hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
ORHUN ABİDELERİNDE GEÇEN “iniygünüm” KELİMESİNİN ANLAMI ÜZERİNE
ORHUN ABİDELERİNDE GEÇEN “iniygünüm” KELİMESİNİN ANLAMI ÜZERİNE
Yazar: Yıldırım, Hüseyin
Dergi: Gazi Türkiyat No. 18, 2016
Anahtar kelimeler: Orhun Abideleri,Köktürk Yazıtları,Köktürk yazısı,iniygünüm,ini yigünüm

İlk yazılı metinlerimizdeki Köktürk yazısının anahtarı Danimarkalı bilgin Vilhelm Thomsen tarafından bulunmuş (25 Kasım 1893), böylece ilgili metinlerin çözümlenmesi çalışmaları da hız kazanmıştır. Wilhelm Radloff’un ilk neşri ve Thomsen yayınıyla ivme kazanan bu uzun tarihî süreçte, başta Orhun Abideleri olmak üzere, Köktürk yazısı ile taşlara yazılmış irili ufaklı metinlerin transkripsiyonları yapılmış ve hedef dildeki anlam karşılıkları verilmiştir. Bu okuma, anlamlandırma ve yorumlama çalışmalarında araştırıcılar tarafından bazen bir kelime ya da ibare üzerinde farklı görüşler ortaya atılmış; önemli düzeltmelerde bulunulmuştur. Yüzyılı aşkın süredir yapılan bu değerli çalışmalar, Türkçenin eski metinlerinin okunması ve anlamlandırılmasında büyük bir mesafe kat edilmesine yardımcı olmuş, ileride yapılacak çalışmalara ışık tutmuştur. Bu yazıda da, Köl Tigin ve Bilge Kağan yazıtlarında geçen “iniygünüm veya ini yigünüm” kelimesi üzerinde durulacaktır. İlgili kelime, Köktürk kağanlığının hiyerarşik düzeni içinde, birinci derecede seslenilen veya zikredilen kişi ya da kişilerin kimler olduğunu gösterir; bu bakımdan da doğru anlamlandırılması oldukça önemlidir.

İlk yazılı metinlerimizdeki Köktürk yazısının anahtarı Danimarkalı bilgin Vilhelm Thomsen tarafından bulunmuş (25 Kasım 1893), böylece ilgili metinlerin çözümlenmesi çalışmaları da hız kazanmıştır. Wilhelm Radloff’un ilk neşri ve Thomsen yayınıyla ivme kazanan bu uzun tarihî süreçte, başta Orhun Abideleri olmak üzere, Köktürk yazısı ile taşlara yazılmış irili ufaklı metinlerin transkripsiyonları yapılmış ve hedef dildeki anlam karşılıkları verilmiştir. Bu okuma, anlamlandırma ve yorumlama çalışmalarında araştırıcılar tarafından bazen bir kelime ya da ibare üzerinde farklı görüşler ortaya atılmış; önemli düzeltmelerde bulunulmuştur. Yüzyılı aşkın süredir yapılan bu değerli çalışmalar, Türkçenin eski metinlerinin okunması ve anlamlandırılmasında büyük bir mesafe kat edilmesine yardımcı olmuş, ileride yapılacak çalışmalara ışık tutmuştur. Bu yazıda da, Köl Tigin ve Bilge Kağan yazıtlarında geçen “iniygünüm veya ini yigünüm” kelimesi üzerinde durulacaktır. İlgili kelime, Köktürk kağanlığının hiyerarşik düzeni içinde, birinci derecede seslenilen veya zikredilen kişi ya da kişilerin kimler olduğunu gösterir; bu bakımdan da doğru anlamlandırılması oldukça önemlidir.
YUNUS EMRE AŞKIN YOLCULUĞU: MENKIBEDEN TELEVİZYON DİZİSİNE METİNLERARASI BİR YAKLAŞIM
YUNUS EMRE AŞKIN YOLCULUĞU: MENKIBEDEN TELEVİZYON DİZİSİNE METİNLERARASI BİR YAKLAŞIM
Yazar: Küçükbasmacı, Gültan
Dergi: Gazi Türkiyat No. 18, 2016
Anahtar kelimeler: Menkıbe,Yunus Emre,Televizyon Dizisi,Metinlerarasılık

