TÜRKİYE’DE EVLİ KADINLARIN SOYADI TERCİHİ: ÇİFT SOYADI KULLANAN KADINLARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ
WOMAN'S SURNAME CHOICE AFTER MARRIAGE IN TURKEY: DEMOGRAPHIC CHARACTERISTICS OF WOMEN KEEPING BOTH SURNAMES
Yazar: Beşe Canpolat, Şebnem
Dergi: Mülkiye Dergisi, Vol. 47 No. 3, 2023
Anahtar kelimeler: Surname, choice in marriage, marrıed woman’s last name, premarital surnames, gender ; Soyadı,evli kadının soyadı,evlenmeden önceki soyadı,çift soyadı,toplumsal cinsiyet

Ad ve soyadı dünyada her bireyin sahip olmak zorunda olduğu, bireyin kimliğinin en önemli parçalarıdır. Soyadı; genel olarak soy bağı, evlat edinme, idari karar, mahkeme kararı, seçme ya da evlenme yoluyla kazanılmaktadır. Evlilik sonrası kadının soyadı seçimi dünyada ve Türkiye’de güncelliğini koruyan bir konudur. Bu çalışma kapsamında ilk defa Türkiye’de evlilikte kadınların soyadı tercihleri Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi verilerden yeni istatistikler üretilerek analiz edilmeye çalışılmıştır. Evlilikte soyadı tercihlerinin diğer ülkelerde nasıl uygulandığı ile ilgili olarak kapsamlı bir literatür taraması sunmakta çalışmanın bir diğer amacını oluşturmaktadır. 2021 yılına ait son güncel istatistiklere göre Türkiye’de resmi olarak evli olan kadınların büyük çoğunluğunun (%96,4) sadece eşlerinin soyadını kullanmaktadır. Evlenmeden önceki soyadını eşinin soyadı ile birlikte kullanan evli kadınların ülke genelinde oranı ise 2009 yılında %1,2 iken son 12 yılda yaklaşık 3 kat artış göstererek 2021 yılında %3,6 olmuştur. Çift soyadı kullanan evli kadınlar en yüksek oranda “30-34” yaş grubunda yer almaktadır. 2009-2021 döneminde tüm illerde çift soyadlı evli kadın oranı artış göstermiş, bu dönemdeki en yüksek artış 6 kat ile Hakkari ilinde gözlenmiştir. Tunceli ili çift soyadı kullanımının en yüksek olduğu ildir. Bu ili sırasıyla İstanbul, Muğla, Ankara ve Artvin illeri izlemektedir.  Çift soyadı kullanımının en düşük olduğu iller ise Muş, Şanlıurfa, Kahramanmaraş, Gaziantep ve Kilis’tir. En yüksek çift soyadı kullanma oranına doktora, yüksek lisans ve yüksekokul/fakülte mezunu evli kadınlar, en düşük çift soyadı kullanma oranına ise okuryazar olmayan evli kadınlar sahiptir. İki soyadını kullanan kadınların çoğu çocuk sahibi değildir. Çocuk sayısı arttıkça çift soyadı kullanım oranı evli kadınlar arasında azalmaktadır.

Our names and surnames are an incredibly important part of our identity. They carry deep personal, cultural, familial, and historical connections. Surname (family lineage) is acquired through adoption, administrative decision, court verdict, choice or marriage. A woman's surname choice after marriage is a topic that remains up-to-date in the world and Turkey. Within the scope of this study, the surname preferences of women in marriage were analyzed for the first time in Turkey by producing new statistics from the Address-Based Population Registration System. Another aim of the study is to summarize a comprehensive literature review on how surname preferences in marriage are applied in other countries. According to the findings of this study, the vast majority (96.4%) of married women in Turkey have only their husband's family name as their surname in 2021. While the rate of married women who used their surname together with their spouse's surname was 1.2% in 2009, it increased approximately 3 times in the last 12 years and became 3.6% in 2021. Married women using two surnames are at the highest rate within the “30-34” age group. From 2009 to 2021, the overall  rate of married women with two surnames increased in all provinces, and the highest increase in this period was observed in Hakkari with a 6-fold increase. Tunceli is the province with the highest usage of two surnames which is followed by Istanbul, Muğla, Ankara and Artvin, respectively. The provinces with the lowest use of two surnames are Muş, Şanlıurfa, Kahramanmaraş, Gaziantep and Kilis. The highest rate of using two surnames is among married women with doctorate, master's and college/faculty graduates, and the lowest rate of using two surnames is among illiterate married women. Most women using two surnames do not have children. As the number of children increases, the rate of using two surnames decreases among married women.