hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
İMGE VE BOŞLUK: TEVHİD ANLATISINA DAİR FELSEFİ BİR ANALİZ
Image and Void: A Philosophical Analysis on the Narrative of Tawhid
Yazar: Tatar, Burhanettin
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 20 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Tawhid,Image,Void,Metaphysics,Call (address) ; Tevhid,İmge,Boşluk,Metafizik,Hitap

Kur’an’da ele alındığı şekliyle tevhid, öncelikle, Hz. Peygamber döneminde yay-gın olan İslam dışı tanrı tasavvurları ya da imgelerine karşı bir yıkım ve yeniden inşa faaliyeti olarak dikkat çeker. Tevhid inancı, bir yandan ‘İlahi hitap’ for-munda toplumsal diyaloğun merkezine dönüşürken, diğer yandan İslam dışı inançların tarihsel olarak inşa ettiği imgesel tanrı mimarisinin kendi içinde üret-tiği boşluğa işaret eder. Nihayetinde imge ve boşluk, aynı şeyin iki farklı boyu-tuna dönüşmektedir. İnanan kişi açısından, tevhid anlatısındaki en esaslı nokta İlahi hitabın insana tarihsel olarak erişmişliğidir.

Tawhid in the Qur’anic discourse foregrounds itself as the destruction of the images of god(s) which were common in the period of Qur’anic revelation and reconstruction of original understanding of the Creator. While the faith of tawhid was becoming the center of social dialogue on the one hand, it was pointing to void or empty space within the imaginary architects of god con-structed historically by non-Islamic beliefs on the other. In final analysis, image and void appears to be two aspects of the same object. For a believer of Islam, the most essential point in the narrative of tawhid is the event of historical at-tainment of divine revelation or divine call to human being.
Sûfî Kişilik Psikolojisi- Melâmîler Örneği
Sûfî Kişilik Psikolojisi- Melâmîler Örneği
Yazar: Kavasoğlu, Fatıma Elif
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 20 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Sûfî Kişilik,Psikolojisi,Melâmîler,Örneği

Doç. Dr. İbrahim Gürses’in Melâmîlik örneğinde tasavvuf psikolojisini konu alan “Sûfî Kişilik Psikolojisi” ismini verdiği eser, iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Tasavvuf ve sûfîlik tanımlarına, Melâmîliğin tarihi gelişimine, bu ekole mensup şahısların kişilik özelliklerine ve sûfî kişilik psikolojisine yer verilmekte iken; ikinci bölümde bazı modern kişilik yapıları ile melâmî kişilik yapısının karşılaştırılması, narsisizm, narsisizmi doğuran sebepler, nevrotik bozukluklar ve tüm bunlara karşı melâmî kişiliğin mücadelesi ele alınmaktadır. Tasavvuf alanı için yeni bir şey söylememekle birlikte, kendi alanında özgün bir çalışma olan eserin araştırmacılara yollarında ışık tutacağı kanaatindeyiz.

Doç. Dr. İbrahim Gürses’in Melâmîlik örneğinde tasavvuf psikolojisini konu alan “Sûfî Kişilik Psikolojisi” ismini verdiği eser, iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Tasavvuf ve sûfîlik tanımlarına, Melâmîliğin tarihi gelişimine, bu ekole mensup şahısların kişilik özelliklerine ve sûfî kişilik psikolojisine yer verilmekte iken; ikinci bölümde bazı modern kişilik yapıları ile melâmî kişilik yapısının karşılaştırılması, narsisizm, narsisizmi doğuran sebepler, nevrotik bozukluklar ve tüm bunlara karşı melâmî kişiliğin mücadelesi ele alınmaktadır. Tasavvuf alanı için yeni bir şey söylememekle birlikte, kendi alanında özgün bir çalışma olan eserin araştırmacılara yollarında ışık tutacağı kanaatindeyiz.
TASAVVUF FELSEFESİNİN İMKÂNLARI BAĞLAMINDA MODERN ÇAĞDA TEVHÎD YORUMU
The Interpretation of Tawḥīd in The Modern Age in The Context of The Possibilities of Ṣūfī Philosophy
Yazar: İzmirli, Betül
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 21 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Tasavvuf,Tevhîd,Vahdet-i Vücûd,Gelenek,Dünyevîleşme ; Taṣawwuf,Tawḥīd,Waḥdat al-Wujūd,Tradition,Secularism

