Sınıf Öğretmenlerinin Algıladıkları Okul Müdürü Liderlik Stilleri ve Öğretmen Güdülenme Türlerinin İncelenmesi
An Examination of Classroom Teachers’ Perceived School Principal Leadership Styles and Types of Teacher Motivation
Yazar: Tümkaya, Songül; Durmaz Şahin, Ayşe
Dergi: Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 25 No. 4, 2025
Anahtar kelimeler: Classroom Education ; Sınıf Eğitimi ; Classroom teachers,School principal leadership,Motivation. ; Sınıf öğretmenleri,Okul müdürleri liderlik stilleri,Güdülenme.

Bu araştırmada, sınıf öğretmenlerinin okul müdürlerinin liderlik stillerine ilişkin algıları ile güdülenme türleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırma, ilişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülmüş ve Mersin ilinde görev yapan 209 sınıf öğretmeni ile gerçekleştirilmiştir. Veriler “Okul Müdürlerinin Liderlik Stilleri Ölçeği” ve “Öğretmen Güdülenme Ölçeği” kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde; bağımsız örneklem t-testi, ANOVA ve Pearson korelasyon analizi gibi istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Bulgular, öğretmenlerin okul müdürlerinin liderlik stillerine ilişkin algılarının düşük düzeyde olduğunu ortaya koymaktadır. Öğretimsel, vizyoner ve etik liderlik stillerinin daha belirgin biçimde öne çıktığı, buna karşın dönüşümcü liderliğin en düşük düzeyde algılanan liderlik türü olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin güdülenme seviyeleri incelendiğinde, içe yansıtılmış ve özerk güdülenmenin yüksek, dışsal güdülenmenin ise orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın sonuçları, öğretmenlerin liderlik algıları ile güdülenme türleri arasında negatif yönlü ancak düşük düzeyde anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, öğretmenlerin yaş ve mesleki kıdemleri arttıkça okul müdürlerinin liderlik stillerine ilişkin algılarının daha olumlu bir düzeye yükseldiği belirlenmiştir. Cinsiyet değişkeni açısından ise kadın öğretmenlerin özerk güdülenme seviyelerinin erkek öğretmenlere kıyasla daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda; okul müdürlerinin dönüşümcü ve öğretimsel liderlik stillerini geliştirmeye yönelik eğitimler alması, öğretmenlerin karar süreçlerine daha fazla dâhil edilmesi ve liderlik stillerinin öğretmen güdülenmesi üzerindeki etkisini artıracak stratejilerin geliştirilmesi önerilmektedir.

In this study, the relationship between primary school teachers' perceptions of school principals' leadership styles and their types of motivation was examined. The research was conducted using a correlational survey model and included 209 primary school teachers working in Mersin province. Data were collected using the "School Principals' Leadership Styles Scale" and the "Teacher Motivation Scale." Statistical methods such as independent sample t-tests, ANOVA, and Pearson correlation analysis were employed for data analysis. The findings indicate that teachers perceive their school principals' leadership styles at a low level. Among the leadership styles, instructional, visionary, and ethical leadership emerged as more prominent, whereas transformational leadership was identified as the least perceived leadership type. When examining teachers’ motivation levels, it was found that introjected and autonomous motivation were high, whereas external motivation was at a moderate level. The results of the study revealed a negative but low-level significant relationship between teachers' leadership perceptions and their types of motivation. Moreover, as age and professional seniority increased, teachers' perceptions of leadership became more positive. Regarding the gender variable, female teachers exhibited higher levels of autonomous motivation compared to male teachers. Based on the findings, it is recommended that school principals receive training to enhance their transformational and instructional leadership styles, involve teachers more actively in decision-making processes, and develop strategies to strengthen the impact of leadership styles on teacher motivation.