Eski Türklerin Savaş Taktikleri ve Savaş Alanındaki Uygulamaları
Eski Türklerin Savaş Taktikleri ve Savaş Alanındaki Uygulamaları
Yazar: Durmuş, Eda
Dergi: Gazi Akademik Bakış, Vol. 15 No. 29, 2021
Anahtar kelimeler: Türk,Bozkır,at,demir,savaş taktiği

Türklerin hayatını sürdürdüğü bozkırlar sosyal, siyasi, dini, hukuki ve askeri yapılarına büyük ölçüde etki etmiştir. Özellikle askeri boyutuyla kullandıkları savaş araç gereçleri bu kapsamda değerlendirilebilir. Onların savaş taktiğinin uygulanmasında öncelikle attan yararlanılmıştır. Bu savaş taktiği atın hızı ve manevra kabiliyeti sayesinde çok iyi bir şekilde uygulanabilmiştir. Böylece at üzerinde yay gerip, ok atmak suretiyle uzaktan savaş kendileri için kan kaybını azaltmıştır. Türkler turan taktiği veya kurt oyunu denilen savaş taktiklerini üç safhada gerçekleştirmişlerdir. Birinci safhayı yıldırma ve yıpratma oluşturmaktadır. Burada düşmanın yıpratılmasına yönelik hareket edilmekte ve kesin sonuç alınmamaktadır. İkinci safha sahte geri çekilmedir. Bu safhada yenilmiş gibi yapılarak düşman şaşırtılmakta ve savaşın yapılacağı yere çekilmektedir. Taktiğin üçüncü safhasını pusuya düşürme ve imha oluşturmaktadır. Bu safhada düşman istenilen yere çekildiğinden yenilgiye uğratılmaktadır. Türklerin bu savaş taktiğini başarıyla uygulamala¬rında insan, coğrafya ve zamanlama faktörü olmak üzere üç temel faktör ön plana çıkmaktadır. Taktiğin uygulayıcısı olan insandır. Türklerin hayat tarzı kahraman olmalarına zemin hazırlamıştır. Günlük ha¬yatta yapılanlar savaş için bir tatbikat şeklinde geçmiştir. Bundan dolayı Türkler taktiğin uygulanmasında korkusuzca hareket ederek başarı sağlayabilmişlerdir. Savaş taktiğine etki eden başka bir husus coğraf¬yadır. Bozkırlarda atın çok iyi kullanılabilmesi savaş taktiğinin uygulanmasına büyük ölçüde etki etmiş¬tir. Zamanlama da taktiğin uygulanmasında önemli bir yer tutmuştur. Çünkü düşmana nerede ve nasıl saldırılacağının yanında nasıl saldırılacağı da bilinmek zorundadır. Burada başarı sağlanacağının hesap edildiği zamanda düşman üzerine saldırı söz konusudur. Eğer başarı sağlanamayacaksa, düşman üzerine saldırıdan vazgeçilmektedir. Türk tarihinde sırasıyla İskitler, Hunlar ve Gök Türkler ve daha sonraki Türk toplulukları bu savaş taktiğini başarıyla uygulamışlardır.

Türklerin hayatını sürdürdüğü bozkırlar sosyal, siyasi, dini, hukuki ve askeri yapılarına büyük ölçüde etki etmiştir. Özellikle askeri boyutuyla kullandıkları savaş araç gereçleri bu kapsamda değerlendirilebilir. Onların savaş taktiğinin uygulanmasında öncelikle attan yararlanılmıştır. Bu savaş taktiği atın hızı ve manevra kabiliyeti sayesinde çok iyi bir şekilde uygulanabilmiştir. Böylece at üzerinde yay gerip, ok atmak suretiyle uzaktan savaş kendileri için kan kaybını azaltmıştır. Türkler turan taktiği veya kurt oyunu denilen savaş taktiklerini üç safhada gerçekleştirmişlerdir. Birinci safhayı yıldırma ve yıpratma oluşturmaktadır. Burada düşmanın yıpratılmasına yönelik hareket edilmekte ve kesin sonuç alınmamaktadır. İkinci safha sahte geri çekilmedir. Bu safhada yenilmiş gibi yapılarak düşman şaşırtılmakta ve savaşın yapılacağı yere çekilmektedir. Taktiğin üçüncü safhasını pusuya düşürme ve imha oluşturmaktadır. Bu safhada düşman istenilen yere çekildiğinden yenilgiye uğratılmaktadır. Türklerin bu savaş taktiğini başarıyla uygulamala¬rında insan, coğrafya ve zamanlama faktörü olmak üzere üç temel faktör ön plana çıkmaktadır. Taktiğin uygulayıcısı olan insandır. Türklerin hayat tarzı kahraman olmalarına zemin hazırlamıştır. Günlük ha¬yatta yapılanlar savaş için bir tatbikat şeklinde geçmiştir. Bundan dolayı Türkler taktiğin uygulanmasında korkusuzca hareket ederek başarı sağlayabilmişlerdir. Savaş taktiğine etki eden başka bir husus coğraf¬yadır. Bozkırlarda atın çok iyi kullanılabilmesi savaş taktiğinin uygulanmasına büyük ölçüde etki etmiş¬tir. Zamanlama da taktiğin uygulanmasında önemli bir yer tutmuştur. Çünkü düşmana nerede ve nasıl saldırılacağının yanında nasıl saldırılacağı da bilinmek zorundadır. Burada başarı sağlanacağının hesap edildiği zamanda düşman üzerine saldırı söz konusudur. Eğer başarı sağlanamayacaksa, düşman üzerine saldırıdan vazgeçilmektedir. Türk tarihinde sırasıyla İskitler, Hunlar ve Gök Türkler ve daha sonraki Türk toplulukları bu savaş taktiğini başarıyla uygulamışlardır.