Uluslararası Hukuk Bakımından Uzay Faaliyetlerinde Nükleer Enerji Kaynaklarının Kullanımı
Using Nuclear Energy Sources in Outer Space Activities from the Perspective of International Law
Yazar: Demirer, Egemen
Dergi: Güvenlik Stratejileri Dergisi, Vol. 21 No. 52, 2025
Anahtar kelimeler: International Law ; Uluslararası Hukuk ; Çevresel Etkiler,Güvenlik Çerçevesi,Nükleer Enerji,Uzay Hukuku,Uluslararası İş Birliği ; Environmental Impact,International Cooperation,Nuclear Energy,Safety Framework,Space Law

Uzay görevlerinde kullanılan nükleer enerji sistemleri, güneş ışığının yetersiz olduğu veya uzun süreli keşif gerektiren görevlerde sağladıkları kesintisiz güç üretimi nedeniyle çağdaş uzay faaliyetlerinde kritik bir gereklilik hâline gelmiştir. Bu makalenin amacı, nükleer güç kullanımının tarihsel gelişimini inceleyerek günümüzde hangi teknik, çevresel ve operasyonel koşullar altında zorunlu bir teknolojiye dönüştüğünü açıklamak ve bu gerekliliğin devlet sorumluluğu ile risk yönetimi bakımından doğurduğu sonuçları hukuki açıdan değerlendirmektir. Çalışmanın hipotezi, nükleer enerji kullanımının tamamen sınırlandırılması yerine, uygun güvenlik tedbirleri ve şeffaf operasyon süreçleriyle yönetilebilir bir alan oluşturduğu yönündedir. Araştırma sorusu şu şekilde belirlenmiştir: “Nükleer güç kaynakları uzay görevlerinde hangi koşullarda vazgeçilmez hâle gelmekte ve bu zorunluluk devletlerin üstlenmesi gereken hangi yükümlülükleri beraberinde getirmektedir?” Çalışmada doküman analizi yöntemi kullanılarak farklı dönemlerde gerçekleştirilen nükleer destekli uzay misyonları ve ulusal–uluslararası uygulamalar karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bulgular, nükleer enerji sistemlerinin belirli görevlerde teknik açıdan alternatifsiz olduğunu, ancak çevresel risklerin azaltılması ve olası zararların önlenmesi için sıkı güvenlik standartlarının zorunlu olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, nükleer teknolojinin uzayda barışçıl, güvenli ve sürdürülebilir kullanımının ancak çok katmanlı bir yönetim yaklaşımı ve güçlü uluslararası iş birliğiyle mümkün olabileceğini ortaya koymaktadır.

Nuclear energy systems used in space missions have become a critical technological requirement, particularly in environments where solar radiation is insufficient or where long-duration exploration demands uninterrupted power generation. The purpose of this article is to examine the historical development of nuclear power use in space and identify the technical, environmental, and operational conditions under which it has become indispensable, while assessing the resulting implications for state responsibility and risk management from a legal perspective. The study is based on the hypothesis that the use of nuclear power in space cannot be entirely restricted; rather, it constitutes a manageable domain when supported by robust safety measures and transparent operational procedures. The central research question is formulated as follows: “Under what circumstances do nuclear power sources become essential in space missions, and what obligations arise for states as a consequence of this necessity?” Employing a document-analysis method, the study compares nuclear-supported space missions conducted in different periods and examines relevant national and international practices. The findings indicate that while nuclear systems are technically irreplaceable for certain missions, they also require stringent safety standards to minimize environmental risks and prevent harm. The article concludes that the peaceful, safe, and sustainable use of nuclear technology in outer space is achievable only through multilayered governance and strong international cooperation.