Kent parklarında bitki örtüsü ve tozlayıcı etkileşiminin değerlendirilmesi: Barış mahallesi, Bursa örneği
The evaluation of the plant-pollinator interaction in urban parks: the case study of Bursa, Barış neighborhood
Yazar: Süeltürk, Betül; Coşkun Hepcan, Çiğdem
Dergi: Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, Vol. 21 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Landscape Planning ; Peyzaj Planlama ; Landscape Design ; Peyzaj Tasarımı ; Bitki-tozlayıcı etkileşimi,Kentsel biyoçeşitlilik,Mahalle parkları,RStudio,Tozlayıcı dostu kentler ; Plant-pollinator interaction,Urban biodiversity,Neighborhood parks,RStudio,Pollinator friendly cities

Bu çalışmada kent parklarında bitki örtüsü ve tozlayıcı etkileşiminin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma Bursa kentinde yer alan Menekşe, Dalyan ve Ilgın parklarında yürütülmüş olup bu parklardaki bitki ve tozlayıcılar arasındaki etkileşim RStudio 4.2.3 (R Core Team, 2023) yazılımında gerçekleştirilen Ekolojik Ağ, Kümeleme, Temel Bileşenler analizleriyle belirlenmiştir. Bulgular parkların tozlayıcılara yaşam alanı sağladığını bununla birlikte bitki tür çeşitliliği ve sayısına bağlı olarak tozlayıcı bolluğu ve çeşitliliğinin düşük düzeyde olduğunu göstermiştir. Parklarda, çiçek sinekleri familyasına (Syrphidae) dahil türler, arı türleri arasında Avrupa bal arısı (Apis mellifera) ve kelebek türlerinden Küçük beyaz melek kelebeği (Pieris rapae) en bol bulunan tozlayıcı türler olarak tespit edilmiştir. Tibet Dağ Muşmulası (Cotenaster franchetti Bois), Alev Çalısı (Photinia × fraseri Dress), Gaura (Oenothera lindheimeri (Engelm. & A. Gray) W. L.Wagner & Hoch), Lavanta (Lavandula officinalis Chaix) ve Tüylü Kartopu (Viburnum tinus L.) ise tozlayıcılar tarafından en çok ziyaret edilen bitki türleridir. Tozlayıcıların tercih ettiği bitkilerin çiçek renklerinin ise çoğunlukla beyaz ve mor olduğu saptanmıştır. Araştırma bulgularına dayanarak, kent parklarında biyoçeşitliliği artırmak ve tozlayıcı türleri korumak için çeşitli öneriler sunulmuştur. Bu öneriler arasında, doğal çayır bitkilerinin kullanılması, farklı yüksekliklerde bitkilerle katmanlı bitkilendirme yapılması ve bitki seçerken sadece çiçeklerin şekli ve rengi değil, aynı zamanda yılın farklı zamanlarında tozlayıcılara sürekli besin sağlamak için bitkilerin çiçeklenme dönemlerinin birbirini takip etmesi dikkate alınmalıdır.

This study aimed to evaluate the interaction between plants and pollinators in urban parks. The research was conducted in Menekşe, Dalyan, and Ilgın parks, located in the city of Bursa, and the interaction between plants and pollinators in these parks was determined using Ecological Network, Cluster, and Principal Component analyses performed in RStudio 4.2.3 (R Core Team, 2023). The findings showed that while the parks provide habitats for pollinators, pollinator abundance and diversity were low, depending on the diversity and number of plant species. In the parks, species belonging to the hoverfly family (Syrphidae), the European honeybee (Apis mellifera) among bee species, and the Small white butterfly (Pieris rapae) among butterfly species have been identified as the most abundant pollinator species. The plant species most frequently visited by pollinators were Franchet’s Cotoneaster (Cotoneaster franchetii Bois), Red Tip Photinia (Photinia × fraseri Dress), Gaura (Oenothera lindheimeri (Engelm. & A. Gray) W. L.Wagner & Hoch), Lavender (Lavandula officinalis Chaix), and Laurustinus (Viburnum tinus L.). It was found that the flower colors of the plants preferred by pollinators were predominantly white and purple. Based on the research findings, several recommendations have been proposed to enhance biodiversity and conserve pollinator species in urban parks. These recommendations include the use of native meadow plant species, the implementation of layered vegetation with plants of varying heights, and the consideration of not only flower shape and color but also the sequential blooming periods of plants to ensure a continuous food supply for pollinators throughout different times of the year.