Öğretmen Adaylarının Ahlaki Olgunluk Düzeyleri ile Ahlak Eğitimine Yönelik Yeterlik Algıları Arasındaki İlişki
The Relationship Between Prospective Teachers’ Moral Maturity Levels and Their Perception of Competence in Moral Education
Yazar: Akkaya Yılmaz, Mavi; Baltan, Betül
Dergi: Anadolu Journal of Educational Sciences International, Vol. 15 No. 4, 2025
Anahtar kelimeler: Social Studies Education ; Sosyal Bilgiler Eğitimi ; moral development,moral education,moral maturity,perception of competence,pre-service teachers ; ahlak eğitimi,ahlak gelişimi,ahlaki olgunluk,öğretmen adayları,yeterlik algısı

Bu araştırmanın amacı, öğretmen adaylarının ahlaki olgunluk düzeyleri ile ahlak eğitimine yönelik yeterlik algıları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın evreni, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında bir devlet üniversitesinin eğitim fakültesinde öğrenim gören 4. sınıf öğretmen adaylarıdır. Araştırmanın örneklemini ise 168 kadın ve 90 erkek öğretmen adayı olmak üzere toplam 258 katılımcı oluşturmaktadır. Araştırma ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilmiştir. Veri toplama araçları olarak adaylara 17 maddeden oluşan Ahlaki Olgunluk Ölçeği ile 11 maddeden oluşan Ahlak Eğitimine Yönelik Yeterlik Algıları Ölçeği uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular, öğretmen adaylarının ahlaki olgunluk düzeylerinin öğrenim görmekte oldukları bölümlere göre anlamlı olarak farklılaştığını, ahlak eğitimine yönelik yeterlik algılarının ise cinsiyet, bölüm ve baba eğitim durumlarına göre anlamlı bir şekilde farklılaştığını göstermektedir. Yapılan korelasyon analizi sonucunda, öğretmen adaylarının ahlaki olgunluk düzeyleri ile yeterlik algıları arasında istatistiksel açıdan orta düzeyde pozitif bir ilişki saptanmıştır. Bulgular, öğretmen adaylarının ahlaki olgunluk düzeylerinin, ahlak eğitimine yönelik yeterlik algıları puan ortalamalarına kıyasla yüksek düzeyde tespit edildiği yönündedir. Öğretmen adaylarının ahlak eğitimine yönelik yeterlik algıları, motivasyon alt boyutunda yüksek düzeyde tespit edilmiştir. Elde edilen veriler ışığında öğretmen adaylarının, ahlak eğitimine ilişkin öğrenme-öğretme sürecine daha fazla dâhil olarak ahlak eğitimine yönelik yeterlik algılarını arttırmaları gerektiği ortaya çıkmıştır. Öğretmen adaylarının sahip oldukları ahlaki nitelikler ile ilgili duyuşsal hedeflerini davranışa dönüştürebilmeleri ve ahlaki yeterlik algılarının geliştirilmesi adına ahlak, değer ve karakter eğitimi programları çerçevesinde yönlendirilmeleri gerektiği önerilmektedir.

This study aims to examine the relationship between the moral maturity levels of pre-service teachers and their perceptions of their competence in moral education. The study population consists of fourth-year teacher candidates enrolled at the Faculty of Education of a state university during the 2023–24 academic year. A total of 258 teacher candidates were included in the study, of whom 168 were female and 90 were male. The study was conducted using a correlational survey model. Data were collected using the 17-item Moral Maturity Scale and the 11-item Perceived Competence Scale for Moral Education. The findings show that teacher candidates' moral maturity levels differ significantly according to their department of study, while their perceptions of competence in moral education differ according to gender, department and father's educational status. Correlation analysis revealed a moderate positive statistical relationship between teacher candidates' moral maturity levels and their perceptions of competence. The findings indicate that teacher candidates' levels of moral maturity are high, relative to their average scores on perceptions of competence in moral education. Teacher candidates' perceptions of their own competence in moral education were found to be high in the motivation sub-dimension. The data obtained reveals that teacher candidates need to increase their perceived competence in moral education by becoming more involved in the teaching and learning process related to moral education. Teacher candidates should be guided within ethics, values and character education programmes to help them transform their affective goals related to ethical qualities into behaviour, and develop their perceptions of ethical competence.