EKONOMİK BÜYÜMENİN BELİRLEYİCİLERİ: FARKLI GELİR GRUBU ÜLKELERİ İÇİN KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ
EKONOMİK BÜYÜMENİN BELİRLEYİCİLERİ: FARKLI GELİR GRUBU ÜLKELERİ İÇİN KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ
Yazar: Tokmak, Tuğba; Sönmez, Alper
Dergi: Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Vol. 8 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Ekonomik Büyüme,Dış Ticaret,Eğitim,Sağlık,Beşeri Sermaye,Doğrudan Yabancı Yatırımlar,Kamu Harcamaları

Bu çalışmada ekonomik büyümenin belirleyicileri;  farklı gelir gurubundan 152 ülkeye ait 2000-2017 dönemi verileri kullanılarak analiz edilmiştir. Serilerin durağanlığı; Fisher ADF, LLC ve IPS yöntemleriyle incelenmiş ve bütün serilerin I(0) oldukları görülmüştür. Regresyon analizlerinde yüksek gelirli ülkelerde ekonomik büyümeyi; doğurganlık oranı ve ithalatın negatif, kamu harcamaları, ihracat, eğitim harcamaları, doğrudan yabancı yatırımlar, sağlık harcamaları, doğumda beklenen ortalama yaşam süresi, enflasyon ve ticari dışa açıklığın pozitif etkilediği görülmüştür. Üst-orta gelirli ülkelerde ekonomik büyümeyi; ithalat ve doğumda beklenen ortalama yaşam süresinin negatif, diğer değişkenlerin pozitif etkilediği belirlenmiştir. Alt-orta gelirli ülkelerde ekonomik büyümeyi; doğurganlık oranı, kamu harcamaları, ihracat, enflasyon ve ticari dışa açıklık olumlu yönde etkilerken, ithalat ve sağlık harcamaları olumsuz yönde etkilemiştir. Düşük gelirli ülkelerde ekonomik büyümeyi ihracat ve doğumda beklenen ortalama yaşam süresindeki artışlar olumlu yönde etkilerken, doğurganlık oranı, ithalat, doğrudan yabancı yatırımlar ve ticari dışa açıklık olumsuz yönde etkilemiştir. Seriler arasındaki nedensellik ilişkileri Granger panel nedensellik testiyle incelenmiş ve yüksek gelirli ülkelerde doğurganlık oranı, kamu harcamaları, ihracat, ithalat, sağlık harcamaları ve enflasyon ile ekonomik büyüme arasında iki yönlü, ticari dışa açıklıktan ekonomik büyümeye tek yönlü nedensellik ilişkileri tespit edilmiştir. Üst-orta gelirli ülkelerde doğurganlık oranı, kamu harcamaları, ihracat, ithalat ve doğrudan yabancı yatırımları ile ekonomik büyüme arasında iki yönlü, enflasyondan ekonomik büyümeye, ekonomik büyümeden sağlık harcamaları, eğitim harcamaları ve ticari dışa açıklığa doğru tek yönlü nedensellik ilişkileri bulunmuştur. Alt-orta gelirli ülkelerde doğurganlık oranı ve kamu harcamaları ile ekonomik büyüme arasında iki yönlü, ekonomik büyümeden ihracat ve ithalata, enflasyon ve ticari dışa açıklıktan ekonomik büyümeye doğru tek yönlü nedensellik ilişkileri belirlenmiştir. Düşük gelirli ülkelerde kamu harcamaları, ithalat ve doğrudan yabancı yatırımları ile ekonomik büyüme arasında iki yönlü, ekonomik büyümeden sağlık harcamalarına, doğumda beklenen ortalama yaşam süresine, enflasyona ve ticari dışa açıklığa doğru tek yönlü nedensellik ilişkileri tespit edilmiştir.

Bu çalışmada ekonomik büyümenin belirleyicileri;  farklı gelir gurubundan 152 ülkeye ait 2000-2017 dönemi verileri kullanılarak analiz edilmiştir. Serilerin durağanlığı; Fisher ADF, LLC ve IPS yöntemleriyle incelenmiş ve bütün serilerin I(0) oldukları görülmüştür. Regresyon analizlerinde yüksek gelirli ülkelerde ekonomik büyümeyi; doğurganlık oranı ve ithalatın negatif, kamu harcamaları, ihracat, eğitim harcamaları, doğrudan yabancı yatırımlar, sağlık harcamaları, doğumda beklenen ortalama yaşam süresi, enflasyon ve ticari dışa açıklığın pozitif etkilediği görülmüştür. Üst-orta gelirli ülkelerde ekonomik büyümeyi; ithalat ve doğumda beklenen ortalama yaşam süresinin negatif, diğer değişkenlerin pozitif etkilediği belirlenmiştir. Alt-orta gelirli ülkelerde ekonomik büyümeyi; doğurganlık oranı, kamu harcamaları, ihracat, enflasyon ve ticari dışa açıklık olumlu yönde etkilerken, ithalat ve sağlık harcamaları olumsuz yönde etkilemiştir. Düşük gelirli ülkelerde ekonomik büyümeyi ihracat ve doğumda beklenen ortalama yaşam süresindeki artışlar olumlu yönde etkilerken, doğurganlık oranı, ithalat, doğrudan yabancı yatırımlar ve ticari dışa açıklık olumsuz yönde etkilemiştir. Seriler arasındaki nedensellik ilişkileri Granger panel nedensellik testiyle incelenmiş ve yüksek gelirli ülkelerde doğurganlık oranı, kamu harcamaları, ihracat, ithalat, sağlık harcamaları ve enflasyon ile ekonomik büyüme arasında iki yönlü, ticari dışa açıklıktan ekonomik büyümeye tek yönlü nedensellik ilişkileri tespit edilmiştir. Üst-orta gelirli ülkelerde doğurganlık oranı, kamu harcamaları, ihracat, ithalat ve doğrudan yabancı yatırımları ile ekonomik büyüme arasında iki yönlü, enflasyondan ekonomik büyümeye, ekonomik büyümeden sağlık harcamaları, eğitim harcamaları ve ticari dışa açıklığa doğru tek yönlü nedensellik ilişkileri bulunmuştur. Alt-orta gelirli ülkelerde doğurganlık oranı ve kamu harcamaları ile ekonomik büyüme arasında iki yönlü, ekonomik büyümeden ihracat ve ithalata, enflasyon ve ticari dışa açıklıktan ekonomik büyümeye doğru tek yönlü nedensellik ilişkileri belirlenmiştir. Düşük gelirli ülkelerde kamu harcamaları, ithalat ve doğrudan yabancı yatırımları ile ekonomik büyüme arasında iki yönlü, ekonomik büyümeden sağlık harcamalarına, doğumda beklenen ortalama yaşam süresine, enflasyona ve ticari dışa açıklığa doğru tek yönlü nedensellik ilişkileri tespit edilmiştir.