hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
ÖZBEK TÜRKÇESİ AĞIZLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME
ÖZBEK TÜRKÇESİ AĞIZLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME
Yazar: Yıldırım, Hüseyin
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 11 No. 20, 2017
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; özbek türkçesi,ağızlar,sınıflandırma

Genel kabule göre Özbek Türkçesi Uygur Türkçesi ile birlikte Türkçenin Karluk grubuna dâhil edilir. Özbekistan, bünyesinde barındırdığı etnik unsurlar bakımından oldukça çeşitlilik gösterir. Bugün Özbekistan’da büyük Türk gruplarından Kıpçak, Karluk, Oğuz boylarının hemen hemen her uruğu yaşamaktadır. Bu da Özbek Türkçesinde büyük ana ağız gruplarının ve küçük alt grupların ortaya çıkması şeklinde dile yansır. Özbek Türkçesi ağızları üzerine, bazı çalışmalardaki sınırlı bilgiler haricinde, Türkiye’de müstakil bir araştırma bulunmamaktadır. Özbek Türkçesi standart dili fonetik olarak çoğunlukla Fergana ağzına, morfolojik olarak da Taşkent ağzına dayanır. Ancak, Taşkent ve Fergana ağızlarının yanı sıra, Türk gruplarının genelinin konuştuğu Türkçeyi aksettirmesi ile de karakterize edilebilecek olan Özbek Türkçesinin diğer ağızları da edebî dilin şekillenmesinde büyük pay sahibidir. Bu çalışmada Özbek ağız araştırmalarının tarihi; ağızlar üzerine ortaya konan kaynak niteliğindeki mevcut çalışmalar; ağızların sınıflandırılması hususundaki yaklaşımlar; ana ve alt grupları birbirinden ayırmada uygulanan ölçütler gibi konular değerlendirilecektir. Aynı şekilde, edebî dilin şekillenmesinde hangi ağız grubu ya da gruplarının daha etkin rol oynadığına değinilecektir. Ayrıca, sınıflandırmada ortaya çıkan ağız gruplarının fonetik ve morfolojik açıdan kendine has tipik özellikleri üzerinde durulacaktır.

Genel kabule göre Özbek Türkçesi Uygur Türkçesi ile birlikte Türkçenin Karluk grubuna dâhil edilir. Özbekistan, bünyesinde barındırdığı etnik unsurlar bakımından oldukça çeşitlilik gösterir. Bugün Özbekistan’da büyük Türk gruplarından Kıpçak, Karluk, Oğuz boylarının hemen hemen her uruğu yaşamaktadır. Bu da Özbek Türkçesinde büyük ana ağız gruplarının ve küçük alt grupların ortaya çıkması şeklinde dile yansır. Özbek Türkçesi ağızları üzerine, bazı çalışmalardaki sınırlı bilgiler haricinde, Türkiye’de müstakil bir araştırma bulunmamaktadır. Özbek Türkçesi standart dili fonetik olarak çoğunlukla Fergana ağzına, morfolojik olarak da Taşkent ağzına dayanır. Ancak, Taşkent ve Fergana ağızlarının yanı sıra, Türk gruplarının genelinin konuştuğu Türkçeyi aksettirmesi ile de karakterize edilebilecek olan Özbek Türkçesinin diğer ağızları da edebî dilin şekillenmesinde büyük pay sahibidir. Bu çalışmada Özbek ağız araştırmalarının tarihi; ağızlar üzerine ortaya konan kaynak niteliğindeki mevcut çalışmalar; ağızların sınıflandırılması hususundaki yaklaşımlar; ana ve alt grupları birbirinden ayırmada uygulanan ölçütler gibi konular değerlendirilecektir. Aynı şekilde, edebî dilin şekillenmesinde hangi ağız grubu ya da gruplarının daha etkin rol oynadığına değinilecektir. Ayrıca, sınıflandırmada ortaya çıkan ağız gruplarının fonetik ve morfolojik açıdan kendine has tipik özellikleri üzerinde durulacaktır.
KÖL TİGİN KİŞİ ADI VE MANAS’IN AYKÖL EPİTETİ
KÖL TİGİN KİŞİ ADI VE MANAS’IN AYKÖL EPİTETİ
Yazar: Useev, Nurdin
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 11 No. 20, 2017
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; köl tigin,göl,manas destanı