Yunus Emre menkıbeleri sözlü kültür ve sözlü kültürün kaydedildiği Hacı Bektaş-ı Velî Vilâyetnâmesi, İbrahim Hâs’ın Tezkiretü’l-Hâs’ı, Aziz Mahmud Hüdâyî’nin Vâkıât’ı gibi eserlerle yazılı ortam aracılığıyla günümüze ulaşmıştır. Günümüzde geleneğin güncellendiği başka bir alan elektronik ortamdır. Metinlerarasılık kültürü güncellemenin etkin bir yoludur. Halkbilimi ürünleri yazıya aktarılarak metinleştirildiğinde alıntılama nesnesi haline gelebilir ve sanatın farklı biçimlerinde kullanılabilir. Bu çalışmada Yunus Emre menkıbelerinden hareketle hazırlanan “Yunus Emre: Aşkın Yolculuğu” adlı dizi metinlerarasılık bakışıyla ele alınmıştır. Söz konusu dizi metinlerarası ilişki biçimlerinden Yunus Emre menkıbelerinin yenidenyazımıdır. Dönüştürüm ilişkisi olan yenidenyazma; yansılama, öykünme, çeviri, taklit, bağlam değiştirme, uyarlama ya da ciddi düzende biçimsel ve anlamsal dönüştürme gibi yöntemlere göreyapılmaktadır. Ana-metinlerin ciddi düzende dönüşümleri açısından dizi incelendiğinde menkıbeler televizyon dizisine dönüştürülürken biçimsel olarak bölüm, ayrıntı, tasvir ekleyerek, kişi sayısı çoğaltılarak genişletmeye başvurulduğu; anlamsal olarak öyküsel ve edimsel dönüşümlerin gerçekleştiği; klişe ve basmakalıp sözler kullanıldığı görülmüştür. Böylece elektronik ortam aracılığıyla ve metinlerarasılık yoluyla gelenek güncele taşınmıştır.

Yunus Emre menkıbeleri sözlü kültür ve sözlü kültürün kaydedildiği Hacı Bektaş-ı Velî Vilâyetnâmesi, İbrahim Hâs’ın Tezkiretü’l-Hâs’ı, Aziz Mahmud Hüdâyî’nin Vâkıât’ı gibi eserlerle yazılı ortam aracılığıyla günümüze ulaşmıştır. Günümüzde geleneğin güncellendiği başka bir alan elektronik ortamdır. Metinlerarasılık kültürü güncellemenin etkin bir yoludur. Halkbilimi ürünleri yazıya aktarılarak metinleştirildiğinde alıntılama nesnesi haline gelebilir ve sanatın farklı biçimlerinde kullanılabilir. Bu çalışmada Yunus Emre menkıbelerinden hareketle hazırlanan “Yunus Emre: Aşkın Yolculuğu” adlı dizi metinlerarasılık bakışıyla ele alınmıştır. Söz konusu dizi metinlerarası ilişki biçimlerinden Yunus Emre menkıbelerinin yenidenyazımıdır. Dönüştürüm ilişkisi olan yenidenyazma; yansılama, öykünme, çeviri, taklit, bağlam değiştirme, uyarlama ya da ciddi düzende biçimsel ve anlamsal dönüştürme gibi yöntemlere göreyapılmaktadır. Ana-metinlerin ciddi düzende dönüşümleri açısından dizi incelendiğinde menkıbeler televizyon dizisine dönüştürülürken biçimsel olarak bölüm, ayrıntı, tasvir ekleyerek, kişi sayısı çoğaltılarak genişletmeye başvurulduğu; anlamsal olarak öyküsel ve edimsel dönüşümlerin gerçekleştiği; klişe ve basmakalıp sözler kullanıldığı görülmüştür. Böylece elektronik ortam aracılığıyla ve metinlerarasılık yoluyla gelenek güncele taşınmıştır.
GİRESUN’UN EYNESİL AĞZINDA YAŞAYAN ARKAİK BİR KELİME: “İÇİKMEK”
GİRESUN’UN EYNESİL AĞZINDA YAŞAYAN ARKAİK BİR KELİME: “İÇİKMEK”
Yazar: Topal, Erol
Dergi: Gazi Türkiyat No. 18, 2015
Anahtar kelimeler: Köktürk kitabeleri,Türkiye Türkçesi Ağızları,Giresun-Eynesil Ağzı,İçikmekfiili.

