Trabzon ve Rize kıyılarındaki T-mahmuzların plaj olarak kullanılabilirliği üzerine alan çalışması
A case study on the usability of T- head groins as beach at Trabzon and Rize coasts
Yazar: Süme, Veli; Yüksek, Turan; Kaya, Ayberk
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Vol. 9 No. 4, 2019
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Kıyı erozyonu,Morfoloji,Plaj,T-mahmuz ; Beach,Coastal erosion,Morphology,T-head groin

Ülkemizin Doğu Karadeniz Bölümü eğimli veengebeli arazi yapısına sahip olup; arazi pek çok yerde akış hızı yüksek iriliufaklı çok sayıda dere ile parçalanmıştır. Şiddetli sağanak yağışların etkiliolduğu yörede akarsu ve kıyı erozyonu çok önemli bir çevre sorununa nedenolmaktadır. Diğer önemli bir sorun ise, sahil boyunca dereler ve kıyıakıntıları ile taşınan katı materyallerin, derelerle denizin birleştiğinoktalarda dolma problemlerinin yaşanmasına neden olmasıdır. Aynı zamandalimanların, çekek yerlerinin ve balıkçı barınaklarının dolarak sığlaşmasına veişlevlerini tam olarak yerine getirmesine engel olmaktadır. Akarsu ve kıyıerozyonu sonucunda önemli yaşam alanları, kıyı yerleşimleri tahrip olmakta vebunun sonucunda çok ciddi ekonomik kayıplar meydana gelmektedir. Akarsu ve kıyıerozyonun neden olduğu bir diğer önemli çevre sorunu da meydana gelen görselkirliliktir. Bir yandan Karadeniz Sahil Yolu’nun sürdürülebilir kullanımı;diğer yandan kıyı erozyonunu önlemek amacıyla gruplar halinde T-mahmuzlarınyapılmış olması, taşınan sedimentin T-mahmuzlar tarafından tutulması, hemT-mahmuzların amaçlanan hedeflerine ulaşmasını hızlandırmakta, hem de balıkçıbarınakları ve diğer kıyı yapılarının sığlaşmasını önlemektedir. Bu çalışmada,Doğu Karadeniz Bölümü’nün Rize ve Trabzon illeri sınırları içerisinde bulunanT-mahmuz sistemleri içinden 10 tanesi seçilmiş, son 5 yılda yapılan batimetrikdeniz derinliği ölçüm değerleri ve mahmuz topuklarından yaz ve kış sezonundaalınan sediment numuneleri analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlardeğerlendirilerek ve eş derinlik eğrileri oluşturulmuş, T-mahmuzların plajolarak kullanımı ve çevresel etkileri ortaya konulmaya çalışılmıştır. DoğuKaradeniz kıyılarında ilk defa 1998-2000 yılları arasında yapılan T-mahmuzlarınıntopuklarında 2000-2017 yılları arasında 43.132,38 m3 kum boyutundasediment birikmiştir. Bu durum T- mahmuzların hem kıyı koruma, hem de plajolarak kullanılması bakımından çok olumlu bir gelişmedir. T-mahmuzlarının buşekildeki işlevsel faaliyeti ile hem kıyı erozyonu önlenecek, hem balıkçıbarınakları ve diğer kıyı yapılarının sığlaşması azaltılacak, hem de bualanların plaj olarak kullanılmalarının önü açılmış olacaktır.

The easternBlack Sea region of our country has an inclined and rough terrain and the landis consists of by many streams, large and small. In the eastern Black Sea wheresevere rains are effective, rivers and coastal erosion cause a very importantenvironmental problem. Another important problem is the filling sedimentproblems along the coast at the points where the combine sea and the streamsare carried and the coastal streams. At the same time, this situation itprevents the ports, docks and fishing shelters from filling up and becomingfully functional. As a result of river and coastal erosion, important habitats,coastal settlements are destroyed and consequently serious economic lossesoccur. Another important environmental problem caused by river and coastalerosion is visual pollution. On the one hand, sustainable use of the Black Seacoastal road; on the other hand, T-head groins were formed in groups in orderto prevent coastal erosion, and the sediment retained by T-spurs acceleratedboth T- head groins reaching their intended targets. At the same time T-headgroins prevented the fishery harbor and other coastal structures from becomingshallow. In this study, 10 T- head groin systems were chosen from the T- headgroins systems within the boundaries of the Rize and Trabzon provinces of theEastern Black Sea Region and the sediment samples analyzed taken from the spurheels during the summer and winter seasons. The obtained results were evaluatedand granulometric measurements were made and co-depth curve were formed and theuse of T- head groins as a beach and their environmental impacts have beentried to be demonstrated. Between the years of 2000-2017, 43132.38 m3sand-weight sediment has been deposited in the heels of the T- head groins performedbetween 1998-2000 for the first time in the eastern Black Sea coasts. Thissituation is a very positive development in terms of use of T- head groins asboth coastal protection and beach. With this kind of functional activity of T-head groins, both coastal erosion will be prevented and shallowing of fisheryharbors  and other coastal structureswill be reduced as well as,  these areawill be  use as beaches.