Datça-Cumalı Mezar Taşlarından Örnekler
Examples from Datça-Cumalı Gravestones
Yazar: Bahargülü, Nurcan
Dergi: Sanat Tarihi Yıllığı No. 34, 2025
Anahtar kelimeler: Art History ; Sanat Tarihi ; Datça,Knidos,Cumalı,Mezar Taşı,Taş Süsleme ; Datça,Knidos,Cumalı,Gravestone,Gravestone Ornaments

Anadolu’nun güneybatısında yer alan Muğla İl’ine bağlı Datça’nın bulunduğu yarımada dağlık bir coğrafyaya sahiptir. Antik çağdan günümüze çok sayıda uygarlıklara ev sahipliği yapan bölge daha çok zeytin, badem tarımı ve turizm sektörü ile tanınmaktadır. İnsanlar yaşadıkları bu dünya da yaşamlarını devam ettirmek için barınma ve korunma gibi mekanlara ihtiyaç duyuyorlarsa öldükten sonra da aynı duygularla öteki dünya için de böyle yerlere ihtiyaç duydukları düşünülmektedir. Bu nedenle bir mezar ve mezarın baş ve ayak kısımlarına belirleyici taşlar koyarak yerlerini belli etmişlerdir. Bu çalışmada da Datça ilçesine bağlı Cumalı köyü mezarlığında yer alan mezar taşları incelenmiştir. Toplamda nitelikli ve okunabilir durumda yirmi altı adet örnek ele alınmıştır. Bu örneklerden on bir adedi erkek, on beş adedi ise kadın mezarların ait baş taşıdır. Ayak taşlarının beşi erkek, dokuz adedinin ise kadınlara ait olduğu görülmüştür. Saha çalışmasında tespit edilen bu örnekler erkek ve kadın baş ve ayak taşları şeklinde gruplandırılmış olup kronolojik olarak kataloglar halinde sıralanmıştır. Taşlar üzerinde yer alan kitabe metinleri yerinde okunmuş ve kimlere ait oldukları belirlenmiştir. Baş ve ayak taşları biçimlerine ve süslemelerine göre karşılaştırılması yapılmıştır. Çalışma bölgedeki yaşayan insanların ne zamandan beri o coğrafyada var olduklarını göstermesi ve tapu niteliği taşıyan bu eserlerin gelecek nesillere aktarılması amaçlanmıştır.

Located in the southwest of Anatolia, the peninsula where Datça is located in Muğla Province has a mountainous geography. The region, which has hosted many civilisations from ancient times to the present day, is mainly known for its tourism sector and the agriculture of cultivating olive and almond trees. If people need places for finding shelter and protection to continue their lives in this world, it is thought that they need such places for the next world with the same feelings after death. For this reason, they mark their final locations by placing identifying stones at the head and foot parts of their graves. In this work, the gravestones in the cemetery of Cumalı village of Datça district are examined. In total, twenty-six samples of graves in an eligible and decipherable condition are reviewed. Eleven of the headstones analysed belong to men and fifteen to women. Five of the footstones belong to men’s graves and nine to women’s graves. These samples identified in the field study are grouped as male and female headstones and footstones and are listed chronologically in catalogues. The inscriptions on the stones were read on the spot, and the people to whom they belonged were determined. Headstones and footstones are compared according to their shapes and ornaments. The study aims to reveal how long the people in the region have existed in that geography and to hand down these historical documents that are title deeds to future generations.