Göksu Nehri Havzasının Yağış-Akış İlişkileri
Rainfall-Runoff Interactions of Göksu River Basin
Yazar: Palta, Şahin; Yurtseven, İbrahim; Aksay, Halit
Dergi: Bartın Orman Fakültesi Dergisi, Vol. 21 No. 3, 2019
Anahtar kelimeler: Forest Industry Engineering ; Orman Endüstri Mühendisliği ; Rainfall,runoff,Göksu River Basin,water yield ; Yağış,Göksu Nehri Havzası,su verimi,akış

Araştırmaya konuedilen Göksu havzasındaki iki adet akım gözlem istasyonu ve bir adetmeteoroloji istasyonundan 2005-2014 yılları arasındaki akış ve yağışverilerinin her bir aya ait uzun dönemli ve mevsimlik verilerinde bir trendinvar olup olmadığı Mann-Kendall Mertebe Korelasyonu testi ile analiz edilmiştir.Trend analizine geçmeden önce E17A020 (Hamam) ve E17A014 (Karahacılı) kodnumaralı iki akım gözlem istasyonuna ait havza büyüklükleri ile debi değerleridikkate alınarak bu iki istasyona ait su verimleri belirlenmiştir. Su verimleriile toplam yağışın oranı olarak değerlendirilen akış katsayıları yüzdeleri heristasyon için ayrı ayrı hesaplanmıştır. Havzalardaki su veriminde meydana gelenkayıpların bir göstergesi konumunda bulunan akış katsayısı parametresiyükseldikçe havzadaki toplam su kaybının az olduğu, düştükçe su kaybınınfazlalaştığı ya da suyun toprakta depo halinde bulunduğu ya da doğal akışınbaraj vb. yapay etkenlerle sınırlandığı sonucuna varılabilmektedir. Yıllıktoplam akış ve yağış değerleri göz önüne alındığında E17A020 nolu havzanın akışkatsayısı %43.49, E17A014 kod numaralı akım gözlem istasyonu için ise %41.28olarak hesaplanmıştır. Havzadaki yağış-akış ilişkisini tespit etmek için her 12ay ayrı ayrı değerlendirilerek yapılan trend analizinde E17A020 istasyonundatüm aylarda trendin var olmadığı, E17A014 istasyonunda ise Temmuz ve Eylülakışlarında bir artış olduğu görülmektedir. Diğer aylarda ise bu istasyon içinherhangi bir eğilim bulunamamıştır. Her iki istasyonda da dört mevsim ayrı ayrıdeğerlendirildiğinde uzun dönemli zaman serilerinde sadece E17A014 istasyonunaait yaz mevsimi yağışlarında artış görüldüğü diğer mevsimlerde ise herhangi birartış veya azalış trendi bulunmadığı görülmektedir. Yağış trendinde ay vemevsimde hiç bir trendin varlığının görülmemesi son yıllarda yaz aylarındakiakarsu akışlarında yapay baraj ve bend gibi depolama alanlarından suyunbeslemesinin arttığı çıkarımı elde edilmiştir.

The existence of any trend for the monthly andseasonal rainfall and runoff data between 2005-2014 acquired from the tworunoff gauge station and one meteorological station at the Göksu River basin inMersin province, were analyzed based on the Mann-Kendall Rank Correlation test.Prior to the trend analysis, initially, water yields were obtained dependentupon the basin sizes and flow rate data belonging to the runoff stations withthe codes of E17A020 (Hamam) and E17A014 (Karahacılı). Then, flow coefficientpercentages were determined for each station, based on the water yields andtotal rainfall ratios. The increase in the flow coefficient parameter that isan indicator of the water yield deficiency, implies the low total waterdeficiency within basin whereas the decrease emphasizes the much total waterdeficiency or the water is trapped as soil moisture or the natural flow isrestricted by any structural means such as dams and etc.  Considering the annual total flow andrainfall data, the runoff coefficient of the station with the code of E17A020was 43.49% while it was 41.28% for the E17A014. In order to determine therainfall-runoff interactions within the basin, the trend analyses for each 12months revealed the inexistence of trend for the all months at the E17A020station whereas revealed the increase for the July and September at theE17A014. On the other hand, no trend was determined for the other months. Whenthe four seasons were separately evaluated, the increase in the summer seasonrainfall for long-term time series was observed only at the E17A014 station,yet it did not occur for the other seasons. According to the rainfall trend forthe E17A020 station, it was concluded that the inexistence of any monthly andseasonal trend may be due to the artificial storage structures such as dams andetc.