Erken Cumhuriyet Döneminde Nüfus Siyaseti ve Aile
Population Politics and Family in Türkiye’s Early Republican Era
Yazar: Vatandaş, Celalettin; Vatandaş, Saniye
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 44 No. 1, 2023
Anahtar kelimeler: Sociology (Other) ; Sosyoloji (Diğer) ; Early Republican Era,National family,Pronatalism,Population policy,Demographic structure ; Erken cumhuriyet dönemi,Milli aile,Pronalizm,Nüfus politikası,Demografik yapı

Cumhuriyet yönetimi, Osmanlı’dan demografik felakete uğramış bir toplum devraldı. Devralınan toplum, savaşlar, işgaller, kitlesel katliamlar, kitlesel göçler, salgın hastalıklar nedeniyle demografik normalliği tamamıyla bozulmuş bir toplumdu. Bu toplum, erken cumhuriyet dönemindeki tüm siyasal, yasal, ekonomik, kültürel değişim projelerinin zeminini teşkil etti. Cumhuriyetin ilk günleriyle birlikte, iki asrı aşkın süredir dâhil olunan batılılaşma sürecinin son aşamasını teşkil edecek modern Türkiye’yi inşa edeceğine inanılan siyasal, yasal, ekonomik ve kültürel devrimler peş peşe uygulamaya konulurken, mevcut olumsuz şartlar gereği nüfus siyasetine de özel bir önem verildi. Hiç vakit kaybetmeden uygulamaya konan ve süreç içerisinde detayları oluşturulan nüfus siyasetinin karakteristik özelliğini pronatalist ve öjenik yaklaşımlar oluşturdu. Bu nedenle örneğin evliliğin ve çok çocukluluğun özendirildiği, buna karşılık evlenmemenin ve az çocuklu evliliğin yasaklanmasının dahi gündeme geldiği bir süreç ile “milli aile” inşa edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca mevcut nüfusun “sağlam kafa sağlam vücutta bulunur” ilkesi gereği sağlıklı ve bedenen güçlü bireylerden oluşması için özel çaba harcanmıştır. Çünkü toplumun hem demografik normalliğinin tesis edilmesi hem de bu demografinin dinç ve dinamik olması amaçlanmıştır. Bu araştırma, doğrudan dönemin yazılı kaynaklarına ve belgelerine dayanılarak, erken cumhuriyet döneminde yürütülen nüfus siyasetinin karakteristik özelliklerini ve bu bağlamda idealize dilen “milli aileyi” inşa etme çaba ve çalışmalarının niteliğini belirleme amacındadır.

The society that the Republic of Türkiye inherited was a society whose demographic normality had been disrupted. This society formed the basis of all political, economic, and cultural change projects in the early Republican Era. During the first days of the Republic, the political, legal, economic, and cultural reforms that were believed would establish modern Türkiye were implemented one after another, and special importance was given to population policy in accordance with the conditions of the day. Pronatalist and eugenic approaches constituted the characteristic feature of the population policy that had been put into practice without delay and whose details were created during the process. Hence, the endeavor was to construct a national family by encouraging marriage and having multiple children, with the prohibition of marriage for having few children even being mentioned during the process. In addition, special efforts were made to ensure that the current population would consist of healthy and physically strong individuals in accordance with the principle of a sound mind residing in a healthy body. By drawing on the written sources and documents of the period, this research aims to determine the characteristic features of the population policy carried out in the early Republican Era and the efforts and endeavors to construct the national family.