PERGAMON'UN GÖLGESİNDE BİR KOMŞU KENT: ATARNEUS
PERGAMON'UN GÖLGESİNDE BİR KOMŞU KENT: ATARNEUS
Yazar: Ateş, Güler
Dergi: Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: : Atarneus,Pergamon Krallığı,Hermias

Araştırmalar göstermektedirki, antik Pergamon kentinin politik ve ekonomik açıdan güçlenmesininsonuçları yakın çevresine bire bir yansımakta ve bunun sonucu olarak kentle birlikte taşra da dinamik birşekilde hızla gelişmekteydi. Pergamon kenti ile kırsalı arasındaki ilişkilerinyanı sıra, bir diğer önemli konu da kentte yaşanan siyasal olaylar ve kentinHelenistik dönemden itibaren kaydettiği hızlı gelişmenin komşu kentleri nasıl etkilediğidir.Pergamon'un  siyasal ve ekonomik açıdanbüyümesi, kırsal kesimlerde tarımsal faaliyetlerin artmasına neden olmuş; komşu kentler açısındanise bu gelişim bazıları için faydalı olurken bazılarının da sonunu getirmiştir. Pergamon Krallığı kuruluncayakadar komşusu Atarneus kentinin bölgede önemli bir yere sahip olduğubilinmektedir. Atarneus'taki araştırmalarımızda ele geçirilen seramikparçalarına göre, burada tespit edilen en erken yerleşme MÖ 2. bin yılainmektedir; MÖ 6. ve 5. yüzyıllarda ise hatırı sayılır büyüklükte bir yerleşimeulaşmıştır. Atarneus MÖ 4. yüzyılda – aynı yüzyıldaki kaynakların doğruladığıgibi (Diod. 13, 65, 4)– heybetli ve aşılması neredeyse imkansız surlarlakorunuyordu. Metrelerce yükseklikteki surların koruduğu 24 hektarlık kent alanı, Philetairos zamanındakiPergamon'dan bile daha büyüktü. MÖ 4. yüzyılda Atarneus’da hüküm süren ve yerel birhanedan beyi olan Hermias'ın egemenliği altındaki bölge, Atarneus’dan itibarenkıyı bölgesini ve Bakırçay Ovası’nı da içine alacak büyüklükteydi. Elegeçirilen seramik parçalarına göre MÖ 3. yüzyılda Atarneus’un refah içinde birkent olduğunu söyleyebiliriz. Krallık merkezi Pergamon'un Atarneus'un öneminiazaltıcı faaliyetleri sonucunda kent gittikçe güç kaybetmiş ve Pergamon’un egemenliğinegirdikten sonra Bakırçay Ovası’nın kuzeyinde krallığın askeri noktası olarakhizmet vermeye mahkûm edilmiştir. MÖ 1. yüzyılda ise Atarneus kenti tamamenterkedilmiştir.

Araştırmalar göstermektedirki, antik Pergamon kentinin politik ve ekonomik açıdan güçlenmesininsonuçları yakın çevresine bire bir yansımakta ve bunun sonucu olarak kentle birlikte taşra da dinamik birşekilde hızla gelişmekteydi. Pergamon kenti ile kırsalı arasındaki ilişkilerinyanı sıra, bir diğer önemli konu da kentte yaşanan siyasal olaylar ve kentinHelenistik dönemden itibaren kaydettiği hızlı gelişmenin komşu kentleri nasıl etkilediğidir.Pergamon'un  siyasal ve ekonomik açıdanbüyümesi, kırsal kesimlerde tarımsal faaliyetlerin artmasına neden olmuş; komşu kentler açısındanise bu gelişim bazıları için faydalı olurken bazılarının da sonunu getirmiştir. Pergamon Krallığı kuruluncayakadar komşusu Atarneus kentinin bölgede önemli bir yere sahip olduğubilinmektedir. Atarneus'taki araştırmalarımızda ele geçirilen seramikparçalarına göre, burada tespit edilen en erken yerleşme MÖ 2. bin yılainmektedir; MÖ 6. ve 5. yüzyıllarda ise hatırı sayılır büyüklükte bir yerleşimeulaşmıştır. Atarneus MÖ 4. yüzyılda – aynı yüzyıldaki kaynakların doğruladığıgibi (Diod. 13, 65, 4)– heybetli ve aşılması neredeyse imkansız surlarlakorunuyordu. Metrelerce yükseklikteki surların koruduğu 24 hektarlık kent alanı, Philetairos zamanındakiPergamon'dan bile daha büyüktü. MÖ 4. yüzyılda Atarneus’da hüküm süren ve yerel birhanedan beyi olan Hermias'ın egemenliği altındaki bölge, Atarneus’dan itibarenkıyı bölgesini ve Bakırçay Ovası’nı da içine alacak büyüklükteydi. Elegeçirilen seramik parçalarına göre MÖ 3. yüzyılda Atarneus’un refah içinde birkent olduğunu söyleyebiliriz. Krallık merkezi Pergamon'un Atarneus'un öneminiazaltıcı faaliyetleri sonucunda kent gittikçe güç kaybetmiş ve Pergamon’un egemenliğinegirdikten sonra Bakırçay Ovası’nın kuzeyinde krallığın askeri noktası olarakhizmet vermeye mahkûm edilmiştir. MÖ 1. yüzyılda ise Atarneus kenti tamamenterkedilmiştir.