SAĞLIK POLİTİKALARININ TEDARİK YÖNTEMLERİNE ETKİSİ: TÜRKİYE CUMHURİYETİ SAĞLIK BAKANLIĞI ÖRNEĞİ
THE IMPACT OF HEALTH POLICIES ON SUPPLY CHAIN METHODS: THE CASE OF THE REPUBLIC OF TURKIYE MINISTRY OF HEALTH
Yazar: Taşkın, Ömer
Dergi: Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, Vol. 27 No. 4, 2024
Anahtar kelimeler: Health Policy ; Sağlık Politikası ; Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Health Management ; Sağlık Yönetimi ; Health institutions management,health policy,supply chain management,tender ; Sağlık kurumları yönetimi,sağlık politikası,tedarik zinciri yönetimi,ihale

Bu çalışma Türkiye’de 2014-2023 yılları arası 10 yıllık dönemde uygulanan sağlık politikalarının, Sağlık Bakanlığı ile bağlı birimlerinin tedarik yöntemlerini ne şekilde etkilediğini tespit etmek amacı ile yapılmıştır. Çalışma ile konjonktüre göre değişen sağlık politikalarından etkilenen tedarik yöntemleri hakkında sağlık kurumları yöneticileri ile diğer tedarik zinciri üyelerinin dikkatini çekerek tedbir almaları ve sağlık hizmeti üretiminin devamına katkı sağlanması hedeflenmektedir. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması modeli ile desenlemiştir. Ele alınan dokümanlar içerik analizi modeli ile değerlendirilmiştir. Bakanlığın 10 yıllık tedarik yöntemlerindeki değişim ilgili sağlık politikaları ile eşleştirme yapılarak tarihsel süreç içerisinde dört döneme ayrılarak analiz edilmiştir. 663 sayılı KHK’nın etkili olduğu 2014-2017 yılları arası ilk dönemde, illerdeki çok başlı yönetim yapısı ile ihale sayıları ilk yıllarda yüksek seyrederken sonraki yıllarda kısmen azalmıştır. 694 sayılı KHK’nın etkili olduğu ikinci dönem 2018-2019 yıllarıdır. Bu dönemde illerde sağlık hizmetlerinin il sağlık müdürlüğü altında toplanması ve tıbbi malzeme alımlarında DMO merkezi alımlarına öncelik verilmesi ile tıbbi malzeme alımlarındaki ihale sayılarında düşüş beklenirken tam tersine olarak ihale sayılarının yükselmesi dikkat çekmektedir. Covid-19 salgınının yoğun olarak yaşandığı üçüncü dönem olan 2020-2021 yıllarında alınan sosyal izolasyon tedbirlerinin etkisi ile hasta sayılarının ve buna bağlı olarak ihale sayılarının azaldığı dönemdir. Dördüncü dönem olan 2022 ve sonrası yılları, salgın döneminden sonraki rutin sosyal hayatın başladığı dönemdir. Salgın döneminde alınan tedbirlerin kaldırılması ile birlikte sağlık kurumlarında oluşan yoğunluğa bağlı olarak ihale sayılarındaki belirgin artış dikkat çekmektedir. Araştırma yapılan dönemlerde olağan üstü ihale yöntemi olan pazarlık usulü ihalenin çoğunlukla amacına uygun olarak kullanıldığı görülmektedir. Sonuç olarak dönemsel olarak değişen sağlık politikalarının tedarik yöntemlerini etkilediği görülmüştür. Merkezi alım sistemi ve e-ihale uygulamalarına rağmen sağlık kurumlarının ihale yükünün yeterince azalmadığı tespit edilmiştir. Sağlık kurumları yöneticileri ve diğer tedarik zinciri üyelerinin politika değişikliklerini iyi takip ederek gerekli önlemleri zamanında alması gerekmektedir. Sağlık kurumlarına özel daha hızlı tedarik sağlayacak farklı tedarik yöntemlerinin geliştirilmesi önerilmektedir.

This study was conducted to determine how the health policies implemented in Turkey in the 10-year period between 2014 and 2023 affected the supply methods of the Ministry of Health and its affiliated units. The aim of the study is to draw the attention of health institution managers and other supply chain members about the supply methods affected by health policies that change according to the conjuncture, and to take precautions and contribute to the continuation of health service production. The documents discussed were evaluated with the content analysis model. The change in the Ministry's 10-year supply methods was analyzed by dividing it into four periods throughout the historical process by matching it with the relevant health policies. In the first period between 2014 and 2017, when Decree Law No. 663 was effective, with the multi-headed management structure in the provinces, the number of tenders remained high in the first years and partially decreased in the following years. The second period in which Decree Law No. 694 is effective is 2018-2019. In this period, it is noteworthy that while the number of tenders for medical equipment was expected to decrease due to the gathering of health services in the provinces under the provincial health directorate and the prioritization of The State Supply office central purchases in medical equipment purchases, on the contrary, the number of tenders increased. It is the period in which the number of patients and, accordingly, the number of tenders decreased due to the effect of social isolation measures taken in 2020-2021, the third period when the Covid-19 epidemic was intense. The fourth period, 2022 and beyond, is the period when routine social life begins after the epidemic period. With the removal of the measures taken during the epidemic period, the significant increase in the number of tenders due to the density in health institutions is noteworthy. During the research period, it is seen that the negotiated tender, which is an extraordinary tender method, was mostly used for its purpose. As a result, it has been observed that periodically changing health policies affect supply methods. Despite the central procurement system and e-tender applications, it has been determined that the tender burden of health institutions has not decreased sufficiently. Health institution managers and other supply chain members need to follow policy changes closely and take the necessary precautions in a timely manner. It is recommended to develop different supply methods that will provide faster supply specifically for healthcare institutions.