Kitâbü’t-Tevhîd ve Kitâbü’t-Te’vîlât’ın Uyumu: Rü’yetullah Örneği
The Harmony of Kitâbü’t-Tevhîd and Kitâbü’t-Te’vîlat: The Example of Rü’yetullah
Yazar: Avcı, Metin
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 16 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: History of İslamic sects ; İslam Mezhepleri Tarihi ; History of Islamic Sects,Maturidi,Kitâbü’t-Tawhid,Kitâbü’t-Te’vilât,Rü’yetullah ; İslam Mezhepleri Tarihi,Mâtürîdî,Kitâbü’t-Tevhîd,Kitâbü’t-Te’vîlât,Rü’yetullah

Rü’yetullah meselesi hicri birinci asrın sonlarında tartışılmaya başlanmış, Allah’ın görülmesinin imkânsızlığını savunan Mu‘tezile ile Allah’ın ahirette görüleceğini savunan Ehl-i Sünnet arasında süregelen bir tartışma olmuştur. Ehl-i Sünnet’in önemli temsilcilerinden Matürîdî’nin yaşadığı dönemdeki aktüel tartışma konuları arasında yerini alan bu meseleye, Mâtürîdî de kayıtsız kalmamış, bilakis Kitâbü’t-Tevhid ve Kitâbü’t-Te’vilat’ında konuya geniş yer vermiştir. Mu‘tezile’den kendi çağdaşı el-Ka‘bî’ye yönelttiği eleştiriler üzerinden meseleyi; ayet, hadis ve akıl süzgecinde detaylandırmış ve Allah’ın ahirette görülmesinin gerekli olup gerçekleşeceğini söylemiştir.Mâtürîdî’nin rü’yetullah meselesini tahlil ederken her iki eserinde kullandığı argümanlar, delillerin sunumu vb. izlediği yöntem, bu eserler arasındaki mana ve ibare uyumunu ortaya koymakta, görüşlerin ve görüş sahibinin aynı kişi olduğuna işaret etmekte, her iki eserin sahibinin Mâtürîdî olduğunu göstermektedir. Bu uyum; Mâtürîdî’nin eserleriyle ilgili araştırmalar yapan bazı müsteşriklerin, eserler üzerinde oluşturdukları aidiyet şüphesini gidermektedir. Bu makalede, Mâtürîdî’nin sözü geçen her iki eserindeki rü’yetullah’a dair görüşleri; orijinalliği bozulmadan karşılaştırmalı olarak verilmiş, ibaredeki küçük farklılıklar da gösterilmiştir. Bu çalışma ile hem Mâtürîdî’nin meseleye dair görüşleri derli toplu bir arada sunulmuş hem de Kitâbü’t-Tevhid ve Kitâbü’t-Te’vilat’ın Matürîdî’ye ait olduğu ortaya konulmuştur.

The issue of Rü’yetullah started to be discussed at the end of the first century of the Hijri, and there was an ongoing debate between the Mu’tazila, who advocated the impossibility of seeing Allah, and the Ahl al-Sunnah, who argued that Allah will be seen in the hereafter. Maturidi, who is one of the important representatives of Ahl al-Sunnah, did not remain indifferent to this issue, which took its place among the current discussion topics in the period when he lived, on the contrary, he gave wide coverage to the subject in his Kitâbü’t-Tawhid and Kitâbü’t-Te’vilat. He explains the issue through the criticisms of the Mu'tazila towards his contemporary al-Ka'bî; He detailed it through the filter of verses, hadiths and reason and said that it was necessary for Allah to be seen in the afterlife and that it would happen.While analyzing the issue of Rü’yetullah, Maturidi used arguments, presentation of evidence, etc. in both of his works. The method he followed reveals the harmony of meaning and phrase between these works, points out that the views and the owner of the view are the same person, and shows that the owner of both works is Maturidi. This harmony; It removes the suspicion of belonging that some orientalists who do research on Mâturîdî’s works have created on the works. In this article, Maturidi’s views on rü’yetullah in both of his mentioned works; It is given comparatively without damaging its originality, and minor differences in the phrase are also shown. With this study, both Maturidi’s views on the issue are presented together in a tidy manner and it is revealed that Kitâbü’t-Tawhid and Kitâbü’t-Te’vilat belong to Maturidi.