Hoyran Havzasının Yeraltısuyu Akım Modellemesi ile Su Bütçesinin Belirlenmesi
Determination of Water Budget by Groundwater Flow Modeling of Hoyran Basin
Yazar: Soyaslan, İbrahim İskender
Dergi: Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi No. 17, 2019
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Hoyran Basin,Groundwater flow model,Modflow,Water budget,Lake Egirdir ; Hoyran Havzası,Yeraltısuyu akım modeli,Modflow,Su bütçesi,Eğirdir Gölü

Türkiye’nin ikinci büyük tatlı su rezervuarı olan Eğirdir Gölü’nden; sulama, içmesuyu temini, turizm ve su ürünleri üretimi gibi pekçok farklı amaçla yararlanılmaktadır. Bölge için büyük önem taşıyan Eğirdir Gölü’nün, su kalitesinin bozulmadan optimum su kullanım modelinin belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. Bu amaçla; göl su toplama havzasının hidrojeolojik özelliklerinin ve göl ile komşu havzalar arasındaki hidrojeolojik ilişkinin belirlenmesi gerekmektedir. Yağışlara bağlı olarak değişmekle bilikte Eğirdir Gölü’nün yüzey alanı 470 km2 ve depolama hacmi 4 milyar m3’tür. Yeraltısuyu akım modellemesi yapılan Hoyran (Kumdanlı) Havzası, Göller Bölgesinde bulunan Eğirdir Gölü su toplama havzası içerisinde yer almaktadır. Hoyran havzasında evsel kirletici kaynaklardan kolayca kirlenen yüzey ve yeraltısuları göle boşalmaktadır.  Kirlenmiş suların göle etkisini tartışabilmek için, Eğirdir Gölü’nü besleyen havzalardan göle akış karakteristiklerinin belirlenmesi amacıyla yeraltısuyu akım modellemesinin yapılması önemlidir. Hoyran Havzası’nda bulunan kirlilik unsurları tarım, hayvancılık ve kanalizasyon deşarjları sonucunda oluşmaktadır. Çalışma alanı Isparta Açısı olarak adlandırılan tektonik olarak aktif bir bölgede bulunduğundan dolayı, jeolojik yapı modelleme açısından oldukça karmaşıktır. Stratigrafik dizilimde yeralan dört farklı hidrojeolojik birim de model alanında yüzeylenmekte ve basınçlı-serbest yüzeyli akifer özellikleri göstermektedir.  Böyle karmaşık bir hidrojeolojik ortamda modelleme yapmak az rastlanılan, ilginç ve zor bir konudur.  Bölgedeki akifer tabakalarının geometrik yapısı, modelleme programı MODFLOW’un yatay tabaka kavramına izin vermemiştir.  Bu problemin çözmünde, benzetim boyunca farklı tabakalar arasındaki yatay akış için, aynı seviyede bulunan farklı hidrojolojik tabakalar farklı hidrojeolojik özellikleri kullanılarak tek bir tabaka olarak modellenmiştir.  Yapılan modelleme sonucunda Eğirdir Gölü’ne yeraltısuyu boşalım miktarı yıllık ortalama 32,47 x 106 m3 olarak belirlenmiştir.  Bu model, bölgedeki su kaynaklarının yönetimi ve planlaması için bir araç olarak kullanılabilecektir.

Turkey's second largest freshwater reservoir Lake Eğirdir; is utilized for many kind of purposes such as irrigation, drinking water supply, tourism and aquaculture production. Determining the optimum water usage model by maintaining the water quality of Lake Eğirdir is of great importance. For this purpose; the hydrogeological characteristics of water collection basin of the lake and the hydrogeological relationship between the lake and neighboring basins need to be determined. Depending on the rainfall changes, the surface area of Lake Egirdir is 470 km2 and the storage volume is 4 billion m3. Hoyran (Kumdanlı) Basin, for which groundwater flow modeling made, is located within the Eğirdir Lake water collection basin in the Lakes Region. In the Hoyran basin; surface and groundwater that are easily contaminated from domestic pollutant sources, discharge into the lake. In order to discuss the effects of polluted waters to the lake; it is important to make groundwater flow modeling to determine the flow characteristics from the watersheds feeding the Lake Egirdir. Pollution elements in Hoyran Basin are formed as a result of agriculture, livestock and sewage discharges. As the study area is located in a tectonically active region called Isparta Angle, the geological structure is quite complex in terms of modeling. Four different hydrogeological units in the stratigraphic sequence are outcropped in the model area and show pressure-free surface aquifer characteristics. Modeling in such a complex hydrogeological environment is a rare, interesting and difficult issue. The geometric structure of the aquifer layers in the region did not allow the model program MODFLOW's horizontal layer concept. In the solution of this problem, for the horizontal flow between the different layers during the simulation, different hydrogeological layers at the same level are modeled as a single layer using different hydrogeological properties. As a result of the modeling, the groundwater discharge to Lake Eğirdir was determined as 32.47 x 106 m3 per year. This model can be used as a tool for the management and planning of water resources in the region.