hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Falname Danyal ʿAleyhi’s-Selam (Metin-İnceleme-Sözlük)
Falnama Danyal ʿAleyhi’s-Selam (Text-Analysis-Glossary)
Yazar: Kotan, Hüsna
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 65, 2019
Anahtar kelimeler: Falname,ses bilgisi,şekil bilgisi,sözlük ; Falnama,phonology,morphology,glossary

İnsanoğlu varoluşundan bu yana geleceği bilmek ve yönlendirmek istemiştir. Bu merak ve öngörüde bulunabilme arzusu onu çeşitli arayışlara itmiş; gelecekle ilgili kuşkular, başarılı ve mutlu olma isteği insanların birtakım yöntemler geliştirmesine sebep olmuştur. Tarih boyunca ilkel toplumlardan günümüz modern dünyasına değin gökteki yıldızlardan, taşa, suya, ateşe, aynaya, kahveye kadar çeşitli nesneler iyi ve kötü şekilde yorumlanmış ve bu yorumlar baht, talih, uğur anlamına gelen fal sözcüğü ile karşılanmıştır. Oldukça köklü bir geçmişe sahip olan ve hayatın hemen her alanına yayılan fal, edebi bir tür olarak da karşımıza çıkmaktadır. Fal ile ilgili olarak hem nazım hem de nesir türünde eserler yazılmış ve bunlara genel olarak falname adı verilmiştir. Bu çalışmada İsveç Lund Üniversitesi Kütüphanesi Gunnar Jarring Koleksiyonu’nda “A Composite Volume” adı altında Prov. 64 numarasıyla kayıtlı olan bir mecmuanın ilk yirmi üç varağında yer alan “Fālnāme Dānyāl ʿAleyhi’s-selām” adlı yazma eser ele alınmıştır. Arap harfleri ile yazılan ve remil falını konu edinen bu eserin transkripsiyonlu metni hazırlanarak üzerinde işlevsel bir dil incelemesi yapılmış ve metinde geçen sözcükleri içeren bir sözlük hazırlanmıştır.

Human beings have wanted to learn and guide the future since its existence. The desire for this curiosity and foresight led him to be in search of new things and doubts about the future, the desire to be successful and happy led people to develop a number of methods. Throughout history, from the primitive societies to the modern world, from the stars in the sky to the stone, water, fire, mirror, coffee, various objects have been interpreted in a good and bad way, and these comments are met with the word fortune-telling which means hap, chance and luck. The fortune-telling, which has a deeply rooted history and extends to almost all areas of life, also appears as a literary genre. Both the verse and prose works were written about fortune-telling, and these were generally called falnama.In this study, a manuscript named “Fālnāme Dānyāl ‘Aleyhis-selām” in the first twenty-three folio of a document which is registered with the number 64 in the Gunnar Jarring Collection of Swedish Lund University Library under the name of an” A Composite Volume” is dealt with.  By preparing the transcribed text of this work, which is written with Arabic letters and the theme of geomancy, a functional language analysis has been made and a glossary containing the words in the text has been prepared.
Medea, Zehra, Mediha / Her Şey Değişir, Kadının Yazgısı Değişmez
Medea, Zehra, Mediha / Everything Changes But the Destiny of Woman
Yazar: Dicle, Esra
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 66, 2019
Anahtar kelimeler: Creative Arts and Writing ; Sanat ve Edebiyat ; Medea,Yenidenyazım,Tiyatro ; Medea,Rewriting,Theatre

