İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA İŞLEM GÖREN ŞİRKETLERİN BAĞIMSIZ DENETİMİNDE 5 BÜYÜK DENETİM FİRMASININ PAYI
İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA İŞLEM GÖREN ŞİRKETLERİN BAĞIMSIZ DENETİMİNDE 5 BÜYÜK DENETİM FİRMASININ PAYI
Yazar: Önder, Türkan
Dergi: Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi No. 18, 2001
Anahtar kelimeler: menkul kıymetler,denetim firması

Denetim firmasının büyüklüğünün denetim kalitesi ile ilişkili olmadı­ğı, dolayısıyla denetim firması seçiminde gereksiz bir faktör olduğu görüşü­ne karşı, DeAngelo (1981 ), teorik olarak denetim kalitesinin, denetim fir­ması büyüklüğünden bağımsız olmadığını öne sürmektedir. Bu görüşe göre, daha fazla müşterisi bulunan denetim firmaları, bir müşteride buldukları hatayı rapor etmemekle daha fazla kaybedeceklerdir; zira bu olay açığa çı­karılırsa denetim firmasının şöhreti etkilenecek ve müşteri sayılarında azal­ma olabilecektir. Dolayısıyla müşteri sayısı denetim kalitesi için bir ipotek oluşturmaktadır. Müşteri sayısı fazla ve tek bir müşterinin toplam denetim gelirleri içindeki payı az olan büyük denetim şirketleri daha bağımsız ola­caklar dolayısı ile denetim kalitesi de daha yüksek olacaktır. Bu çalışmanın amacı, 5 büyükler olarak adlandırılan uluslararası şir­ketlerin kaliteyi temsil ettiği varsayımından hareket ederek, İMKB 'daki de­netim kalitesini araştırmaktır. Bu amaçla yapılan araştırma sonucuna göre, 1998 ve 1999 senelerinde İMKB 'de toplam şirketlerin %42 'si ve %48 'i 5 büyük olarak tanımladığımız uluslararası denetim firmaları tarafından de­netlenmiştir. Ayrıca mali sektör ve sınai sektör bazındaki analizde ise, mali sektör şirketlerinin 1998'de %60'ı ve 1999 senesinde ise %67'si yine 5 bü­yükler tarafından denetlenmiştir. Bu tesbitlere göre İMKB'de denetim kali­tesinin düşük olduğunu söyleyemeyiz. 

Denetim firmasının büyüklüğünün denetim kalitesi ile ilişkili olmadı­ğı, dolayısıyla denetim firması seçiminde gereksiz bir faktör olduğu görüşü­ne karşı, DeAngelo (1981 ), teorik olarak denetim kalitesinin, denetim fir­ması büyüklüğünden bağımsız olmadığını öne sürmektedir. Bu görüşe göre, daha fazla müşterisi bulunan denetim firmaları, bir müşteride buldukları hatayı rapor etmemekle daha fazla kaybedeceklerdir; zira bu olay açığa çı­karılırsa denetim firmasının şöhreti etkilenecek ve müşteri sayılarında azal­ma olabilecektir. Dolayısıyla müşteri sayısı denetim kalitesi için bir ipotek oluşturmaktadır. Müşteri sayısı fazla ve tek bir müşterinin toplam denetim gelirleri içindeki payı az olan büyük denetim şirketleri daha bağımsız ola­caklar dolayısı ile denetim kalitesi de daha yüksek olacaktır. Bu çalışmanın amacı, 5 büyükler olarak adlandırılan uluslararası şir­ketlerin kaliteyi temsil ettiği varsayımından hareket ederek, İMKB 'daki de­netim kalitesini araştırmaktır. Bu amaçla yapılan araştırma sonucuna göre, 1998 ve 1999 senelerinde İMKB 'de toplam şirketlerin %42 'si ve %48 'i 5 büyük olarak tanımladığımız uluslararası denetim firmaları tarafından de­netlenmiştir. Ayrıca mali sektör ve sınai sektör bazındaki analizde ise, mali sektör şirketlerinin 1998'de %60'ı ve 1999 senesinde ise %67'si yine 5 bü­yükler tarafından denetlenmiştir. Bu tesbitlere göre İMKB'de denetim kali­tesinin düşük olduğunu söyleyemeyiz.