MECELLE ŞÂRİHİ ALİ HAYDAR EFENDİ’NİN ŞURÛT İLMİNE DAİR ESERLERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME
AN ANALYSIS OF ALİ HAYDAR EFENDİ’S, THE COMMENTATOR OF MAJALLA, BOOKS ON ILM AL-SHURŪT
Yazar: Aktaş, Ayşe
Dergi: İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, Vol. 6 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Islamic Law,Ilm al-Shurūt,Ali Haydar Efendi,Kitab al-Mabahis,Tatbikât (Practice),Ottoman ; İslam Hukuku,Şurût İlmi,Ali Haydar Efendi,Kitâbü'l-Mebâhis,Tatbikât,Osmanlı

Bu makaledeson devir Osmanlı hukukçularından olan Küçük Ali Haydar Efendi’nin (ö.1354/1935) şurût ilmine dair yazdığı eserler incelenecektir. Ali Haydar EfendiOsmanlı Devleti’nin son döneminde yetişmiş büyük bir hukukçudur. O, devletteüstlendiği birçok hukukî vazifenin yanı sıra İslâm hukukuna dair birçok eserkaleme almıştır. Yazdığı bu eserler hukuk ilmine birçok katkı sağlayıp ardındangelen hukukçular için de ilham kaynağı olmuştur. Ayrıca Ali Haydar Efendi hemmedrese kökenli bir âlim hem de Tanzimat sonrası kurulan eğitim kurumlarındayetişmiş bir hukukçudur. Ali Haydar Efendi’nin eserleri tüm buhususlar dikkate alınarak değerlendirilmelidir. Ali Haydar Efendi’nin bumakalede inceleyeceğimiz eserleri şurût ilmine dair kaleme alınmış soneserlerdir. Bu eserler Tatbikât-ı Şer’iyye Dersi ve Kitâbü’l-mebâhisi’l-mühimmefi’t-tatbikât-ı şer’iyye ve’l-hukukiyyedir. Bunlardan Tatbikât-ıŞer’iyye Dersi daha önce yazılmış olup diğer eserin temelini teşkiletmektedir. Bu kitap, Ali Haydar Efendi’nin medresetü’l-kudâtta verdiğitatbikat-ı şer’iyye dersinde ders kitabı olarak okuttuğu bir eser özelliğitaşımaktadır. Diğer eseri olan Kitâbü’l-mebahisi’l-mühimme fi’t-tatbikât-ışer’iyye ve’l-hukukiyye ise Ali Haydar Efendi’nin uzun yıllar üzerindeçalıştığı ve tatbikât alanına (Ali Haydar Efendi döneminde şurût ilminin adıtatbikât olmuştur) dair orijinal bilgilerin yer aldığı ve de şurût ilmine dairkaleme alınan son kitaptır. Bundan ötürü Osmanlı döneminde şurût ilminin AliHaydar Efendi ile sona erdiğini söylemek mümkündür.

In this article, I will analyze Ali HaydarEfendi’s (d. 1354/1935) books on ilm al-shurūt. Ali Haydar Efendi was one ofthe great legal experts who was trained in the last period of Ottoman Empire.He wrote several books on Islamic law in addition to his juridical services inthe State. His books have made significant contributions to the science of lawand have been an inspiration to the following legal experts. Besides, AliHaydar Efendi was both trained in madrasa and educational institutions whichwere established after the Tanzimat. Ali Haydar Efendi’s books should beevaluated by considering all these aspects. The books that I will analyze inthis article are the last books written in the field of ilm al-shurūt. Thesebooks are Tatbikât-ı Şer’iyye Dersi (Tatbikat-ı Şariyyah Coursebook) andKitab al-Mabahis al-Muhimmah fi’t-Tatbikat aş-Şariyyah va’l-Hukukiyyah. Fromthese books Tatbikat-ı Şariyyah Coursebook was written earlier and thiswas the base of the other book. This book was the coursebook for the lesson ofTatbikat aş-Şariyyah which was lectured by Ali Haydar Efendi in madrasahal-qudat. Ali Haydar Efendi had studied on his other book Kitab al-Mabahisal-Muhimmah fi’t-Tatbikat aş-Şariyyah va’l-Hukukiyyah for many years. Thisbook contains original information about tatbikat (tatbikat was the name ofilm-al shurūt in the time of Ali Haydar Efendi) and so this book is the lastbook written about ilm al-shurūt. That is, ilm al-shurūt ended in the Ottomanperiod with Ali Haydar Efendi.