Türk Dünyasının bin senelik destan geleneğini, tarihini, kültürünü ve dünya görüşünü kendi içinde barındıran Manas Destanı, bilim adamlarının çoğunluğuna göre VI-XI. yüzyıllar arasındaki Eski Türk devrinde oluşmaya başlamış, bundan dolayı o devrin bazı özelliklerini yansıtmaktadır. Bunu sadece söz konusu destanda bulunan bark, türk gibi kelimeler ve bu kelimelerin yansıttığı kültürel-etnografik bilgiler kanıtlamaktadır. Bilindiği gibi II. Türk Kağanlığı’nın kurucusu İlteriş Kagan’ın oğlu Köl Tigin bu devletin gelişmesinde, büyümesinde büyük katkı sağlayan kahramandır. Onun ismi çalışmalarda Kül Tegin, Köl Tigin şeklinde okunmakta, köl kelimesinin anlamı hakkında değişik görüşler ileri sürülmektedir. Örneğin, kül şeklinde okuyanlar bu kelimenin yanan şeylerden artakalan toz maddeyi, külü bildirdiğini ve ateş kültü ile ilişkili olduğunu düşünmektedirler. Köl varyantını tercih edenler de söz konusu kelimenin ‘göl’ anlamına gelerek bir insanın göl gibi geniş bilgisini, entelektüel ya da ruhanî gücünü temsilen “göl” sembolüne işaret ettiğini ileri sürmektedirler. Bunun yanı sıra Manas’ın en önemli epiteti olan ayköl kelimesi gölü bildiren köl kelimesinden oluşmakta ve onun yüce, geniş gönlünü, aff edici, merhametli, hoşgörülü kişiliğini yansıtmaktadır. Bu ve bunun gibi diğer bilgiler Köl Tigin kişi adındaki köl kelimesinin gölle ilgili olabileceğini desteklemektdir.

Türk Dünyasının bin senelik destan geleneğini, tarihini, kültürünü ve dünya görüşünü kendi içinde barındıran Manas Destanı, bilim adamlarının çoğunluğuna göre VI-XI. yüzyıllar arasındaki Eski Türk devrinde oluşmaya başlamış, bundan dolayı o devrin bazı özelliklerini yansıtmaktadır. Bunu sadece söz konusu destanda bulunan bark, türk gibi kelimeler ve bu kelimelerin yansıttığı kültürel-etnografik bilgiler kanıtlamaktadır. Bilindiği gibi II. Türk Kağanlığı’nın kurucusu İlteriş Kagan’ın oğlu Köl Tigin bu devletin gelişmesinde, büyümesinde büyük katkı sağlayan kahramandır. Onun ismi çalışmalarda Kül Tegin, Köl Tigin şeklinde okunmakta, köl kelimesinin anlamı hakkında değişik görüşler ileri sürülmektedir. Örneğin, kül şeklinde okuyanlar bu kelimenin yanan şeylerden artakalan toz maddeyi, külü bildirdiğini ve ateş kültü ile ilişkili olduğunu düşünmektedirler. Köl varyantını tercih edenler de söz konusu kelimenin ‘göl’ anlamına gelerek bir insanın göl gibi geniş bilgisini, entelektüel ya da ruhanî gücünü temsilen “göl” sembolüne işaret ettiğini ileri sürmektedirler. Bunun yanı sıra Manas’ın en önemli epiteti olan ayköl kelimesi gölü bildiren köl kelimesinden oluşmakta ve onun yüce, geniş gönlünü, aff edici, merhametli, hoşgörülü kişiliğini yansıtmaktadır. Bu ve bunun gibi diğer bilgiler Köl Tigin kişi adındaki köl kelimesinin gölle ilgili olabileceğini desteklemektdir.
ZARF TÜMLECİ - YÜKLEM İLİŞKİSİNE FARKLI BİR YAKLAŞIM
ZARF TÜMLECİ - YÜKLEM İLİŞKİSİNE FARKLI BİR YAKLAŞIM
Yazar: Hunutlu, Ümit
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 11 No. 20, 2016
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; zarf,tümleç,hal

