G7 VE E7 ÜLKELERİNDE DOĞUŞTA BEKLENEN YAŞAM SÜRESİNE ETKİ EDEN FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ: PANEL VERİ ANALİZİ
DETERMINING THE FACTORS AFFECTING LIFE EXPECTANCY AT BIRTH IN G7 AND E7 COUNTRIES: A PANEL DATA ANALYSIS
Yazar: Ekici, Merve
Dergi: Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 34 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Econometrics (Other) ; Ekonometri (Diğer) ; Doğuşta Beklenen Yaşam Süresi,G7 ülkeleri,E7 Ülkeleri,Panel Eşbütünleşme Analizi ; Life Expectancy at Birth,G7 Countries,E7 Countries,Panel Cointegration Analysis

Doğuşta beklenen yaşam süresi ülkelerin ekonomik, sosyal ve çevresel gelişmişlik düzeyleri hakkında önemli bilgiler sunmaktadır. Bireyin ortalama kaç yıl yaşayacağını ifade eden bu gösterge, ülkelerin refah standartları ile doğrudan ilişkilidir. Bu çalışmada G7 (Almanya, İtalya, Fransa, Japonya, Kanada, Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık) ve E7 (Çin, Endonezya, Türkiye, Brezilya, Rusya, Hindistan, Meksika) ülkeleri için 2007-2022 yıllık veriler kapsamında doğuşta beklenen yaşam süresi (LIFE) ile ekonomik performans puanı (ECO), çevresel performans endeksi (EPI) ve sosyal gelişim endeksi (SPI) arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışmada ekonomik performans puanının elde edilmesinde ÇKKV (Çok Kriterli Karar Verme) yöntemlerinden CRITIC (Criteria Importance Through Intercriteria Correlation) ve CoCoSo (Combined Compromise Solution) analiz yöntemi kullanılmıştır. Değişkenlerde yatay kesit bağımlılığı ve heterojenlik tespit edilmiştir. Ardından Boot-IPS ikinci nesil birim kök testi uygulanarak Panel LM eşbütünleşme testi ve AMG (Genişletilmiş Ortalama Grup) uzun dönem katsayı tahmini yapılmıştır. Buradan elde edilen bilgilere göre G7 ülkelerinde EPI değişkenindeki bir birimlik artış LIFE bağımlı değişkenini 0.017 birim artıracağı tespit edilmiştir. E7 ülkelerinde ise ECO, EPI ve SPI değişkenlerinin LIFE bağımlı değişkenini sırasıyla 0.002, 0.001 ve 0.018 birim artıracağı sonucuna ulaşılmıştır.

Life expectancy at birth is a crucial metric for evaluating the economic, social and environmental development levels of countries. This indicator, which is used to express the average number of years that an individual is expected to live, is directly related to the welfare standards of countries. This study examines the relationship between life expectancy at birth (LIFE) and economic performance score (ECO), environmental performance index (EPI) and social development index (SPI) for G7 (Germany, Italy, France, Japan, Canada, the United States of America and the United Kingdom) and E7 (China, Indonesia, Turkey, Brazil, Russia, India and Mexico) countries based on annual data from 2007 to 2022. In the present study, the economic performance scores was obtained by employing MCDM (Multi Criteria Decision Making) methods specifically the CRITIC (Criteria Importance Through Intercriteria Correlation) and CoCoSo (Combined Compromise Solution) analysis methods. The presence of cross-sectional dependence and heterogeneity were detected among the variables. Subsequently, the Boot-IPS second generation unit root test was employed, followed by the Panel LM cointegration test and the AMG (Augmented Mean Group) long-run coefficient estimation. The findings of this study indicate that a one-unit increase in the EPI variable within G7 countries associated with a 0.017 unit rise in the LIFE dependent variable. In E7 countries, ECO, EPI and SPI variables have been found to increase the LIFE dependent variable by 0.002, 0.001 and 0.018 units, respectively.