Gücünü, su tanrısı Poseidon ve Güneş tanrısı Helios'tan alan Colchis kralının büyücü kızı Medea'nın öyküsü birçok tiyatro oyunu, şiir, resim ve sinema filmine esin kaynağı oldu. Çocuklarını öldüren anne figürü olarak antik Yunan’da lanetlenen Medea'nın bu akıl dışı eylemini, Euripides'ten başlayarak Seneca, Bernard Shaw gibi pek çok yazar, farklı şekillerde yorumladı. Türk tiyatrosunda Medea mitosunu ele alan en önemli oyun, Güngör Dilmen'in 1967 tarihli Kurban’ıdır. Oyun, Anadolu’nun bir köyüne taşır ve zamanının güncel sorunlarıyla biçimlendirilir. 1992 tarihli Mediha oyunu ise, Yüksel Pazarkaya tarafından yine Medea anlatısı esas alınarak yazılmıştır. Konu, yine Anadolu coğrafyasında başlar fakat bu defa göç sorununu da içererek Almanya'ya kadar uzanır. Hepsinde çocuklarını öldüren bir kadın vardır; zaman, mekân ve koşullar değişse de. Bu incelemede amaç, Euripides’in Medea'sını alt metin olarak kabul edip saydığım eserlerde Medea'nın özelliklerinin, eylemlerinin ve bunların nedenlerinin nasıl anlaşıldığı-yorumlandığı, metinlerin üretildiği zaman-mekânın aktüel gerçekliğiyle nasıl ilişkilendirildiği, her üç metnin de alt metin-ana metin bağlantılarını nasıl kurduğu sorularına cevap bulmak olacaktır.

The story of wizard Medea who is the daughter of the king of Colchis is an inspiration of lots of films, plays, poems, operas etc. The action of Medea as a filicide is interpreted by lots of the writers beginning from Euripides.  The most important play on this myth in Turkish theater is Güngör Dilmen’s play, Kurban, written in 1967. He adapted the story to an Anatolian village and form it with contemporary issues. The another play Mediha, written by Yüksel Pazarkaya in 1992 is also based on the Medea myth. The subject of this play is also about a mother who kills her children. Mediha deals with the problem of the workers emigration to Germany. So, by the way Pazarkaya’s play adds different dimensions and current matters to the story. In these three plays there is always a woman who kills her children even if time, space, conditions and motivations are change. The main purpose of this research on this article is to find how these three plays interprets Medea myth as a subtext, how they reform the feature, actions and motivations of Medea, how they relate the contemporary conditions and problems with Medea text and to understand how these three plays construct a dialogue between main text and subtext.
Divan Şiirinde Kulakla İlgili Deyimler ve Anlam Çerçevesi
Idioms and Meaning Framework by Ear in Divan Poetry
Yazar: Öztürk, Erdem Can
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 66, 2019
Anahtar kelimeler: Creative Arts and Writing ; Sanat ve Edebiyat ; Ear,idiom,divan poetry,meaning frame. ; Kulak,deyim,divan şiiri,anlam çerçevesi

Klâsik Türk Edebiyatı’nda sevgilinin kaşı, gözü, zülüf ve dişleri gibi kulakları da onunu güzellik unsurlarındandır. Bunların her biri ayrı ayrı sevgilinin eşsiz güzelliğinin tarif ve methi için kullanılır. Bunlar arasında kulakların ayrı bir yeri vardır. Bu, kulaklara süs eşyası olarak küpe takılması; kulağın Klâsik Türk Şiiri’nin temel sembollerinden olan gül ile özdeşleştirilmesi ve kulak etrafında oluşmuş oldukça fazla deyim ve kalıp ifadelerin bulunmasıdır. Bu itibarla kulak sevgilinin güzelliğinin tarifinden, onunla iletişim kurmaya, onu ikaz etmekten ona âşık olmaya uzanan geniş bir anlam çerçevesinin temelini oluşturmaktadır. Bunların da ötesinde felek, zaman, çeşitli çiçek ve çalgı aletleriyle birlikte dolaylı olarak oldukça yaygın bir kullanıma sahiptir.Divan şairleri içinde bulundukları toplumun pek çok dinamiği gibi sözlü kültür ürünlerini de şiirlerinde yaygın olarak kullanmışlardır. Yukarıda kulakla ilgili olarak bahsedilenler de bunlar arasındadır. Bu çalışmada kulakla ilgili deyimler ve deyim olduğu değerlendirilen ifadelerle kulağın hangi anlam çerçevelerinde kullanıldığı üzerinde durulacak; bu konuda tespit ve değerlendirmelerde bulunacaktır. Ayrıca kulağın çeşitli şekillerde birlikte ve ilişki içinde kullanıldığı tespit edilebilen her bir husus hakkında ayrı ayrı bilgi verilecektir.