Tevhîd Allah’ın bir olduğunu kabul etmek mânasına gelir. O, kökeni insanın var olduğu zamana kadar uzanan bir öğretidir. Mezkûr öğreti İslâm akidesinin temelidir. Akāid, Kelâm gibi disiplinlerin başlıca teması tevhîddir. Tevhîd, Tasavvuf’un da en önemli ilkelerinden biridir. Tevhîde riâyet, sûfîler için Allah’a Elest Bezmi’nde verilmiş bir sözdür. Bu sözle onlar dünyâ-âhiret, rûh-beden, madde-mâna alanının dengesini içselleştirmişlerdir. Adaptasyonun ve uyumun vasıtası olarak tevhîd, günümüz insanına da bir rehberdir. Dünyâya, düşkünlüğün, maddeciliğin ve birtakım kaygıların karşısında, tevhîdin misyonu hayli mühimdir. Sekülerleşme ve profanlığın alabildiğine arttığı günümüzde birey, tevhîdin telkin ettiği bütünselci bakış açısını yeniden kazanmanın çabasını vermektedir. Ancak o, buhran ve sıkıntılardan tam mânasıyla kurtulamamaktadır. Çünkü kişi, âleme küllî perspektifle bakmayı sağlayan bu doktrinin bilincinde değildir. Tasavvuf felsefesinin tevhîd anlayışı bu bilinci arttırmaya yöneliktir. Sûfîlerin tevhîd yorumunun hem kendi dönemleri hem bugünün bireyi için yol gösterici niteliği bulunmaktadır. Modern çağ insanının Allah’la, kendisiyle ve âlemle ilişkisinde tevhîd, denge kurucu bir işlevi hâizdir.

Tawḥīd means accepting that Allah is one. It, as an ancient tradition has been a doctrine that dates back to the time of human existence. Tawḥīd is the base of the Islamic Aqidah (creed). The main theme of disciplines such as Aqāid and Kalām is tawḥīd. Tawḥīd is also one of the most important principles of Taṣawwuf. For ṣūfīs, tawḥīd is a testament, it is a promise given to Allah in bazm-i alast (contract between Allah and people). With this promise / contract, they have internalized the balance of this world (dunyā) and the hereafter (ākhira), the soul and the body, the material and the spirit. Tawḥīd, as a means of adaptation and harmony, is a guide for today’s people as well. The mission of tawḥīd is very important in the face of keening on the world, materialism and in the face of some concerns. In today’s world where secularization and profanity increase, the individual strives to regain the holistic viewpoint suggested by tawḥīd. However, that human literally can not get rid of depression and anxiety. Because the person is not conscious of this doctrine, which allows to look at the universe with a holistic perspective. The notion of tawḥīd in ṣūfī philosophy has aimed to increase this awareness. The ṣūfīs’ interpretation of tawḥīd has a guiding characteristic for both their own times and today’s individual. Tawḥīd has a balancing function in the relationship of a human in the modern age with Allah, himself and the universe.
FIKHÎ GÖRÜŞ AYRILIKLARINA SEBEP OLAN  FARKLI İCTİHAD YÖNTEMLERİ (ZEKÂT ÖRNEĞİ)
THE DIFFERENT JURISPRUDENCE METHODS CAUSE THE ISLAMIC LAW VIEW DIFFERENCES  (ZAKÂT EXAMPLE)
Yazar: Kaan, Enver Osman
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 20 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Fıkıh,Zekât,İctihad,Yöntem,Hüküm ; Zakah (Almsgiving),Jurisprudence (İjtihad),Method,Ruling,Fiqh

