hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
İçtimaiyata Dair Eserler
İçtimaiyata Dair Eserler
Yazar: Ayni, Mehmet
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 28, 2015

lar ile tarihî maddeciler arasında tarz-ı izah itibariyle mevcut olan bu ihtilafı  izah etmek ihtiyacı ve izahın mümkün olduğuna itikat itibariyle bir ittihat  irae eylemez [ifade etmez, göstermez] mi? Bouglé, bu noktaya işaret eden bir  mülahaza kaydediyor (sahife, 208): Tarihî maddecilik bir monizmdir. Cemi- yetin ilmi olmak itibariyle her ilim gibi vahdet-i fıtri istilzam eder. Durkheim  içtimaiyatı da aynı iddiadadır. İçtimai hadisatın muayyen kanunlara kabil-i  irca olduğunu zımnen kabul eder (s. 209). Bouglé’nin mukayesesinden daha  ileri gidebileceğimiz aşikardır. Diyebiliriz ki eğer Simmel’in tarihî maddecilik  hakkında ve Bouglé’nin Durkheim içtimaiyatı hakkında “marifet nazariyesi”  itibariyle yaptıkları tenkitler yaklaştırılırsa1 her iki mesleğin de ispata muhtaç  olan mütearifelerinin ayniyet irae eylediği görülür. Simmel’in gösterdiği veç- hile hadisat-ı içtimaiyenin müşevveş nesci arasında tarihî maddeciliğin yalnız  bir silsileyi, iktisadi hadiseler silsilesini “bizatihi şeyi” mevcudiyeti itibariyle  gayre muhtaç olmayan ve diğer bütün hadisatı izah eden “mebde-i asli” [asıl  başlangıç] payesine is’ad eylemesi [yükseltmesi] ilim değil ma-bade’t-tabiadır  1 Belot, Etudes de morale positive; Simmel, Probleme der Geschichtesphilosophie

lar ile tarihî maddeciler arasında tarz-ı izah itibariyle mevcut olan bu ihtilafı  izah etmek ihtiyacı ve izahın mümkün olduğuna itikat itibariyle bir ittihat  irae eylemez [ifade etmez, göstermez] mi? Bouglé, bu noktaya işaret eden bir  mülahaza kaydediyor (sahife, 208): Tarihî maddecilik bir monizmdir. Cemi- yetin ilmi olmak itibariyle her ilim gibi vahdet-i fıtri istilzam eder. Durkheim  içtimaiyatı da aynı iddiadadır. İçtimai hadisatın muayyen kanunlara kabil-i  irca olduğunu zımnen kabul eder (s. 209). Bouglé’nin mukayesesinden daha  ileri gidebileceğimiz aşikardır. Diyebiliriz ki eğer Simmel’in tarihî maddecilik  hakkında ve Bouglé’nin Durkheim içtimaiyatı hakkında “marifet nazariyesi”  itibariyle yaptıkları tenkitler yaklaştırılırsa1 her iki mesleğin de ispata muhtaç  olan mütearifelerinin ayniyet irae eylediği görülür. Simmel’in gösterdiği veç- hile hadisat-ı içtimaiyenin müşevveş nesci arasında tarihî maddeciliğin yalnız  bir silsileyi, iktisadi hadiseler silsilesini “bizatihi şeyi” mevcudiyeti itibariyle  gayre muhtaç olmayan ve diğer bütün hadisatı izah eden “mebde-i asli” [asıl  başlangıç] payesine is’ad eylemesi [yükseltmesi] ilim değil ma-bade’t-tabiadır  1 Belot, Etudes de morale positive; Simmel, Probleme der Geschichtesphilosophie
Mukaddime
Mukaddime
Yazar: Mecmuası, Felsefe Ve İctimaiyat
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 28, 2015

