Bir Misyoner Arşivi Olarak Lazarist Yıllıkları: Saint-Benoit'e Göre Osmanlı Gayrimüslimleri ve Osmanlı Algısı
The Lazarist Annuals as a Missionary Archive: Non-Muslims in The Ottoman Empire and The Ottoman Perception According to Saint-Benoît
Yazar: Coşkun, İbrahim
Dergi: Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 18/2, 2025
Anahtar kelimeler: Late Modern Ottoman History ; Yakınçağ Osmanlı Tarihi ; Misyoner,Osmanlı Devleti,Gayrimüslimler,Saint-Benoit,Lazarist Yıllıklar ; Missionary,Ottoman Empire,Non-Muslims,Saint-Benoit,Lazarist Yearbooks

Bu çalışma İstanbul’un Galata semtinde bulunan Saint-Benoit Lisesi’nde, 18. Yüzyılın sonundan 20. Yüzyılın başına kadar faaliyette bulunmuş Fransız kökenli Lazarist misyonerlerin kaleme aldığı yıllıklar (Annales de la Congregation de la Mission) ışığında misyonerlerin, Gayrimüslim ve Müslüman Osmanlı tebaası algısı ve ilişkilerini konu edinmektedir. Çalışmanın temel gayesi, bir tarih arşivi olarak Lazarist yıllıklarının önemini vurgulayarak, bu birincil kaynaklar ışında misyonerlerin gözünden Osmanlı sosyo-kültürel yapısının nasıl yansıtıldığını ortaya çıkarmayı hedeflemektedir. Bu amaç doğrultusunda, dünyanın farklı bölgelerinde bulunan Lazarist misyonerlerin, Paris’teki Lazarist genel merkezine yazdıkları rapor, mektup ve diğer yazıları derleyen Lazarist yıllıkları mercek altına alınmıştır. 1834’ten 1916 yılına kadar aralıksız olarak basılmış ve toplamda 81 ciltten oluşan yıllıklar incelenerek Osmanlı Devleti’nin gayrimüslim tebaasını oluşturan başta Rumlar, Ermeniler ve Yahudiler ile ilgili bilgiler elde edilmiştir. Akabinde misyonerlerin genel olarak Osmanlı’nın Müslüman tebaası ve Türkler hakkındaki gözlemleri ortaya çıkarılmış ve son olarak misyonerlerin Osmanlı Devleti ve devlet adamlarıyla olan ilişkileri gün yüzüne çıkarılmaya çalışılmıştır. Her ne kadar bu yıllıklar taraflı olarak kaleme alınmış olsa da Osmanlı’nın en uzun ve karmaşık yüzyılında farklı Hristiyan mezhepleri ve cemaatleri arasındaki ilişkilere ve batılı bir misyoner kurumunun Osmanlı Devleti ve toplumu ile kurduğu çok katmanlı ilişkilere kıymetli veriler sunmaktadır.

This study focuses on the perception and relationships of French Lazarist missionaries with the non-Muslim and Muslim subjects of the Ottoman Empire, in light of the annals (Annales de la Congregation de la Mission) written by the missionaries who were active at the Saint-Benoit High School in the Galata district of Istanbul from the end of the 18th century to the beginning of the 20th century. The primary objective of this study is to emphasize the importance of the Lazarist annals as a historical archive and to reveal how the socio-cultural structure of the Ottoman Empire was reflected through the eyes of the missionaries based on these primary sources. To this end, the Lazarist annals, which compile reports, letters, and other writings sent by Lazarist missionaries from different parts of the world to the Lazarist general headquarters in Paris, have been examined. Information regarding the non-Muslim subjects of the Ottoman Empire, primarily Greeks, Armenians, and Jews, was obtained by analyzing the annals, which were published continuously from 1834 to 1916 and consist of 81 volumes in total. Subsequently, the missionaries' general observations about the Muslim subjects of the Ottoman Empire and the Turks were identified, and finally, an attempt was made to bring to light the missionaries' relationships with the Ottoman State and its statesmen. Although these annals were written with a certain bias, they offer valuable data on the relationships between different Christian denominations and communities and the multi-layered relations established by a Western missionary institution with the Ottoman State and society during the empire's longest and most complex century.