İş Örgütlerinin Etik Davranışları ve Liyakate Dayalı Profesyonel Yönetim Sistemleri: Türkiye-Avrupa Birliği Karşılaştırması
Ethical Behaviors and Merit-Based Professional Management Systems of Business Organizations: Turkey-European Union Comparison
Yazar: Demiral, Özge
Dergi: Çukurova Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Vol. 22 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Business ethics,Merit system,Professional management,Executive Opinion Survey ; İş etiği,Liyakat sistemi,Profesyonel yönetim,Üst-düzey yönetici düşünce anketi

Bu çalışma, Türkiye ile Avrupa Birliği’nin kurucuları veilk üyelerinden oluşan 15 Avrupa ülkesinde (AB-15), iş örgütlerinin etikdavranışlarının ve liyakate dayalı profesyonel yönetim sistemlerininyaygınlığını karşılaştırmaktadır. Çalışmada, Dünya Ekonomik Forumu tarafındanküresel düzeyde uygulanan Üst-Düzey Yönetici Düşünce Anketi’nin 12 yıllıkverileri kullanılmıştır. İş örgütlerinin etik davranışlarına ilişkin olarak,ankette üst-düzey yöneticilerden istenen, ülkelerindeki işletmelerin kamugörevlileri, siyasetçiler ve diğer işletmelerle olan etkileşimleri kapsamındaiş etiği seviyesini derecelendirmeleridir. Liyakat sistemi eksenindeprofesyonel yönetim sistemi ise, katılımcılara sorulan, ülkelerindekiişletmelerde üst-düzey yönetim pozisyonlarında akraba ve tanıdıkların mı yoksa kalifiyeprofesyonel yöneticilerin mi olduğuna yönelik soruya verilen cevaplara görederecelendirilmektedir. 1’den 7’ye kadar değişen skorlarda 1 en kötü uygulamayı(en zayıf etik uygulamaları ve tamamenliyakatten uzak yönetici seçim sistemi) ve 7 en iyi uygulamayı (mükemmel etik davranışı ve tamamen liyakattemelli yetkin yönetici seçim sistemi) ifade etmektedir. Ülkelerin skorları,anket skorlarının ülke düzeyinde yıllık ağırlıklı ortalamasına göre karşılaştırılmıştır.Sonuçlara göre hem iş etiği hem de profesyonel yönetim uygulamaları kapsamında,Türkiye’nin skorları dünya ortalamasına yakın iken AB-15 ortalamasının oldukçaaltında seyretmektedir. Bunun yanında, AB-15 ülkeleri içinde Yunanistan veİtalya en kötü performans sergileyen ülkeler olarak Türkiye’den bile daha düşükskorlara sahiptirler.

Thisstudy compares the prevalence of ethical behaviors and merit-based professionalmanagement systems of business organizations in Turkey and 15 European Countries(EU-15) covering the founders and initial members of the European Union.  In the study, a 12-year dataset of ExecutiveOpinion Survey conducted globally by World Economic Forum was used. On theethical behaviors of organizations, in the survey, executives are asked to ratethe extent of corporate ethics of companies in their countries regarding the interactionswith public officials, politicians, and other businesses. Merit-basedprofessional management system ranked by executives is based on a questionabout whether relativesand friends or qualified professional managers hold senior management positionsof organizations in executives’ countries. The scores range between 1 and 7that 1 refers to the worst practice (extremelypoor ethical behavior and no merit in manager selection) and 7 refers tobest practice (excellent ethical behaviorand merit-based qualified manager selection). Scores of countries are comparedbased on the annually weighed means of survey scores in country-level. Resultsreveal that in both business ethics and professional management systems, Turkeyhas scores varying around the world means those are far below of the EU-15countries. Nevertheless, as the worst performers among the EU-15 countries, scoresof Greece and Italy are lower than those of Turkey.