hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
İki Cönkte Arapça Sözcüklerin İmlası ve Ses Düzeni Üzerine
A Study on Spelling of Arabic Words and Phonetic Features in Two Cönks
Yazar: Çelik, Yasemin
Dergi: FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi No. 14, 2018
Anahtar kelimeler: Ottoman Turkish,spelling,pronunciation,phonetics,cönk ; Osmanlı Türkçesi,imla,telaffuz,ses bilgisi,cönk

Osmanlı Türkçesi metinlerinde Arapça ve Farsça sözcüklerin yazımında özgün imlaya büyük oranda bağlı kalındığı, Türkçe ve diğer başka bazı dillerden geçen sözcüklerde ise özgün imlanın dışına çıkıldığı görülmektedir. Bu çalışmada Arapça sözcüklerin “bozuk” ve / veya konuşma dilinin özelliklerine göre, kimi zaman, “Türkçeleştirilmiş” imlaları üzerinde durulmuştur. Çalışmaya malzeme olarak, Milli Kütüphane kayıtlarında bulunan, 1818 ve 1830 yılları ile tarihlenen, iki cönk metni ele alınmıştır. Çalışmada, Arapça sözcükler, imla ve ses özellikleri bakımından değerlendirilmiş ve yapılan bu değerlendirmeler, cönk yazıcılarının imla tercihlerine göre oluşturulmuştur. Bu çalışmanın Osmanlı Türkçesindeki Arapça sözcükler üzerinden 19. yüzyılın imla-telaffuz ilişkisi üzerine bir katkı sağlanması amaçlanmaktadır.

Spellings of Arabic and Persian words in texts written in Ottoman Turkish mostly remained loyal to original and that different spellings were preferred for Turkish words, or borrowed words from other languages. In this study, spelling properties differing from the original form or general spelling tendencies of Arabic words in Ottoman Turkish were focused on. The material of this study is comprised of two cönk texts.  In the study, spelling properties of Arabic words have been evaluated. The purpose of this study is to contribute to the spelling-pronunciation relationship of the 19th century through Arabic words in Ottoman Turkish.
Bir Ara Fenomenolojisine Doğru: Berzahtaki İslam Sanatı
Towards a Phenomenology of the Between: Islamic Art in the Barzakh
Yazar: Gözel, Özkan
Dergi: FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi No. 14, 2019
Anahtar kelimeler: Islamic metaphysics,art,Islamic art,esthetics,İbn Arabî,Heidegger,barzakh (the between),imagination,difference-in-unity,Suleymaniye Mosque,artwork,bridge ; İslam metafiziği,sanat,İslam sanatı,estetik,İbn Arabî,Heidegger,berzah,hayal,ara,vahdette kesret,Süleymaniye Câmisi,eser,köprü

Bu çalışmada İbn Arabî’nin berzah ve hayal kavramlarından hareketle genel olarakİslam sanatını, özel olarak da sanat eserini yeni baştan düşünmeyi deniyoruz. Bize göreİslam sanatı hem güncel hem de metafizik anlamda berzahta (“ara”da) bulunmaktadır. İlkolarak, bu sanat hâlihazırda “eski” ile “modern” arasında tereddütler geçirmektedir. Buzor durumun dezavantajları yanı sıra avantajları vardır. Zira, hakkı verildiği takdirde, buarada bulunuş, İslam sanatının zenginleştirici bir imkânına dönüştürülebilir. İkinci olarak,İslam sanatı tam da metafizik anlamda arada yani berzahta bulunmakta ve gerçekte verimlerinioradan devşirmektedir. İslam sanatı haddizatında aisthesis’ten ziyade ara-da-lıkile karakterize olan hayal’e dayanmaktadır. Bu çalışmada biz İslam sanatının metafiziğiniİbn Arabî’ye ait berzah kavramıyla onunla özsel anlamda bağlantılı olan hayal kavramından hareketle yeni baştan düşünmeyi teklif ediyoruz. Bu maksatla da örnekler arasında bir örneğe, Süleymaniye Camisi örneğine başvuruyor ve bu eserin hakikatini “ara” kavramınamüracaatla açıklığa kavuşturmayı deniyoruz. Bu çalışmada aynı zamanda eserdenhareketle bir ara fenomenolojisi geliştirilmek amaçlanmaktadır. İslam sanatını değerlendirirkenonun ardında yatan metafiziğe ve bu arada tasavvuf metafiziğine başvurmak gerekliliğibu çalışmada altı çizilen başka bir husustur.

