ORTAOKUL MÜDÜRLERİNİN DÖNÜŞÜMCÜ LİDERLİĞE İLİŞKİN FARKINDALIK VE DAVRANIŞLARININ İNCELENMESİ
EXAMINING MIDDLE SCHOOL PRINCIPALS’ AWARENESS AND BEHAVIOUR REGARDING TRANSFORMATIONAL LEADERSHIP EDUCATIONAL INSTITUTIONS
Yazar: Raissova, Madina; Sezgin, Ferudun
Dergi: 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, Vol. 15 No. 43, 2025
Anahtar kelimeler: Human Centered Computing (Other) ; İnsan Merkezli Bilgi İşleme (Diğer) ; Dönüşümcü liderlik,okul müdürü,liderlik davranışları,eğitim   yönetimi ; Transformational leadership,school principals,leadership behaviours,education management.

Bu araştırmanın amacı, okul müdürlerinin dönüşümcü liderlik konusundaki farkındalıklarını ve dönüşümcü liderlik bağlamında sergiledikleri liderlik davranışlarını incelemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve fenomenolojik desen benimsenmiştir. Katılımcılar, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme ve maksimum çeşitlilik örnekleme teknikleri kullanılarak belirlenen, Ankara ili merkez ve ilçelerindeki devlet ortaokullarında görev yapan 15 okul müdüründen oluşmaktadır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel analiz ve içerik analizi teknikleri kullanılmıştır. Araştırma sonuçları, okul müdürlerinin dönüşümcü liderlik yaklaşımını benimsediklerini ve dönüşümcü liderliğin başta telkinle güdüleme olmak üzere idealleştirilmiş etki, entelektüel uyarım ve bireysel destek boyutları kapsamında liderlik özellikleri sergilediklerine ilişkin algılara sahip olduklarını ortaya koymaktadır. Okul müdürlerinin idealleştirilmiş etki boyutu kapsamında değer odaklı, güven oluşturan ve çalışanları amaca yönelten uygulamaları ile yönetim alanına ilişkin uzmanlıklarını kullanarak liderlik davranışlarını sergilediklerini ifade ettikleri görülmektedir. Araştırma bulguları telkinle güdüleme boyutu kapsamında ise okul müdürlerinin çeşitli durumları dikkate alarak vizyon oluşturma ve motivasyonu artırma yönüyle liderlik davranışları sergilediklerini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte okul müdürleri çeşitli eğitim faaliyetleri ve gelişim fırsatları aracılığıyla öğretmenlerin mesleki ve kişisel gelişimlerini desteklemeye önem verdiklerini, yenilikçi ve yaratıcı düşünceleri konusunda teşvik edici davranarak entelektüel uyarım boyutu kapsamında davranışlar sergilediklerini belirtmişlerdir. Ayrıca bireysel destek boyutu kapsamında okul müdürleri, gelişime destek olma, bireysel ihtiyaçları dikkate alma ve sorun çözümüne destek olma yönüyle liderlik davranışları gösterdiklerini ifade etmişlerdir.

The aim of this study is to examine school principals' awareness of transformational leadership and the leadership behaviors they demonstrate within the context of transformational leadership. The study employed a qualitative research approach and was designed using a phenomenological research design. The participants consisted of 15 middle school principals working in public secondary schools located in the central and district areas of Ankara, selected using criterion sampling and maximum diversity sampling techniques from purposeful sampling methods. Data were collected using a semi-structured interview form. Descriptive analysis and content analysis techniques were used in the analysis of the data. The research results reveal that school principals have adopted the transformational leadership approach and perceive that they exhibit leadership characteristics within the dimensions of transformational leadership, primarily through inspirational motivation, as well as idealised influence, intellectual stimulation, and individualized consideration. Within the idealised influence dimension, school principals stated that they exhibit leadership behaviours by using their expertise in management, through value-oriented, trust-building, and goal-oriented practices. Within the inspirational motivation dimension, the research findings show that school principals exhibit leadership behaviours by considering various situations, creating a vision, and increasing motivation. However, school principals stated that they attach importance to supporting the professional and personal development of teachers through various training activities and development opportunities, and that they exhibit behaviours within the dimension of intellectual stimulation by encouraging innovative and creative thinking. Furthermore, within the dimension of individualized consideration, school principals indicated that they demonstrate leadership behaviours by supporting development, considering individual needs, and assisting in problem-solving.