Sınırları Aşan Süreklilikler ve Kopuşlar: Assos ve Molyvos'ta Kültür, Mekân ve Üretim Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme
Continuities and Ruptures Across Borders: A Comparative Study of Culture, Space, and Production in Assos and Molyvos
Yazar: Çılgın, Kumru; Olgun, İnci
Dergi: Ege Coğrafya Dergisi, Vol. 34 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: City in Human Geography ; Beşeri Coğrafyada Kent ; Rural and Regional Geography ; Kırsal ve Bölgesel Coğrafya ; Cultural Geography ; Kültür Coğrafyası ; Habitation Geography ; Yerleşme Coğrafyası ; Urbanization Policies ; Kentleşme Politikaları ; Cultural ecosystem,Collective memory,Border spaces,Assos,Molyvos ; Kültürel ekosistem,Kolektif bellek,Sınır mekânlar,Assos,Molyvos

Bu çalışma, Kuzey Ege’nin karşılıklı iki kıyısında yer alan Assos ve Molyvos yerleşimlerini, kültürel ekosistem, kolektif bellek ve sınır mekân kavramları çerçevesinde karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Antik Dönem’den bu yana benzer üretim pratikleri, mekânsal organizasyonlar ve kültürel süreklilikler sergileyen bu iki yerleşim, 20. yüzyılda ulus-devlet sınırlarının keskinleşmesiyle birlikte birbirinden kopmuştur. Çalışma, bu kopuşların fiziksel ve simgesel etkilerine rağmen, Assos ve Molyvos’un hâlâ ortak bir kıyısal kültürel peyzajın parçaları olarak yeniden ilişkilenebileceğini savunmaktadır. Bu yönüyle sınırı bir ayrım çizgisi olarak değil, geçişli ve üretken bir eşik olarak yeniden düşünmeye çağırmaktadır. Araştırma, biçimsel çözümlemelerin ötesine geçen nitel bir yöntemle yapılandırılmış; mekânsal analizler, tarihsel arşiv okumaları, yerinde gözlemler ve gündelik karşılaşmalardan edinilen anlatılar yoluyla çok katmanlı bir veri seti oluşturulmuştur. Sistematik görüşmeler yerine, sahadaki sezgisel bulgulara ve yerel belleğe dayalı etnografik bir okuma benimsenmiştir. Morfolojik yapı, kıyı kullanımı, üretim biçimleri ve yönetişim modelleri gibi başlıklarda yürütülen karşılaştırmalı çözümlemelerde özellikle zeytincilik temelli üretim sistemleri ve taş mimarinin süreklilik gösteren biçimleri odak noktası olmuştur. Bulgular, her iki yerleşimin de tarihsel derinliği ve mekânsal örüntüleri bakımından güçlü benzerlikler taşıdığını; ancak koruma rejimlerinin, yönetişim ölçeklerinin ve kalkınma politikalarının bu ortak zemini zamanla farklılaştırdığını göstermektedir. Buna rağmen, sınır mekânlara özgü geçirgenlik ve kültürel süreklilik ilkeleri doğrultusunda geliştirilebilecek mikro-diplomatik ve yerel tabanlı stratejilerle, bu iki yerleşim arasında tarihsel belleği yeniden kurabilecek ilişkilenme modelleri geliştirilebileceğini ortaya koymaktadır. Sınırların ötesinde tahayyül edilebilecek müşterek bir geleceğin coğrafyası olan Assos–Molyvos hattı, bu çalışma aracılığıyla hem kültürel sürekliliği yeniden okuma hem de sınır mekânlara dair ilişkisel bir kavrayış geliştirme yönünde özgün ve çoğul bir kuramsal katkı sunmaktadır.

This study offers a comparative analysis of the Assos and Molyvos settlements, which are located on opposite shores of the Northern Aegean, through the conceptual lenses of cultural ecosystem, collective memory, and border spaces. Despite sharing similar production practices, spatial formations, and cultural continuities since antiquity, the two settlements became disconnected in the 20th century due to the consolidation of nation-state borders. Despite the physical and symbolic ruptures caused by this disconnection, the study argues that Assos and Molyvos still have the potential to be reconnected as part of a shared coastal cultural landscape. To this end, it proposes rethinking the border as a permeable and generative threshold rather than a line of separation. The study employs a qualitative methodology that goes beyond formal analysis to build a multi-layered dataset through spatial investigation, historical archival research, on-site observations, and everyday encounters. Rather than conducting systematic interviews, the study adopts an ethnographic approach based on intuitive field insights and local memory. The comparative analysis focuses on morphological structure, coastal use, production practices, and governance models, paying particular attention to olive-based rural production systems and enduring stone architecture. The findings reveal that, although Assos and Molyvos exhibit strong similarities in terms of their historical depth and spatial patterns, divergences in conservation regimes, governance scales, and development priorities have gradually caused their shared foundations to diverge. Nevertheless, the study shows that micro-diplomatic and locally based strategies —guided by the principles of permeability and cultural continuity specific to border spaces—can facilitate the reconstruction of historical relationships between the two settlements. Ultimately, the Assos–Molyvos axis emerges as a geography of a shared past and, through this study, as fertile ground for reconsidering cultural continuity and relational spatial imaginaries in borderlands.