İslam’ın ilk doğduğu çağ ve coğrafyada temelleri atılan fıkhî hükümler, daha sonra İslam âlimleri tarafından geliştirilerek yöntem/metodoloji haline getirilmiştir. Zira fıkhî hükümlerin bir yöntem/metodoloji çerçevesinde üretilmesi fıkhî açıdan istikrarlı bir yapının tesisinde önemli rol oynayacağı düşünülmüştür. Zaman içinde bu yöntemler bölgesel şartların da zorlamasıyla çoğalmıştır. Mâlum olduğu üzere usul ilminde mütekellim, fukaha ve memzuc olmak üzere üç farklı yöntem bulunmaktadır. Dolayısıyla tarihi süreç içinde fıkhî hüküm üretilirken kullanılan tek bir yöntemden bahsetmemiz mümkün değildir. Yöntem farklılığı doğal olarak fıkhî görüş farklılığını da beraberinde getirmiştir. Belli bir yöntem çerçevesinde farklı fıkhî görüşlerin sebepleri usul kitaplarında dağınık bir şekilde anlatılmaktadır. Her ne kadar son zamanlarda mukayeseli İslam hukuku alanında yazılan eserler, fıkhî görüş ayrılıklarına temas etseler de kazuistik/meseleci bir yazım tekniği kullandıkları için farklı fıkhî görüş sebeplerini bir arada bulmak mümkün olmamaktadır. Bu makalede mukayeseli hukuk ilmini de yakından ilgilendiren fıkhî görüş farklılıklarının sebeplerinin bir arada anlatılması amaçlanmaktadır. Ayrıca amaca hizmet eder düşüncesiyle spesifik bir örnek olarak zekât üzerinden konu zenginleştirilmeye çalışılmıştır.

The rules of fiqh, the foundations of which were laid in the first age and geography of Islam, were later developed by Islamic scholars and turned into methods. Because the production of fiqh rulings within the framework of a method is thought to play an important role in the establishment of a fiqh stable structure. Over time, these methods have proliferated with the force of regional conditions. As it is known, three different methods have emerged in the science of procedure, mutakallim, fuqaha and mamzuj. Therefore, it is not possible to talk about a single method in establishing fiqh judgments. The difference in method naturally brings along the difference of fiqh views. Within the framework of a certain method, the reasons for the differences in views are explained in the fıqh books in a scattered way. Although recent studies in the field of comparative Islamic law show a scattered approach to juridical disagreements, they still give a scattered image. In this article, it is aimed to explain together the causes of juridical differences of opinion, which are also closely related to comparative law. In addition, as a specific example with the idea that it serves the purpose, the subject will be enriched through zakat.
NİKÂHIN ASIL MAKSADI VE GEÇERLİLİĞİNE ETKİSİ
THE MAIN PURPOSE OF MARRIAGE CONTRACT AND ITS EFFECT ON THE VALIDITY OF IT
Yazar: Yargı, Mehmet Ali
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 20 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Marriage contract,purpose,intention,intercourse,tahleel ; İslam Hukuku,Nikâh,evlilik,makâsıd,niyet

Günümüzde yapılan bazı evlilik şekilleri tartışma konusu olmakta ve fıkhî açıdan tartışılmaktadır. Bu tartışmalarda nikâhın bir maksadına aykırılık bulunduğu ileri sürülerek bazen gereksiz yasakçı bir yöne doğru gidildiği anlaşılmaktadır. Meselenin usûlî bir temelde ele alınma ihtiyacı olduğu düşünülerek bu çalışma yapılmıştır. Bu çalışmada nikâhın maksatlarına genel olarak işaret edilmiş, bunlardan hangisinin asıl maksat olduğu tespit edilmeye çalışılmış, sonra asıl maksada aykırı görülen durumların nikâhın geçerliliğine etkisi ele alınmıştır. Bu bağlamda kadın ile erkeğin birbirinin cinsel yönlerinden faydalanmalarının helâl hale getirilmesine, eşlerin cinsel ilişki yaşamalarına, neslin devam ettirilmesine aykırı görülen durumların nikâhın geçerliliğine etkileri incelenmiştir.

