İyonize Radyasyona Maruz Kalan Sağlık Çalışanlarının İş Sağlığı ve Güvenliği Bilgi Düzeyi ile Radyasyon Risklerine Karşı Tutumlarının Belirlenmesi
Determination of Occupational Health and Safety Knowledge Level and Attitudes to Radiation Risks of Health Care Workers Exposed to Ionized Radiation
Yazar: Çakmak, Tuğba; Tosun, Nurperihan
Dergi: Cumhuriyet Hemşirelik Dergisi, Vol. 7 No. 1, 2023
Anahtar kelimeler: Health Services and Systems (Other) ; Sağlık Hizmetleri ve Sistemleri (Diğer) ; occupational health and safety,radiation rafety,radiation protection,healthcare professionals ; İş Sağlığı ve Güvenliği,Radyasyon Güvenliği,Radyasyondan Korunma,Sağlık Çalışılanları

Amaç: Bu çalışmada iyonize radyasyonla çalışan farklı meslek dallarında ki sağlık çalışanlarının yasal mevzuat bilgi düzeyi, iş sağlığı güvenliği bilgi düzeyi ve radyasyonun risklerine karşı bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı nitelikte olan bu çalışma, Tokat ili ve ilçeleri devlet hastanelerinde iyonize radyasyonla çalışılan ünitelerde görev yapan 156 sağlık çalışanı ile gerçekleştirilmiştir.  Veri toplama aracı olarak anket yöntemi kullanılmış olup, veriler kişisel bilgi formu, iş güvenliği bilgi düzeyi formu ve iyonlaştırıcı radyasyonla çalışanların radyasyondan korunma bilgisi ölçeklerinden kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, güvenilirlik analizleri, ki-kare, t testi ve Anova testleri kullanılmıştırBulgular: Katılımcıların %84,6’sının çalıştıkları kurumların şua izinlerini düzenli verdiği, %94,2’sinin periyodik muayeneleri düzenli takip ettiği, %82,7’sinin kurumlarının mesleksel risklere yönelik ve iş sağlığı güvenliği eğitimlerini verdiği tespit edilmiştir. Katılımcıların %91,7’si kurum tarafından koruyucu ekipman temini sağlandığını ve %89,’i yıllık kontrollerinin yapıldığını belirtmiştir. Katılımcıların İyonlaştırıcı Radyasyonla Çalışanların Radyasyondan Korunma Bilgi Düzeyi ölçeğinin “Radyasyondan Korunma” alt boyutu puan ortalaması 1,75±0,71; “Radyasyon Fiziği, Biyolojisi, Radyasyon Kullanım İlkeleri” alt boyutu puan ortalaması, 2,25±0,92’dir. “Güvenli İyonlaştırıcı Radyasyon Kullanımı” alt boyutu puan ortalaması, 2,07±0,94’tür.“Radyasyon Güvenliği” alt boyutu puan ortalaması, 1,79± 0,83 olarak tespit edilmiştir.Sonuç ve Öneri:  İyonize radyasyonla çalışan sağlık personelinin bilgi ve davranışları incelendiğinde radyasyon fiziği, biyolojisi, güvenli radyasyon kullanımı, radyasyon güvenliği ve radyasyondan korunmada bilgi düzeylerinin istenilen düzeyde olmadığı saptanmıştır. Sağlık personellerine radyasyondan korunma ve kişisel koruyucu donanımın önemine yönelik belirli aralıklarla hizmet içi eğitimler gerçekleştirilmelidir.

Aim: In this study, it is aimed to evaluate the knowledge, attitudes and behaviors of health workers in different professions working with ionizing radiation, knowledge of legal regulations, knowledge of occupational health and safety and the risks of radiation.Methods: This descriptive study was carried out with 156 healthcare professionals working in the units working with ionizing radiation in the state hospitals of Tokat province and its districts. Questionnaire method was used as the data collection tool, and the data were obtained by using the personal information form, the occupational safety information level form and the radiation protection information scales of those working with ionizing radiation. Descriptive statistics, reliability analyzes, factor analyzes, chi-square, t test and Anova tests were used to evaluate the data.Results: It has been determined that 84.6% of the participants give the water permits of the institutions they work regularly, 94.2% follow the periodic examinations regularly, and 82.7% of them give occupational risks and occupational health and safety trainings in their institutions. 91.7% of the participants stated that protective equipment was provided by the institution and 89% of them stated that their annual controls were made. The mean score of the "Radiation Protection" sub-dimension of the Radiation Protection Knowledge Level of the Participants Working with Ionizing Radiation was 1.75±0.71; The mean score of the sub-dimension "Radiation Physics, Biology, Radiation Usage Principles" is 2.25±0.92. The mean score for the "Safe Use of Ionizing Radiation" sub-dimension was 2.07±0.94. The mean score for the sub-dimension "Radiation Safety" was determined as 1.79± 0.83.Conclusion: When the knowledge and behaviors of the health personnel working with ionizing radiation are examined, it has been determined that the level of knowledge of radiation physics, biology, safe radiation use, radiation safety and protection from radiation is low and there are deficiencies in the behaviors of other health workers (doctor, nurse and anesthesia technician) other than radiology technicians. In-service training should be given to health personnel at regular intervals on the importance of personal protective equipment.