Ekşi Kara ve Narince Üzüm (Vitis vinifera L.) Çeşitlerinde Anter Kültürü
Anther Culture of ‘Ekşi Kara’ and ‘Narince’ Grape (Vitis vinifera L.) Varieties
Yazar: Kara, Zeki; Yazar, Kevser; Ekinci, Heydem
Dergi: Bahçe, Vol. 47 No. (Özel Sayı 1) Türkiye 9. Bağcılık ve Teknolojileri Sempozyumu, 2017
Anahtar kelimeler: Agricultural Engineering (Other) ; Ziraat Mühendisliği (Diğer) ; Asma,Vitis vinifera L.,anter kültürü,haploid,embriyonik kallus ; Grapevine,Vitis vinifera L.,anther culture,haploid,embryonic callus

Anter kültürü, haploit bitki elde etmek amacıyla kullanılan bitki ıslahı yöntemlerinden birisidir. Bir bitkiden izole edilen anterlerin uygun bir besin ortamında kallus gelişimi ve bitkiye dönüşümü esasına dayanmaktadır. Bu yöntemle üretilen haploit bitkilerden istenilen mutant tipler seçilebilmekte ve yeni varyetelerin geliştirilmesi mümkün olmaktadır. Türkiye’de halen üretimi lokal alanlarında alternatifsiz olarak devam eden ‘Ekşi Kara’ ve ‘Narince’ üzüm çeşitlerinde anter kültürü çalışılmıştır. Kültüre başlama için en uygun olduğu kabul edilen yaklaşık tek çekirdekli mikrospor aşamasındaki anterler (0.3-1.0 mm uzunlukta soluk yeşil renkli) kullanılmıştır. In vitro’da N&N besi ortamında, 25℃ sıcaklıkta, 6 hafta karanlık ortamda kallus gelişimi incelenmiştir. Korolla rengi koyu yeşilden hafif sarıya döndüğü ve henüz açılmamış çiçek tomurcuklarında bulunan anterlerin daha uygun olduğu gözlemlenmiştir. Çeşitlerin N&N besi ortamına verdiği tepkiler farklı olup ‘Ekşi Kara’ üzüm çeşidinde %22.86 ve ‘Narince’ üzüm çeşidinde %35.17 oranında kallus gelişimi tespit edilmiştir. Embriyonik indüksiyonun başlangıç eksplant tipi, gelişme düzeyi, kültür ortamı ve genotipten etkilendiğinden bu çalışmada farklı üzüm çeşitlerinin aynı besi ortamına farklı tepkiler verdiği belirlenmiştir. ‘Ekşi Kara’ ve ‘Narince’ üzüm çeşitlerinde uygun besin ortamı kullanıldığında çeşitler arasında farklı tepkiler bulunmakla birlikte anterlerinden kallus elde edilebilmektedir.

Anther culture is one of the plant breeding methods used to obtain haploid plants. The anthers isolated from a plant are based on the development of callus and plant transformation into a suitable culture media. The desired mutant types can be selected from the haploid plants produced by this method and new varieties can be developed. Anther culture has been studied in the ‘Ekşi Kara’ and ‘Narince’ grapes varieties, which are still cultivate in Turkey without any alternative in their locations. Anthers (0.3-1.0 mm long, pale green color) were used in the approximately single-nucleus microspore stage, which was considered optimal for the start to culture. Callus development was investigated in vitro in N&N medium, at 25℃ for 6 weeks in darkness. It is observed that the anthers found in the flower buds’ corolla-covered, which have turned from the dark greenish to slightly yellow color and have not yet opened, are more suitable. The response of the varieties to the N&N feeding media was different, and the callus development was found at 22.86% in ‘Ekşi Kara’ grape variety and 35.17% in ‘Narince’ grape variety. Since embryonic induction was affected by initial explant type, development level, culture medium and genotype, it was determined that different grape varieties gave different responses to the same culture medium in this study. When the appropriate nutrient medium is used in the ‘Ekşi Kara’ and ‘Narince’ grapes varieties, calluses can be obtained from the anthers together with the different reactions among the varieties.