Türkiye Yükseköğretiminde Yaşam Maliyetleri İçin Gelire Dayalı Borçlanma Modeli Önerisi
Proposal for an Income-Contingent Loan Model for Living Costs in Higher Education in Türkiye
Yazar: Çetinkaya, Reşit; Yener, Erol
Dergi: İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Vol. 15 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Financial Economy ; Finansal Ekonomi ; Economics of Education ; Eğitim Ekonomisi ; Public Policy ; Kamu Politikası ; İncome-Contingent Loan,Higher Education,Finance,Student Loan,Cost living ; Gelire Dayalı Borçlanma,Yükseköğretim,Finans,Öğrenci Borçlanması,Yaşam Maliyeti.

Bu çalışma Türkiye’de yükseköğretim hizmeti alan öğrencilerin yaşam maliyetlerini destek olabilmek için Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü (KYGM) tarafından hali hazırda sunulan öğrenim kredilerine ek olarak mali destek çeşitlendirilmesinin arttırılması için yeni bir borçlanma modeli tasarlamak amacıyla yapılmıştır. Ekonomik koşullara bağlı olarak artan yaşam maliyetleri özellikle yükseköğretim öğrencilerinin üzerinde zorlayıcı bir unsur olarak kendini göstermektedir. Yükseköğretim öğrencilerinin üniversite, akademik program ve il seçimini etkileyen başlıca unsur öğrencilerin ekonomik koşullarıdır. Bu durum öğrenciler açısından mali sürdürebilirliğini zorlaştırmakta ve eğitim süreçlerine erişimi sınırlayarak başlıca bir sorun olarak karşımıza çıkarmaktadır. Çalışmada öğrencilerin gelir dağılımları ve illere göre ekonomik koşullardaki farklılıklar göz önünde bulundurularak farklı borçlanma tutarları belirlenmiştir. Bu bağlamda çalışmada önerilen model üç temel faktöre göre oluşturulmuştur. Birincisi her ilde üniversite olmasından dolayı illerin Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) verileri, ikincisi öğrencilerin temel ve sosyal yaşam maliyetleri üçüncüsü ise bölgesel olarak akademik hayatlarını geçirecekleri ilin genel maliyet ve ekonomik düzeyleridir. Çalışmada Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri ve diğer güncel veriler kullanılarak 2024-2025 akademik yılına ait öğrenci harcama kalemleri detaylandırılmış olup; İstanbul, Ankara gibi metropol şehirlerdeki yüksek yaşam maliyeti bölgelerinden Güneydoğu, İç Anadolu ve Doğu Anadolu gibi düşük yaşam maliyeti bölgelerine göre coğrafi gruplandırmalar yapılarak önerilecek borçlanma tutarları hesaplanmıştır. Ayrıca enflasyon riskine karşı borçlanma planları Amerikan Doları (USD) olarak hesaplanmış olup kamu kaybının azaltılması amaçlanmıştır. Borçlanma planları mezun öğrencinin işe başlaması sonrası elde edilecek kazanç üzerinden yapılacak geri ödemeler üzerinden oluşturulmuştur. Borçlanma planlarının oluşturulmasında dünya genelinde birçok ülkede yaygın olarak kullanılan “Gelire Dayalı Borçlanma” yöntemi referans alınmıştır. Önerilen borçlanma programının finansman çeşitliliği sağlamak amacıyla yükseköğretim politikalarında önemli bir yer tutacağı düşünülmektedir.

This study was conducted to design a new borrowing model aimed at increasing the diversification of financial support, in addition to the existing student loans offered by the General Directorate of Scholarships and Dormitories (GDSD), to help cover the living costs of students receiving higher education services in Türkiye. Rising living costs, particularly due to economic conditions, are proving to be a challenging factor for higher education students. The main factor influencing higher education students' choice of university, academic program, and province is their economic circumstances. This situation makes financial sustainability difficult for students and limits their access to education, presenting a major problem. The study determined different borrowing amounts by considering students' income distribution and differences in economic conditions across provinces. In this context, the model proposed in the study was developed based on three key factors. The first is the Gross Domestic Product (GDP) data of provinces, since there is a university in every province; the second is the basic and social living costs of students; and the third is the general cost and economic level of the province where they will spend their academic life regionally. The study details student expenditure items for the 2024-2025 academic year using data from the Turkish Statistical Institute (TSI) and other current data. Geographic groupings have been made based on high cost of living areas such as Istanbul and Ankara and low cost of living areas such as Southeast, Central Anatolia, and Eastern Anatolia, and the recommended loan amounts have been calculated. In addition, loan plans have been calculated in US dollars (USD) against inflation risk, with the aim of reducing public loss. The borrowing plans have been created based on repayments to be made from the income that will be earned after the graduate student starts working. The “Income Contingent Loan” method, which is widely used in many countries around the world, has been used as a reference in creating the borrowing plans. It is believed that the proposed borrowing program will play an important role in higher education policies in order to provide financial diversity.