Türk İslam Edebiyatında Manzum Hicretnâmeler ve Mustafâ Fevzî b. Nu^mân’ın “Hicret-i Habîb-i Rabbü’lÂlemîn” Başlıklı Mesnevisi
In Verse Migrationbooks in Turkish Islamic Literature and Mesnevi Named “Hicret-i Habîb-i Rabbü’l-Âlemîn” of Mustafâ Fevzî b. Nu'mân
Yazar: Kiremitçi, Ferdi
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 18 No. 18, 0
Anahtar kelimeler: Hicret,Manzum Hicretnâme,Dinî- Edebî Türler,Mustafâ Fevzî b. Nu‘mân ; Migration,In Verse Migrationbooks,Religious-Literary Genres,Mustafâ Fevzî b. Nu‘mân

Türk İslam edebiyatındaki dinî-edebî türlerin genellikle  Hz. Muhammed üzerinde yoğunlaştığı görülmektedir. Bu  türlerden biri de manzum hicretnâmelerdir. Bu türdeki  eserler, çoğunlukla Hz. Muhammed’in miladî 622 yılında  Mekke’den Medîne’ye göçünü anlatan manzum metinlerdir.  Türk İslam edebiyatındaki müstakil manzum hicretnâmelerin  bilinen tek örneği Süleymân Nahîfî’ye aittir. Ancak,  edebiyatımızın farklı dönemlerinde bu konuda yazılmış pek  çok şiir ve manzume bulunmaktadır. Hatta, bazı klasik  şairlerimiz divan ya da mesnevilerinin bir bölümünü bu  olayı anlatmaya tahsis etmişlerdir.  Bu çalışma giriş ve onu izleyen üç bölümden oluşmaktadır.  Çalışmanın giriş kısmında hicret kavramının tanımı  yapılmış ve Hz. Muhammed’in hicret olayı özetlenmiştir.  Çalışmanın birinci bölümünde, hicret konusunun edebiyatımızın  farklı dönemlerinde nasıl ele alındığından bahsedilmiştir.  Çalışmanın ikinci bölümünde, manzum hicretnâmelerin  müstakil veya bölüm hâlindeki örnekleri tanıtılmıştır.  Çalışmanın üçüncü bölümünde ise türün önemli örneklerinde  biri olan Hicret-i Habîb-i Rabbü’l-Âlemîn adlı mesnevinin  tahlili ve metin neşrine yer verilmiştir.  Bu çalışmayla edebiyat tarihi kaynaklarımızda adı geçen  fakat bir bütün hâlinde daha önce değerlendirilmeyen manzum  hicretnâmeler üzerinde durulmuş, çalışmanın dinîedebî  türler hakkında mesai harcayan araştırmacılara ve Hz.  Muhammed’in hicretini manzum olarak bir kez daha  hatırlamak isteyen okuyuculara katkı sunması amaçlanmıştır.

It is seen that religious-literary genres in Turkish Islamic  literature, generally, are concentrated on Hz. Muhammed.  One of these genres is the in verse migrationbooks.  Mostly, this kind of works are verse texts describing the  Hz. Muhammad’s migration from Mecca to Medina in  622. The only known example of detached in verse migrationbooks  belongs to Süleyman Nahîfî. However, there are  many poems written in this subject in different periods of  our literature. Even, some of our classical poets have allocated  the a part of one’s own divan or mesnevi to tell this  event.  This study consists of introduction and three parts  following it. It the introduction of the study, the concept of  migration has been defined and Hz. Muhammad’s emigration  has been summarized. In the first part of the study, it  has been mentioned how the subject of emigration has been  used in different periods of our literature. In the second  part of the study, the individual or departmental examples  of in verse migrationbooks have been introduced. The third  part of the study contains the analysis and text publication  of mesnevi named Hicret-i Habîb-i Rabbü’l-Âlemîn which  is the one of the most important examples of the genre.  This study focuses on the in verse migrationbooks which  is mentioned in our literary history sources but which is  not evaluated before in a whole. The aim of the study is to  contribute to the researchers who spending hours on religious-  literary genres and to the readers who want to  remember once again as a verse the migration of Hz.  Muhammed.