Türk yazı dilinin bilinen en eski kaynağı Köktürk kitabeleridir. Türkiye Türkçesi ağızlarında, Köktürk kitabelerinden günümüze ulaşan aynen veya kısmen değişmiş bir biçimde yaşayan birçok kelime mevcuttur. Bu kelimeler üzerine yapılmış çeşitli çalışmalar bulunmaktadır. Köktürk kitabelerinde yer alan ve hâlâ Türkiye Türkçesi ağızlarında yaşayan kelimelerden biri de içikmek fiilidir. İçikmek fiili metinlerde “boyun eğmek, bağımlı olmak, iltica etmek, esir olmak” gibi anlamlara gelmektedir. Bu fiil, derleme sözlüğünde Köktürk kitabelerindeki anlamıyla verilmemiştir. Tarafımızca yapılan derlemelerde içikmek fiili, Giresun’un Eynesil ağzında Köktürk kitabelerindeki anlamıyla tespit edilmiştir. Eynesil ağzı, Şalpazarı ağzı ile birlikte batı grubu ağızlarının kuzeydoğudaki başlangıç noktasıdır. İçikmek fiili, bu ağızda “sevincime içiktim” kalıp söyleyişiyle Köktürk kitabelerindeki anlamıyla kullanılmaktadır.

Türk yazı dilinin bilinen en eski kaynağı Köktürk kitabeleridir. Türkiye Türkçesi ağızlarında, Köktürk kitabelerinden günümüze ulaşan aynen veya kısmen değişmiş bir biçimde yaşayan birçok kelime mevcuttur. Bu kelimeler üzerine yapılmış çeşitli çalışmalar bulunmaktadır. Köktürk kitabelerinde yer alan ve hâlâ Türkiye Türkçesi ağızlarında yaşayan kelimelerden biri de içikmek fiilidir. İçikmek fiili metinlerde “boyun eğmek, bağımlı olmak, iltica etmek, esir olmak” gibi anlamlara gelmektedir. Bu fiil, derleme sözlüğünde Köktürk kitabelerindeki anlamıyla verilmemiştir. Tarafımızca yapılan derlemelerde içikmek fiili, Giresun’un Eynesil ağzında Köktürk kitabelerindeki anlamıyla tespit edilmiştir. Eynesil ağzı, Şalpazarı ağzı ile birlikte batı grubu ağızlarının kuzeydoğudaki başlangıç noktasıdır. İçikmek fiili, bu ağızda “sevincime içiktim” kalıp söyleyişiyle Köktürk kitabelerindeki anlamıyla kullanılmaktadır.
SANSKRİT ESER RACATARANGİNİ’DE AK HUN HÜKÜMDARI MİHİRAKULA İLE İLGİLİ SATIRLAR
SANSKRİT ESER RACATARANGİNİ’DE AK HUN HÜKÜMDARI MİHİRAKULA İLE İLGİLİ SATIRLAR
Yazar: Çeliktaş, Müslüme Melis
Dergi: Gazi Türkiyat No. 18, 2016
Anahtar kelimeler: Racatarangini,Krallar Nehri,Keşmir kralları,Huna,Huna Hükümdarı,Mihirakula

Günümüzde Hindistan, Pakistan ve Çin sınırları içinde yer alan Keşmir bölgesi, tarih boyunca pek çok devlet ve medeniyetin sahip olmak istediği verimli topraklardır. 1947 yılında İngilizsömürgesinden kurtulan, Hindistan’ın, Pakistan ile arasında paylaşılamayan bölgesi olan Keşmir, günümüzde de Müslüman nüfusu ile dikkat çekmektedir. Bu coğrafyanın ilk yazılı tarihîeserlerinden biri “Krallar Nehri” anlamına gelen Racatarangini’dir. Bu eser Keşmir tarihi için olduğu kadar; söz konusu bölgede bir dönem varlığını sürdüren Huna, yani Ak Hunhükümdarlarına ait başka hiçbir kaynakta bulunmayan bilgileri içermesi açısından da oldukça önem teşkil eden yazılı bir Hint kaynağıdır.Çalışmamızda Sanskrit dilinde kaleme alınmış bu Hint metninde bahsi geçen Ak Hun veya Hunalar ile ilgili bölümler incelenip değerlendirilecektir

