RADYASYONUN ZARARLI ETKİLERİ HAKKINDA HASTALARIN BİLGİ DÜZEYİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: BİR HASTANE ÖRNEĞİ
EVALUATION OF KNOWLEDGE LEVEL OF PATIENTS ABOUT HAZARDOUS EFFECTS OF RADIATION:A HOSPITAL EXAMPLE
Yazar: Güdük, Özden; Kılıç, Cenk Hilmi; Güdük, Özlem
Dergi: Adıyaman Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, Vol. 4 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; radyasyon,radyasyon zararları,hasta güvenliği ; Radiation,radiation damage,patient safety

Amaç:Buçalışma hastanelerde sağlık hizmeti alan hastaların, teşhis ve tedavi sırasındamaruz kaldığı radyasyonun insan vücuduna zararları hakkında bilgi düzeyiniölçmek ve aynı zamanda bu bilgiye hangi kanal vasıtasıyla eriştiklerinideğerlendirmek amacıyla yapılmıştır.Yöntem:ÇalışmaMayıs- Eylül 2017 tarihleri arasında İstanbul’ da bir kamu hastanesindebilgisayarlı tomografi, angiografi, radyografik görüntüleme, nükleer tıptedavisi gibi iyonize radyasyon içeren işlem yaptıran 100 hastadan anket yoluile elde edilen veriler ile yapılmıştır. 19 ifadeden oluşan ankette yer alanilk 5 soru yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu ve aylık gelir gibidemografik özellikleri ölçmeye yönelik olarak sorulmuştur. Elde edilen verileriçin yapılan güvenilirlik analizi için cronbachalpha katsayısı 0,786 olarakbulunmuştur. Verilerin analizinde frekans, yüzde, aritmetik ortalama vestandart sapma gibi tanımlayıcı istatistiki yöntemler ve bağımsız örneklerde ttesti, tek yönlü varyans analizi ve korelasyon testi kullanılmıştır.Bulgular:Eldeedilen sonuçlara göre hastaların %76’sı istenilen radyolojik tetkikin zararlıradyasyon içerdiğini düşündüğünü ve en çok röntgenin zararlı radyasyoniçerdiğini belirtmişlerdir. Radyasyon zararları hakkında yeterli bilgiye sahipolduğunu ifade edenlerin oranı %63 olarak görülmüştür. Radyasyon hakkındabilgiyi hangi kanaldan aldınız sorusu 10 ifadeden oluşan çoklu seçenek olaraksorulmuştur. Bu soruya cevap olarak en yüksek oranda (%22.9) “medya”seçeneğinin işaretlendiği görülmüştür. “İşlemi yapan sağlık personeli bilgilendirdi”seçeneği %12.8, “ailem bilgilendirdi” seçeneği %12.3 ve “doktordan bilgi aldım”seçeneği %11.9 olarak ifade edilmiştir. Ankete katılan hastaların radyasyonunzararları hakkında bilgi düzeyini ölçme amaçlı olarak sorulan 7 ifadeye (5’lilikert) verilen cevapların aritmetik ortalaması ise 3.86 olarak yüksek orandabulunmuştur. Sonuçlara göre hastaların radyasyon hakkında farkındalığı yüksekolsa da, işlemi yapan sağlık personelinin bilgilendirmesi beklenirken kişilerinmedya ve aile çevresinden bilgi aldığı görülmektedir.Sonuç:Araştırmasonuçlarına göre ankete katılan hastalardan % 24’ünün radyasyonun zararlıolmadığı seçeneğini seçmesi göz ardı edilmemelidir. Ayrıca radyasyonunzararları hakkında bilgiyi nereden aldınız şeklinde çoktan seçmeli olaraksorulan ifadelere en yüksek oranda (%22.9) medya cevabı seçildiğigörülmektedir.

Aim: Theaim of this study is to measure the level of information about radiation ofpatients who are exposed the radiation during the diagnosis and treatment and toevaluate in which channels they have reached that information.Method: Thestudy was carried in a publicospital in Istanbul between May and September 2017by applying a questionnaire to 100 patients who had been examined with ionizingradiation. The Cronbachalpha coefficient for the reliability analysis for the obtaineddata was, 786. In the analysis of the data, descriptive stasistical methods suchas frequency, percent, mean and standard deviation were used and independent samplest test, one way variance analysis and correlation test were used.Results: Accordingto the results %76 of the patients stated that the radiological examination containedharmful radiation. The x-ray was expressed as the most harmful examination. Theproportion of those who stated that they had sufficient information about radiationdamages was seen as % 63. On the channel where information about radiation damagesis obtained; (22.9%) were selected as media options. The option “I was informedby the health personnel who made the transaction”, “I was informed by my family”and “I received information from the doctor” were 12.8%, 12.3% and 11.9%,respectively. The averages of the answers given in 7 expressions (5 likert) to measurethe level of knowledge about the radiation damage of the participating patientsfound; 3.86.Conclusions: Patientsoften received information about radiation through the media and family. In orderto improve patient safety, patients should be informed before radiation containingprocedures by the health care staff.