Ege Bölgesi Kızılçam (Pinus brutia Ten.) Ormanlarında Çam Balı Üretiminin Sosyoekonomik ve Teknik Analizi
Socioeconomic and Technical Analysis of Pine Honey Production in the Turkish Red Pine (Pinus brutia Ten.) Forests of the Aegean Region
Yazar: Göksu, Emre; Daşdemir, İsmet; Şengül Abedı, Zekiye
Dergi: Bartın Orman Fakültesi Dergisi, Vol. 28 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Forestry Politics, Economics and Law ; Ormancılık Politikası, Ekonomisi ve Hukuku ; Arıcılık,çam balı,üretici,sosyoekonomik,teknik analiz,Ege Bölgesi ; Beekeeping,pine honey,producer,socioeconomic,technical analysis,Aegean Region

Türkiye, dünya çam balı üretiminin yaklaşık %90’ını karşılayarak bu alanda küresel ölçekte stratejik bir konuma sahiptir. Çam balı, yalnızca ekonomik bir ürün değil, aynı zamanda kırsal kalkınma ve ekosistem hizmetleri açısından da önemli bir odun dışı orman ürünüdür. Bu araştırmada çam balı üreticilerinin sosyoekonomik yapısı, üretim koşulları, örgütlenme düzeyi, mekanizasyon kullanımı ve pazarlama stratejileri analiz edilmiş, üretimin sürdürülebilirliğini tehdit eden başlıca sorunlar belirlenmiş ve çözüm önerileri geliştirilmiştir. Araştırma Muğla, Aydın ve İzmir illerinde çam balı üretimi yapan 379 arıcılık işletmesinden anket yoluyla elde edilen verilere dayanmaktadır. Bulgular işletmelerin faaliyet gösterdikleri illere göre oluşturulan gruplar temelinde değerlendirilerek, üretici odaklı politikaların geliştirilmesi ve sektörel kapasitenin artırılmasına yönelik stratejik planlamalar için önemli bir zemin oluşturmuştur. Araştırma sonuçları üreticilerin yaşlandığını, eğitim ve örgütlenme düzeyinin yetersiz kaldığını göstermektedir. Sosyal güvence eksikliği ve finansman sıkıntıları ekonomik sürdürülebilirliği tehdit ederken, ORKÖY desteklerinin etkin kullanılamadığı, modern ekipman kullanımının ve diğer arı ürünlerinin üretiminin çok düşük seviyede kaldığı belirlenmiştir. Koloni kayıplarının hastalıklar, iklim değişikliği ve konaklama alanı yetersizliği gibi nedenlerle arttığı; pazarlamada ise toptancı ve tüccarların belirleyici rol oynadığı ve bu durumun üretici gelirlerini olumsuz etkilediği anlaşılmıştır. Bu bağlamda doğrudan satış ve sözleşmeli üretim gibi farklı pazarlama kanallarının teşvik edilmesi, gençlerin sektöre kazandırılması, eğitim faaliyetlerinin yaygınlaştırılması, üretici örgütlenmesinin güçlendirilmesi, mekanizasyon düzeyinin artırılması önerilmektedir.

Türkiye holds a globally strategic position, accounting for approximately 90% of the world’s pine honey production. Pine honey is not only an economically valuable product but also a significant non-wood forest product in terms of rural development and ecosystem services. This study analysed the socioeconomic structure of pine honey producers, production conditions, level of organisation, use of mechanisation, and marketing strategies. It also identifies the key threats to the sustainability of production and offers solution-oriented recommendations. This research is based on data collected through surveys conducted with 379 beekeeping enterprises engaged in pine honey production in the provinces of Muğla, Aydın, and İzmir. The findings were evaluated based on groups formed according to the provinces in which the enterprises operate, thus providing a foundation for producer-oriented policies and strategic planning to enhance sectoral capacity. The results reveal that the producer population is aging, and education and organisation levels remain inadequate. Lack of social security and financial difficulties threaten economic sustainability, while ORKÖY supports are not effectively utilized. Moreover, the use of modern equipment and the production of other bee products remain at very low levels. Colony losses have increased due to diseases, climate change, and a shortage of suitable migration sites. In marketing, wholesalers and traders play a dominant role, which adversely affects producer incomes. In this context, it is recommended to promote different marketing channels, such as direct sales and contract production, encourage youth participation in the sector, expand training activities, strengthen producer organisations, and increase the level of mechanisation.