II. DÜNYA SAVAŞINDA TÜRKİYE’DE GÖNÜLLÜ HEMŞİRELİK KURSLARI
VOLUNTEER NURSING COURSES IN THE SECOND WORLD WAR IN TURKEY
Yazar: Seyhun, Gülhan
Dergi: Kadın Araştırmaları Dergisi No. 16, 2018
Anahtar kelimeler: İkinci Dünya Savaşı,Hemşirelik Eğitimi,Kızılay,Kadın,Hemşirelik Tarihi,Hemşirelik Mevzuatı ; World War II,Education of Nursing,The Red Crescent,Woman,History of Nursing,Nursing Legislation

Buaraştırmada, İkinci Dünya Savaşı döneminde Türkiye’de açılan gönüllü hemşirelikkurslarının, hemşireliğin gelişimi açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmayöntemi olarak veri toplama tekniği kullanılarak birincil ve ikincil kaynaklar,dönemin resmi belgeleri, arşivleri ve politikaları taranmıştır. Bu verilerindeğerlendirilmesinde ilişkisel tarama modeli benimsenerek nitel araştırmayönteminde kullanılan niçin ve nasıl sorularına cevap aranmıştır. Türkiye,İkinci Dünya Savaşı’na fiili olarak girmemiştir, ancak seferberlik ilanedilmese de, savaşa girilecekmiş gibi orduyu hazırlamıştır. İkinci Dünya Savaşıtopyekûn bir savaş olduğundan hazırlıklar da topyekûn olmuştur. Buna yönelikolarak ordunun asker sayısı arttırılmıştır. Savaş durumunda ordunun hemşireihtiyacı da başta Kızılay ve askeri hastaneler tarafından açılan ve sonradanYardımsevenler Cemiyeti tarafından desteklenen gönüllü hemşirelik kursları ileyetiştirilmiştir. Başta Ankara ve İstanbul olmak üzere, başka şehirler deaçılan bu kurslarda, yüzlerce gönüllü hemşire yetişmiştir. 1939’da başlayankurslar 1944’te son bulmuştur. Yardımsevenler Cemiyeti’nde aktif olarak görevalan Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün eşi Mevhibe İnönü de gönüllü hemşirediploması almıştır. Sonuç olarak savaşa hazırlık için eğitilen gönüllühemşireler Türkiye’de hemşirelik hizmetinin bir dönem ihtiyacını karşılamış vetoplumda hemşireliğe değer verilmesinde önemli bir rol oynamıştır. Diğer yandanYardımsevenler Cemiyetinin bu alandaki faaliyetleri toplumda hemşirelikmesleğine karşı farkındalığı arttırmış ve hemşirelikte eğitime katkısağlamıştır.

The aim of this study to analyze thevolunteer nursing courses of the Second World War period opened in Turkey, interms of the development of nursing. Primary and secondary sources, officialdocuments, archives and policies of the period were screened using datacollection technique as a research method. The relational screening model wasadopted in the evaluation of this data. The answers to the questions of why andhow used in the qualitative research method were sought. Turkey was notactively involved in the Second World War, but, even though mobilization wasnot declared, there were preparations as if the army entered the war. As theSecond World War was a total war, the preparations were also total. For thispurpose, the number of soldiers in the army was increased. In the event of war,the nursing needs of the army were also met with voluntary nursing coursesopened by the Red Crescent and military hospitals and later supported by theCharity Society. Hundreds of volunteer nurses were trained in these courses,which were opened in other cities, especially in Ankara and Istanbul. Thecourses that started in 1939 ended in 1944. The President İsmet İnönü’s WifeMevhibe İnönü, who actively participated in the Charity Society, also receiveda volunteer nurse diploma. As a result, volunteer nurses trained for warpreparation met the needs for some time nursing services in Turkey and playedan important role in valuing nursing in society. On the other hand, theActivities of the Charity Society increased awareness of the nursing professionin society and contributed to education in nursing.