Some forms of marriage today are the subject of controversy and discussed from Islamic legal point of view. In these discussions, the purposes of the marriage contract are brought to the agenda and it is understood that sometimes it is going towards an unnecessary prohibitive direction. Therefore, the issue needs to be reconsidered on a methodological basis. This study has been done to shed light on this issue. In this study, the purposes of the marriage contract were generally pointed out, which of them was tried to be determined as the main purpose, and then the effect of the situations that were found to be contrary to the main purpose to the validity of the marriage contract was discussed. In this context, the effects of attitudes that conflict with the fact that woman is halal for man, intercourse with the spouses, and the continuity of the generation were examined.
‘YAPI-FAİL’ BAĞLAMINDA İLİŞKİSEL DİN SOSYOLOJİSİ PARADİGMASI VE   SANAL DİNİ CEMAATLER
RELATIONAL RELIGION SOCIOLOGY PARADIGM AND VIRTUAL RELIGIOUSCOMMUNITIES IN THE CONTEXT OF 'STRUCTURE-AGENCY'
Yazar: Yaralıoğlu, Yusuf
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 20 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: İlişkisel Din Sosyolojisi,sosyoloji,din,Sanal Dini Cemaatler,Yapı-FAil ; Relational Religion Sociology,Sociology,,Virtual Religious Communities,Structure-Agency,religion.

Bu çalışma sosyoloji tarihinde yapı-fail ilişkisinin tarihsel anlamda günümüze kadar geçirdiği süreci, din sosyolojisi disipliniyle bağlantılı olarak ele almaktadır. Ayrıca çalışma, özel sosyoloji disiplinleri arasında yer alan din sosyolojisi disiplininin artık, küreselleşme ve modernleşme süreçlerinin bir sonucu olarak yaşanan iletişimsel gelişmeler ışığında, toplumsal araştırmalarda karma teorilere yönelmesini ele almaktadır. Bu bağlamda çalışma karma teori olarak ifade edilen ilişkisel sosyoloji ile din arasındaki etkileşimi sanal dini cemaatler bağlamında konu edinmektedir. Çalışmanın amacı ilişkisel sosyolojinin teorik olarak toplumsal ilişkilerden yola çıkmasının, bir yapı olarak dini ve kurumlarını açıklamadaki yöntemini ele almak ve bu durumu yapı-fail ilişkisinin tam anlamıyla çözemediği toplumsal sorunlardan olan sanal bir ortamda kurulan cemaatler üzerinden anlamaktır. Makale tarihsel dokümantasyon yöntemiyle ele alınmış ve makro bakış açısıyla oluşturulmuştur.

This study deals with the process of the relationship between the structure and agency in the history of sociology until today, in connection with the discipline of the sociology of religion. In addition, the globalization of the sociology of religion, which is one of the special sociology disciplines of the study and in the light of the communicative developments as a result of the modernization process, it now addresses its orientation towards mixed theories in social research. In this context, the study focuses on the interaction between relational sociology and religion, which is expressed as a mixed theory, in the context of virtual religious communities. The aim of the study is that relational sociology theoretically originates from social relations, to address the method of explaining religion and institutions as a structure and to understand this situation through the communities established in the virtual world, which is one of the social problems that the structure-agency relationship cannot fully solve. The article was handled with the historical documentation method and was created from a macro perspective.
“KUR’ÂN MEÂLLERİ VE METİN-MERKEZCİ YORUM SEMPOZYUMU” HAKKINDA BAZI İZLENİMLER VE DÜŞÜNCELER
“KUR’ÂN MEÂLLERİ VE METİN-MERKEZCİ YORUM SEMPOZYUMU” HAKKINDA BAZI İZLENİMLER VE DÜŞÜNCELER
Yazar: Şen, Ercan
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 20 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Kur'ân,Meâl,Sempozyum,Değerlendirme

