Şaşırtmanın Toros sedirinde fidan morfoloji ve kalitesine etkisi
Influence of transplanting on seedling morphology and quality in Taurus cedar
Yazar: Eser, Yunus
Dergi: Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Vol. 22 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Forest Industry Engineering ; Orman Endüstri Mühendisliği ; Discriminant,Seedling,Nursery,Root collar diameter ; Ayırma,Fidan,Fidanlık,Kök boğazı çapı

Isparta-Eğirdir Orman Fidanlığında yetiştirilen iki yaşlı şaşırtılmış (1+1) tüplü ve şaşırtılmamış (2+0) çıplak köklü Toros sediri (Cedrus libani A. Rich.) fidanları üzerinde gerçekleştirilen bu çalışmada, şaşırtmanın fidan morfoloji ve kalitesine olan etkisinin, fidan boyu ve kök boğazı çapı bağlamında belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma sonucunda; şaşırtılmış fidanlar şaşırtılmamış fidanlara göre, boy için yaklaşık %16 (17.51 cm ve 15.09 cm), kök boğazı çapı için ise %45 (5.33 mm ve 3.67 mm) daha yüksek büyüme performansı göstermiştir. Fidan boyu ve kök boğazı çapı değerleri bakımından şaşırtılmış ve şaşırtılmamış fidanlar arasında anlamlı (p≤0.05) farklılıklar belirlenmiştir.  Türk Standartları Enstitüsü (TSE) fidan kalite sınıflarına göre, şaşırtılmış ve şaşırtılmamış fidanların tamamı kök boğazı çapı bakımından kaliteli fidan sınıfında yer alırken, boy bakımından dikime elverişsiz fidan şaşırtma uygulanmamış fidanlarda %4 oranında belirlenmiştir. Uygulanan Ayırma (Diskriminant) analizi sonucunda; TSE kalite sınıflarının fidan boyu bakımından, şaşırtılmış fidanlar için %98, şaşırtılmamış fidanlar için %92 ve her iki işlem için ise %69 oranında başarılı olduğu ortaya çıkmıştır. Korelasyon analizi sonucunda, şaşırtılmış işlemlerin tamamına ait fidanlarda fidan boyu ile kök boğazı çapı arasında istatistiksel bakımdan anlamlı (p≤0.05) pozitif ilişkiler belirlenirken, şaşırtılmamış fidanlarda ise anlamlı (p>0.05) bir ilişki belirlenememiştir. Çalışma sonucunda, şaşırtma uygulamasının fidan morfoloji ve kalitesini olumlu yönde etkilediği ortaya çıkmıştır.

This study was carried out based on seedling height and root-collar diameter in transplanted (1+1) containerized and untransplanted (2+0) bare-root seedlings of Taurus cedar (Cedrus libani A. Rich) to estimate influence of the treatments on seedling quality and morphology. Results of the study showed that transplanted seedlings showed higher 16% (17.51 cm and 15.09 cm) for height and 45% (5.33 mm and 3.67 mm) for root-collar diameter performance than untransplanted seedlings. Significant (p<0.05) differences were found between transplanted and untransplanted seedlings for the characteristics.  All transplanted and untransplanted seedlings were in quality class for root-collar diameter according to quality classes of Turkish Standard Institute, while cull seedlings were only in untransplanted seedlings as 4%. Quality classes of Turkish Standard Institute were suitable 98%, 92% and 69% for transplanted and untransplanted seedlings, and for both treatments, respectively.  There were positive and significant (p<0.05) relations between seedling height and root-collar diameter in transplanted and both treatments, while it was opposite for untransplanted seedlings (p>0.05).  Results of the study showed that transplanting treatment had positive effect on seedling quality and morphology in the species.