İnsanları Hayvanlardan ve Robotlardan Ayıran Özelliklerin Atfedilmesinde Kadınsı ve Erkeksi Cinsiyet İfadesinin Etkisi
The Effect of Feminine and Masculine Gender Expression on Attribution of Traits Differentiate Humans from Animals and Robots
Yazar: Tanriverdi, Veysi; Gezici Yalçın, Meral
Dergi: Psikoloji Çalışmaları, Vol. 42 No. 3, 2022
Anahtar kelimeler: Gender Expression,Perceived Humanness,Dehumanization,Human Nature,Human Uniqueness ; Cinsiyet İfadesi,İnsanlık Algısı,İnsandışılaştırma,İnsan Doğası,İnsanın Biricikliği

Cinsiyetle  ilgili  değişkenlerin  insanlık  algısı  üzerinde  etkisi  var  mıdır?  Bu araştırma  sorusundan  türetilen  hipotezleri  test  etmek  amacıyla  2  (cinsiyet: kadın ismi veya erkek ismi) x 2 (cinsiyet ifadesi: kadınsı görünüm veya erkeksi görünüm)  x  2  (cinsel  yönelim  bilgisi:  kadın  sevgili  ismi  veya  erkek  sevgili ismi) gruplararası faktöryel desenin kullanıldığı iki deney yapılmıştır. İnsanlık algısı,  insanı  hayvanlardan  (insan  biricikliği)  ve  robotlardan  (insan  doğası) ayıran özelliklerin hedef kişiye ne derece atfedildiği üzerinden elde edilmiştir. Toplamda 131 üniversite öğrencisinin (Ortyaş = 20.05; SS = 2.12; 59 kadın, 72 erkek)  yer  aldığı  birinci  deneyde,  sadece  cinsiyet  ifadesinin  temel  etkisinin anlamlı olduğu bulunmuştur. Buna göre, kadınsı cinsiyet ifadesine (yani kadınsı görünüme)  sahip  kişilere  erkeksi  cinsiyet  ifadesine  (yani  erkeksi  görünüme) sahip olanlara kıyasla insan doğasına ait özellikler anlamlı şekilde daha fazla atfedilmiştir. Toplam 146 üniversite öğrencisinin (Ortyaş = 21.59 SS = 1.69, 105 kadın, 41 erkek) katıldığı ikinci deneyde ise hem cinsiyet ifadesinin hem de cinsel yönelim bilgisinin temel etkileri anlamlı farklar ortaya çıkarmıştır. Kadınsı cinsiyet ifadesine sahip olacak şekilde betimlenen koşuldaki bireylere erkeksi cinsiyet ifadesine sahip olacak şekilde betimlenenlere kıyasla ve eşcinsel olduğu söylenen koşuldaki kişilere heteroseksüel olduğu söylenen koşuldaki kişilere kıyasla insan doğasına ait özellikler anlamlı şekilde daha fazla atfedilmiştir. Ayrıca ikinci çalışmada, cinsiyet ve cinsiyet ifadesinin ortak etkisinin anlamlı olduğu;  insan  biricikliğine  ait  özelliklerin,  erkeksi  cinsiyet  ifadesine  sahip olan  erkeklere  (cinsiyetle  uyumlu  cinsiyet  ifadesi)  erkeksi  cinsiyet  ifadesine sahip  olan  kadınlara  (cinsiyetle  uyumsuz  cinsiyet  ifadesi)  kıyasla  daha  çok atfedildiği bulunmuştur. İkinci çalışmada yazılı materyal (vinyet) yerine görsel materyalin (fotoğraf) kullanılması, cinsiyet ve cinsiyet ifadesinin ortak etkisine ve cinsel yönelime ilişkin hipotezlerin desteklendiği bulgular ortaya çıkarmıştır. Genel  olarak  değerlendirildiğinde,  mevcut  bulguların  kadınsılığın  doğayla ve  duygusallıkla,  erkeksiliğin  ise  kültürle  ve  rasyonellikle  özdeşleştirildiğini ortaya  koyan  alan  yazınla  uyumlu  yönde  olduğu  görülmektedir.  Cinsiyet ifadesinin cinsiyetten ve cinsel yönelimden bağımsız bir değişken olduğunun ortaya konması, bu araştırmanın alana en önemli katkısıdır. Saç kesimi, giyim şekli gibi fiziksel görünümle dışa vurulan ve cinsiyetin önemli bir edimsel yönü olan cinsiyet ifadesi, insanlık algısında fark ortaya çıkarmaktadır.

