Yaşar Kemal’ın “Yılanı Öldürseler” Romanında Yer Alan Geleneklerin Özbek Gelenek Ve Göreneklerıyle Karşılaştırılması
Yaşar Kemal’ın “Yılanı Öldürseler” Romanında Yer Alan Geleneklerin Özbek Gelenek Ve Göreneklerıyle Karşılaştırılması
Yazar: Amınova, Lola
Dergi: 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, Vol. 7 No. 20, 2017
Anahtar kelimeler: Halk edebiyatı,Özbek gelenekleri,Türk örf adetleri

Sanat eserleri şekil, muhteva ve üslup özellikleri ile de içinde doğdukları hayata,kültüre, zihniyete, geleneğe, alışkanlıklara ve davranışlara tutulan bir ayna vazifesigörür. Bu bakımdan, toplumsal yapıyı bilmeden, bir toplumun sanatını anlamakveya sanatsal yaratıların toplumsal işlevini çözümlemeden sanatın toplumsal etkilerini saptamak ve değerlendirmek mümkün değildir. Malum, halk edebiyatı -milletin sıradan olan çalışkan insanlarının icadıdır. Halk edebiyatı halk sanatınıntiyatro, dans, ressamlık sanatlarından ayrı, kendine özgü özellikleriyle biliniyor.Halk edebiyatında kelime, ahenk ve anlam en önemli faktörlerden sayılır. Her milletin geçmişinde sözlü kelime sanatı olduğu gibi Türk milletlerinin geçmişinde depürhikmet sözlü edebiyatının eşsiz numuneleri vardır.Folklor numunelerinde de bir yazarın düşünceleri değil, belli bir milletin duyguları, inançları, hayalleri hayattan çıkardıkları sonuç olarak elde ettikleri tecrübeleri yansıyor. Sanat yapıtının toplumsal bir ürün olması, onu aynı zamanda siyasal,sosyal ve kültürel bir gösterge haline de dönüştürür. Başka bir deyişle, her sanatyapıtı, içinde doğduğu toplumun belirleyici nitelikleriyle belirli bir ilişki içerisindevarlığını sürdürür Türk yazarı Yaşar Kemal’in eserlerinde kendisi yaşadığı ortam ve milletine aitörf adet, gelenek ve görenekler, alkış ve kargışlar doğal bir şekilde yansıtılmıştır.Yaşar Kemal romanlarında o yöre insanlarının konuşmaları, ağızları, deyimleriniolduğu gibi kullanmaya çaba göstermiştir. Yazar romanlarındaki olağanüstü olayları, ruh ve hayvanlar hakkındaki hikâyeleri halk edebiyatındaki efsane ve rivayetmotiflerinden yararlanarak anlatıyor. Yazarın “Yılanı öldürseler” romanı aynen efsane ve rivayet motiflerinin güzel numunesi olarak ortaya çıkmış eserdir.Anahtar sözcükler: Halk edebiyatı, Özbek gelenekleri, Türk örf adetleriAbstract:The works of art, with their shapes, content and stylistic features, also observe amirror that is held by the chronicles, cultures, minds, traditions, habits and behaviors that they are born in. In this respect, it is not possible to recognize and evaluatethe social influences of art without understanding the art of a society or solving thesocial function of the artistic creations without knowing how to do it. Well, folkliterature - the invention of the hardworking people of the nation. Folk literatureis known for its folk art distinct from the arts of theater, dance and painting. Infolk literature, word, harmony and meaning are the most important factors. Justas every nation has a verbal vocabulary in its past, the Turkish nations have uniqueexamples of oral literature in the past.Folklore samples reflect not only the author’s thoughts, but also the emotionsand beliefs of a certain nation, the experiences they have achieved as a result of theirdreams. The fact that the work of art is a social product transforms it into a political, social and cultural indicator at the same time. In other words, every work of artcontinues its existence in a certain relationship with the determinative qualities ofthe society in which it is born.In the works of the Turkish writer Yaşar Kemal, customs, traditions and customs, applause and confusion belonging to the environment and the nation he livedin were reflected naturally. Yaşar Kemal has tried to use the speeches, mouths andidioms of the local people as they are in his novels. He writes stories about extraordinary events, soul and animals in his novels, using the legends and narrativemotifs in folk literature. The novel “Kill the Serpent” novel is a work of art thatemerged as a beautiful sample of myths and narrative motifs.Keywords: Folk literature, Uzbek traditions, Turksh customs