şeyden evvel o ilmin esas mefhumlarının ve mebadisinin [ilkelerinin] sahih ve tam  bir surette bilinmesi ile mümkündür. Bu esas mefkut oldukça [ortada olmadıkça], o  ilmin münferit bahisleri hakkında en kıymetli tetkikler bile faydalı olamaz. Çünkü  her şeyden evvel ciddi ve itimat olunabilir kari bulmak mümkün olamaz. Binaenaleyh  bir ilmin mahallileşmesi ve millileşmesi için ilk şart, müspet bir surette bu mebadinin  iyice anlaşılması ve bilhassa tamim etmesidir [genele yayılmasıdır]. Yalnız bu, ilk şart  olmakla beraber hiç şüphesiz ilmî faaliyetin nihai gayesi de olamaz. Bundan sonra o  ilmin umumi tekamülüne müsbet bir şeyi ilave eden, yani “orijinal” denebilecek tet- kiklerin yapılması lazımdır. Diğer taraftan da içinde yaşadığımız cemiyetin hayatında

şeyden evvel o ilmin esas mefhumlarının ve mebadisinin [ilkelerinin] sahih ve tam  bir surette bilinmesi ile mümkündür. Bu esas mefkut oldukça [ortada olmadıkça], o  ilmin münferit bahisleri hakkında en kıymetli tetkikler bile faydalı olamaz. Çünkü  her şeyden evvel ciddi ve itimat olunabilir kari bulmak mümkün olamaz. Binaenaleyh  bir ilmin mahallileşmesi ve millileşmesi için ilk şart, müspet bir surette bu mebadinin  iyice anlaşılması ve bilhassa tamim etmesidir [genele yayılmasıdır]. Yalnız bu, ilk şart  olmakla beraber hiç şüphesiz ilmî faaliyetin nihai gayesi de olamaz. Bundan sonra o  ilmin umumi tekamülüne müsbet bir şeyi ilave eden, yani “orijinal” denebilecek tet- kiklerin yapılması lazımdır. Diğer taraftan da içinde yaşadığımız cemiyetin hayatında
Mukaddime ve Medhal
Mukaddime ve Medhal
Yazar: Bonnafous, Max,necmettin; Sadak, Necmettin
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 28, 2015

şümullü bir gayesi daha vardır ki o da, yalnız Darülfünun talebesine değil bu  memlekette içtimai meselelerle uğraşmak isteyenlere hitap etmek istemesidir.  İçtimaiyat ilmine en ziyade muhtaç memleketler, hiç şüphesiz bizim gibi in- kılaplar geçiren, eski müesseseleri yıkan genç demokrasilerdir. Her vatandaşın  memleket işlerini düşünmeye mecbur olarak içtimai heyetlerin, gerek doğru- dan doğruya gerek bilvasıta idaresine karışması, insan zümrelerini idare eden  kanunları bilmekle mümkündür ancak bu şartla faydalı olabilir. Bir milleti  idare etmek için yalnız zeka ve seciyenin kafi olduğu devirler artık geçmiştir.  Devlet işleri ile mükellef olanların ilim ile mücehhez olmaları, hiç olmazsa  ilimden istifade etmeleri de lazımdır. Bu asırda, nasıl, bir adam hazırlıksız  doktor ve mühendis olamazsa, hiç yoktan devlet adamı da olamaz. Vücud-ı  beşerin mahiyeti ve teşkilatını uzun uzadıya tetkik edip öğrenmeden hastalık- larımızı tedaviye kalkışan mütetabbipler [sahte tabipler], bu ilim ve tababet  [tabiplik] asrında bizde nasıl gülünç görünüyorsa, elinde tuttuğu ve idare et- mek istediği cemiyetin ilmî surette tetkik edilmesine lüzum görmeyen devlet  adamı da bundan farklı olamaz

