YAPAY ZEKÂ İLE DÖNÜŞEN AKADEMİK KİMLİK: TEZ DÖNEMİNDEKİ BİR DOKTORA ÖĞRENCİSİNİN ANALİTİK OTOETNOGRAFİSİ
ACADEMIC IDENTITY TRANSFORMED BY ARTIFICIAL INTELLIGENCE: AN ANALYTICAL AUTOETHNOGRAPHY OF A DOCTORAL STUDENT DURING THE DISSERTATION PROCESS
Yazar: Ergin Akgün, Aycan
Dergi: Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 35, 2025
Anahtar kelimeler: Other Fields of Education (Other) ; Alan Eğitimleri (Diğer) ; Yapay zekâ,Analitik otoetnografi,Akademik dönüşüm ; Artificial intelligence,Analytic autoethnography,Academic transformation

Bu çalışma, doktora tez sürecindeki bir araştırmacının yapay zekâ (YZ) araçlarıyla yürüttüğü üretim süreçlerinin, akademik kimlik inşasını ve akademik özne olarak konumlanma biçimini nasıl dönüştürdüğünü anlamayı amaçlamaktadır. Kuramsal çerçeve, analitik otoetnografi yöntemine uygun biçimde; akademik öznellik, yaratıcı ortaklık, dijital etik duyarlılık ve bilişsel araç kuramı etrafında yapılandırılmıştır. Çalışmada, veriler araştırmacının YZ araçları eşliğinde oluşturduğu proje metinleri, makale ve bildiriler ile bu süreçlerde tuttuğu yansıtıcı günlüklerden elde edilmiştir. Veri analizi süreci üç aşamada gerçekleştirilmiştir: ön okuma ve kavramsal tarama, tematik kodlama ve kuramsal eksenlerle eşleme, yapılandırılmış yorumlama. Bulgular, YZ araçlarının yalnızca teknik bir kolaylaştırıcı değil; bilgiye eleştirel yaklaşımı teşvik eden, etik refleksiyonu artıran ve özgün yapı kurma becerilerini destekleyen düşünsel bir eşlikçi işlevi gördüğünü ortaya koymuştur. Sonuç olarak beş tema belirginleşmiştir: işlevsellik temelli yaklaşım, yapı kurma- yeniden inşa, etik süzgeç- içsel onay, akademik özgünlük ve kendilik, bütüncül akademik dönüşüm. Bu bulgular, YZ araçlarının akademik üretimde yalnızca araçsal değil; öznel ve etik bir ortak olarak işlev gördüğünü göstermektedir.

This study aims to explore how the use of artificial intelligence (AI) tools during a doctoral dissertation process transforms a researcher’s academic identity construction and the modes of positioning as an academic subject. The theoretical framework was structured in line with the analytic autoethnography method and grounded in key concepts such as academic subjectivity, creative collabiration, digital ethical sensitivity, and the theory of cognitive tools. Data were collected through project texts, academic articles, and conference papers developed using AI tools, as well as reflective journals kept throughout these processes. The data analysis proceeded in three phases: preliminary reading and conceptual review, thematic coding and mapping aligned with theoretical axes, and structured interpretation. Findings reveal that AI tools functioned not merely as technical facilitators but as intellectual companions that supported critical engagement with information, strengthened ethical reflection, and fostered the abiliyt to construct original structures. Five major themes emerged: functionality-based approach, structuring–reconstruction, ethical filter–inner validation, academic originality and selfhood, and holistic academic transformation These results suggest that AI tools in academic production processes function not only as instrumental means but also as ethical and subjective collaborators that contribute meaningfully to the formation of scholarly agency.