hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
ÜRETİM SİSTEMLERİ VE TEKNOLOJİLERİNDEKİ GELİŞMELERİN VE KÜRESELLEŞMENİN GELENEKSEL MALİYET MUHASEBESİNE ETKİLERİ
Üretim Sistemleri ve Teknolojilerindeki Gelişmelerin ve Küreselleşmenin Geleneksel Maliyet Muhasebesine Etkileri
Yazar: Gersil, Aydın
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 62 No. 04, 2014
Anahtar kelimeler: Modern maliyet muhasebesi, küreselleşeme, modern üretim sitemleri ve teknolojileri, maliyet yönetimi, stratejik maliyet yönetimi

Gerek üretim sistemleri ve teknolojilerindeki gelişmeler gerek küreselleşme muhasebe alanında çok derin etkilere neden olmaktadır. Üretim sistemlerinin yapısı ve işleyişindeki değişimler, muhasebe ve maliyet muhasebesi sistemlerinde de farklı yaklaşımların geliştirilmesini zorunlu kılmaktadır. Küreselleşme de, işletme yönetiminin muhasebe sisteminden ve maliyet muhasebesinden beklentilerinin artmasına neden olmaktadır. Maliyet muhasebesi alanında geliştirilen yaklaşımların en önemli özelliği, işletmenin bölümleri arasındaki koordinasyonun geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymasıdır. Modern maliyet muhasebesinin çıktıları işletmenin bütününü kapsamaktadır. Bu nedenle modern maliyet muhasebesinin çıktıları işletmenin diğer bölümlerinin çıktıları ile birlikte değerlendirilmelidir. Geleneksel muhasebe ve maliyet muhasebe sisteminin çıktıları işletmeyi bir bütün olarak değerlendirmede yetersiz kalmaktadır. Bugünün işletmecilik dünyasında geleneksel muhasebe sistemi ve geleneksel maliyet muhasebesinin çıktılarına dayalı olarak alınacak kararlar hatalı sonuçların ortaya çıkmasına neden olacaktır. Bu durum işletmelerin rekabet gücünü zayıflatacaktır.

Gerek üretim sistemleri ve teknolojilerindeki gelişmeler gerek küreselleşme muhasebe alanında çok derin etkilere neden olmaktadır. Üretim sistemlerinin yapısı ve işleyişindeki değişimler, muhasebe ve maliyet muhasebesi sistemlerinde de farklı yaklaşımların geliştirilmesini zorunlu kılmaktadır. Küreselleşme de, işletme yönetiminin muhasebe sisteminden ve maliyet muhasebesinden beklentilerinin artmasına neden olmaktadır. Maliyet muhasebesi alanında geliştirilen yaklaşımların en önemli özelliği, işletmenin bölümleri arasındaki koordinasyonun geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymasıdır. Modern maliyet muhasebesinin çıktıları işletmenin bütününü kapsamaktadır. Bu nedenle modern maliyet muhasebesinin çıktıları işletmenin diğer bölümlerinin çıktıları ile birlikte değerlendirilmelidir. Geleneksel muhasebe ve maliyet muhasebe sisteminin çıktıları işletmeyi bir bütün olarak değerlendirmede yetersiz kalmaktadır. Bugünün işletmecilik dünyasında geleneksel muhasebe sistemi ve geleneksel maliyet muhasebesinin çıktılarına dayalı olarak alınacak kararlar hatalı sonuçların ortaya çıkmasına neden olacaktır. Bu durum işletmelerin rekabet gücünü zayıflatacaktır.
Türk Sigorta Şirketlerinde Finansal Başarının Öngörülmesi
Predıctıon The Fınancıal Success In Turkısh Insurance Companıes
Yazar: İşseveroğlu, Gülsüm; Gücenmez, Ümit
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 62 No. 04, 2014
Anahtar kelimeler: Sigorta şirketleri, erken uyarı, diskriminant analizi, regresyon analizi, finansal başarısızlık

