OSMANLI’DAN CUMHURİYET’E LEVANTEN GUİFFRAY AİLESİNİN ÖYKÜSÜ
The Story of a Levantine Family from the Ottoman Period to the Republic:  Guiffray Family
Yazar: Kırkpınar, Nurullah
Dergi: Tarih İncelemeleri Dergisi, Vol. 40 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Contemporary European History ; Çağdaş Avrupa Tarihi ; Levanten,Fransa,Türkiye,İzmir,Guiffray Ailesi

Çalışmanın konusu olan Guiffray ailesi, 1870’lerde Fransa’dan İzmir’e gelen yerleşik Levanten ailelerinden biridir. Cumhuriyet’e kadar varlığını sürdüren Guiffray’ların en büyüğü olan Elié Guiffray, 1849 yılında Marsilya’da doğmuştur. 1871 yılında Réine Budouin ile evlenmiş ve genç çift bir yıl sonra İzmir’e yerleşmiştir. Cumhuriyet’i izleyen yıllarda kapitülasyonların kaldırılmasıyla birlikte aile üyeleri, kendilerine yeni bir yön çizmiştir. 1929’da Cannes’da doğan ve İzmir’de en uzun süre yaşayabilen Michaél Guiffray, 1990’da Çeşme’de ölmüştür. 1872 yılında başlayan Guiffray ailesinin serüveni sona ermiştir. Guiffray’lar, limandan demir yolu hattına; tramvay ve elektrik hatlarının yapımından feribot seferlerine kadar şehir yaşamını doğrudan etkileyen girişimlerde doğrudan veya dolaylı olarak yer almıştır. Ege’nin bereketli ve zengin coğrafyasının üzüm, incir, pamuk, tütün, meyan kökü ve afyon gibi tarım ürünleri, onların girişimleri sayesinde Avrupa ve Amerika pazarlarında ilgi görmüş; gıda, ilaç, tekstil gibi çeşitli sektörlerin hammaddesi olarak önemli ürünler olarak değerlendirilmiştir. Aile üyeleri, tarımsal ürünlerin üretilmesi ve pazarlanması için şirketler-çiftlikler kurmuş; bölgedeki yerel üreticiler ve satıcılar ile iletişime geçerek geniş bir pazarlama ağı oluşturmuştur. 19. yüzyılda onların girişimiyle hizmete giren İzmir-Kasaba ve İzmir-Aydın demiryolları ile İzmir rıhtımı sayesinde, Avrupalıların ticari ilgisi yıllarca İzmir üzerinde toplanmıştır. Guiffray’ların girişimiyle İzmir, sosyal ve kültürel aktivitelerin merkezi haline gelmiştir. Kordon’da kurulan Lé Sporting Club; tenisten biniciliğe, yüzmeden futbola, pek çok sportif alanda faaliyet gösteren bir kulüp olarak özellikle Türk ve yabancı gençlerin bütünleşmesinde önemli rol oynamıştır. Bu makale, Fransız Levanten ailesi Guiffray’ların İzmir’deki gündelik yaşamlarına dair kesitler sunan ilk deneme niteliğindedir. Öte yandan inceleme konusunda bağımsız bir araştırmanın bulunmaması, konunun özgünlüğünü artırmaktadır. Bu bağlamda, çalışmada Guiffray ailesinin İzmir’in sosyal, ekonomik ve kültürel yaşamına olan etkileri ele alınacaktır.

Çalışmanın konusu olan Guiffray ailesi, 1870’lerde Fransa’dan İzmir’e gelen yerleşik Levanten ailelerinden biridir. Cumhuriyet’e kadar varlığını sürdüren Guiffray’ların en büyüğü olan Elié Guiffray, 1849 yılında Marsilya’da doğmuştur. 1871 yılında Réine Budouin ile evlenmiş ve genç çift bir yıl sonra İzmir’e yerleşmiştir. Cumhuriyet’i izleyen yıllarda kapitülasyonların kaldırılmasıyla birlikte aile üyeleri, kendilerine yeni bir yön çizmiştir. 1929’da Cannes’da doğan ve İzmir’de en uzun süre yaşayabilen Michaél Guiffray, 1990’da Çeşme’de ölmüştür. 1872 yılında başlayan Guiffray ailesinin serüveni sona ermiştir. Guiffray’lar, limandan demir yolu hattına; tramvay ve elektrik hatlarının yapımından feribot seferlerine kadar şehir yaşamını doğrudan etkileyen girişimlerde doğrudan veya dolaylı olarak yer almıştır. Ege’nin bereketli ve zengin coğrafyasının üzüm, incir, pamuk, tütün, meyan kökü ve afyon gibi tarım ürünleri, onların girişimleri sayesinde Avrupa ve Amerika pazarlarında ilgi görmüş; gıda, ilaç, tekstil gibi çeşitli sektörlerin hammaddesi olarak önemli ürünler olarak değerlendirilmiştir. Aile üyeleri, tarımsal ürünlerin üretilmesi ve pazarlanması için şirketler-çiftlikler kurmuş; bölgedeki yerel üreticiler ve satıcılar ile iletişime geçerek geniş bir pazarlama ağı oluşturmuştur. 19. yüzyılda onların girişimiyle hizmete giren İzmir-Kasaba ve İzmir-Aydın demiryolları ile İzmir rıhtımı sayesinde, Avrupalıların ticari ilgisi yıllarca İzmir üzerinde toplanmıştır. Guiffray’ların girişimiyle İzmir, sosyal ve kültürel aktivitelerin merkezi haline gelmiştir. Kordon’da kurulan Lé Sporting Club; tenisten biniciliğe, yüzmeden futbola, pek çok sportif alanda faaliyet gösteren bir kulüp olarak özellikle Türk ve yabancı gençlerin bütünleşmesinde önemli rol oynamıştır. Bu makale, Fransız Levanten ailesi Guiffray’ların İzmir’deki gündelik yaşamlarına dair kesitler sunan ilk deneme niteliğindedir. Öte yandan inceleme konusunda bağımsız bir araştırmanın bulunmaması, konunun özgünlüğünü artırmaktadır. Bu bağlamda, çalışmada Guiffray ailesinin İzmir’in sosyal, ekonomik ve kültürel yaşamına olan etkileri ele alınacaktır.