Güllerde Tür İçi ve Türler Arası Melezlemenin Islah Başarısı Üzerine Etkisi
The Effect of Intraspecific and Interspecific Crosses on Breeding Success in Roses
Yazar: Doğan Meral, Ezgi; Kazaz, Soner
Dergi: Bahçe, Vol. 53 No. Özel Sayı 1, 2023
Anahtar kelimeler: Horticultural Production (Other) ; Bahçe Bitkileri Yetiştirme ve Islahı (Diğer) ; Tür içi melezleme,türler arası melezleme,eski bahçe gülü,melezleme,tozlaşma,kesme gül ; Intraspecific hybridization,interspecific hybridization,old garden rose,hybridization,pollination,cut rose

Günümüzde güller doğal veya kontrollü olarak türler arası melezlemelerle meydana gelmiş ve bu uygulamalar sonucunda birçok melez gül türü ortaya çıkmıştır. Gül ıslahında ebeveyn seçimi ıslah başarısını doğrudan etkileyen en önemli etmenlerdendir. Güllerde tür içi ve türler arası melezlemelerin ıslah başarısı üzerine etkilerinin değerlendirilmesi amacıyla yürütülen bu çalışmada 9 farklı melez kombinasyonun 6’sı türler arası, 3’ü ise tür içi melez kombinasyonlarından oluşmuştur. Eski bahçe güllerinden Rosa centifolia L., R.damascena, R.odorata Louis XIV gül türleri ile Rosa × hybrida türüne ait 7 farklı ticari kesme gül (Jumilia, Tineke, Moonlight, Myrna, Inferno, Freedom, Black Magic) çeşidi kullanılmıştır. Çalışmada baba ebeveynlerin polen çimlenme gücü belirlenirken, melez kombinasyonlarda meyve tutum oranı, meyve başına tohum sayısı, ortalama meyve ağırlığı ve ortalama tohum ağırlığı belirlenmiştir. Baba ebeveyn olarak kullanılan tür/çeşitlerde polen çimlenme oranlarının %8,83-54,41 arasında değiştiği saptanmıştır. Meyve tutum oranı bakımından en yüksek değer R.odorata cv. Louis XIV × R.centifolia kombinasyonundan (%68.0) elde edilirken, R.damacena × R.odorata Louis XIV kombinasyonunda meyve tutumu gerçekleşmemiştir. Tozlamalarda meyve başına en yüksek tohum sayısı 90,63 adet ile Tineke × R.odorata cv. Louis XIV kombinasyonunda saptanırken bunu 70,50 adet ile Black Magic × R.centifolia kombinasyonu izlemiştir. Sonuç olarak, türler arası melezlemenin meyve tutum oranı ve meyve başına tohum sayısını olumlu yönde etkileyerek ıslah başarısını arttırdığı sonucuna varılmıştır.

Today, roses have been produced by natural or controlled interspecific hybridization and many hybrids rose species have emerged due to these practices. In rose breeding, parent selection is one of the most important factors directly affecting breeding success. In this study carried out to evaluate the effects of intraspecific and interspecific crosses on breeding success in roses, six of nine different hybrid combinations were interspecific and 3 were intraspecific hybrid combinations. Rosa centifolia L., R.damascena, R.odorata Louis XIV rose species and 7 different commercial cut rose varieties (Jumilia, Tineke, Moonlight, Myrna, Inferno, Freedom, Black Magic) belonging to Rosa × hybrida species were used. In the study, pollen germination rate of the male parents was determined, while fruit set rate, number of seeds per fruit, average fruit weight and average seed weight were determined in hybrid combinations. Pollen germination rates of the species/varieties used as male parents varied between 8.83-54.41%. In terms of fruit set rate, the highest value was obtained from R.odorata cv. Louis XIV × R.centifolia combination (68.0%), whereas no fruit set occurred in R.damacena × R.odorata Louis XIV combination. The highest number of seeds per fruit was obtained from Tineke × R.odorata cv. Louis XIV combination with 90.63 seeds, followed by Black Magic × R.centifolia combination with 70.50 seeds. As a result, it was concluded that interspecific hybridization increased breeding success by positively affecting fruit set rate and number of seeds per fruit.