hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Tanrı’nın Tekliğine Dair Modal Argüman
A Modal Argument for the Uniqueness of God
Yazar: Muhtaroğlu, Nazif
Dergi: Felsefe Arkivi No. 51, 2019
Anahtar kelimeler: Philosophy ; Felsefe ; Philosophy of religion,kalām,god’s existence,god’s uniqueness,possible world semantics,burhān al-tamānu ; Din felsefesi,kelâm,tanrı’nın varlığı,tanrı’nın tekliği,mümkün dünyalar semantiği,burhân-ı temânu

“Tanrı vardır.”  tezi lehinde sunulan klasik argümanlardan biri de ontolojik argümandır. 20. yüzyılın ikinci yarısında modal mantığın da gelişimiyle beraber bu argüman güncellenerek yeni felsefi tartışmaları tetiklemiştir. “Modal ontolojik argüman” adı altında başlayan bu tartışmaların kozmolojik argümanın da modaliteye dayalı çeşitlerinin ortaya çıkmasıyla birlikte kapsamını giderek genişlettiğini görmekteyiz. Ne var ki din felsefesinde Tanrı’nın varlığına dair yapılmakta olan yoğun araştırma ve sorgulamalara rağmen Tanrı’nın tekliğine dair problemin neredeyse hiç dikkate alınmadığı rahatça söyleyebiliriz. Bu makale, Taftazânî’nin birden fazla tanrı olamayacağına dair vermiş olduğu ve “burhân-ı temânu” olarak bilinen klasik argümanı mümkün dünyalar semantiğinin kavramsal araçlarını kullanarak güncellemeye ve yeniden felsefi tartışmaların ilgisine sunmayı amaçlıyor. Burhân-ı temânu, kadir-i mutlak olduğu varsayılan iki tanrının iradelerinin çatışacağı bir durumun çelişkiye yol açacağını göstermeyi hedefleyen ve bu çelişkiye dayanarak “iki tanrı tezini” reddeden bir mantıksal yapıya sahiptir. “Temânu” iradelerin buradaki çatışmasını ifade etmek için kullanılan bir terim olup “burhân-ı temânu” iradelerin çatışmasına dayalı kanıt şeklinde de anlaşılabilir. Makalede burhân-ı temânunun, modal ontolojik veya kozmolojik argümanların sonucunu öncül olarak aldığında Tanrı’nın tekliğini gösterdiğini savunmaktayım. Bu kapsamlı argümanı da “Tanrı’nın Tekliğine Dair Modal Argüman” şeklinde adlandırıyorum.

One of the classical arguments for the existence of God is the ontological argument. In the second half of the twentieth century, this argument was updated, and triggered new philosophical discussions under the title of “modal ontological argument.” These discussions have expanded with the emergence of the modal versions of the cosmological argument. However, despite the intense interest in arguments for the existence of God, the contemporary scholarship in the philosophy of religion largely overlooks the problem as to whether God is unique or not. In this paper, I aim to update Taftazānī’s argument for the uniqueness of God by means of the conceptual tools of the possible world semantics. Taftazānī’s argument is known as burhān al-tamānu in the Islamic kalām, and aims to show that postulating two omnipotent gods will result in contradictions due to a possible conflict between the two divine wills. The term tamānu refers to the conflict between these wills. So, I argue that this argument, supplemented by the conclusion of the modal ontological or cosmological argument, shows that there is only one God. I call this extended argument “A Modal Argument for the Uniqueness of God.”
Özdeşlik İlkesi Sorunu ve Yansımalı Olmayan Mantıklar
Problem of Identity Principle and Non-Reflexive Logics
Yazar: Tarımcıoğlu, Halise
Dergi: Felsefe Arkivi No. 51, 2019
Anahtar kelimeler: Philosophy ; Felsefe ; Identity principle,non-reflexive logics,indiscernibility,individuality ; Özdeşlik ilkesi,yansımalı olmayan mantıklar,ayırt edilemezlik,tekillik