Kur’ân’ın anlaşılması yolunda yürütülen ilmi faaliyetlerin, özellikle meâl çalışmalarının, makul ölçüler çerçevesinde yapılacak eleştirilerle olgunlaşacağı izahtan varestedir. Bu çerçevede meâller konusunu ele alan her türlü değerlendirme, eleştiri, tavsiye, yöntem arayışları takdire değer önem taşımaktadır. Bu olumlu çabalardan biri 28 Aralık 2019 tarihinde Kuramer tarafından icra edilen “Kur’ân Meâlleri ve Metin-Merkezci Yorum Sempozyumu” olmuştur. Bu yazı bahsi geçen  “Kur’ân Meâlleri ve Metin-Merkezci Yorum Sempozyumu” başlıklı toplantıya dair bazı izlenimleri ve düşünceleri ihtiva etmektedir.

Kur’ân’ın anlaşılması yolunda yürütülen ilmi faaliyetlerin, özellikle meâl çalışmalarının, makul ölçüler çerçevesinde yapılacak eleştirilerle olgunlaşacağı izahtan varestedir. Bu çerçevede meâller konusunu ele alan her türlü değerlendirme, eleştiri, tavsiye, yöntem arayışları takdire değer önem taşımaktadır. Bu olumlu çabalardan biri 28 Aralık 2019 tarihinde Kuramer tarafından icra edilen “Kur’ân Meâlleri ve Metin-Merkezci Yorum Sempozyumu” olmuştur. Bu yazı bahsi geçen  “Kur’ân Meâlleri ve Metin-Merkezci Yorum Sempozyumu” başlıklı toplantıya dair bazı izlenimleri ve düşünceleri ihtiva etmektedir.
MUVATTA’ NE ZAMAN YAZILDI?
WHEN WAS AL MUWATTA’ COMPILED?
Yazar: Oral, Kenan
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 20 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Mâlik b. Enes,Muvatta’,Muvatta’ın Telifi,el-Mâcişûn,Hadis ; Mālik b. Anas,al-Muwatta’,al-Mâjishûn,Compilation of al-Muwatta’,Hadith.

Bu çalışmada, hicrî ikinci asır hadis-fıkıh literatürünün öne çıkan eserlerinden Mâlik’in Muvatta’ının ne zaman telif edilmeye başlandığı ve bir kitap olarak ilk ortaya çıkış tarihi ele alınmaktadır. İbadet ve muamelat dışında inanç ve ahlak gibi muhtelif konuları da ele alan ilk eserler arasındaki Muvatta’ın ortaya çıkışında bireysel, ilmî, siyasi ve sosyal etkenlerin payı vardır. Kapsamlı hadis eserlerine geçişin yaşandığı hicrî ikinci asırda Medine’de yazılan Muvatta’ın telifinin başlangıç ve bitiş zamanının belirlenmesi, hadis tarihinin oluşum süreci, kitap yazım aşamaları ve ilk konulu tasniflerin ortaya çıkışıyla ilgili süreçleri tespit açısından önem arz etmektedir. Zira Muvatta’ın telif vaktiyle ilgili ortaya atılan görüşlerin birçoğu derinlemesine bir araştırmaya dayanmamaktadır. Diğerlerinden farklı olarak bu makale, konuyu ilk hadis kitaplarının ortaya çıkışına yönelik değerlendirmeler, Mâlik’in halife Mansûr ile görüşmeleri, Abdülazîz el-Mâcişûn’un eserini görme zamanı ve eserin ilk rivayet edilme tarihi gibi farklı yönlerden bütünsel ve eleştirel bir bakış açısıyla ele almıştır.

