Kozan Eskikabasakal/Peri Yerleşimi ve Hristiyan Mimarisi
Kozan Eskikabasakal/ Peri Settlement and Its Christian Architecture
Yazar: Buyruk, Hasan
Dergi: Art-Sanat No. 20, 2023
Anahtar kelimeler: Art History ; Sanat Tarihi ; Kozan,Fairy Settlement,Church,Chapel,Building Ruins,Christianity,Byzantine Architecture ; Kozan,Peri Yerleşimi,Kilise,Şapel,Yapı Kalıntıları,Hristiyanlık,Bizans Mimarisi

Perili Kale veya Peri Kalesi ismiyle de bilinen antik yerleşim, Adana iline bağlı Kozan (Sis) ilçesinin Eskikabasakal köyü sınırları içerisindeki Döşeme mevkiinde yer almaktadır. Perili yerleşimi yaklaşık olarak 400 m rakımlı bir tepe üzerinde ve daha çok da doğu yamaçlarına yayılım göstermektedir. Perili yerleşiminin yaklaşık olarak 6 km batısında Kozan ilçesi, 7,5 km kuzeydoğusunda ise Kozan’ın Acarmantaş köyü ve bu köyün sınırları içerisinde bulunan Bucak Kalesi yer almaktadır. Yerleşim yeri günümüze büyük oranda tahrip olmuş biçimde ulaşmıştır. Yerleşimde iki kilise, üç şapel/vaftizhane, kaya mezarları, bir su kuyusu, bir çeşme ve çok sayıda antik döneme ait yapı kalıntıları ve izleri mevcuttur. Bu çalışmanın amacı, ilgisizlik sonucu yapılan kaçak kazılar, hemen yanı başında yer alan maden ocağının korumasız çalışmaları ve doğal sebeplerden dolayı tamamıyla yok olmaya yüz tutmuş bu tarihî yerleşimin üzerinde yer alan mekânların tespitini yapmaktır. Bunun için alan taranmış, tespit edilen ve plan veren yapıların çizimleri yapılarak fotoğraflamak suretiyle mevcut durumları incelenmiştir. Yerleşim geniş bir alana yayıldığından ve büyük bir kısmının tanımlanamayacak derecede tahrip olmasından dolayı bazı yapı kalıntılarının tespiti mümkün olmamıştır. Bu çalışma Peri Yerleşimi’ndeki kilise ve şapelleri kapsamaktadır. Bu çalışmada Hristiyan mimari eserleri detaylı tanımlanarak plan ve fotoğraflarla bilim dünyasına tanıtılmaya çalışılacaktır.

The ancient settlement, also known as Perili Castle or Peri Castle, is located in the Döşeme locality within the borders of Eskikabasakal village of Kozan (Sis) district of Adana province. Perili settlement is on a hill with an altitude of approximately 400 m and spreads mostly on the eastern slopes. Approximately 6 km west of Perili settlement, Kozan district is located, 7,5 km northeast of Kozan’s Acarmantaş neighbourhood and Bucak Castle, which is within the borders of this neighbourhood. Today, the settlement has reached a largely destroyed form. There are two churches, three chapels/baptisteries, rock tombs, a water well, a fountain and many ancient buildings’ remains and traces in the settlement. The aim of this study is; Illegal excavations made as a result of neglect, the unprotected works of the mine right next to it and the determination of the places on this historical settlement, which is on the verge of extinction due to natural reasons. For this purpose, the area was scanned, the drawings of the structures that were determined and giving plans were made and their status was determined by photographing them. It was not possible to detect some building remains because the settlement was spread over a large area and a large part of it was destroyed to an extent that it could not be identified. This study covers the churches and chapels in the Peri Settlement. In this study, Christian architectural works will be defined in detail and will be introduced to the world of science with plans and photographs.