Özdeşlik ilkesi klasik mantığın dayanmış olduğu aklın üç temel ilkesinden biridir. Aklın diğer iki temel ilkesi ise çelişmezlik ve üçüncü halin imkansızlığıdır. Söz konusu ilkeler yirminci yüzyılın başlarına kadar neredeyse sorgusuz bir şekilde kabul görmüş ve dolayısıyla bu ilkelere bağlı kalarak çalışan klasik mantık da hüküm sürmeye devam etmiştir. Ancak günümüzde, bilim alanındaki en ilginç tartışmalardan biri, klasik mantığın dayanmış olduğu bu temel ilkelerin zorunlu ve değişmez doğruluklar olarak görülüp görülmeyeceğidir. Bu tartışmayla birlikte yirminci yüzyılda aklın temel ilkelerini reddeden mantıklar ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada klasik mantığın diğer iki ilkesinin de kendisinden türetildiği özdeşlik ilkesini reddeden veya sınırlandıran mantıkları -yansımalı olmayan mantıkları- inceleyeceğiz. Öncelikle yansımalı olmayan mantıkların kökenlerinden bahsedeceğiz. Ardından klasik mantığın özdeşlik ilkesinin hangi temel varsayımlara dayandığı ele alınacaktır. Son olarak yansımalı olmayan mantıkların hangi gerekçelerle özdeşlik ilkesini reddettiği veya sınırlandırdığı, başka bir deyişle, özdeşlik ilkesinin hangi varsayımlarından dolayı sorunlu görüldüğü ele alınacaktır.

The principle of identity is one of the three basic principles of reason on which classical logic rests. The other two basic principles of reason are principle of noncontradiction and of the excluded middle. These principles were accepted almost unquestionably until the beginning of the twentieth century. Therefore, classical logic, which adhered to these principles, continued to prevail. Today, however, one of the most interesting debates in the field of science is whether these fundamental principles on which classical logic rests can be seen as necessary and invariable truths. With this discussion, a logic emerged in the twentieth century, rejecting the basic principles of reason. In this study, we will examine the logics -non-reflexive logics- that rejects or limits the principle of identity, from which the other two principles of classical logic are derived. First of all, we will talk about the origins of non-reflexive logic. Next, the basic assumptions of the identity principle of classical logic will be discussed. Finally, we will discuss the reasons for which non-reflexive logic rejects or limits the principle of identity, in other words, which assumptions of the identity principle are considered problematic.
Maxwell’in Alan Denklemleri Üzerine Bir Değerlendirme
An Evaluation on Maxwell's Field Equations
Yazar: Uçar, Semra
Dergi: Felsefe Arkivi No. 51, 2019
Anahtar kelimeler: Philosophy ; Felsefe ; Maxwell’s field equations,electromagnetism,history of physics,philosophy of physics,mathematics in physics ; Maxwell alan denklemleri,elektromanyetizma,fizik tarihi,fizik felsefesi,fizikte matematik

Maxwell, iki ayrı fenomen oldukları düşünülen elektrik ve manyetizmanın bir tek fenomenin iki ayrı bileşenleri olduğunu kendi alan denklemleri ile göstermiştir. Maxwell, sadece elektromanyetizmanın temel denklemlerini geliştirmekle kalmayıp aynı zamanda bu denklemleri, elektromanyetik dalgaların varlığını öngörmede ve ışığın bir elektromanyetik dalga olduğunu göstermede kullanmıştır. Bu çalışmada fizik tarihinden veriler kullanılarak, Maxwell’in alan denklemlerinin ortaya çıkışı ve etkileri araştırılmıştır. Değerlendirme sonucunda Maxwell’in evrenin işleyişini açıklama biçiminin devrimsel karakteri vurgulanmış ve buna rağmen yetersiz kaldığı noktalar tespit edilmiştir. Sonuç olarak evreni anlamada yeni açıklamaların kaçınılmaz olduğu ve bu açıklamalarda matematiğin oynadığı rol gösterilmeye çalışılmıştır.