In this study, it is handled when al-Muwatta’, the prominent work of Mālik during the second century of hijra in the hadith-fiqh literature, have been compiled and issued firstly as a book. On the emergence of al-Muwatta’, which is dealing with various subjects such as belief and morality in addition to worships and transactions, some individual, scientific, politic and social factors have a remarkable effect to consider. It is a need to determine the beginning and consummated time of the compilation of al-Muwatta’, which transpired in Madina in the middle of the second century of hijra,  since it has a significant role with regards to the process of formation of the hadith history, the stages of book writing, and the emergence of the preliminary classifications. In such a way that there are plenty of judgements put forward from the past till now concerning the start and end of the compilation of al-Muwatta’ and unfortunately they do not rely upon a thoroughly research. Unlike the others, this article examined the issue in an analytical, integrative and critical way by means of considering some parameters as the assessments about the emergence of the first hadith books, Mālik's meetings with Mansur the khalifa, the time that Mālik saw Abdulaziz al-Mâjishûn’s book, and the date that al-Muwatta was narrated for the first time.
RUHSAL RAHATSIZLIKLARA YÖNELİK BİLGİ DÜZEYİ VE DİNDARLIĞIN RUHSAL RAHATSIZLIKLARA İLİŞKİN DAMGALAMA İLE İLİŞKİSİ: ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNE NİCEL BİR ARAŞTIRMA
THE LINKS BETWEEN THE LEVEL OF KNOWLEDGE ON MENTAL HEALTH DISEASES, RELIGIOSITY AND STIGMATISATION: A QUANTITATIVE STUDY AMONG UNDERGRADUATE STUDENTS
Yazar: Ayten, Ali; Hardal, Fatma
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 20 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Religiosity,Stigmatisation,Mental Health Disorders,Stigmatisation Scale,Religiously Contained Stigmatisation ; Dindarlık,Damgalama,Ruhsal Rahatsızlık,Dinsel İçerikli Damgalama,Damgalama Ölçeği

Makale, ruhsal rahatsızlıkların damgalanması, ruhsal rahatsızlıklara ilişkin bilgi düzeyi ve dindarlık arasındaki ilişki ve etkileşimi konu edinmektedir. Bu çerçevede araştırmada, ruhsal rahatsızlıklara ilişkin bilgi düzeyinin ve dindarlığın ruhsal rahatsızlıkların damgalanması üzerindeki rolü ve dindarlık damgalama arasındaki ilişkide bilgi düzeyinin aracı rolünü tespit etmek amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, Marmara ve Uludağ üniversitelerinde İlahiyat, Psikoloji ve Psikolojik Danışma ve Rehberlik bölümlerinde okuyan yaşları 17 ile 40 arasında değişen 370 öğrenciden oluşmaktadır. Bilgi düzeyi ve damgalama ilişkisinin anlaşılması için İlahiyat Fakültesi öğrencilerinden psikoloji ile ilgili dersleri alanlar ve almayanlar ayrıca gruplandırılmıştır. Araştırma hipotezlerinin testi için, Kişisel Bilgi Formu, Ruhsal Rahatsızlıklarla İlgi Bilgi Düzeyi Ölçeği, Kısa Dindarlık Ölçeği ve Damgalama Ölçeği’nden müteşekkil bir anket uygulanarak veriler toplanmıştır. Bulgulara göre, psikolojiye ilişkin dersleri alma damgalamayı anlamlı düzeyde düşürmüştür. Ayrıca bulgular, ruhsal rahatsızlıklara ilişkin damgalama ile ruhsal rahatsızlıklara dair bilgi düzeyi arasında negatif dindarlık arasında ise pozitif ilişki olduğunu göstermiştir. Bilgi düzeyinin, damgalama ve dindarlık ilişkisindeki kısmî aracılık rolü de ayrıca bulgulanmıştır.