Bu çalışmada tümleç ve zarf terimleri, klâsik tanımlardan hareketle değerlendirilmiş; hâl tümleci ve hâl zarfı ayrımı üzerinde durulmuştur. Tümleç ve zarf kavramındaki hâl/durum ifadesinin Türk dil bilgisinde neyi karşıladığı ifade edilmiştir. Fiilin önünde yer alan ve fiilin niteliğini belirttiği düşünülen hâl zarflarından bazılarının sadece fiilin niteliğini belirtmediği, ayrıca sözdizimi içinde özne/nesnenin niteliği hakkında da bilgi verdiği örneklerle açıklanmıştır. Bu iki farklı hâl kategorisi zarfların sıfat menşeili olduğu görüşünden hareketle çözümlenmeye çalışılmıştır. Anlam ve şekil özelliklerine bağlı olarak bu hâllerin farkları ortaya konulmuş ve bu alanda bir terim eksikliği olabileceği ifade edilmiştir.

Bu çalışmada tümleç ve zarf terimleri, klâsik tanımlardan hareketle değerlendirilmiş; hâl tümleci ve hâl zarfı ayrımı üzerinde durulmuştur. Tümleç ve zarf kavramındaki hâl/durum ifadesinin Türk dil bilgisinde neyi karşıladığı ifade edilmiştir. Fiilin önünde yer alan ve fiilin niteliğini belirttiği düşünülen hâl zarflarından bazılarının sadece fiilin niteliğini belirtmediği, ayrıca sözdizimi içinde özne/nesnenin niteliği hakkında da bilgi verdiği örneklerle açıklanmıştır. Bu iki farklı hâl kategorisi zarfların sıfat menşeili olduğu görüşünden hareketle çözümlenmeye çalışılmıştır. Anlam ve şekil özelliklerine bağlı olarak bu hâllerin farkları ortaya konulmuş ve bu alanda bir terim eksikliği olabileceği ifade edilmiştir.
BİR GÖSTERGE TÜRÜ OLARAK TÜRK YANIŞLARI (MOTİFLER)
BİR GÖSTERGE TÜRÜ OLARAK TÜRK YANIŞLARI (MOTİFLER)
Yazar: Karataş, Mustafa
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 11 No. 20, 2016
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; göstergebilim,halı,kilim

Türk kültürünün maddî unsurları içinde Türk halı ve düz dokuma (kilim, cicim, zili, sumak) sanatı ürünlerinin çok önemli bir yeri vardır. Nesnelerin taklit edilmesiyle ortaya çıkan somut şekiller veya dünya görüşünün, duyguların ve düşüncelerin aktarılmasıyla beliren soyut şekiller halı ve düz dokumalardaki yanışları ortaya çıkarmıştır. Bu ürünlerde çok farklı şekillerde ve renklerde görülen yanışlar, çeşitli alfabelerle yazıya geçirilen Türkçe gibi binlerce yıllık Türk tarihinin, duygu ve düşünce dünyasının izlerini günümüze kadar taşıyan Türk kültürünün görsel bir kütüphanesi özelliği taşımaktadır. İnsan var olduğu andan itibaren duygu ve düşüncelerini çeşitli iletişim kodları ve kanallarıyla ifade etmektedir. Bu ifade biçimlerinden biri olan sanatı da bir dil olarak değerlendirmek mümkündür. Duygu ve düşüncelerin bir ifade biçimi veya “dil”i olarak değerlendirilebilen yanışlar, halı ve düz dokuma yaygılardaki şekliyle (görsel sanat) ve adıyla; göstergelerin temel özellikleri olan “başka bir şeyin (durum, eylem, varlık) yerini tutarak onu temsil etme, bir ileti/mesaj (bilgi) iletme ve bu sayede de bir iletişimi gerçekleştirme” özelliklerine sahip olmaları nedeniyle gerek “biçim”gerekse bu biçimlere verilen “ad”larla birer gösterge özelliği taşımaktadır. Göstergebilim araştırmalarında daha önce örnek olarak yer verilmeyen yanışlar, bu çalışmada birer gösterge türü olarak değerlendirilecek ve göstergebilim açısından incelenecektir.