In this study we try to rethink Islamic art in general, and work of art in the specificmanner with referance to İbn Arabi’s notions of barzakh (the between) and imagination.From our point of view, Islamic art is located in barzakh in both actual and metaphysicalsense. First of all, this art already faces oscillations “between” ancient and modern. Thisdifficult situation has advantages besides disadvantages. For if done properly, this beingin the between can be converted into an enriching opportunity for Islamic art. Secondly,Islamic art is located metaphysically in the between, that is to say in the barzakh and itgets its productivity from there in reality. Islamic art per se is based on imagination ratherthan aisthesis. In this study we offer to rethink the metaphysics of Islamic art with İbnArabi’s notion of barzakh with reference to the notion of imagination which is essentiallyrelated to it. To this end, we consider the example of Suleymaniye Mosque as an artworkand try to shed light on the verity of this work with reference to the notion of “the between”.Here it is intended also to develop a phenomenology of the between with referenceto the artwork. While considering Islamic art, the necessity of appealing to the Sufi metaphysicsis another underlined subject in this study.
Türk Çocuklar İçin Yazılmış Fransızca Manzum Bir Sözlük: Miftâh-ı Lisân
A Turkish-French Versified Dictionary Written for Turkish Children: Miftâh-ı Lisân
Yazar: Güleç, İsmail; Averbek, Güler Doğan
Dergi: FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi No. 14, 2019
Anahtar kelimeler: Lexicography,versified dictionaries,teaching French as a foreign language,Turkish classical literature ; Sözlük bilimi,manzum sözlük,Fransızcanın yabancı dil olarak öğretimi,Eski Türk Edebiyatı

Anadili Türkçe olan çocuklara Fransızca öğretmek maksadıyla Yûsuf Hâlis Efenditarafından 1266/1849-1850’de kaleme alınan ve bu dillerdeki yegâne örnek olan Miftâh-ıLisân adlı manzum sözlük, bazı yenilikleri de beraberinde getirmiştir. Manzum sözlükgeleneğinde Osmanlı coğrafyasında önceleri elsine-i selâse denilen Türk, Arap ve Farsdillerinden ikisinin veya üçünün kullanıldığı sözlükler yazılmış, daha sonra ise muhtelifihtiyaçlar sebebiyle Osmanlı tebasının konuştuğu dillerde ikidilli manzum sözlükler kalemealınmıştır. Miftâh-ı Lisân ile ilk defa bu daire dışında bir örnek verilmiştir. Bir diğeryenilik ise daha önce kaleme alınan manzum sözlüklerde karşılaşılmayan alfabe sorununugidermeye dönüktür. Fransızcanın Latin harfleriyle yazılması sebebiyle bu eserde, kelimelerintelaffuzları Arap harfleriyle gösterilmiş, ayrıca altlarına Latin harfleriyle Fransızca imlâları yazılmıştır. Bu çalışmada manzum sözlüklerin tarihçesinden ve işlevindenkısaca bahsedildikten sonra Türkçe-Fransızca manzum sözlükle ilgili bilgiler verilmişve buna benzer örnekler olup olmadığı dile getirilmiştir. Çalışmada ayrıca bu sözlüğünmukaddime ve hatime kısımları ve bunların mensur söylenişleri ile sözlük kısmından birkıtaya yer verilmiştir. Matbu metinden bazı sayfaların da yer aldığı çalışmanın sonuç kısmındaayrıca Miftâh-ı Lisân’ın yazılış amacına ulaşıp ulaşmadığı sorgulanmıştır.

