Halimat Bayramukova’nın Şiirlerinde Kadın Teması
The theme of woman in Halimat Bayramukova’s poems
Yazar: Adiloğlu, Adilhan
Dergi: Mavi Atlas, Vol. 13 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: North-West (Kipczak) Turkic Dialects and Literatures ; Kuzey-Batı (Kıpçak) Türk Lehçeleri ve Edebiyatları ; Karachay-Balkar literature,,Halimat Bayramukova,the theme of woman in poem ; Karaçay-Balkar edebiyatı,Halimat Bayramukova,Şiirde kadın teması

Çağdaş Karaçay-Balkar edebiyatının en önemli temsilcilerinden biri olarak kabul edilen Halimat Bayramukova aynı zamanda eski Sovyetler Birliği çapında çok tanınmış bir şair ve yazardır. Halimat Bayramukova 1943-1957 yılları arasında sürgün hayatı yaşayan Karaçay-Balkarların neredeyse ölmeye yüz tutan edebiyatını sürgün dönüşünde yeniden canlandıran, yönlendiren ve yöneten en önemli isimlerden biri olmuştur. Şair uzun yıllar boyunca Karaçay-Çerkes Devlet Kitapları Yayınevi müdürlüğü ile Karaçay-Çerkes Yazarlar ve Şairler Birliği Başkanlığı görevlerini yürütmüştür. Halimat Bayramukova şiir, roman, hikâye, deneme, piyes gibi muhtelif türlerde kaleme aldığı Karaçay-Balkarca ve Rusça olmak üzere toplam 35 kitabın müellifidir. Ayrıca şairin eserleri dünyanın pek çok yerinde ve elliden fazla dile tercüme edilerek yayınlanmıştır. Şairin vefatından sonra Halimat Bayramukova adının yaşatılması için Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti Millî Kütüphanesine şairin adı verilmiştir. Bu çalışmada genellikle nesir türündeki eserleriyle bilinen Halimat Bayramukova’nın şiirleri üzerinde tematik ve metin merkezli bir inceleme yapılmıştır. Şairin eserlerinde işlediği konular hayatın bütün alanlarını kapsayacak şekilde oldukça geniş ve çeşitlidir. Bu çalışmada şairin şiirlerindeki hâkim temaların tamamını incelemek elbette mümkün olmadığı için kadın teması merkezli şiirleriyle sınırlandırılmıştır. Halimat Bayramukova kadın temasının hâkim olduğu şiirlerinde kadınları çeşitli yönleriyle ele almaktadır. Şair bazı eserlerinde kadını güçsüz, zayıf, ezilen, yumuşak, naif ve kırılgan olarak gösterirken, bazılarında nazik, zarif ve güzel olarak gösterir, bazılarında da sert, boyun eğmeyen ve sarsılmaz bir iradeye sahip güçlü bir kadın olarak öne çıkarır. Ancak hepsinde de bir zarafet ve sıcaklık hâkimdir.

Halimat Bayramukova, who is considered one of the most important representatives of modern Karachay-Balkar literature, is also a poet and writer well-known throughout the former Soviet Union. Halimat Bayramukova played a crucial role in reviving, guiding, and shaping the nearly extinct literature of the Karachay-Balkars, who lived in exile between 1943 and 1957, upon their return. For many years, the poet served as the director of the Karachay-Cherkess State Book Publishing House and as the president of the Karachay-Cherkess Writers and Poets Union. Halimat Bayramukova is the author of a total of 35 books in Karachay-Balkar and Russian, in various genres such as poetry, novels, stories, essays and plays. In addition, the poet's works have been translated and published in many parts of the world and in more than fifty languages. Following her passing, the National Library of the Karachay-Cherkess Republic was named in her honor to preserve her legacy. In this study, a thematic and text-centered examination has been made on the poems of Halimat Bayramukova, who is generally known for her prose works. The subjects that the poet deals with in her works are quite wide and diverse, covering all areas of life. As it is not feasible to examine all the dominant themes in the poet's works within this study, we will focus on evaluating poems centered on the theme of women. Halimat Bayramukova addresses women in various aspects in her poems where the theme of women is dominant. In some of her works, the poet shows women as powerless, weak, oppressed, soft, naive and fragile, in others, she shows them as gentle, elegant and beautiful, and in others, she shows them as a strong woman with a tough, unyielding and unwavering will. Nevertheless, a sense of elegance and warmth prevails in all of them.