İlkokul Dönemindeki Çocukların Eleştirel Düşünme Eğilimi ve Çocuk Hakları Konusundaki Bilinç Düzeyi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Examining the Relationship Between Primary School Children's Critical Thinking Tendencies and Their Awareness Levels on Children's Rights
Yazar: Bilgin, Ayşe Sena; Yalçın, Hatice
Dergi: Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 26 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Basic Training (Other) ; Temel Eğitim (Diğer) ; İlkokul,Eleştirel Düşünme,Eleştirel Düşünme Eğilimleri,Çocuk Hakları,Çocuk Gelişimi ; Primary School,Critical Thinking,Children's Rights,Child Development

İlkokul 3. ve 4. sınıfta öğrenim gören çocukların eleştirel düşünme eğilimi ile çocuk hakları konusundaki bilinç düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemeye yönelik olan bu çalışma ilişkisel tarama modelinde yapılmıştır. Araştırmanın örneklemi, ilkokul 3. ve 4. sınıfta öğrenim gören, herhangi bir özel gereksinimi bulunmayan çocuklardır. Veri toplama sürecinde, çalışma grubuna “Demografik Bilgi Formu”, “Çocuk Hakları Ölçeği” ve “İlkokul Öğrencileri İçin Eleştirel Düşünme Eğilimleri Ölçeği” uygulamıştır. Elde edilen verilerin istatistiksel analizi SPSS 22.0 ile yapılmıştır. Çalışma grubundaki çocukların demografik değişkenlere göre çocuk hakları farkındalığı ve eleştirel düşünme eğilimleri, t testi ile analiz edilmiştir. Gruplar arasında anlamlı düzeyde farklılaşmanın olup olmadığını ölçmek amacıyla Anova testi yapılmıştır. Elde edilen bulgulara göre kızların şüphecilik, açık fikirlilik ve eleştirel düşünme eğilimi ortalamasının, erkeklere göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Anne baba ile birlikte yaşayanların çocuk hakları konusundaki bilgi düzeyi, tek ebeveynli çocuklara göre daha fazladır. Anne ve baba eğitim düzeyi yüksek olan ve daha önce çocuk hakları konusunda eğitim alan çocukların eleştirel düşünme eğilimleri daha yüksektir. Tek çocuk olan katılımcıların merak düzeyi, diğer bütün katılımcılardan anlamlı olarak daha düşüktür. Her gün kitap okuyan katılımcıların şüphecilik, merak ve eleştirel düşünme düzeyinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir.

This study was conducted using the relational screening model to determine the relationship between the critical thinking tendencies of children studying in the 3rd and 4th grades of primary school and their awareness levels on children's rights. The sample of the study consisted of children studying in the 3rd and 4th grades of primary school and without any special needs. During the data collection process, the forms “Demographic Information Form”, “Children's Rights Scale” and “Critical Thinking Tendencies Scale for Primary School Students” were applied to the study group. The statistical analysis of the obtained data was performed using SPSS 22.0. Children's rights awareness and critical thinking tendencies of the children in the study group according to their demographic variables were analyzed using the t-test. Anova test was conducted to test whether there was a significant difference between the groups. According to the findings, it was determined that the mean scores of scepticism, open-mindedness and critical thinking tendencies of girls were significantly higher than those of boys. Children whose parents have higher levels of education and who have previously received training on children's rights have higher critical thinking tendencies. The curiosity levels of participants who are only children are significantly lower than all other participants. It was determined that the participants who read books every day had higher levels of scepticism, curiosity and critical thinking.