Günümüzde Hindistan, Pakistan ve Çin sınırları içinde yer alan Keşmir bölgesi, tarih boyunca pek çok devlet ve medeniyetin sahip olmak istediği verimli topraklardır. 1947 yılında İngilizsömürgesinden kurtulan, Hindistan’ın, Pakistan ile arasında paylaşılamayan bölgesi olan Keşmir, günümüzde de Müslüman nüfusu ile dikkat çekmektedir. Bu coğrafyanın ilk yazılı tarihîeserlerinden biri “Krallar Nehri” anlamına gelen Racatarangini’dir. Bu eser Keşmir tarihi için olduğu kadar; söz konusu bölgede bir dönem varlığını sürdüren Huna, yani Ak Hunhükümdarlarına ait başka hiçbir kaynakta bulunmayan bilgileri içermesi açısından da oldukça önem teşkil eden yazılı bir Hint kaynağıdır.Çalışmamızda Sanskrit dilinde kaleme alınmış bu Hint metninde bahsi geçen Ak Hun veya Hunalar ile ilgili bölümler incelenip değerlendirilecektir
KAZAK AYDINI MİRJAKIP DUVLATULI’NIN (1885-1935) BALKIYA (1922) TİYATRO ESERİNDE CEDİTÇİ DÜŞÜNCE VE DÖNEMİN SOSYAL MESELELERİ
KAZAK AYDINI MİRJAKIP DUVLATULI’NIN (1885-1935) BALKIYA (1922) TİYATRO ESERİNDE CEDİTÇİ DÜŞÜNCE VE DÖNEMİN SOSYAL MESELELERİ
Yazar: Kınacı, Cemile
Dergi: Gazi Türkiyat No. 18, 2016
Anahtar kelimeler: Mirjakıp Duvlatulı,Ceditçilik,Balkıya,Tiyatro,Kazak edebiyatı,Kazak,Tatar.

Mirjakıp Duvlatulı, Kazak edebiyatında ceditçi düşünceyi benimseyen bir Kazak aydınıdır. Duvlatov’un ceditçi düşüncelerini ortaya koyduğu eserlerinden biri, 1922 yılında yazdığı Balkıyatiyatro eseridir. Balkıya, Kazak tiyatrosunun ilk eserlerinden biri olması bakımından önemlidir. Eser, yazıldığı dönemin sosyal meselelerine ışık tutmaktadır. Bu makale, Balkıya tiyatro eserinde yer alan ceditçi-kadimci çatışması, zengin-fakir çatışması, Rusya’daki Müslüman-Türk tebaanın eğitim meselesi, eğitimde metot tartışmaları, Çarlık Hükümeti’nin sömürgeci politikaları ve adaletsiz yöneticileri gibi dönemin sosyal sorunları üzerine odaklanmıştır.

Mirjakıp Duvlatulı, Kazak edebiyatında ceditçi düşünceyi benimseyen bir Kazak aydınıdır. Duvlatov’un ceditçi düşüncelerini ortaya koyduğu eserlerinden biri, 1922 yılında yazdığı Balkıyatiyatro eseridir. Balkıya, Kazak tiyatrosunun ilk eserlerinden biri olması bakımından önemlidir. Eser, yazıldığı dönemin sosyal meselelerine ışık tutmaktadır. Bu makale, Balkıya tiyatro eserinde yer alan ceditçi-kadimci çatışması, zengin-fakir çatışması, Rusya’daki Müslüman-Türk tebaanın eğitim meselesi, eğitimde metot tartışmaları, Çarlık Hükümeti’nin sömürgeci politikaları ve adaletsiz yöneticileri gibi dönemin sosyal sorunları üzerine odaklanmıştır.
TÜRKÇE SÖZLÜK’TE EŞDİZİMLİLİKLERİN GÖSTERİLİŞİ
TÜRKÇE SÖZLÜK’TE EŞDİZİMLİLİKLERİN GÖSTERİLİŞİ
Yazar: Kumanlı, Mustafa Samet
Dergi: Gazi Türkiyat No. 18, 206
Anahtar kelimeler: Eşdizimlilik,eşdizimliliklerin gösterilişi,sözcük birleşimleri,deyim,TürkçeSözlük

