Denizel biyoaktif bileşikler.
Marine bioactive compounds.
Yazar: Özkaya, Ferhat Can; Erdoğan, Cem; Altunok, Muhammet
Dergi: Su Ürünleri Dergisi, Vol. 30 No. 2, 2015
Anahtar kelimeler: Doğal ürünler, biyoaktif sekonder metabolitler, denizel çevreler, denizel canlılar

Yüzlerce yıl boyunca yeni ilaçların temelini doğal ürünler ve bunlardan elde edilmiş bileşikler oluşturmuştur. Sekonder metabolitler olarak adlandırılan bu bileşikler doğada organizmalar tarafından düşmanlarından korunma amacıyla üretilmektedir. Son yıllarda benzer metabolitlerin izole edilmesi ve ayrıca sentetik üretimin yüksek tarama olanakları sunmasının da etkisiyle doğal ürünlere yönelik ilaç araştırmaları oldukça azalmıştır. Bununla birlikte çeşitli patojenlerin hastanelerde ve toplumda dirençli suşlar geliştirmesi giderek daha yaygınlaşmaktadır. Yeni hastalıklar yeni ilaçların keşfini zorunlu hale getirirken, bütün bunlarla mücadele için gerekli olan yeni antimikrobiyallerin geliştirilmesinde ilerleme yavaş olmaktadır. Bu nedenle özellikle sağlık alanındaki bu ve benzeri problemler cytarabine (Ara-c), vidarabine (Vira-A1) ve salinosporamide A gibi yeni küçük molekül yapılı bileşiklerinin keşfinde öncelik olması gerektiğini göstermektedir. Yeni teknolojiler henüz araştırılmamış biyolojik kaynakların doğal ilaç keşiflerinde kullanılmasını sağlayan oldukça etkili akıllı tarama yöntemleri sunmaktadır. Özellikle hızlı genetik sekanslama ile birlikte biyosentetik yolakların manipulasyonundaki ilerlemeler yeni ilaçların keşfi için büyük bir kaynak sunabilecek potansiyele sahiptir. Teknolojideki bu ilerlemeler yeni ilaç keşfine ve doğal ürünlere olan ilginin tekrar artmasını da sağlamıştır. Bu derlemede, yeni bileşikler için son derece zengin bir kaynak sunarken aynı zamanda tedavi edici potansiyeli olabilecek denizel kimyasal çeşitliliği bir araya getiren denizel metabolitler üzerinde durulmuştur

Yüzlerce yıl boyunca yeni ilaçların temelini doğal ürünler ve bunlardan elde edilmiş bileşikler oluşturmuştur. Sekonder metabolitler olarak adlandırılan bu bileşikler doğada organizmalar tarafından düşmanlarından korunma amacıyla üretilmektedir. Son yıllarda benzer metabolitlerin izole edilmesi ve ayrıca sentetik üretimin yüksek tarama olanakları sunmasının da etkisiyle doğal ürünlere yönelik ilaç araştırmaları oldukça azalmıştır. Bununla birlikte çeşitli patojenlerin hastanelerde ve toplumda dirençli suşlar geliştirmesi giderek daha yaygınlaşmaktadır. Yeni hastalıklar yeni ilaçların keşfini zorunlu hale getirirken, bütün bunlarla mücadele için gerekli olan yeni antimikrobiyallerin geliştirilmesinde ilerleme yavaş olmaktadır. Bu nedenle özellikle sağlık alanındaki bu ve benzeri problemler cytarabine (Ara-c), vidarabine (Vira-A1) ve salinosporamide A gibi yeni küçük molekül yapılı bileşiklerinin keşfinde öncelik olması gerektiğini göstermektedir. Yeni teknolojiler henüz araştırılmamış biyolojik kaynakların doğal ilaç keşiflerinde kullanılmasını sağlayan oldukça etkili akıllı tarama yöntemleri sunmaktadır. Özellikle hızlı genetik sekanslama ile birlikte biyosentetik yolakların manipulasyonundaki ilerlemeler yeni ilaçların keşfi için büyük bir kaynak sunabilecek potansiyele sahiptir. Teknolojideki bu ilerlemeler yeni ilaç keşfine ve doğal ürünlere olan ilginin tekrar artmasını da sağlamıştır. Bu derlemede, yeni bileşikler için son derece zengin bir kaynak sunarken aynı zamanda tedavi edici potansiyeli olabilecek denizel kimyasal çeşitliliği bir araya getiren denizel metabolitler üzerinde durulmuştur