Sigorta şirketleri, bireylerin sınırlı tasarruflarını verimli yatırımlara kanalize ederek tüm dünyada sermaye piyasasının gelişmesinde önemli bir role sahiptir. Çalışma ile güdülen amaç, çok boyutlu istatistiksel modelleri Türk sigorta sektörüne uygulayarak, şirketlerin finansal başarısızlıkların yada finansal güçlüklerinin başlama dönemini önceden belirlemede kullanılan çok değişkenli model geliştirmek ve finansal başarısızlığı etkileyen faktörleri belirleyebilmektir. Bu amaçla, finansal sistemin önemli unsurlarından biri olan sigorta sektörünün finansal başarısızlıklarının öngörülmesine yönelik çok değişkenli istatistiksel yöntemlere dayanan erken uyarı modelleri geliştirilmiştir. 1992- 2003 yılları arasında hayat dışı elamenter branşlarda faaliyet gösteren 45 sigorta şirketi analiz kapsamına alınmış başarılı ve başarısız şirketleri ayırmada regresyon ve diskriminat analizi ile erken uyarı sistemi olarak 5 finansal oran saptanmıştır.

Sigorta şirketleri, bireylerin sınırlı tasarruflarını verimli yatırımlara kanalize ederek tüm dünyada sermaye piyasasının gelişmesinde önemli bir role sahiptir. Çalışma ile güdülen amaç, çok boyutlu istatistiksel modelleri Türk sigorta sektörüne uygulayarak, şirketlerin finansal başarısızlıkların yada finansal güçlüklerinin başlama dönemini önceden belirlemede kullanılan çok değişkenli model geliştirmek ve finansal başarısızlığı etkileyen faktörleri belirleyebilmektir. Bu amaçla, finansal sistemin önemli unsurlarından biri olan sigorta sektörünün finansal başarısızlıklarının öngörülmesine yönelik çok değişkenli istatistiksel yöntemlere dayanan erken uyarı modelleri geliştirilmiştir. 1992- 2003 yılları arasında hayat dışı elamenter branşlarda faaliyet gösteren 45 sigorta şirketi analiz kapsamına alınmış başarılı ve başarısız şirketleri ayırmada regresyon ve diskriminat analizi ile erken uyarı sistemi olarak 5 finansal oran saptanmıştır.
DAVRANIŞ BOYUTUYLA PERFORMANS GERİBİLDİRİM OLGUSU VE SÜRECİ
Davranış Boyutuyla Performans Geribildirim Olgusu ve Süreci
Yazar: Kurtuluş, Kaymaz; Kaymaz, Kurtuluş
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 62 No. 04, 2014
Anahtar kelimeler: Geribildirim, geribildirim arama davranışı, geribildirim arama süreci, performans değerleme, performans yönetimi

Örgütlerde geribildirim olgusu değerlendirilirken, çoğunlukla belirli aralıklarla uygulanan performans değerlendirme sisteminin “açık görüşme” evresi veya kapalı zarflar içerisinde iletilen yazılı dökümanlar dikkate alınmaktadır. Salt bu aşamalara endeksli bir geribildirim akışı ve örgütsel yapılanma doğru açılımlar yaratmayacaktır. Performans geribildirim döngüsünün, günlük iş ve sosyal yaşamın tüm evrelerinde yüzyüze olunan ve belki de farkında olunmadan sıkça başvurulan önemli bir bilgi kaynağı olduğu unutulmamalıdır. Bu anlamda performans geribildirim olgusunun, net biçimde anlaşılması gereken ve psikolojik, sosyolojik yansımaları bulunan bir süreç dahilinde işlediği, bu süreç içerisinde kişinin pasif değil aktif şekilde konumlandığı ve geribildirim olgusunun “davranışsallaştırıldığı” görülmektedir. Yani çalışan, geribildirim bilgisi edinmek için harekete geçmekte, elde ettiği verileri kullanarak teknik ve davranışsal performansını arttırma çabası içerisine girmektedir. Bu bağlamda, örgütteki tüm işlerin ve süreçlerin en temel, ortak öğelerinden biri olmanın da ötesinde, geribildirimi, kullanımının yaygınlaştırılması gereken ciddi bir kavram olarak algılamak önem taşımaktadır.