In the Classical Turkish Literature ears of darling like her eyebrow, eye, ear lock and teeth are one of the element of beauty too. Each of these is used separately to describe and praise the unique beauty of her darling. Among these, ears have a different place. This is to attach earrings to the ears as ornaments; to identify the ear with the rose, which is one of the basic symbols of Classical Turkish Poetry and to present many idioms and phrases that are formed around the ear. Therefore, the ear is the foundation of a wide framework of meaning, ranging from the description of the beauty of the darling to communicating with him, warning him and falling in love with him. Even fate, time, with a variety of flowers and instruments have a very common use, indirectly. Like many of the dynamics of the society in which they are in divan poets, they also used oral cultural products widely in their poems. These are also mentioned above about the ear. In this study, we will focus on the meaning of the ear with statements related to the ear and the expressions evaluated as expressions and will make determinations and evaluations on this subject. In addition, the ear is used in a variety of ways together and the relationship can be determined about each individual information will be given separately.
Kayıp Kent Germanıcıa: Lokalizasyon Problemleri Üzerine Yeni Gözlemler
The Lost City Germanicia New Observations On Localization Problems
Yazar: Dumankaya, Oktay
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 66, 2019
Anahtar kelimeler: Archaeology ; Arkeoloji ; Kahramanmaras,Mama,Gurgum,Antiocheia ad Taurum,Germanicia,Rome,Byzantine ; Kahramanmaraş,Mama,Gurgum,Antiocheia ad Taurum,Germanicia Roma Bizans

ÖzTarihi Prehistorik Dönemlere kadar uzanan Maraş; Mama, Gurgum, Antiocheia ad Taurum, Germanicia gibi önemli krallık, kent devleti ve şehirlere ev sahipliği yapmıştır. Ancak bunların lokalizasyonları hala yapılamamıştır. Bu maka¬lede, literatürde Caesarea Germanicia Comma¬gene veya Commagene Germanicia’sı olarak geçmekte olan Roma Dönemi antik kentinin lo¬kalizasyonu üzerine önerilerde bulunulmuştur. Günümüzde Kahramanmaraş il merkezinin do¬ğusunda yer alan Dulkadiroğlu ilçesindeki Antik Çağ yapılarının Germanicia Antik Kenti’ne ait ol¬duğu düşünülmektedir. Bu bölgede yoğun kent dokusu yer almaktadır. Bu durum arkeolojik kül¬tür varlıklarının ve antik kentin sınırlarının belir¬lenmesini engellemektedir. Antik kentin sınırları¬nın belirleyebilmek için bölgenin (DEM-Sayısal Yükselti Modeli) hidrolojik modellemeleri oluş¬turulmuştur. Ayrıca 1948, 1975 ve 2016 yılı hava fotoğrafları üzerinden antik çağ yapılarının dağılım alanı belirlenmiştir.