şümullü bir gayesi daha vardır ki o da, yalnız Darülfünun talebesine değil bu  memlekette içtimai meselelerle uğraşmak isteyenlere hitap etmek istemesidir.  İçtimaiyat ilmine en ziyade muhtaç memleketler, hiç şüphesiz bizim gibi in- kılaplar geçiren, eski müesseseleri yıkan genç demokrasilerdir. Her vatandaşın  memleket işlerini düşünmeye mecbur olarak içtimai heyetlerin, gerek doğru- dan doğruya gerek bilvasıta idaresine karışması, insan zümrelerini idare eden  kanunları bilmekle mümkündür ancak bu şartla faydalı olabilir. Bir milleti  idare etmek için yalnız zeka ve seciyenin kafi olduğu devirler artık geçmiştir.  Devlet işleri ile mükellef olanların ilim ile mücehhez olmaları, hiç olmazsa  ilimden istifade etmeleri de lazımdır. Bu asırda, nasıl, bir adam hazırlıksız  doktor ve mühendis olamazsa, hiç yoktan devlet adamı da olamaz. Vücud-ı  beşerin mahiyeti ve teşkilatını uzun uzadıya tetkik edip öğrenmeden hastalık- larımızı tedaviye kalkışan mütetabbipler [sahte tabipler], bu ilim ve tababet  [tabiplik] asrında bizde nasıl gülünç görünüyorsa, elinde tuttuğu ve idare et- mek istediği cemiyetin ilmî surette tetkik edilmesine lüzum görmeyen devlet  adamı da bundan farklı olamaz
İçtimaiyat ve Siyaset: Muasır Amerika İçtimaiyatçılarından M[ösyö] Giddings’e Göre İçtimaiyat ve Siyaset*
İçtimaiyat ve Siyaset: Muasır Amerika İçtimaiyatçılarından M[ösyö] Giddings’e Göre İçtimaiyat ve Siyaset*
Yazar: Tunç, Mutafa
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 28, 2015

bir mesele yoktur. Evvela o kadar muhtelif şekiller alır ki tarifi müşküldür.  Mamafih hangi cemiyet ve hangi devirde tetkik edilirse edilsin görülür ki  devlet iktidarının teşekkülü daima mevcut ahval ve şerait karşısında çabuk ve  iyi hareket etmesini bilen mahir küçük bir insan zümresinde toplanır. Hakim  olan daima ekalliyettir [azınlıktır]. Demokraside bile devlet mahdut fertlerin  elindedir. Yalnız buradaki iktidar daha az indî [öznel, kişisel] ve ef’âlinden  [fiillerinden, eylemlerinden] hesap vermeye mecburdur. Teşriî ve icraî devlet  [yasama ve yürütmeyi gerçekleştiren devlet] yanında vekillerini kontrol ede- bilmesi dolayısıyla efkar-ı amme [kamuoyu] en yüksek bir iktidara malik gibi  görünürse de hakikat-i halde o da tesiri büyük, adedi küçük bir ekalliyet [azın- lık] ile idare olunur

bir mesele yoktur. Evvela o kadar muhtelif şekiller alır ki tarifi müşküldür.  Mamafih hangi cemiyet ve hangi devirde tetkik edilirse edilsin görülür ki  devlet iktidarının teşekkülü daima mevcut ahval ve şerait karşısında çabuk ve  iyi hareket etmesini bilen mahir küçük bir insan zümresinde toplanır. Hakim  olan daima ekalliyettir [azınlıktır]. Demokraside bile devlet mahdut fertlerin  elindedir. Yalnız buradaki iktidar daha az indî [öznel, kişisel] ve ef’âlinden  [fiillerinden, eylemlerinden] hesap vermeye mecburdur. Teşriî ve icraî devlet  [yasama ve yürütmeyi gerçekleştiren devlet] yanında vekillerini kontrol ede- bilmesi dolayısıyla efkar-ı amme [kamuoyu] en yüksek bir iktidara malik gibi  görünürse de hakikat-i halde o da tesiri büyük, adedi küçük bir ekalliyet [azın- lık] ile idare olunur
M[ösyö] Giddings’in İçtimaiyatı: “Terakki”yi Nasıl Telakki Ediyor?
M[ösyö] Giddings’in İçtimaiyatı: “Terakki”yi Nasıl Telakki Ediyor?
Yazar: Tunç, Mustafa
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 28, 2015

