TÜRKİYE’DE İLKOKUL DÜZEYİNDE TARİH ÖĞRETİMİ ALANINDA YAPILAN ÇALIŞMALARIN İÇERİK DEĞERLENDİRMESİ
TÜRKİYE’DE İLKOKUL DÜZEYİNDE TARİH ÖĞRETİMİ ALANINDA YAPILAN ÇALIŞMALARIN İÇERİK DEĞERLENDİRMESİ
Yazar: Özalp, M. Talha; Demirbaş, İbrahim
Dergi: Uluslararası Alan Eğitimi Dergisi, Vol. 7 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: İlkokul,ilkokul eğitimi,sosyal bilgiler,tarih öğretimi,içerik analizi

Geçmişi konu edinen tarih, her dönemde yeniden yazılırken, işlevsel bir yönüyle yaşadığımız zamanın getirdiklerini daha iyi anlamamıza katkı sağlar. Geçmişi öğrenme arzusu insanoğlunun her zaman öncelikleri arasında yer almıştır. Bunun nedenleri olarak insanın geçmişini bilmesi ve geleceğine yön vermesi gösterilebilir. Bu durum eğitim sistemlerinin de istenilen insan tipine ulaşmada öncelikleri arasında yer almıştır. Böylece tarih konuları okullarda sistemli ve programlı bir biçimde farklı dersler aracılığıyla öğretilmeye başlanmıştır. Türkiye’de tarih dersinin okul programlarına girmesi 1869 Maarif-i Umumiye Nizamnamesi ile gerçekleşmiştir. Nizamname ile Sıbyân Mekteplerinde “Muhtasar Târih-i Osmanî”, Rüştiyelerde de “Târih-i Umûmî” ve “Târih-i Osmanî” adlı tarih dersleri okutulmaya başlanmıştır. Dolayısıyla ülkemiz alanyazını için tarih öğretiminin nasıl yapılması gerektiği sorunsalının başlangıcı 1869’a kadar götürülebilir. Bu bağlamda tarih derslerinin okul programlarına girmesinden itibaren tarih öğretimiyle ilgili birçok çalışma yapılmıştır. Ancak ilkokul düzeyinde tarih öğretimi ile ilgili yapılan çalışmaların incelenmesine yönelik herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Bu araştırmanın amacı Türkiye’de ilkokul düzeyinde tarih öğretimi alanında yapılan tezlerin ve makalelerin içerik değerlendirmesini yaparak ilkokul düzeyinde tarih öğretiminin durumu ve gelecekteki yönelimi noktasında ipuçları elde etmektir. Nitel yaklaşımın esas alındığı araştırmada doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada doküman olarak ilkokulda tarih öğretimi alanında yapılan ve erişilebilen yüksek lisans, doktora tezleri ve makaleler incelenmiştir. Araştırma kapsamında ilkokulda tarih öğretimiyle ilgili 15’i makale, 28’i yüksek lisans, 3 tanesi ise doktora tezi olmak üzere 46 çalışmaya ulaşılmıştır. Bu bağlamda her üç grup içinde yapılan çalışmalar en fazla yüksek lisans grubuna ait olduğu belirlenmiştir. Çalışmaların yayım yıllarına bakıldığında 2002 ile 2021 yılları arasında değişmektedir. En fazla çalışma 2019 yılında yapılırken, tezlerin yapıldığı üniversitelere bakıldığında en fazla ilkokul düzeyinde tarih öğretimi ile ilgili tezin Giresun Üniversitesi’nde yapıldığı görülmektedir. En fazla makale ise Turkish History Education Journal dergisinde yapılmıştır. Çalışmalarda genellikle en fazla sözlü ve yerel tarih konuları çalışılırken en fazla kullanılan yöntemin doküman inceleme olduğu tespit edilmiştir.

Geçmişi konu edinen tarih, her dönemde yeniden yazılırken, işlevsel bir yönüyle yaşadığımız zamanın getirdiklerini daha iyi anlamamıza katkı sağlar. Geçmişi öğrenme arzusu insanoğlunun her zaman öncelikleri arasında yer almıştır. Bunun nedenleri olarak insanın geçmişini bilmesi ve geleceğine yön vermesi gösterilebilir. Bu durum eğitim sistemlerinin de istenilen insan tipine ulaşmada öncelikleri arasında yer almıştır. Böylece tarih konuları okullarda sistemli ve programlı bir biçimde farklı dersler aracılığıyla öğretilmeye başlanmıştır. Türkiye’de tarih dersinin okul programlarına girmesi 1869 Maarif-i Umumiye Nizamnamesi ile gerçekleşmiştir. Nizamname ile Sıbyân Mekteplerinde “Muhtasar Târih-i Osmanî”, Rüştiyelerde de “Târih-i Umûmî” ve “Târih-i Osmanî” adlı tarih dersleri okutulmaya başlanmıştır. Dolayısıyla ülkemiz alanyazını için tarih öğretiminin nasıl yapılması gerektiği sorunsalının başlangıcı 1869’a kadar götürülebilir. Bu bağlamda tarih derslerinin okul programlarına girmesinden itibaren tarih öğretimiyle ilgili birçok çalışma yapılmıştır. Ancak ilkokul düzeyinde tarih öğretimi ile ilgili yapılan çalışmaların incelenmesine yönelik herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Bu araştırmanın amacı Türkiye’de ilkokul düzeyinde tarih öğretimi alanında yapılan tezlerin ve makalelerin içerik değerlendirmesini yaparak ilkokul düzeyinde tarih öğretiminin durumu ve gelecekteki yönelimi noktasında ipuçları elde etmektir. Nitel yaklaşımın esas alındığı araştırmada doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada doküman olarak ilkokulda tarih öğretimi alanında yapılan ve erişilebilen yüksek lisans, doktora tezleri ve makaleler incelenmiştir. Araştırma kapsamında ilkokulda tarih öğretimiyle ilgili 15’i makale, 28’i yüksek lisans, 3 tanesi ise doktora tezi olmak üzere 46 çalışmaya ulaşılmıştır. Bu bağlamda her üç grup içinde yapılan çalışmalar en fazla yüksek lisans grubuna ait olduğu belirlenmiştir. Çalışmaların yayım yıllarına bakıldığında 2002 ile 2021 yılları arasında değişmektedir. En fazla çalışma 2019 yılında yapılırken, tezlerin yapıldığı üniversitelere bakıldığında en fazla ilkokul düzeyinde tarih öğretimi ile ilgili tezin Giresun Üniversitesi’nde yapıldığı görülmektedir. En fazla makale ise Turkish History Education Journal dergisinde yapılmıştır. Çalışmalarda genellikle en fazla sözlü ve yerel tarih konuları çalışılırken en fazla kullanılan yöntemin doküman inceleme olduğu tespit edilmiştir.