1950-1960 Dönemi Türk Şiirinde Çok Seslilik: Hisar, Mavi ve İkinci Yeni Şiir Toplulukları
Pluralism in Turkish Poetry Between 1950 and 1960: The Hisar, Mavi and İkinci Yeni Poetry Groups
Yazar: Değe Güven, Ebru
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi No. 88, 2025
Anahtar kelimeler: Modern Turkish Literature in Turkiye Field ; Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı ; 1950-1960 Period,Contemporary Turkish poetry,Hisar,Mavi,İkinci Yeni ; 1950-1960 Dönemi,Çağdaş Türk şiiri,Hisar,Mavi,İkinci Yeni

1950-1960 döneminde Türkiye’de siyasi, ekonomik, sosyal ve edebî alanlarda önemli dönüşümler yaşanmıştır. Çok partili hayata geçişin ardından iktidara gelen Demokrat Parti, Türkiye’nin liberalleşmesi ve demokratikleşmesi yolunda bir umut olarak görülür. Demokrat Parti iktidarının ilk yıllarında hâkim olan görece özgürlük ortamı, süreli yayınların sayısının artmasına ve buna bağlı olarak kültürel alanda çeşitlilik oluşmasına zemin hazırlar. Bu dönemde edebiyat sahasında önceki yıllara göre şair ve yazar sayısında belirgin bir artış gözlemlenir. Özellikle şiir türünde bağımsız şairlerin yanı sıra, farklı şiir anlayışlarını temsil eden çeşitli şair toplulukları ortaya çıkar. Şiirlerini ve poetikalarını dergiler üzerinden kamuoyuna duyuran şairler, edebiyatta çok sesliliğin güçlenmesine önemli ölçüde katkıda bulunur. Dönemin şiir ortamında, eski şiir ile modern şiiri sentezlemeye çalışan Hisarcılar, toplumsal gerçekçi bir çizgiyi benimseyen Maviciler ve özgün bir şiir dili ve teknik arayışlarla ön plana çıkan İkinci Yeniciler dikkat çeken topluluklar arasındadır. Bu çalışmada öncelikle Türkiye’nin 1950-1960 yılları arasında sosyokültürel ortamı kısaca değerlendirilmiş; ardından Hisar, Mavi ve İkinci Yeni şiir hareketleri üzerine odaklanılarak Mehmet Çınarlı’nın “Ben Şarkı Söylerim Yine”, Âttilâ İlhan’ın “Yangın Gecesi” ve Cemal Süreya’nın “Üvercinka” adlı şiirleri mensubu oldukları şiir toplulukları bağlamında incelenmiştir.

During the period between 1950 and 1960, significant political, economic, social, and literary transformations took place in Türkiye. Following the transition to a multi-party-political system, the Democrat Party, which came to power, was perceived as a source of hope for the country’s liberalization and democratization. The relative atmosphere of freedom that prevailed during the early years of the Democrat Party government paved the way for an increase in the number of periodicals and, consequently, for the strengthening of cultural pluralism. In this period, a noticeable rise in the number of poets and writers is observed compared to previous years. Especially in the field of poetry, alongside independent poets, various poet groups representing different poetic orientations emerged. Poets who published their works and poetic views through literary journals contributed significantly to the formation of a pluralistic literary environment. Within this poetic landscape, the Hisar group, seeking to synthesize traditional and modern poetry, the Mavi group who adopted a socially realist approach, and the İkinci Yeni group, who stood out with their innovative language and formal experimentation, were among the most prominent groups. This study first offers a brief evaluation of Türkiye’s socio-cultural atmosphere between 1950 and 1960, and then focuses on the Hisar, Mavi, and İkinci Yeni poetry movements. In this context, Mehmet Çınarlı’s “Ben Şarkı Söylerim Yine,” Attilâ İlhan’s “Yangın Gecesi,” and Cemal Süreya’s “Üvercinka” are examined in relation to the poetic communities to which they belong.