CEZÂYİR MİLLİ KÜTÜPHANESİ’NDEKİ TÜRKÇE YAZMALARIN KATALOĞU
CEZÂYİR MİLLİ KÜTÜPHANESİ’NDEKİ TÜRKÇE YAZMALARIN KATALOĞU
Yazar: Yazar, Sadık
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi, 2018
Anahtar kelimeler: Türkçe Yazmalar,Osmanlı hakimiyetindeki Cezayir

Endülüs’teki müslümanlara karşı giriştikleri “yenidenfetih”i (reconquista) tamamlayarak bu siyaseti Kuzey Afrika’ya yaymak isteyenİspanyollar, 1505’te Mersâ el-Kebîr, 1509’da Vehran (Oran), 1510’da Bicâye vekısa bir süre sonra da Tilimsân’ı ele geçirdiler. Bu sırada Ege ve Akdeniz’dekorsanlık faaliyetlerinde bulunan Oruç ve Hızır reisler, Cezayir’e gelipİspanyollar’a karşı mücadeleye girişmeye başladılar. Bu, Cezâyir'deki Osmanlınüfuzunun yerleşmesinin ilk adımını teşkil eder. Barbaros Hayreddîn Paşa'nınliderliğinde, 1546 yılında neredeyse Cezâyir'in tümü Osmanlı'nın hâkimiyetinegeçti. 1830 yılına kadar devam eden bu hâkimiyet sırasında, burada görevlendirilenyönetici ve asker sınıfının katkılarıyla olsa gerek birçok Türkçe yazma ya daOsmanlı âlimleri tarafından yazılan Arapça eser, bu bölgeye taşındı. Böylece Cezayir’debirçok şahsi koleksiyon ile bazı vakıf kütüpnaneler teşekkül etti. Ancak baştaFransız işgali olmak üzere muhtelif sebeplerden ötürü bu yazmaların çok az birkısmı günümüze ulaşmıştır. Bugün Cezayir Milli Kütüphanesi'nde toplanan bu yazmaeserlerin yaklaşık 4000 ciltten oluştuğu görülmektedir. Fransız işgalinden hemensonra burada bulunan yazmalar Edmond Fagnan tarafından kataloglanmışsa da bukatalogta Türkçe yazmaların tavsifi yetersiz ve kimi yazmaların tavsifinde deciddi hatalar bulunduğu görülmüştür. Bu makalede; 1-15 Mayıs 2015 tarihleriarasında gerçekleştirilmiş bulunan bir araştırma projesi kapsamında bahsi geçenkütüphanede tespit edilen Türkçe yazmaların kataloğu yapılmıştır.

Endülüs’teki müslümanlara karşı giriştikleri “yenidenfetih”i (reconquista) tamamlayarak bu siyaseti Kuzey Afrika’ya yaymak isteyenİspanyollar, 1505’te Mersâ el-Kebîr, 1509’da Vehran (Oran), 1510’da Bicâye vekısa bir süre sonra da Tilimsân’ı ele geçirdiler. Bu sırada Ege ve Akdeniz’dekorsanlık faaliyetlerinde bulunan Oruç ve Hızır reisler, Cezayir’e gelipİspanyollar’a karşı mücadeleye girişmeye başladılar. Bu, Cezâyir'deki Osmanlınüfuzunun yerleşmesinin ilk adımını teşkil eder. Barbaros Hayreddîn Paşa'nınliderliğinde, 1546 yılında neredeyse Cezâyir'in tümü Osmanlı'nın hâkimiyetinegeçti. 1830 yılına kadar devam eden bu hâkimiyet sırasında, burada görevlendirilenyönetici ve asker sınıfının katkılarıyla olsa gerek birçok Türkçe yazma ya daOsmanlı âlimleri tarafından yazılan Arapça eser, bu bölgeye taşındı. Böylece Cezayir’debirçok şahsi koleksiyon ile bazı vakıf kütüpnaneler teşekkül etti. Ancak baştaFransız işgali olmak üzere muhtelif sebeplerden ötürü bu yazmaların çok az birkısmı günümüze ulaşmıştır. Bugün Cezayir Milli Kütüphanesi'nde toplanan bu yazmaeserlerin yaklaşık 4000 ciltten oluştuğu görülmektedir. Fransız işgalinden hemensonra burada bulunan yazmalar Edmond Fagnan tarafından kataloglanmışsa da bukatalogta Türkçe yazmaların tavsifi yetersiz ve kimi yazmaların tavsifinde deciddi hatalar bulunduğu görülmüştür. Bu makalede; 1-15 Mayıs 2015 tarihleriarasında gerçekleştirilmiş bulunan bir araştırma projesi kapsamında bahsi geçenkütüphanede tespit edilen Türkçe yazmaların kataloğu yapılmıştır.