Türkiye’de İktisadi Hürriyetçiler: Yayılma Kanalı ve Taşıyıcılar
Economic Libertarians in Turkey: Spread Channel and Carriers
Yazar: Çakmak, Orhan
Dergi: Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Vol. 43 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Economic Methodology ; İktisat Metodolojisi ; Economic Theory (Other) ; Ekonomi Teorisi (Diğer) ; Political Economy ; Politik Ekonomi ; İktisadi Hürriyetçilik Fikriyatı,Türkiye’de İktisadi Hürriyetçiler,Mehmed Cavid Bey,Ziya Gökalp,Wilhelm Röpke ; The Idea of Economic Liberty,Economic Libertarians in Turkey,Mehmed Cavid Bey,Ziya Gökalp,Wilhelm Röpke,Sabri F. Ülgener.

İktisat ilmi Osmanlı’nın son döneminde yabancı literatürün takip edilmesi ve takip edilen kaynakların tercümesi suretiyle var olmaya başlamıştır. Özellikle XIX. yüzyılda modernleşme dönemiyle birlikte Osmanlı Devleti’nin piyasa kurumlarının varlığını kabul etmesi ve mülkiyet hakları bakımından yapılan kurumsal ve hukuki düzenlemeler ile birlikte “iktisat” ilmi ihdas edilmiştir. Bu süreç beraberinde, “hürriyet” kavramı üzerinden “iktisadi hürriyetçiler” ve “millilik” kavramı bağlamında ise “iktisadi milliyetçiler” şeklinde bir kümelenmeyi beraberinde getirmiştir. Bu çalışmada, Osmanlı’nın son döneminden günümüze iktisadi hürriyetçiliğe katkı verenler ve bu katkılarını serdetmek için yayılma kanalı olan taşıyıcılar ve kullandıkları yöntemler incelenmiştir. Bununla birlikte çalışmanın kapsamı tarihsel müktesebat ile beraber Osmanlı’dan günümüze intikal eden iktisadi geleneğin uluslararası boyutuna da dikkat çekmektedir. Özellikle yeni kurulan bir devletin iktisat eğitiminin dünya ile eşanlı olarak o zamanki imkânlara göre öğretilmesinin önemine değinilmiştir. Etkileme ve yayılma kanalı bakımından, özellikle üniversiteler ve iş dünyası ile yakın temasın sağlanması ve mecmuaların aktif hale gelmesinde ortaya konulan başarılara dikkat çekilmiş ve iktisat öğretiminin metodolojik yönüne “hürriyet savunusunun” katkısı tartışılmıştır. Çalışmanın temel çıktısı “iktisadi hürriyetçilik” fikrinin yayılma kanalları ve taşıyıcılar bakımından döneminin yabancı literatürünü yakından takip ederek, Türkiye pratiğine intikal ettirilebilmesidir.

The discipline of economics in Türkiye originated in the Ottoman period when foreign literature was studied and translated into local sources. The science of economics was introduced during the modernization period, coinciding with the Ottoman State's acceptance of the existence of market institutions and its recognition of property rights. This process resulted in the emergence of two distinct ideological groups: those who espoused economic libertarianism, based on the concept of freedom as derived from foreign literature, and those who were economic nationalists, who were influenced by the concept of nationalism. This study identifies those who have contributed to classical economic liberal thought from the late Ottoman period to the present day and specifies the methods they have used as a dissemination channel to present their contributions. However, the scope of the study also draws attention to the international dimension of the economic tradition that has been handed down from the Ottoman Empire to the present along with the historical acquis. In particular, the importance of presenting the economic education of a newly established state to the world at the same time, according to the possibilities available at the time, is emphasized. With regard to the channels of influence and dissemination, attention is drawn to the achievements of close contacts with universities and the business world and the activation of journals, and it is discussed how the "defense of freedom" was provided to the methodological aspect of economic education. The main result of the study is that the idea of "economic libertarianism" can be transferred to Turkish practice by closely following the foreign literature of the period in terms of dissemination channels and carriers.