Türk kültürünün maddî unsurları içinde Türk halı ve düz dokuma (kilim, cicim, zili, sumak) sanatı ürünlerinin çok önemli bir yeri vardır. Nesnelerin taklit edilmesiyle ortaya çıkan somut şekiller veya dünya görüşünün, duyguların ve düşüncelerin aktarılmasıyla beliren soyut şekiller halı ve düz dokumalardaki yanışları ortaya çıkarmıştır. Bu ürünlerde çok farklı şekillerde ve renklerde görülen yanışlar, çeşitli alfabelerle yazıya geçirilen Türkçe gibi binlerce yıllık Türk tarihinin, duygu ve düşünce dünyasının izlerini günümüze kadar taşıyan Türk kültürünün görsel bir kütüphanesi özelliği taşımaktadır. İnsan var olduğu andan itibaren duygu ve düşüncelerini çeşitli iletişim kodları ve kanallarıyla ifade etmektedir. Bu ifade biçimlerinden biri olan sanatı da bir dil olarak değerlendirmek mümkündür. Duygu ve düşüncelerin bir ifade biçimi veya “dil”i olarak değerlendirilebilen yanışlar, halı ve düz dokuma yaygılardaki şekliyle (görsel sanat) ve adıyla; göstergelerin temel özellikleri olan “başka bir şeyin (durum, eylem, varlık) yerini tutarak onu temsil etme, bir ileti/mesaj (bilgi) iletme ve bu sayede de bir iletişimi gerçekleştirme” özelliklerine sahip olmaları nedeniyle gerek “biçim”gerekse bu biçimlere verilen “ad”larla birer gösterge özelliği taşımaktadır. Göstergebilim araştırmalarında daha önce örnek olarak yer verilmeyen yanışlar, bu çalışmada birer gösterge türü olarak değerlendirilecek ve göstergebilim açısından incelenecektir.
TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE BİR EDATLAŞMA ÖRNEĞİ OLARAK “adına”
TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE BİR EDATLAŞMA ÖRNEĞİ OLARAK “adına”
Yazar: Kabakçı, Ebru
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 11 No. 20, 2017
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; edatlaşma,çekim ekleri,türkiye türkçesi

Türk dilinin gramerini konu edinen kitaplarda ve edat üzerine yazılan pek çok müstakil eserde edatın tanımı, çeşitleri, kapsamı ve sınırları konusunda farklı düşünceler ileri sürülmüştür. Başlangıçta anlamlı olup kalıplaştıktan sonra işlevleriyle öne çıkan ve çok geniş bir kullanım sahasına sahip olan edatların oluşma süreci, yazılı ilk Türkçe belgelerden bugüne kadar açıkça izlenebilmektedir. Bu çalışmada bir süredir dikkatimizi çeken ve esasen iyelikli bir isim kökünün yönelme hâlindeki şekli olan ve genellikle zarf olarak kullanılan “adına” sözünün edat olma yolunda nasıl ilerlediği, taranan metinlerden örneklerle incelenecektir.