Maxwell has shown in his field equations that electricity and magnetism, which are thought to be two separate phenomena, are in fact two distinct components of a single phenomenon. Maxwell not only developed these fundamental equations but used them to predict the existence of electromagnetic waves and to show that light is an electromagnetic wave. In this study, I researched on the emergence and effects of Maxwell's field equations using data from the history of physics. As a result of the evaluation, I emphasized the revolutionary character of Maxwell's way of explaining the functioning of the universe and identified certain insufficient points. In conclusion, I tried to show that new explanations are inevitable in order to understand the universe and to show the role of mathematics in these explanations.
Klâsik ve Klâsik Olmayan Mantık Perspektifinden Nagarcuna’nın Çatuşkoti’si
Catuscoti of Nagarjuna From Classic and Non-Classic Logic Perspective
Yazar: Yılmaz, Ayşe
Dergi: Felsefe Arkivi No. 51, 2019
Anahtar kelimeler: Philosophy ; Felsefe ; Buddhism,nagarjuna,logic,indian metaphysics,cotuskoti,negation ; Budizm,nagarcuna,mantık,hint metafiziği,çatuşkoti,değilleme

Budist filozoflar kendilerince bir değilleme yöntemi ortaya koyarlar. Bu yöntemin başlıca nedeni daha çok, cehaletin ortadan kaldırılması ve aşılmasıdır. Bu yöntemi geliştiren ve sistemli hâle getiren Nagarcuna’dır. Onun çalışmaları daha çok değilleme konusu üzerinedir. İki Gerçek Öğretisi, Çatuşkoti’si, Varoluşun Sekiz Katlı Değilleme Yöntemi ve en son olarak Orta Yol’u bu yöntemin izlerini taşır, hatta onun üzerine kuruludur. Bu bağlamda çalışmamızda, çatuşkoti’nin Hint felsefesinde ne tür anlamlar taşıdığından bahsedilecek, bu dört alternatifin belirsizliği anlatılmaya çalışılacak ve bu alternatiflerin gösterilmesi konusundaki öneriler ile yorumlar sıralanacak. Ardından klâsik ve klâsik olmayan mantık perspektifinden bakıldığında bu alternatiflerin yeri ve konumu göz önüne alınarak tartışılacaktır.

For the primary purpose of eliminating and overcoming ignorance, Buddhist philosophers put forward a method of negation. It is Nagarcuna who developed and systematized this method.- and his work is mainly on the subject of negation. Its Two Truth Doctrines, catuskoti, the Eight-Tiered Method of Existence, and finally the Middle Way, bear traces of, or even build upon, this method. In this context, we will talk about the meaning of catuskoti in Indian philosophy, try to explain the uncertainty of these four alternatives, and put forward  suggestions and interpretations for showing these alternatives. Then, from the perspective of classical and non-classical logic, the location of these alternatives will be discussed.
Nasıl Mantıkçı Oldum ya da Olamadım?
How Did I (or Couldn't I) Become a Logician?
Yazar: Çüçen, A. Kadir
Dergi: Felsefe Arkivi No. 51, 2019
Anahtar kelimeler: Philosophy ; Felsefe ; Logic,logic association,Dursun Murat Çüçen,Necati Öner,Teo Grünberg,Şafak Ural and Nuel Belnap ; Mantık,mantık derneği,Dursun Murat Çüçen,Necati Öner,Teo Grünberg,Şafak Ural ve Nuel Belnap

