Fuzûlî’nin Duygu Ülkesi: Leylâ ve Mecnûn’da Duygu Mekândır Metaforu
Fuzûlî’s Country of Emotion: The Metaphor of Emotion is Space in Leylâ ve Mecnûn
Yazar: Barikan Topçu, Çağla
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 18 No. 35, 2024
Anahtar kelimeler: Cognitive Linguistics ; Bilişsel Dilbilimi ; Fuzuli,Leyla ve Mecnun,metaphor,metaphor of emotion,space ; Fuzûlî,Leylâ ve Mecnûn,metafor,duygu metaforu,mekân

İnsanın dünyayı algılama şekli ve düşünme yetisinin dilsel ifadedeki soyut şeması olan kavram ve kavram sisteminin temelinde yer alan metafor, bilişsel dil biliminin üzerinde durduğu araştırma konularından biridir. Dil göstergesinin gösterilen yönünü işaretleyen kavram, gösterenin varoluş bağını nedensizlik ilkesiyle taşıyan görünmez parçadır. Bu görünmez yönüyle de dildeki anlam alanlarının gizemli yolculuğunu başlatır. Bu bağlamda, Türkçenin anlam dünyasını aydınlatabilecek bir bakış açısı, kavram ve “kavramların sorunu” olan metafor çalışmalarını zorunlu kılar. Türk edebiyatının önde gelen sanatçılarından biri olan Fuzûlî, lirizmi doruklara çıkaran duygu yüklü bir şairdir. Leylâ ve Mecnûn mesnevisiyle Arap, Fars ve Urdu edebiyatının da kaynakları arasında gösterilen ünlü hikâyenin Türk edebiyatındaki en güzel örneğini veren şairin aşk kavramının yanında pek çok duyguyu metaforik bir düzlemde dile getirdiği gözlemlenmiştir. Bu doğrultuda sanatçının Leylâ ve Mecnûn’da çizdiği duygu haritasında mekân kavramına sık başvurarak âdeta bir duygu ülkesi kurduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmada mekân kavramının Türkçenin metaforik duygu dilinin kaynak etki alanlarından biri olduğu önerilecek, Fuzûlî’nin sözü edilen eserinde duygu kavramlarını mekân aracılığıyla nasıl kavramsallaştırdığı üzerinde durulacaktır.

Metaphor, which is the basis of the concept and concept system, which is the abstract scheme of the human way of perceiving the world and the ability to think in linguistic expression, is one of the research topics that cognitive linguistics focuses on. The concept that marks the signified aspect of the language sign is the invisible part that carries the bond of existence of the signifier with the principle of causality. With this invisible aspect, it begins the mysterious journey of the semantic fields in language. In this context, a perspective that can illuminate the semantic world of Turkish necessitates the study of concepts and metaphors, which is the “problem of concepts”.Fuzuli, one of the leading artists of Turkish literature, is an emotional poet who takes lyricism to its peak. It has been observed that the poet, who gives the best example in Turkish literature of the famous story, which is among the sources of Arabic, Persian and Urdu literature with his work titled Leyla ve Mecnun, expresses many emotions in a metaphorical manner, as well as the concept of love. In this context, it has been determined that the artist created a country of emotions by frequently resorting to the concept of space in the emotional map he drew in Leyla ve Mecnun. In this study, it will be suggested that the concept of space is one of the source domains of the metaphorical emotion language of Turkish, and it will be emphasized how Fuzuli conceptualizes the concepts of emotion through space in the mentioned work.