Örgütlerde geribildirim olgusu değerlendirilirken, çoğunlukla belirli aralıklarla uygulanan performans değerlendirme sisteminin “açık görüşme” evresi veya kapalı zarflar içerisinde iletilen yazılı dökümanlar dikkate alınmaktadır. Salt bu aşamalara endeksli bir geribildirim akışı ve örgütsel yapılanma doğru açılımlar yaratmayacaktır. Performans geribildirim döngüsünün, günlük iş ve sosyal yaşamın tüm evrelerinde yüzyüze olunan ve belki de farkında olunmadan sıkça başvurulan önemli bir bilgi kaynağı olduğu unutulmamalıdır. Bu anlamda performans geribildirim olgusunun, net biçimde anlaşılması gereken ve psikolojik, sosyolojik yansımaları bulunan bir süreç dahilinde işlediği, bu süreç içerisinde kişinin pasif değil aktif şekilde konumlandığı ve geribildirim olgusunun “davranışsallaştırıldığı” görülmektedir. Yani çalışan, geribildirim bilgisi edinmek için harekete geçmekte, elde ettiği verileri kullanarak teknik ve davranışsal performansını arttırma çabası içerisine girmektedir. Bu bağlamda, örgütteki tüm işlerin ve süreçlerin en temel, ortak öğelerinden biri olmanın da ötesinde, geribildirimi, kullanımının yaygınlaştırılması gereken ciddi bir kavram olarak algılamak önem taşımaktadır.
ARTAN ‘REKABET’ ALTINDA İHRACATA YÖNELİK SEKTÖRLERDE DEĞİŞEN ÜCRET YAPISI
Artan ‘Rekabet’ Altında İhracata Yönelik Sektörlerde Değişen Ücret Yapısı
Yazar: Memiş, Emel
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 62 No. 04, 2014
Anahtar kelimeler: Ücret yapısı, emeğin feminizasyonu, çatışan bölüşüm talepleri, rekabet, ihracat sektörleri

Bu çalışmada, emek-yoğun ürünlerin ihracatında son yıllarda uluslararası düzeyde artan ‘rekabet’ koşullarının ücret yapısı üzerinde oluşabilecek etkilerini çatışan bölüşüm talepleri çerçevesinde bir modelleme ile açıklamayı amaçlıyoruz. Türkiye ekonomisi örneğinde gözlemlediğimiz gibi, 1990’lı yılların başlarından itibaren verilen uluslararası taahhütler kapsamında dış ticarette tam liberalleşme politikalarının uygulamasına geçilmiş ve ihracatı destekleme amaçlı oluşturulmuş teşvik, prim ve sübvansiyonlar azaltılmış veya kaldırılmıştır. Bunun yanı sıra, birçok gelişmekte olan ülke ekonomilerinin artık benzer ürünleri ihraç eder duruma gelmesiyle esnek hale gelen ihracat talep yapısı göz önüne alındığında, gelişmekte olan ülke ekonomilerinin ihracata dayalı ‘büyüme’ rejiminden büyük beklenti içinde olmalarıyla bileşim yanıltısı kurbanı olduklarını göstermektedir. Bu bağlamda, sunacağımız model, ihracat teşviklerindeki azalma ile tetiklenen bir sistem içinde, esnek bir ihracat talep varsayımı ve dolayısıyla ihraç edilen ürünlerde fiyat artışlarının sınırlı olması durumunu göz önünde bulundurmaktadır.

