Ev Ortamı ve Okul Öncesi Eğitim Kurumlarındaki Çevresel Kaosun Çocukların Yönetici İşlevleri ile İlişkisinin İncelenmesi
Examining the Relationship of Home and Child Care Chaos to Children’s Executive Functions
Yazar: Eroğlu Ada, Figen; Çorapçı, Feyza; Duman, Elif Aysimi
Dergi: Psikoloji Çalışmaları, Vol. 43 No. 1, 2022
Anahtar kelimeler: Home chaos,child care chaos,executive functions,preschool period ; Evdeki çevresel kaos,okul öncesi eğitim kurumundaki çevresel kaos,yönetici işlevler,okul öncesi dönem

Çevresel  kaos  yüksek  seviyede  gürültülü,  düzensiz,  kalabalık  ve  çocukların kendilerini  güvende  hissetmelerini  sağlayan  rutinlerin  eksik  olduğu mikrosistemleri  tanımlamaktadır.  Mevcut  çalışmalar  ev  ortamındaki  kaosun yarattığı  karmaşıklığın,  öngörülemezliğin  ve  dikkat  dağıtıcı  uyaranların  çok olmasının bilişsel esneklik, çalışma belleği ve ketleyici kontrol bileşenlerinden oluşan yönetici işlev gelişimi ile negatif yönde ilişkili olduğuna işaret etmektedir. Ancak,  okul  öncesi  eğitim  kurumlarındaki  çevresel  kaosun  yönetici  işlev becerileri ile ilişkisi ve ev ortamındaki çevresel kaos düzeyi ile olan etkileşimi daha  önce  incelenmemiştir.  Bu  çalışmanın  amacı,  evdeki  ve  okul  öncesi eğitim  kurumlarındaki  çevresel  kaos  ile  çocukların  yönetici  işlev  becerileri arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Çalışmaya 244 okul öncesi dönemdeki çocuk (%50’si kız,  Ortyaş = 60.89 ± 8.39 ay) ile bu çocukların anne ve öğretmenleri katılmıştır. Anne tarafından doldurulan Aile Çevresi Kaos Ölçeği (AÇKÖ) ve öğretmen tarafından doldurulan Erken Çocukluk Programlarında Yaşam Ölçeği (EÇPYÖ) aracılığıyla sırasıyla evdeki ve okul öncesi eğitim kurumundaki kaos düzeyi ölçülmüştür. Çocukların yönetici işlev becerileri dört görevden oluşan bir  batarya  kullanılarak  doğrudan  gözlem  yöntemiyle  değerlendirilmiştir. Korelasyona  dayalı  bulgular,  evdeki  ve  okul  öncesi  eğitim  kurumundaki çevresel kaos ile çocukların yönetici işlev becerileri arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönde ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Çevresel kaosun temel  ve  etkileşimli  ilişkilerinin  incelendiği  düzenleyici  değişken  analizi bulguları, evdeki ve okul öncesi eğitim kurumundaki çevresel kaos arasında anlamlı düzeyde bir etkileşim olduğunu göstermiştir. Bu etkileşim, evdeki kaos düzeyi  yüksek  olan  çocuklar  için  okul  öncesi  eğitim  kurumlarındaki  sakin, yapılandırılmış  ve  öngörülebilir  bir  çevrenin  koruyucu  rolüne;  öte  yandan ev  ve  okul  öncesi  eğitim  ortamlarının  her  ikisinin  de  yüksek  düzeyde  kaos içermesinin “çifte olumsuzluk” oluşturarak çocuklar için yüksek risk yaratan bir durum olduğuna işaret etmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgular, uygulamaya yönelik  olarak  çevresel  kaos  düzeyi  yüksek  koşullarda  yaşayan  çocukların yönetici  işlevlerini  desteklemeye  yönelik  müdahale  programlarının  nasıl geliştirilebileceğine dair tartışılmıştır.

Environmental chaos refers to microsystems with high levels of noise, disorganization, crowding, and a lack of routines that make children feel safe. Available studies point out that home chaos-related commotion, unpredictability, and sources of distraction are negatively associated with the development of executive functions, which consist of the components of cognitive flexibility, working memory, and inhibitory control. Meanwhile, no study has yet examined the relationship between executive functions and child care chaos or the interaction between home and child care chaos. The present study aims to investigate the relationship of home and child care chaos with children’s executive functions. The participants involve 244 preschoolers (121 girls and 123 boys, Mage = 60.89 ± 8.39 months), as well as their mothers and teachers. Home and child care chaos were measured respectively by having mothers fill out the Confusion, Hubbub, and Order Scale (CHAOS; Matheny et al., 1995) and the teachers fill out the Life in Early Childhood Programs Scale (LECP; Kontos & Wachs, 2000). Children’s executive functions were assessed using the direct observation method with a battery of four tasks. The correlation-based findings reveal statistically significant and negative associations for home and child care chaos with children’s executive functions. The study conducted a moderation analysis to test the main and interactive relations of home and child care chaos, with the result showing a significant interaction between the chaos levels in both environments. These findings point to the protective role of a calm, structured, and predictable environment in child care for children with high levels of home chaos. On the other hand, high levels of environmental chaos both at home and child care pose the greatest risk for children by creating a double jeopardy. The study discusses these findings in terms of practical applications for intervention programs that aim to support the executive functions of children who are exposed to high levels of environmental chaos.