Sanat eserleri şekil, muhteva ve üslup özellikleri ile de içinde doğdukları hayata,kültüre, zihniyete, geleneğe, alışkanlıklara ve davranışlara tutulan bir ayna vazifesigörür. Bu bakımdan, toplumsal yapıyı bilmeden, bir toplumun sanatını anlamakveya sanatsal yaratıların toplumsal işlevini çözümlemeden sanatın toplumsal etkilerini saptamak ve değerlendirmek mümkün değildir. Malum, halk edebiyatı -milletin sıradan olan çalışkan insanlarının icadıdır. Halk edebiyatı halk sanatınıntiyatro, dans, ressamlık sanatlarından ayrı, kendine özgü özellikleriyle biliniyor.Halk edebiyatında kelime, ahenk ve anlam en önemli faktörlerden sayılır. Her milletin geçmişinde sözlü kelime sanatı olduğu gibi Türk milletlerinin geçmişinde depürhikmet sözlü edebiyatının eşsiz numuneleri vardır.Folklor numunelerinde de bir yazarın düşünceleri değil, belli bir milletin duyguları, inançları, hayalleri hayattan çıkardıkları sonuç olarak elde ettikleri tecrübeleri yansıyor. Sanat yapıtının toplumsal bir ürün olması, onu aynı zamanda siyasal,sosyal ve kültürel bir gösterge haline de dönüştürür. Başka bir deyişle, her sanatyapıtı, içinde doğduğu toplumun belirleyici nitelikleriyle belirli bir ilişki içerisindevarlığını sürdürür Türk yazarı Yaşar Kemal’in eserlerinde kendisi yaşadığı ortam ve milletine aitörf adet, gelenek ve görenekler, alkış ve kargışlar doğal bir şekilde yansıtılmıştır.Yaşar Kemal romanlarında o yöre insanlarının konuşmaları, ağızları, deyimleriniolduğu gibi kullanmaya çaba göstermiştir. Yazar romanlarındaki olağanüstü olayları, ruh ve hayvanlar hakkındaki hikâyeleri halk edebiyatındaki efsane ve rivayetmotiflerinden yararlanarak anlatıyor. Yazarın “Yılanı öldürseler” romanı aynen efsane ve rivayet motiflerinin güzel numunesi olarak ortaya çıkmış eserdir.Anahtar sözcükler: Halk edebiyatı, Özbek gelenekleri, Türk örf adetleriAbstract:The works of art, with their shapes, content and stylistic features, also observe amirror that is held by the chronicles, cultures, minds, traditions, habits and behaviors that they are born in. In this respect, it is not possible to recognize and evaluatethe social influences of art without understanding the art of a society or solving thesocial function of the artistic creations without knowing how to do it. Well, folkliterature - the invention of the hardworking people of the nation. Folk literatureis known for its folk art distinct from the arts of theater, dance and painting. Infolk literature, word, harmony and meaning are the most important factors. Justas every nation has a verbal vocabulary in its past, the Turkish nations have uniqueexamples of oral literature in the past.Folklore samples reflect not only the author’s thoughts, but also the emotionsand beliefs of a certain nation, the experiences they have achieved as a result of theirdreams. The fact that the work of art is a social product transforms it into a political, social and cultural indicator at the same time. In other words, every work of artcontinues its existence in a certain relationship with the determinative qualities ofthe society in which it is born.In the works of the Turkish writer Yaşar Kemal, customs, traditions and customs, applause and confusion belonging to the environment and the nation he livedin were reflected naturally. Yaşar Kemal has tried to use the speeches, mouths andidioms of the local people as they are in his novels. He writes stories about extraordinary events, soul and animals in his novels, using the legends and narrativemotifs in folk literature. The novel “Kill the Serpent” novel is a work of art thatemerged as a beautiful sample of myths and narrative motifs.Keywords: Folk literature, Uzbek traditions, Turksh customs