Kıbrıs İdadisi’nde Muallim İstihdamı, Okul Bütçeleri ve Eğitim Sürecinde Yaşanan Sorunlar
The Teacher Employment, Budget, and Educational Problems of The Cyprus Idadi
Yazar: Çelik, Cemil
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 72, 2021
Anahtar kelimeler: History of Education,Cyprus,British Administration,Abdulhamid II,idadi ; Eğitim Tarihi,Kıbrıs,İngiliz Yönetimi,II. Abdülhamid,idadi

1869 tarihli Maarif Nizamnamesi Osmanlı Devleti’nin eğitim faaliyetlerini bir bütün olarak ele alan ilk düzenlemedir. Bu nizamname çerçevesinde kurulan “Büyük Dârülmuallimîn” kurumu bünyesindeki Rüşdiye, İdadi ve Sultani şubelerinin öğretmen yetiştirmesi planlanmıştır.  Ancak bu durum dönemin şartları gereği kısa sürede gerçekleştirilememiş, asıl atılım II. Abdülhamid döneminde yapılmıştır. Ayrıca aynı dönemde Osmanlı coğrafyasında birçok eğitim kurumu açılmıştır. Kıbrıs’ta 1897 yılında açılan idadi bunlardan biridir. İngiliz yönetimi döneminde Kıbrıs’ta Rumların lise seviyesinde okul açmaları eğitim seviyesi olarak daha düşük durumda olan Kıbrıs Türklerini gelecekleri için endişeye sevk etmiştir. Ada Türklerinin talebi ile Maarif Nezareti tarafından Kıbrıs İdadisi açılmasına kararı verilmiş ve bu durum İngiliz yönetimince kabul edilmiştir. 1897 yılında açılan Kıbrıs İdadisi için Maarif Nezareti iki öğretmen göndermiştir. Öğretmen nakli çeşitli sebeplerle zaman zaman aksaklığa uğramıştır. Kıbrıs İdadisinin nitelikli öğretmen ihtiyacı okul bütçesi yetersiz olduğu için ağırlıklı olarak Kıbrıs Türklerinden sağlanmıştır. Kıbrıs İdadisi bütçeleri; ada yönetiminin tahsis ettiği bütçe, Kıbrıs Evkaf İdaresi’nin yapmış olduğu kısıtlı yardım ve hayırsever Kıbrıs Türklerinin destekleri ile düzenlenen yardım kampanyalarından toplanan katkı ile oluşturulmuştur. Kıbrıs İdadisi’nin en büyük sorunları bütçe problemi sebebiyle nitelikli öğretmen temini, okul binasının kapasite olarak yetersizliği ve ikamet problemidir.

The 1869 Education Regulation is the first regulation that deals with the educational affairs of the Ottoman Empire as a whole. It was planned to train teachers for the Rushtiye, Idadi, and Sultani schools by the corresponding branches of the “Büyük Dârülmuallimîn” Institution established within the framework of this regulation.  However, it could not be achieved in a short time due to the conditions of that period, and the real move was made during the reign of Abdulhamid II. In addition, many educational institutions were opened within the Ottoman geography during this period. Idadi, opened in Cyprus in 1897, was one of them. The fact that Greek Cypriots opened high schools during the British administration worried less educated Turkish Cypriots about their future. At the request of the Turkish Cypriots and approval of the British administration, the Ministry of Education decided to open a Cyprus Idadi. Two teachers were sent by the Ottoman administration for the Cyprus Idadi that opened in 1897. From time to time, this was hindered for various reasons. Although there was the need for qualified teachers, the teachers were mostly provided by the Turkish Cypriots due to the insufficient budget of the Cyprus Idadi. The budget of the Cyprus Idadi consisted of the budget allocated by the island administration, the limited assistance provided by the Directorate of the Cyprus Evkaf, the support of the charitable Turkish Cypriots, and the money collected in fund-raising campaigns. The biggest problems for the Cyprus Idadi were the provision of qualified teachers, the inadequacy of the school building, and the residence problems.