BENZERLİKLERİ VE FARKLILIKLARI İLE TÜRK-JAPON MODERNLEŞME SÜREÇLERİ
TURKISH-JAPANESE MODERNIZATION PROCESSES WITH THEIR SIMILARITIES AND DIFFERENCES
Yazar: Erden Kaya, Emine
Dergi: Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi No. 49, 2025
Anahtar kelimeler: Political Sociology ; Siyaset Sosyolojisi ; Türk modernleşmesi,Japon modernleşmesi,Meiji Restorasyonu,Reformlar ; Turkish modernization,Japanese modernization,Meiji Restoration,Reforms

Modernleşme, her toplumun kendine has siyasi, ekonomik, kültürel birikimlerinin etkisiyle benzersiz bir başkalaşım sürecini ifade etmektedir. Modernleşme kavramı, özellikle 17. yüzyıldan itibaren Batı merkezli gelişmelerle ilişkili olarak popülerleşmiş ve siyasi elit yönetimleri tarafından çeşitli şekillerde uygulanmıştır.  Bu çalışma, Türk ve Japon modernleşme süreçlerinin benzerliklerini ve farklarını ele alarak bu iki ülkenin modernleşme deneyimlerini karşılaştırmaktadır. Modernleşme, her iki toplumda da çeşitli sosyal, ekonomik ve siyasi değişikliklere yol açmış, ancak süreçler farklı dinamikler ve tarihi arka planlardan etkilenmiştir. Türkiye’de modernleşme, Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinden itibaren başlayan ve Cumhuriyet dönemiyle devam eden köklü bir dönüşüm süreci olarak ortaya çıkmıştır. Bu süreç, Batı'nın model alınması ve toplumsal yapının köklü bir şekilde değiştirilmesini içermektedir. Japonya’da ise modernleşme, Meiji Restorasyonu döneminde ivme kazanmıştır ve Batı teknikleri ile yöntemleri benimseyerek, geleneksel yapıları koruma çabasıyla yürütülmüştür. Japon modernleşmesi, Batı etkisi altında kendi milli değerlerini koruyarak ve geleneksel yapıyı sürdürerek gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada, Türkiye ve Japonya'nın modernleşme süreçlerini tarihsel evreleri uygulanan reformlar üzerinden incelenirken, iki ülkenin bu süreçteki benzerliklerini ve farklılıklarını ortaya koymak temel amaç olmuştur. Bu nitel incelemede, betimleme ve karşılaştırmalı tarih analizleri yöntemleri kullanılmıştır.

Modernization is a unique transformation process shaped by each society's distinct political, economic, and cultural heritage. Modernization became popular, particularly from the 17th century onward, in connection with Western-centered developments and was implemented in various ways by political elites. Turkish and Japanese societies, which aimed for Western-centered modernization, also experienced significant social, economic, and political changes throughout this process. Moreover, this transformation was influenced by different dynamics and historical backgrounds. Modernization emerged as a profound transformation process in Turkey that began in the late Ottoman Empire and continued during the Republican era. This process involved adopting Western models and fundamentally changing the social structure. In Japan, on the other hand, modernization gained momentum during the Meiji Restoration and was carried out to preserve traditional structures while adopting Western techniques and methods. Japanese modernization developed under Western influence while maintaining national values and preserving traditional structures. This study examines the modernization processes of Turkey and Japan within the framework of historical stages and implemented reforms. The primary aim is to identify the similarities and differences between the two countries in this process. This qualitative study employs descriptive and comparative historical analysis methods.