OSMALI DEVLETİ’NİN SON DÖNEMİNE BAKIŞ ÜZERİNDEN SOĞUK SAVAŞ DÖNEMİ TÜRK SAĞ SİYASETİNDE EMPERYALİZM TARTIŞMALARI
IMPERIALISM DEBATES IN TURKISH RIGHT-WING POLITICS DURING THE COLD WAR PERIOD THROUGH THE LENS OF THE LATE OTTOMAN EMPIRE
Yazar: Kızak, Enes Bahadır; Okur, Mehmet Akif
Dergi: Akademik Hassasiyetler, Vol. 11 No. 26, 2024
Anahtar kelimeler: History of Specific Fields (Other) ; Spesifik Alanların Tarihi (Diğer) ; Türk Sağ Siyaseti,Osmanlı İmparatorluğu,Emperyalizm,Anti-Emperyalizm,Milliyetçilik,Muhafazakârlık ; Turkish right-wing politics,Ottoman Empire,Imperialism,Anti-Imperialism,Nationalism,Conservatism

Bu çalışma, 1960-1980 yılları arasında Türk sağ siyasetinin Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemine ve emperyalizme bakışını incelemektedir. Bu dönemde sağ siyasetin farklı kesimlerinde Osmanlı’nın çöküşü ve Batılılaşma süreci üzerine çeşitli yorumlar ve söylemler geliştirilmiştir. Özellikle Tanzimat Fermanı ve Baltalimanı Ticaret Antlaşması gibi olaylar, Osmanlı’nın Batılı güçler tarafından ekonomik ve kültürel olarak sömürgeleştirilmesinin başlangıcı olarak görülmüştür. Bu dönemde sağ siyasetin milliyetçi ve muhafazakâr/İslamcı kanatları, Osmanlı'nın çöküşünden “dış güçler”i sorumlu tutarken, bu güçlere karşı millî bir bilinç ve kimlik inşasının önemini vurgulamıştır. Siyonizm, masonluk, komünizm gibi kavramlar, bu “dış güçler” söyleminin önemli bir parçası olmuştur. Böylece sağ siyasetin, emperyalizm çerçevesinde farklı kavramlarla da oluşturduğu bir söylem bütünü ortaya çıkmaktadır. Çanakkale Savaşı ise bu dönemde emperyalizme karşı kazanılmış bir zafer ve millî birlik sembolü olarak öne çıkarılmıştır. Çalışma, dönemin siyasi partilerinin yayın organları, TBMM tutanakları ve dönemin önde gelen sağ siyasetçilerinin ve düşünürlerinin görüşleri üzerinden bu söylemlerin nasıl şekillendiğini ve siyasi tartışmalara nasıl yansıdığını analiz etmektedir.

This study examines the perspective of Turkish right-wing politics on the late Ottoman Empire and imperialism between 1960 and 1980. During this period, various interpretations and discourses emerged within different segments of right-wing politics regarding the decline of the Ottoman Empire and the Westernization process. Events such as the Tanzimat Edict and the Baltalimanı Commercial Treaty were viewed as the beginning of the economic and cultural colonization of the Ottoman Empire by Western powers. The nationalist and conservative/Islamist wings of right-wing politics during this time blamed "external powers" for the collapse of the Ottoman Empire, while emphasizing the importance of fostering national consciousness and identity in opposition to these powers. Concepts such as zionism, freemasonry, and communism were central to this "external powers" discourse, thereby forming a cohesive narrative within the framework of right-wing politics and imperialism. The Battle of Gallipoli was highlighted as a victory against imperialism and a symbol of national unity during this period. This study analyzes how these discourses were shaped and reflected in political debates, drawing from the publications of political parties, parliamentary records, and the views of prominent right-wing politicians and thinkers of the time.