COVID-19 Aşı Okuryazarlığı Ölçeği’nin Türkçe geçerlilik ve güvenirliliği
Turkish validity and reliability of COVID-19 Vaccine Literacy Scale
Yazar: Durmuş, Ayhan; Akbolat, Mahmut; Amarat, Mustafa
Dergi: Cukurova Medical Journal, Vol. 46 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Clinical Sciences ; Klinik Tıp Bilimleri ; COVID - 19,vaccine,literacy,vaccine literacy,validity,reliability ; Covid-19,aşı,okuryazarlık,aşı okuryazarlığı,geçerlilik,güvenilirlik

Amaç: Araştırmanın amacı, bireylerin Covid-19 aşı okuryazarlık düzeyini ölçmek için kullanılacak geçerli ve güvenilir bir ölçeği Türkçe’ ye uyarlamaktır.Gereç ve Yöntem: Kronik hastalıklarda sağlık okuryazarlığının değerlendirilmesi için Ishikawa ve meslektaşları tarafından geliştirilen ve Biasio ve meslektaşları tarafından Covid-19 aşı okuryazarlığı olarak uyarlanan ölçek kullanılmıştır. Ölçeğin Türkçe uyarlamasında doğrulayıcı ve keşfedici faktör analizi ve güvenilirlik analizi yapılmıştır. Örneklem seçiminde kolayda örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini çalışmaya katılmayı kabul eden 596 birey oluşturmaktadır.Bulgular: Araştırma da katılım gösterenlerin, %60,6’sı kadın ve %39,4’ü erkeklerden oluşturmaktadır. Ayrıca, katılımcıların %34,1’ni Y kuşağı, %28,2’sini X kuşağı, %27,9’nu Z kuşağı ve %9,9’nu Bebek Patlaması kuşağı oluşturmaktadır. Kaiser-Meyer-Olkin örneklem yeterliliği test sonucu değeri 0,905 ve Barlett’s testi anlamlıdır. Açıklayıcı faktör analizine göre orijinal ölçekteki gibi iki boyuta ayırılmakta ve toplam açıklanan varyansı %65,970’dir. Ölçeğin uyum iyiliği değerleri, RMSEA= 0,069, NFI= 0,949, CFI= 0,961, GFI= 0,943, AGFI= 0,917, IFI = 0,961, TLI= 0,952, RMR=0,036 olarak tespit edilmiş ve kabul edilen değerlerde olduğu anlaşılmıştır. Son olarak ölçeğin Cronbach alfa değeri 0,868 olarak tespit edilmiştir.Sonuç: Covid-19 aşı okuryazarlığı ölçeğinin kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araçtır. Aynı zamanda ölçek, bireylerin Covid-19 aşısı ile ilgili ne şekilde bir bilgi elde ettiğini, aşı hakkında bilgi toplama ve anlama yeteneklerini değerlendirmektir.

OPurpose: The aim of the research is to adapt a valid and reliable scale to Turkish to measure the COVID 19 vaccine literacy level of individuals.Materials and Methods: The scale developed by Ishikawa et al. and adapted as COVID 19 vaccine literacy by Biasio et al. was used to assess health literacy in chronic diseases. Confirmatory and exploratory factor analysis and reliability analysis were conducted in the Turkish adaptation of the scale. Random sampling method, one of the probabilistic sampling methods, was used in sample selection. The sample of the study consists of 596 individuals who agreed to participate in the study.Result: Of those participating in the research, 60.6% are women and 39.4% are men. In addition, 34.1% of the participants are Generation Y, 28.2% Gen X, 27.9% Gen Z and Gen. Baby Boomer 9.9%. Kaiser-Meyer-Olkin sampling adequacy test result value is 0.905 and Bartlett's test is significant. According to the explanatory factor analysis, it is divided into two dimensions as in the original scale and the total explained variance is 65.970%. The goodness of fit values of the scale were determined as RMSEA = 0.069, NFI = 0.949, CFI = 0.961, GFI = 0.943, AGFI = 0.917, IFI = 0.961, TLI = 0.952, RMR = 0.036 and it was found to be within the accepted values. Finally, the Cronbach alpha value of the scale was determined to be 0.868.Conclusion: The COVID - 19 vaccine literacy scale is a valid and reliable tool that can be used. At the same time, the scale is to evaluate how individuals have obtained information about the COVID - 19 vaccine, and their ability to gather and understand information about the vaccine.