1851-1923 Döneminde İstanbul’un Sayfiye Alanları: Dönüşümün Kültürel ve Kentsel Dinamikleri
Istanbul’s “Sayfiye” Areas in the Period 1851-1923: Cultural and Urban Dynamics of Transformation
Yazar: Yağan Köylü, Nefise Burcu
Dergi: Art-Sanat No. 24, 2023
Anahtar kelimeler: Visual Arts (Other) ; Görsel Sanatlar (Diğer) ; Istanbul,Sayfiye Concept,Sayfiye Area,Suburbanization,Ottoman Empire,Social Life ; İstanbul,Sayfiye,Banliyöleşme,Osmanlı Devleti,Sosyal Hayat

İstanbul, stratejik konumu ve zengin tarihi ile dünya üzerindeki önemli metropoller arasında yer almaktadır. Tarih boyunca, özellikle yaz aylarında, kentin sıcak ve yoğun yaşamından uzaklaşma fırsatı sunan sayfiye alanları, kent sakinlerine doğayla iç içe, huzurlu bir ortam sağlamış, sosyal ve kültürel etkileşimleri teşvik ederek kentin sosyal dokusuna önemli katkılarda bulunmuştur. Bu çalışmanın temel amacı, İstanbul'un sayfiye alanlarının tarihî ve mekânsal dinamiklerini, ilgili dönemin sosyokültürel değişimleri ışığında değerlendirerek bu bölgelerin kent üzerindeki etkilerini incelemektir. Araştırma, Bizans Dönemi'nden 1923 yılına kadar olan süreci kapsamakta ancak özellikle 1851 ile 1923 yılları arasında sayfiye bölgelerinin evrimi ve zengin veriler ışığında İstanbul'un kentsel dönüşümü içerisindeki konumları üzerine yoğunlaşmaktadır. Ayrıca sayfiye kültürünün İstanbul halkının yaşam biçimlerine, sosyal ve kültürel yapıya olan etkileri detaylı bir şekilde ele alınmaktadır. Giriş bölümünde, sayfiye kavramının anlamı ve tarihî önemi açıklanarak İstanbul ile bu kavram arasındaki bağlam irdelenmiştir. İlk bölümde, sayfiye kavramının kökenleri ve İstanbul'daki evrimi üzerine bir analiz gerçekleştirilerek bu kavramın şehrin sosyal ve kültürel yapısındaki etkileri incelenmiştir. İkinci bölümde, İstanbul'un sayfiye bölgelerinin tarihî gelişimi Bizans Dönemi'nden Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş yılı olan 1923'e kadar sistemli bir şekilde ele alınmış ve özellikle 1851-1923 dönemi arasındaki verilere odaklanılmıştır. Çalışmanın son bölümünde, elde edilen bulgular üzerinden İstanbul'un sayfiye kültürünün kentsel ve sosyal yapı üzerindeki etkilerine dair genel bir değerlendirme sunulmuştur.

İstanbul, respected for its geostrategic value and richly woven historical fabric, comes on too strong with its fame as one of the megacity centres on the global stage. Throughout history, specifically during the summer months, İstanbul’s “sayfiye” and its surroundings have provided a peaceful shelter for the city’s residents by ensuring a significant balance required for the hectic nature of the city. These areas have also played an important role in order to shape the city’s social norms by encouraging sociological harmony and making the cultural exchange easier. This study aims to study the evaluation of the historical and spatial dynamics among the socio-cultural changes of İstanbul's “sayfiye” areas during this period. The paper, while expanding through 1923 starting from the Byzantine, makes emphasis on improving the “sayfiye” areas between 1851 and 1923 by relying on the profound sources to illuminate the “sayfiye” places’ real place in İstanbul’s urban transformation. Besides, it studies in detail how the “sayfiye” culture affected the lifestyles, social and cultural structure of people who live in İstanbul. In the introduction, the context between İstanbul and the term “sayfiye” has been studied by explaining the true meaning and the history of the term. In the first chapter, an analysis of the roots of the term “sayfiye” and its evolution through İstanbul has been conducted, and the effects on the socio-cultural structure of this term have been researched. In the second chapter, the historical development of İstanbul's “sayfiye” areas has been systematically discussed from the Byzantine Period to 1923, when the Republic of Turkey was founded and particularly focused on the data acquired between 1851 and 1923. In the last chapter of the paper, based on the findings obtained, a general assessment of the effects of İstanbul's “sayfiye” culture on urban and social structure is presented.