Turkish-French versified dictionary written by Yûsuf Hâlis Efendi in 1266/1849-1850 is the only example in these languages. This dictionary, which is written to teachFrench to native Turkish children, made some changes in the versified dictionary tradition.Bilingual or multilingual Turkish, Arabic and Persian versified dictionaries werewritten in the Ottoman geography, and later on, such dictionaries were written in otherlanguages of Ottoman people. Miftâh-ı Lisân is an example that is written outside thiscircle for the first time. Another novelty is the elimination of the alphabet problem, whichis not encountered in previous versified dictionaries. Since the French were written inLatin letters, the pronunciations of French words were shown in Arabic letters, and thesewords also written in the Latin alphabet. In this study, after briefly mentioning the historyand functions of versified dictionaries, information about Turkish-French versifieddictionary will be given. Besides, the introduction and the epilogue of the text, as well astheir modern Turkish rendering, will be provided. In the conclusion part, it will also bequestioned whether the author has reached his goal. The study will also include samplepages of the published text.
Sabahattin Ali, Sait Faik ve Mustafa Kutlu Hikâyelerinde Anlatıcı-Okur Tiplerinin Benzerlikleri ve Farklılıkları
Similarities and Differences Between Reader-Narrator Types in the Short Stories of Sabahattin Ali, Sait Faik and Mustafa Kutlu
Yazar: Ural, A. Ali
Dergi: FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi No. 14, 2019
Anahtar kelimeler: Sabahattin Ali,Sait Faik,Mustafa Kutlu,narrator,reader ; Sabahattin Ali,Sait Faik,Mustafa Kutlu,anlatıcı,okur

Çalışmanın ağırlık noktası, Türk hikâyeciliğinin üç önemli ismi olan Sabahattin Ali,Sait Faik ve Mustafa Kutlu’nun, hikâyelerini aktarmak üzere seçtikleri anlatıcıları incelemek,ulaşmayı hedefledikleri okur tiplerini tespit edebilmek ve her üç hikâyecininbu bağlamda benzerliklerini ve farklılıklarını ortaya koyabilmektir. Bütün hikâyelerininincelenmesinden sonra özellikle Sait Faik ve Mustafa Kutlu için mevcut anlatıcı ve okurtipolojisinin dışında birtakım anlatıcı ve okur tipleri tasarladıkları görülmektedir. Onlariçin yeni tanımlar önerilmeye çalışılmıştır.

The main focus of the study is to examine the narrators chosen by three prominentTurkish short story writers: Sabahattin Ali, Sait Faik and Mustafa Kutlu and identifythe types of readers they target in their stories, revealing the similarities and differencesbetween the three authors regarding the subject. After all the stories have been examined,it is revealed that, especially in the case of Sait Faik and Mustafa Kutlu, certain typesof narrators and target readerships have been conceived of by the authors which standoutside the existing typology. The study aims to propose new definitions for these newvarieties.
İslam Kitap Kültüründe “Şerhi Meşrûha Bağlamak”: Kitap İsimlerinde Secî
Rhyming the Title: Relating “Sharh to Mashrûh“ in the Islamic Book Culture
Yazar: Arslan, Sami
Dergi: FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi No. 14, 2019
Anahtar kelimeler: Islamic book culture,book name,tesmiye,sebeb-i tesmiye,secî ; İslam kitap kültürü,kitap ismi,tesmiye,sebeb-i tesmiye,secî

İslam telif geleneği birçok açıdan kendi içerisinde sürekliliğe sahiptir. Busürekliliklerden birisi de eser isimlendirilmelerinde gösterilen hassasiyet/kasıtlılıktır.Birçok müellifin eserleri için uygun gördükleri isimleri gelişigüzel tercih etmediği bilakislafız ve anlam olmak üzere iki şeye dikkat ettiği görülür. Bu iki şeyden lafza dair olanısecî iken anlama taalluk eden taraf telmîhtir. Kitap isimlerinde secî ise tek isimlerde secîve silsile isimlerde secî olmak üzere iki kısma ayrılır. Öte yandan bazı eserlerin mukaddimelerindeo eserin o şekilde isimlendirme gerekçesinin (tesmiyesinin) zikredildiği görülür.İşte bu yerlere -sebeb-i teliften ilhamla- sebeb-i tesmiye denilmelidir.

