Ekmeklik buğdayda  Triticum aestivum L.  diallel melez analizi ile bazı agronomik özelliklerin incelenmesi
Determination of Some Agronomic Traits by Diallel Hybrid Analysis in  Common Wheat  Triticum aestivum L.
Yazar: Aydoğan Çifci, Esra; Yağdı, Köksal
Dergi: Journal of Agricultural Sciences, Vol. 13 No. 04, 2007
Anahtar kelimeler: Common wheat,diallel analysis,GCA and SCA,heterosis,heterobeltiosis ; Ekmeklik buğday,diallel analiz,GKK ve ÖKK,heterosis,heterobeltiosis

Bu çalışmada, farklı orijinli altı ekmeklik buğday [Gönen G1 , Saraybosna G2 , Köksal-2000 G3 , Atilla-12 G4 , 15-4 G5 ,ve 22-1 G6 ] kullanılarak, tam diallel melezlemeler gerçekleştirilmiştir. Denemede F1bitkileri ve anaçlar üzerinde bitki boyu, başak boyu, başakçık sayısı, başakta tane sayısı, başakta tane ağırlığı ve 1000 tane ağırlığı özellikleri incelenmiştir. İncelenen tüm özellikler için Genel Kombinasyon Kabiliyeti  GKK  ve Özel Kombinasyon Kabiliyet,  ÖKK  kareler ortalamasının istatistiksel olarak önemli olduğu, resiprokal etkiler ortalamasının ise başak boyu ve başakta tane sayısı özelliklerinde önemsiz, diğer karakterlerde ise önemli olduğu saptanmıştır. Yapılan analizler sonucunda Gönen buğdayında başak boyu özelliği dışında incelenen bütün özelliklerde GKK değerleri önemli bulunmuştur. Elde edilen melezler için ÖKK değerleri açısından incelendiğinde, G1xG3 melezinde bitki boyu hariç diğer tüm özelliklerde pozitif ve önemli ÖKK etkisi gözlenmiştir. En yüksek dar anlamda kalıtım derecesi 0.464 ile bitki boyu özelliğinde, en düşük değer ise 0.003 ile başak boyu özelliğinde bulunmuştur. Çalışmada en yüksek heterosis değeri %82.54 değeri ile başakta tane sayısı özelliğinde G6xG3 melezinde belirlenirken en düşük değer % - 28.31 değeri ile G5xG3 melezinde başakta tane ağırlığı özelliğinde belirlenmiştir. En yüksek ve en düşük heterobeltiosis değerleri ise sırasıyla %54.01 ve % - 28.63 ile başakta tane ağırlığı özelliğinde belirlenmiştir

In this study, by using 6 different originated common wheat genotypes [Gönen G1 , Saraybosna G 2 , Köksal-2000 G3 , Atilla-12 G4 , 15-4 G5 , 22-1 G6 ], full diallel crosses were made. Plant height, spike length, spikelet number/ spike, seed number/ spike, seed weight/ spike and 1000 kernel weight were investigated over F1 plants and parents.It is found that mean squares of GCA and SCA were significant for all investigated traits whereas it is determined that resiprocal effect was non-significant for spike length and seed number/spike and statistically significant for other traits.GCA effects were determined to be significant for all the traits, except spike lenght, in Gönen wheat. When the SCA effects were examined, in G1xG3 hybrid, except plant height, significant and positive SCA effects were observed for the other traits. The highest narrowsense heritability was found in plan height by 0.464 and the lowest in spike length by 0.003. The highest heterosis value was observed in G6xG3 hybrid by 82.54% in the seed number /spike, the lowest heterosis was in G5xG3 hybrid by - 28.31 % in the trait of seed weight/spike in the study. The highest and the lowest heterobeltiosis values were obtained in the seed weight / spike by 54.01 % and - 28.63 %, respectively