I. Dünya Savaşı’ndan 1923 Sürecine, Osmanlı’da İngiliz Siyasi Nüfuzu ve 1923 Sonrasında Genel Hatları ile İngiltere’nin Türkiye Siyaseti
British Political Influence in the Ottoman Empire from World War I to 1923 and British Policy towards Turkey in General Terms after 1923
Yazar: Kişi, Erden
Dergi: Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 11 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Political Communication ; Siyasal İletişim ; ottoman-British relations,Britsh,infuluenci ; osmanlı-inigliz ilişikleri,osmanlıda ingiliz nüfuzu,ingilizlerin türkiye siyaseti

Tarihi, siyasi ve sosyo-kültürel boyutları ile derin bir geçmişe sahip olan Türk-İngiliz ilişkileri, 21. yy.’a gelindiğinde önemini korumaya devam etmektedir. İki ülke ilişkilerinin, dünyanın birçok coğrafyasında önemli bir etkiye sahip olduğu bilinmektedir. Özellikle Ege, Akdeniz ve Ortadoğu’da iki ülke ilişkilerinin, büyük bir önem ifade ettiği anlaşılmaktadır. Özünde Osmanlı’dan günümüze Türk-İngiliz ilişkileri, oldukça derin bir yapıya sahiptir. I. Dünya Savaşı’na gelinen sürece kadar İngilizlerin, Osmanlı için önemli bir destek güç olduğu anlaşılmıştır. Daha sonrasındaki süreçte ise Osmanlı ve İngiliz ilişkilerinde, tam tersine bir gelişme yaşanmıştır. Türkiye ve İngiltere ilişkilerinde de aynı sürecin yaşandığı görülmektedir. Kimi dönemlerde ilişkilerde ciddi olumlu gelişmeler yaşansa da kimi dönemlerde ilişkilerde, tam tersine bir gidiş görülmektedir. Her iki devlet döneminde de Türk-İngiliz ilişkilerinde, İngilizler açısından değişmez olan tek şeyin, ‘‘ulusal çıkar’’ olduğu görülmektedir. Bu temelde İngilizlerin, tıpkı Osmanlı üzerinde olduğu gibi Türkiye üzerinde de bir siyasi nüfus oluşturmaya çalıştığı anlaşılmaktadır. Bu çalışmada, I. Dünya Savaşı sürecinden 1923 sonrasındaki sürece gelinceye kadar, Türk-İngiliz ilişkilerinin temel yapısı anlaşılmaya çalışılmıştır. Çalışma sürecinde, iki ülke ilişkilerinin alt yapısı anlaşılmaya çalışmış ve iki ülke ilişkilerinin yaşadığı sorunlar ifade edilmiştir. Ardından, iki ülke ilişkilerinin gelişim yolları tartışılmıştır. Çalışma sürecinde literatür taraması yapılmış ve elde edilen veriler, çalışmanın gövdesine dahil edilmiştir.

Turkish-British relations, which have a deep history with historical, political, and socio-cultural dimensions, continue to maintain their importance in the 21st century. It is known that the relations between the two countries have a significant impact on many geographies of the world. Especially in the Aegean, Mediterranean, and the Middle East, the relations between the two countries are of great importance. In essence, Turkish-British relations from the Ottoman period to the present day have a very deep structure. Until World War I, it was understood that the British were an important support force for the Ottoman Empire. In the following period, however, there was a reverse development in Ottoman-British relations. It is observed that the same process has been experienced in the relations between Turkey and the UK. In some periods, there have been serious positive developments in the relations, but in some other periods, there has been a reversal in the relations. In the Turkish-British relations in both periods, it is seen that the only constant for the British was ‘‘the national interest’’. On this basis, it is understood that the British endeavored to establish a political influence over Turkey, just as they had over the Ottoman Empire.