Sosyal ve Dijital Medyanın Aile İçi İletişim Üzerindeki Olumsuz Etkileri ve Toplumsal Sonuçları
Negative Effects and Social Consequences of Social and Digital Media on Family Communication
Yazar: Zorlu, Yaşar
Dergi: Erciyes İletişim Dergisi, Vol. 12 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Communication Technology and Digital Media Studies ; İletişim Teknolojisi ve Dijital Medya Çalışmaları ; Family,Family communication,Digital communication,Social media,Social Change ; Aile,Aile içi iletişim,Dijital iletişim,Sosyal medya,Toplumsal değişme

Bu çalışma, dijitalleşmenin Türkiye’de aile kurumu üzerindeki etkilerini ve sonuçlarını, aile içi iletişim ve etkileşim literatürü çerçevesinde tartışmaktadır. 1990'lardan itibaren ABD merkezli liberal-kapitalist sistemin küresel çapta yaygınlaştırdığı dijital teknolojiler, zaman ve mekân sınırlarını aşma ve aile bireylerinin bağlantıda kalmasını sağlama gibi önemli kolaylıklar sunmaktadır. Ancak araştırmalar, dijital ve sosyal medyanın aile ilişkileri ve iletişimi üzerinde yıkıcı etkiler de oluşturduğunu ortaya koymaktadır.Dijital teknolojilerin hızla yaygınlaşması başlangıçta büyük bir hayranlık uyandırsa da, kısa sürede ortaya çıkan olumsuz etkileri nedeniyle eleştirilmeye başlanmıştır. Son dönemde dijitalleşmenin faydalarına yönelik çalışmalar, bu olumsuzluklara dikkat çeken literatürün gölgesinde kalmıştır.Bu bağlamda yürütülen bu çalışma da araştırma bulguları, sosyal medya ve dijital platformların aile içi iletişimi zayıflattığını, yüzyüze etkileşimi azalttığını, yeni tür bağımlılıkların ortaya çıkmasına, yardımlaşma ve dayanışmanın zedelenmesine ve empati yoksunu, birbirinden kopuk bireylerin oluşturduğu sorunlu aile yapılarının ortaya çıkmasına, aile kavramıyla bağdaşmayan ilişki biçimlerine, her yaştan aile üyesinin uygunsuz içeriklere maruz kalması ve sanal aldatma gibi ciddi sorunlara yol açtığı tespit edilmiştir.Dijital teknolojiler başlangıçta bir olanak gibi görünse de, toplumsal hayatın sürdürülebilmesi için hayati öneme sahip kurumlar üzerinde tehdit potansiyeli taşımaktadır. Bu nedenle bireysel, toplumsal ve kurumsal düzeyde yeni bakış açılarına ihtiyaç vardır; aksi takdirde, binlerce yıllık ortak insanlık tecrübesinin ürünü olan kurumlar ciddi risklerle karşı karşıya kalabilir. Çalışma, bu kaygının sonucu nitel araştırma yöntemlerinden literatür incelemesi tekniği ile gerçekleştirilmiş olup, dijital/sanal iletişim mecralarında, bilhassa sosyal medyada saatlerce vakit geçirmenin aile içi iletişimi nasıl tahrip ettiğine odaklanmakta ve bu soruna dair bazı önerilerde bulunmaktadır.

This study discusses the impacts and consequences of digitalization on the family institution in Turkey within the framework of the literature on family communication and interaction.Digital technologies, which have been globally disseminated by the US-centered liberal-capitalist system since the 1990s, offer significant advantages, such as transcending time and space boundaries and keeping family members connected. However, research reveals that digital and social media also have destructive effects on family relationships and communication.This study highlights the growing concerns about the negative impacts of digital technologies, particularly social media and digital platforms, on family life. Key findings include weakened family communication, reduced face-to-face interaction, increased digital addictions, erosion of empathy and solidarity, exposure to inappropriate content, and the rise of problematic relationship patterns such as virtual infidelity.While digital technologies may initially appear to be an opportunity, they also pose a threat to institutions vital to the sustainability of social life. Therefore, new perspectives are needed at the individual, societal, and institutional levels; otherwise, institutions, the product of thousands of years of shared human experience, may face serious risks.The study, conducted using a literature review technique, a qualitative research method, as a result of this concern, focuses on how spending hours on digital/virtual communication channels, particularly social media, damages family communication and offers some recommendations to address this problem.