Eşdizimlilik dildeki bazı sözcüklerin belirli durumlara bağlı olarak olağandan sık biçimde birlikte kullanımını ifade eder. Eşdizimlilik kavramını ilk olarak 1951 yılında Firth ortaya atmış vekavram üzerinde Batı dilbiliminde birçok çalışma yapılmıştır. Bu çalışmalar sonucunda eşdizimliliğin sınırları belirlenerek eşdizimlilik sözlükleri oluşturulmuştur. Türk dil bilimialanyazınında konunun araştırılmasıyla birlikte Türkçe Sözlük’te eşdizimli yapıların gösterilişi üzerine çeşitli fikirler ortaya atılmıştır. Bu değerlendirmeler yapılırken Türkçe Sözlük’ün bir genel sözlük olduğu göz ardı edilmiştir. Genel sözlüklerin oluşturulma aşamasında betimlenecek dile dair birçok öncelenen unsur olduğu unutulmamalıdır. Genel bir sözlük olarak Türkçe Sözlük’ün öncelikli amacı Türkçenin söz varlığını en kapsayıcı biçimde betimlemektir. Türkçe Sözlük’ün 2005 yılındaki onuncu baskısından itibaren eşdizimliliklerin gösterilişinde önemli bir hassasiyet gösterilmiş ve 2011 yılındaki on birinci baskıda da eşdizimli yapılara gereken hassasiyet gösterilerek söz konusu yapılar çeşitli şekillerde okuyucuya sunulmuştur. Türkçede eşdizimliliklerin yabancı dillerdeki eşdizimli sözlüklerde olduğu gibi gösterilebilmesi için Türk dil biliminde eşdizimlilik üzerine çalışmalar artmalı ve özel eşdizimlilik sözlükleri hazırlanmalıdır.

Eşdizimlilik dildeki bazı sözcüklerin belirli durumlara bağlı olarak olağandan sık biçimde birlikte kullanımını ifade eder. Eşdizimlilik kavramını ilk olarak 1951 yılında Firth ortaya atmış vekavram üzerinde Batı dilbiliminde birçok çalışma yapılmıştır. Bu çalışmalar sonucunda eşdizimliliğin sınırları belirlenerek eşdizimlilik sözlükleri oluşturulmuştur. Türk dil bilimialanyazınında konunun araştırılmasıyla birlikte Türkçe Sözlük’te eşdizimli yapıların gösterilişi üzerine çeşitli fikirler ortaya atılmıştır. Bu değerlendirmeler yapılırken Türkçe Sözlük’ün bir genel sözlük olduğu göz ardı edilmiştir. Genel sözlüklerin oluşturulma aşamasında betimlenecek dile dair birçok öncelenen unsur olduğu unutulmamalıdır. Genel bir sözlük olarak Türkçe Sözlük’ün öncelikli amacı Türkçenin söz varlığını en kapsayıcı biçimde betimlemektir. Türkçe Sözlük’ün 2005 yılındaki onuncu baskısından itibaren eşdizimliliklerin gösterilişinde önemli bir hassasiyet gösterilmiş ve 2011 yılındaki on birinci baskıda da eşdizimli yapılara gereken hassasiyet gösterilerek söz konusu yapılar çeşitli şekillerde okuyucuya sunulmuştur. Türkçede eşdizimliliklerin yabancı dillerdeki eşdizimli sözlüklerde olduğu gibi gösterilebilmesi için Türk dil biliminde eşdizimlilik üzerine çalışmalar artmalı ve özel eşdizimlilik sözlükleri hazırlanmalıdır.
DİL İLİŞKİLERİ VE ALINTI SÖZLER ÜZERİNE
DİL İLİŞKİLERİ VE ALINTI SÖZLER ÜZERİNE
Yazar: Ahundova, Püste
Dergi: Gazi Türkiyat No. 18, 2016
Anahtar kelimeler: dil,leksik birim,kelime,kelime alışverişi,Rusça,Türkçe alıntılar,oryantalizm,Roman Germen kökenli kelimeler

Değişik dönemlerdeki yabancı dillerle kelime alışverişine halkın tarihi de yansımaktadır. Dile yerleşmiş ve kullanışlı birçok kelimenin yabancı kökenli olması o nesne ve algılamaların diğer dillerden alınmasına işaret eder. Rus dilindeki alıntı kelimelerin kaynakları da farklıdır. Alıntılar İskandinav, Roman Germen, Türk, Batı Slav ve başka dillerden girmiştir. Rusçaya diğer dillerden kelime girmesi onun özgünlüğünü bozmamış, tam tersi alıntı kelimeler Rusçanın dil kurallarına – fonetiğine, gramerine ve kelime türetimine uyum sağlamıştır.

