İşyerinde Endüstriyel Demokrasi ve Çalışanların Yönetime Katılımı: İyi Uygulama Örneklerinden Türkiye için Öneriler
İşyerinde Endüstriyel Demokrasi ve Çalışanların Yönetime Katılımı: İyi Uygulama Örneklerinden Türkiye için Öneriler
Yazar: Görmüş, Ayhan
Dergi: Hak İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, Vol. 14 No. 38, 2025
Anahtar kelimeler: Labor Economics and Industrial Relations ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri ; Bilgilendirme,Danışma,Birlikte yönetim,İş konseyi

Çalışanların doğrudan ya da dolaylı olarak çalıştıkları işyerlerinde karar alma süreçlerine katılmalarını ifade eden yönetime katılma, birçok gelişmiş demokratik ülkenin endüstri ilişkileri sisteminde yerleşik bir uygulama haline gelmiştir. Yönetime katılma ile çalışanlar yasa statüde, toplu pazarlık yoluyla veya gönüllü olarak işyeri karar süreçlerini önem sırasına göre, “bilgilendirme”, “danışma”, “birlikte yönetim” ve “özyönetim” boyutlarında doğrudan ya da dolaylı olarak etkileyebilmektedirler. Yönetime katılma ayrıca çalışanların işyerinde davranış, motivasyon ve yeteneklerini geliştirmesinin yanı sıra, işçi ve işveren arasında işbirliği ve uzlaşma kültürünün yaygınlaşmasına da katkı sağlamaktadır. Ancak sendikal yoğunluğun ve toplu pazarlık kapsama oranının görece düşük olduğu Türkiye'de, kapsamı sınırlı bazı uygulamalar dışında, işyerinde iş konseyi veya komitesi gibi yönetime katılma mekanizmaları bulunmamaktadır. Türkiye’de, endüstri ilişkileri aktörlerinin ve ulusal düzeyde sosyal diyaloğun etkinliğinin artırılmasında ve demokrasinin toplum tabanına yayılmasında, yönetime katılma uygulamaları etkili sonuçlar üretebilmektedir. Bu eksikliği gidermek için bu çalışma iyi uygulama örneklerini inceleyerek, Türkiye’de işyerinde endüstriyel demokrasi ve yönetime katılma uygulamalarının yaygınlaştırılması tartışmalarına zenginlik kazandırmayı amaçlamaktadır.

Çalışanların doğrudan ya da dolaylı olarak çalıştıkları işyerlerinde karar alma süreçlerine katılmalarını ifade eden yönetime katılma, birçok gelişmiş demokratik ülkenin endüstri ilişkileri sisteminde yerleşik bir uygulama haline gelmiştir. Yönetime katılma ile çalışanlar yasa statüde, toplu pazarlık yoluyla veya gönüllü olarak işyeri karar süreçlerini önem sırasına göre, “bilgilendirme”, “danışma”, “birlikte yönetim” ve “özyönetim” boyutlarında doğrudan ya da dolaylı olarak etkileyebilmektedirler. Yönetime katılma ayrıca çalışanların işyerinde davranış, motivasyon ve yeteneklerini geliştirmesinin yanı sıra, işçi ve işveren arasında işbirliği ve uzlaşma kültürünün yaygınlaşmasına da katkı sağlamaktadır. Ancak sendikal yoğunluğun ve toplu pazarlık kapsama oranının görece düşük olduğu Türkiye'de, kapsamı sınırlı bazı uygulamalar dışında, işyerinde iş konseyi veya komitesi gibi yönetime katılma mekanizmaları bulunmamaktadır. Türkiye’de, endüstri ilişkileri aktörlerinin ve ulusal düzeyde sosyal diyaloğun etkinliğinin artırılmasında ve demokrasinin toplum tabanına yayılmasında, yönetime katılma uygulamaları etkili sonuçlar üretebilmektedir. Bu eksikliği gidermek için bu çalışma iyi uygulama örneklerini inceleyerek, Türkiye’de işyerinde endüstriyel demokrasi ve yönetime katılma uygulamalarının yaygınlaştırılması tartışmalarına zenginlik kazandırmayı amaçlamaktadır.