Farklı dozlarda Vermikompost ve Azaltılmış Kimyasal Gübre (N:P:K) Uygulamalarının Marul (Lactuca Sativa L) Yetiştiriciliğinde Verim, Kalite ve Besin içeriklerine Etkisi
The Effect of Different Doses of Vermicompost and Reduced Chemical Fertilizer (N:P:K) Applications on Yield, Quality and Nutrient Content in Lettuce (Lactuca Sativa L) Cultivation
Yazar: Çelik, Yusuf
Dergi: Bahçe, Vol. 52 No. 1, 2022
Anahtar kelimeler: Horticultural Production ; Bahçe Bitkileri Yetiştirme ve Islahı ; marul,vermikompot,verim  ve kalite,N:P:K ; lettuce,vermicompost,yield an Quality,N:P:K

Marul (Lactuca sativa L.) yetiştiriciliğinde aşırı ve hatalı şekillerde kimyasal gübrelerin kullanımı sonucunda kaybolan toprak sağlığı, bitkisel verim ve kalite özelliklerinin yeniden kazandırılması için bazı çalışmaların uygulanmaya konulması zaruri hale gelmiştir. Bu çalışmada açık tarla koşullarında marul yetiştiriciliğinde, vermikompostun(VK) artan dozları ile %50 azaltılmış kimyasal gübre (KG) kullanılarak verime etkileri araştırılmıştır. Çalışma sonunda alınan bitki örneklerinde kalite özellikleri (bitki baş boyu, baş çapı, kök boğazı çapı, yaprak yaş ve kuru ağırlığı, kök uzunluğu, yaprak sayısı, baş ağırlığı,  Suda Çözünen Kuru Madde Miktarı (SÇKM) ve bitkinin besin element içerikleri (N, P, K, Ca, Mg, Fe, Zn, Mn, Cu) ölçülmüştür. Çalışmanın sonuçları değerlendirildiğinde artan vermikompost miktarına bağlı olarak verimde artış sağladığı ve özellikle vermikompost’un 800 kg.mg-1+ 1/2KG, 1600 kg mg-1+1/2KG dozlardaki uygulamalar ön plana çıkmışlardır. Bitki taç boyu, taç çapı, baş ağırlığı, yaprak sayısı ile marul verimi arasında pozitif ilişki belirlenmiştir. Artan dozlarla birlikte bitkinin Azot (N), potasyum (K), demir (Fe) ve kalsiyum( Ca) içeriği arasında pozitif ilişki görülürken, artan vermikompost dozları ile marulu’n Cu değeri arasında negetif ilişki tespit edilmiştir. Diğer besin elementi içeriklerinde istatistikî anlamda önemli bir etki saptanmamıştır. Sonuç olarak; marul yetiştiriciliğinde kimyasal gübrelemeye (11 kg da-1 N, 10 kg da-1 P 12 kg da-1 K) ilaveli olarak vermikompost’un 800 kg da-1 ve 1600 kg da-1 dozlarındaki uygulamaların verim üzerinde en etkili uygulamalar olması nedeni ile üreticilere önerilmesi uygun görülmektedir.

In lettuce (Lactuca sativa L.) cultivation, it has become necessary to implement some studies to regain soil health, plant yield and quality characteristics lost as a result of excessive and incorrect use of chemical fertilizers. In this study, the effects of increasing doses of vermicompost (VK) and chemical fertilizers (KG) reduced by 50% were investigated in lettuce cultivation in open field conditions. At the end of the study, the quality characteristics (plant head height, head diameter, root collar diameter, leaf fresh and dry weight, root length, number of leaves, head weight, Water-Soluble Dry Matter Amount (SÇKM) and nutrient content of the plant (N, P, K, Ca, Mg, Fe, Zn, Mn, Cu) were measured. Applications at +1/2KG doses came to the fore.A positive relationship was determined between plant crown height, crown diameter, head weight, number of leaves and lettuce yield.With increasing doses, the plant's nitrogen (N), potassium (K), iron (Fe) and calcium (Ca) content was positively correlated, while a negative correlation was found between increasing vermicompost doses and the Cu value of lettuce.There was no statistically significant effect on other nutritional element contents.As a result, chemical fertilization in lettuce cultivation (11 kg da-1 N, 10 kg da-1 P 12 kg da-1 K) and applications of vermicompost at doses of 800 kg da-1 and 1600 kg da-1 are recommended to producers because they are the most effective applications on yield. is considered appropriate.