Sivas Çifte Minareli Medrese’nin Minarelerindeki Tuğla ve Çini Süslemeler Üzerine Yeni Öneriler
New Proposals for the Brick and Tile Decorations on the Minarets of Çifte Minareli Medrese (Double Minaret Madrasah) In Sivas
Yazar: Gök, Sevinç
Dergi: Art-Sanat No. 12, 2019
Anahtar kelimeler: Mâ’kılî yazı,Firuze çini,Sırsız tuğla ; Mâ’kılî script,Turquoise tile,Unglazed brick

SivasÇifte Minareli Medrese, mevcut giriş cephesi ve yıkılmış ana binasıyla, çeşitliaraştırmalara konu olmuş yapılardandır. Amacımız, yapıya ilişkin bilgileritekrar etmek değil, bugüne kadar çözülememiş ve tahrip olmuş süslemeleriüzerine yeni önerilerde bulunmaktır. Yapının minareleri, kaideleriyle birliktetuğla ile inşa edilmiş, süslemeleri de tuğla ve çinilerle meydanagetirilmiştir. Büyük bir yıkım yaşayan yapıya, son yıllarda gerçekleştirilenrestorasyon çalışmalarıyla da zarar verilmiş, bu onarımlar esnasında yapınınözellikle minare kaidelerindeki süslemelerinin bozulduğu saptanmıştır. Soldaki(kuzey) minarenin kaidesindeki panoda; “Allah”kelimesinin tekrar edildiği mâ’kılî yazı tarzıyla işlenmiş düzenleme, kısmen deolsa aslına uygun yapılmaya çalışılmıştır. Sağdaki (güney) minareninkaidesindeki panoda ise bugün geometrik bir kompozisyon gibi görülen, ancakhiçbir düzen kurgusunun olmadığı bir bezeme dikkati çeker. Özellikle bu panoçok hatalı bir şekilde restore edilmiştir. Soldaki panoda, “Allah” kelimesinin, dört farklı yönde yerleştirilerek verildiği veortada svastika motifi ile birleştirildiği net olarak anlaşılmaktadır. Sağdakipanoda ise yine Arap harfleriyle mâ’kılî yazıyla; “Muhammed”, “Ebubekir”, “Ömer”, “Osman” ve “Ali”isimlerinin verildiği araştırmalarımız sonucunda tespit edilmiştir.Orijinalinde, ustanın mükemmel bir geometrik sistemle, matematiksel formüledayandırarak işlediği bu panoların bugünkü görünümü kabul edilemez düzeydedir.Yapıda yer alan diğer çini süslemelerin de büyük bir bölümü, geri dönüşümümümkün olamayacak şekilde tahrip olmuştur.

With its currententrance façade and collapsed main building, Çifte Minareli Medrese (DoubleMinaret Madrasah) in Sivas is one of the buildings which has been the subjectof various studies. We do not aim to repeat the information about the buildingbut we wish to make new proposals about those decorations which have not been decipheredand which have been destroyed. The minarets of the building, together withtheir bases, were constructed with bricks and their decorations were made withbricks and tiles. Having undergone great destruction, the building has alsobeen damaged by the restorations carried out in recent years and it has beendetermined that especially the decorations of the building on the minaret baseswere ruined during these restorations. The arrangement worked in the mâ’kılîscript style, in which the word “Allah(God)” was repeated, on the panel on the base of the minaret on the left (north)was intended to be made in conformity with its original, although partially. Onthe other hand, a decoration which seems like a geometric composition today butwhich has no arrangement set-up is striking on the panel on the base of theminaret on the right (south). This panel in particular has been restored veryerroneously. It is clearly understood that the word “Allah (God)” was provided by placing it in four differentdirections and joined to a swastika motif in the middle on the panel on the left.As a result of our research, it has been established that the names “Muhammed (Muhammad)”, “Ebubekir (Abu Bakr)”, “Ömer (Umar)”, “Osman (Uthman)” and “Ali”were provided again with Arabic letters in the mâ’kılî script on the panel onthe right. The current appearances of these panels, the originals of which themaster worked on the basis of a mathematical formula in a perfect geometricsystem, are at an unacceptable level. The majority of the other tiledecorations in the building have also been destroyed irreversibly.