BÖLGESEL KALKINMA AJANSLARININ ETKİNLİĞİ: DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI (MARKA) VE ÇUKUROVA KALKINMA AJANSI (ÇKA)
Effectiveness of Regional Development Agencies: MARKA and CKA Example
Yazar: Kutlutürk, Doğukan Salih; Orhan, Ayhan
Dergi: Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, Vol. 13 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Economics ; Ekonomi ; Regional Development,Regional Development Agencies,Development Policies,Regional Policies,Human Development Index ; Bölgesel Kalkınma,Bölgesel Kalkınma Ajansları,Kalkınma Politikası,Yerel Politikalar,İnsani Gelişim Endeksi

Çalışmada, bölgesel kalkınma ajanslarının Türkiye’deki bölgesel ve makro ölçekteki kalkınmaya etkisi, Doğu Marmara Kalkınma Ajansı (MARKA) ve Çukurova Kalkınma Ajansı (ÇKA) örnekleri üzerinden saptanmaya çalışılmıştır. Türkiye’de bölgesel kalkınma ajansları, 2000’li yıllarda küreselleşme ile birlikte Türkiye ile AB arasındaki uyumlaştırma sürecinin ön plana çıkması, yönetişim ve bölgesel politikaların önem kazanması ve buna bağlı olarak merkezden yönetilen kalkınma politikalarının terkedilmesine bağlı olarak faaliyet göstermeye başlamıştır. Bölgesel kalkınma ajansları, sorumlu oldukları bölgelerde mikro ölçekli kalkınma politikalarında temel aktör olarak görevlerini yerine getirmektedirler. Bölgesel kalkınma ajansları, bu çerçevede bölgesel kalkınmayı sağlayarak tabandan tavana anlayışıyla bölgelerin rekabet gücünün arttırılması ve potansiyellerinin ortaya çıkartılmasını sağlamaktadır. Türkiye’de bölgesel kalkınma ajanslarının 2000’li yıllar ile birlikte kalkınma politikalarında temel aktör olmaları ve buna bağlı olarak yerel ihtiyaçların gene yerel aktörlerin katılımıyla uygulamaya konulması bu tür kalkınma politikalarının etkin ve başarılı olduğu görüşünü ortaya koymaktadır. Yönetişim olgusu ile birlikte ajansların yapısında, genel yönetimde bulunan valilerin yanı sıra yerel yönetimden belediye başkanları, üniversite temsilcileri ve sanayi ve ticaret odasının temsilcilerinin bulunması, ajanslarda alınan kararların daha şeffaf ve ihtiyaca yönelik olduğunu da göstermektedir. Bu kapsamda, bölgesel kalkınma ajansları, bölgelerdeki ekonomik, sosyal ve kültürel kapsamdaki ihtiyaçlara göre proje teklif çağrılarında bulunarak, fizibilite, mali ve teknik alanlarda projelere destek vermektedirler. Tüm bu bilgiler ışığında çalışmada, benzer destek bileşimi bulunan iki kalkınma ajansının verdiği destekler ve bölgedeki insani gelişim endeksi ile ifade edilen kalkınma oranları ele alınacaktır. Bu kapsamda, Devlet Planlama Teşkilatı eliyle uygulanan makro kalkınma politikaları ve bölgesel kalkınma ajansları eliyle uygulanan mikro kalkınma politikaları dönemlerindeki bölgesel kalkınma oranlarının gelişimi karşılaştırılarak fayda – maliyet analizi yapılacaktır. Böylece, bölgesel kalkınma ajanslarının bölgesel kalkınmadaki etkinliği belirlenmeye çalışılacaktır.

In this study, the effects of regional development agencies on the development on Turkey's regional and macro scale investigated by the samples of East Marmara Development (MARKA) and Çukurova Kalkınma Ajansı (ÇKA). Regional development agencies in Turkey started to operate in 2000s, due to harmonization process between EU and Turkey and rapidly globalization and governance processes. Depending of these situations, centrally managed development policies lose their importance and idea of local development replaced those sorts of policies. Local development agencies fullfill their duties as a main actor of local micro scaled development policies. Local development agencies, providing local development by increasing competition power of regions and unlocking their potentials with bottom-up mentality. As local development agencies started to be a main actor of development policies in Turkey since the 2000s providing the local development in region more successfully by procuring local needs in effective way. In addition to the governors in the general administration of agencies, the presence of mayors from the local government, representatives of universities and representatives of the chamber of industry and commerce, show the concept of governance. Due to the decisions taken by governance concept, agencies implementations were more transparent and focused on the needs. In this context, regional development agencies provide various supports by call for proposals in feasibility, technical and financial areas. Due to all information given above, the supports given by two development agencies with similar support structures their regions' development rates, shown in the human development index, are examined. In this context, cost-benefit analysis will be carried out by comparing regional development rates in the period of macro development policies implemented by the State Planning Organization and micro development policies implemented by regional development agencies. Thus, the effectiveness of regional development agencies in regional development will be examined and determined.