Değişik dönemlerdeki yabancı dillerle kelime alışverişine halkın tarihi de yansımaktadır. Dile yerleşmiş ve kullanışlı birçok kelimenin yabancı kökenli olması o nesne ve algılamaların diğer dillerden alınmasına işaret eder. Rus dilindeki alıntı kelimelerin kaynakları da farklıdır. Alıntılar İskandinav, Roman Germen, Türk, Batı Slav ve başka dillerden girmiştir. Rusçaya diğer dillerden kelime girmesi onun özgünlüğünü bozmamış, tam tersi alıntı kelimeler Rusçanın dil kurallarına – fonetiğine, gramerine ve kelime türetimine uyum sağlamıştır.
SAHA VEYAKUT ETNONİMLERİ:TARİHÇİLİK VE ETNOGENETİK YÖNLER
SAHA VEYAKUT ETNONİMLERİ:TARİHÇİLİK VE ETNOGENETİK YÖNLER
Yazar: Uşnitskiy, Vasiliy V.
Dergi: Gazi Türkiyat No. 18, 2016
Anahtar kelimeler: Etnonim,Etnografya,Folklor,Orta Asya kabileleri,Türkoloji,Etnogenezis,Tarihçilik

Bu çalışmada, “Saha” halkının adı ve onun Rusçadaki karşılığı olan “Yakut” adının kökeni üzerinde durulmuştur. Bu adların (~etnonimlerin) etimolojisi ve Altay halklarının adlarıyla akrabalık bağlantısı araştırılıp incelenmiştir. Ön Baykal ve Orta Lena’da yaşayan ve “Saha” adını taşıyan kabile hakkında folklor verileri, “Saha” adının Orta Çağ Keraitleri içerisinde yer alan Hakas ve Sahaetlerin arasındaki Sagaylar ve Soha soyu ile bağlantısına dair bazı varsayımlar üzerinde durulmaktadır. “Yakut” adının “Yehe”, “Cakut”, Tunguz-Evenklerin içerisindeki “Nyakugir” ve Tunguzlardaki “Yokogir” (“Yukagir”) etnonimleri ile bağlantıları incelenmiştir.

Bu çalışmada, “Saha” halkının adı ve onun Rusçadaki karşılığı olan “Yakut” adının kökeni üzerinde durulmuştur. Bu adların (~etnonimlerin) etimolojisi ve Altay halklarının adlarıyla akrabalık bağlantısı araştırılıp incelenmiştir. Ön Baykal ve Orta Lena’da yaşayan ve “Saha” adını taşıyan kabile hakkında folklor verileri, “Saha” adının Orta Çağ Keraitleri içerisinde yer alan Hakas ve Sahaetlerin arasındaki Sagaylar ve Soha soyu ile bağlantısına dair bazı varsayımlar üzerinde durulmaktadır. “Yakut” adının “Yehe”, “Cakut”, Tunguz-Evenklerin içerisindeki “Nyakugir” ve Tunguzlardaki “Yokogir” (“Yukagir”) etnonimleri ile bağlantıları incelenmiştir.
BİR PİŞMANLIK, BİR ÜMİT
BİR PİŞMANLIK, BİR ÜMİT
Yazar: Kınacı, Cemile
Dergi: Gazi Türkiyat No. 18, 2016
Anahtar kelimeler: Aktarım,kitap tanıtımı,kültürel ilişkiler

Türkiye-Kazakistan arasında siyasî ilişkilerdeki gelişmeye bağlı olarak her geçen gün iki ülke arasındaki kültürel ilişkiler de hızla gelişmekte. Kültürel ilişkiler kapsamındaysa özellikle edebî ilişkilerin çok özel bir yeri var. İki halkın önemli edebiyatçılarıyla ilgili karşılıklı olarak yapılan toplantılar ve karşılıklı eser basımı edebî ilişkilerin gelişmesine büyük katkı sağlıyor. Özellikle son dönemde gerek Kazak edebiyatının önemli eserlerinin Türkiye Türkçesine kazandırılması, gerekse Türk edebiyatının belli başlı eserlerinin Kazak diline aktarılması ve iki halkın birbirinin edebiyatından haberdar olması oldukça sevindirici.

