Yer Sarsıntı Haritalarının Üretilmesinde Sismik Ağ Yapısı: Eskişehir Örneği
Yer Sarsıntı Haritalarının Üretilmesinde Sismik Ağ Yapısı: Eskişehir Örneği
Yazar: Tün, Muammer; Pekkan, Emrah; Tunç, Süleyman
Dergi: Harita Teknolojileri Elektronik Dergisi, Vol. 7 No. 3, 2015
Anahtar kelimeler: Sismik Ağ, Coğrafi Bilgi Sistemi, Deprem, Afet Yönetimi

Yaşam alanlarımızı etkileyen büyük depremler, yerleşime uygun olmayan zeminlerde depreme dayanıksız yapılaşma stokumuzdan dolayı, can ve mal kayıplarına yol açabilmektedir. Sismik ağlar yerleri daha önceden belirlenen zayıf ve kuvvetli yer hareketi istasyonlarını yönetir. Bu sismik ağ (AnaNet), istasyonun durumu, veri iletişim durumu ve diğer parametreler hakkında bilgi sağlar. AnaNet Eskişehir’deki depremlerin konumlarını ve büyüklüklerini hızlı ve doğru bir şekilde belirlemek amacıyla 7gün/24saat işletilir. Sismik ağın işletilmesinde, istasyon alt yapısı, ağ protokolü, sunucu hizmetleri, iletişim alt yapıları oldukça önemli hizmetlerdir. Bu çalışma kapsamında, Yerel Deprem İzleme Ağı (AnaNet) iletişim altyapısı ve deprem verilerinin Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) ortamında yorumlanmasına yönelik değişkenler tartışılmıştır. Deprem hasar senaryoları için yöntem, iki aşamalı olarak düşünülebilir. İlk aşamada, deprem kararı verilir. İkinci aşamada, bölgeye özgü yer hareketi parametrelerine bağlı yapıların hasar görebilirliği tahmin edilir. Sismik Ağın bir bileşeni olarak hazırlanan Network Triger yazılımı, çoklu istasyon dizilimleri ile sismik olayların belirlenmesi ve tanımlanmasına olanak sağlar. İstasyonlardan gelen verilerin %30’undan fazlasının aynı zaman diliminde tetiklenmesi sonucu elde edilen tetikleme sinyalinin deprem olduğuna karar verilir. Ardından depreme ait ivme, hız ve yer değiştirme değerleri gerçek zamanlı olarak hesaplanmaktadır. Hesaplanan ivme, hız ve yer değiştirme verileri, konumları ile dosyalanır ve SMS ve e-posta yoluyla kullanıcılar ile paylaşılır. Pilot uygulama, Eskişehir ilindeki belirli bir sınırda deprem kaynaklı kuvvetli yer hareketi değerinin hesaplanması için uygulanmıştır. Sonuçlar yer yüzeyindeki deprem karakteristiklerinin hesaplanmasında gerçek zamanlı kuvvetli yer hareketi analizlerinin ve CBS’nin önemini göstermiştir. Afet Müdahale Programı, Eskişehir yerleşim yerindeki depremle ilişkili interaktif haritaları oluşturur. Mobil uygulamalar kullanılarak izlenebilen haritalar raporlama fonksiyonu ile beraber depremden etkilenen nüfus ve yapıların profilini gösterir.

Yaşam alanlarımızı etkileyen büyük depremler, yerleşime uygun olmayan zeminlerde depreme dayanıksız yapılaşma stokumuzdan dolayı, can ve mal kayıplarına yol açabilmektedir. Sismik ağlar yerleri daha önceden belirlenen zayıf ve kuvvetli yer hareketi istasyonlarını yönetir. Bu sismik ağ (AnaNet), istasyonun durumu, veri iletişim durumu ve diğer parametreler hakkında bilgi sağlar. AnaNet Eskişehir’deki depremlerin konumlarını ve büyüklüklerini hızlı ve doğru bir şekilde belirlemek amacıyla 7gün/24saat işletilir. Sismik ağın işletilmesinde, istasyon alt yapısı, ağ protokolü, sunucu hizmetleri, iletişim alt yapıları oldukça önemli hizmetlerdir. Bu çalışma kapsamında, Yerel Deprem İzleme Ağı (AnaNet) iletişim altyapısı ve deprem verilerinin Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) ortamında yorumlanmasına yönelik değişkenler tartışılmıştır. Deprem hasar senaryoları için yöntem, iki aşamalı olarak düşünülebilir. İlk aşamada, deprem kararı verilir. İkinci aşamada, bölgeye özgü yer hareketi parametrelerine bağlı yapıların hasar görebilirliği tahmin edilir. Sismik Ağın bir bileşeni olarak hazırlanan Network Triger yazılımı, çoklu istasyon dizilimleri ile sismik olayların belirlenmesi ve tanımlanmasına olanak sağlar. İstasyonlardan gelen verilerin %30’undan fazlasının aynı zaman diliminde tetiklenmesi sonucu elde edilen tetikleme sinyalinin deprem olduğuna karar verilir. Ardından depreme ait ivme, hız ve yer değiştirme değerleri gerçek zamanlı olarak hesaplanmaktadır. Hesaplanan ivme, hız ve yer değiştirme verileri, konumları ile dosyalanır ve SMS ve e-posta yoluyla kullanıcılar ile paylaşılır. Pilot uygulama, Eskişehir ilindeki belirli bir sınırda deprem kaynaklı kuvvetli yer hareketi değerinin hesaplanması için uygulanmıştır. Sonuçlar yer yüzeyindeki deprem karakteristiklerinin hesaplanmasında gerçek zamanlı kuvvetli yer hareketi analizlerinin ve CBS’nin önemini göstermiştir. Afet Müdahale Programı, Eskişehir yerleşim yerindeki depremle ilişkili interaktif haritaları oluşturur. Mobil uygulamalar kullanılarak izlenebilen haritalar raporlama fonksiyonu ile beraber depremden etkilenen nüfus ve yapıların profilini gösterir.