Ortaokul Öğrencilerinin Okuma Alışkanlıklarına Etki Eden Faktörlerin Analizi: Kitap Kuşağı Okuma Projesi Örneği
Analysis of the Factors Affecting the Reading Habits of Secondary School Students: The Reading Belt Program
Yazar: Eroğlu Genç, Fatma
Dergi: Eğitimde Kuram ve Uygulama, Vol. 21 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Curriculum Development in Education ; Eğitimde Program Geliştirme ; Informal Learning ; Informal Öğrenme ; The Reading Belt Program,reading habits,reading culture. ; Kitap Kuşağı Okuma Projesi,okuma alışkanlığı,okuma kültürü.

Bu çalışma, Kitap Kuşağı Okuma Projesi üzerinden okuma alışkanlığını etkileyen faktörleri tespit etmeyi hedeflemektedir. KKOP, ortaokul öğrencilerinin okuma oranlarını artırmayı hedefleyen, aşamalandırılmış, oyunlaştırılmış geniş çaplı bir okuma etkinliğidir. Konya’da bulunan İsmail Adile Avcan İmam Hatip Ortaokulunda pilot uygulaması gerçekleştirilen proje, karatedeki kuşak sembollerinden ilham alınarak tasarlanmıştır. Buna göre projeye katılan öğrenciler belirli sayıda kitap okumaktadır ve ilerleyişlerini sembolize etmek üzere bir üst kuşağa geçmektedir. Son aşama olan siyah kuşağa geçen öğrenciler 130 kitap okuyarak projeyi tamamlamaktadır. Projede materyal olarak kuşak yerine bileklik kullanılmıştır. Bir eğitim-öğretim yılı (8 ay) devam eden projeye gönüllü bir biçimde katılan 198 öğrenci toplamda 9.700 kitap okumuştur. Bu da öğrenci başına 48 kitaba tekabül etmektedir. Araştırmamızda projenin başarılı olmasında, hazırlık ve uygulama süreçlerindeki bazı çevresel düzenlemelerin etkin olduğu sonucuna varılmıştır. Bu faktörler kitaba ulaşabilirlik, seçimde muhtariyet, oyunlaştırma, devamlı geri dönüt ve notlardan bağımsızlık şeklinde kavramsallaştırılabilir. Bir etkinlik kapsamında olsun veya olmasın söz konusu düzenlemelerin okul ve ev ortamlarında göz önünde bulundurulması öğrencilerin okuma alışkanlığı kazanmalarında kolaylaştırıcı, teşvik edici, özendirici, yol gösterici ve eşlik edici bir rol üstlenebilir. KKOP, farklı yaş gruplarında her okulun kendi orijinal şartlarına uygun biçimde yeniden düzenlenerek uygulanabilir. Araştırmamız nitel yöntemle gerçekleştirilmiştir. Veriler katılımlı gözlemle toplanmış ve içerik analiziyle çözümlenmiştir.

This study aims to identify the factors influencing reading habits through the "Book Generation Reading Project." The project is a large-scale, gamified, and tiered reading initiative designed to increase reading rates among middle school students. It was piloted at Ismail Adile Avcan Imam Hatip Middle School in Konya, Turkey, and was inspired by the belt ranking system used in karate. In this framework, participating students read a specified number of books and advance to higher levels, symbolized by colored belts. A student who reaches the final level—the black belt—completes the project by reading 130 books. Colored wristbands were used instead of belts to represent each level. The project lasted for one academic year (eight months) and was carried out on a voluntary basis. A total of 198 students participated, collectively reading 9,700 books, which corresponds to an average of 48 books per student. The findings of the study suggest that certain environmental factors implemented during the planning and execution phases significantly contributed to the project's success. These factors may be conceptualized as accessibility to books, autonomy in book selection, gamification, continuous feedback, and independence from grading. Whether implemented formally or informally, incorporating these environmental elements in both school and home settings plays a facilitative, encouraging, motivating, and guiding role in fostering students' reading habits. Similar projects can be adapted and implemented for different age groups by redesigning them to align with the unique conditions of each school environment. This study employed a qualitative research design; data were collected through participant observation and analyzed using content analysis.