Öğretmenlerin Eleştirel Okuma Öz Yeterliklerinin Yordanmasında Bilişsel Esnekliklerinin Rolü
Öğretmenlerin Eleştirel Okuma Öz Yeterliklerinin Yordanmasında Bilişsel Esnekliklerinin Rolü
Yazar: İşleyen, Ercüment; Eyüp, Bircan
Dergi: Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, Vol. 13 No. 4, 2023
Anahtar kelimeler: Teacher Education and Professional Development of Educators ; Öğretmen Eğitimi ve Eğitimcilerin Mesleki Gelişimi ; Eleştirel okuma,eleştirel okuma öz yeterliği,bilişsel esneklik,21. yüzyıl becerileri,öğretmen.

Bu araştırmanın amacı öğretmenlerin eleştirel okuma öz yeterliklerinin yordanmasında bilişsel esneklik düzeylerinin rolünü belirlemektir. Çalışma, Türkiye'nin farklı bölgelerinde görev yapan 867 öğretmen (K=522, E=345) ile gerçekleştirilmiş olup çalışma ilişkisel tarama desenine göre tasarlanmıştır. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Eleştirel Okuma Öz Yeterlik Algı Ölçeği ve Bilişsel Esneklik Envanteri kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS 23.0 paket programı kullanılarak yapılmıştır. Araştırmada öğretmenlerin eleştirel okuma öz yeterlik algılarının yüksek, bilişsel esnekliklerinin ise orta düzeyde olduğu ve bilişsel esneklikleri ile eleştirel okuma öz yeterlikleri arasında pozitif yönlü orta düzeyde ilişki tespit edilmiştir. Bilişsel esnekliğin alt boyutları olan kontrol ve alternatif alt boyutunun eleştirel okuma öz yeterliği ile ilgili açıkladığı varyans %28’dir (ΔR2= .28).  Araştırmanın sonucunda bilişsel esnekliğin eleştirel okuma öz yeterliğinin dikkate değer bir yordayıcısı olduğu ortaya çıkmıştır. Öğretmenlerin hem kişisel hem de mesleki gelişimleri açısından bu tür konularda dikkatlerini çekecek eğitimlere yönlendirilmesi ve Millî Eğitim Bakanlığı destekli çeşitli hizmet içi kursların açılıp öğretmenlerin katılımının sağlanması uzun vadede eğitim sisteminde daha nitelikli öğrencilerin yetiştirilmesine de katkı sağlayacaktır.

Bu araştırmanın amacı öğretmenlerin eleştirel okuma öz yeterliklerinin yordanmasında bilişsel esneklik düzeylerinin rolünü belirlemektir. Çalışma, Türkiye'nin farklı bölgelerinde görev yapan 867 öğretmen (K=522, E=345) ile gerçekleştirilmiş olup çalışma ilişkisel tarama desenine göre tasarlanmıştır. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Eleştirel Okuma Öz Yeterlik Algı Ölçeği ve Bilişsel Esneklik Envanteri kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS 23.0 paket programı kullanılarak yapılmıştır. Araştırmada öğretmenlerin eleştirel okuma öz yeterlik algılarının yüksek, bilişsel esnekliklerinin ise orta düzeyde olduğu ve bilişsel esneklikleri ile eleştirel okuma öz yeterlikleri arasında pozitif yönlü orta düzeyde ilişki tespit edilmiştir. Bilişsel esnekliğin alt boyutları olan kontrol ve alternatif alt boyutunun eleştirel okuma öz yeterliği ile ilgili açıkladığı varyans %28’dir (ΔR2= .28).  Araştırmanın sonucunda bilişsel esnekliğin eleştirel okuma öz yeterliğinin dikkate değer bir yordayıcısı olduğu ortaya çıkmıştır. Öğretmenlerin hem kişisel hem de mesleki gelişimleri açısından bu tür konularda dikkatlerini çekecek eğitimlere yönlendirilmesi ve Millî Eğitim Bakanlığı destekli çeşitli hizmet içi kursların açılıp öğretmenlerin katılımının sağlanması uzun vadede eğitim sisteminde daha nitelikli öğrencilerin yetiştirilmesine de katkı sağlayacaktır.