LOZAN’DA BAŞARIYI ÖLÇMEK: KONULAR  BAZINDA BİR DEĞERLENDİRME
LOZAN’DA BAŞARIYI ÖLÇMEK: KONULAR  BAZINDA BİR DEĞERLENDİRME
Yazar: Özdemir, Ali Ulvi
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 14 No. 53, 2019
Anahtar kelimeler: Birinci Dünya Savaşı,Lozan Konferansı,Lozan Barış  Antlaşması,İsmet Paşa

Lozan  Barış  Antlaşması,  Türkiye  Cumhuriyeti’nin  varlığını  ve  toprak bütünlüğüne temel oluşturan en önemli uluslar arası hukuk belgesidir. Hem Birinci Dünya  Savaşı’nın,  hem  de  sonrasında  devam  eden  Türk  Kurtuluş  Savaşı’nın sonuçlarını karara bağlamak üzere toplanan Lozan Konferansı, karşılıklı taleplerin dile getirildiği bir ortam olması bakımından aslında bir pazarlık sürecidir. Lozan  Konferansı’nda  yeni Türkiye  Devleti’nin  taleplerine  karşılık,  müttefik devletlerin  ve  Yunanistan  başta  olmak  üzere  diğer  devletlerin  karşı  talepleri görüşme ve pazarlık konusu olmuştur. Bu görüşmeler Türkiye’yi temsil eden İsmet Paşa’nın  en  başından  beri  sürdürdüğü  dikkat  ve özen  sonucu  eşitler  arasında  bir görüşme  ya  da  pazarlık  olsa  da  Türkiye’nin  taleplerini  elde  etme  bakımından  en büyük zorluğu, çoğunlukla hali hazırda elde etmemiş olduğu noktalarda talepler dile getirmesi  olmuştur.  Buna  karşılık  müttefikler  açısından  kendi talepleri, daha çok hali  hazırda  elde  tuttukları  çıkarların  ne  kadarından  vazgeçecekleri  bağlamında ileri  sürülmüştür.  Yeniden  bir  savaş  çıkmasını  her  iki  tarafın  da  istemediği  bir ortamda yürütülen görüşmelerde toprak, ayrıcalıklar, Osmanlı borçları, boğazların askerden  arındırılması  gibi  konular,  başlıca  tartışma  alanlarını  oluşturmakla birlikte yılların biriktirdiği birçok irili ufaklı sorun da Lozan’da görüşülmüştür. Lozan’da birkaç ay süren bir aranın da verildiği uzun görüşmeler sonucunda ortaya  çıkan  uzlaşma  bütünü,  (antlaşma  ve  protokoller)  günümüze  kadar birçokaçıdan  ele  alınmış  ve  değerlendirilmiştir.  Elde  edilen  sonucun  taraflar  açısından başarı mı başarısızlık mı olduğu konusu da daha çok politik bir değerlendirmenin parçası olarak gündeme gelmiştir. Elde edilen sonucun Türkiye açısından başarı mı, başarısızlık mı olduğunu ölçme ve bunu belli bir zemine kavuşturma çabasının bir sonucu olarak, bu makalede, konular bazında oluşturulan tablolar üzerinden, talep edilenler/elde edilenler çerçevesi içinde bir değerlendirme yapılmaya çalışılmıştır.Konular  bazında  hazırlanan  tabloların  yorumlanmasında  her  konunun  eşit ağırlık  taşımadığı göz  önünde  bulundurularak  Lozan  Antlaşması  ile  Türkiye’ninkazandıkları,  talep  edip  de  elde  edemediği  konular  da  düşünüldüğünde,  bizi “başarılı” olunduğu değerlendirmesine götüreceği sonucu elde edilmiştir.

Lozan  Barış  Antlaşması,  Türkiye  Cumhuriyeti’nin  varlığını  ve  toprak bütünlüğüne temel oluşturan en önemli uluslar arası hukuk belgesidir. Hem Birinci Dünya  Savaşı’nın,  hem  de  sonrasında  devam  eden  Türk  Kurtuluş  Savaşı’nın sonuçlarını karara bağlamak üzere toplanan Lozan Konferansı, karşılıklı taleplerin dile getirildiği bir ortam olması bakımından aslında bir pazarlık sürecidir. Lozan  Konferansı’nda  yeni Türkiye  Devleti’nin  taleplerine  karşılık,  müttefik devletlerin  ve  Yunanistan  başta  olmak  üzere  diğer  devletlerin  karşı  talepleri görüşme ve pazarlık konusu olmuştur. Bu görüşmeler Türkiye’yi temsil eden İsmet Paşa’nın  en  başından  beri  sürdürdüğü  dikkat  ve özen  sonucu  eşitler  arasında  bir görüşme  ya  da  pazarlık  olsa  da  Türkiye’nin  taleplerini  elde  etme  bakımından  en büyük zorluğu, çoğunlukla hali hazırda elde etmemiş olduğu noktalarda talepler dile getirmesi  olmuştur.  Buna  karşılık  müttefikler  açısından  kendi talepleri, daha çok hali  hazırda  elde  tuttukları  çıkarların  ne  kadarından  vazgeçecekleri  bağlamında ileri  sürülmüştür.  Yeniden  bir  savaş  çıkmasını  her  iki  tarafın  da  istemediği  bir ortamda yürütülen görüşmelerde toprak, ayrıcalıklar, Osmanlı borçları, boğazların askerden  arındırılması  gibi  konular,  başlıca  tartışma  alanlarını  oluşturmakla birlikte yılların biriktirdiği birçok irili ufaklı sorun da Lozan’da görüşülmüştür. Lozan’da birkaç ay süren bir aranın da verildiği uzun görüşmeler sonucunda ortaya  çıkan  uzlaşma  bütünü,  (antlaşma  ve  protokoller)  günümüze  kadar birçokaçıdan  ele  alınmış  ve  değerlendirilmiştir.  Elde  edilen  sonucun  taraflar  açısından başarı mı başarısızlık mı olduğu konusu da daha çok politik bir değerlendirmenin parçası olarak gündeme gelmiştir. Elde edilen sonucun Türkiye açısından başarı mı, başarısızlık mı olduğunu ölçme ve bunu belli bir zemine kavuşturma çabasının bir sonucu olarak, bu makalede, konular bazında oluşturulan tablolar üzerinden, talep edilenler/elde edilenler çerçevesi içinde bir değerlendirme yapılmaya çalışılmıştır.Konular  bazında  hazırlanan  tabloların  yorumlanmasında  her  konunun  eşit ağırlık  taşımadığı göz  önünde  bulundurularak  Lozan  Antlaşması  ile  Türkiye’ninkazandıkları,  talep  edip  de  elde  edemediği  konular  da  düşünüldüğünde,  bizi “başarılı” olunduğu değerlendirmesine götüreceği sonucu elde edilmiştir.