ALGORİTMALAR, ÇOCUKLUK VE DİJİTAL KÜLTÜR: SEÇİMLERİN YENİ EKONOMİSİNE DOĞRU
ALGORITHMS, CHILDHOOD, AND DIGITAL CULTURE: TOWARDS A NEW ECONOMY OF THE CHOICE
Yazar: Dudu Karaman, Esra
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, Vol. 14 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Communication Studies ; İletişim Çalışmaları ; Algoritmalar,dijital çağ,yeni medya,çocukluk. ; Algorithms,digital age,new media,childhood.

Günümüzün dijital çağında insana içkin olan tercih etme, seçme ve karar alma ediminin bir uzantısı olarak nitelendirilebilecek olan algoritmalar, arama motorlarından sosyal medya uygulamalarına, çevrimiçi alışverişten haber tüketim pratiklerimize kadar gündelik yaşamımıza ilişkin seçimlerimizi yönlendirme ve yönetme konusunda gittikçe daha önemli hale gelmektedir. Algoritmalar yaşamlarımızda üzerinde çokça düşünmek üzere bir kontrol geliştirmediğimiz fakat gündelik seçimlerimizi çok da farkında olmadan yönetmekte ve görünmez sınırlar içerisinde tutmaktadır. Dijital yerliler olarak tanımlanan günümüz çocuklarının, dijital dünyayı gerçek yaşamdan ayrı değil, onunla iç içe geçmiş bir şekilde algıladıkları düşünüldüğünde; algoritmaların, onların dijital dünyayı deneyimleme pratiklerini nasıl şekillendirdiği önem kazanmaktadır. Bu kapsamda çalışmada, çocukların dijital içerik tercihlerini yönlendiren algoritmik öneri sistemlerini nasıl deneyimledikleri ve bu sistemlere yönelik farkındalık düzeyleri nitel araştırma yaklaşımıyla incelenmiştir. Araştırma, Gümüşhane’de yaşayan 12-15 yaş aralığındaki 6 çocukla yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla gerçekleştirilmiştir. Bulgular, çocukların algoritmik öneri sistemlerine ilişkin farkındalık düzeylerinin sınırlı olduğunu; içerik seçiminde özgür iradelerini kullandıklarını ifade etmelerine rağmen, algoritmaların yönlendirmelerinin bilinçdışı düzeyde etkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca içerik tercihinde “popülerlik” ve “ilgi çekicilik” gibi unsurların öne çıktığı, algoritmaların aynı içerikleri tekrar karşılarına çıkarmasının ise “sıkıcı” bulunduğu belirlenmiştir. Yanı sıra kullanıcıların içerik tüketirken daha özgür ve özerk hissettikleri ancak içerik üretirken “güvensiz” bir ortamda olduğunu düşünmelerinden kaynaklı olarak paylaşımlarını daha temkinli yaptıkları bulgusuna ulaşılmıştır.

In today's digital age, algorithms, which can be described as an extension of the acts of preference, selection, and decision-making inherent to humans, are becoming increasingly important in directing and managing our choices regarding our daily lives, from search engines to social media applications, from online shopping to our news consumption practices. Algorithms are things we haven't developed much control over in our lives, but they manage our daily choices without us realizing it and keep them within invisible boundaries. Considering that today's children, defined as digital natives, perceive the digital world not as separate from real life but as intertwined with it, how algorithms shape their practices of experiencing the digital world gains importance. In this context, this study examined how children experience algorithmic recommendation systems that guide their digital content preferences, and their level of awareness of these systems, using a qualitative research approach. The research was conducted through semi-structured interviews with 6 children aged 12-15 living in Gümüşhane. The findings indicate that children's awareness level of algorithmic recommendation systems is limited; Although users stated that they used their free will in content selection, the algorithms' guidance appears to have an unconscious impact. Furthermore, it was determined that factors such as "popularity" and "attractiveness" were prominent in content selection, and that the algorithms' repetitive presentation of the same content was perceived as "boring." Furthermore, it was found that users felt more free and autonomous when consuming content, but shared content more cautiously due to the perception that they were in an "unsafe" environment.