Kent İçi Sanayi Alanlarının Dönüşümüne Dair Nitel Bir Araştırma: İzmir Liman Ardı Bölgesi
A Qualitative Study on the Transformation of Urban Industrial Areas: The Behind of Izmır Alsancak Port
Yazar: Ayik, Uğurcan; Ögel, Cumali
Dergi: Ege Coğrafya Dergisi, Vol. 31 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Human Geography ; Beşeri Coğrafya ; Sanayisizleşme,Fabrika Kapatmalar,Nitel Araştırma,İzmir,Liman Ardı Bölgesi ; Deindustrialization,Factorial Shutdowns,Qualitative Research,İzmir,Liman Ardı Region

Sanayisizleşme ve fabrika kapatmalar günümüz kentleri için temel bir dönüşüm trendine aracılık eden iki güncel fenomendir. Günümüzde bu iki fenomen üzerine yapılan çalışmalar ağırlıkla makro göstergelerde sanayisizleşme süreçlerini analiz etme ve fabrika kapatma sonrası iş durumlarını, iş yörüngelerini anlamaya odaklanmaktadır. Fakat ilgili literatür, sürecin sonrasındaki mekândaki fonksiyonel değişimi ortaya çıkarma ve yerelin bu değişimden nasıl etkilendiğini açıklamak açısından ise zayıf kalmaktadır. Çalışma bu boşluğu doldurmak amacıyla İzmir’in eski sanayi bölgelerinden olan Liman Ardı’ya odaklanmaktadır. Çalışmanın temel amacı fonksiyonel değişime karşılık gelen fabrika kapatma sonrasında fabrika ile bağı kesilmiş işçilerin deneyimlerini ele almak ve değişimi ana aktörlerin gözünden aktarmaktır. Bunu gerçekleştirmek için Tekel Sigara Fabrikası, Sümerbank Basma Fabrikası ve Halkapınar Cer Atölyesi’nde çalışmış 11 eski fabrika işçisinin kapanma sonrasındaki deneyimlerini açığa çıkarabilmek amacıyla yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Elde edilen görüşmeler transkripsiyon edildikten sonra, MAXQDA 2020 programı vasıtasıyla kodlanmıştır. Görüşmelerden sanayileşme ve sanayisizleşme süreçleri ve İzmir’in gelişim süreci olmak üzere iki tema ortaya çıkmıştır. Çalışma kapsamında Liman Ardı Bölgesi’nde fabrika kapanması sonrasında yerelin dinamiklerini etkileyecek işsizlik, istihdam değişimi gibi süreçlerin ortaya çıktığı tespit edilmiştir. Ayrıca çalışma alanında fonksiyonel değişimde baskın bir kullanımın ortaya çıkmadığı, atıl halde duran fabrikaların yanı sıra, eğitim fonksiyonu üstlenmiş alanlar da güncel kullanımda karşımıza çıkmaktadır.

Deindustrialization and factory closures are two currently observed phenomena that result in the fundamental transformation of cities. Recently, studies on these phenomena predominantly focus on the analysis of the deindustrialization process and tracking the employment status after the shutdown of factories through macro indicators. However, relevant literature remains weak to reveal the functional transitions of the area after such processes and does not explain how the locals are affected. To fill this gap, this study is focusing on Liman Ardi, a prior industrial area of Izmir. The main purpose of the study is to discuss the experiences of the employees who were disconnected from the factorial area after the shutdown, which is the cause of such a functional transition, and to shed light on the whole process through the perspective of the main actors. To achieve this, semi-structured interviews were conducted to investigate the experiences of 11 former factory workers who worked in Tekel Tobacco Factory, Sumerbank Factory, and Halkapinar Workshop after the shutdowns. Once the interviews were transcribed, they were coded through the MAXQDA 2020 program. Industrialization/deindustrialization processes and the development of Izmir were the two emerging themes in this study. Within the scope of the study, it was determined that unemployment and significant alterations in the type of employment that emanate from factorial shutdowns severely affected the dynamics of the local area. Moreover, there was no predominant type of usage of the area after the functional transition. While some of the factories were left to stand idle, factory areas currently used are mostly for educational purposes.