Tuzlalı Nâbî’nin Türkçe Şiirleri
Turkish Poems of Tuzlalı Nabi
Yazar: Tok, Eda
Dergi: Erdem No. 85, 2023
Anahtar kelimeler: Classical Turkish Literature of Ottoman Field ; Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı ; Classical Turkish poetry,Bosnia-Herzegovina,Nabi,journal ; Klasik Türk şiiri,Bosna Hersek,Nâbî,mecmua

Yüzyıllar boyunca birçok faklı ırka, dine ve medeniyete mensupinsanların kesişme noktası olan Balkanlar, Türk tarihinde oldukçaönemli bir yere sahiptir. Türk milletinin Balkanlarla olan ilişkisiçok erken dönemlerde başlamış olmasına rağmen asıl uzun sürelive kalıcı ilişkiler Osmanlı Dönemi'nde geliştirilmiştir. BalkanlardaTürk hâkimiyetiyle birlikte Türk kültür ve sanatı bu coğrafyada etkiliolmuş, çok sayıda yazar, şair ve ilim adamı yetişmiştir. Balkanlardaen çok şair ve edibin yetiştiği ülkelerden biri de Bosna Hersek’tir.1463’te Fatih Sultan Mehmet’in Bosna Hersek’i fethetmesindensonra, kitleler hâlinde İslamiyet’i kabul eden Boşnaklar, OsmanlıDevleti’nin Balkanlardaki en imtiyazlı tebaalarından biri olmuştur.Bosna Hersek’te bilhassa Osmanlı Dönemi'nde yazı dili olarak Türkçebenimsenmiş ve Adnî’den (1420-1474) Hersekli Ârif Hikmet’e (1829-1903) kadar bu coğrafyada Derviş Yakup Paşa, Vusûlî, MostarlıZiyayî, Ubeydî, Edâyî, Ağa Dede, Turâbî, Mecâzî, Süleyman, VarvarlıAli Paşa, Nergisî, Selman, Hevâyî, Ahmed Çelebi, Sabit, Derviş,Hüsâmî, Şehdî, Ali Alaaddin, Fevzî, Habîbî, Mîrî, Nâbî, Meylî,Vehbî, Seyfî, Fadıl Paşa, Seyfî, Ahmed Hamdî gibi çok sayıda edipyetişmiştir.Tezkirelerde, edebiyat tarihlerinde anılan Bosnalı şairlerin yanı sırasözü edilen kaynaklarda kayda geçmemiş Türkçe şiirler yazan çoksayıda Bosnalı şair bulunmaktadır. Ancak Bosna Hersek OsmanlıDönemi şairleri ve onların Türkçe şiirlerinin büyük bir kısmınıngünümüze aktarılmadığı bu hususa yeterli hassasiyetin gösterilmediğigörülmektedir. Bilhassa kütüphanelerdeki yazma eserlerin,mecmuaların taranmasıyla birlikte yapılacak araştırmalar çok sayıdaTürkçe şiirin tespitine imkân sağlayacaktır.Bu çalışmada da Bosna Hersek’te yetişmiş Osmanlı Dönemi 17.yüzyıl şairlerinden biri olan Nâbî’ye dikkat çekilmiştir. Şairin hayatıhakkındaki bilgiler Tuzlalı olması ve babasının Tuzla müftüsü Salih Efendi olması ile kısıtlıdır. Şairin bir divanı olup olmadığı da tespitedilememiştir. Şairin Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesi’nde R-4007kayıtlı mecmuada 77b-84a varaklarında Türkçe ve Farsça şiirleribulunmaktadır. Çalışmada, sözü edilen mecmuada yer alan Nâbî’ninTürkçe şiirlerinin transkipsiyonu yapılarak şairin Türkçe şiirleri ilimâleminin istifadesine sunulmuştur.

The Balkans had a very important place for the history of Turkishpeople, which has been a meeting point of people from differentnationalities, religion and civilization. Even though the relationshipbetween Turks and the Balkans began much earlier; the long termand stable relations were set in the Ottoman period. With the Turkishcontrol on the Balkans, the Turkish art and culture were affectedin this region; therefore several authors, poets and scientist raisedthere. Bosnia-Herzegovina was one of the countries in the Balkans,where there were a lot of poet and literary men. After the conquestof Fatih Sultan Mehmet in 1463, Bosnian people accepted Islam astheir religion and became one of the most privileged community ofOttoman Empire in the Balkans. In Bosnia-Herzegovina, Turkishwas adopted as written language. Adni (1420-1474), Hersekli ArifHikmet (1829-1903), Derviş Yakup Paşa, Vusuli, Mostarlı Ziyayi,Ubeydi, Edayi, Ağa Dede, Turabi, Mecazi, Süleyman, Varvarlı AliPaşa, Nergisi, Selman, Hevayi, Ahmed Çelebi, Sabit, Derviş, Hüsami,Şehdi, Ali Alaaddin, Fevzi, Habibi, Miri, Nabi, Meyli, Vehbi, Seyfi,Fadıl Paşa, Seyfi, Ahmed Hamdi were raised in the region.In the collection of biographies there are a lot of Bosnian poets whowrote in Turkish, and they were not mentioned in the sources. It isseen obviously that Bosnian poets’ Turkish poems were not reachedtoday, the pieces were not worked on sensitively. Especially if themanuscripts and journals in the libraries are scanned and researched,a lot of Turkish poems can be determined.In this study, Nabi who was a Bosnian poet in Ottoman period in 17thcentury, is emphasized. Information about his life is very limited; hewas from Tuzla and his father, Salih Efendi, was mufti of Tuzla. Itcannot be determined that if there is a divan of him or not. The poethas Turkish and Persian poems in the journal (R-4007) in the sectionof 77b-84a in Gazi Hüsrev Bey Library. In the study his Turkish poemswere transcribed and presented to the world of knowledge.