Bazı fiziko-kimyasal toprak özellikleri ile bazı erodibilite parametreleri arasındaki ilişkilerin mikro havza ölçeğinde değerlendirilmesi
Assessment of the relationship between some physico-chemical properties of soil and some erodibility parameters in micro basin scale
Yazar: Saygın, Fikret; Dengiz, Orhan; İç, Serkan; İmamoğlu, Ali
Dergi: Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Vol. 20 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Agricultural, Veterinary and Food Sciences ; Ziraat, Veterinerlik ve Gıda Bilimleri ; Dispersiyon oranı,Agregat stabilitesi,Toprak fiziko-kimyasal özellikler ; Aggregate stability,Dispersion ratio,Soil physico-chemical properties

Dünya’nın birçok yerinde, verimli toprak katmanlarını taşıyıp, taşındığı yerde toprağın ekosistem içerisindeki fonksiyonel özelliğinin yitirmesinin yanı sıra, eğim doğrultusunda hareket ederek biriktiği yerde çevresel, ekonomik ve tarımsal yönden zarar oluşturan erozyon olayı önemli bir çevresel sorun oluşturmaktadır. Toprakların aşınmaya karşı göstermiş oldukları direnç ve strüktürel açıdan dayanıklılıkları, erozyona uğrama eğilimini göstermekte ve bu sebeple erozyonun yönü ve boyutu belirlenebilmektedir. Toprağın aşınabilirlik karakterlerinin belirlenmesi, erozyona uğrama eğiliminin tespit edilmesi açısından önemli bir yaklaşım olduğu söylenebilir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’nin Doğu Karadeniz Bölgesi’nde Rize ili sınırları içerisinde yer alan mikro havzaya ait çay tarımı yapılan toprakların bazı fiziko-kimyasal özellikler ile erozyona duyarlılık parametreleri olan dispersiyon oranı (DO) ve agregat stabilitesi (AS) arasındaki ilişkinin değerlendirilmesidir. Bu amaçla, mikro havza içerisinde çay tarımı yapılan arazilerden 28 farklı noktadan toprak örneği alınmıştır. Laboratuvar analizlerinden sonra elde edilen veriler istatistiksel olarak test edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, mikro havza içerisinde çay tarımı yapılan tarım arazilerinden alınan toprakların erozyona karşı hassasiyetleri değişkenlik göstermektedir. Toprakların DO değerleri %3.85 ile %18.14 arasında değişirken, AS değerleri %55.52 ile %92.02 arasında değişim göstermiştir. AS, DO ve diğer toprak özellikleri ilişkisinde en yüksek pozitif korelasyon organik madde ile azot (0.89**) görülürken, en yüksek negatif korelasyon kum ile silt (-0.83**) arasında belirlenmiştir. Ayrıca yapılan korelasyon testinde DO ve AS arasında önemli düzeyde negatif ilişki olduğu bulunmuştur.

In many parts of the world, soil erosion causes losing of soil functional features in ecosystem by carrying surface depth which is fertile layer and gives environmental, economic, and agricultural damages by means of transporting along with the slope due to accumulating process is one of the most environmental problems. Resistance of soils against to erosion in terms of their structural stability shows a tendency for vulnerability of erosion, thus, it is possible to determine the direction and size of the erosion. In addition, it can be said that determination of soil erodibility characteristics is an important approach to detect tendency of soil erosion. The aim of this study was to evaluate relationships between some erodibility factors (dispersion ratio (DR) and aggregate stability (AS)) and some physico-chemical properties of soils used for tea cultivation in micro basin located at Rize province at Eastern Black Sea Region of Turkey. For this purpose, 28 soil samples were taken from different location points of tea cultivated land in micro basin. After laboratory studies, the data obtained were tested statistically. According to the analysis, results show variability against erosion of the soils. It was found that DR values of soils changed between 3.85% and 18.14% while, AS values were determined between 55.52% and 92.02%. Moreover, it was determined the highest positive correlation relationship between AS, DR and organic matter and nitrogen (0.89**), whereas the highest negative correlation relationship was found between sand and silt (-0.83**). Also, there was detected significantly negative relationship between DO and AS in the correlation test.