Pamukta  Gossypium hirsutum L.  Çok Yönlü Dayanıklılık Islahında Heterotik Etkilerin Saptanması
Determination of Heterotic Effects in Breeding of Multi Adversity  Resistance in Cotton  Gossypium hirsutum L.
Yazar: Karademir, Emine; Gençer, Oktay; Karademir, Çetin
Dergi: Journal of Agricultural Sciences, Vol. 15 No. 03, 2009
Anahtar kelimeler: Pamuk,çok yönlü dayanıklılık ıslahı,heterosis,heterobeltiosis ; Cotton, MAR, Multi Adversity Resistance, heterosis, heterobeltiosis

Bu çalışma, pamukta Çok Yönlü Dayanıklılık  MAR= Multi Adversity Resistance  Islahından yararlanılarak oluşturulan ve materyal olarak kullanılan F1 melezlerinin heterosis ve heterobeltiosis değerlerini saptayabilmek; ümitvar olan melez kombinasyonları erken generasyonda belirleyebilmek; anaçların heterosis ve heterobeltiosise olan katkılarını saptayarak ümitvar bulunan anaçları diğer ıslah çalışmalarında kullanabilmek amaçları ile yapılmıştır. Çalışmada, Çok Yönlü Dayanıklılık Islahı ile geliştirilen 4 pamuk çeşidi  Tamcot CD 3H, Tamcot HQ 95, Tamcot Sphinx, Tamcot Luxor , 3 ticari pamuk çeşidi  Maraş 92, Sayar 314, Stoneville 453  ve bu çeşitlerinin 7x7 yarım diallel melezlenmesi sonucunda oluşturulan 21 adet F1, materyal olarak kullanılmıştır. Güneydoğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü deneme alanında yürütülen bu çalışmada, heterotik etkilerin önemli olduğu; incelenen özelliklerin tümü yönünden F1 melez ortalama değerlerinin anaçların ortalama değerlerinden daha yüksek bulunduğu belirlenmiştir. En yüksek heterosis ve heterobeltiosis değerleri,kütlü pamuk verimi özelliğinde oluşmuştur. Çalışma sonucunda, 3x6  Stoneville 453 x Tamcot Sphinx , 3x4  Stoneville 453 x Tamcot CD 3H  ve 2x7  Sayar 314 x Tamcot Luxor  melez kombinasyonlarının, incelenen özelliklerin tümü yönünden, en ümitvar melez kombinasyonlar olabileceği tahmin edilmiştir. Anaçların incelenen özellikler yönünden heterosise ve heterobeltiosise katkı payları belirlenmiş, kütlü pamuk veriminde en yüksek katkıyı yapan anaçların, sırasıyla, Stoneville 453, Tamcot Luxor ve Tamcot Sphinx anaçları oldukları saptanmıştır

This study was carried out to determine heterosis and heterobeltiosis values of Fhybrid combinations obtained from Multi Adversity Resistance breeding program and selection of promising hybrids in early generations, and to find out contributions of parents to the heterosis and heterobeltiosis values and ensuring usage of these promising parents in the next cotton breeding programs. In this study, 4 cotton varieties  Tamcot CD 3H, Tamcot HQ 95, Tamcot Sphinx and Tamcot Luxor , developed by Multi Adversity Resistance breeding program, 3 commercial cotton varieties  Maraş 92, Stoneville 453 and Sayar 314  and 21 F1 hybrids obtained by 7 x 7 half diallel quantitative analysis method. Investigation was conducted in the South East Anatolia Agricultural Research Institute’s experimental area. The results of the study indicated that there were significant heterotic effects for most of investigated characteristics. F1 hybrids had higher values than parents in terms of investigated characteristics. The seed cotton yield had the highest heterosis and heterobeltiosis values. From the study; 3x6  Stoneville 453 x Tamcot Sphinx  , 3x4  Stoneville 453 x Tamcot CD 3H  and 2x7  Sayar 314 x Tamcot Luxor  hybrid combinations were determined as the most promising hybrids in terms of all of investigated characteristics. Contributions of parents to the heterosis and heterobeltiosis values for all investigated characters were detected. The results showed that Stoneville 453, Tamcot Luxor and Tamcot Sphinx had the most contribution to the seed cotton yield, respectively