AbstractMaras which dates back to the Prehistoric Pe¬riods and hosted important kingdom and cities such as Mama, Gurgum, Antiocheia ad Taurum, Germanicia. However, their localization is still not determination. In this article, suggestions are made on the localization of the ancient Roman city of Caesarea Germanicia Commagene or Comma¬gene Germanicia. It is believed that the antiquity structures in Dulkadiroglu district, which is located on the east of Kahramanmaras city center, belong to the Germanicia Ancient City. Today, there is a dense urban structure in this region. This situation prevents the determination of the archaeological cultural heritage and the elevation borders of the ancient city. In order to determine the bounda¬ries of the ancient city, (Digital elevation Models) hydrological models of the region were created. In addition, aerial photographs of 1948, 1975 and 2016 determined the distribution area of ancient structures.
Erzurum Müzesinde Bulunan Melek Figürlü İki Gümüş Buhurdan
Two Silver Incensory with Angle Figures in Erzurum Museum
Yazar: Geyik Karpuz, Gül; Duran, Ayşe
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 66, 2019
Anahtar kelimeler: Incensory,Erzurum Museum,Angel Figure,Silver ; Buhurdan,Erzurum Müzesi,Melek Figürü,Gümüş

ÖzTürkiye, kadim medeniyetlerin yaşamış olduğu bir coğrafya üzerine kurulu olduğu için müzeleri de arkeolojik ve etnografik eserler bakımından oldukça zengindir. Çalışmamızda Erzurum Müzesi’nde bulunan, Hıristiyan litürjisine ait melek figürlü, birbiri ile eşdeğer, iki gümüş buhurdan incelenmiştir. İncelememize buhurdanın kısa tarihi ile başlanmış, 4. yüzyıldan sonra kiliselere girdiği bilgisinden hareketle Hıristiyan litürjisindeki önemine değinilmiştir. Erzurum Müzesi’nde bulunan buhurdanlar boyutları, malzemesi, yapım ve süsleme teknikleri, formları ve süsleme özellikleri bakımından tanıtılmıştır. Bu bölümde aynı zamanda, farklı müze ve kiliselerde bulunan, benzer özelliklere sahip buhurdanlarla form ve süsleme özellikleri ile karşılaştırılması da yapılmıştır. Eserlerin gövdelerindeki melek figürleri ise ikonografik anlamıyla ayrıca değerlendirilmiş ve buhurdanın sembolik anlamı ile melek ikonografisinin arasındaki bağlantı üzerine görüşler ileri sürülmüştür. Buhurdanlarda herhangi bir tarih ibaresi olmadığı için, form ve süsleme özellikleri ve bu bakımdan benzer özellikler gösteren eserler dikkate alınarak, buhurdanların yapım tarihi için önerilerde bulunulmuştur.

Turkey, for which the museum is built on a land of ancient civilizations that have lived is very rich in terms of archaeological and ethnographic artefacts. In this study, two silver incensories with an angelic figure belonging to Christian liturgy in Erzurum Museum were examined. Our study started with a short history of the censer, and the importance of Christian liturgy was mentioned in the light of the fact that it entered the churches after the 4th century. Incensories found in Erzurum Museum were introduced in terms of their dimensions, material, construction and decoration techniques, forms and decorative features. In this part, incensories with similar characteristics found in the different museums and churches have also been compared in terms of their forms and ornamentation features. The angel figures on the bodies of the works were also evaluated with their iconographic meaning and the views on the connection between the symbolic meaning of the censer and the angel iconography were put forward. Since the incensories do not have any date, the suggestions for the production dates of incensories in the Museum have been offered by taking into consideration the form and decoration features and the works showing similar features in this respect.
Sıvaların Gizlediği Süslemeleriyle Korkuteli Çaybaşı Hamamı
Caybasi Bath in Korkuteli with Its Decorations Hidden by Plaster
Yazar: Uçar, Agül; Uçar, Hasan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 66, 2019
Anahtar kelimeler: Korkuteli,Ottoman,Bath,graffiti,tulip,carnation ; Korkuteli,Osmanlı,Hamam,grafiti,lale,karanfil

