Klasik Türk Edebiyatında Cercîs ve Bir Mecmuada Tespit Edilen Kıssası: Hikâye-i Cercîs Hakîm
Cercis in Classical Turkish Literature and A Parable Found in A Journal: A Story of Cercis the Sage
Yazar: Taşkesenlioğlu, Lokman
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 28 No. 28, 0
Anahtar kelimeler: Cercîs,kıssa,dinî-efsanevi metinler,nesir ; Cercîs,parable,religious and legendary texts,prose

Klasik Türk edebiyatı Kur’ân-ı Kerîm ve hadisler gibi dinî  metinler başta olmak üzere, tarihi ve felsefi içerikli  kaynaklardan, tıp ve astronomi gibi pozitif bilimlerden; özellikle  Fars, Hint, Arap gibi eski kültürlere ait mitoloji ve anlatılardan  çokça beslenmiş; bu tür kaynaklardan anlam zenginliği  çerçevesinde istifade etmiştir. Bu minvalde kadim dinî  metinlerden de yararlanılmış, dinî ve efsanevi kişilikleri iç içe  geçmiş pek çok şahsiyete eserlerde yer verilmiştir. Bu dinîefsanevi  kahramanlardan biri de Cercîs’tir.  Hakkında Kur’ân-ı Kerîm ve sahih hadis kaynaklarında bilgi  bulunmayan Cercîs, daha çok efsanevi metinlerde salih bir kul  veya peygamber olarak karşımıza çıkmaktadır. Özellikle çektiği  işkencelere rağmen Allah yolundan dönmemesi ve defalarca  öldürülmesine karşın Allah’ın inayetiyle yeniden dirilmesi  Cercîs kıssasının dikkat çeken hususlarıdır.  Din veya aşkı için ölmesi yönüyle hem dinî-tasavvufi hem de  mecazi aşk muhtevasına son derece uygun bir kişilik olmasına  rağmen efsanevi tarafı nedeniyle ismine klasik metinlerde çok  fazla yer verilmemiştir. Bununla birlikte Yunus Emre, Âşık  Paşa, Ahmedî, Zâtî, Nâilî gibi büyük şairler tarafından ele  alındığı; klasik dönem metinlerinde hem ilahi hem de mecazi  aşkta aşk yolunda ölen fakat tekrar dirilen bir sembol olarak  kullanıldığı hatta nesir şeklinde kıssalarının vücuda getirildiği  söylenebilir.  Bu çalışmada Cercîs’in efsanevi kişiliğine kısaca değinilmiş,  klasik Türk edebiyatındaki yeri üzerinde durulmuştur. Ayrıca  Milli Kütüphanede kayıtlı bir yazmada tespit edilen ve Cercîs’in  efsanevi hayatının anlatıldığı bir kıssa detaylı bir şekilde ele alınmış, metin içerik olarak tahlil edildikten sonra çeviri yazı ile  Latin harflerine aktarılmıştır.

Classical Turkish literature has been greatly nourished  by and gained a richness of meaning from historical and  philosophical sources, especially religious texts such as the  Qur’an and hadiths, positive sciences such as medicine and  astronomy, mythology and narratives of ancient cultures  such as Persian, Indian and Arab cultures. Ancient  religious texts were also used in this way, many  personalities whose religious and mythical aspects are  intertwined have been included in the works. One of the  religious and legendary heroes mentioned is Cercîs.  Cercis, about whom there is no information in the  sources of the Qur'an and reliable hadith, appears as a  righteous servant or prophet mainly in legendary texts. In  particular, the fact that he did not return from the path of  Allah despite the tortures he suffered and that he was killed  many times, but was resurrected by the grace of Allah are  the highlights of the Cercis story.  Although he was a person who was extremely suitable  for both religious-Sufi and metaphorical love content in  terms of religion or dying for his love, his name was not  given much space in classical texts because of his legendary  side. However, it can be said that it was covered by great  poets such as Yunus Emre, Aşık Pasha, Ahmadi, Zati,  Naili; in classical period texts, it was used as a symbol that  died on the path of love in both divine and metaphorical  love, but was resurrected, and even in prose, its stories  were brought to the body. In this study, the legendary personality of Cercis was  briefly mentioned and his place in classical Turkish  literature was emphasized. In addition, a story that was  found in a manuscript registered in the National Library  and told about the legendary life of Cercis was discussed in  detail, and after the text was analyzed as content, the  translation was transferred to Latin letters by writing.