KAMUDA SEKTÖRÜNDE YOLSUZLUK RİSKİNİ ÖNLEYİCİ BİR ARAÇ OLARAK İÇ KONTROL SİSTEMİ
KAMUDA SEKTÖRÜNDE YOLSUZLUK RİSKİNİ ÖNLEYİCİ BİR ARAÇ OLARAK İÇ KONTROL SİSTEMİ
Yazar: Arıkan, MEHMET; Benk, Serkan
Dergi: İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 6 No. 1, 2017
Anahtar kelimeler: İç Kontrol,COSO,Yolsuzluk,Denetim

Modern kamu yönetimi sistemi; etkili ve verimli kaynak kullanımı, stratejikplana dayalı yönetim sistemi, performans esaslı bütçeleme, saydamlık, hesapverilebilirlik, liyakat esaslı personel rejimi gibi kavramlarla kendifelsefesini oluşturmuştur. Bu felsefe; görev, yetki ve sorumlulukların net birşekilde belirlendiği bir yönetim öngörmüş; raporlama sistemlerinin, bilgiteknolojilerinin, analiz ve yorumlama tekniklerinin ön plana çıkarıldığı;yöneticiye güvenle karar alma ve uygulama imkânı sağlamayı hedefleyenmekanizmalar yaratmıştır. Temelleri özel sektöre dayanan iç kontrol, modernkamu yönetimi sistemine dâhil olarak, ihtiyaçlara göre güncellenebilen dinamikyapısı ile günümüzdeki şekline kavuşmuştur. Yolsuzlukların engellenebilmesi,kamusal ihtiyaçların belirlenerek kaynakların planlı bir şekilde bu alanlarakanalize edilebilmesi, riskli alanların tespit edilerek yönetilmesi ve idareninkamuoyu önündeki imajı, etkin bir şekilde işleyen iç kontrol sistemininkazanımlarıdır.Bu çalışmada, COSO modelini esas alan iç kontrol sisteminin yolsuzluksuçlarının önlenmesindeki etkileri anlatılmaya çalışılmıştır. Literatürtaraması yapılarak, iç kontrol ve yolsuzluk suçları arasındaki ters yönlüilişki ele alınmıştır. Geleneksel denetim sistemlerinin eksikliklerindenkaynaklanan finansal ve yönetsel skandallar, tarihsel örneklerle ele alınarak;yolsuzluk riski taşıyan alanların, iç denetim, raporlama, kontrol, iletişim,liyakat esaslı personel rejimi, saydamlık, hesap verebilirlik, etik ilkeler vebilgi yönetimi sistemleri gibi mekanizmalarla; nasıl ıslah edilebilecekleriüzerinde durulmuştur. Modern kamu yönetimi sistemi içerisinde iç kontrolüniçselleştirilememesi, bu konuda farkındalık yaratılamaması ve gelenekselyönetim anlayışının evirilememesinin; iç kontrolün etkinliği ve işlerliğininönündeki en temel sorunlar olduğuna dikkat çekilerek; bu sorunların nasılbertaraf edilebilecekleri konusunda birtakım önerilerde bulunulmuştur.

Modern kamu yönetimi sistemi; etkili ve verimli kaynak kullanımı, stratejikplana dayalı yönetim sistemi, performans esaslı bütçeleme, saydamlık, hesapverilebilirlik, liyakat esaslı personel rejimi gibi kavramlarla kendifelsefesini oluşturmuştur. Bu felsefe; görev, yetki ve sorumlulukların net birşekilde belirlendiği bir yönetim öngörmüş; raporlama sistemlerinin, bilgiteknolojilerinin, analiz ve yorumlama tekniklerinin ön plana çıkarıldığı;yöneticiye güvenle karar alma ve uygulama imkânı sağlamayı hedefleyenmekanizmalar yaratmıştır. Temelleri özel sektöre dayanan iç kontrol, modernkamu yönetimi sistemine dâhil olarak, ihtiyaçlara göre güncellenebilen dinamikyapısı ile günümüzdeki şekline kavuşmuştur. Yolsuzlukların engellenebilmesi,kamusal ihtiyaçların belirlenerek kaynakların planlı bir şekilde bu alanlarakanalize edilebilmesi, riskli alanların tespit edilerek yönetilmesi ve idareninkamuoyu önündeki imajı, etkin bir şekilde işleyen iç kontrol sistemininkazanımlarıdır.Bu çalışmada, COSO modelini esas alan iç kontrol sisteminin yolsuzluksuçlarının önlenmesindeki etkileri anlatılmaya çalışılmıştır. Literatürtaraması yapılarak, iç kontrol ve yolsuzluk suçları arasındaki ters yönlüilişki ele alınmıştır. Geleneksel denetim sistemlerinin eksikliklerindenkaynaklanan finansal ve yönetsel skandallar, tarihsel örneklerle ele alınarak;yolsuzluk riski taşıyan alanların, iç denetim, raporlama, kontrol, iletişim,liyakat esaslı personel rejimi, saydamlık, hesap verebilirlik, etik ilkeler vebilgi yönetimi sistemleri gibi mekanizmalarla; nasıl ıslah edilebilecekleriüzerinde durulmuştur. Modern kamu yönetimi sistemi içerisinde iç kontrolüniçselleştirilememesi, bu konuda farkındalık yaratılamaması ve gelenekselyönetim anlayışının evirilememesinin; iç kontrolün etkinliği ve işlerliğininönündeki en temel sorunlar olduğuna dikkat çekilerek; bu sorunların nasılbertaraf edilebilecekleri konusunda birtakım önerilerde bulunulmuştur.