Sivil Toplum Kuruluşlarında Görevli Ruh Sağlığı Çalışanlarının Perspektifinden Ülke İçi Zorla Yerinden Edilenlerin Psikososyal Sorunları
Psychosocial Problems Of Internally Displaced Persons From The Perspective Of Mental Health Workers In Non-Government Organisations
Yazar: Şamar, Berhudan; Buz, Sema
Dergi: Mülkiye Dergisi, Vol. 47 No. 6, 2023
Anahtar kelimeler: Political Science (Other) ; Siyaset Bilimi (Diğer) ; Internal Forced Displacement,Non-Governmental Organizations,Psychosocial Service - Mental Health Workers,Sur,Conflict and Violence. ; Ülke içi zorla yerinden edilme,Sivil Toplum Kuruluşları,Psikososyal Hizmetler,Sur,Çatışma ve Şiddet

Türkiye’nin Doğu ve Güneydoğu bölgelerinde yaklaşık kırk yıldır silahlı çatışmalar devam etmektedir. 1984’ten beri devam eden çatışmalar bu iki bölgede yüz binlerce insanın yerinden edilmesine neden olmuştur. 2015-2016 yıllarında kentsel alanlara sıçrayan çatışmalar nedeniyle kent içinde yerinden edilme olgusu ortaya çıkmıştır. Çalışmanın amacı, 2015-2016 yıllarında Diyarbakır’ın Sur İlçesindeki çatışmalar nedeniyle yerinden edilen kişilerin, çatışma ve şiddet ortamında yaşanan yerinden edilmeyi nasıl deneyimlediklerini, karşılaştıkları sorunları, psikososyal gereksinimleri ve yerinden edilenlere yönelik psikososyal müdahalelerin neler olduğunu sivil toplum kuruluşlarında görevli ruh sağlığı çalışanlarının perspektifinden değerlendirmektir. Sur ilçesi Diyarbakır kent merkezinde yerinden edilmenin yaşandığı bir ilçe olduğu için tercih edilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Kar topu tekniği ile Sur’da yerinden edilenlere yönelik psikososyal müdahaleler yapan 5 sosyal çalışmacı, 3 psikolog ve 2 psikolojik danışman ile derinlemesine mülakat tekniği ile görüşmeler yapılmıştır. Görüşme formunda, Sur ilçesinde yerinden edilenlerin yaşadıkları sosyal, psikolojik ekonomik sorunlar ile sivil toplum kuruluşlarının yerinden edilenlere yönelik yürüttükleri psikososyal hizmetler yer almıştır. 103 gün süren çatışma ve abluka döneminde Sur ilçesinde travmaya bağlı olarak ruhsal sorunlar; eğitim ve sağlık hizmetlerine erişim, barınma, dil zorlukları, ayrımcılık, şiddet ve işkence ile işsizlik ve yoksulluk gibi sosyal ve ekonomik sorunlar ortaya çıkmıştır. Sivil toplum kuruluşlarında görev yapan ruh sağlığı çalışanları tarafından Sur’da yerinde edilenlere yönelik danışmanlık, yönlendirme (eğitim, sağlık, barınma, sosyoekonomik destek), grup çalışmaları, psikoterapi, ev ziyaretleri, psikolojik ilk yardım faaliyetleri yürütülmüştür. Sur’da yerinden edilenlerin sayısının fazlalığı, sivil toplum kurumlarının personel, kaynak ve lojistik eksikliği, kanun hükmünde kararnameler ile belediye ve kamu kurumlarından işten çıkarılmaların olması sivil toplum kuruluşlarının faaliyetlerinin kapsamını ve etkililiğini sınırlandırmıştır. Devletin ülke içi yerinden edilenlere yönelik güvenlik eksenli yaklaşım yerine insan haklarına dayalı bir yaklaşım benimsemesi ve sivil toplum kuruluşları ve yerel yönetimlerle iş birliği içinde etkin bir sosyal politika geliştirmesi önem taşımaktadır.

Armed battles have raged in Turkey's eastern and southeastern areas for nearly four decades. Conflicts in these two regions have resulted in the displacement of hundreds of thousands of people since 1984. Internal displacement happened as a result of the conflicts that spread to metropolitan areas in 2015-2016. The study's goal is to assess how people displaced due to conflicts in Diyarbakir's Sur district in 2015-2016 experienced displacement in a conflict and violence-filled environment, the problems they face, their psychosocial needs, and what psychosocial interventions are available for the displaced from the perspective of mental health workers working in non-governmental organizations. The study employed the qualitative research method. In-depth interviews were done with 5 social workers, 3 psychologists, and 2 psychological counselors who used the snowball technique to provide psychosocial services to the displaced in Sur. The interview form asked about the displaced people's social, psychological, and economic concerns, as well as the psychosocial services given by non-governmental organizations. During the 103-day conflict and blockade, mental health issues in Sur district surfaced, as did social and economic issues such as access to school and health care, housing, language barriers, discrimination, violence and torture, unemployment, and poverty. Counseling, advice (education, health, shelter, socioeconomic support), group work, psychotherapy, home visits, and psychological first aid activities were provided for individuals evacuated in Sur by non-governmental organizations' mental health workers. The huge number of displaced people in Sur, non-governmental organizations' shortage of manpower, money, and logistics, as well as dismissals from municipalities and public institutions, hampered the scope and efficacy of non-governmental organizations' work. It is critical that the state, in collaboration with non-governmental organizations and local governments, implement an effective social policy for internally displaced people that is focused on human rights rather than security.