Islamic tradition written literature has continuity in itself in many aspects. One of thesecontinuities is to show sensitivity/deliberation while naming the books. It is seen thatmany authors do not choose the names of their books randomly; on the contrary, they payattention to two issues: wording and meaning. While secî corresponds to wording, telmîhcorresponds to meaning. In the names of the books, secî is divided into two categories:Secî in single names and secî in successive names. On the other hand; it is seen that thereason of naming that book in that way (tesmiye) is alluded in the preambles of somebooks. Thus, these parts are called as “sebeb-i tesmiye” as inspired from “sebeb-i telif”.
Sicilya Normanlarının Doğu Akdeniz’deki Bahrî Faaliyetleri 549-584 (1154-1189)
Maritime Activities of Sicilian Normans in Eastern Mediterranean 549-584 (1154-1189)
Yazar: Öztürk, Murat
Dergi: FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi No. 14, 2019
Anahtar kelimeler: Eastern Mediterranean,The Normans in Sicily,Egypt,Cyprus,The Third Crusade ; Doğu Akdeniz,Sicilya Normanları,Mısır,Kıbrıs Adası,III. Haçlı Seferi

XI. yüzyılın başlarında Güney İtalya’da askerî faaliyetlere girişen Normanlar bu yüzyılınortalarından itibaren Sicilya’yı işgale giriştiler. Bunun öncesinde Normanlar, bölgedeBizans İmparatorluğu’nun da içinde bulunduğu siyasî güçlere paralı asker olarakhizmet veren İskandinav asıllı askerlerdi. Güney İtalya’da başarıya ulaşan isyanın neticesindemüstakil bir güç hâline gelen Hauteville Ailesi’nin üyesi Roger (1071-1101) zamanındada Müslümanların hâkim olduğu Sicilya’nın işgâline devam edilmiş ve ada 1091yılında Normanların hükmü altına girmişti. II. Roger (1130-1154) ile birlikte krallığadönüşen ve Orta Akdeniz’de başat güç konumunu alan Sicilya Normanları, mezkûr kraldöneminde Zîrîler (361-543/972-1148) ve Müslüman yerel güçlerle çatışarak egemenliksahalarını İfrîkıye’ye kadar genişletmeyi başardılar. Araştırmada, II. Roger’den sonrasırasıyla tahta çıkan I. William (1154-1166) ve II. William (1166-1189) dönemlerindeSicilya Normanlarının Doğu Akdeniz’deki Mısır sahil şehirleri, Kıbrıs Adası ve III. Haçlı Seferi öncesinde Bilâdü’ş-Şâm kıyı kentlerinde yaptığı çıkarmalar, denizcilik faaliyetleri,donanma teşkilâtı, kullandıkları silâhlar ve gemiler hakkındaki bilgiler İslâm ve Batı kaynaklarıışığında değerlendirilecektir.