Türk dilinin gramerini konu edinen kitaplarda ve edat üzerine yazılan pek çok müstakil eserde edatın tanımı, çeşitleri, kapsamı ve sınırları konusunda farklı düşünceler ileri sürülmüştür. Başlangıçta anlamlı olup kalıplaştıktan sonra işlevleriyle öne çıkan ve çok geniş bir kullanım sahasına sahip olan edatların oluşma süreci, yazılı ilk Türkçe belgelerden bugüne kadar açıkça izlenebilmektedir. Bu çalışmada bir süredir dikkatimizi çeken ve esasen iyelikli bir isim kökünün yönelme hâlindeki şekli olan ve genellikle zarf olarak kullanılan “adına” sözünün edat olma yolunda nasıl ilerlediği, taranan metinlerden örneklerle incelenecektir.
ḲAPḲAN ÜZERİNE BİR NOT
ḲAPḲAN ÜZERİNE BİR NOT
Yazar: Clauson, Gerard
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 11 No. 20, 2017
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; eski türk yazıtları,kapkan,not

Bütün Türkologlar Denis Sinor’a JRAS., 3. ve 4. Bölümler, 1954’deki Kapkan üzerine yaptığı çalışma nedeniyle minnettar kalacaktır. Ancak bu tarz çalışmalara, okuyucu tarafından kanıksanmadan önce bu türden gerekli müdahaleler yapılmalıdır. Sinor’un sözcüğün İran kökenli olmayıp tamamen Türkçe olduğu yönündeki temel önermesini tüm kalbimle kabul ediyorum, ancak önerdiği etimolojiyi hatalı buluyorum. Bu konuda ilave gözlemlerimi sunmak fırsatım olduğu için minnettarım.

Bütün Türkologlar Denis Sinor’a JRAS., 3. ve 4. Bölümler, 1954’deki Kapkan üzerine yaptığı çalışma nedeniyle minnettar kalacaktır. Ancak bu tarz çalışmalara, okuyucu tarafından kanıksanmadan önce bu türden gerekli müdahaleler yapılmalıdır. Sinor’un sözcüğün İran kökenli olmayıp tamamen Türkçe olduğu yönündeki temel önermesini tüm kalbimle kabul ediyorum, ancak önerdiği etimolojiyi hatalı buluyorum. Bu konuda ilave gözlemlerimi sunmak fırsatım olduğu için minnettarım.
OSMANLI KONUŞMA DİLİ
OSMANLI KONUŞMA DİLİ
Yazar: Argunşah, Mustafa
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 11 No. 20, 2017
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; OSMANLI KONUŞMA DİLİ,yavuz kartallıoğlu,inceleme

Tarihî metinler üzerinde çalışan gramerciler genellikle yazılı metinleri kullanırlar e bunlardan elde ettikleri malzeme ile herhangi bir konuda yayın yaparlar. Metinler üzerinde çalışırken sürekli “Yazı dili bir dilin gramerini ne derecede yansıtmaktadır?” sorusuyla karşılaşırlar. Meseleye Türkçe merkezli baktığımızda, 10. yüzyıldan başlayarak çok geniş bir coğrafyada, farklı lehçelerin yazıya aktarımında bin yıl kullandığımız Arap alfabesiyle yazılmış metinler yazıldığı dönemin dilini ne kadar temsil edebilir? Özellikle Arap alfabesinin Türkçenin ünlülerini tam olarak yansıtamaması ve kalıplaşmış imla özellikleri dolayısıyla ek uyumlarının belirlenememesi gibi zorluklarla karşılaştığımızda, günümüzdeki ses kayıt imkânlarının geçmişte olmamasına hayıflanırız. Bu yüzden de tahmin ve yorumlardan hareketle birbirinden oldukça farklılaşan metin okuma biçimleri ortaya koyarız.

