Evsizliğin Psikososyal Etkileri Üzerine Nitel Bir Araştırma: İstanbul, Beyoğlu Örneği
A Qualitative Research on the Psychosocial Effects of Homelessness: The Case of Beyoğlu, İstanbul
Yazar: Demir, Halenur
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 44 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Sociology (Other) ; Sosyoloji (Diğer) ; Homelessness,Life on the streets,Social exclusion,Life experiences ; Evsizlik,Sokak hayat,Sosyal dışlanma,Yaşam deneyimleri

Evsizlik, kişinin doğrudan ya da dolaylı sebeplerle daimî olarak kalacak bir yere sahip olmaması şeklinde tanımlanmaktadır. Evsizlik barınacak yerden, çalışacak işten ya da sosyal ilişkilerden yoksunluk gibi somut boyutların ötesinde, evsizlerin bunları ve toplamda hayatı anlamlandırma biçimlerini de hesaba katmayı gerektiren çok katmanlı bir toplumsal problemdir. Toplumdan kendini soyutlamış bu kişilerin topluma yeniden adapte olup normal düzende yaşamlarını sürdürebilmeleri için öncelikle yaşam koşullarının, kendi bakış açılarından nasıl göründüğünün anlaşılması gerekmektedir. Bu çalışma sokakta yaşayan bireylerin toplum ile ilişki kurma biçimleri, kendilerini topluma ne kadar ait hissettikleri, sosyal hayata katılım seviyeleri, sosyal refah hizmetlerine erişimleri, toplumsal hayata adapte olmada karşılaştıkları engeller ve bu engellerin kişilerdeki psikososyal etkileri üzerinden evsiz bireylerin yaşam algısını analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda nitel araştırma yöntemi benimsenmiş, İstanbul’da evsizliğin yoğun olarak yaşandığı bölgelerden Beyoğlu ilçesinde farklı konumlardaki 8 evsiz bireyle derinlemesine görüşme yapılmıştır. Elde edilen verilerin analizi sonucunda, evsizliğe neden olan olguların başında aile problemleri, boşanma, sosyal dışlanma ve ekonomik sorunların geldiği; kişilerin çevrelerine olan küskünlükleri sebebiyle yalnızlığı tercih ettikleri ve yalnızlığa bağlılıklarının, toplumsal dışlanma ve gördükleri yabancı tutumu ile arttığı anlaşılmaktadır. Buna göre kişiler psikolojik olarak en dipte hissettikleri zamanlarda hep yalnız olmak istemekte, sokak ortamında, sosyal yaşam ve ilişkilerinde seçici davranmakta, ilişki kurduklarında da öncelikleri yardımlaşma olmaktadır

Homelessness is defined as not having a permanent place to stay for direct or indirect reasons. Homelessness is a multi-layered social problem that requires taking into account not only concrete dimensions such as lack of shelter, work, or social relations but also how homeless people make sense of life in general. For these people who have isolated themselves from society to readapt to society and continue their lives in a normal order, it is first necessary to understand how their living conditions appear from their perspective. This study aims to analyse the perception of the life of homeless individuals through how individuals living on the streets establish relationships with society, how much they feel they belong to society, their level of participation in social life, their access to social welfare services, the obstacles they encounter in adapting to social life and the psychosocial effects of these obstacles on individuals. In this direction, a qualitative research method was used and in-depth interviews were conducted with 8 homeless individuals in different locations in Beyoğlu district, one of the regions where homelessness is experienced intensively in Istanbul. In the study, face-to-face interviews were conducted using a semi-structured interview form after a literature review, aiming to capture the effects of the problem comprehensively. The answers to all questions were analysed in line with the descriptive analysis method and conclusions were reached through personal observations. As a result of the analysis of the data obtained from the interviews, it was determined that the main reasons causing homelessness were family problems, divorce, social exclusion and economic inadequacy; It has been understood that people prefer loneliness due to their resentment towards their environment and that their attachment to loneliness increases with social exclusion and the attitude of strangers they see. Therefore, people always want to be alone when they feel at the bottom psychologically, they are selective in their social life and relationships in the street environment, and when they establish relationships, their priority is to help others.