BİR ÜNİVERSİTESİ HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNDE AYAKTAN TEDAVİ GÖREN HASTALARA YAZILAN REÇETELERİN ŞİZOFRENİ TANISI VE ANTİPSİKOTİK KULLANIMI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
BİR ÜNİVERSİTESİ HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNDE AYAKTAN TEDAVİ GÖREN HASTALARA YAZILAN REÇETELERİN ŞİZOFRENİ TANISI VE ANTİPSİKOTİK KULLANIMI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
Yazar: Demir, Göksu; Özger İlhan, Sevil
Dergi: Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, Vol. 3 No. 3, 2018
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Psikiyatri,Şizofreni,İlaç kullanımı,Antipsikotik,Ayaktan hasta

Psikiyatrikbozukluklar içinde şizofreni yaygınlığının ve antipsikotik ilaç kullanımınıngitgide arttığı görülmektedir. Bu çalışmada ayaktan tedavi amacıyla birüniversite hastanesi psikiyatri polikliniğine başvuran hastalara yazılanreçetelerin şizofreni tanısı ve antipsikotik ilaç kullanımı açısındandeğerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma verileri, hastane başhekimliği veetik kurul izni ile hastane hasta veri tabanı (ENLİL) sisteminden alınarak,hastalara yazılmış olan 17500 reçete üzerinden geriye dönük olarak tanımlayıcıbir reçete değerlendirmesi yapılmıştır. İstatistiksel analiz için SPSS 21.0programı kullanılmış, alınan veriler direkt olarak bu program aracılığıyla veritabanına işlenmiş ve değerlendirilmiştir. Hastanenin psikiyatri polikliniğineayaktan başvuran DSM-V’e göre ilk tanısı şizofreni olan yetişkin hastalar veşizofreni tanısı alıp almamasına bakılmaksızın antipsikotik reçetelenenyetişkin hastalar çalışmaya dahil edilirken, bu kriterleri karşılamayanhastalar ve epilepsi hastaları çalışmaya dahil edilmemiştir. Değerlendirilenreçetelerde ilk tanısı şizofreni olan toplam 3615 reçete vardır. Bureçetelerdeki hastaların %54’ü erkek, %46’sı kadındır. Hastalardaki ortalamayaş 42.1 yıldır. Hastaların yaş gruplarına göre şizofreni tanılı reçetelerinoranı; 18-25 yaş arası %11.6, 26-35 yaş arası %22.7, 36-45 yaş arası %25.4,46-55 yaş arası %23.9 ve 56 yaş ve üzeri grubunda %16.4’dır.  Şizofreni tanısı almış hastalara en çokreçetelenen etken maddeler içinde klozapin (%13.2), ketiapin (%11.9) verisperidon (%10.3) üst sıralardadır. Şizofreni tanısı alıp almamasınabakılmaksızın 6521 tane reçeteye antipsikotik ilaç yazılmakla birlikte bureçetelerdeki hastaların %45.5’i erkek, %54.5’i kadındır. Şizofreni tanısı alıpalmamasına bakılmaksızın antipsikotik ilaç yazılan reçetelerde tüm hastalara ençok reçetelenen antipsikotikler sırasıyla ketiapin (%25.9), aripiprazol(%21.6), risperidon (%11.8), olanzapin (%11.1) ve amisülpirid (%9.3)’dir. Erkekhastalara en çok reçetelenen antipsikotik ketiapin (%24.4) iken, kadınhastalara aripiprazol (%27.3)’dür. 18-25 yaş, 26-35 yaş ve 36-45 yaş arasına ençok aripiprazol; 46-55 yaş ve 56 yaş ve üzeri gruba ise en çok ketiapinreçetelenmektedir. Reçetelerdeki ilaç yazımı seçiminde doktorların ilaçtercihi, hasta uyumu, hastaların cinsiyeti, yaş aralığı, ilaçların olası yanetkileri ve hastalıkların tanı-tedavi şekli gibi faktörlerin rol oynaması ilaçreçetelenmesindeki çeşitlilik ve farklılıkları arttırmaktadır.

Psikiyatrikbozukluklar içinde şizofreni yaygınlığının ve antipsikotik ilaç kullanımınıngitgide arttığı görülmektedir. Bu çalışmada ayaktan tedavi amacıyla birüniversite hastanesi psikiyatri polikliniğine başvuran hastalara yazılanreçetelerin şizofreni tanısı ve antipsikotik ilaç kullanımı açısındandeğerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma verileri, hastane başhekimliği veetik kurul izni ile hastane hasta veri tabanı (ENLİL) sisteminden alınarak,hastalara yazılmış olan 17500 reçete üzerinden geriye dönük olarak tanımlayıcıbir reçete değerlendirmesi yapılmıştır. İstatistiksel analiz için SPSS 21.0programı kullanılmış, alınan veriler direkt olarak bu program aracılığıyla veritabanına işlenmiş ve değerlendirilmiştir. Hastanenin psikiyatri polikliniğineayaktan başvuran DSM-V’e göre ilk tanısı şizofreni olan yetişkin hastalar veşizofreni tanısı alıp almamasına bakılmaksızın antipsikotik reçetelenenyetişkin hastalar çalışmaya dahil edilirken, bu kriterleri karşılamayanhastalar ve epilepsi hastaları çalışmaya dahil edilmemiştir. Değerlendirilenreçetelerde ilk tanısı şizofreni olan toplam 3615 reçete vardır. Bureçetelerdeki hastaların %54’ü erkek, %46’sı kadındır. Hastalardaki ortalamayaş 42.1 yıldır. Hastaların yaş gruplarına göre şizofreni tanılı reçetelerinoranı; 18-25 yaş arası %11.6, 26-35 yaş arası %22.7, 36-45 yaş arası %25.4,46-55 yaş arası %23.9 ve 56 yaş ve üzeri grubunda %16.4’dır.  Şizofreni tanısı almış hastalara en çokreçetelenen etken maddeler içinde klozapin (%13.2), ketiapin (%11.9) verisperidon (%10.3) üst sıralardadır. Şizofreni tanısı alıp almamasınabakılmaksızın 6521 tane reçeteye antipsikotik ilaç yazılmakla birlikte bureçetelerdeki hastaların %45.5’i erkek, %54.5’i kadındır. Şizofreni tanısı alıpalmamasına bakılmaksızın antipsikotik ilaç yazılan reçetelerde tüm hastalara ençok reçetelenen antipsikotikler sırasıyla ketiapin (%25.9), aripiprazol(%21.6), risperidon (%11.8), olanzapin (%11.1) ve amisülpirid (%9.3)’dir. Erkekhastalara en çok reçetelenen antipsikotik ketiapin (%24.4) iken, kadınhastalara aripiprazol (%27.3)’dür. 18-25 yaş, 26-35 yaş ve 36-45 yaş arasına ençok aripiprazol; 46-55 yaş ve 56 yaş ve üzeri gruba ise en çok ketiapinreçetelenmektedir. Reçetelerdeki ilaç yazımı seçiminde doktorların ilaçtercihi, hasta uyumu, hastaların cinsiyeti, yaş aralığı, ilaçların olası yanetkileri ve hastalıkların tanı-tedavi şekli gibi faktörlerin rol oynaması ilaçreçetelenmesindeki çeşitlilik ve farklılıkları arttırmaktadır.