CEMÂLEDDİN İSHÂK EL-KARAMÂNÎ’YE AİT “el-MÜNÂCÂTÜ’L-MEYMÛNE” ADLI KASÎDENİN TAHKİK, TERCÜME VE DEĞERLENDİRMESİ
THE INVESTIGATION, TRANSLATION AND EVALUATION OF THE CASE OF CEMALEDDIN ISHAKK AL-KARAMANI’S ODE “el-MÜNÂCÂTÜ’L-MEYMÛNE”
Yazar: Aydın, İbrahim; Tanrıbilir, Tarık; Karakuş, Yasin
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 19 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Cemâleddin İshâk el-Karamânî,el-Münâcâtü’l-Meymûne,İnceleme,,Tahkik,Tercüme,Münâcât ; Cemâleddin İshâk el-Karamânî,Münâcâtü’l-Meymûne,Review,Critical Extension,Translation,Munacat

Cemâleddinİshâk el-Karamânî, XVI. yüzyılda yaşamış bir Osmanlı âlimidir. Karaman’dadünyaya gelen Karamânî, hocası Cemâleddin Aksarâyî’ye nispet edilen ‘Cemâlî’ailesine mensuptur. O, kendi döneminde Karaman’a bağlı Aksaray’da kurulanCemâleddin Aksarâyî Medresesinde başladığı ilim tahsilini Konya Medresesindetamamlamış, daha sonra İstanbul’a gelerek devrin önde gelen âlimlerinden dersalıp bu alandaki yetkinliğini kanıtlamıştır. Kısa süre içerisinde büyük birşöhrete kavuşan Karamânî, aynı zamanda hocası Şeyh Hamdullah’tan nesih yazısınımeşk ederek iyi bir hattat olmuştur. Fatih Sultan Mehmet, onun bu özelliğinikeşfedince kendisinden İbn Hâcib’in “el-Kâfiye” isimli eserini istinsahetmesini istemiş, o da bunun karşılığında sultanın verdiği para ile haccagitmiştir. Hac dönüşü o sırada İstanbul kadısı olan hocası MuslihuddinKastallânî ile yaşadığı bir olay sebebiyle tasavvufa giren ve bu olay üzerineKaraman’a dönerek Halvetiyye tarikatının halifelerinden olan Habib Karamânî’yeintisap etmiştir. Şeyhinin yanında uzun süre kalıp seyr-i sülûkunu tamamlayarakhocasının icazetiyle Karaman bölgesinde bir süre halkı irşat ile meşgulolmuştur. Hayatının son dönemlerinde tekrar İstanbul’a gelerek amcası VeziriazamPîri Mehmet Paşa’nın kendisi için yaptırdığı tekkelerde irşat vazifesinisürdüren Karamânî, H. 933’te İstanbul’da vefat etmiştir.Karamânî,zâhirî ve bâtinî alanlarda elde ettiği birikimlerini sonraki nesillere aktarmaksuretiyle eserlerini ölümsüzleştirmiştir. Tefsir, hadis, Arap dili ve belagatigibi zahiri ilimlerde eserler verdiği gibi tasavvufî konuları ele aldığı Türkçeve Arapça kasideleri bulunmaktadır. Eserlerinin çoğu yazma halinde olup özellikleArapça kasideleri mecmualar içerisinde değişik zamanlarda basılmıştır. Ancak buçalışmada Karamanî’ni eserleri hakkında bilgi verilmemiş, sadece eserlerininisimleri zikredilmiştir. Karamânî’ninArapça kasidelerinden biri “el-Münâcâtü’l-Meymûne” isimli kasidesidir. İsmindenanlaşılacağı üzere münâcât türünde olan bu kasidesinde Karamânî, Allah’ayakarışı konu edinmiştir. Bu eserin matbu ve el yazması birçok nüshasımevcuttur. Biz bu çalışmamızda Süleymaniye Kütüphanesindeki Konya, İzmir veKılıç Ali Paşa Yazma Eser koleksiyonlarındaki nüshaları incelemeye esas aldık.Birbirinden farklı bu nüshaların müellif Cemâleddin İshâk Karamanî’ye aitolduğu hem kasidenin isimlerinden hem de isminin kaside içindeki beyittegeçmesinden anlaşılmaktadır. Ancak bu nüshalar incelendiğinde metinde bazıfarklılıkların olduğu göze çarpmaktadır.Bu makaledeCemâleddin İshâk el-Karamânî hakkında kısa bir bilgi verilerek kasidenin Karamânî’yenispeti tespit edildikten sonra müellif nüshasına en yakın metne ulaşılmayaçalışılacaktır. Kaside ve münâcât hakkında kısaca bilgi verildikten sonra kasideninTürkçeye tercümesi yapılarak kaside şekil ve muhteva yönünden incelenecektir.

Cemâleddin İshâk el-Karamânî is anOttoman scholar who lived in the XVIth century. Karamânî, who was born inKaraman, belongs to Cemaleddin Aksarayî and his family is from CemaleddinAksarayî. He started his education in Cemaleddin Aksarayi al-Madrasaestablished in Aksaray in Karaman, and completed his education in Konya. Then cameto Istanbul and took lessons from the leading scholars of the period and hisreputation in this field has been proven and soon his fame spread. He has alsoturned into a good pioneer who has written the prose word from his teacher,Sheikh Hamdullah. Fatih Sultan Mehmet discovered this feature of his and askedIbn Hacib to translate his work "el-Kafiye". He went to thepilgrimage in exchange for the money given by the Sultan. It is rumored that anevent that he experienced with his teacher, Muslihuddin Kastallânî, who was ajudge of Istanbul at the time of the pilgrimage, was the occasion to allow himto change. Upon this incident, he returned to Karaman and joined HabibKaramânî, who was one of the caliphs of the Helvetia sect. For a long time bystaying at the shaykh, he completed the maritime affairs and became busy withhis people for a while in Karaman with the approval of his teacher. Karamânî,in the last period of his life and he continued his duty as a vizier in themonopolies which he had built for himself by his uncle Pîri Mehmet Pasha whopassed away in İstanbul, died at H. 933 in Istanbul.Karamânî has immortalized his works bytransferring his accumulations he obtained in the fields of apparent andesoteric to the next generations. He has tafsir, hadith, Arabic language andrhetoric such works, as well as artifacts and religious and Sufism issues, aswell as the Turkish and Arabic odes. Most of his works are in writing and hisArabic odes have been published in various magazines. However, in this study,no information was given about Karamanî’s works, only the names of his workswere mentioned.One of his Arabic odes is“Münâcâtü’l-Meymûne”. As it can be understood from his name, in this poemKaramânî has been the subject of the plea to Allah. This work has copies ofmanuscripts and manuscripts. In this study, we have taken the basis ofexamining the copies of Konya, Izmir and Kilic Ali Pasha Manuscript collectionsin the Suleymaniye Library. It is understood that these different copies belongto the author Cemâleddin İshâk Karamanî both from the names of the ode and thepassing of the name in the couplet inside the ode. However, there are somedifferences in the text when these copies are examined.In this paper, a piece of shortinformation will be given about Cemâleddin İshâk al-Karamânî. The ode ofKaramânî to be determined after the text is tried to reach the closest text tothe author.After giving brief information aboutthe ode and “munacat”, the ode will be translated into Turkish and examined interms of form and content.