Mistisizmin Bağlamsalcı Okuması I: Steven T. Katz’ın Mistik Tecrübeye İlişkin Düşünceleri
Mistisizmin Bağlamsalcı Okuması I: Steven T. Katz’ın Mistik Tecrübeye İlişkin Düşünceleri
Yazar: Akdemir Süleyman, Betül
Dergi: Artuklu Akademi, Vol. 5 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Bağlamsalcılık,Steven T. Katz,mistik tecrübe,saf tecrübe,bağlam

Mistiktecrübe, aktarıldığı kaynakların anlaşılmasının ve tecrübeye ulaşmak için takipedilen yöntemlerin zorluğuna ve çeşitli yıkıcı eleştirilere rağmen, bugün halacazibesini koruyan nadir konular arasındadır. Bu bakımdan çağdaş tartışmalardamistik tecrübeyi açıklamayı amaç edinen pek çok araştırmaya rastlanmaktadır.Bunlar arasında bulunan S. T. Katz’ın öncülüğündeki bağlamsalcılık, mistisizmiKantçı bir ruhla Wittgenstein sonrası felsefi gelişmeler ışığında ele alır.Bağlamsalcı yaklaşımda daha önce James, Underhill, Zaehner, Otto, Stace gibidüşünürlerin mistik tecrübenin saf, evrensel, dolaysız, ortak bir tecrübe türüolduğu iddiası reddedilir ve dikkatler bağlam ve tecrübe arasındaki ilişkiyeçekilir. Bağlam-tecrübe, bağlam-metin ve bağlam-dil arasındaki ilişki, farklıyönleriyle ele alınarak tecrübenin söz konusu unsurlardan bağımsız olmadığıgösterilir. Böylece mistik tecrübe ortaya çıktığı geleneğin bir ürününedönüşür; Hint mistik tecrübesi, Budist mistik tecrübesi, Yahudi, Hristiyan veMüslüman mistik tecrübesi gibi kendi bağlamlarında anlamlı tecrübelere karşılıkgelir. Eldeki bu çalışma, henüz ülkemizdeki tartışmalarda yeni yeni yer alanbağlamsalcılığın tanıtımı amaç edinen iki yazıdan ilkidir. Bu amaçla buradaöncelikle Katz’ın görüşleri çerçevesinde bağlamsalcılığın dayanağı olan “saftecrübe yoktur” öncülüne yer verilecek, ardından bu öncülün mistik tecrübeyeuygulanmasına geçilecektir. Daha sonra bağlamın mistik tecrübeye etkisitecrübeyi önceleyen teori üzerinden ele alınacaktır. Bunun devamı olmasıplanlanan ikinci çalışmada ise tecrübe esnası ve sonrası süreceodaklanılacaktır. Böylece mistisizmin, bağlamsalcılığın gündeme getirdiğisorular dikkate alınarak daha derinlemesine çalışılabilmesi olanaklı olacaktır.

Mistiktecrübe, aktarıldığı kaynakların anlaşılmasının ve tecrübeye ulaşmak için takipedilen yöntemlerin zorluğuna ve çeşitli yıkıcı eleştirilere rağmen, bugün halacazibesini koruyan nadir konular arasındadır. Bu bakımdan çağdaş tartışmalardamistik tecrübeyi açıklamayı amaç edinen pek çok araştırmaya rastlanmaktadır.Bunlar arasında bulunan S. T. Katz’ın öncülüğündeki bağlamsalcılık, mistisizmiKantçı bir ruhla Wittgenstein sonrası felsefi gelişmeler ışığında ele alır.Bağlamsalcı yaklaşımda daha önce James, Underhill, Zaehner, Otto, Stace gibidüşünürlerin mistik tecrübenin saf, evrensel, dolaysız, ortak bir tecrübe türüolduğu iddiası reddedilir ve dikkatler bağlam ve tecrübe arasındaki ilişkiyeçekilir. Bağlam-tecrübe, bağlam-metin ve bağlam-dil arasındaki ilişki, farklıyönleriyle ele alınarak tecrübenin söz konusu unsurlardan bağımsız olmadığıgösterilir. Böylece mistik tecrübe ortaya çıktığı geleneğin bir ürününedönüşür; Hint mistik tecrübesi, Budist mistik tecrübesi, Yahudi, Hristiyan veMüslüman mistik tecrübesi gibi kendi bağlamlarında anlamlı tecrübelere karşılıkgelir. Eldeki bu çalışma, henüz ülkemizdeki tartışmalarda yeni yeni yer alanbağlamsalcılığın tanıtımı amaç edinen iki yazıdan ilkidir. Bu amaçla buradaöncelikle Katz’ın görüşleri çerçevesinde bağlamsalcılığın dayanağı olan “saftecrübe yoktur” öncülüne yer verilecek, ardından bu öncülün mistik tecrübeyeuygulanmasına geçilecektir. Daha sonra bağlamın mistik tecrübeye etkisitecrübeyi önceleyen teori üzerinden ele alınacaktır. Bunun devamı olmasıplanlanan ikinci çalışmada ise tecrübe esnası ve sonrası süreceodaklanılacaktır. Böylece mistisizmin, bağlamsalcılığın gündeme getirdiğisorular dikkate alınarak daha derinlemesine çalışılabilmesi olanaklı olacaktır.