TOKAT'TAN BİR KAÇ FİGÜRLÜ KABARTMA HAKKINDA /
TOKAT'TAN BİR KAÇ FİGÜRLÜ KABARTMA HAKKINDA /
Yazar: Gündoğdu, Hamza
Dergi: Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 13, 2010

ÖzetPrehistorik ve tarihi devirlerden beri önemli yol ve kültürlerin kavşaknoktasında bulunan Tokat'ta Hitit, Frig, Roma, Bizans ve İslami dönemlerdenkalma çeşitli kültür varlıkları bulunmaktadır.Malazgirt Zaferinden kısa bir süre sonra Tokat ve çevresine yerleşen Türkler,buralardaki eski uygarlık kalıntılarına yeni eserler katmışlardır. Danişmentlilerdöneminde önemli bir merkez olan Niksar ve Tokat'ta bu dönemden kalma pek çokeser bulunmaktadır.Danişmentlileritakiben yöre kültüıiine katkıda bulunmuş, Anadolu Selçuklu,İlhanlı ve Osmanlı dönemlerinde Niksar ve Tokat'taki bazı yapılarda figürlükabartmalarla süslü birçok eser inşa edilmiştir.Niksar'da Hükümet Önü Çeşmesi, Çöreği Büyük Tekkesi, KardeşlerÇeşmesi, Leylekli Köprü ve Büyük Hamam'da Figürtü kabartınalara özel bir yer vesembolik anlam yüklendiği görülmektedir. öte yandan Tokat'ta da Taş Han, PaşaHanı gibi yapılarda aynı geleneği sürdüren figürlü kabartmalar bulunmaktadır. Bumakalede burada karşılaştığımız figürlü kabartmaların; konu, şekil, tipoloji vesembolik anlamları üzerinde durulacak ve benzer örnekler arasındaki ilişkilerortaya konulmaya çalışılacaktır.Anahtar Kelimeler: Tokat, Niksar, Figür, Paşa Ham, Çöreği SEVERAL EXAMPLES OF FIGURATIVE RELIEFS FROM TOKATAbstractDue to its location on important routes and j unction of cu ıtures, the Provinceof Tokat has been rich in cultural heritage left by cultures such as Hittites,Phrygians, Romans, Byzantines and those of the Islamic era.Following the battle at Manzikert, the Turks settled at Tokat and itsvicinity and changed the architectural landscape with the addition of newremains to those left by the preceeding cultures of the region.In partieular, numerous monuments dating to the period of Danışmends havebeen found at Tokat and Niksar. Monuments with figurative reliefs were built atTokat and Niksar during the periods of the Danışmends, I1hanids, Seljuks, andOttomans.it appears that a speeia! emphasis and symbolism has been plaeed upon thefigurative reliefs at the monuments located at Niksar, ineluding Hükümet ÖnüÇeşmesi, Çöreği Büyük Tekkesi, Kardeşler Çeşmesi, Leylekli Köprü ve BüyükHamam.. Similar tradition of employing figurative relief are also common atmonuments sueh as Taş Han and Paşa Hanı in Tokat. This artiele examines thefigurative reliefs İn terms of subject, typology, style, and symbolism attaehed tothese figures and attempts to estabI ish connections with other eomparableexamples located at other plaees.Key Words: Tokat, Niksar, Figür, Paşa Hanı, Çöreği

ÖzetPrehistorik ve tarihi devirlerden beri önemli yol ve kültürlerin kavşaknoktasında bulunan Tokat'ta Hitit, Frig, Roma, Bizans ve İslami dönemlerdenkalma çeşitli kültür varlıkları bulunmaktadır.Malazgirt Zaferinden kısa bir süre sonra Tokat ve çevresine yerleşen Türkler,buralardaki eski uygarlık kalıntılarına yeni eserler katmışlardır. Danişmentlilerdöneminde önemli bir merkez olan Niksar ve Tokat'ta bu dönemden kalma pek çokeser bulunmaktadır.Danişmentlileritakiben yöre kültüıiine katkıda bulunmuş, Anadolu Selçuklu,İlhanlı ve Osmanlı dönemlerinde Niksar ve Tokat'taki bazı yapılarda figürlükabartmalarla süslü birçok eser inşa edilmiştir.Niksar'da Hükümet Önü Çeşmesi, Çöreği Büyük Tekkesi, KardeşlerÇeşmesi, Leylekli Köprü ve Büyük Hamam'da Figürtü kabartınalara özel bir yer vesembolik anlam yüklendiği görülmektedir. öte yandan Tokat'ta da Taş Han, PaşaHanı gibi yapılarda aynı geleneği sürdüren figürlü kabartmalar bulunmaktadır. Bumakalede burada karşılaştığımız figürlü kabartmaların; konu, şekil, tipoloji vesembolik anlamları üzerinde durulacak ve benzer örnekler arasındaki ilişkilerortaya konulmaya çalışılacaktır.Anahtar Kelimeler: Tokat, Niksar, Figür, Paşa Ham, Çöreği SEVERAL EXAMPLES OF FIGURATIVE RELIEFS FROM TOKATAbstractDue to its location on important routes and j unction of cu ıtures, the Provinceof Tokat has been rich in cultural heritage left by cultures such as Hittites,Phrygians, Romans, Byzantines and those of the Islamic era.Following the battle at Manzikert, the Turks settled at Tokat and itsvicinity and changed the architectural landscape with the addition of newremains to those left by the preceeding cultures of the region.In partieular, numerous monuments dating to the period of Danışmends havebeen found at Tokat and Niksar. Monuments with figurative reliefs were built atTokat and Niksar during the periods of the Danışmends, I1hanids, Seljuks, andOttomans.it appears that a speeia! emphasis and symbolism has been plaeed upon thefigurative reliefs at the monuments located at Niksar, ineluding Hükümet ÖnüÇeşmesi, Çöreği Büyük Tekkesi, Kardeşler Çeşmesi, Leylekli Köprü ve BüyükHamam.. Similar tradition of employing figurative relief are also common atmonuments sueh as Taş Han and Paşa Hanı in Tokat. This artiele examines thefigurative reliefs İn terms of subject, typology, style, and symbolism attaehed tothese figures and attempts to estabI ish connections with other eomparableexamples located at other plaees.Key Words: Tokat, Niksar, Figür, Paşa Hanı, Çöreği