Bu denemenin amacı, mantık serüvenimin aşamalarını ortaya koyarak nasıl mantık alanına zaman zaman dahil olduğumu nasıl dahil olamadığımı itiraf etmektir. Bu nedenle lisans yıllarımdan başlayarak mantık ile olan ilk tanışmamı ve daha sonraki süreçleri de aldım. Lisans sonrası süreçte ve öğretim hayatında da devam eden mantıkla olan ilgim hiç azalmadı. Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi ile başlayan mantık öğrenimim, Orta Doğu Teknik Üniversitesi ve Daha sonra University of Pittsburgh’ta devam etti. Doktora sonrası verdiğim dersler ve yaptığım mantık çalışmaları ile alana zaman zaman katkı yaptım, ama yine de bu alandaki yetkinliğim her zaman benim için yeterli olmadı. Bu nedenle kendime hep sordum: Ne kadar mantıkçıyım? Bir tür kısa otobiyografi türünde olan bu deneme, aynı zamanda bana katkı yapan mantıkçıları da burada saygı ile anmamı sağlamaktadır. Ülkemizdeki mantık çalışmalarının son 40 yılına da ışık tutacak bu deneme, mantık çalışmalarının da geldiği seviyeyi göstermektedir. Şu an Mantık Derneği çatısı altında, çalışmaların devam etmesi, Ülkemizdeki mantık çalışmalarını olumlu yönde etkileyecektir.

Displaying the stages of my expedition in logic, the purpose of this essay is to admit how I have been involved in the field of logic from time to time –and how, sometimes, I have not. Therefore, starting from my undergraduate years, I shared my first acquaintance with logic and the following processes. My interest in logic has continued after my graduation and throughout my teaching life, and has never decreased. My education in logic started at the Faculty of Languages, History and Geography, and continued at the Middle East Technical University and then at the University of Pittsburgh. I have contributed to the field of logic with the courses that I instructed after finishing my PhD, and along with my studies on logic, yet my competence in this field has not always satisfied me. That is why I have always asked myself: To what degree I am a logician? This essay, which is a kind of short autobiography, also allows me to respectfully acknowledge the logicians who contributed to me. This essay, which also sheds light on the past 40 years of the logic studies in our country, demonstrates the current level of logic studies. The continuation of the studies under the umbrella of the Logic Association would provide a positive impact on the logic studies in our country
Genç Mantıkçılara Öneriler
Suggestions to Young Logicians
Yazar: Çitil, Ahmet Ayhan
Dergi: Felsefe Arkivi No. 51, 2019
Anahtar kelimeler: Philosophy ; Felsefe ; Philosophical logic,traditional logic,contemporary logic,philosophy of logic ; Felsefi mantık,geleneksel mantık,çağdaş mantık,mantık felsefesi

Bu yazıdaki görüş ve öneriler felsefe ile ilişkisi içerisinde, felsefi mantık olarak adlandırılabilecek alanda çalışmalarını yürüten genç akademisyenlere hitap etmektedir. Ülkemizde bu hedef kitle içerisine, özellikle ilahiyat fakültelerinde okutulan geleneksel mantık alanında çalışan akademisyenlerle felsefe bölümlerinde öğrenim görmüş ve çağdaş mantık ve mantık felsefesi konularıyla ilgilenen akademisyenler girmektedir. Mantık insanlığı ilgilendiren hemen tüm konuların ve sorunların ele alındığı, ifade edildiği ve tartışıldığı mekânın, başka bir deyişle oyun sahasının olabildiğince sağlıklı bir biçimde kurulmasını hedefleyen disiplinin adıdır. Mantık bu itibarla tartışmaya giren tüm taraflara, hakikati arama çabalarında yol gösterecek temel kuralların araştırıldığı alandır. Öte yandan ele alınan konuların pek çoğu bizatihi mantığın zeminine dokunan konulardır. Bu itibarla, tüm bu tartışılan konularda benimsenen farklı felsefi konumlara ilişkin olarak mantığın ne ölçüde yansız veya nötr olduğu da tartışmaya açık bulunmaktadır. Yazı bu arka planı dikkate alarak felsefe ve ilahiyat kökenli mantıkçılara bazı öneriler getirmeyi hedeflemektedir.