Beginning in the early 11th century, the Normans began military activities in southernItaly and invaded Sicily in the middle of this century. Prior to that, the Normans wereScandinavian soldiers who served as mercenaries to political forces in the region, includingthe Byzantine Empire. Roger I (1071-1101), a member of the Hauteville Family,which became an independent power with the successful rebellions in Southern Italy,started the invasion of Sicily dominated by Muslims and the island came under the ruleof the Normans in 1091. The Normans in Sicily, which became the kingdom in the periodof Roger II (1130-1154) and became the dominant power in the Central Mediterranean,managed to establish sovereignty in Ifrīḳıya by clashing with the Zīrids (361-543/972-1148) and Muslim local powers during the Roger I period. In this research, after thesuccession of Roger II the activities of the Sicilian Normans in the Eastern Mediterraneanduring the William I (1154-1166) and William II (1166-1189) periods, the landing theymade on Egypt, Cyprus and Bilād al-Shām, their naval organization, naval activities, theweapons they used and their ships will be evaluated in the light of Islamic and Westernsources.
Dolmabahçe Sarayı’nda Çocuk Olmak: Sultan Abdülaziz’in Şehzâdelerinin ve Sultanefendilerinin Çocukluk Yaşantılarından Kesitler
Being a Child in Dolmabahce Palace: Fragments from the Childhood Lives of Sultan Abdulaziz’s Crown Princes and Princesses
Yazar: Uçan, Lâle
Dergi: FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi No. 14, 2019
Anahtar kelimeler: Sultan Abdulaziz,Dolmabahçe Palace,child,velâdet-i hümâyûn,sûr-ı hıtan,toy ; Sultan Abdülaziz,Dolmabahçe Sarayı,çocuk,velâdet-i hümâyûn,sûr-ı hıtan,oyuncak

İmparatorluğun son sarayı olarak bilinen Dolmabahçe Sarayı, gerek mimarisiyle vegerekse içerisinde kullanılan eşyalar yönüyle Batı tarzı yaşantının izlerini taşımaktadır.Bu süreçte, yenileşme zihniyeti sadece mekânsal olarak değil, devlet düzeninden gündelikhayata sirayet etmiştir. II. Mahmud’un (1785-1839) oğullarından Sultan Abdülaziz(1830-1876), ağabeyi Sultan Abdülmecid (1823-1861)’den sonra Dolmabahçe Sarayı’ndayaşamaya devam etmiştir. Makalede amacımız, Sultan Abdülaziz’in çocuklarını merkezealarak onların Dolmabahçe Sarayı’ndaki hayatlarına değinmek ve çocuğa saraydanasıl bir alan açıldığını anlamaktır. Bu amaçla, öznesi çocuk olan velâdet-i hümâyûnve sûr-ı hıtan gibi hazırlıklar ve merasimler incelenmiştir. Ayrıca maddi kültür yönüyleçocuğa sarayda açılmış olan alana odaklanılmıştır. Çocukların doğumlarında onlar içinhazırlanan eşyalara, günlük hayatta kullanılan objelere ve oyuncaklara kadar saray çocuklarınınhayatlarına uzanılmıştır.

Dolmabahce Palace known as the last palace of the empire bears traces of westernlifestyle both in terms of architecture and objects used in it. Within that period, the mentalityof reform became spread into the enviroment not only spatially but from the stateorder to the daily life. Sultan Abdulaziz (1830-1876) one of the sons of Mahmud II (1785-1839), continued to live in Dolmabahce Palace after Sultan Abulmejid (1823-1861). Inthis article, our aim is to take the children of Sultan Abdulaziz to the center and to talkabout their lives in Dolmabahce Palace and to understand what kind of space was openedfor a child in the palace. For that aim, the preparations and ceremonies such as velâdet-ihümâyûn and sûr-ı hıtan whose subjects were children were examined. Then, the spaceopened for the child in the palace in terms of material culture was focused on. The articleextends to the lives of children of palace, from materials prepared for the children at thebirth, to the objects and toys used in their daily life.
Mimarlık Öğrencilerinin Çoklu Zeka Alanlarının İncelenmesi
Investigation of Multiple Intelligences Fields of Architecture Students
Yazar: Kıllıoğlu, Zahide Fatma; Numan, İbrahim; Kızıl, Fehmi
Dergi: FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi No. 14, 2019
Anahtar kelimeler: Architecture students,multiple intelligences ; Mimarlık öğrencileri,çoklu zeka