Türkiye-Kazakistan arasında siyasî ilişkilerdeki gelişmeye bağlı olarak her geçen gün iki ülke arasındaki kültürel ilişkiler de hızla gelişmekte. Kültürel ilişkiler kapsamındaysa özellikle edebî ilişkilerin çok özel bir yeri var. İki halkın önemli edebiyatçılarıyla ilgili karşılıklı olarak yapılan toplantılar ve karşılıklı eser basımı edebî ilişkilerin gelişmesine büyük katkı sağlıyor. Özellikle son dönemde gerek Kazak edebiyatının önemli eserlerinin Türkiye Türkçesine kazandırılması, gerekse Türk edebiyatının belli başlı eserlerinin Kazak diline aktarılması ve iki halkın birbirinin edebiyatından haberdar olması oldukça sevindirici.
ALTAY VE TÜRK DİLLERİ ARASINDA KÖKEN İLİŞKİSİ: SIFAT-FİİL VE ZARF- FİİL EKLERİNİN TARİHÎ GELİŞİM SEYRİ
ALTAY VE TÜRK DİLLERİ ARASINDA KÖKEN İLİŞKİSİ: SIFAT-FİİL VE ZARF- FİİL EKLERİNİN TARİHÎ GELİŞİM SEYRİ
Yazar: Kirişçioğlu, Fatih; Sagidolda, Gulgayşa; Meirambekova, Lyazat
Dergi: Gazi Türkiyat No. 19, 2016
Anahtar kelimeler: Altay grubu dilleri,Proto Altay ortak dili,Altay ve Türk dillerinin soy ilişkisi,diller arası ilişki,fiil kategorisi,gramatikal tarihî modifikasyon

Аltay ailesine mensup Türk, Moğol, Tunguz Mançu ve Kore dillerindeki fiil kategorisinde bu dillerin her birinin biçimsel yapısının iç yasalarından dolayı meydana gelen özelliklerle birlikte Altay dillerinin tümünde ortaklıklar ve paralellikler bulunmaktadır. Оrtak ve paralel özellikler fiilin kökü ve gövdesi, eklenen çeşitli gramatikal şekillerde, çatı, zaman, kip, sıfat-fiil, zarf-fil gibi gramatikal kategorilerin eklerinde, fiil yapma eklerinde kendini göstermektedir. Böylesine derin etimolojik tahliller isteyen zor bir konu Türk, Moğol, Tunguz Mançu ve Kore dilleri arasında Genel Altay ortaklığının benzer olmayan yapısından kaynaklanmaktadır. Bu yönde yapılan araştırmalar öncelikle her büyük dil grubunun, örneğin, Türk, Moğol, Tunguz dillerinin kendi içindeki akrabalık ilişkileri ve dildeki alıntıların düzeyini belirlemeye; ikinci olarak Türk, Moğol, Tunguz Mançu ve Kore Japon dillerinin kendi aralarındaki ilişki ve etkileşim düzeyini açıklığa kavuşturmaya; üçüncü olarak Altay grubu dillerindeki fiilin bütün yapılarının ortak korpusunu oluşturmaya ve sonuçta fiil yapılarının Altay ortak dili sistemindeki işlevini canlandırmaya imkân sağlamaktadır.

Аltay ailesine mensup Türk, Moğol, Tunguz Mançu ve Kore dillerindeki fiil kategorisinde bu dillerin her birinin biçimsel yapısının iç yasalarından dolayı meydana gelen özelliklerle birlikte Altay dillerinin tümünde ortaklıklar ve paralellikler bulunmaktadır. Оrtak ve paralel özellikler fiilin kökü ve gövdesi, eklenen çeşitli gramatikal şekillerde, çatı, zaman, kip, sıfat-fiil, zarf-fil gibi gramatikal kategorilerin eklerinde, fiil yapma eklerinde kendini göstermektedir. Böylesine derin etimolojik tahliller isteyen zor bir konu Türk, Moğol, Tunguz Mançu ve Kore dilleri arasında Genel Altay ortaklığının benzer olmayan yapısından kaynaklanmaktadır. Bu yönde yapılan araştırmalar öncelikle her büyük dil grubunun, örneğin, Türk, Moğol, Tunguz dillerinin kendi içindeki akrabalık ilişkileri ve dildeki alıntıların düzeyini belirlemeye; ikinci olarak Türk, Moğol, Tunguz Mançu ve Kore Japon dillerinin kendi aralarındaki ilişki ve etkileşim düzeyini açıklığa kavuşturmaya; üçüncü olarak Altay grubu dillerindeki fiilin bütün yapılarının ortak korpusunu oluşturmaya ve sonuçta fiil yapılarının Altay ortak dili sistemindeki işlevini canlandırmaya imkân sağlamaktadır.