Ortaöğretim öğrencilerinin gıda etiketi okuma durumları üzerine bir araştırma
A study on food label reading status of secondary school students
Yazar: Güner, Murat; Yaman, Melek
Dergi: Gıda ve Yem Bilimi Teknolojisi Dergisi No. Advanced Online Publication, 2025
Anahtar kelimeler: Food Sciences (Other) ; Gıda Bilimleri (Diğer) ; Food labeling,food label reading,secondary education students ; Gıda etiketi,gıda etiketi okuma,ortaöğretim öğrencileri

Amaç: Gıda etiketleri tüketicileri besin maddeleri hakkında bilgilendirmekte ve daha sağlıklı tercihler yapmaya yönlendirmektedir. Gıda etiketi okuma alışkanlığının küçük yaşlardan itibaren kazanılması ve davranışa dönüştürülmesi beslenmeye bağlı kronik hastalıkların azaltılması ve toplum sağlığının korunması açısından önemlidir. Bu araştırma; ortaöğretim öğrencilerinin gıda etiketi okuma durumlarını belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Materyal ve yöntem: Nicel yöntemde gerçekleştirilen araştırma “tarama” modelinde planlanmıştır. Seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden “amaçlı örnekleme” ile belirlenen ve Ankara ili Yenimahalle ilçesindeki ortaöğretim kurumlarının 9. ve 10. sınıflarında öğrenim gören öğrenciler üzerinde yürütülen bu araştırmanın çalışma grubunu 400 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma verileri “anket” tekniği kullanılarak toplanmıştır. Veri toplama aracı “kişisel bilgi formu”, “gıda etiketi okuma alışkanlığı ile beslenme bildirimi okuma durumlarını belirleme formu” olmak üzere 2 bölümden oluşmaktadır. Tartışma ve sonuç: Araştırma sonucunda; ortaöğretim öğrencilerinin çoğunluğunun gıda etiketi bilgilerini bazen okuduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte gıda etiketi bilgilerinden en çok okunanın gıda adı, en az okunanının ise alkol içeren içeceklerde hacmen gerçek alkol derecesi bilgisi olduğu, beslenme bildirimi bilgilerinden; şeker ve protein bilgisinin en yüksek düzeyde okunduğu, folata ait bilgilerin ise en az düzeyde okunduğu ve beslenme bildirimi bilgilerinin yarıdan fazlasının öğrenciler tarafından hiçbir zaman okunmadığı tespit edilmiştir. Ortaöğretim öğrencilerinin yarısı gıda etiketi bilgilerinin yeterince açıklayıcı olduğunu belirtmiş, yeterince açıklayıcı olmadığını belirtenler ise  gıda etiketlerindeki en büyük eksikliğin “bazı kısaltmaların ne anlama geldiğinin belirtilmemesi” olduğunu ifade etmiştir. Gıda etiketi okumayan öğrencilerin okumama nedenlerinin başında “zamanım yok” ifadesi yer almıştır.

Objective: Food labels inform consumers about nutrients and guide them toward healthier choices. Developing the habit of reading food labels from an early age and turning it into a behavior is important in terms of reducing chronic diseases related to nutrition and protecting public health. This study was conducted to determine the food label reading status of secondary school students. Material and method: The research, which was conducted in quantitative method, was planned in the “survey” model. The study group of this research, which was determined by “purposive sampling”, one of the non-random sampling methods, and conducted on students studying in the 9th and 10th grades of secondary education institutions in Yenimahalle district of Ankara province, consists of 400 students. Research data were collected using the “questionnaire” technique. The data collection tool consists of 2 parts: “personal information form” and “form for determining food label reading habits and nutrition statement reading status”. Results and conclusion: As a result of the study, it was determined that the majority of secondary school students sometimes read food label information. In addition, it was found that the most read food label information was the name of the food, the least read was the actual alcohol by volume for alcohol-containing beverages, the most read nutrition information was sugar and protein, the least read folate information and more than half of the nutrition information was never read by the students. Half of secondary school students stated that food label information was sufficiently explanatory, while those who stated that it was not sufficiently explanatory indicated that the biggest shortcoming in food labels was that “the meaning of some abbreviations was not specified.” The main reason students who do not read food labels give for not doing so is that they “don't have time.”