Arap Dilinde İktibas, Tazmin ve İrsâl-i Mesel Kavramlarının Söz Aktarım Kaynakları Bakımından Karşılaştırmalı Analizi
A Comparative Analysis of the Concepts of Iqtibās, Taḍmīn and Irsāl-i Mathal in Arabic Language in Terms of Sources of Word Transfer
Yazar: Çakır, Yunus
Dergi: Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 25 No. 25, 2024
Anahtar kelimeler: Arabic Language and Rhetoric ; Arap Dili ve Belagatı ; Arap Dili ve Belagati,İktibas,Tazmin,İrsâl-i Mesel,Söz Aktarım Kaynakları ; Arabic Language and Rhetoric,Iqtibās,Taḍmīn,Irsāl-i Mathal,Word Transfer Sources

Arap dilindeki bedî‘î ifade biçimleri arasında zikredilen iktibas, tazmin ve irsâl-i mesel kavramları, temel olarak daha önceden söylenmiş bir sözün başka bir söz içinde aktarılması esasına dayanmaktadır. Bu kavramların sözcük ve terim anlamlarına dair bilgiler incelendiğinde, onların bazı durumlarda farklı tanımlarla ifade edildikleri ve bunun sonucunda da bazı karışıklıkların meydana geldiği görülmektedir. Bu konudaki karışıklıkların önüne geçilmesi için onların sahip oldukları birleştirici ve ayırıcı özelliklerin bilinmesi gerekmektedir. Nitekim söylenen bir sözün muhatap tarafından doğru ve sağlıklı bir şekilde anlaşılabilmesi, ancak o sözün ihtiva ettiği özelliklerden haberdar olunması ile mümkündür. Araştırmada dokümantasyon, tahlil ve karşılaştırma metotları kullanılmıştır. Bu çerçevede kaynaklar dokümantasyon metodu ile elde edilmiş, elde edilen kaynaklardaki iktibas, tazmin ve irsâl-i mesel kavramlarının sözcük ve terim anlamları tahlil metodu ile irdelenmiş ve karşılaştırma metodu kullanılarak uygulama örnekleri analiz edilmiştir. Bu sayede mezkûr kavramların söz aktarım kaynakları bakımından sahip oldukları mevcut özellikler ve aralarındaki farklar tespit edilmiştir. Bu tespit ile söz aktarım kaynakları bakımından bu kavramlar arasındaki karışıklığın önüne geçilmesi hedeflenmiştir.

The concepts of iqtibās, taḍmīn and irsāl-i mathal, which are mentioned among the badīʿ expression forms in the Arabic language, are basically based on the principle of transferring a previously spoken word into another word. When the information on the lexical and terminological meanings of these concepts is examined, it is seen that in some cases they are expressed with different definitions and as a result, some confusion arises. In order to avoid these confusions, it is necessary to know their unifying and distinguishing features. Because the correct and healthy understanding of a spoken word by the addressee is only possible by being aware of the features it contains. In the research, documentation, analysis, and comparison methods were used. In this framework, the sources were obtained through the documentation method, the lexical and terminological meanings of the concepts of iqtibās, taḍmīn and irsāl-i mathal in the obtained sources were examined within the framework of language rules through the analysis method, and examples of iqtibās, taḍmīn and irsāl-i mathal were analyzed using the comparison method. In this way, the existing features of the aforementioned concepts in terms of their sources of word transfer sources and the differences between them were determined. With this determination, it is aimed to prevent confusion between these concepts in terms of sources of word transfer.