Gre Fılla Çanak Çömleksiz Neolitik Dönem Yerleşiminden Kesici Kenarlı Sürtme Taş Aletler
Cuttıng Edge Ground Stone Tolls From The Gre Fılla Pre-Pottery Neolithic Settlement
Yazar: Konak, Ayşin
Dergi: Journal of Academic Inquiries, Vol. 17 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Cutting edge ground stone tolls,Gre Fılla,Pre Pottery Neolithic,Upper Tigris Region ; Kesici Kenarlı Sürtme Taş Aletler,Gre Fılla,Çanak Çömlek Öncesi Neolitik,Yukarı Dicle Havzası.

Neolitik yaşam biçiminin ortaya çıkışı ve gelişimi açısından, Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin önemi tartışılmaz bir gerçek olarak önümüzde durmaktadır. Bu bölge içinde Geç PPNA ve Erken PPNB döneme tarihlenen çok az yerleşim yerinde kazı yapılmıştır. Bunlardan biri, Yukarı Dicle havzasının kuzey kesiminde, Ambar Çayı’nın batı kıyısına kurulmuş olan Gre Fılla yerleşimidir. Bu yazıda Gre Fılla’da 2018-2019 kazılarında ele geçen kesici kenarlı sürtme taş aletler ele alınmıştır. Bu tür aletler, sürtme taş buluntu topluluğu içinde tanımlı bir alet grubunu oluşturmaktadır. Toplam 26 adet buluntunun her biri öncelikle metrik ölçüleri, kullanılan hammaddeler, üretim teknikleri, tipolojileri ve yerleşim içindeki buluntu yerleri bağlamında ele alınmıştır. Gre Fılla kesici sürtme taş aletleri, üretiminde kullanılan hammaddeler ve boyutları bakımından büyük bir çeşitlilik sunmaktadır. Bunlardan elde edilen veriler diğer buluntulardan elde edilen verilerle birlikte değerlendirilmiştir.  Bu aletler üzerinde yürütülen analizlerden elde edilen veriler bölge içinde kazıları yapılmış çağdaşı yerleşmelerin verileriyle karşılaştırılmıştır. Yakındoğu’nun neredeyse tüm yerleşmelerinde Çanak Çömleksiz Neolitik Dönem boyunca yaygın olarak gözlemlenen bu aletler üzerine ayrıntılı analizler çok sınırlı yapılmış olup, kullanılan terminoloji de büyük ölçüde farklılık göstermektedir. Gre Fılla kazılarından elde edilen bulgular bölgenin kültür tarihine önemli katkılar sağlamaktadır.

The importance of the Southeastern Anatolia in terms of the emergence and development of the Neolithic way of life is an indisputable fact. Within the region, only a few excavations have been carried out in settlements dating to the Late PPNA and Early PPNB periods. One of these sites is Gre Fılla, located in the upper part of the Upper Tigris region, on the western bank of the Ambar River. In this paper, cutting edge ground stone tools found in 2018-2019 excavations are handled. These tools belong to a defined type among grinding stones. Each of the total of 26 finds have been primarily handled in regard of their dimensions, materials, production techniques, typologies as well as their archaeological contexts. These tools reveal a great variety in terms of their material and size. The data is assessed together with the data obtained from other finds. The data obtained from these analyzes are then compared with those from contemporary settlements in the region.Detailed analyzes on these tools, commonly observed in almost all settlements of Near East throughout the Pre-Pottery Neolithic period, appear to have been limited, and the terminology is very diverse. The findings obtained from the excavations at Gre Fılla provide significant data contributing to the cultural history of the Upper Tigris region.