ÖzAntalya’nın Korkuteli ilçesinde yer alan Çaybaşı Hamamı, Osmanlı Dönemi’nden günümüze ulaşabilmiş az sayıdaki yapılardan biridir. Gerek malzeme gerekse plan özellikleri açısından Türk hamam mimarisinin genel özelliklerini taşıyan yapı, 16. yüzyılın ilk yarısı ile 17. yüzyılın ilk yarısı arasına tarihlendirilmektedir. Günümüzde işlevini sürdürmeyen hamam, 1970’li yıllarda onarım geçirmiştir. Hamam, duvarlarında sonraki dönemlerde yapılmış niteliksiz sıvaların altında gizlenen süslemeleriyle, Türk hamam mimarisi içerisinde özel bir yere sahiptir. Bu süslemeler döneminin süsleme anlayışını ve beğenisini de yansıtmaktadır. Süslemelerde baskı tekniği ile yapılmış vazo içerisinden çıkan laleler ile karanfiller dönemin çini ve seramik sanatında kullanılan motiflerle oldukça benzerdir. Duvarlardaki gemi ve balık grafitileri ise Korkuteli’nin Akdeniz’e yakınlığını adeta resimsel olarak yansıtmaktadır. Bu yazıda, aynı dönemde inşa edilmiş çok sayıdaki hamamla benzer bir plan şemasını tekrarlayan, fakat sıva altında kalan süslemeleriyle onlardan farklı, ayrıcalıklı bir yere sahip olan Korkuteli Çaybaşı Hamamı ayrıntılı olarak tanıtılmaya ve Türk hamam mimarisi içindeki yeri saptanmaya çalışılacaktır.

AbstractLocated at Korkuteli district of Antalya, Çaybaşı Bath is one of the few buildings which have been able to survive since the Ottoman Period. Carrying the overall characteristics of the Turkish bath architecture in terms of both its material and plan characteristics, the building is dated to the first half of the 16th century-the first half of the 17th century. The bath, which no more functions today, was restored in the 1970s. With its decorations hidden beneath the plaster of poor quality that was made on its walls in the following periods, the bath has a special place in the Turkish bath architecture. These decorations also reflect the decoration understanding and taste of their time. The tulips and carnations coming out of the vase made in the stamping technique in the decorations are considerably analogous to the motifs used in the tile and ceramic art then. The ship and fish graffiti on the walls all but pictorially reflect the proximity of Korkuteli to the Mediterranean Sea. In this paper, it will be intended to introduce Çaybaşı Bath in Korkuteli, which repeats a plan diagram analogous to those of a large number of baths constructed in the same period but which is distinguished from them by, and has a privileged place with, its decorations beneath the plaster, in detail and to determine its place in the Turkish bath architecture.
Metalepsis Üzerine
On Metalepsis
Yazar: Dervişcemaloğlu, Bahar
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 66, 2019
Anahtar kelimeler: Metalepsis,Metonymy,Narrative Levels,Postmodern Fiction ; Metalepsis,Metonimi,Anlatı Düzeyleri,Postmodern Kurmaca

Metalepsis, antik dönemdeki hukukî söylemden kaynaklanan ve Gérard Genette tarafından anlatı düzeyleri arasındaki geçişleri betimlemek için anlatı teorisine transfer edilen bir terimdir. Genette tarafından “ekstradiegetik anlatıcının ya da kurgusal okuyucu/dinleyicinin (“anlatılan”ın) diegetik dünyaya (ya da diegetik karakterlerin meta-diegetik dünyaya) izinsiz bir giriş yapması ya da bunun tam tersi” olarak tanımlanan metalepsis, postmodern kurmacadaki ve popüler kültürdeki yaygın kullanımına bağlı olarak son yıllarda büyük bir popülerlik kazanmıştır. Genette’in metalepsis tasnifini müteakiben Monika Fludernik, Marie-Laure Ryan, Dorrit Cohn, Klaus Meyer-Minnemann, Sabine Schlickers gibi anlatıbilimciler ve edebiyat araştırmacıları tarafından birçok farklı tasnif yapılmıştır. Hiyerarşik düzene meydan okuyan ve düzeyler arasındaki sınırları ihlal eden bir anlatısal araç olarak metalepsisin etkileri ve işlevleri kullanıldığı bağlama göre değişiklik arz edebilmektedir. Bu makalede sırasıyla metalepsisin tanımı ve kaynağı, çeşitli araştırmacıların (Genette, Ryan, Fludernik, Cohn, Meyer-Minnemann ve Schlickers, Bell ve Alber) yaptığı metalepsis tasnifleri, metalepsisin işlevleri ve postmodern kullanımları ele alınacaktır.