Tarihî metinler üzerinde çalışan gramerciler genellikle yazılı metinleri kullanırlar e bunlardan elde ettikleri malzeme ile herhangi bir konuda yayın yaparlar. Metinler üzerinde çalışırken sürekli “Yazı dili bir dilin gramerini ne derecede yansıtmaktadır?” sorusuyla karşılaşırlar. Meseleye Türkçe merkezli baktığımızda, 10. yüzyıldan başlayarak çok geniş bir coğrafyada, farklı lehçelerin yazıya aktarımında bin yıl kullandığımız Arap alfabesiyle yazılmış metinler yazıldığı dönemin dilini ne kadar temsil edebilir? Özellikle Arap alfabesinin Türkçenin ünlülerini tam olarak yansıtamaması ve kalıplaşmış imla özellikleri dolayısıyla ek uyumlarının belirlenememesi gibi zorluklarla karşılaştığımızda, günümüzdeki ses kayıt imkânlarının geçmişte olmamasına hayıflanırız. Bu yüzden de tahmin ve yorumlardan hareketle birbirinden oldukça farklılaşan metin okuma biçimleri ortaya koyarız.
TÜRK KAĞANLIĞI VE TÜRK BENGÜ TAŞLARI
TÜRK KAĞANLIĞI VE TÜRK BENGÜ TAŞLARI
Yazar: Ersoy, Feyzi
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 11 No. 20, 2017
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; türk kağanlığı,türk bengütaşları,kitap incelemesi

Necip Âsım Bey’in Pek Eski Türk Yazısı adlı çalışmasının İkdam Külliyatı arasında 1897’de neşredilişinin üzerinden bugün tam 120 yıl geçmiş durumda. Bu küçük risalenin önemi, Köktürk harfleri ve bengü taşlarla ilgili ülkemizde yayımlanan ilk kitap oluşuydu. Geçen süre içerisinde bengü taşlar ve Köktürkçe üzerinde ülkemizde pek çok çalışma yapıldı. Burada tanıtımı yapılacak olan ve Prof. Dr. Ahmet B. Ercilasun tarafından kaleme alınan Türk Kağanlığı ve Türk Bengü Taşları adlı eser ise konuyla ilgili 120 yıldır devam eden çalışmaların bugün için en yenisi ve sonuncusu konumunda.

Necip Âsım Bey’in Pek Eski Türk Yazısı adlı çalışmasının İkdam Külliyatı arasında 1897’de neşredilişinin üzerinden bugün tam 120 yıl geçmiş durumda. Bu küçük risalenin önemi, Köktürk harfleri ve bengü taşlarla ilgili ülkemizde yayımlanan ilk kitap oluşuydu. Geçen süre içerisinde bengü taşlar ve Köktürkçe üzerinde ülkemizde pek çok çalışma yapıldı. Burada tanıtımı yapılacak olan ve Prof. Dr. Ahmet B. Ercilasun tarafından kaleme alınan Türk Kağanlığı ve Türk Bengü Taşları adlı eser ise konuyla ilgili 120 yıldır devam eden çalışmaların bugün için en yenisi ve sonuncusu konumunda.
EYLEM İŞLETİMİ
EYLEM İŞLETİMİ
Yazar: Yazıcı Ersoy, Habibe
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 11 No. 20, 2017
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; eylem işletimi,kerime üstünova,kitap incelemesi

Eylem İşletimi adlı 222 sayfalık bu eser, yazarının kendi ifadesi ile birinci baskısı 2008 yılında Kesit Yayınlarından, ikinci baskısı 2012 yılında Sentez Yayınlarından çıkan Ad İşletimi kitabının devamı niteliğindedir. Üstünova, ad işletimi ve eylem işletimi bir araya gelince bütüne ulaşılmış olunacağını ifade etmiştir. Söz konusu eserde eylemlerin dizge içerisindeki kullanım biçimleri, sistem tarafından verilen sorunlulukları, hakları, görevleri doğal olarak bunlara yön veren biçim birimlerin hem dil bilgisel işlev hem de anlamsal işlevleri ele alınmış; biçimbirimler bağlam içerisinde değerlendirilmeye çalışılmıştır.