Bu çalışmada, emek-yoğun ürünlerin ihracatında son yıllarda uluslararası düzeyde artan ‘rekabet’ koşullarının ücret yapısı üzerinde oluşabilecek etkilerini çatışan bölüşüm talepleri çerçevesinde bir modelleme ile açıklamayı amaçlıyoruz. Türkiye ekonomisi örneğinde gözlemlediğimiz gibi, 1990’lı yılların başlarından itibaren verilen uluslararası taahhütler kapsamında dış ticarette tam liberalleşme politikalarının uygulamasına geçilmiş ve ihracatı destekleme amaçlı oluşturulmuş teşvik, prim ve sübvansiyonlar azaltılmış veya kaldırılmıştır. Bunun yanı sıra, birçok gelişmekte olan ülke ekonomilerinin artık benzer ürünleri ihraç eder duruma gelmesiyle esnek hale gelen ihracat talep yapısı göz önüne alındığında, gelişmekte olan ülke ekonomilerinin ihracata dayalı ‘büyüme’ rejiminden büyük beklenti içinde olmalarıyla bileşim yanıltısı kurbanı olduklarını göstermektedir. Bu bağlamda, sunacağımız model, ihracat teşviklerindeki azalma ile tetiklenen bir sistem içinde, esnek bir ihracat talep varsayımı ve dolayısıyla ihraç edilen ürünlerde fiyat artışlarının sınırlı olması durumunu göz önünde bulundurmaktadır.
İŞLETMELERİN MADDİ OLMAYAN KAYNAKLARI VE ÇEVRESEL OLUMSUZLUK ALGILARI İLE STRATEJİK YÖNELİMLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ
İşletmelerin Maddi Olmayan Kaynakları ve Çevresel Olumsuzluk Algıları İle Stratejik Yönelimleri Arasındaki İlişki
Yazar: Naktiyok, Atılhan; Karabey, Canan Nur
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 62 No. 04, 2014
Anahtar kelimeler: Maddi olmayan kaynaklar, stratejik yönelim (savunmacı, analizci, öncü), çevresel olumsuzluk

Bu çalışmada işletmelerin maddi olmayan kaynaklara verdikleri önem ve algıladıkları çevresel olumsuzluk derecesi ile stratejik yönelimleri (tipleri) arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır. Anket çalışması yoluyla ‘kobinet’e kayıtlı 154 işletmeden veriler toplanmıştır. İşletmelerin Miles ve Snow’un geliştirdiği 3 strateji tipinden (savunmacı, analizci ve öncü) hangisini benimsediğini belirlemek için, 12 değişkene kümeleme analizi uygulanmıştır. Ayrıca maddi olmayan kaynaklara ilişkin 15 değişkene faktör analizi uygulanmış ve bu değişkenlerin 4 faktörde (pazarlama yeteneği, iş/işletme etkinliği, ürün/hizmet yeniliği, müşteri yönelimi) toplandığı belirlenmiştir. Daha sonra değişkenlere diskriminant (ayırma) analizi yapılmıştır. Bu analizin sonuçları maddi olmayan kaynaklara verilen önemin analizci, öncü ve savunmacı stratejileri ayırmada belirleyici olduğunu göstermiştir. Dolayısıyla maddi kaynaklara verilen öneme göre strateji tipleri farklılaşmaktadır. Özellikle pazarlama yeteneği ve müşteri yönelimi faktörleri açısından öncü ve savunmacı strateji izleyen işletmelerin farklılaştığı gözlenmiştir.

Bu çalışmada işletmelerin maddi olmayan kaynaklara verdikleri önem ve algıladıkları çevresel olumsuzluk derecesi ile stratejik yönelimleri (tipleri) arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır. Anket çalışması yoluyla ‘kobinet’e kayıtlı 154 işletmeden veriler toplanmıştır. İşletmelerin Miles ve Snow’un geliştirdiği 3 strateji tipinden (savunmacı, analizci ve öncü) hangisini benimsediğini belirlemek için, 12 değişkene kümeleme analizi uygulanmıştır. Ayrıca maddi olmayan kaynaklara ilişkin 15 değişkene faktör analizi uygulanmış ve bu değişkenlerin 4 faktörde (pazarlama yeteneği, iş/işletme etkinliği, ürün/hizmet yeniliği, müşteri yönelimi) toplandığı belirlenmiştir. Daha sonra değişkenlere diskriminant (ayırma) analizi yapılmıştır. Bu analizin sonuçları maddi olmayan kaynaklara verilen önemin analizci, öncü ve savunmacı stratejileri ayırmada belirleyici olduğunu göstermiştir. Dolayısıyla maddi kaynaklara verilen öneme göre strateji tipleri farklılaşmaktadır. Özellikle pazarlama yeteneği ve müşteri yönelimi faktörleri açısından öncü ve savunmacı strateji izleyen işletmelerin farklılaştığı gözlenmiştir.
MAHKEMELERDE TARAFLARCA İLERİ SÜRÜLEN ANAYASA’YA AYKIRILIK İDDİALARININ CİDDÎLİĞİ
Mahkemelerde Taraflarca İleri Sürülen Anayasa’ya Aykırılık İddialarının Ciddîliği
Yazar: Aydın, Mesut
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 62 No. 03, 2014
Anahtar kelimeler: Anayasa’nın 152. maddesi, Anayasa’ya aykırılığın mahkemelerde ileri sürülmesi, Anayasa’ya aykırılık iddiasının ciddîliği, hukuken savunulabilir olma, Anayasa Mahkemesi

