KLASİK DÖNEM OSMANLI TARİH YAZIMINDA OTO SANSÜR VE ÇARPITMA: BEŞ OLAY BİR SONUÇ
KLASİK DÖNEM OSMANLI TARİH YAZIMINDA OTO SANSÜR VE ÇARPITMA: BEŞ OLAY BİR SONUÇ
Yazar: İnce, Yunus
Dergi: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 17 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Osmanlı Devleti,tarih yazımı,hafıza,oto sansür

Tarihiçin birçok tanım yapılmıştır. Her tanımda tarihin bir yönüne işaret edildiğigörülür. Cicero’ya göre; “tarih, insanlığın hafızasıdır”. Bir birey içinhafızası ne kadar önemliyse, insanlık için de tarih o kadar önemlidir.Cicero’dan bu yana hafıza ile tarih arasında anolojik bir ilişki olduğudüşünüle gelmiştir. Dolayısıyla tarihçi de hafızayı koruyan, geçmişi muhafazaeden bir bellek muhafızı konumundadır. Ancak hakikatte tarih, geçmişin tamamınısonraki nesillere anlatamaz ya da muhafaza edemez. Zira geçmişte yaşanan herhadise kayıt altına alınamaz. Tarihçi, geçmişin içinden bir kısmını seçipsatırlarına taşıyarak neyin tarih olabileceğine neyin ise tarih olmasıgerekmediğine karar veren kişidir ve her tercih/seçim aynı zamanda bir vazgeçiştir.  Bu anlamda geçmişin bir kısmıtarih olarak sonraki kuşaklara aktarılır ve bu durum tarihin doğasındankaynaklanır. Ancak bazen tarihçi bazı hadiseleri bile isteye ya da bir baskınedeniyle görmezden gelir ya da olduğundan daha farklı olarak aktarmayı terciheder. Susmak/yazmamak eğer dışarıdan bir baskı yok ise oto sansür, var olangerçekliği daha farklı şekilde göstermek de çarpıtma olarak kabul edilebilir. Buçalışmada Osmanlı tarihinin klasik döneminde (1300-1600) devrin tarih yazarlarıtarafından yazılmayan ya da olduğundan farklı gösterilen beş olayıyazmayanların/yaz[a]mayanların kimler olduğu, yazıl[a]mayanın neolduğu, bahsi geçen hâdiselerin nerede ve ne zaman geçtiği, otosansürün ya da çarpıtmanın nasıl ve niçin yapıldığı sorularınıncevabı bir makale ölçeğinde ele alınmaya çalışılacaktır.

Tarihiçin birçok tanım yapılmıştır. Her tanımda tarihin bir yönüne işaret edildiğigörülür. Cicero’ya göre; “tarih, insanlığın hafızasıdır”. Bir birey içinhafızası ne kadar önemliyse, insanlık için de tarih o kadar önemlidir.Cicero’dan bu yana hafıza ile tarih arasında anolojik bir ilişki olduğudüşünüle gelmiştir. Dolayısıyla tarihçi de hafızayı koruyan, geçmişi muhafazaeden bir bellek muhafızı konumundadır. Ancak hakikatte tarih, geçmişin tamamınısonraki nesillere anlatamaz ya da muhafaza edemez. Zira geçmişte yaşanan herhadise kayıt altına alınamaz. Tarihçi, geçmişin içinden bir kısmını seçipsatırlarına taşıyarak neyin tarih olabileceğine neyin ise tarih olmasıgerekmediğine karar veren kişidir ve her tercih/seçim aynı zamanda bir vazgeçiştir.  Bu anlamda geçmişin bir kısmıtarih olarak sonraki kuşaklara aktarılır ve bu durum tarihin doğasındankaynaklanır. Ancak bazen tarihçi bazı hadiseleri bile isteye ya da bir baskınedeniyle görmezden gelir ya da olduğundan daha farklı olarak aktarmayı terciheder. Susmak/yazmamak eğer dışarıdan bir baskı yok ise oto sansür, var olangerçekliği daha farklı şekilde göstermek de çarpıtma olarak kabul edilebilir. Buçalışmada Osmanlı tarihinin klasik döneminde (1300-1600) devrin tarih yazarlarıtarafından yazılmayan ya da olduğundan farklı gösterilen beş olayıyazmayanların/yaz[a]mayanların kimler olduğu, yazıl[a]mayanın neolduğu, bahsi geçen hâdiselerin nerede ve ne zaman geçtiği, otosansürün ya da çarpıtmanın nasıl ve niçin yapıldığı sorularınıncevabı bir makale ölçeğinde ele alınmaya çalışılacaktır.