Bitlis İlinin Doğal Afet Çeşitliliğinin Değerlendirilmesi
Natural Disaster Diversity Assessment of Bitlis Province
Yazar: Ekinci, Rezzan; Büyüksaraç, Aydın; Ekinci, Yunus Levent; Işık, Ercan
Dergi: Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Vol. 6 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Geological Sciences and Engineering (Other) ; Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer) ; Bitlis,Doğal Afet,Risk Analizi,Fine-Kinney Yöntemi

Bitlis ili hem jeomorfolojik yapısından hem deiklimsel özelliklerinden dolayı doğal afet türlerinin sıklıkla yaşandığı bircoğrafyada bulunmaktadır. Ancak, bu coğrafyada günümüze kadar gerekli düzeydeafet çeşitliliği envanteri çalışmaları ve buna bağlı olarak risk olasılığıanalizleri gerçekleştirilmemiştir. Bu çalışmada bir ilk olarak Bitlis ili sınırlarıiçinde meydana gelmiş heyelan, çığ düşmesi, kaya düşmesi ve sel gibi çeşitlidoğal afetlerin zamansal ve mekânsal analizi yapılmıştır. Doğal afetlerinmeydana gelmesiyle oluşan zararlar da göz önüne alınarak risk değerlerihesaplanmış ve buna bağlı olarak risk sınıflandırması yapılmıştır. Risk analizleriyapabilmek amacıyla olasılık, şiddet ve frekans parametrelerinin kullanıldığıyöntemlerden biri olan Fine-Kinney yönteminden yararlanılmıştır. İş sağlığıgüvenliği çalışmalarında sıklıkla kullanılan yöntem, doğal afetler riskanalizleri için ilk defa bu çalışmayla uygulanmış ve bu nedenle çalışmanınamacına uygun olabilecek yeni bir ölçek oluşturmuş ve hesaplamalar yapılmıştır.Heyelan, kaya düşmesi ve çığ olaylarının eğimli topografyalara sahip aynızamanda da bol yağış alan yerleşim alanlarında günlük hayatı tehdit edecekseviyede olduğu belirlenmiştir. Ülkemizde çığ düşmesi olayından zarargörebilmeye en meyilli il olan Bitlis için olası bir afet anındauygulanabilecek acil durum eylemlerinin gerçekleştirilmesi önerilmektedir.Ayrıca, kaya düşmesi olaylarının yaşanma riskinin yüksek olduğu güney ilçelerdecan ve mal kaybını önlemek amacıyla gerekli tedbirlerin acilen alınmasıgerekmektedir. Diğer taraftan, sel olayların ise ciddi bir tehlike arz etmediğibelirlenmiştir.

Bitlis province is located on a geography where natural disasters occurfrequently due both to their geomorphologic structure and climatic features.However, necessary studies for disaster diversity inventory and consequentlyrisk probability analyses have not been performed so far. In this study,temporal and spatial analyses of various natural disasters such as landslides,avalanches, rockfalls and floods occurred in Bitlis province were performed. Consideringthe damages resulted from the natural disaster occurrences, risk scores werecalculated for the classifications. In order to perform risk analyses, the Fine-Kinneymethod, which is a method that uses the parameters of probability, severity andfrequency, was employed. In this study, the method which is frequently used in occupationalhealth safety studies was applied to risk analyses of natural disasters for thefirst time and therefore a new scale compatible with the aim of the study wasdetermined and computations were made accordingly. It was decided that landslide,rockfall and avalanche events threaten the daily life in the districts which havesloped topographies and generally get heavy rainfall. Emergency actions thatcan be applied in case of a possible avalanche disaster are strongly recommendedfor Bitlis province that is most prone to be damaged by avalanche events. Inaddition, necessary precautions should be taken immediately to prevent the lossof life and property in the south districts, where the risk of rockfall eventsis high. On the other hand, it was determined that flooding events do not pose aserious danger.