TÜRK YAZILI BASININDA AYM – YARGITAY UYUŞMAZLIĞI HABERLERİNİN ÇERÇEVELEME KURAMI KAPSAMINDA İNCELENMESİ
TÜRK YAZILI BASININDA AYM – YARGITAY UYUŞMAZLIĞI HABERLERİNİN ÇERÇEVELEME KURAMI KAPSAMINDA İNCELENMESİ
Yazar: Çaydaş Bozbaş, Aylin
Dergi: Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Vol. 11 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Communication Theories ; İletişim Kuramları ; Çerçeveleme Kuramı,Medya,AYM,Yargıtay,Gazete,Haber

Medya, kitle iletişim araçları aracılığıyla hangi haberlere yer vereceğine ilişkin karar verebildiği gibi haberleri nasıl sunacağını da belirleyebilir. Bu durum medyanın haberleri kendi belirlediği çerçeveler içerisinde sunduğunun en önemli göstergesidir. Durum, medyanın gündem yaratmanın ötesinde ilgili olaya nasıl bir yaklaşım sergilediği ile ilgilidir. Bu kapsamda medyanın bilinçli olarak haber seçme ve haberin çerçevesini belirleyecek biçimde yerleştirme yaptığını söylemek mümkündür. Söz konusu seçme ve yerleştirme biçimi medyanın haberi yorumlama kalıplarını yansıtır. Kitle iletişim araçlarının haberleri sunma biçiminde belirli noktalara vurgu yapması ve/veya özellikle yapmaması dikkatleri nereye çekmek istediği konusunda değerlendirme yapılabilmesine olanak tanır. Bu çalışmada, Yargıtay 3. Ceza Dairesi’nin AYM’nin Türkiye İşçi Partisi (TİP) Hatay Milletvekili Şerafettin Can Atalay’ın haklarının ihlal edildiğine ilişkin kararına itiraz eden AYM üyeleri hakkında suç duyurusunda bulunmasıyla başlayan AYM-Yargıtay 3. Ceza Dairesi arasındaki uyuşmazlığa ilişkin Türk yazılı basınında yer alan haberlerin ele alınışı ve yorumlanışı değerlendirilmektedir. Değerlendirme, Çerçeveleme kuramı kapsamında olayın başladığı 8 Kasım 2023 tarihinden 15 Kasım 2023 tarihine kadar bir hafta boyunca Sözcü, Cumhuriyet, Hürriyet, Milliyet, Akşam, Yeni Şafak ve Posta gazetelerinde konuya ilişkin haberlerin ele alınış ve değerlendirme biçimleri incelenmiştir. Söz konusu gazeteler farklı ideolojilere sahip olması nedeniyle tercih edilmiştir. Konuya ilişkin haber metinleri, Neuman ve arkadaşları (1992) tarafından saptanan beş çerçeve ile Sametko ve Valkenburg (2000) tarafından belirlenen beş çerçeve dâhilinde kategorilendirilmiştir. Söz konusu gazetelerin ilk sayfalarında konuya ilişkin haberlere yer verip vermemeleri ile konuyu değerlendirmek için AYM ve Yargıtay tarafında ve/veya karşısında olmak üzere hangi görüş(ler)e yer verdikleri incelenmiştir. Araştırma sonucunda, konuya ilişkin haberlerin ele alınış ve yorumlanma biçimlerinin gazetelerin ideolojilerine göre değiştiği ve sahip oldukları ideolojiler etrafında çerçevelendiği tespit edilmiştir.

Medya, kitle iletişim araçları aracılığıyla hangi haberlere yer vereceğine ilişkin karar verebildiği gibi haberleri nasıl sunacağını da belirleyebilir. Bu durum medyanın haberleri kendi belirlediği çerçeveler içerisinde sunduğunun en önemli göstergesidir. Durum, medyanın gündem yaratmanın ötesinde ilgili olaya nasıl bir yaklaşım sergilediği ile ilgilidir. Bu kapsamda medyanın bilinçli olarak haber seçme ve haberin çerçevesini belirleyecek biçimde yerleştirme yaptığını söylemek mümkündür. Söz konusu seçme ve yerleştirme biçimi medyanın haberi yorumlama kalıplarını yansıtır. Kitle iletişim araçlarının haberleri sunma biçiminde belirli noktalara vurgu yapması ve/veya özellikle yapmaması dikkatleri nereye çekmek istediği konusunda değerlendirme yapılabilmesine olanak tanır. Bu çalışmada, Yargıtay 3. Ceza Dairesi’nin AYM’nin Türkiye İşçi Partisi (TİP) Hatay Milletvekili Şerafettin Can Atalay’ın haklarının ihlal edildiğine ilişkin kararına itiraz eden AYM üyeleri hakkında suç duyurusunda bulunmasıyla başlayan AYM-Yargıtay 3. Ceza Dairesi arasındaki uyuşmazlığa ilişkin Türk yazılı basınında yer alan haberlerin ele alınışı ve yorumlanışı değerlendirilmektedir. Değerlendirme, Çerçeveleme kuramı kapsamında olayın başladığı 8 Kasım 2023 tarihinden 15 Kasım 2023 tarihine kadar bir hafta boyunca Sözcü, Cumhuriyet, Hürriyet, Milliyet, Akşam, Yeni Şafak ve Posta gazetelerinde konuya ilişkin haberlerin ele alınış ve değerlendirme biçimleri incelenmiştir. Söz konusu gazeteler farklı ideolojilere sahip olması nedeniyle tercih edilmiştir. Konuya ilişkin haber metinleri, Neuman ve arkadaşları (1992) tarafından saptanan beş çerçeve ile Sametko ve Valkenburg (2000) tarafından belirlenen beş çerçeve dâhilinde kategorilendirilmiştir. Söz konusu gazetelerin ilk sayfalarında konuya ilişkin haberlere yer verip vermemeleri ile konuyu değerlendirmek için AYM ve Yargıtay tarafında ve/veya karşısında olmak üzere hangi görüş(ler)e yer verdikleri incelenmiştir. Araştırma sonucunda, konuya ilişkin haberlerin ele alınış ve yorumlanma biçimlerinin gazetelerin ideolojilerine göre değiştiği ve sahip oldukları ideolojiler etrafında çerçevelendiği tespit edilmiştir.