Bu çalışmada, Anayasa’nın 152. maddesinde öngörülen, görülmekte olan bir dâvada, taraflardan biri tarafından ileri sürülen Anayasa’ya aykırılık iddiasının mahkeme tarafından ciddî bulunması konusu incelenmektedir. Anayasa’da, taraflardan biri tarafından ileri sürülen Anayasa’ya aykırılık iddiasının ciddîliğiyle ilgili karar verme yetkisi ve ciddîlik kavramının içeriğinin doldurulması görevi mahkemelere bırakılmıştır. Mahkemeler, ileri sürülen Anayasa’ya aykırılık iddiasına katılmak zorunda olmadıkları gibi, kendilerinin Anayasa’ya aykırı görmedikleri bir konuda, iddianın “hukuken savunulabilir olması” koşuluyla, konuyu Anayasa Mahkemesi’ne intikal ettirebilirler. Anayasa Mahkemesi’nin iddianın ciddîliği konusunda her hangi bir ön inceleme yapamadığı düşünüldüğünde, konuyla ilgili olarak mahkemelerin önemli bir takdir hakkının olduğu görülecektir. Mahkemeler, Anayasaya aykırılık iddiasını ciddî görmezse, bu iddia yetkili temyiz merciince esas hükümle birlikte karara bağlanmaktadır.

Bu çalışmada, Anayasa’nın 152. maddesinde öngörülen, görülmekte olan bir dâvada, taraflardan biri tarafından ileri sürülen Anayasa’ya aykırılık iddiasının mahkeme tarafından ciddî bulunması konusu incelenmektedir. Anayasa’da, taraflardan biri tarafından ileri sürülen Anayasa’ya aykırılık iddiasının ciddîliğiyle ilgili karar verme yetkisi ve ciddîlik kavramının içeriğinin doldurulması görevi mahkemelere bırakılmıştır. Mahkemeler, ileri sürülen Anayasa’ya aykırılık iddiasına katılmak zorunda olmadıkları gibi, kendilerinin Anayasa’ya aykırı görmedikleri bir konuda, iddianın “hukuken savunulabilir olması” koşuluyla, konuyu Anayasa Mahkemesi’ne intikal ettirebilirler. Anayasa Mahkemesi’nin iddianın ciddîliği konusunda her hangi bir ön inceleme yapamadığı düşünüldüğünde, konuyla ilgili olarak mahkemelerin önemli bir takdir hakkının olduğu görülecektir. Mahkemeler, Anayasaya aykırılık iddiasını ciddî görmezse, bu iddia yetkili temyiz merciince esas hükümle birlikte karara bağlanmaktadır.
TÜRKİYE’DE ‘ŞANSIN TERBİYE EDİLİŞİ’NE GEÇİŞ: Mehmed Cavid Bey’in İhsaiyat Kitabı
Türkiye’de ‘Şansın Terbiye Edilişi’ne Geçiş: Mehmed Cavid Bey’in İhsaiyat Kitabı
Yazar: Aytaç, Ahmet Murat; Balcı, Sarp
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 62 No. 03, 2014
Anahtar kelimeler: İstatistik, nüfus, Mehmed Cavid, modernleşme, yönetimsellik