Bu çalışmada Mimarlık bölümlerindeki öğrencilerin çoklu zeka alanları ve çokluzeka alanlarının cinsiyete göre nasıl farklılaştığını araştırmak amaçlanmıştır. Bu amaçlaBranton Shearer’ın geliştirdiği Çoklu Zeka Alanları Gelişimsel Değerlendirme Ölçeği(MIDAS), veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2017-2018öğretim yılında Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi, Yıldız Teknik Üniversitesi veMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Mimarlık bölümlerinde sırasıyla Mimari AnlatımDili, Mimari Anlatım Teknikleri ve Mimari Teknik Resim derslerini alan toplam279 öğrenci oluşturmaktadır. Elde edilen sonuçlara göre öğrencilerin sekiz farklı zekatüründen en baskın olan ilk üç zeka alanının sırasıyla sosyal, içsel ve matematiksel zekaolduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca mimarlık öğrencilerinin çoklu zeka alanlarının cinsiyetegöre de değişiklikler gösterdiği ortaya çıkmıştır.

This study aimed to investigate the multiple intelligence fields of architecture studentsand how the multiple intelligence areas differ according to gender. For this purpose,Multiple Intelligence Developmental Assessment Scale (MIDAS) developed by BrantonShearer was used as a data collection tool. The sampling of the study consists of 279 studentswho took Architectural Communication Skills, Architectural Expression Techniquesand Professional Technical Drawing courses in Architecture departments of Fatih SultanMehmet Foundation University, Yıldız Technical University and Mimar Sinan FineArts University in 2017-2018 academic year. The results showed that the most dominant3 intelligence areas out of 8 different intelligence types of the students are as follows:social, internal and mathematical intelligence. In addition, it has been revealed that themultiple intelligence fields of architecture students vary according to gender.
Şiddeti Yöntem Olarak Benimseyen Radikal Akımların Dikkate Almadığı Fıkhî Kâide: “İ‘tibâru’l-Meâlât”
The Radical Movement of Adopting Violence as a Method and Not Taking into Account the Juristic Principle: Considering the Possiblitity of the Consequences “I‘tibāru’l-Maālāt”
Yazar: Akgün, Ali Rıza
Dergi: FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi No. 14, 2019
Anahtar kelimeler: Islamic juristic principle,i‘tibāru’l-maālāt,possible consequences,radical movement,violence ; Fıkhî kâide,i‘tibâru’l-meâlât,muhtemel sonuçlar,radikal akımlar,şiddet

Günümüz İslam fıkhında “i‘tibâru’l-meâlât” şeklinde ifade edilen “muhtemel sonuçlarındikkate alınması” İslam’da esaslı kâidelerden biridir. İslam’a göre, yapılacak açıklamalarda,verilecek fetvalarda ve ortaya konulacak eylemlerde ortaya çıkacak muhtemelsonuçlar dikkate alınarak hareket edilmesi gerekir. Kur’an ve Sünnet’te dikkate alınmasıemredilmiş olan i‘tibâru’l-meâlât, sahabe döneminden başlayarak tarih boyunca Müslümanlarınriayet ettiği bir kâidedir. Günümüzde şiddeti yöntem olarak benimseyen radikalakımların sorunlarından biri de şüphesiz i‘tibâru’l-meâlât kâidesine uygun hareket etmemesive bu kâideyi dikkate almamasıdır. Söz konusu akımlar, eylemlerinde ve söylemlerindemuhtemel sonuçları dikkate almadıkları için İslam Dünyası’nda büyük problemleresebebiyet vermiş, Müslümanların başına büyük dertler açmışlardır. Afganistan, Irak veSuriye başta olmak üzere İslam Dünyası’nın birçok yerinde binlerce insanın ölmesine,sakat kalmasına ve kentlerin harap olmasına yol açmışlardır.

