KENTSEL MEKAN KULLANIMINDAKİ FARKLILIKLAR ÜZERİNE BİR YAKLAŞIM: BURSA VE ÇANAKKALE’NİN PERİYODİK (HAFTALIK) PAZARLARINDAN ÖRNEKLER
KENTSEL MEKAN KULLANIMINDAKİ FARKLILIKLAR ÜZERİNE BİR YAKLAŞIM: BURSA VE ÇANAKKALE’NİN PERİYODİK (HAFTALIK) PAZARLARINDAN ÖRNEKLER
Yazar: Çalışkan, Vedat
Dergi: Doğu Coğrafya Dergisi, Vol. 12 No. 18, 2011
Anahtar kelimeler: periyodik pazarlar, Bursa, Çanakkale, kentsel mekan kullanımı, Güney Marmara Bölümü

Kentsel mekanın kullanımında insan ve çevre yararına odaklanan yaklaşımların eksikliği kentlerimizde “semt pazarları” uygulamalarında da kendini gösterir. Büyüyen kentlerimizdeki bazı semt pazarları kontrol edilemeyen, adeta kendi kendini düzenleyen bir mekansal olguya dönüşmüştür. Kentsel ortak mekanın adil kullanımını engelleyen pazar yeri örnekleri olumsuz etkileriyle aslında kendi geleceğini ortadan kaldırmaktadır. Oysa yerelin kültürel değerleriyle şekillenen pazar yerlerinin varlıklarını korumaları pek çok yönden önem taşıyor. Bu nedenle adil paylaşımlı kentsel mekan kullanımını hedefleyen bir anlayışla bu konu ele alınarak yeni alışveriş modelleri tasarlanmalıdır. Ülkemizdeki pazar yerleri, kuruldukları yerleşim alanlarının büyüklüğü, ölçeği, pazar yeri uygulamaları, toplumsal ve ekonomik etkileri yönünden oldukça büyük bir çeşitlilik gösterir. Hatta bir kentin ilçe merkezinde kurulan pazar yerleri arasında bile önemli farklar söz konusu olabilir. Ele alınan çalışmada Güney Marmara Bölümü‟nde yer alan Bursa ve Çanakkale‟nin kent merkezlerindeki semt pazarlarının karşılaştırılmasıyla, kentsel ortak mekanın pazar yeri olarak kullanımında ortak yönler bulunduğu gibi, önemli farklılıkların olduğu da belirlendi. Ayrıca nüfus, kentleşme, kentlilik faktörlerinin de kentsel mekan kullanımı ve bu kullanımın algılanması açısından önemli farklılıklara yol açtığı da çalışmada varılan sonuçlardandır.

Kentsel mekanın kullanımında insan ve çevre yararına odaklanan yaklaşımların eksikliği kentlerimizde “semt pazarları” uygulamalarında da kendini gösterir. Büyüyen kentlerimizdeki bazı semt pazarları kontrol edilemeyen, adeta kendi kendini düzenleyen bir mekansal olguya dönüşmüştür. Kentsel ortak mekanın adil kullanımını engelleyen pazar yeri örnekleri olumsuz etkileriyle aslında kendi geleceğini ortadan kaldırmaktadır. Oysa yerelin kültürel değerleriyle şekillenen pazar yerlerinin varlıklarını korumaları pek çok yönden önem taşıyor. Bu nedenle adil paylaşımlı kentsel mekan kullanımını hedefleyen bir anlayışla bu konu ele alınarak yeni alışveriş modelleri tasarlanmalıdır. Ülkemizdeki pazar yerleri, kuruldukları yerleşim alanlarının büyüklüğü, ölçeği, pazar yeri uygulamaları, toplumsal ve ekonomik etkileri yönünden oldukça büyük bir çeşitlilik gösterir. Hatta bir kentin ilçe merkezinde kurulan pazar yerleri arasında bile önemli farklar söz konusu olabilir. Ele alınan çalışmada Güney Marmara Bölümü‟nde yer alan Bursa ve Çanakkale‟nin kent merkezlerindeki semt pazarlarının karşılaştırılmasıyla, kentsel ortak mekanın pazar yeri olarak kullanımında ortak yönler bulunduğu gibi, önemli farklılıkların olduğu da belirlendi. Ayrıca nüfus, kentleşme, kentlilik faktörlerinin de kentsel mekan kullanımı ve bu kullanımın algılanması açısından önemli farklılıklara yol açtığı da çalışmada varılan sonuçlardandır.