Dijital Nöropsikoloji: Yaşlı Bireylerin Bilişsel İşlevlerinin Değerlendirilmesinde Kullanılan Teknolojik Yaklaşımlar
Digital Neuropsychology: Technological Approaches for the Assessment of Cognitive Functions in Older Adults
Yazar: Yıldırım, Elif
Dergi: Psikoloji Çalışmaları, Vol. 42 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Nöropsikoloji,dijital teknoloji,yaşlanma,demans ; Neuropsychology,digital technology,aging,dementia

Nüfusun yaşlanması ile paralel olarak demans tanılı kişilerin sayısı artmaktadır. Demans  seyrinin  iyileştirilmesi  için  kritik  bir  öneme  sahip  olan  bilişsel bozuklukların  erken  saptanmasında  nöropsikolojik  değerlendirmenin  büyük bir  rolü  olduğu  kabul  edilmektedir.  Sıklıkla  klasik  kâğıt-  kalem  testleri  ile uygulanan  nöropsikolojik  değerlendirme,  günümüzde  gelişen  teknoloji  ile birlikte  dijitalleşmeye  başlamıştır.  Özellikle  de  Covid–19  pandemisi  ile birlikle  bu  dijitalleşme  ivme  kazanmıştır.  Bu  çalışmada,  yaşlı  bireylerin nöropsikolojik değerlendirmelerinde kullanılan dijital yaklaşımların incelenmesi amaçlanmaktadır.  Bu  kapsamda,  telenöropsikoloji,  bilgisayarlı  nöropsikolojik değerlendirme  bataryaları,  mobil  teknoloji  ya  da  web  temelli  değerlendirme araçları  ve  sanal  gerçeklik,  arttırılmış  gerçeklik  gibi  yenilikçi  teknolojik yöntemlere  dayanan  ölçümleri  içeren  dijital  yaklaşımların  eleştirel  bir değerlendirmesi yapılmıştır. Sıklıkla videokonferans aracılığı ile nöropsikolojik testlerin  uzaktan  uygulanmasına  odaklanan  telenöropsikoloji  çalışmaları  ile ilgili  sonuçlar  bu  yöntemin  güvenilir  ve  geçerli  olduğunu  belirtmektedir. Bilgisayarlı  bataryalar  ve  mobil  teknolojiye  dayanan  yöntemler,  klinik  dışı bireysel uygulamaya olanak sağlamakta ve geniş örneklemli takip çalışmaları için altyapı hazırlamaktadır. Sanal gerçeklik gibi yeni teknolojilerin kullanıldığı değerlendirme yöntemler ise henüz emekleme aşamasında olsa da daha hassas ölçümlerin yapılması için büyük potansiyel taşımaktadır. Ulaşılabilirliğin artması ve ölçümlerin standartlaşması gibi avantajlar taşıyan dijital yaklaşımlar içinde sıklıkla kullanılan yöntemlerin büyük  bir kısmının klasik kağıt-kalem testleri ve hastaların tanıları ile tutarlı olduğu gösterilmiştir. Fakat dijital yaklaşımların detaylı  psikometrik  analizlerinin  yapılması  ve  iyi  uygulama  rehberlerinin geliştirmesi konusunda çeşitli eksiklikler bulunmaktadır. Buna ek olarak, dijital yaklaşımların  uzman-hasta  ilişkisinde  zorluk  yaratabileceği  ve  hastanın  test sırasında gözlemlenmesi konusunda kısıtlılıklar taşıdığı belirtilmektedir. Her ne kadar dijital nöropsikoloji uygulamalarının yarattığı kısıtlılıklar mevcut olsa da, dijital yaklaşımlar hastalar, alandaki uzmanlar ve sağlık sistemi açısından önemli faydalar sağlama potansiyeline sahiptir. Bu nedenle, tüm taraflar açısından fayda sağlayacak akademik ve klinik çalışmaların yapılması önem taşımaktadır.

Consistent with the growth in aging population, the number of individuals with dementia is increasing. There is an agreement regarding the essential role of neuropsychological assessment in the early detection of cognitive decline, which is crucial in improving the course of dementia. Neuropsychological assessment that is usually applied with classical paper–pencil tests became digitalized with advancing technology. This digitalization spread rapidly, especially with the COVID-19 pandemic. This study aimed to investigate the digital approaches that are used in the neuropsychological assessment  of  older  adults.  In  this  context,  a  critical  review  of  digital  approaches,  including  teleneuropsychology, computerized neuropsychological assessment batteries, mobile technology or web-based assessment tools, and innovative technological methods, such as virtual and augmented reality has been conducted. The results of teleneuropsychology studies, which focused on remote administration of neuropsychological tests usually via videoconference, indicated that this method is reliable and valid. Computerized batteries and methods based on mobile technology provide an opportunity for self-testing in nonclinical settings and a background for follow-up studies with large samples. Although assessment methods using new technologies, such as virtual reality, are still in their infancy, they have great potential for more sensitive measurements. The majority of the methods involved in digital approaches, which have advantages such as increased accessibility and standardization of measurements, revealed consistent results with classical paper–pencil tests and patients’ diagnosis. However, a detailed psychometric analysis and best practice guidelines of the digital approaches are still lacking. Moreover, digital approaches can present a challenge in the clinician–patient relationship and have limitations in patient observation during testing. Despite the limitations due to digital neuropsychology applications, digital approaches have the potential to provide important benefits to patients, professionals in the area, and the health system. In this respect, academic and clinical studies that would benefit all parties are important