ESKİ BİR TÜRK GELENEĞİNİN KLASİK TÜRK ŞİİRİNE YANSIMASI: “KAN YALAŞMAK”
ESKİ BİR TÜRK GELENEĞİNİN KLASİK TÜRK ŞİİRİNE YANSIMASI: “KAN YALAŞMAK”
Yazar: Özder, Deva
Dergi: EKEV Akademi Dergisi, Vol. 0 No. 87, 2021
Anahtar kelimeler: Klasik Türk Şiiri,Eski Türk İnanışları,Divan Şairleri,Kan Yalaşmak,Kardeş Olmak.

Klasik Türk şiirinin beslendiği en önemli kaynaklarından biri şüphesiz ki içinde bulunduğu toplumun kültür ve yaşayışıdır. Şairler, yaşadıkları toplumun kültürlerini şiirlerine aktarırlarken bir kısmının bugün dahi devam ettiği âdet, gelenek, görenek ve birtakımuygulamalara temas etmişlerdir. Klasik Türk şairlerinin şiirlerinde yer verdiği uygulamalardan biri de “kan yalaşmak”tır. Metinlerde sıklıkla karşılaşılan “kan yalaşmak” ifadesi“kardeş olmak için iki kişinin birbirlerinin birer damla kanını yalaması, iki yabancı kişinin birbirinin kanını emmek veya yalamak suretiyle kardeş olması” anlamına gelmekteve Türklerin en eski ant içme törenlerinden olan bir Türk geleneğini işaret etmektedir.Türk kültür tarihi içerisinde çok köklü bir geçmişe sahip olan bu gelenek, yemini edecekkişilerin kollarını sivri bir nesne ile çizerek akan kanı bir çanağa almaları, bu kanı süt,kımız veya şarapla karıştırarak şahitler huzurunda yarı yarıya içmeleri yahut çanaktakikana kılıç, ok gibi birtakım silahlar batırarak kanı dudaklarına sürmeleri ve bunları yaparken kutlu sayılan yemini etmeleri şeklinde gerçekleşmektedir. Türklerin İslamiyet’ikabul etmesi ve Kur’an-ı Kerim’in insana kan içmeyi yasaklaması, ayinin sadeleşmesineve zamanla uygulanabilirliğini yitirmesine sebep olsa da bu gelenek klasik Türk şiirinde“kan yalaşmak”, “kan yalaşıp kardeş olmak” ifadesiyle karşımıza çıkmaktadır. Çalışmada eski bir Türk geleneği olan ve farklı varyantlarıyla günümüze kadar gelen “kanyalaşmak” âdetinin klasik Türk şairlerince nasıl ele alındığı, o dönem toplum hayatındanasıl bir yere sahip olduğu ve ifadeye gerçek anlamının dışında ne tür sembolik anlamlaryüklendiği örnek beyitler ışığında tespit edilmeye çalışılmıştır.

Klasik Türk şiirinin beslendiği en önemli kaynaklarından biri şüphesiz ki içinde bulunduğu toplumun kültür ve yaşayışıdır. Şairler, yaşadıkları toplumun kültürlerini şiirlerine aktarırlarken bir kısmının bugün dahi devam ettiği âdet, gelenek, görenek ve birtakımuygulamalara temas etmişlerdir. Klasik Türk şairlerinin şiirlerinde yer verdiği uygulamalardan biri de “kan yalaşmak”tır. Metinlerde sıklıkla karşılaşılan “kan yalaşmak” ifadesi“kardeş olmak için iki kişinin birbirlerinin birer damla kanını yalaması, iki yabancı kişinin birbirinin kanını emmek veya yalamak suretiyle kardeş olması” anlamına gelmekteve Türklerin en eski ant içme törenlerinden olan bir Türk geleneğini işaret etmektedir.Türk kültür tarihi içerisinde çok köklü bir geçmişe sahip olan bu gelenek, yemini edecekkişilerin kollarını sivri bir nesne ile çizerek akan kanı bir çanağa almaları, bu kanı süt,kımız veya şarapla karıştırarak şahitler huzurunda yarı yarıya içmeleri yahut çanaktakikana kılıç, ok gibi birtakım silahlar batırarak kanı dudaklarına sürmeleri ve bunları yaparken kutlu sayılan yemini etmeleri şeklinde gerçekleşmektedir. Türklerin İslamiyet’ikabul etmesi ve Kur’an-ı Kerim’in insana kan içmeyi yasaklaması, ayinin sadeleşmesineve zamanla uygulanabilirliğini yitirmesine sebep olsa da bu gelenek klasik Türk şiirinde“kan yalaşmak”, “kan yalaşıp kardeş olmak” ifadesiyle karşımıza çıkmaktadır. Çalışmada eski bir Türk geleneği olan ve farklı varyantlarıyla günümüze kadar gelen “kanyalaşmak” âdetinin klasik Türk şairlerince nasıl ele alındığı, o dönem toplum hayatındanasıl bir yere sahip olduğu ve ifadeye gerçek anlamının dışında ne tür sembolik anlamlaryüklendiği örnek beyitler ışığında tespit edilmeye çalışılmıştır.