İki aşamalı gürbüz tek atamalı p-Ana dağıtım üssü merkez ve açık uçlu rotalama problemi
İki aşamalı gürbüz tek atamalı p-Ana dağıtım üssü merkez ve açık uçlu rotalama problemi
Yazar: Evyapan, Merve; Kartal, Zühal; Kaya, Onur
Dergi: Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Vol. 41 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Industrial Engineering ; Endüstri Mühendisliği ; Packaging, Storage and Transportation (Excl. Food and Agricultural Products) ; Paketleme, Depolama ve Taşımacılık (Gıda ve Tarım Ürünleri hariç) ; Stochastic (Probability ) Process ; Stokastik (Olasılıksal) Süreçler ; ADÜ Yer Seçimi Problemi ve Rotalama Problemi,p-ADÜ Merkez ve Açık Uçlu Araç Rotalama Problemi,Gürbüz Programlama,İki Aşamalı Formülasyon

Bu çalışmada, Türkiye genelinde kargo taşımacılığı alanında karşılaşılan toplama-dağıtım sürecini doğrudan rotalar üzerinden gerçekleştiren bir yapıda, p-Ana Dağıtım Üssü (ADÜ) merkez yer seçimi ve açık uçlu araç rotalama kararlarını bütünleşik biçimde ele alan bir problem ele alınmıştır. Problemin amacı, herhangi bir kaynak-hedef noktası arasındaki maksimum seyahat süresini en aza indirerek dengeli ve etkin rotaların oluşturulmasını sağlamaktır. Bu amaçla öncelikle özgün bir karma tamsayılı matematiksel modelleme formülasyonu sunulmuştur. ADÜ yerlerinin belirlenmesi ve rotalama planlamasında, trafik sıkışıklığının etkisi çoğu zaman göz önüne alınmamakta, bu nedenle seyahat süreleri ideal koşullar altında sabit olarak değerlendirilmektedir. Ancak, seyahat süresindeki belirsizliklerin ADÜ yeri belirleme ve rotalama kararlarına entegre edilmesi, güvenilir bir dağıtım ağı tasarımı açısından kritik bir rol oynamaktadır. Bu kapsamda çalışmada ayrıca, taşıma sürecinde meydana gelebilecek gecikmelerin olasılığını dikkate alan çözümler üretmek amacıyla iki aşamalı bir gürbüz programlama modeli geliştirilmiş ve “İki Aşamalı Gürbüz Tek Atamalı p-ADÜ Merkez ve Açık Uçlu Rotalama Problemi” olarak literatüre sunulmuştur. Deterministik ve gürbüz modele ait duyarlılık analizleri CAB ve TR veri setleri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Sonuçlar incelendiğinde, gerçek hayat trafik yoğunluğu gibi seyahat süresini etkileyebilecek faktörler gürbüz modele dahil edildiğinde, belirlenen ADÜ merkezlerinin konumları ve rotaların deterministik model sonuçlarından önemli ölçüde farklılaştığı görülmüştür. Bu bulgular, daha güvenilir lojistik dağıtım ağı tasarımları için belirsizliklerin karar süreçlerine entegre edilmesinin önemini ortaya koymaktadır.

Bu çalışmada, Türkiye genelinde kargo taşımacılığı alanında karşılaşılan toplama-dağıtım sürecini doğrudan rotalar üzerinden gerçekleştiren bir yapıda, p-Ana Dağıtım Üssü (ADÜ) merkez yer seçimi ve açık uçlu araç rotalama kararlarını bütünleşik biçimde ele alan bir problem ele alınmıştır. Problemin amacı, herhangi bir kaynak-hedef noktası arasındaki maksimum seyahat süresini en aza indirerek dengeli ve etkin rotaların oluşturulmasını sağlamaktır. Bu amaçla öncelikle özgün bir karma tamsayılı matematiksel modelleme formülasyonu sunulmuştur. ADÜ yerlerinin belirlenmesi ve rotalama planlamasında, trafik sıkışıklığının etkisi çoğu zaman göz önüne alınmamakta, bu nedenle seyahat süreleri ideal koşullar altında sabit olarak değerlendirilmektedir. Ancak, seyahat süresindeki belirsizliklerin ADÜ yeri belirleme ve rotalama kararlarına entegre edilmesi, güvenilir bir dağıtım ağı tasarımı açısından kritik bir rol oynamaktadır. Bu kapsamda çalışmada ayrıca, taşıma sürecinde meydana gelebilecek gecikmelerin olasılığını dikkate alan çözümler üretmek amacıyla iki aşamalı bir gürbüz programlama modeli geliştirilmiş ve “İki Aşamalı Gürbüz Tek Atamalı p-ADÜ Merkez ve Açık Uçlu Rotalama Problemi” olarak literatüre sunulmuştur. Deterministik ve gürbüz modele ait duyarlılık analizleri CAB ve TR veri setleri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Sonuçlar incelendiğinde, gerçek hayat trafik yoğunluğu gibi seyahat süresini etkileyebilecek faktörler gürbüz modele dahil edildiğinde, belirlenen ADÜ merkezlerinin konumları ve rotaların deterministik model sonuçlarından önemli ölçüde farklılaştığı görülmüştür. Bu bulgular, daha güvenilir lojistik dağıtım ağı tasarımları için belirsizliklerin karar süreçlerine entegre edilmesinin önemini ortaya koymaktadır.