itibaren yetişen içtimai nazariyeciler [teorisyenler] ise bilakis cemiyeti ferde  tabi kılmak temayülünde bulundular. M[ösyö] Giddings’in nazarında bu te- mayüllerin ikisi de isabetsizdi. Çünkü ferdi cemiyetten, cemiyeti fertten ayır- mak imkansız bir tecrübe idi. Hakikat-i halde birbirinden ayrı veya birbirle- rinin zıddına değil birbirleriyle kabil-i izahtırlar. Vakıa insanın teşekkülünde  tabii ıstıfa [doğal seçilim] ve içtimai icbarın pek büyük bir hissesi olmakla be- raber sadece mutavi [itaatkar] ve münfail [edilgen, pasif] olmayan bu mahlu- kun her türlü vukuata göğüs veren ceht ve faaliyetlerinin hissesi de az değildir.  Tabiata olduğu kadar cemiyete de intibak etmek zarureti bu mahluku kendine

itibaren yetişen içtimai nazariyeciler [teorisyenler] ise bilakis cemiyeti ferde  tabi kılmak temayülünde bulundular. M[ösyö] Giddings’in nazarında bu te- mayüllerin ikisi de isabetsizdi. Çünkü ferdi cemiyetten, cemiyeti fertten ayır- mak imkansız bir tecrübe idi. Hakikat-i halde birbirinden ayrı veya birbirle- rinin zıddına değil birbirleriyle kabil-i izahtırlar. Vakıa insanın teşekkülünde  tabii ıstıfa [doğal seçilim] ve içtimai icbarın pek büyük bir hissesi olmakla be- raber sadece mutavi [itaatkar] ve münfail [edilgen, pasif] olmayan bu mahlu- kun her türlü vukuata göğüs veren ceht ve faaliyetlerinin hissesi de az değildir.  Tabiata olduğu kadar cemiyete de intibak etmek zarureti bu mahluku kendine
Bir Yeniden Yorumlama Örneği: Ahmed Rıza’nın “Pozitivizm”i
Bir Yeniden Yorumlama Örneği: Ahmed Rıza’nın “Pozitivizm”i
Yazar: Kabakcı, Enes
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 28, 2015
Anahtar kelimeler: Reinterpretation, Ottoman Empire, Modernization, Young Turks, Ahmed Rıza, Positivism ; Yeniden Yorumlama, Osmanlı İmparatorluğu, Modernleşme, Jön Türkler, Ahmed Rıza, Pozitivizm

Osmanlı modernleşmesini ve bu bağlamda pozitivizmin ithalini basit bir trans- fer olarak değerlendirmek, toplumsal süreçlerin mahiyeti konusunda eksik bir tasav- vuru işaret etmektedir. Bu makale, pozitivizmin bir kısım Osmanlı aydını tarafından temellük edilişini salt bir tesir-eser ilişkisi değil, bir teessür olarak kavramayı, tesir eden kadar tesiri alanın da bu süreçte etkin bir rol oynadığını göstermeyi hedeflemektedir. İmparatorluk için kurtarıcı bir reçete ve “devleti kurtarmak” amacına matuf olarak pozitivizmin ithal süreci, iki yönde işleyen bir “yeniden yorumlama” (reinterpretation) işlemine tabi görünmektedir. Pozitivizm, bir yandan yerel değerler (alıcı kültür) bağla- mında yeniden yorumlanıp Osmanlı kültürüyle uyumlu hale getirilmeye çalışılırken; diğer yandan Osmanlı-İslam tarihi ve düşüncesi, pozitivizm ışığında yeniden okun- maktadır. Bu işlemin baş aktörü, Osmanlı İttihat ve Terakki Cemiyeti liderlerinden Ahmed Rıza Bey (1859-1930)’dir. Makalede, “İnsanlık Dini”ne intisap eden Ahmed Rıza’nın pozitivizmi temellük etmesinin edilgen bir süreç olmadığı; pozitivizmi yeni- den yorumladığı; buna koşut olarak sahip olduğu tarihî, kültürel ve düşünsel mirası da pozitivizm perspektifinden nasıl kavramaya çalıştığı örneklerle açıklanmaktadır.

