Buğdayda septorya yaprak lekesi hastalığına (Zymoseptoria tritici (Desm. Quaedvlieg & Crous) karşı bazı buğday çeşitlerinin reaksiyonlarının belirlenmesi
Evaluation of the reactions of some varieties of wheat against septoria leaf blotch disease (zymoseptoria tritici (Desm. Quaedvlieg & Crous)
Yazar: Eğerci, Yeşim; Öztürk, M Ömer; Hekimhan, Hakan
Dergi: Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, Vol. 58 No. 3, 2020
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Septoria leaf blotch disease,Zymoseptoria tritici,wheat,variety reactions ; Septorya yaprak lekesi,Zymoseptoria tritici,buğday,çeşit reaksiyonu

Amaç: Bu araştırmada, Ege Bölgesi buğday ekim alanlarında yaygın olarak görülen, verim ve kaliteyi etkileyen Septorya yaprak lekesi hastalığına karşı bölgemiz koşullarında yaygın olarak yetiştirilen buğday çeşitlerinin reaksiyonları belirlenmiştir. Materyal ve Yöntem: Çalışmanın materyalini; enfekteli yapraklardan izole edilen ve tanısı gerçekleştirilmiş virülent Zymoseptoria tritici izolatı, bölgede yaygın olarak yetiştiriciliği yapılan (10 ekmeklik ve 5 makarnalık buğday çeşitleri) ve bu hastalığa hassas olan Touching-20 ve Tekirdağ buğday çeşitlerine ait tohumlar oluşturmaktadır. Çeşit reaksiyonu denemeleri, iklim odası ve sera koşullarında gerçekleştirilmiş, hastalık skalasına göre değerlendirmeler yapılarak çeşitlerin hastalığa karşı reaksiyon durumları belirlenmiştir. Araştırma Bulguları: İklim odası ve sera koşullarında gerçekleştirilen denemelerde, sadece Alatay çeşidi Orta Dayanıklı (MR) olarak belirlenmiş diğer çeşitler ise hassas ve çok hassas olarak tespit edilmiştir. Gönen 98, Ceyhan 99, Kaşifbey 95, Adana 99, Cumhuriyet 75 ve Ziyabey 98 çeşitlerinin ise ileride yapılacak ıslah çalışmaları için ümitvar olduğu düşünülmektedir.  Sonuç: Çalışma ile Septorya yaprak lekesi hastalığına karşı bölgede yaygın olarak tercih edilen çeşitlerin durumu ilk kez belirlenmiştir. Ege Bölgesi'nde Septorya yaprak lekesi hastalığının epidemi yapması durumunda, yaygın olarak kullanılan buğday çeşitlerinin genelinin hassas bulunmasından dolayı, ürün ve verim kayıplarının yaşanabileceği endişesi duyulmaktadır. Ancak; orta dayanıklı olarak belirlenen Alatay çeşidinin, hastalığın her yıl görüldüğü alanlarda ekiminin önerilerek, epidemi riskinin bu şekilde daha aza indirgeneceği düşünülmektedir.

Objective: In this study, reactions of wheat varieties widely grown under the conditions of region against Septoria leaf blotch disease which is common in Aegean Region wheat cultivation areas and affects yield and quality were determined.Material and Methods: The material of the study consists of diagnosed and virulent isolate of Zymoseptoria tritici isolated from infected leaves, seeds of wheat varieties widely grown in the region (10 bread and 5 durum wheat varieties) and Touching-20 and Tekirdag wheat varieties that are sensitive to the disease. Variety reactions were carried out through climate chamber and greenhouse conditions. Reactions of the varieties against the disease was evaluated according to the disease scale.Results: In climate chamber and greenhouse conditions, Alatay was determined to be moderate while the others were sensitive to the disease.  Gönen 98, Ceyhan 99, Kaşifbey 95, Adana 99, Cumhuriyet 75 and Ziyabey 98 varieties are thought to be hopeful for future breeding.Conclusion: As a result of study, reactions of wheat varieties widely grown in the region against Septoria leaf blotch disease were studied for the first time. There is a concern that if the Septoria disease causes epidemics in the Aegean Region, yield losses may occur due to the sensitivity of the common wheat varieties. However; it is considered that the risk of epidemic will be reduced by recommending the cultivation of Alatay which is found to be moderate, in the areas where the disease is seen every year.