Türk Ailesinin Dönüşümü, Kırılganlığı ve Direnç Kapasitesi Üzerine Eleştirel Bir Değerlendirme
A Critical Evaluation of the Transformation, Fragility and Resilience Capacity of the Turkish Family
Yazar: Kocakaya, Ramazan
Dergi: Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 12 No. Aile Özel Sayısı, 2025
Anahtar kelimeler: Family Sociology ; Aile Sosyolojisi ; Aile,aile politikası,dönüşüm,direnç,kırılganlık ; Family,family politics,transformation,resilience,fragility

Aile, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nda vurgulandığı üzere toplumun temelidir. Devletin ailenin korunmasına yönelik yükümlülüğü, yalnızca tehditlere karşı önlem almakla değil, aileyi değişim karşısında dirençli kılmakla da ilgilidir. Türkiye’de ailedeki dönüşüm süreçlerinin kavramsal düzeyde büyük ölçüde anlaşıldığı, ancak bu anlayışın politika düzeyine yeterince yansıtılamadığı görülmektedir. 1990’lardan bu yana benzer önerilerin tekrarlandığı Aile Şûraları ve eylem planları, uygulamada süreklilik ve tutarlılık sorununa işaret etmektedir. Son yıllarda toplumun farklı kesimlerinde güç kazanan “aileyi koruma refleksi”, paradoksal biçimde aileyi anlamayı güçleştirmiş ve kırılganlığı artıran bir söylem ortamı yaratmıştır. Bu söylem, akademik literatüre de yansımış; birçok çalışma, ailedeki dönüşümü karamsar bir gelecek öngörüsüyle değerlendirmiştir. Oysa mevcut veriler, Türk toplumunda ailenin hem soyut bir değer olarak itibarını koruduğunu hem de bireylerin mutluluk ve yaşam doyumuna katkı sağlamayı sürdürdüğünü göstermektedir. Dolayısıyla, Türk ailesinin varoluşsal bir kriz içinde olmadığı, uygun sosyal politikalarla yeniden güçlenme potansiyeline sahip olduğu söylenebilir. 2025 Aile Yılı, bu potansiyeli somut ve sürdürülebilir politikalarla desteklemek için önemli bir fırsat sunmaktadır.

The family is recognized as the foundation of society in the Constitution of the Republic of Turkey. The state’s responsibility to protect the family involves not only preventing threats but also enhancing the family’s resilience in the face of social change. Although the processes of family transformation in Turkey have been conceptually well understood, this understanding has not been effectively translated into policy practice. Since the 1990s, similar recommendations have been repeatedly emphasized in Family Councils and action plans, revealing a persistent lack of continuity and coherence in family policies. In recent years, an increasingly strong “protect the family” reflex across various segments of society has paradoxically made it more difficult to understand the family as a dynamic social institution, thereby reinforcing its fragility. This protection-oriented discourse has also influenced academic literature, where many studies have tended to interpret family transformation through pessimistic projections about the future of the Turkish family. However, existing data indicate that the family in Turkey continues to maintain its symbolic and moral significance while remaining a key source of happiness and life satisfaction for individuals. Therefore, despite its vulnerabilities, the Turkish family cannot be considered to be in an existential crisis; rather, it possesses the potential to regain its strength through coherent and evidence-based social policies. The declaration of 2025 as the “Year of the Family” provides a valuable opportunity to support this potential through concrete and sustainable initiatives.