Eylem İşletimi adlı 222 sayfalık bu eser, yazarının kendi ifadesi ile birinci baskısı 2008 yılında Kesit Yayınlarından, ikinci baskısı 2012 yılında Sentez Yayınlarından çıkan Ad İşletimi kitabının devamı niteliğindedir. Üstünova, ad işletimi ve eylem işletimi bir araya gelince bütüne ulaşılmış olunacağını ifade etmiştir. Söz konusu eserde eylemlerin dizge içerisindeki kullanım biçimleri, sistem tarafından verilen sorunlulukları, hakları, görevleri doğal olarak bunlara yön veren biçim birimlerin hem dil bilgisel işlev hem de anlamsal işlevleri ele alınmış; biçimbirimler bağlam içerisinde değerlendirilmeye çalışılmıştır.
GÜNEY SİBİRYA ALTAY TÜRKÇESİ AĞIZLARI / KARŞILAŞTIRMALI SES BİLGİSİ
GÜNEY SİBİRYA ALTAY TÜRKÇESİ AĞIZLARI / KARŞILAŞTIRMALI SES BİLGİSİ
Yazar: Çolak, Gülcan
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 11 No. 20, 2017
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; güney sibirya,altay türkçesi,ağızlar

Altay Türkçesi ağızları üzerine 19. yüzyıldan günümüze önemli çalışmalar ortaya konmakla birlikte bunlar arasında en kapsamlı araştırmalar Baskakov’a aittir ve 1990’lardan itibaren de söz konusu incelemeler ivme kazanmıştır. Figen Güner Dilek’in 2015’te Türk Dil Kurumu tarafından yayımlanan ve aynı yıl Prof. Dr. Necmettin Hacıeminoğlu Dil Ödülü; 2016’da Türkiye Bilimler Akademisi Bilimsel Telif Eser Ödülü kazanan Güney Sibirya Altay Türkçesi Ağızları adlı kitabı, Altay Türkçesi ağızlarına dair içerdiği veriler, bu verilerin işlenmesi, ağızların ses bilgisel özelliklerini inceleme ve karşılaştırma yöntemleri açısından Türkiye’de bir ilk olmakla birlikte uluslararası çalışmalarda da önemli bir yer tutmaktadır.

Altay Türkçesi ağızları üzerine 19. yüzyıldan günümüze önemli çalışmalar ortaya konmakla birlikte bunlar arasında en kapsamlı araştırmalar Baskakov’a aittir ve 1990’lardan itibaren de söz konusu incelemeler ivme kazanmıştır. Figen Güner Dilek’in 2015’te Türk Dil Kurumu tarafından yayımlanan ve aynı yıl Prof. Dr. Necmettin Hacıeminoğlu Dil Ödülü; 2016’da Türkiye Bilimler Akademisi Bilimsel Telif Eser Ödülü kazanan Güney Sibirya Altay Türkçesi Ağızları adlı kitabı, Altay Türkçesi ağızlarına dair içerdiği veriler, bu verilerin işlenmesi, ağızların ses bilgisel özelliklerini inceleme ve karşılaştırma yöntemleri açısından Türkiye’de bir ilk olmakla birlikte uluslararası çalışmalarda da önemli bir yer tutmaktadır.
ET-TUHFETÜ’Z-ZEKİYYE Fİ’L-LUGATİ’T TÜRKİYYE ÜZERİNE BİR TÜRKMEN YAYINI
ET-TUHFETÜ’Z-ZEKİYYE Fİ’L-LUGATİ’T TÜRKİYYE ÜZERİNE BİR TÜRKMEN YAYINI
Yazar: Salan, Musa
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 11 No. 20, 2017
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; ET-TUHFETÜ’Z-ZEKİYYE Fİ’L-LUGATİ’T TÜRKİYYE,türkmen,yayın

XIV.-XV. yüzyıllar arasında Memluk devletinin sınırları içerisinde yazılan bu anonim eser üzerine, gerek Türkiye’de gerekse Türkiye dışında, bugüne dek transkripsiyon ve çeviri odaklı çok az yayın ortaya koyulmuştur. 1945’te Besim Atalay tarafından Türkçe olarak yayınlanan ilk çalışmanın ardından, 1968’de Salih Mutallibov tarafından Özbekçe, 1978’de de E. İ. Fazılov’un öğrencisi M. T. Ziyayeva ile birlikte Rusça olarak yaptığı çalışmalar yayınlanır