Considering the Ottoman modernization and, in this regard, the import of positivism merely as a simple transfer transaction remarks upon a deficient imagination of the essence of social processes. This article claims that in this transaction, there is an active and significant role played by the importers themselves so that the transaction constitutes a bilateral “reinterpretation” process. This work delineates the conditions in which positivism was introduced in Turkey, focusing particularly on the life and ideas of Ahmed Rıza , one of the main leaders of the Young Turk movement and an active member of the Société positiviste, as well as the future president of the Ottoman Parliament. In this article, based on examples, it is shown that Ahmed Rıza who had converted to “Religion of Humanity” appropriated positivism not in a passive process but in an active one in which he reconsidered and revised positivism, and also reviewed his own historical, cultural, and intellectual background from positivist perspective
Türkiye’de Kamunun ve STK’ların Sosyal Yardım Uygulamaları: Yeni Eğilimler ve İhtiyaçlar
Türkiye’de Kamunun ve STK’ların Sosyal Yardım Uygulamaları: Yeni Eğilimler ve İhtiyaçlar
Yazar: Şentürk, Murat
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 28, 2015
Anahtar kelimeler: Sociology ; Sosyoloji ; Türkiye’de Sosyal Yardım, Sosyal Politika, STK Faaliyetleri, Sosyal Dışlanma, Yoksulluk ; Social Welfare in Turkey, Social Policy, NGO Activities, Social Exclusion, Poverty

Bu çalışmada 2000 yılı sonrasında Türkiye’de sosyal yardım uygulamalarının deği- şimi ele alınmaktadır. Söz konusu değişimin hangi boyutlarda yaşandığını değerlendire- bilmek amacıyla kamu uygulamaları ve sosyal yardım alanında çalışma yapan sivil toplum kuruluşlarının faaliyetleri analiz edilmiştir. Nitel araştırma geleneği içerisinde yer alan derinlemesine mülakat ve doküman inceleme bu çalışmanın veri toplama teknikleridir. Derinlemesine mülakatlar kamu kurumlarında ve STK’larda görevli olarak çalışan kişilerle gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda kamu ve STK uygulamalarının geçmiş dönem- lere nispetle hem niceliksel olarak arttığı ve hem de niteliksel bir gelişme gösterdiği tespit edilmiştir. Sanılanın aksine, Türkiye’de STK’lar tarafından yapılan sosyal yardım mikta- rının, kamu kurumları tarafından yapılandan az olduğu görülmüştür. Yine de, bu nicel artışa rağmen, gerek kamusal gerekse sivil aktörler, yoksulluğun en önemli tezahürlerinden biri olan sosyal dışlanmayı ortadan kaldırabilecek mekanizmalar üretme konusunda yeter- siz kalmaktadır. Bu çerçeveden hareketle makalede, Türkiye’de sosyal yardım faaliyetinde bulunan aktörlerin –özellikle STK’ların– bundan sonraki dönemlerde sosyal dışlanmaya yönelik çalışmalar yapmaları önerilmektedir.

This study will discuss the changes in the social welfare practices of Turkey after the year 2000. In order to assess the extent of these changes, state practices and the activities of social welfare non-governmental organizations have been analyzed. Data has been collected through in-depth interviews and document analysis using the qualitative research method. In-depth interviews were carried out with people working in public institutions and NGOs. As a result of this research, it can be concluded that there has been a quantitative and qualitative increase in both state and NGO activities compared to previous years. Also, contrary to popular belief, the total amount of financial aid provided by NGOs in Turkey has been found to be less than that of public institutions. However, despite the quantitative increase, both groups appear to be insufficient at producing mechanisms for eliminating social exclusion, one of the biggest causes for the manifestation of poverty. It is therefore recommended that social welfare providers in Turkey, especially NGOs, should work towards the problem of social exclusion in the coming years
Sistem ve/veya Eleştiri: Mehmet İzzet’in Sosyoloji Anlayışı
Sistem ve/veya Eleştiri: Mehmet İzzet’in Sosyoloji Anlayışı
Yazar: Balcı, Mehmet
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 28, 2015
Anahtar kelimeler: Whole-Idea, Irony, Hero, Ideal, Nation, Pedagogy ; Bütün-Fikir, İroni, Büyük Adam, İdeal, Millet, Pedagoji