Bu çalışma; Türkiye’de Osmanlı Türkçesiyle Mehmed Cavid tarafından yazılmış, alandaki ilk kitap vasıtasıyla, istatistik disiplininin evrimini tarihsel bir perspektif içinde ele alıyor. Bu yolla çalışma; sayılardan istatistiklere geçiş süreciyle eş zamanlı olarak, devlet toplum ilişkilerinin zihniyet ve teknolojisinde yaşanan değişimi de çözümlemeyi amaçlıyor. Giriş bölümü ‘normal’ olanın tanımlanmasına dönük bir çerçeve sağlıyor. İkinci bölüm ağırlıkla Mehmed Cavid’in hayatı ve İhsaiyat’ın ortaya çıkış koşullarını belirleyen tarihsel ve entelektüel şartları ortaya koyuyor. Sonuçta çalışma istatistiğin salt bir baskı aygıtı olarak görülmesine zemin hazırlayan yüzeysel anlayışa karşı çıkmakla kalmayıp, yaşamın özerkliğinden ve dirençten yana tavrını ortaya koyuyor.

Bu çalışma; Türkiye’de Osmanlı Türkçesiyle Mehmed Cavid tarafından yazılmış, alandaki ilk kitap vasıtasıyla, istatistik disiplininin evrimini tarihsel bir perspektif içinde ele alıyor. Bu yolla çalışma; sayılardan istatistiklere geçiş süreciyle eş zamanlı olarak, devlet toplum ilişkilerinin zihniyet ve teknolojisinde yaşanan değişimi de çözümlemeyi amaçlıyor. Giriş bölümü ‘normal’ olanın tanımlanmasına dönük bir çerçeve sağlıyor. İkinci bölüm ağırlıkla Mehmed Cavid’in hayatı ve İhsaiyat’ın ortaya çıkış koşullarını belirleyen tarihsel ve entelektüel şartları ortaya koyuyor. Sonuçta çalışma istatistiğin salt bir baskı aygıtı olarak görülmesine zemin hazırlayan yüzeysel anlayışa karşı çıkmakla kalmayıp, yaşamın özerkliğinden ve dirençten yana tavrını ortaya koyuyor.
ŞİDDET İÇERMEYEN BİR EYLEM OLARAK DOLAYLI TÜKETİCİ BOYKOTLARININ OLUŞUM SÜRECİ VE TÜRKİYE İÇİN DEĞERLENDİRME
Şiddet İçermeyen Bir Eylem Olarak Dolaylı Tüketici Boykotlarının Oluşum Süreci Ve Türkiye İçin Değerlendirme
Yazar: Balıkçıoğlu, Betül; Koçak, Akın; Özer, Alper
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 62 No. 03, 2014
Anahtar kelimeler: Tüketici boykotu, dolaylı tüketici boykotu, etnosantrizm, marka kökeni, ağızdan ağıza iletişim

Yeni toplumsal hareketlerin bir türü olarak tüketicilerin bir işletmenin ve/veya bir ülkenin uygulamalarına karşı tepki amaçlı olarak, o işletmenin ve/veya ülkenin ürünlerini almama kararı olarak ifade edilebilecek tüketici boykotları son yıllarda işletme ve pazarlama literatüründe ağırlıklı olarak ele alınmaya başlayan konulardandır. Dolaylı tüketici boykotunun oluşumunda; tüketici etnosantrizmi, etnosatrik eğilimi oluşturan milliyetçilik, vatanseverlik ile düşmanlığın dolaylı boykotun oluşum sürecinde önemli etkilerinin oluğu düşünülmektedir. Bunun yanında bireyin boykotun başarısı konusundaki değerlendirmesi, ağızdan ağıza iletişim ile boykota konu olan ürünün günlük yaşamdaki gerekliliği ve/veya alternatiflerinin bulunabilirliği de boykot kararında etkili olmaktadır. Ayrıca marka ile üretim yeri kökenlerindeki farklılık da boykot kararına etki yapmaktadır. Bu çalışmada iki ülke arasındaki sorunlara veya bir ülkenin uygulamalarına tepki amaçlı olan dolaylı tüketici boykotunun oluşum süreci tartışılarak, Türkiye özelinde konunun değerlendirmesi yapılmaktadır.