XIV.-XV. yüzyıllar arasında Memluk devletinin sınırları içerisinde yazılan bu anonim eser üzerine, gerek Türkiye’de gerekse Türkiye dışında, bugüne dek transkripsiyon ve çeviri odaklı çok az yayın ortaya koyulmuştur. 1945’te Besim Atalay tarafından Türkçe olarak yayınlanan ilk çalışmanın ardından, 1968’de Salih Mutallibov tarafından Özbekçe, 1978’de de E. İ. Fazılov’un öğrencisi M. T. Ziyayeva ile birlikte Rusça olarak yaptığı çalışmalar yayınlanır
TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE KELİME TAHLİLLERİ
TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE KELİME TAHLİLLERİ
Yazar: Erdoğan, Ayşe
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 11 No. 20, 2017
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE KELİME TAHLİLLERİ,KİTAP,İNCELEME

Türkiye Türkçesi grameri üzerine birçok çalışma yapılmış ve günümüzde de yapılmaya devam edilmektedir. Muharrem Ergin, Tahsin Banguoğlu ve Zeynep Korkmaz başta olmak üzere pek çok araştırmacı Türkiye Türkçesi grameri ile ilgili değerli eserlere imza atmışlardır. Birer başucu kitabı olan bu gramerlerde kapsam gereği kelime tahliline ya hiç değinilmemiş ya da çok az yer verilmiştir.

Türkiye Türkçesi grameri üzerine birçok çalışma yapılmış ve günümüzde de yapılmaya devam edilmektedir. Muharrem Ergin, Tahsin Banguoğlu ve Zeynep Korkmaz başta olmak üzere pek çok araştırmacı Türkiye Türkçesi grameri ile ilgili değerli eserlere imza atmışlardır. Birer başucu kitabı olan bu gramerlerde kapsam gereği kelime tahliline ya hiç değinilmemiş ya da çok az yer verilmiştir.
KIRGIZ ve ALTAY TÜRKÇELERİNDE emey KELİMESİ ÜZERİNE
KIRGIZ ve ALTAY TÜRKÇELERİNDE emey KELİMESİ ÜZERİNE
Yazar: Pekacar, Çetin
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 11 No. 21, 2017
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; kırgız türkçesi,altay türkçesi,ekfiil,emey

Kırgız ve Altay Türkçelerinde “değil; tabii ki, elbette” vb. anlamlarda kullanılan bir emey kelimesi vardır. Öteki Türk yazı dilerinde göremediğimiz bu kelime, hem anlamları bakımından, hem de yapısı bakımından ilginç ve incelenmeye değer bir kelimedir. Bu makalede Eski Türkçe er- “olmak” isim fiilinden gelişen e- fiilinin Kırgız ve Altay Türkçelerinde görülen çekimleri üzerinde durulmuş ve bu fiilin çekimli şekillerinden biri olan emey biçiminin günümüzde eşsesli hâle gelmiş iki farklı çekimden geliştiği ortaya konmaya çalışılmıştır.

Kırgız ve Altay Türkçelerinde “değil; tabii ki, elbette” vb. anlamlarda kullanılan bir emey kelimesi vardır. Öteki Türk yazı dilerinde göremediğimiz bu kelime, hem anlamları bakımından, hem de yapısı bakımından ilginç ve incelenmeye değer bir kelimedir. Bu makalede Eski Türkçe er- “olmak” isim fiilinden gelişen e- fiilinin Kırgız ve Altay Türkçelerinde görülen çekimleri üzerinde durulmuş ve bu fiilin çekimli şekillerinden biri olan emey biçiminin günümüzde eşsesli hâle gelmiş iki farklı çekimden geliştiği ortaya konmaya çalışılmıştır.