ÂŞIK-SAZ İLİŞKİSİNDE GELENEĞİ OKUMAK: ÂŞIK VEYSEL ÖRNEĞİ
ÂŞIK-SAZ İLİŞKİSİNDE GELENEĞİ OKUMAK: ÂŞIK VEYSEL ÖRNEĞİ
Yazar: Özdemir, Cafer
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 43 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Âşıklık geleneği,saz,Âşık Veysel

Âşıklıkgeleneği, Türk kültürünün ve sanatının temel dinamiklerinden biri olarakyüzyıllardır yaşamını sürdürmektedir. Zamanla değişen ve gelişen bu gelenek,bünyesine kattığı şekilsel ve içeriğe ait ögelerle zenginleşmiştir. Gelenektesaz ile sözü birbirinden ayırmak olanaksızdır. Bu açıdan bakıldığında edebiyatsanatının müzikle desteklendiği görülür. Zamanla saz, geleneğin olmazsaolmazlarından biri haline gelmiştir. Sanatın etkileyiciliğini ve sanatçıyetiştirmekteki zorluğunu da burada aramak gerekir. Çünkü irticalen söyleme,bâde içme, hikâye anlatma, muamma çözme gibi belirli özelliklere sahip olmasıbeklenen âşığın, saz çalma yeteneğine sahip olması sanatçı olmanın zorunluunsurlardan biri olarak algılanmaktadır. Hatta saz çalma, sanatçı kişiliğin vekimliğin ilk şartı olarak görülmektedir.Geleneğin20. yüzyıldaki en büyük temsilcilerinden biri olarak kabul edilen Âşık Veyselsazıyla, sözüyle ve irticaliyle büyük âşıklardan biridir. O, çeşitlişiirlerinde sazıyla ilgili bilgilendirmeler ve değerlendirmelerde bulunur. Budurum onun hayatında sazın bir nesnenin ötesinde derin anlamlar ifade ettiğinigösterir. Bu çalışmada Âşık Veysel’in şiirlerinden hareketle onun saz ileilgili düşünceleri ve algıları ortaya konularak Âşıklık geleneğinde usta-sazarasındaki bağ irdelenecektir. Elde edilen sonuçlara bakarak gelenek içerisindesazın bir araç olmaktan çıktığını, âşık gibi aktif bir konumu olduğunusöyleyebiliriz. Dolayısıyla geleneğin sazsız düşünülemeyeceği algısınaâşıkların şiirlerinde de rastlamak mümkündür. Sazına hitapla söylediği şiirlerive mısraları bile Âşık Veysel’in ne derece büyük bir sanatçı olduğunu ortayakoymaktadır

Âşıklıkgeleneği, Türk kültürünün ve sanatının temel dinamiklerinden biri olarakyüzyıllardır yaşamını sürdürmektedir. Zamanla değişen ve gelişen bu gelenek,bünyesine kattığı şekilsel ve içeriğe ait ögelerle zenginleşmiştir. Gelenektesaz ile sözü birbirinden ayırmak olanaksızdır. Bu açıdan bakıldığında edebiyatsanatının müzikle desteklendiği görülür. Zamanla saz, geleneğin olmazsaolmazlarından biri haline gelmiştir. Sanatın etkileyiciliğini ve sanatçıyetiştirmekteki zorluğunu da burada aramak gerekir. Çünkü irticalen söyleme,bâde içme, hikâye anlatma, muamma çözme gibi belirli özelliklere sahip olmasıbeklenen âşığın, saz çalma yeteneğine sahip olması sanatçı olmanın zorunluunsurlardan biri olarak algılanmaktadır. Hatta saz çalma, sanatçı kişiliğin vekimliğin ilk şartı olarak görülmektedir.Geleneğin20. yüzyıldaki en büyük temsilcilerinden biri olarak kabul edilen Âşık Veyselsazıyla, sözüyle ve irticaliyle büyük âşıklardan biridir. O, çeşitlişiirlerinde sazıyla ilgili bilgilendirmeler ve değerlendirmelerde bulunur. Budurum onun hayatında sazın bir nesnenin ötesinde derin anlamlar ifade ettiğinigösterir. Bu çalışmada Âşık Veysel’in şiirlerinden hareketle onun saz ileilgili düşünceleri ve algıları ortaya konularak Âşıklık geleneğinde usta-sazarasındaki bağ irdelenecektir. Elde edilen sonuçlara bakarak gelenek içerisindesazın bir araç olmaktan çıktığını, âşık gibi aktif bir konumu olduğunusöyleyebiliriz. Dolayısıyla geleneğin sazsız düşünülemeyeceği algısınaâşıkların şiirlerinde de rastlamak mümkündür. Sazına hitapla söylediği şiirlerive mısraları bile Âşık Veysel’in ne derece büyük bir sanatçı olduğunu ortayakoymaktadır