The opinions and suggestions in this article are addressed to young academicians carrying out their studies in the field of philosophical logic in relation to philosophy. This target group contains especially academicians working in the field of traditional logic taught in theology faculties as well as academicians who have studied in philosophy departments and who are interested in contemporary logic and the philosophy of logic in Turkey. Logic is the term given for the discipline which aims to establish the place – in other words the playground – where almost all the issues and problems concerning humanity are discussed and expressed in a healthy as possible manner. Logic is the field in which the fundamental rules guide all parties in the debate in their search for the truth. Moreover, many of the topics covered are those touching the grounds of logic. In this respect, the extent to which logic is unbiased or neutral in relation to the different philosophical positions adopted in all these issues is open to discussion. Taking this background into consideration, the article aims to make some suggestions to logicians in philosophy and theology.
Bireyleşimin Önselliği
The Apriority of Individuation
Yazar: Kuşcu, Egemen Seyfettin
Dergi: Felsefe Arkivi No. 51, 2019
Anahtar kelimeler: Philosophy ; Felsefe ; Individuality,object,property,part,reductionism,nature ; Birliklilik,nesne,özellik,parça,indirgemecilik,doğa

Gündelik dil içerisinde ya da felsefe-bilimde kullandığımız cümlelerin gerçekliği başka bağlamlarda yakaladıkları düşünülmektedir. Ancak yalnızca dil içerisinde kalınarak kurgulanan bu süreç bizim tamamen öznel bakımdan bölümlemeler yaptığımız yanılgısının ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu yazıda bu yanılgının ortadan kaldırılması gerektiği, birlikli olduğu düşünülen şeylere yalnızca dilde bir ad vermiş olmaktan kaynaklı olarak birlikli olarak bakamayacağımız gösterilecektir. Dolayısıyla (farklı düzeylerde farklı birlikler olabilir olsa da) birlikli yapıların varoldukları kabul edilmeli ve buna dayanan bir ontoloji kurgulanmalıdır.

It has been thought that  statements in ordinary language or in philosophicalscientific language capture  reality from different sides. But this process, which is typically considered to be  a mere linguistic process, can cause us to think (incorrectly) that we make subjective categorizations. In this paper we assert that understanding which is considered to be incorrect must be cancelled and that the individuated objects cannot be individuated only becouse of our naming of them. Individuation of objects is an independent state of affairs. So it must be accepted that the particular, individual entities have their individual characteristics independently and also a different ontological theory based on that understanding must be satisfied.
Machiavelli’nin Gambiti: Devlet Aklı Doktrini’nin Kökenlerine İlişkin Bir Soruşturma
Machiavelli's Gambit: An Investigation on the Origins of The Reason of  State Doctrine
Yazar: Telli, Arda
Dergi: Felsefe Arkivi No. 53, 2021
Anahtar kelimeler: Philosophy ; Felsefe ; Devlet Aklı,Necessita,Machiavelli,Makyavelizm,Virtu,Fortuna ; Reason of State,Necessita,Machiavelli,Machiavellianism,Virtu,Fortuna

Bu çalışma devlet aklı kuramının geleneksel formu ile Machiavelli’nin düşünceleri arasında kurulan ilgiyi ele almaktadır. Geleneksel yoruma göre Machiavelli’nin etik-politik görüşleri devlet aklı kuramının öncüsüdür. Düşünürün vefatı sonrası öğretisinin bütünsel olarak Makyavelizm kavramına indirgenmesi bu kavrayışı güçlendirmektedir. Dolayısıyla devlet aklı  ilkesi ile kurulan bu bağlantı, kavramı Machiavelli’nin görüşleriyle birlikte ele almayı gerektirmektedir. Çalışma bu doğrultuda ilk amaç olarak devlet aklı doktrininin geleneksel formu ile Machiavelli’nin öğretisini ele alma eğilimindedir. İkinci amaç olarak Machiavelli’nin devlet kuramının devlet aklı tartışmalarına indirgenemezliği değerlendirilecektir. Bu iki tartışma hattının serimlenmesi Machiavelli’nin politik öğretisinde ve yaşadığı dönem içerisinde devlet aklı kuramıyla  ilgisinin düzeylerine işaret etmeye olanak sağlayacaktır.