In today’s Islamic jurisprudence expressing to consider the possible consequences(i‘tibāru’l-maālāt) is a vital and essential principle of Islam. According to Islam, statementsto be made, fatwas to be given and the actions to be taken necessitate the possibleconsequences of it to be taking into account. The Quran and Sunnah orders taking into accounti‘tibāru’l-maālāt, starting with the companions period Muslims throughout historyhave always abided by this principle. Without a doubt one of the problems with radicalmovements adopting violence as a method is due to not taking into account the i‘tibāru’l-maālāt principle. The relevant movements not taking into account the possible consequencesin their actions and words have resulted the Muslim world to face major problemsand Muslim individuals to experience troubles. This has resulted many places of theMuslim world particularly Afghanistan, Iraq and Syria to witness thousands of people todie, get afflicted with disability and cities to perish. This study will examine this problemin respect of i‘tibāru’l-maālāt.
Ahmed b. Ferah el-İşbîlî’nin (ö.699/1300) “Garâmî Sahîh”Adlı Manzûmesinin Hadis Usûlü Açısından Değerlendirilmesi
Ahmad bin Farah al-Ishbeeli (D. 699/1300) and His Poem Named “Gharaami Saheeh (My Love is True)” an Assesment from the Perspective of the Methodology of Hadith
Yazar: Çiçek, Fehmi
Dergi: FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi No. 14, 2019
Anahtar kelimeler: Hadith,methodology,poem,love,Ishbeeli ; Hadis,usûl,manzum,sevgi,el-İşbîlî

İslam ilim tarihinde, Hadis usûlü alanında yazılan ilk manzum eser olarak bilinen“Garâmî Sahih” manzûmesi ile İbn Ferah el-İşbîlî (ö. 699/1300), hadis usûlüne farklıbir zenginlik katmıştır. Bu manzûme, 20 beyitlik kısa bir eser olmasına rağmen, İslamdünyasında büyük ilgi görmüş, farklı zamanlarda değişik âlimler tarafından, hakkında40’tan fazla şerh ve hâşiye yazılmıştır. Bu eserden sonra, İslam dünyasında hadis usûlümanzûmeleri gelişmiş, kısa (20-100 beyit), orta (100- 500 beyit) ve uzun (500-1000 beyitve üzeri) birçok manzûme ve (1000 beyit ve üzeri) elfiyeler yazılmıştır. Şihabüddin el-Hüveyyî (ö.693/1294), Zeynüddin el-Irakî (ö.806/1404), Muhammed b. Abdurrahmanel-Berşensî (ö.808/1406) ve Celalüddin es-Süyûtî (ö.911/1506) gibi âlimlerin Elfiye’lerine;Şemseddin el-Mecdüddin el-Fîrûzâbâdî (ö.817/1415), Kemalüddin eş-Şümünnî(ö.821/1419), İbn Zekrî et-Tilimsânî (ö.899/1494) ve Radıyyüddin el-Gazzî (ö.935/1529)gibi âlimlerin manzûmelerine ilham kaynağı olduğunu söyleyebileceğimiz bu manzûmedeİşbîlî, sahih, zayıf, hasen, mu’dal, mürsel, mevkuf, merfu’ gibi hadis usûlü terimlerininlafızlarını zikrederek, sevgi ve aşk konulu bir gazel üretmiştir. Böylece hadis usûlünü,teknik terimlerin ağırlığı altında kalmaktan çıkarıp ilim ehli nezdinde daha cazibeli biryapıya büründürmüştür.

Ibn Farah al-Ishbeeli’s poem named “Gharaami Saheeh (My love is true) about themethodology of Hadith is considered in the history of Islamic sciences as the first poemwritten in this field. Even though it has comprised short content of 20 couplets only, ithas attracted great attention of many scholars that more than 40 commentarial books havebeen written about it. After this poem, many others have appeared, succeeding each othertill current age. Therefore, it is possible for us to say that this field, after him, has beensubsequently developed and reached up to a position that great poems comprising thousandcouplets, have been written by different scholars like Shihab al-din al-Khuwaiyi,Zayn al-din al-Iraaqi, Jalal al-din Soyuuti and others. Ishbeeli, in this poem, just providedthe names of terminologies used in the methodology of Hadith as Saheeh, Hasen, Dha’eef,etc, and made up a beautiful poem whose topic is love.