenmesi açısından da önemlidir.

In this study, occurrencemechanisms of iodine-rich surface waters and groundwaters and the relationshipbetween iodine-rich waters and petroleum systems were investigated. For thispurpose, Western Caspian (Azerbaijan), Eastern Caspian (Turkmenistan),Sacramento (USA), Po (Italy) and Joban - Hamadori (Japan) petroliferous basinswith published hydrogeochemical data of iodine-rich surface waters andgroundwaters were selected. Iodine enrichment in the surface waters andgroundwaters of these basins, which contain oil and gas deposits, areiodine-rich reservoir waters and hydrocarbons that migrate from the deep oiland gas deposits to the surface and near the surface with the effect oftectonic, volcanic and other geological events. Iodine in the surface watersand groundwaters of investigated petroliferous basins are the same origin asiodine in oilfield waters and derived from organic-rich rocks. Therefore, thegeological and hydrogeochemical data of investigated basins prove the closerelationship between iodine-rich surfaces and groundwaters (these waters arealso rich by petroleum hydrocarbons) and petroleum systems. This closerelationship shows that the potential of a basin with an unknown potential foroil and gas can be evaluated by iodine analysis on the cold and hot surface watersand groundwaters. This relationship is also important in terms of determiningfuture exploration targets.