This study deals with the relationship established between the traditional form of the  reason of state theory and Machiavelli's thoughts. According to the traditional interpretation, Machiavelli's ethical-political views are the pioneers of the reason of state theory. The holistic reduction of the post-death doctrine of the thinker to the concept of Machiavellianism strengthens this understanding. Therefore, this connection established with the principle of the reason of state requires reconsidering Machiavelli's views. In this direction, the study tends to take the traditional form of the doctrine of the reason of state mentality and Machiavelli's doctrine as the first aim. As the second purpose, the irreducibility of Machiavelli's theory of the state to discussions of the reason of state will be evaluated.  The unfolding of these two lines of discussion will allow to point out the levels of Machiavelli's interest in the theory of the reason of state in his political teaching and in his time.
Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararları Işığında Silahların Eşitliği İlkesi
The Principle of Equality of Arms in Light of the Decisions of the Constitutional Court and European Court of Human Rights
Yazar: Yıldırım, Akif; Kılıç, Ayhan
Dergi: Ceza Hukuku ve Kriminoloji Dergisi, Vol. 9 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Law in Context ; Hukuk ; Equality of arms,right to a fair trial,procedural resorts,fair balance,equality in opportunities ; Silahların eşitliği,adil yargılanma hakkı,usule ilişkin imkânlar,adil denge,fırsat eşitliğ

İnsan  onuru  yargılama  süjelerine  yargılama  sırasında  eşit  muamele  yapılmasını  ve  taraflara  eşit  fırsatlar  tanınmasını  gerekli  kılmaktadır.  Taraflar  arasında  hakkaniyete  uygun  (adil)  bir  dengenin  sağlanmasını  amaçlayan  silahların  eşitliği  ilkesi, mahkeme önünde sahip olunan hak ve yükümlülükler bakımından taraflar arasında eşitliğin temin edilmesini ve bu dengenin yargılamanın her aşamasında korunmasını ifade etmektedir. Silahların eşitliği ilkesi bireye mutlak bir hak bahşetmemektedir. Bu ilke, unsuru olduğu adil yargılanma hakkı gibi sınırlanabilir bir haktır. Bu çalışma, adil yargılanma hakkı kapsamında anayasal bir güvence olan silahların eşitliği ilkesiyle ilgili olarak pratikte karşılaşılan sorunları Anayasa Mahkemesi  ve  Avrupa  İnsan  Hakları  Mahkemesi  (AİHM)  kararları  ışığında  tespit  etme,  değerlendirme  ve  bu  sorunlara  ilişkin  çözüm  önerileri  sunma  amacı  taşımaktadır.  Bu  bağlamda  öncelikle  silahların  eşitliği  ilkesinin  felsefi  temeli,  kavramsal çerçevesi ve unsurları açıklanmıştır. Daha sonra bu ilkenin uygulamadaki görünüm biçimleri adil yargılanma hakkının   koruma   alanındaki   uyuşmazlıklar   yönünden   ayrı   ayrı   ele   alınmıştır.   Bu   noktada   kavramın   unsurlarının   saptanmasında  ve  görünüm  biçimlerinin  belirlenmesinde  doktrinden  ziyade  AİHM  ve  Anayasa  Mahkemesi  içtihadı  temel alınmıştır. Bu ilkenin sağladığı güvencelerin uygulanma biçimi her uyuşmazlık türüne göre farklılık arz ettiğinden, söz konusu ilke uyuşmazlık türleri açısından ayrı ayrı incelenmiştir.

The  principle  of  equality  of  arms  proposes  that  a  fair  balance  be  provided  between  the  parties  to  a  proceeding  and  that  equality  must  be  ensured  between  the  parties  regarding  their  rights  and  obligations  during  the  course  of  the  proceeding.  This  balance  must  be  maintained  through  all  stages  of  the  proceeding.  In  light  of  the  judgments  of  the  European  Court  of  Human  Rights  and  the  Constitutional  Court,  this  study  examines  issues  related  to  the  equality  of  arms,  which  is  a  constitutional  safeguard  within  the  ambit  of  the  right  to  a  fair  trial.  Additionally,  the  study  submits  solution suggestions regarding these matters. The foundational principle of equality of arms, its conceptual framework, and its elements are explained in achieving the objectives of this study. Further, the different practical versions of the principle, as it relates to the right to a fair trial, will be addressed.