Yeşil Gece ve Gurbet Yavrum Romanları Örneğinde Safi İnanç, Cehalet ve İstismar Arasında Cumhuriyet Devri Türk Toplumunun Din Algısı
The Perception of Religion of Turkish Society in the Republican Era Between Pure Faith, Ignorance and Abuse in the Example of Yeşil Gece and Gurbet Yavrum Novels
Yazar: Kılıçkaya, Derya
Dergi: İslami İlimler Dergisi, Vol. 18 No. 1, 2022
Anahtar kelimeler: Din,İdeoloji,Reşat Nuri Güntekin,Aysel Özakın,Yeşil Gece,Gurbet Yavrum. ; Religion,Ideology,Reşat Nuri Güntekin,Aysel Özakın Yeşil Gece,Gurbet Yavrum.

Osmanlı kimliğinden Türk kimliğine intikalin anlatıldığı romanlara Cumhuriyet ideolojisi hâkim olmuştur. Bu ideolojinin anlatılması ve büyük kitlelere aktarılması için ise bir ulus kurma süreci gerçekleşir. Kemalist bir edebiyat kanonu yaratılması yönünde pratik ve teorik çabalar gösterilir. Garplılaşma siyaseti doğrultusunda tavır alan romancıların, toplumsal hayatın bu yöndeki tebdili hususunda azami gayret gösterdikleri ise bilinen bir hakikattir. Bu tarz romanlar arasında gösterilebilecek Reşat Nuri Güntekin’in Yeşil Gece’si ile bu ideolojinin bir anlamda eleştirisi olan Aysel Özakın’ın Gurbet Yavrum’u arasında, din temasının işlenişi açısından bir benzerlik söz konusudur. Bu hakikati ilk defa dile getiren ise Selahattin Hilav’dır. O, 22 Ocak 1976’da Politika gazetesinde yazdığı bir yazıda bu hususa değinmiş ve iki roman arasındaki en büyük benzerliğin, ideolojik bir dünya içinde, benimsediği idealleri gerçekleştirmek isteyen bireyin dramı olduğunu belirtmiştir. Her iki romanda da ortak tema; bilime, düşünme gücüne, münakaşaya dayanmadan bellekte oluşturulup bir gruba, bir partiye, bir devlete benimsetilerek toplumda uygulanmaya konulmak istenen ve siyasal, tüzel, dinsel, felsefi düşünceler bütünü anlamına gelen ideolojidir. Ancak eserlerde ideolojinin, dinî düşünce yönü ön plana çıkarılmıştır. Bu bakımdan, 1928’de yayımlanan Yeşil Gece ile 1975’te basılan Gurbet Yavrum arasında, ideoloji açısından bir benzerlik oluşmaktadır. Bu bağlamda gerçekleştirilen bu çalışmada, metin tarama yöntemi kullanılarak eserlerdeki dinî tartışmalar belirlenmiş ve bahisler topluca değerlendirilmiştir.

In the novels about the transition from the Ottoman identity to the Turkish identity, the ideology of the Republic generally dominated. In order to explain this ideology and transfer it to large masses, a nation-building process has taken place. Practical and theoretical efforts were made to create a Kemalist literary canon. It is a well-known fact that the novelists, who took a stand in line with the politics of westernization, showed maximum effort to change the social life in this direction. There is a similarity between Reşat Nuri Güntekin's Yeşil Gece, which can be shown among such novels, and Aysel Özakın's Gurbet Yavrum, which criticizes this ideology in a way, in terms of the treatment of the theme of religion. Selahattin Hilav was the first to express this truth. He touched upon this issue in an article he wrote in the Journal of Politics on January 22, 1976, and stated that the greatest similarity between the two novels is the drama of an individual who wants to realize his ideals in an ideological world. The common theme in both novels; It is an ideology that means the whole of political, legal, religious and philosophical thoughts, which is formed in memory without relying on science, thinking power, or argument, and is intended to be adopted by a group, a party, a state, and put into practice in society. However, in the works, the religious thought aspect of the ideology was brought to the fore. In this respect, there is an ideological similarity between Yeşil Gece, published in 1928, and Gurbet Yavrum, published in 1975. In this study, which was carried out in this context, the religious discussions in the works were determined by using the text scanning method and the bets were evaluated collectively.