Aleksandr Griboyedov’un Akıldan Bela Eserinde Onomastik Unsurlar: Konuşan Soyadları
Onomastic Elements in Aleksandr Griboedov’s Woe fromWit: Speaking Surnames
Yazar: Aydın, Onur
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi No. 81, 2024
Anahtar kelimeler: World Languages, Literature and Culture (Other) ; Dünya Dilleri, Edebiyatı ve Kültürü (Diğer) ; Russian literature,Prototype,Onomastics,Anthroponym,Speaking surnames ; Rus edebiyatı,Prototip,Onomastik,Antroponim,Konuşan soyadları

Antroponimlerin çatısı altında değerlendirilen konuşan soyadları, edebî karakterlerin kişilik, fizyolojik, psikolojik ve sosyolojik durumlarına, yaşadıkları tarihsel döneme ilişkin detaylı veriler sunar. Karakterlerin soyadlarının tam olarak çözümlenememesi, söz konusu unsurların gözden kaçırılmasına neden olabilir. Bu durum da edebî eser analizinin sağlıklı ve bütüncül bir şekilde gerçekleştirilememesi riskini beraberinde getirir. Çalışmanın amacı Rus yazar Aleksandr S. Griboyedov’un Akıldan Bela adlı oyunundaki karakterlerin soyadlarının bu bağlamda çözümlenmesidir. Araştırma materyali olarak eserde konuşan soyada sahip karakterler ve onların olası prototipleri seçilmiştir. İlk olarak bu soyadlarının analizi yapılmış, ardından olası prototipleriyle karşılaştırılmış, son olaraksa Rus dil bilimci Nataliya M. Azarova’nın konuşan soyadları modellemesine göre sanatsal bir yöntem olarak konuşan soyadları sistemleştirilmiştir.. Analiz neticesinde neredeyse tüm karakterlerin soyadlarının ‘konuşan’ nitelik taşıdığı ve yazar tarafından bilinçli bir biçimde oluşturulduğu belirlenmiştir. Söz konusu olan soyadların anlamlarının, karakterlerin kişilikleri ve olası prototipleri ile örtüştüğü dikkat çekmiştir. Konuşan soyadlarının, karakterin içsel ya dışsal özelliklerinin, dönemin sosyo-politik ve tarihsel gelişmelerinin sözcüğe dökülmüş hâlini inceleyen sanatsal bir yöntem olduğu sonucuna varılmıştır.

Speaking surnames, considered under the umbrella of anthroponyms, provides detailed data on the literary characters, their personality, physiological, psychological and sociological situations, and the historical period in which they lived. Failure to fully decipher the surnames of the characters may cause the elements in question to be overlooked. This situation brings with it the risk of not being able to analyze literary works in a healthy and holistic way. The aim of the study is to analyze the surnames of the characters in Russian writer Aleksandr S. Griboedov’s play “Woe from Wit” in this context. Characters with speaking surnames in the work and their possible prototypes were selected as research material. First, these surnames were analyzed, then compared with their possible prototypes, and finally, speaking surnames were systematized as an artistic method according to the speaking surnames modeling of Russian linguist Nataliya M. Azarova. As a result of the analysis, it was determined that the surnames of almost all the characters examined had a ‘speaking’ quality and were created consciously by the author. It was noteworthy that the meanings of the surnames coincide with the characters' personalities and possible prototypes. It was concluded that speaking surnames is an artistic method that examines the verbalization of the character’s internal or external characteristics and the socio-political and historical developments of the period.