İnsanları Hayvanlardan ve Robotlardan Ayıran Özelliklerin Atfedilmesinde Kadınsı ve Erkeksi Cinsiyet İfadesinin...668Psikoloji Çaliımalari - Studies in Psychology Cilt/Volume: 42, Sayi/Issue: 3, 2022EXTENDED ABSTRACTThis  research  aims  to  investigate  whether  gender-related  variables  affect  perceived  humanness.   More   specifically,   do   gender,   gender   expression,   and   sexual   orientation   influence  how  a  person  is  humanized?  To  assess  perceived  humanness,  this  study  relies  on the approach of Nick Haslam and colleagues, who examined human trait attribution to other  individuals/groups  (e.g.,  Bain  et  al.,  2009).  Haslam  et  al.’s  (2005)  model  differentiate  between  two  dimensions  of  (de)humanization:  1)  attributing  human  nature  traits  to  a  person  or  group  differentiates  humans  from  machines  and  robots  (denying  these  traits  results  in  mechanistic  dehumanization),  and  2)  attributing  human  uniqueness  traits  to  a  person  or  group  differentiates  humans  from  animals  (denying  them  results  in  animalistic  dehumanization).Research  on  gender  has  revealed  the  characteristics  of  human  nature  to  be  attributed  more  to  women  than  to  men  (Bain  et  al.,  2009;  Diekman  &  Goodfriend,  2006;  Fiske  et  al.,  2007; Haslam et al., 2007; Heflick et al., 2011). Although ample studies have been conducted on dehumanization so far, little is known about the effect of gender expression in terms of perceived  humanness.  Gender  expression  is  the  way  one  expresses  one’s  gender  through  physical appearance (e.g., haircut, outfit) and behaviors.Do gender-related variables affect perceived humanness? To test the hypotheses derived from this research question, the study conducts two experiments using the three-way (2x2x2) between-subjects factorial design where the independent variables are gender (female name vs. male name), gender expression (feminine appearance vs. masculine appearance), and information about sexual orientation (name of the target person’s partner; a male or female name). Perceived humanness was obtained by assessing the extent to which human nature vs. human uniqueness traits were attributed to the target person. A total of 131 participants (Mage = 20.05, SD = 2.12; 59 women, 72 men) were reached in the first experiment. The findings revealed the main effect of gender expression to be significant. Participants attributed human nature traits significantly more to the target person who had a feminine gender expression than a masculine one. In the second experiment, a total of 146 university students (Mage = 21.59, SD = 1.69; 105 women, 41 men) participated in the study. The results showed gender expression and information about sexual orientation to have significant main effects on human traits attribution. More human nature traits were attributed to the target person whose gender expression was depicted as feminine than masculine, as well as who is said to be more homosexual than heterosexual. In addition, the interaction effect between gender and gender expression was significant. Participants attributed more human uniqueness traits to the target person who was depicted as a masculine man (gender congruence) compared to a masculine woman (gender incongruence). Using pictures instead of vignettes in the second study revealed support for the hypotheses regarding the interaction effect of gender and gender expression as well as the effect of sexual orientation. All findings concur with the literature, which suggests that women are associated with nature and emotionality, whereas men are associated with culture and rationality. The most important contribution of this research is that gender expression as a variable is distinct from gender and sexual orientation. Gender expression occurs through one’s physical appearance (e.g., haircut, outfit) and affects one’s perceived humanness.