The study aims to investigate the links between stigmatisation about mental diseases, religiosity and the level of knowledge on mental diseases. The sample of the study is recruited from 370 undergraduate students from Marmara and Uludağ universities. The sample is ranged in age from 17 to 40. Personal Information Form, Stigmatisation Scale, and Brief Religiosity Scale are utilised to collect data. Firstly, findings from explanatory and confirmatory factor analyses displayed that Stigmatisation Scale is validated and reliable to use with a Turkish Muslim sample. Findings indicated that there is a positive correlation between stigmatisation about mental health disorders and religiosity, and a negative link between the level of knowledge about mental health diseases and stigmatisation. Furthermore, findings showed that the level of knowledge about mental health diseases is partial mediating factor on the link between religiosity and stigmatisation.
ÜSLÛB-İ HAKÎM VE KUR’ÂN BELÂĞATINDAKİ YERİ
USLŪB AL-HAKĪM AND ITS PLACE IN THE QUR’ĀN RHETORIC
Yazar: Ağbal, Davut
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 20 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Tefsir,Belâğat,Üslûb-i Hakîm,el-Kavlü bi’l-Mûcib ; exegesis,Qur'an,rhetoric,el-Kavl bi’l-Mūcib,Uslūb al-Hakīm

Bu makalede, belâğatta “karşılıklı konuşma esnasında muhataba veya soru soran kişiye onun beklemediği bir karşılıkla mukabelede bulunmak” anlamındaki üslûb-i hakîm kavramı ve bu kavram çerçevesinde değerlendirilebilecek birtakım Kur’ân âyetleri ele alınmaktadır. Literatürde üslûb-i hakîmin gerek tanımlanması gerek kavramsallaşma süreci ve gerekse el-kavlü bi’l-mûcib kavramıyla benzerliği konusunda farklı görüşlere rastlamak mümkündür. Kavramın tanımıyla ilgili cüz’î ihtilaflar bulunduğu için makalede öncelikle üslûb-i hakîmin kavramsallaşma süreci ve buna bağlı olarak el-kavlü bi’l-mûcibden farklılaştığı noktaları ortaya koymak amaçlanmaktadır. Üslûb-i hakîmin muktezâ-i zâhirden çıkışı ifade eden bir kavram olması hasebiyle, söz, muhataplar ve sözün söylendiği ortama (muktezâ-i hâl) yönelik bakış açısı önem arz etmektedir. Nitekim konuya örnek teşkil eden âyetlerin yorum farklılıklarında da bu durum yakinen müşâhede edilmektedir. Ancak konu üzerinde yapılan çalışmalardaki bazı değerlendirmelerde Kur’ân’ın indiği atmosfere ait bilgilerin dikkate alınmadığına tanık olunmaktadır. Bundan dolayı çalışmada birkaç örnekle sınırlı kalsa da yorum önerilerinde bulunulmuş ve üslûb-i hakîm ile el-kavlü bi’l-mûcib kavramlarını farklılaştıracak anlam özelliğini tespit etmeye çalışılmıştır.

In this article, the concept of uslūb al-hakīm, which means “to respond to the person in conversation or the person asking the question during a mutual conversation with an unexpected response” and some verses of the Quran that can be evaluated in the framework of this concept, are discussed. In the literature, it is possible to come across different opinions about the definition of uslūb al-hakīm, the process of being concept and the similarity with the concept of al-kavl bi’l-mūcib. Since there are small disputes about the definition of the concept, the article firstly aims to reveal the process of being concept of uslūb al-hakīm and accordingly the differences between al-kavl bi’l-mûcib. Since the uslūb al-hakīm is a concept that expresses the exit from muktazā al-zāhir, the point of view about the discourse, the collocutors, and the environment in which the discourse has occurred (muktazā al-hāl) is important. As a matter of fact, this situation is closely observed in the interpretation differences of the verses that set an example for the subject. However, in some evaluations in the studies on the subject, it is witnessed that the information about the atmosphere in which the Qur'an descends is not taken into consideration. For this reason, although it is limited to a few examples in the study, interpretation suggestions are made and it is tried to determine a meaning feature that will differentiate between the concepts of uslūb al-hakīm and el-kavl bi’l-mūcib.