Niyâzî-i Mısrî Dîvânı’nda Hüseynî Makâmı İle Kayıtlı Gazellerde Vahdet-Kesret, Zühd-Aşk ve Tecelliyât
Vahdet-Kesret, Zuhd-Ashk And Tecellīyāt In Ghazals Registered With Huseynī Maqam In The Dīwān Of Niyāzī-i Mısrī
Yazar: Cançelik, Ali; Aksu, Nur Banu
Dergi: İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, Vol. 8 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Niyāzī-i Mısrī,Dīwān,ghazal,maqam,ashk. ; Niyazî-i Mısrî,Dîvân,gazel,makâm,aşk.

Bu çalışmada, Kenan Erdoğan tarafından hazırlanan Niyazî-i Mısrî Dîvânı’nda yer alan Hüseynî makâmı kayıtlı 163, 187 ve 189 no’lu gazeller incelenmiştir. Belirlenen gazellerin her bir beyti müstakil olarak ele alınmış, transkripsiyonlu metni ve günümüz Türkçesi verilerek açıklaması yapılmıştır. Gazellerin izahında konunun daha iyi anlaşılmasını sağlamak için beyitlerdeki bazı kavram ve tamlamaların detayına ayrıca yer verilmiştir. Niyazî-i Mısrî’nin bu gazelleri üzerinden vahdet-kesret, zühd-aşk ve tecellîyât konularındaki görüş ve tasavvufî yorumlarının açıklanması amaçlanmıştır. Gazellerde vahdet-kesret, zühd-aşk ve tecellîyât ana konuları oluşturmaktadır. Dolayısıyla bu konularda geniş açıklamalar ve çeşitli örneklerle anlatım zenginleştirilmiştir. Yine beyitlerin îzahında Kur’ân-ı Kerîm ve hadislerden iktibaslara da yer verilmiştir. Gazellerde dille ilgili unsurlara değinilmeyip beyitlerin içeriğine, anlam dünyasına ve tasavvufî açıdan îzahına yer verilmiştir. Bu çalışma ile birlikte Niyazî-i Mısrî’nin gazellerde yer alan konulardaki düşünce ve duygu dünyasına girmek mümkün olacaktır. Daha sonra bu gazellerin makâm ile bağlantısı ‘Hüseynî Makâmı ve Gazellerle İlişkisi’ başlığı altında gazellerden örnekler verilerek incelenmiştir. Sonuç kısmında ise gazellerin ana tema ve kavramlarına yer verilmiş ve genel bir değerlendirme yapılmıştır.

In this study, the ghazals registered with the Hüseynī maqam  163, 187 and 189 in the Niyāzī-i Mısrī Dīvān prepared by Kenan Erdoğan were examined. Each couplet of the determined ghazals was dealt with separately, and the transcribed text and explanation was made by giving it in today's Turkish. Details of some concepts and sentences in couplets are included in the explanation of ghazals in order to better understand the subject. It is aimed to explain the views and mystical interpretations of Niyāzī-i Mısrī on the subjects of "vahdet-kesret", "zuhd-ashk" and "tecellīyāt" through these ghazals. In ghazals, ‘vahdet-kesret’, ‘zuhd-ashk’ and ‘tecellīyāt’ are the main subject. Therefore the narration is enriched with extensive explanations and various examples on these topics. Again, in the explanation of the couplets, quotations from the Quran and hadiths are included. In the ghazals, the elements related to language are not mentioned, but the content of the couplets, the world of meaning and their mystical explanation are included. With this study, it will be possible to enter the world of thought and feeling of Niyāzī-i Mısrī on these issues. Later, the connection of these ghazals with the authority was examined under the title of "Hüseynī Authority and Its Relations with Ghazals". In the conclusion part, the main themes and concepts of ghazals have been included and a general evaluation has been made.