Ölçeklendirme yönteminin ve sismik izolatör modelleme tekniğinin sismik izolatörlü bir yapının tepkisi üzerindeki etkisi
Ölçeklendirme yönteminin ve sismik izolatör modelleme tekniğinin sismik izolatörlü bir yapının tepkisi üzerindeki etkisi
Yazar: Öztürk, Hakan; Özdemir, Gökhan
Dergi: Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Vol. 39 No. 3, 2022
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Sismik izolasyon,deprem kaydı ölçeklendirme yöntemleri,kurşun çekirdekli kauçuk izolatör,sınır analizler,çift doğrultulu analizler

Bu çalışmada zaman tanım alanında doğrusal olmayan (ZTADO) hesap yöntemi kullanılarak sismik izolasyonlu yapılarda yalıtım seviyesinde meydana gelen en büyük deplasman (MID), en büyük kuvvet (MIF) ve en büyük ivme (MA) değerleri dört farklı ölçeklendirme yöntemi dikkate alınarak incelenmiştir. Yalıtım birimi kurşun çekirdekli kauçuk izolatörler ile modellenmiş olup farklı yöntemler ile ölçeklendirilen deprem kayıtlarının her iki yatay bileşeni yalıtım birimine eş zamanlı olarak etki ettirilmiş ve çift doğrultulu analizler gerçekleştirilmiştir. Yürütülen analizlerde kurşun çekirdekli kauçuk izolatörler, kurşun çekirdekte ısınma etkisi nedeniyle meydana gelen dayanım kaybının dikkate alındığı (sıcaklık etkisi dahil, TI) ve alınmadığı durumlar (sınır analizler, LB-UB) için iki farklı yaklaşımla modellenmiştir. Analizlerde yalıtım birimi dayanımını temsilen dört farklı Q/W oranı (0.75, 0.90, 0.105 ve 0.120) ile izolasyon periyodunu temsilen beş farklı Tiso (2.5s, 2.75s, 3.0s, 3.25s ve 3.5s) dikkate alınmıştır. Sonuç olarak ölçeklendirme yöntemindeki farklılaşma maksimum izolatör kuvvetleri üzerinde önemli bir değişiklik yaratmazken,  maksimum izolatör deplasmanları ve maksimum ivme değerlerinde %25’e varan değişimlere sebep olabildiği görülmüştür.  Bu farklılaşma, sismik izolatörün nasıl modellendiğinden ihmal edilecek seviyede etkilenmektedir.

Bu çalışmada zaman tanım alanında doğrusal olmayan (ZTADO) hesap yöntemi kullanılarak sismik izolasyonlu yapılarda yalıtım seviyesinde meydana gelen en büyük deplasman (MID), en büyük kuvvet (MIF) ve en büyük ivme (MA) değerleri dört farklı ölçeklendirme yöntemi dikkate alınarak incelenmiştir. Yalıtım birimi kurşun çekirdekli kauçuk izolatörler ile modellenmiş olup farklı yöntemler ile ölçeklendirilen deprem kayıtlarının her iki yatay bileşeni yalıtım birimine eş zamanlı olarak etki ettirilmiş ve çift doğrultulu analizler gerçekleştirilmiştir. Yürütülen analizlerde kurşun çekirdekli kauçuk izolatörler, kurşun çekirdekte ısınma etkisi nedeniyle meydana gelen dayanım kaybının dikkate alındığı (sıcaklık etkisi dahil, TI) ve alınmadığı durumlar (sınır analizler, LB-UB) için iki farklı yaklaşımla modellenmiştir. Analizlerde yalıtım birimi dayanımını temsilen dört farklı Q/W oranı (0.75, 0.90, 0.105 ve 0.120) ile izolasyon periyodunu temsilen beş farklı Tiso (2.5s, 2.75s, 3.0s, 3.25s ve 3.5s) dikkate alınmıştır. Sonuç olarak ölçeklendirme yöntemindeki farklılaşma maksimum izolatör kuvvetleri üzerinde önemli bir değişiklik yaratmazken,  maksimum izolatör deplasmanları ve maksimum ivme değerlerinde %25’e varan değişimlere sebep olabildiği görülmüştür.  Bu farklılaşma, sismik izolatörün nasıl modellendiğinden ihmal edilecek seviyede etkilenmektedir.