Metropolis Kazısı Zeuksippus Ailesi Grubu Bizans Seramikleri
Zeuksippus Family Ware Byzantine Pottery from Metropolis Excavations
Yazar: Meriç, Zeynep Adile
Dergi: Art-Sanat No. 20, 2023
Anahtar kelimeler: Art History ; Sanat Tarihi ; Byzantine Art,Byzantine Pottery,Zeuxippus Family Ware,Izmir,Metropolis ; Bizans Sanatı,Bizans Seramiği,Zeuksippus Ailesi Seramikler,İzmir,Metropolis

Smyrna ve Ephesos kentleri arasında antik dönemden beri önemli bir konumda yer alan Metropolis kenti Bizans Dönemi’nde de yerleşim merkezidir. Kentin en tepe noktası Akropol tahkim edilerek bir iç kaleye dönüştürülmüş, hemen önündeki yamaca ise Laskarisler Dönemi’nde sur duvarları ve kuleler eklenerek bir Bizans Kalesi oluşturulmuştur. Bu alanda Bizans dönemi yaşamını gösteren çok sayıda sırlı ve sırsız seramik ele geçmiştir. Örnekler içerisinde Bizans sırlı seramik üretiminde önemli bir yere sahip olan Zeuksippus Ailesi grubu yoğunluğu oluşturmaktadır. Bu grup seramikler kazılarda bulunan diğer sırlı seramik gruplarıyla Metropolis’teki Geç Bizans dönemi yerleşimini gösteren önemli verilerdendir. Kazılarda bulunan Zeuksippus Ailesi grubu seramikler oldukça geniş süsleme kompozisyonuna sahiptir. Bitkisel ve geometrik motiflere sahip örneklerin yanı sıra az sayıda örnekte hayvan figürü kullanılmıştır. Batı Anadolu bölgesinde Pergamon, Sardes, Ephesos ve Anaia/Kadıkalesi gibi çeşitli merkezlerde bu grup seramikler 12-13. yüzyıllarda yoğun bir üretime sahne olmuştur. Ancak Metropolis’te şu ana kadar yapılan kazılar kapsamında seramik üretimine ilişkin herhangi bir veri bulunmaması Zeuksippus Ailesi grubu seramiklerin bu merkezlerden getirilmiş olabileceğini göstermektedir. Bu çalışmada 1991-2006 yılları arasında kazılarda bulunan Zeuksippus Ailesi grubu seramikler hamurları, sır özellikleri, form tipleri ve bezeme repertuvarlarıyla incelenmiş, bu şekilde Batı Anadolu’daki bu grup seramiklerin arasındaki yeri ortaya konulmak istenmiştir.

Metropolis, which has been in an important position between the cities of Smyrna and Ephesus since antiquity, was also a settlement centre during the Byzantine Period. The Acropolis, the highest point of the city, was fortified and turned into an inner fortress, and a Byzantine Castle was formed by adding city walls and towers on the slope in front of it during the Laskarids Period. A large number of glazed and unglazed ceramics showing the Byzantine period life were found in this area. Among the samples, the Zeuksippus Family group, which has an important place in Byzantine glazed ceramic production, constitutes the majority. This group of ceramics, together with the other glazed ceramic groups found during the excavations, are among the important data showing the Late Byzantine settlement in Metropolis. The Zeuksippus Family group ceramics found during the excavations have a very wide ornamental composition. In addition to examples with floral and geometric motifs, animal figures are used in a few examples. This group of ceramics was produced intensively in various centres in Western Anatolia such as Pergamon, Sardes, Ephesos and Anaia/Kadıkalesi in the 12th- 13th centuries. However, the lack of any data on ceramic production at Metropolis within the scope of the excavations carried out so far suggests that the Zeuksippus Family group ceramics may have been brought from these centres. In this study, the Zeuksippus Family group ceramics found during the excavations between 1991 and 2006 are examined in terms of their clay types, glaze characteristics, form types and ornamental repertoire in order to reveal their place among the ceramics of this group in Western Anatolia.