Beceri Temelli Sorulara Yönelik Öz Yeterlik Ölçeği Geliştirilmesi ve Ortaokul Öğrencilerinin Öz Yeterliklerinin İncelenmesi / Development of a Self-Efficacy Scale for Skill-Based Questions and Examination of Middle School Students' Self-Efficacy Levels
Development of a Self-Efficacy Scale for Skill-Based Questions and Examination of Middle School Students' Self-Efficacy Levels / Beceri Temelli Sorulara Yönelik Öz Yeterlik Ölçeği Geliştirilmesi ve Ortaokul Öğrencilerinin Öz Yeterliklerinin İncelenmesi
Yazar: Yilmaz, Muhammed Burak; Buldur, Serkan
Dergi: e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, Vol. 16 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Science Education ; Fen Bilgisi Eğitimi ; skill-based questions,middle school students,scale development,self-efficacy ; Beceri Temelli Sorular,Ortaokul Öğrencileri,Ölçek Geliştirme,Öz Yeterlik İnancı

Bu çalışmada, ortaokul öğrencilerinin beceri temelli sorulara ilişkin öz yeterlik inançlarının belirlenmesinde geçerli ve güvenilir olarak kullanılabilecek bir ölçme aracı geliştirmek ve ortaokul öğrencilerinin beceri temelli sorulara yönelik öz yeterlik inançlarını farklı değişkenler açısından belirlemek amaçlanmıştır. Bu kapsamda öz yeterlik inançları ile cinsiyet, sınıf düzeyi ve akademik başarı arasındaki ilişkiler de ayrıntılı olarak incelenmiştir. Araştırma, nicel araştırma yaklaşımlarından biri olan ve değişkenler arası ilişkileri ortaya koymayı amaçlayan ilişkisel tarama deseni çerçevesinde yürütülmüştür. Yapılan bu çalışmanın örneklemini bir ilin merkez ilçesinde bulunan devlet okullarında öğrenim gören ortaokul öğrencileri oluşturmuştur. Araştırmaya açımlayıcı faktör analizi (AFA) için 417, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) için 419 ortaokul öğrencisi olmak üzere toplamda 836 öğrenci katılmıştır. Veriler araştırmacılar tarafından geliştirilen ölçek ile toplanmıştır. Verilerin analizinde AFA, DFA “Bağımsız örneklemler için t-testi”, “Tek yönlü ANOVA” ve “Korelasyon analizi” esas alınmıştır. Yapılan analizler sonucunda öğrencilerin beceri temelli sorulara yönelik öz yeterlik inançlarını ölçmeye yönelik 7 maddesi olumlu 13 maddesi olumsuz olmak üzere tek faktörlü bir yapıya sahip geçerli ve güvenilir Beceri Temelli Sorulara Yönelik Öz Yeterlik Ölçeği [BTSYÖİÖ] geliştirilmiştir. Yapılan çalışma sonucunda erkek öğrencilerin öz yeterlik inançlarının kız öğrencilerin öz yeterlik inançlarına kıyasla istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra öğrencilerin öz yeterlik inançlarının sınıf düzeyine göre de anlamlı farklılıklar gösterdiği tespit edilmiştir. Sınıf düzeyi açısından değerlendirildiğinde ise sekizinci sınıf öğrencilerinin öz yeterlik inançlarının beşinci, altıncı ve yedinci sınıf öğrencilerine göre anlamlı derecede düşük olduğu belirlenmiştir. Ayrıca öğrencilerin akademik başarıları ile öz yeterlik inançları arasında pozitif yönlü, zayıf düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmaktadır.

This study aimed to develop a valid and reliable measurement tool that can be used to determine middle school students' self-efficacy beliefs regarding skill-based questions and to determine middle school students' self-efficacy beliefs in terms of different variables. In this context, the relationships between self-efficacy beliefs and their gender, grade level, and academic achievement were examined in detail. The study was conducted within the framework of the correlational design, which is one of the quantitative research approaches and aims to reveal the relationships between variables. The sample of this study consisted of middle school students attending public schools in the central district of a province. A total of 836 middle school students participated in the research, 417 for exploratory factor analysis (EFA) and 419 for confirmatory factor analysis (CFA). EFA, CFA, "Independent samples t-test," "One-way ANOVA," and "Correlation analysis" were used in data analysis. As a result of the analyses, a valid and reliable Self-Efficacy Scale for Skill-Based Questions [SSSQ] was developed with a single-factor structure consisting of 7 positive and 13 negative items to measure students' self-efficacy beliefs for skill-based questions. The findings of the study revealed that male students' self-efficacy beliefs were statistically significantly higher than female students' self-efficacy beliefs. Furthermore, students' self-efficacy beliefs also differed significantly by grade level. When evaluated in terms of grade level, it was determined that eighth-grade students' self-efficacy beliefs were significantly lower than fifth, sixth, and seventh-grade students. Furthermore, a positive, weakly strong, and statistically significant relationship was found between students' academic achievement and their self-efficacy beliefs.