DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI TARAFINDAN  HAZIRLANAN HUTBELERDE (2015-2017) SİYER ÖĞRETİMİ –SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ-
TEACHING SIRAH IN THE KHUTBAH (2015-2017) PREPARED BY PRESIDENCY OF RELIGIOUS AFFAIRS  – PROBLEMS AND SOLUTION OFFERS –
Yazar: Sarıkaya, Asım
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 19 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Diyanet İşleri Başkanlığı,Hutbe,Siyer Öğretimi,Siyer ; Presidency of Religious Affairs,Khutbah,Teaching Sirah,Sirah

Diyanet İşleri Başkanlığı,ülkemizde İslâm diniyle ilgili işleri yürüten tek resmî kurumdur ve 1924’tekuruluşundan günümüze değin toplumu dinî yönden aydınlatmak gayesiyle çeşitlihizmetler yürütmektedir. Bu hizmetler arasında Cuma ve bayram hutbeleri yeralmaktadır. Diyanet, bu hutbelerle toplumun büyük bir kesimiyle her hafta düzenlibir şekilde doğrudan iletişim kurabilmektedir. Öyle ki, Cuma ve bayramnamazlarına iştirak edenlerin sayısı, beş vakit namaz ibadetini yerinegetirenlerden katbekat fazladır. Diğer bir ifadeyle Diyanet, hutbelerletoplumun neredeyse her tabakasına hitap etmektedir. Öte taraftan bu bağlamdaifade etmeliyiz ki hutbeyle toplumun farklı kesimlerine ulaşmanın kolay olması,istismar edilmeye açık bir alan olduğunu göstermektedir. Nitekim geçmişte olduğugibi günümüzde de gerek İslam dünyası gerekse diğer toplumlar içerisindekicemaat, dernek ve vakıf tarzı oluşumlar, liderler tarafından irat edilenhutbelerden beslenmektedir. Bu yüzden hutbelerin göz ardı edilmemesigerekmektedir. Diyanet’in hutbelerin her aşamasında tüm sorumluluğu üstlenmişolmasını, bu konudaki farkındalığına işaret olarak değerlendirmemiz mümkündür. HutbelerinMüslümanların din algısının oluşmasında, yeniden şekillenmesinde ve hattaonların gündemini belirlemede de büyük bir yeri vardır. Şüphesiz bu noktada Hz.Peygamber’in hayatı büyük bir ehemmiyete sahiptir. Malum olduğu üzere Müslümanlarınzihin dünyasını ve toplumsal yapısını inşa etmek, onlara ahlakî norm vedeğerleri öğretmek ancak Hz. Peygamber’i anlatmakla, onu model olarak sunmakla,örnekliğini ulaştırmakla söz konusudur. Bu durum hutbelerin önemini bir kezdaha göstermektedir. Hutbelerin taşıdığı bu kıymetten dolayı siyer anlatımıbağlamında müstakil bir çalışma olarak ele alınmayı gerekli kılmaktadır. Buyüzden çalışmamızda Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı camilerde okutulanhutbelerdeki siyer kapsamına giren anlatımları bütün yönleriyle incelemeyiamaçladık. Ancak çalışmamızı 2015-2017 yılları arasında okutulan hutbelerle sınırlıtuttuğumuzu burada kaydetmeliyiz. Söz konusu yıllar arasında camilerde toplamda162 hutbe irat edilmiştir. Bu hutbelerde siyer anlatımını ve öğretimini saptamayaçalıştık. Akabinde tespit ettiğimiz problemlere bazı çözüm önerilerindebulunduk. Hutbelerde Hz. Peygamber’in sözlerine ve hayatından kesitlere farklıkonular bağlamında sık sık yer verilmektedir. Ancak gerek Hz. Peygamberhayatından anlatılan kesitler gerekse sunulan peygamber profilleri, muhatapkitlenin çeşitliliğine karşın oldukça farklılık arz ettiği görülmektedir. Aynıdurumun hutbelerde başvurulan kaynaklar içinde geçerli olduğunu zikretmemizgerekmektedir. Esasında bu durum çözümler üretmek yerine bir takım problemleresebebiyet vermektedir. Şüphesiz, Hz. Peygamber’in gerek şahsiyetinin gereksehayatının istismar edilmesi bunların başında gelmektedir. Bunun neticesinde Müslümanlararasında meydana gelen kırılma ve sarsıntılara ise tarih şahitlik etmektedir.

The Presidency of Religious Affairs is the onlyofficial institution carrying out the works related to the Islamic religion in ourcountry and it has been undertaking various services in order to enlighten thesociety in terms of religion since its establishment in 1924. These servicesinclude Friday and religious holiday khutbahs. With these khutbahs, ReligiousAffairs communicates directly with a large part of the society on a regularbasis every week. In fact, the number of those who attend the Friday and Eidprayers is higher than those who perform the five-time prayers in a day. Inother words, Religious Affairs addresses almost every layers of society withkhutbahs. On the other hand, in this context, it should be stated that the factthat it is easy to reach different layers of the society with khutbahs showsthat there is an area open to abuse. In fact, nowadays, as in the past,communities, associations and foundations in the Islamic world as well as othersocieties are fed by khutbahs delivered by the leaders. Therefore, khutbahsshould not be ignored. It is possible to consider that Religious Affairs hasassumed full responsibility at every stage of khutbahs as a sign of itsawareness on this issue. Khutbahs have a great place in the formation andremodeling of religious thoughts of Muslims, and even in the setting of their agenda.Undoubtedly, life of the Prophet Muhammed (pbuh) has great importance. To buildthe mind worlds and social structures of Muslims, to teach them moral norms andvalues are built only with the Prophet. This shows again the importance ofkhutbahs. Because of this value of khutbahs, it is necessary to be consideredas an autonomous study in the context of the teaching sirah. Therefore, in thisstudy, we aimed to examine all aspects of sirah narratives in the khutbahstaught in mosques affiliated to The Presidency of Religious Affairs. However,we should say here that we limit our study to the khutbahs taught between 2015and 2017. During these years, 162 khutbahs totally were given in mosques. Inthese khutbahs, we tried to determine narrative and teaching of the sirah. Weoffered some solutions to the problems identified. Hadishs and sections of theprophet life are often included in the context of different subjects. However,both the sections described in the life of the Prophet and the profiles of theprophet presented are seen to be quite different despite the diversity of the audience. We shouldmention that the same is true to the sources referenced in khutbahs too. Infact, this situation gives rise to a number of problems instead of producingsolutions. No doubt, the exploitation of both the person and the life of theprophet is one of these. As a result of this, history witnesses the breaks andconcussions that occur among Muslims.