Günlük Maksimum Yağış Verilerinin Klasik ve Yenilikçi Yöntemlerle Trendlerinin Belirlenmesi
Trend Determinations of Daily Maximum Precipitation Data with Classical and Innovative Methods
Yazar: Sari, Cihat; Çoban, Erdem; Güçlü, Yavuz Selim
Dergi: Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Vol. 12 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Hydrology (Other) ; Hidroloji (Diğer) ; Mann-Kendall Testi,Yenilikçi Trend Analizi,Python,Yağış,İklim Değişikliği,Zaman Serisi ; Mann-Kendall Test,Innovative Trend Analysis,Python,Precipitation,Climate Change,Time Series

İklim değişikliği, hidrolojik döngü üzerinde önemli etkilere sahiptir ve su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi açısından yağış trendlerinin belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Türkiye’nin çeşitli bölgelerinde bulunan meteoroloji istasyonlarından elde edilen 1961-2020 yıllarına ait günlük maksimum yağış verileri kullanılarak trend analizleri gerçekleştirilmiştir. Çalışmada klasik ve yenilikçi trend analiz yöntemleri uygulanmıştır. Klasik yöntem olarak Mann-Kendall (MK) testi, modern yaklaşımlar olarak ise Yenilikçi Trend Analizi (YTA) ve türevleri (Geliştirilmiş YTA, Çift-YTA, Geliştirilmiş Görselleştirme ile Çift-YTA) kullanılmıştır. Tüm analizler Python kullanılarak gerçekleştirilmiş ve verilerin görselleştirilmesi sağlanmıştır. Analiz sonuçlarına göre, Marmara'nın kuzeybatısı ve Trakya'da yer alan Çanakkale, Çorlu ve Edirne istasyonlarında bütüncül olmayan artan trendler tespit edilmiştir. Batı Anadolu'da Dikili istasyonunda bütüncül olmayan artan trend eğilimi gözlemlenirken, Güneyde Dörtyol istasyonunda stabil artan trend görülmüştür. İç Anadolu’daki Niğde ve Yozgat istasyonlarında bütüncül olmayan artan trendler belirlenirken, Karadeniz Bölgesi'nde İnebolu istasyonunda bütüncül artan trend, Zonguldak istasyonunda ise azalan trend tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, analiz edilen istasyon verilerine göre son 60 yılda günlük maksimum yağış değerlerinde genel olarak artış eğiliminin olduğunu ortaya koymaktadır. Bu durum, iklim değişikliğinin bölgesel ölçekte yağış rejimleri üzerinde etkili olabileceğine işaret etmektedir. Çalışmada kullanılan farklı trend analiz yöntemleri, yağış verilerinin trend yapısını daha detaylı incelemeye olanak tanımış ve klasik yöntemlere kıyasla daha kapsamlı değerlendirme imkânı sağlamıştır.

Climate change has significant effects on the hydrological cycle and determining precipitation trends is of great importance for sustainable management of water resources. In this study, trend analyses were performed using daily maximum precipitation data for the years 1961-2020 obtained from meteorological stations located in various regions of Turkey. Classical and innovative trend analysis methods were applied in the study. Mann-Kendall (MK) test was used as the classical method, and Innovative Trend Analysis (ITA) and its derivatives (Improved ITA, Double-ITA, Improved Visualization Double-ITA) were used as modern approaches. All analyses were performed using the python and data visualization was provided. According to the analysis results, non-monotonic increasing trends were detected in the northwest of Marmara and Çanakkale, Çorlu and Edirne stations located in Thrace. While a non-monotonic increasing trend was observed in the Dikili station in Western Anatolia, a monotonic increasing trend was observed in the Dörtyol station in the South. While non-monotonic increasing trends were determined at Niğde and Yozgat stations in Central Anatolia, a monotonic increasing trend was determined at İnebolu station in the Black Sea Region and a decreasing trend was determined at Zonguldak station. The findings show that there has been a general increasing trend in daily maximum precipitation values in Türkiye in the last 60 years. This situation provides important evidence that climate change affects precipitation regimes throughout Turkey, although it shows regional differences. The findings reveal that, according to the analyzed station data, there has been a general increasing trend in daily maximum precipitation values over the last 60 years. This situation indicates that climate change may have an impact on precipitation regimes at the regional scale. Different trend analysis methods used in the study allowed for a more detailed examination of the trend structure of precipitation data and provided a more comprehensive evaluation opportunity compared to classical methods.