BAZI ESBÂB-I NÜZÛL RİVÂYETLERİNİN BAĞLAM ÇERÇEVESİNDE YENİDEN DEĞERLENDİRİLMESİ
REEXAMİNATİON OF SOME ASBAB AL-NUZUL NARRATİVES WİTHİN THE CONTEXTUAL FRAMEWORK
Yazar: Kılınçlı, Sami
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 19 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Tafsir,Text Criticism,Narration,Asbab al-Nuzul,Authentic ; Tefsir,Metin Tenkidi,Rivâyet,Esbâb-ı Nüzûl,Sahih

Esbâb-ınüzûl ve tefsir rivâyetleri tefsir ilminin temel kaynaklarından oldukları içinvazgeçilmez bir konuma sahiptir. Bu rivâyetler genelde rivâyet sîgaları vesenedler üzerinden ele alınmış, ancak sened-metin tenkidinde bazı eksikliklerbulunduğu hususu ilmi müzakere konusu olmuştur.Esbâb-ınüzûl rivâyetlerinin gerçek sebepleri anlatıp anlatmadığı, bunların müsned olupolmadığı ulemâ arasında tartışılmıştır. Zerkeşî (ö. 794/1392), Suyûtî (ö. 911/1505), İbn Teymiye ( ö.728/1328) ve ed-Dıhlevî (ö. 1176/1762) gibi âlimler bazı rivâyetlerin gerçekesbâb-ı nüzûlü değil söz konusu olay ve şahsın âyetin anlam dairesine girdiğiniifade ettiğini, bunları bazı muhaddislerin müsned, bazılarının ise müsned kabuletmediğini kaydetmişlerdir. Câbirî,A. Nedim Serinsu ve Selim Türcan esbâb-ı nüzûl rivâyetlerini değerlendirmedekikriterlerin yetersiz kaldığını, rivâyetlerin tarihî bakış açısıyla, Kur’an’ınbütünlüğüne, Kur’an-siret ilişkisine, zaman ve mekâna uygunluk açısından metintenkidi yapılarak değerlendirilmesini teklif etmektedir. Müfessirler âyetleri açıklarkenBuharî, Müslim gibi hadis kaynaklarındaki rivâyetlere dayanarak el-İsrâ 85.âyetin Medine’de nazil olduğunu; en-Nisâ 88-89. âyetlerin Uhud savaşınakatılmadan İslam ordusundan ayrılıp Medine’ye dönenleri anlattığını; el-Bakara284. âyetin kulların kalbinden geçen tüm duygu ve düşüncelerle alakalı olduğunuve nesh edildiğini; et-Tevbe suresi 113. âyetin Ebu Talib’in vefatı anındanazil olduğunu ve el-Hadîd 16. âyetin İbn Mes’ûd’un İslam’a girmesinden dörtyıl sonra nazil olduğunu açıklamışlardır.Bu rivâyetleriCâbirî, A. Nedim Serinsu ve Selim Türcan’ın açıklamaları doğrultusundaincelediğimizde bu bilgilerin doğru olmadığı en-Nisâ 88-89. âyetlerinhicretlerini bozup Mekke’ye geri dönen, kâfir olarak kabul edilen münafıkları;el-Bakara 284. âyetin alışverişteki şahitliklerini gizleyenleri; et-Tevbe 113.âyetin Hz. Peygamber’in annesi için istiğfar dilemesini; el-Hadîd 16. âyetinMedine’de rahatladıkları için İslam’ı yaşama ve savunma konusunda gevşeklikgösteren sahabileri anlattığı anlaşılmaktadır.             Müfessirlerin klasik hadis eserlerine müracaat etmesi birgereklilik olmakla birlikte, söz konusu eserlerde sened ve metin açısındanproblemli bazı rivâyetlerin olabileceğini, hadis usulündeki sıhhatkriterlerinde bazı eksiklikler bulunduğunu unutmadan rivâyetlerideğerlendirmesi gerekmektedir. Ayrıca klasik kaynakların ve ulemânın otoritesikabul edilmekle birlikte bunların mutlaklaştırılmaması ve üretilen bilgilerinilmi tenkitten geçirilmesinin gerekliliği de unutulmamalıdır. Rivâyetlerin doğruanlaşılması için klasik hadis usulündeki hususlarla birlikte Câbirî, A. NedimSerinsu ve Selim Türcan’ın teklif ettiği ilkeler çerçevesinde mütâlaa edilmesigerektiği anlaşılmaktadır. Bu hususlara dikkat edilmediğinde kaydedilenörneklerde görüldüğü üzere âyetin metni ve bağlamı doğru anlamı açıklamasına,hissettirmesine rağmen rivâyetlerin otoritesinden dolayı müfessir yanlış anlam tercihindebulunabilmektedir.

Asbab al-Nuzul and tafsir narratives havean indispensable position because they constitute the backbone of the scienceof tafsir. These narratives were generally evaluated through narrative sigasand promissory notes, and there were some deficiencies in the text criticism.Some scholars, such as Zerkesh, Suyuti, IbnTaymiyah and Dihlevi, have stated that some narrations are not true asbabal-nuzul, but that the respective event and the person have entered the circleof meaning, and some of the narrators do not accept musnad. In some studiesconducted in the modern period, it was stated that the criteria in evaluatingthe narratives of asbab al-nuzul were insufficient and that the Qur’an’sintegrity, text criticism, date and time harmony were unsufficiently considered.While interpreters understand the verses, they generally accept thesenarratives in reliable hadith sources such as Bukhari and Muslim as provenready-made knowledge, wıthout criticism. However,it is seen that some of the narratives of asbab al-nuzul and tafsir are not ınappropriatefor the Qur’an-siret relationship, the integrity of the Qur’an and the processof al-nuzul.Due to the narrations in these sources, itis noted that the 85th verse of al-İsrâ is revealed in Medina; surahen-Nisaverses 88-89 tell about those who left the Islamic army before returningto the battle of Uhud and returned to Medinah, al-Baqara verse 284 is relatedto all the feelings and thoughts passing through the hearts of the servants andhas been abolished; verse 113 of Surah al-Tawba was revelatory at the time ofAbu Talib’s death, and that verse 16 of surah al-Hadid was revolted four yearsafter Ibn Masud had entered Islam. However, when these narrations are evaluatedon the axis of the Qur’an’s integrity, the process of reconciliation, thereconciliation with the fact, and the harmony of date and time, it isunderstood that these findings are not true and that the hypocrites who areregarded as disbelievers who have returned to Mecca by breaking the emigrationof the verses, those who conceal the testimonies of al-Baqara 284; surah et-Tawba verse 113 verse the wish of the Prophet to beg for his mother; surahal-Hadid verse 16 revealed in Medina hand told about relaxation and defense ofIslam.Although it is a necessity for the commentatorsto apply for classical hadith works, it should be remembered that there may besome problematic narratives in terms of deed and text in these works. Althoughthe criteria of the hadith detection and criticism of narrators areindispensable, while some scientific studies are sufficient, some narrativesthat are incompatible with the fact as a result of the fact that they are notappropriate due to some deficiencies, defects or incomplete application of theprinciples are accepted as true. Although the authority of classical sourcesand scholars is accepted, it should not be absolutized and the producedinformation should be subjected to scientific criticism. When this is not thecase, although the text and context of the verse explain the correct meaning,the examiner may make the wrong choice, as seen in the verses mentioned above.