Bu çalışmada Mehmet İzzet’in Gökalpçi sistemin hem destekçisi olan hem de bu sisteme eleştirel yaklaşan bir sosyolog olarak portresini; düşünürün entelektüel arka planını, ele aldığı önemli sorular ve eserleri üzerinden tasvir etmeye çalışacağız. Bu maksatla öncelikle İzzet’in düşüncesini biçimlendiren dogmatizm ve eleştirellik veya Mustafa Şekip Tunç’un ifadesiyle “parça fikir-bütün fikir” diyalektiğini araştıra- cağız. Daha sonra döneminin tartışmalarında İzzet’i öne çıkaran büyük adam ve cemi- yet ilişkisine yönelik yaklaşımını ve millet ethosu hakkındaki soruşturmasını irdeleye- ceğiz. Daha sonra İzzet’in Yeni içtimaiyat dersleri’nde resmettiği toplum tasavvurunu ele alacağız. Böylece sosyologumuzun sosyoloji tarihinin yazımında niçin unutulduğu veya özgün duruşunun soluklaştığını cevaplamaya çalışacağız.

In this paper, Mehmet Izzet’s profile as a sociologist, which support and criticize Gokalpian system, is described by his intellectual biography, by significant themes he investigated, and by his works. For this aim, firstly, we analyze dialectical relationship between dogmatism and criticism or as Mustafa Sekip called it, dialectic of part-idea and whole-idea in his research field. Secondly, Mehmet Izzet’s evaluation of relation between hero and society, and his thoughts about ethos of the nation are discussed. Finally, how a society Mehmet Izzet depicts in Yeni ictimaiyat dersleri (Lectures of new sociology) is identified by comparing Sadak’s Sociology. Hence we try to supply answers for the questions: Why the sociologist has been forgotten? Why his original standing has been faded?
Dünyada ve Türkiye’de Müzik Sosyolojisinin Yeri ve Gelişimi
Dünyada ve Türkiye’de Müzik Sosyolojisinin Yeri ve Gelişimi
Yazar: Güven, Uğur Zeynep; Ergur, Ali
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 29, 2015
Anahtar kelimeler: Sociology of Music, Music Culture, Social History, Modernization, Social Change ; Müzik Sosyolojisi, Müzik Kültürü, Toplumsal Tarih, Modernleşme, Toplumsal Değişme

Bu makalenin ana amacı müzik sosyolojisinin dünyadaki ve Türkiye’deki yeri ve gelişimini incelemektir. Öncelikle, dünyada müzik sosyolojisinin tarihsel gelişimi ile alanın kapsamı ve sınırları belirtilerek, Türkiye’de modernleşme süreci ile imlenen müzik sosyolojisi alanının doğuşu, alanın belirginleşmesindeki toplumsal arka plan ve erken dönem çalışmalar analiz edilmiştir. Kentleşme, göç, küreselleşme gibi sosyolojik olgular ile kültür endüstrileri ve yeni iletişim teknolojilerinin, müziğin toplumsal kullanımını hangi açılardan dönüştürdüğünün incelendiği makalede, daha sonra müziğin üretimi, alımlanması ve tüketiminin karmaşık yapısının sosyolojiye hangi açılardan konu olduğu araştırılmıştır. Belirtilen çerçevede, Türkiye’de müzik sosyolojisi alanında ortaya konulan eserlerin, çalışılan alanların genel değerlendirilmesi ve güncel tartışmaların ortaya konulması hedeflenmiştir. Bu anlamda, makale müziğin toplumsal bileşenlerini ve işlevlerini incelerken, müzik sosyolojisi tarihini gün ışığına çıkarmayı amaçlamaktadır.

