KOLLUK KUVVETLERİNİN DENETİMİNDE SİVİL GÖZETİM:  KUZEY İRLANDA POLİS OMBUDSMANLIĞI ÖRNEĞİ
KOLLUK KUVVETLERİNİN DENETİMİNDE SİVİL GÖZETİM:  KUZEY İRLANDA POLİS OMBUDSMANLIĞI ÖRNEĞİ
Yazar: Önen, S. Mustafa,; Güngör, Mustafa
Dergi: İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 7 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Kolluk,Kolluk Kuvvetlerinin Denetimi,Sivil Gözetim,Ombudsman,Kuzey İrlanda Polis Ombudsmanı

Kolluk kuvvetlerinin, kamu düzeninin devamlılığınıve halkın güvenliğini sağlamak için diğer kamu görevlilerinden farklı olarakkişilerin hak ve özgürlüklerine müdahale niteliği taşıyan birtakım özelyetkileri bulunmaktadır. Ancak bu yetkilerin demokratik ülkelerde kişilerintemel hak ve özgürlüklerini kısıtlayacak yönde kullanılmaması esastır. Bunu sağlamakiçin günümüzde kolluk kuvvetlerinin denetlenmesinde sivil gözetim anlayışıgündeme gelmiştir. Sivil gözetimin dünyada farklı uygulama biçimleri olsa dasivil gözetim, esas itibariyle kolluk kuvvetlerine yönelik başvuru veşikayetlerin genellikle kurum içi ve dışı daha bağımsız, tarafsız ve sivilotoritelerce soruşturulması esasına dayanmaktadır. Türkiye’de kollukkuvvetlerinin denetiminden ve sivil gözetiminden sorumlu çok sayıda kurul vekomisyon vardır. Ancak Türkiye’de sivil gözetim mekanizmalarının etkili veyeterli olarak çalıştıklarını söylemek güçtür. Her ne kadar bu konuda 2016yılında Kolluk Gözetim Komisyonu kurulmuşsa da bu komisyon, yapısı veişleyişindeki bazı eksiklikler ile dikkat çekmektedir. İşte bu çalışmada önce,kolluk denetimi ve sivil gözetim mekanizmaları genel anlamda ve Türkiyeözelinde açıklanmış; sonra çalışmada kolluğun denetlenmesinde dünyada sivilgözetime daha çok örnek gösterilen Kuzey İrlanda Polis Ombudsmanlığıincelenmiştir. Bu modelin Türkiye’ye uygulanabilirliği üzerinde durularakçalışmanın sonunda birtakım öneriler geliştirilmiştir.

Kolluk kuvvetlerinin, kamu düzeninin devamlılığınıve halkın güvenliğini sağlamak için diğer kamu görevlilerinden farklı olarakkişilerin hak ve özgürlüklerine müdahale niteliği taşıyan birtakım özelyetkileri bulunmaktadır. Ancak bu yetkilerin demokratik ülkelerde kişilerintemel hak ve özgürlüklerini kısıtlayacak yönde kullanılmaması esastır. Bunu sağlamakiçin günümüzde kolluk kuvvetlerinin denetlenmesinde sivil gözetim anlayışıgündeme gelmiştir. Sivil gözetimin dünyada farklı uygulama biçimleri olsa dasivil gözetim, esas itibariyle kolluk kuvvetlerine yönelik başvuru veşikayetlerin genellikle kurum içi ve dışı daha bağımsız, tarafsız ve sivilotoritelerce soruşturulması esasına dayanmaktadır. Türkiye’de kollukkuvvetlerinin denetiminden ve sivil gözetiminden sorumlu çok sayıda kurul vekomisyon vardır. Ancak Türkiye’de sivil gözetim mekanizmalarının etkili veyeterli olarak çalıştıklarını söylemek güçtür. Her ne kadar bu konuda 2016yılında Kolluk Gözetim Komisyonu kurulmuşsa da bu komisyon, yapısı veişleyişindeki bazı eksiklikler ile dikkat çekmektedir. İşte bu çalışmada önce,kolluk denetimi ve sivil gözetim mekanizmaları genel anlamda ve Türkiyeözelinde açıklanmış; sonra çalışmada kolluğun denetlenmesinde dünyada sivilgözetime daha çok örnek gösterilen Kuzey İrlanda Polis Ombudsmanlığıincelenmiştir. Bu modelin Türkiye’ye uygulanabilirliği üzerinde durularakçalışmanın sonunda birtakım öneriler geliştirilmiştir.