Yeni toplumsal hareketlerin bir türü olarak tüketicilerin bir işletmenin ve/veya bir ülkenin uygulamalarına karşı tepki amaçlı olarak, o işletmenin ve/veya ülkenin ürünlerini almama kararı olarak ifade edilebilecek tüketici boykotları son yıllarda işletme ve pazarlama literatüründe ağırlıklı olarak ele alınmaya başlayan konulardandır. Dolaylı tüketici boykotunun oluşumunda; tüketici etnosantrizmi, etnosatrik eğilimi oluşturan milliyetçilik, vatanseverlik ile düşmanlığın dolaylı boykotun oluşum sürecinde önemli etkilerinin oluğu düşünülmektedir. Bunun yanında bireyin boykotun başarısı konusundaki değerlendirmesi, ağızdan ağıza iletişim ile boykota konu olan ürünün günlük yaşamdaki gerekliliği ve/veya alternatiflerinin bulunabilirliği de boykot kararında etkili olmaktadır. Ayrıca marka ile üretim yeri kökenlerindeki farklılık da boykot kararına etki yapmaktadır. Bu çalışmada iki ülke arasındaki sorunlara veya bir ülkenin uygulamalarına tepki amaçlı olan dolaylı tüketici boykotunun oluşum süreci tartışılarak, Türkiye özelinde konunun değerlendirmesi yapılmaktadır.
ANAYASAYI DEĞİŞTİRME İKTİDARI VE DENETİM SORUNU
Anayasayı Değiştirme İktidarı ve Denetim Sorunu
Yazar: Can, Osman
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 62 No. 03, 2014
Anahtar kelimeler: Anayasa, kurucu iktidar, Anayasa Mahkemesi, anayasa değişikliği, Türkiye

Asli ve türev kurucu iktidar Anayasa teorisinin önemli sorunlarındandır. Asli kurucu iktidarın yalnızca sosyolojik ve siyasal niteliği karşısında, türev kurucu iktidar siyasal bir tercihi yansıtması bakımından siyasal, buna karşın yetkisini ve geçerliliğini yürürlükteki Anayasadan alması nedeniyle de hukuksal bir iktidardır. Dünyadaki genel eğilimin tersine aynı zamanda sınırlı Anayasallık denetimine tabi bir iktidardır. Türkiye’de Anayasa değişikliklerinin Anayasa Mahkemesi denetimine tabi tutulması 1971 değişiklikleriyle olanaklı hale gelmiştir. 1961 Anayasası döneminde bu denetim kapsamında yoğun iptal kararları yaşanırken, 1982 Anayasası döneminde yapılan iki denetim başvuruların reddiyle sonuçlanmıştır. Son karar Anayasa değişikliğinin Cumhurbaşkanınca iadesinden önce ve sonra kabulü için farklı çoğunluklar gerektiğine ilişkin genel inancı geçersiz kılmıştır. Bu yazının amacı 1982 Anayasasına göre türev kurucu iktidarın denetiminin niteliğini ve kapsamını ortaya koymaktır.

Asli ve türev kurucu iktidar Anayasa teorisinin önemli sorunlarındandır. Asli kurucu iktidarın yalnızca sosyolojik ve siyasal niteliği karşısında, türev kurucu iktidar siyasal bir tercihi yansıtması bakımından siyasal, buna karşın yetkisini ve geçerliliğini yürürlükteki Anayasadan alması nedeniyle de hukuksal bir iktidardır. Dünyadaki genel eğilimin tersine aynı zamanda sınırlı Anayasallık denetimine tabi bir iktidardır. Türkiye’de Anayasa değişikliklerinin Anayasa Mahkemesi denetimine tabi tutulması 1971 değişiklikleriyle olanaklı hale gelmiştir. 1961 Anayasası döneminde bu denetim kapsamında yoğun iptal kararları yaşanırken, 1982 Anayasası döneminde yapılan iki denetim başvuruların reddiyle sonuçlanmıştır. Son karar Anayasa değişikliğinin Cumhurbaşkanınca iadesinden önce ve sonra kabulü için farklı çoğunluklar gerektiğine ilişkin genel inancı geçersiz kılmıştır. Bu yazının amacı 1982 Anayasasına göre türev kurucu iktidarın denetiminin niteliğini ve kapsamını ortaya koymaktır.