Metalepsis is a term originated in ancient legal discourse and integrated into narrative theory by Gérard Genette to describe crossovers between narrative levels. Defined as “any intrusion by the extradiegetic narrator or narratee into the diegetic universe (or by the diegetic characters into a metadiegetic universe, etc.) or the inverse” by Genette, metalepsis has gained popularity in recent years due to its extensive usage in postmodern fiction and popular culture. Since Genette’s definition, various typologies of metalepsis have been devised by narratologists and literary scholars such as Monika Fludernik, Marie-Laure Ryan, Dorrit Cohn, Klaus Meyer-Minnemann, Sabine Schlickers etc. As a narrative tool which challenges the hierarchical organization and violates the boundaries between levels, metalepsis can have different effects and functions depending on the contexts in which it occurs. In this paper the definition and origin of metalepsis, different typologies of metalepsis (Genette, Ryan, Fludernik, Cohn, Meyer-Minnemann and Schlickers, Bell and Alber), functions and postmodern usages of metalepsis will be discussed respectively.
Kemaliye’deki Osmanlı Dönemi Çeşmeleri
Ottoman Period Fountains in Kemaliye
Yazar: Naldan, Funda
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 66, 2019
Anahtar kelimeler: Ottoman,Kemaliye,fountain,water structures ; Osmanlı,Kemaliye,çeşme,su yapıları

ÖzBu çalışmada Kemaliye merkez ve köylerindeki çeşmeler incelenmiştir. Kemaliye İlçesinde çeşmeler ile ilgili yaptığımız çalışmada ilçe merkezinde 16 ilçeye bağlı köylerde 25 çeşme toplamda 41 çeşme tespit edilmiştir. Yapılar, 1632- 19.yüzyıl sonları 20. yüzyıl başlarına tarihlenmektedir. Çeşmeler ait oldukları dönemin plan ve mimari özelliklerini yansıtmaktadır. Bunlar içinde çok azı işlevini kaybetmiştir. Eserler, sokak veya cami duvarına bitişik, bir tanesi de bağımsız tiptedir. Tek veya üç cepheli cephe düzenlemesine sahip çeşmeler, yüzeysel nişli ve eyvanlı tipte yapılmıştır. Çeşme nişleri, sivri veya yuvarlak kemerlidir. Kaba yonu taş veya düzgün kesme taş ile inşa edilmiş yapıların cepheleri sivri veya yuvarlak kemerlerle hareketlendirilmiş, çeşmelerde herhangi bir süsleme unsuruna rastlanmamıştır. Çalışmada büyük oranda işlevini sürdüren Kemaliye çeşmelerinin, Anadolu Türk çeşme mimarisi içindeki yeri tartışılarak korunma durumuna da değinilecektir.

AbstractIn this study, fountains in Kemaliye center and villages were examined. In our study about fountains in Kemaliye district, 41 fountains were found in 25 fountains in 16 districts in the district center. Structures, 1632 - 19th 20th century. İs dated to the beginning. The fountains reflect the plan and architectural features of the period they belonged to. Very few of them have lost their function. The artifacts are adjacent to the wall of the street or mosque, and one of them is an independent type. The fountains with a single or three-facade arrangement are made of superficial niches and an iwan style. Fountain niches, pointed or round arches. The facades the buildings constructed with roughest one or smooth cut Stone were activated with pointed or round arches and no ornamentation elements were found in the fountains. Kemaliye fountains, which continue function in large part in the study, will be discussed in the context of Anatolian Turkish fountain architecture and the situation of protection will be mentioned.