Tokat ilinde yaygın olarak kullanılan yerel domates genotiplerinin Kök-ur nematodları’na (Meloidogyne incognita ve Meloidogyne javanica) karşı dayanıklılıklarının araştırılması
Investigation of resistance to root-knot nematodes (Meloidogyne incognita and Meloidogyne javanica) on commonly used local tomato genotypes in Tokat province
Yazar: Kepenekci, İlker; Atay, Turgut; Yeşilayer, Ayşe; Sağlam, Necdettin
Dergi: Bitki Koruma Bülteni, Vol. 59 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Tylenchida,Meloidogyne,bitki paraziti nematodlar,kök-ur nematotları,domates,dayanıklılık,Tokat ; plant parasitic nematodes,Tylenchida,root-knot nematodes,Meloidogyne,tomato,resistance,Tokat

Bitki paraziti nematodlar (BPN) özellikle de kök-urnematodları (Meloidogyne spp.) (KUN),yaygın olarak dağılım gösteren ve geniş bir ürün yelpazesinde önemli verimkayıplarına neden olan nematodlardır. Önemli KUN türleri ise, Meloidogyne arenaria Chitwood (1949), Meloidogyne exigua Goeldi, 1892, Meloidogyne graminicola Golden and Birchfield, 1965, Meloidogyne hapla Chitwood,1949, Meloidogyne incognita (Kofoid and White,1919), Meloidogyne javanica (Treub) Chitwood, 1949 ve Meloidogyne mayaguensis’dir(Kofoid and White, 1919). BPN’lerin farklı konukçular ve lokasyonlardakidağılımı Türkiye’de incelenmiştir. Çalışmalar sonucunda Tylenchida (Nematoda)takımına bağlı 56 cinse ait toplam 240 BPN türü Türkiye’de tespit edilmiştir.Bu nematod türleri, ülkenin 48 farklı bölgesinden 66 bitki ile ilişkili olarakbulunmuştur. Ülkemizde KUN türleri olarak, M.incognita, M. arenaria, M. javanica ve M. hapla en yaygınbulunan türlerdir. M. incognita ve M. javanica türleri ise ekonomik anlamdatarım ve örtü altı üretimde ciddi sorunlara neden olan türlerin başında yeralmaktadırlar. Nematisitler KUN’lerin uzun süreli baskılanmasını sağlamazlar,çevresel ve insan sağlığı kaygıları kullanımları üzerinde artan kısıtlamalarile sonuçlanacaktır. Tokat (Türkiye) ilinden alınan örneklerdeki KUN türlerininteşhisleri morfolojik ve morfometrik özellikler üzerinden klasik yöntemlerkullanılarak yapılmıştır. Teşhis çalışmaları sonucunda elde edilen KUN (Meloidogyne) türlerinin [M. incognita (M.i) ve M. javanica (M.j)] kültürlerinin oluşturulması,yenilenmesi ve üretimi için serada saksılarda hassas domates fideleri [SC-2121domates çeşidi  (Solanum lycopersicum L.)] üretilmiştir. Çalışmada, yumurta paketisayısı ve skala değeri açısından uygulama yapılan domates genotiplerinin hassasve dayanıklı olma durumları incelenmiştir. Buna göre; M.i ve M.juygulamalarında en yüksek yumurta paketi sayısına sahip Domates-79 veDomates-90 genotipleri denemelerde kullanılan tüm kök-ur nematodlarına (M.i ve Mj) karşı 1 ve 2 skala değeri ile dayanıklı grupta yer almışlardır(9.2±2.74; 8.2±1.58; 2.8±1.24 ve 9.4±2.46). Diğer tüm uygulamalar yumurtapaketi sayısı 11’in üstünde olduğu için 3, 4 ve 5 skala değeri ile hassasgruplarda yer almıştır.

Plant-parasitic nematodes (PPNs), particularly Meloidogynespp., root-knot nematodes (RKNs), are widely distributed and cause significantyield losses in a wide range of crops. Major RKN species are Meloidogyne arenaria Chitwood (1949), Meloidogyne exigua Goeldi, 1892, Meloidogyne graminicola Golden and Birchfield, 1965, Meloidogyne hapla Chitwood,1949, Meloidogyne incognita (Kofoid and White,1919), Meloidogyne javanica (Treub) Chitwood, 1949 and Meloidogyne mayaguensis (Kofoidand White, 1919). PPNs, host association and distribution in differentlocalities of Turkey have been surveyed. A total number of 240 species of PPNsbelonging to 56 genera of Tylenchida (Nematoda) detected in Turkey. These PPNspecies found associated with 66 plants from 48 different localities of thecountry. In Turkey, M. incognita, M. arenaria, M. javanica andM. hapla are the most commonly found species, with M. incognita andM. javanica causing serious problems to a number of economicallyimportant agricultural and greenhouse crops. Nematicides do not providelong-term suppression of RKNs, and environmental and human health concerns areresulting in increased restrictions on their use. Identification of RKNsobtained from the samples collected from Tokat (Turkey) province were madeusing morphological and morphometric features using classical methods. For theproduction and renewal of the cultures of the RKN species [M. incognita (M.i) and M. javanica (M.j)] a susceptible tomato variety [SC-2121 variety tomato (Solanum lycopersicum L.)] was producedin greenhouse pots. In this study, the tomato varieties that were applied weredetermined to be susceptible and resistant (based on thenumber of egg mass and index value). Results indicated that Tomato-79and Tomato-90 varieties were resistant to all root knot-nematodes (M.i and M.j) used in the experiments (9.2 ± 2.74; 8.2 ± 1.58, 2.8 ± 1.24and 9.4 ± 2.46). All other genotypes were in sensitive groups with 3, 4 and 5scale values as the mean number of egg messes were above 11.