Sosyal Bilgiler Alanında Okuryazarlık Üzerine Yapılmış Tezlerin Eğilimleri (2020-2025)
Trends In Theses On Lıteracy In The Field Of Socıal Studıes (2020–2025)
Yazar: Hayta, Pakize; Faiz, Melike
Dergi: Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 45 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: Social Studies Education ; Sosyal Bilgiler Eğitimi ; Literacy,Social Studies Education,Document Analysis,Dissertation examination ; Okuryazarlık,Sosyal Bilgiler Eğitimi,Doküman Analizi

Bu çalışmada, Türkiye’de 2020-2025 yılları arasında “sosyal bilgiler” eğitiminde okuryazarlık konu alanı üzerine yapılmış lisansüstü tez çalışmalarının tematik ve metodolojik açıdan incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerden doküman analizi ile yürütülmüştür. Araştırmanın verilerini, 2020-2025 yılları arasında “sosyal bilgiler” eğitimi alanında okuryazarlık üzerine hazırlanmış Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Ulusal Tez Merkezi veri tabanında kayıtlı 66 yüksek lisans ve 20 doktora olmak üzere toplam 86 lisansüstü tez oluşturmaktadır. Araştırmadan elde edilen veriler betimsel analiz tekniği ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda, 2020-2025 yılları arasında “sosyal bilgiler” eğitiminde en fazla dijital okuryazarlık becerisi üzerine tez çalışmasının yapılmış olduğu ve bu okuryazarlık becerisini sırasıyla politik okuryazarlık ve finansal okuryazarlık becerilerinin takip ettiği gözlemlenmiştir. Tezlerde en çok kullanılan araştırma yönteminin nicel araştırma yöntemi, en sık kullanılan araştırma deseninin ise tarama deseni olduğu görülmüştür. Ayrıca çalışma grubu olarak ise en fazla ortaokul öğrencilerinin tercih edildiği belirlenmiştir. Tezlerin yayımlandığı yıllara göre dağılımı incelendiğinde en fazla tezin 2022 yılında yayımlandığı görülmektedir. Tezlerin yayımlandığı üniversitelere göre dağılımı incelendiğinde ise en fazla tezin Gazi Üniversitesi tarafından hazırlandığı tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda “sosyal bilgiler” eğitimi alanında okuryazarlık konu alanı üzerine yapılan tez çalışmalarıyla, diğer alanlarda okuryazarlık üzerine yapılan tez çalışmalarının incelenerek karşılaştırılabileceği ve sosyal bilgiler eğitiminde okuryazarlık üzerine yapılan tez, makale, bildiri gibi farklı kaynak türündeki bilimsel çalışmaların daha farklı ve geniş zaman aralığı içerisinde ele alınarak incelenebileceği önerilmektedir.

This study aims to examine graduate theses conducted on the subject of literacy in social studies education in Turkey between 2020 and 2025 from thematic and methodological perspectives. The research was conducted using document analysis, one of the qualitative research methods. The data of the study consist of a total of 86 graduate theses, including 66 master’s theses and 20 doctoral dissertations, on literacy in the field of social studies education, which were registered in the National Thesis Center database of the Council of Higher Education between 2020 and 2025. The collected data were analyzed using descriptive analysis techniques. As a result of the study, it was observed that, between 2020 and 2025, most of the theses in social studies education focused on digital literacy skills, followed by political literacy and financial literacy skills. It was also observed that the most frequently employed research method was the quantitative method, and the most commonly used research design was the survey design. Furthermore, it was determined that middle school students were the most preferred study group.When the distribution of theses according to the years in which they were published is examined, it is seen that the most theses were published in 2022. When the distribution of theses according to the universities where they were published is examined, it is determined that the most theses were prepared by Gazi University. Considering the research results, it is recommended that theses on literacy in social studies education be compared with those in other fields, and that diverse scientific studies—such as theses, articles, and conference papers—on literacy in social studies education be examined within a broader timeframe.