Türkçe Öğretmeni Adaylarının “Özel Durumlarda” Kullandıkları Kalıp Sözler
Formulaic Expressions Used by Prospective Turkish Teachers on “Special Occasions”
Yazar: İpek Eğilmez, Nigar
Dergi: Ana Dili Eğitimi Dergisi, Vol. 6 No. 3, 2018
Anahtar kelimeler: Vocabulary,Formulaic expressions,Phrases for social relations,Prospective teacher ; kalıp sözler,ilişki sözleri,Kelime hazinesi,öğretmen adayı

Atasözleri, deyimler, ikilemeler gibi kalıplaşmış dilbirimlerinden biri olan “kalıp sözler” özellikle sözlü iletişimin en güçlüunsurlarındandır. Türkçe dersi hem kullandığı malzeme olan metinler hem de iletişimbecerileri aracılığıyla, çocuğu, içinde yaşadığı toplumla uyumlu bir bireyhaline getirme konusunda önemli bir yere sahiptir. Bu önemden yola çıkarakileride Türkçe öğretmeni olacak olan Türkçe öğretmeni adaylarının “özeldurumlarda” kullandıkları kalıp sözleri tespit etmek bu çalışmanın amacınıoluşturmaktadır. Bu amaç doğrultusunda 2015-2016 eğitim öğretim yılında MuğlaSıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümü’nde öğrenimgörmekte olan 173 öğretmen adayına “Kalıp Söz Kullanma Testi” uygulanmıştır.Türkçe öğretmeni adaylarının “Kalıp Söz Kullanma Testinde” yer alan bağlamlarayazdıkları cevaplar incelendiğinde, özel durumlarda kullandıkları kalıp sözlereilişkin “doğum”, “ölüm”, “nişan/evlilik”, “başarı”, “mal/mülk edinme”, “bayramziyareti” ve “hasta ziyareti” olmak üzere 7 bağlam ortaya çıkmıştır. Eldeedilen veriler Simple Concordance Program 4.07, SPSS 22 ve Microsoft ExcelProgramları kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda, cinsiyete göre,kızların erkeklerden daha fazla kalıp söz kullandıkları; bağlamlarına görekalıp söz kullanımı açısından ise Türkçe öğretmeni adaylarının en çok “ölüm” ve“doğum” konularında farklı kalıp söz kullandıkları tespit edilmiştir. İlerideTürkçe öğretmeni olacak öğretmen adaylarının, öğrencilerine örnek olabilmesi vedil becerileri aracılığı ile kültür aktarımı yapabilmesi açısından kalıp sözkullanmalarının oldukça önemli olduğu düşünülmektedir.

“Formulaic expressions” which areone type of fixed language units like proverbs, idioms, and reduplications are amongthe most powerful elements of verbal communication. In terms of both the textsused and through communication skills, the Turkish course has an important rolein making children become individuals who are well adjusted to the society inwhich they live. Taking this view as its starting point, the purpose of this studywas to determine the words prospective Turkish teachers used on "special occasions".For this purpose, the "Formulaic Expression Use Test" developed bythe researcher  was administered to 173prospective teachers who were studying in the department of Turkish Educationof Muğla Sıtkı Koçman University Faculty of Education in the 2015-2016 academicyear. When examining the responses given by the prospective Turkish teachers inthe contexts given in the "Formulaic Expression Use Test", sevencontexts in which they used formulaic expressions emerged which are "birth","death", "engagement/marriage", "success", "acquisitionof property", "eid visit" and "patient visit ". Theobtained data were analyzed, using Simple Concordance Program 4.07, SPSS 22,and Microsoft Excel software. The results showed that, in terms of gender, femalesused more formulaic expressions than males, and that, in terms of context,prospective Turkish teachers used formulaic expressions the most for "death"and "birth". It is considered highly important for prospective Turkishteachers to be able to use formulaic expressions in forming an example fortheir students and transferring culture through language skills.