Beslenme Değişim Süreçleri Ölçeğinin Geçerlik ve Güvenirliği
Beslenme Değişim Süreçleri Ölçeğinin Geçerlik ve Güvenirliği
Yazar: Menekli, Tuğba; Fadıloğlu, Çiçek
Dergi: Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, Vol. 19 No. 2, 2015
Anahtar kelimeler: Beslenme, değişim süreçleri, ölçek, geçerlik, güvenirlik

Giriş: Obezite (şişmanlık), optimal vücut fonksiyonu için gerekenden fazla yağ depolanmasıile enerji dengesindeki bozukluklarla belirlenen patolojik bir durumdur. Obez bireyleringenetik yapısını değiştirmek mümkün olmasa da yeme davranışı/alışkanlığı olumlu yöndedeğiştirilerek, sağlıklı yaşam davranışları kazandırılabilmektedir.Amaç: Bu çalışmanın amacı, deneyimlerin bazı insanların beslenme alışkanlıklarını nasıletkilediğini belirlemek amacıyla Prochaska ve ark. tarafından (1987) geliştirilen BeslenmeDeğişim Süreçleri Ölçeği’nin Türkiye’de geçerlik ve güvenirliğini değerlendirmektir.Yöntem: Araştırmanın örneklemini, Ağustos- Kasım 2011 tarihleri arasında Ege ÜniversitesiTıp Fakültesi Hastanesi Endokrinoloji Bilim Dalında yatmakta olan ve polikliniğe başvuran480 obez hasta oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak hasta tanıtıcı bilgiformu ve Beslenme Değişim Süreçleri Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada ölçek sahibinden,kurumdan ve hastalardan yazılı izin ve etik kurul onayı alınmıştır. Beslenme DeğişimSüreçleri Ölçeği 48 maddeden oluşmaktadır. Her ifadeye kişilerin katılma durumu 5dereceli likert ölçeği kullanılarak saptanmaktadır. Verilerin değerlendirilmesinde yüzdelikdağılımı, faktör analizi, madde toplam puan korelasyonu ve Cronbach alfa katsayısı analizlerikullanılmıştır. Test-retest (ard-arda test) güvenilirliğini değerlendirmek üzere IntraclassCorrelation Coefficient (ICC) hesaplanmıştır.Bulgular: Ölçeğin 4 uzman tarafından Türkçe’ye çevirisi ve 4 uzman tarafından da İngilizce’yegeri çevirisi yapılmıştır. İçerik geçerliği için 13 uzmandan görüş alınmış, yapılan analizdeuzman puanlarının uyumlu olduğu görülmüştür (KW=0.100, p=0.07). Beslenme DeğişimSüreçleri Ölçeği’nin Cronbach’s alpha ICC değeri 0.90’dır. Faktör yüklerinin ise 0.420-0.864arasında olduğu, 12 faktör grubuna ayrıldığı ve genel Cronbach Alpha katsayısının 0.94bulunmuştur.Sonuç: Beslenme Değişim Süreçleri Ölçeği, Türk toplumu için güvenirliği ve geçerliği yüksekbir ölçektir.

Giriş: Obezite (şişmanlık), optimal vücut fonksiyonu için gerekenden fazla yağ depolanmasıile enerji dengesindeki bozukluklarla belirlenen patolojik bir durumdur. Obez bireyleringenetik yapısını değiştirmek mümkün olmasa da yeme davranışı/alışkanlığı olumlu yöndedeğiştirilerek, sağlıklı yaşam davranışları kazandırılabilmektedir.Amaç: Bu çalışmanın amacı, deneyimlerin bazı insanların beslenme alışkanlıklarını nasıletkilediğini belirlemek amacıyla Prochaska ve ark. tarafından (1987) geliştirilen BeslenmeDeğişim Süreçleri Ölçeği’nin Türkiye’de geçerlik ve güvenirliğini değerlendirmektir.Yöntem: Araştırmanın örneklemini, Ağustos- Kasım 2011 tarihleri arasında Ege ÜniversitesiTıp Fakültesi Hastanesi Endokrinoloji Bilim Dalında yatmakta olan ve polikliniğe başvuran480 obez hasta oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak hasta tanıtıcı bilgiformu ve Beslenme Değişim Süreçleri Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada ölçek sahibinden,kurumdan ve hastalardan yazılı izin ve etik kurul onayı alınmıştır. Beslenme DeğişimSüreçleri Ölçeği 48 maddeden oluşmaktadır. Her ifadeye kişilerin katılma durumu 5dereceli likert ölçeği kullanılarak saptanmaktadır. Verilerin değerlendirilmesinde yüzdelikdağılımı, faktör analizi, madde toplam puan korelasyonu ve Cronbach alfa katsayısı analizlerikullanılmıştır. Test-retest (ard-arda test) güvenilirliğini değerlendirmek üzere IntraclassCorrelation Coefficient (ICC) hesaplanmıştır.Bulgular: Ölçeğin 4 uzman tarafından Türkçe’ye çevirisi ve 4 uzman tarafından da İngilizce’yegeri çevirisi yapılmıştır. İçerik geçerliği için 13 uzmandan görüş alınmış, yapılan analizdeuzman puanlarının uyumlu olduğu görülmüştür (KW=0.100, p=0.07). Beslenme DeğişimSüreçleri Ölçeği’nin Cronbach’s alpha ICC değeri 0.90’dır. Faktör yüklerinin ise 0.420-0.864arasında olduğu, 12 faktör grubuna ayrıldığı ve genel Cronbach Alpha katsayısının 0.94bulunmuştur.Sonuç: Beslenme Değişim Süreçleri Ölçeği, Türk toplumu için güvenirliği ve geçerliği yüksekbir ölçektir.