Türkçe Ders Kitaplarında Modernizm Eleştirisi
Criticism of Modernism in Turkish Textbooks
Yazar: Şimşek, Ramazan
Dergi: Ana Dili Eğitimi Dergisi, Vol. 9 No. 3, 2021
Anahtar kelimeler: Other Fields of Education ; Alan Eğitimleri ; Modernism,critical discourse analysis,textbook,discourse ; Modernizm,Eleştirel Söylem Analizi,Ders kitabı,Söylem

Eğitim, örgün ve yaygın ağlarda toplumun değerleri, anlam-değer dünyası, refleksleri gözetilerek yürütülen bir süreçtir. Toplumsal değişim ve dönüşümler etkiledikleri tüm diğer faktörler gibi eğitimi de etkilemektedir. Eğitim surecinde hem öğreticiler hem öğrenciler açısından temel kaynak ders kitabıdır. Ders kitapları akademik içerikler kadar sosyal, kültürel içerikleri de bünyesinde barındırmaktadır. 19. yüzyıldan bu tarafa sosyal bilimlerin neredeyse tüm alanlarında gündem olan modernizm eğitimin de gündeminde yer almaktadır. 20. yüzyılda zirvesine ulaşan modernizm, yeniliklerle beraber maddi, manevî çözülmeleri de getirmiştir. Bu bağlamda eğitimin kurumsal politika belirleyicileri bu çözülmelere önlemler almıştır. Bu araştırmada kod çözme, yüzey yapının arkasındaki semantik katmanlara ulaşma olarak tarif edilen eleştirel söylem analizi yöntemi kullanılmış; MEB onaylı Türkçe ders kitaplarında modernizmin çözücü, bozucu etkilerine yönelik inşa edilen söylemler analiz edilmiştir. Araştırma bünyesinde modernizmle ilişkili yabancılaşmanın, popüler kültürün ve popüler kültür etkisindeki dil pratiklerinin, kapitalizmin inşa ettiği ben merkezli insan tipinin eleştirildiği; hedef kitlenin davranış ve tutumlarının metin söylemiyle manipüle edilmeye çalışıldığı; hedef kitlenin zihinsel şemalarının şekillendirilmeye çalışıldığı tespit edilmiştir.

Education is a process carried out by considering the values, meaning-value world, and reflexes of the society in formal and non-formal networks. Social changes and transformations affect education like all other factors they affect. The main source for both teachers and students in the educational process is the textbook. Textbooks contain social and cultural content as well as academic content. Modernism which has been on the agenda in almost all fields of social sciences since the 19th century is also on the agenda of education. Reaching its peak in the 20th century modernism brought material and spiritual dissolution along with innovations. In this context, the institutional policy makers of education have taken measures against these dissolutions. In this study, critical discourse analysis method, which can be defined as decoding, reaching the semantic layers behind the surface structure, was applied, the discourses built on the deconstructive and disruptive effects of modernism in Turkish textbooks approved by the Ministry of National Education were analyzed. Within the scope of the research, it was determined that alienation related to modernism, popular culture and language practices under the influence of popular culture, and the self-centred human type built by capitalism were criticized. In addition, it was determined that the behaviors and attitudes of the target audience were tried to be manipulated by text discourse and that the mental schemas of the target audience were tried to be shaped.