Doğu Karadeniz Bölgesi Kirkitli Dokumalarında Geometrik Ve Bitkisel Motiflerden Örnekler
Geometric and Herbal Motifs Used in Kirkit Textiles from the Eastern Black Sea Region
Yazar: Selçuk, Keziban; Yurttaş, Hüseyin
Dergi: Art-Sanat No. 15, 2020
Anahtar kelimeler: Motifs,geometric motif,floral motif,East Black Sea Region weavings ; Motif,geometrik motif,bitkisel motif,Doğu Karadeniz Bölgesi dokumaları

Geçmişten günümüze kadar insanoğlu hayatını sürdürmek ve ihtiyacını karşılamak üzere tekstil ürünleri geliştirmiş, dokumaların yüzeylerini çeşitli biçimde süslemiştir. Orta Asya’dan bugüne âdeta bir motif birikimi oluşmuş ve dokumalarda tekrarlanarak varlığını devam ettirmiştir. İnsanlar Tanrıya inanç ve bağlılıklarını çeşitli şekillerde belirtmek amacıyla yazılar ve semboller kullanmışlardır. Semboller, düşüncelerini dokumalar üzerine yansıtan dokuyucunun aynı zamanda dili olmuştur.Doğu Karadeniz Bölgesi, günlük hayatta ihtiyaç doğrultusunda üretilen hem kullanım açısından hem de üzerindeki motifleri bakımından zengin çeşitlilik gösteren geleneksel dokumaların yapıldığı coğrafyalardan biridir. Hayatı kolaylaştıran ürünler; yer yaygısı, yolluk, sedir örtüsü, yastık, duvar sergisi, çuval, çul, beşik örtüsü, ip, heybe, çanta gibi halı ve düz dokumalar ile peşkir, peştamal, omuz şalı, ehram olarak kullanılan kumaş dokumalardır. Dokumalar üzerinde yer alan motiflerin zengin bir kültür varlığını yansıttığı ve geometrik, bitkisel, figürlü, sembolik motifler ile yazı ve tasvirlerin kullanıldığı görülmektedir. Ancak gelişen teknoloji ve hayat kültürünün değişmesiyle birlikte günümüzde bu dokumaların giderek azaldığı ve kaybolmak üzere olduğu bir gerçektir. Çalışmada Doğu Karadeniz Bölgesi dokumalarında görülen geometrik ve bitkisel motifler ele alınmış, bölgede tespit edilen ürünler fotoğraflanarak belgelenmiş, üzerlerinde bulunan motifler incelenmiştir. Dokumalarda yer alan geometrik motifler yıldız, altıgen, sekizgen, eşkenar dörtgen, kare, bitkisel motifler ise çiçek, yaprak, dal, hayat ağacı ve pıtraktır.

Human beings have been creating textile products to meet their survival needs and to enhance their lives, and they have decorated the surfaces of these fabrics in various ways. These motifs have long shown great richness, and this richness lives on in contemporary weaving. People have used writing and symbolic expression to represent their faith and devotion to God in many ways. These symbols have become the language of weavers who have reflected their thought in their weaving.The Eastern Black Sea Region of Turkey features traditional weaving in response to lifestyle needs, which are rich in both use and motif. Carpets and plain weavings such as floor mats, runners, cedar covers, pillows, wall exhibitions, sacks, sackcloth, cradle covers, ropes, saddlebags, bags, as well as cloth fabrics used as napkins, loincloths, shawls, and ihram, are made to ease life’s burdens. The motifs on the weavings show rich cultural, geometric, floral, figural patterns, and symbolic motifs, with writing and image depictions. However, it is a fact these weavings are gradually becoming less common and are disappearing day by day because of developing technology and lifestyle. In this study, geometric and herbal motifs commonly seen in the Eastern Black Sea Region weavings were investigated, the products obtained were photographed and documented and the motifs on them were examined.The geometric motifs found in the weavings include the star, hexagon, octagon, rhombus, and square; the plant motifs shown include the flower, leaf, branch, tree of life, and pitrak.