Arap Dilinde Mebnî Kelime Türleri ve Mebnîlik İlletleri
Mabni Type of Words In Arabic Language and the Reasons for Mabni Case
Yazar: Ulugöl, Fatih
Dergi: İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, Vol. 6 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Arap Dili,Mebnî,Mu'rab,Müşâbehet,Harf ; Arabic Language,Mabni,Mu’rab,Reason,Letter

ÖzArap dilinde kelimeler,başlarına gelen âmillerin değişmesi sebebiyle sonlarının değişip değişmemesinegöre mu’rab ve mebnî diye iki kısma ayrılır. Mu’rab kelimelerin sonunda,kelimenin cümle içerisindeki konumuna göre bazı değişiklikler olurken mebnîolanlar, hiçbir şekilde bu değişikliği kabul etmemektedir. Mebnî kelimeler de,cümle içerisinde hiçbir şekilde i’râbta yeri olmayan aslî mebnîler ve cümleiçerisinde i’rabta yeri olsa da i’râb alametini kabul etmeyen ârızî mebnîlerşeklinde iki kısma ayrılmaktadır. Harfler, mazi ile emir fiilleri ve cümleleraslî mebnîler iken zamirler, ism-i mevsûller, ism-i işaretler, fiil isimlerigibi bazı kelime türleri ise arızî mebnî olan kelimelerdendir. Sürekli olarakmebnî olan bu kelime türleri dışında altı yön isimleri (cihât-ı sitte) gibi herzaman olmasa da bazı şartlar dâhilinde bazen mebnî olan kelimeler debulunmaktadır. Arızî mebnî olan kelimetürleri, kimi dilciye göre sadece bir sebepten ötürü mebnîdir ki o da bukelimelerin aslî mebnîlerden olan harfe benzemesidir. Buna göre mebnîkelimeler; harf sayısı, mana, âmil ya da mühmel olup ma’mûl olmama ve manaifade etmek için başka bir şeye ihtiyaç duyma gibi hususlarda harfe benzediğiiçin mebnî olmuştur. Çoğu dilciye göre ise mebnîliğin harfe benzeme dışında,cümle yerine kullanılmış olma ve mürekkeb olma gibi başka sebepleri debulunmaktadır. Bu çalışmada, Arap dilindemebnî olan kelime türleriyle beraber kelimeleri mebnî kılan sebeplerin ne olduğukonuları ele alınacaktır. Anahtar Kelimeler: Arap Dili,Mebnî, Mu’rab, İllet, Harf.

AbstractInthe Arabic language, words are classified into two parts, such as mu'raband mabni, according to whether the endings of words change due to thechange of amil at the beginning of the words. While there are somechanges at the end of mu'rab words depending on the position of the wordin the sentence, mabni words do not accept the change in any way. Mabnîwords are classified into two parts as essential mabnis that have noplace in i'rab in the sentence, and accidental (ârızî) mabnis whodo not accept the sign of i'rab in the sentence even if they have aplace in i'rab in the sentence. While letters, madi, and command verbsand sentences are essential mabnis, some types of words such as pronouns, ismmavsul (ism-i mevsul), ism isharah (ism-i işaret), and fi'l nouns(fiil isim) are accidental words. Apart from these types of words, which areregarded as permanent, there are some mabni words, not always but insome circumstances, such as six directions (cihât-ı sitte/ al jihat alsittah).Thetypes of words that are accidental mabni, according to some linguists,are mabni for only one reason, which is that these words resemble the letter (harf)that is one of the essential mabnis. Accordingly, mabni wordsbecome mabni because they resemble letters in terms of the number ofletters, meaning, being amil or mohmal (mühmel) but not ma'mul,being similar to the letter, and demanding something else to express meaning.According to most linguists, there are other reasons, such as being used as analternative to a sentence and being murakkab.Inthis study, the types of words that are mabni in the Arabic language andthe causes make words mabni will be discussed.Keywords:Arabic Language, Mabni, Mu’rab, Reason, Letter.