The main objective of this article is to explore the position and the development of sociology of music in the world and in Turkey. To begin with, following an evaluation of the historical development, the content and the limitations of this field, the article analyzes the emergence of sociology of music in Turkey marked by the modernization process, its social background and the early works. Examining the ways in which many social phenomena such as urbanization, migration, globalization along with culture industries and new communication technologies altered the social uses of music, the article further checks up on the means through which the complex structure of the production, reception and consumption of music is subjected to sociological analysis. Within this framework, this article aims to put forth the major works within sociology of music, an overview of the areas of study as well as the current issues and debates in Turkey. In this sense, this article intends to go through the social components and functions of music while shedding light onto the history of sociology of music
Türkiye’de Ekonomi Sosyolojisi: Bilanço ve Perspektifler
Türkiye’de Ekonomi Sosyolojisi: Bilanço ve Perspektifler
Yazar: Özatalay, Cem
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 3 No. 29, 2015
Anahtar kelimeler: Economic Sociology in Turkey, Culture and Economy, Morality and Eco ; Türkiye’de Ekonomi Sosyolojisi, Kültür ve Ekonomi, Ahlak ve Ekonomi, Kurumlar, Tahakküm İlişkileri, Yeni Ekonomi Sosyolojisi

Bu makalede, Türkiye’de ekonomi sosyolojisi alanında üretimde bulunmuş sosyologlar ve çalışmaları, ait oldukları tarihsel bağlamın içine yerleştirilmek suretiyle kronolojik sıra içinde ama ilişkisel bir bakış açısı dâhilinde ele alınmaktadır. Araştırma bulguları, ekonomi sosyolojisinin evrimini üç dönemde incelemeyi mümkün kılmaktadır. Alman ve Amerikan sosyolojilerinin etkisi altında kat edilen 1929 Krizi sonrasına denk düşen ilk dönemde piyasa-toplum ilişkilerini geç kapitalistleşme sorunsalı içinde inceleyen klasik ekonomi sosyolojisinin etkisi gözlemlenirken, Keynesçi politikalarla karakterize olan ikinci dönemde ise devlet-piyasa ilişkisini azgelişmişlik sorunsalı içinde ele alan kalkınma sosyolojisinin öne çıktığı görülmektedir. Neoliberalleşme sürecine denk düşen üçüncü dönem, piyasa-toplum ilişkilerini kapitalist büyüme ve kurumsal dönüşüm sorunsalı içinde ele alan yaklaşımların yanı sıra piyasaların gelişimini tahakküm mücadeleleri ve toplumsal inşa süreçleri ile ilişkisi içinde inceleyen yaklaşımların mevcudiyetiyle ayırt edilmektedir. Açığa çıkan perspektif farklılaşmalarında, ülkede yürürlükte olan sermaye birikimi rejiminin karakteristiği kadar, uluslararası entelektüel etkileşim ile geleneksel ve modern iktidar ilişkilerinin birbirine eklemlenme biçim ve düzeylerinin tayin edici olduğu öne sürülmektedir.

In this article, Turkish economic sociologists and their works are examined in their historical contexts, by pursuing a chronological order but from a relational point of view. The findings of the analysis allow us to examine the development of economic sociology in three periods. The first period that started with the 1933 University Reform, is characterized by the separate and contradictory influences of the German and American schools. In the second period, the ISI policies caused the sociology of development to become prominent in the field. And finally, the third period, which corresponds to neo-liberal transformation process, reinforced the approaches focusing on the historical specificity of market-society relations within the problematic of institutional change, and also on the social construction of markets and on the societal power relations underlying this very process. Consequently, determinants of diversification of perspectives are recorded as follows: the characteristic of the capital accumulation regime in force, the international intellectual interaction, and the way in which modern and traditional power relations are articulated