Lastik Tekerlekli Traktörlerde Lastik Basıncının Toprak Sıkışıklığına Olan Etkilerinin Belirlenmesi
Relations Between Tractor Rubber Tire Pressure and Soil Compaction
Yazar: Özgöz, Engin; Okursoy, Rasim
Dergi: Journal of Agricultural Sciences, Vol. 08 No. 01, 0
Anahtar kelimeler: soil compaction, tire inflation pressure, tire sinkage, cone index ; toprak s ı kışı kl ığı , lastik şişme bas ı nc ı , tekerlek batmas ı , koni indeksi

Bitkisel üretim etkinliklerinde, tohum yata ğı haz ı rl ığı ve ard ı ndan makinal ı ekim s ı ras ı nda artan tarla trafi ğ ine  bağl ı olarak oluşan toprak s ı kışı kl ığı bitki gelişimi için oldukça önemli olan k ı s ı tlardand ı r. Toprak s ı kışı kl ığı , d ış bas ı nca  bağl ı olarak topraktaki bo şluklar oran ı n ı n h ı zla azalarak toprak tanelerinin birbirine daha yak ı n olabilecek şekildeki  istiflenme durumudur. Makinal ı tar ı mda toprak s ı kışı kl ığı n ı n temel kaynağı , yoğ un tarla trafi ğine bağ l ı olarak traktör  tekerleri ile toprak aras ı ndaki etkileşimdir. Bu etkileşimlerin büyüklü ğ ü ve derecesi, traktör ve lastik parametreleri ile  toprak parametrelerinin de ğ işkenliğine bağ l ı d ı r. Toprak s ı kışı klığı n ı etkileyen parametreler genel olarak, lastik iç bas ı nc ı   şişirilme bas ı nc ı  , aks yüküne ba ğ l ı olarak lastik bask ı s ı , lastik geometrisi, tutunma profı llerinin özellikleri, % olarak  patinaj, ve ayn ı noktadan geçiş say ı s ı ile geçiş h ı z ı gibi traktör ve lastikten gelen parametreler ile, toprak cinsi, fiziksel  yap ı s ı , nem oran ı , hacim ağı rl ığı gibi birçok toprak parametrelerinden olu şmaktad ı r. Bu çal ışmada lastik tekerlekli  traktörlerde, lastik iç bas ı nc ı n ı n ve toplam aks yükünün, topra ğı n s ı kışt ı rı lmas ı na ve lastiklerin toprakta olu şturduğ u  izdeki en yüksek profil derinli ğ ine yapt ığı etkiler araşt ı r ı lm ışt ı r. Bu amaçla tasarlanarak yap ı lan 18 m uzunluğ unda 3 m  genişliğinde ve 1.5 m derinli ğ indeki bir toprak kanal ı ve içerisinde yer alan t ı nl ı yap ı daki  %48 kum, %34 silt, %18 kil   deneme toprağı kullan ı lm ışt ı r. Toprak kanal ı üzerine, bir uçtan di ğerine üç değ işik h ı z kademesinde  1.0 m/s, 1.3 m/s ve  1.6 m/s  hareket edebilen elektrik motoru tahrikli bir test arabas ı tasarlanmış ve bu arabaya bağl ı 13.6/12-36  ölçülerindeki traktör lasti ği denemelerde kullan ı lm ışt ı r. Denemeler sonras ı nda yap ı lan ölçümler ve analizler sonucunda,  lastik iz merkezinde ve kenar ı nda olmak üzere, ortalama iki farkl ı toprak neminde  %9 ve %13 , iki farkl ı derinlikte   0-15 cm ve 15-30 cm , üç farkl ı geçiş h ı z ı nda  1.0 m/s, 1.3 m/s, ve 1.6 m/s , üç farkl ı aks yükünde  1000 kg, 1300 kg ve  1600 kg , üç farkl ı lastik iç bas ı nc ı nda  0.8 bar, 1.0 bar ve 1.5 bar  ve üç farkl ı geçiş say ı s ı nda  1.geçiş 3 geçiş ve  5 geçiş  toprakta oluşturulan toprak s ı kışı kl ığı , maksimum iz derinli ği ve 15 ve 30 cm'deki toprak gerilmeleri ölçülmü ş ve  bu parametreler aras ı ndaki ilişkiler istatistiksel analizlere dayal ı olarak ortaya konulmu ştur.

One of the physical limiting factors for the plant growth is the soil compaction where mostly occurs  during to the seedbed preparation and then seeding process. The soil compaction is def ı ned as to reduce the soil  porosity and to let the soil particles to orient closer to each other under the external pressures. The main effects of soil  compaction in farm mechanization is the influences of tractor tires and top soil itself due to the heavy traffic on field.  The magnitude of these influences depends on the variety of the tractor and tire parameters as well as the soil  parameters. In general, these parameters are the inflation pressure of tires, axle load, tire pressure on to soil, tire  geometry and profile, %slippage, the number of the pass on a certain point, tractor velocity, soil type, soil moisture  content and soil bulk density. In this research, the effect of tire inflation pressure and the axle load on the soil  compaction as well as the maximum profile depth on the tire marks on soil have investigated. For this purpose a 18 m  length, 3 m width and 1.5 m depth soil bin was designed, and the silty loam  %48 sand, %34 loam, %18 clay  soil in this  bin was used for the experiment. A movable soil test frame was also designed to move along the bin length in three  levels  1.0 m/s, 1.3 m/s, 1.6 m/s  powering by an electrical motor, a tractor tire sized 13.6/12-36 was attached on a bin  frame. The measurements were performed by the Data Acquisition System such that the soil shear stress in the soil  buried load cells that produced analog signals for the shear stress of the soil in 15 an 30 cm depth under the tire marks  center and the Side. As a result, analyses statistically showed there was significant influences of interaction between  tire and soil parameters, and measured data have also been discussed to explain the effects experimental parameters  such as the axle load, soil depth, number of passes in certain point, tire inflation and external pressures, slippage,  forward velocity and soil bulk density and the moisture content on soil compaction.