Divan Edebiyatı Eğitimi Üzerine Yazılan Makalelerin İncelenmesi: Bir Meta-Sentez Çalışması
Review of Articles on the Training of Divan Literature: A Meta-Synthesis Study
Yazar: Büker, Mehmet Vehbi
Dergi: Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, Vol. 62 No. 62, 2025
Anahtar kelimeler: Turkish Language and Literature Education ; Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi ; Teaching of divan literature,meta-synthesis,makale ; Divan edebiyatı eğitimi,meta-sentez,makale

Bu çalışmanın amacı 13. yüzyıldan Tanzimat Dönemi’ne kadar yüzlerce yıl varlığını sürdüren divan edebiyatının eğitimi konusunda yapılan çalışmaları incelemektir. Divan edebiyatı eğitimi konusunda yapılan çalışmalar derinlemesine incelenip sentezlenerek bu alandaki araştırma eğilimleri ortaya çıkarılacak, yapılan araştırmaların benzer ve farklılıkları tespit edilecek ve bu sayede program geliştiricilere bir fikir sunulmaya çalışılacaktır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden meta-sentez kullanılmıştır. Veriler “Google Akademik” ve “TÜBİTAK ULAKBİM” üzerinden elde edilmiştir. Bu veri tabanlarından ulaşılan 92 adet makale çeşitli ölçütler üzerinden değerlendirilmiş ve 65 makale üzerinde çalışma yapılmıştır. Veriler, MAXQDA 2022 Programı kullanılarak açık ve betimsel kodlama yöntemleriyle kodlanmış ve analiz edilmiştir. Yapılan analiz sonucunda divan edebiyatı eğitimi üzerine yapılan çalışmaların ağırlıklı olarak değerler eğitimi ve öğrenci görüşleri üzerinde toplandığı ve genellikle mesnevi nazım şekli üzerinde yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Yapılan çalışmalarda divan edebiyatı ürünlerinin değerler eğitiminde kullanılabilir olduğu ve öğrencilerin divan edebiyatı hakkında olumlu görüşlere sahip olduğu belirlenmiştir. Yapılan çalışmalarda divan edebiyatının sade metinler üzerinden öğrenci özelliklerine göre farklı yöntem ve tekniklerle öğretildiğinde her yaştan öğrenciye öğretilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca günümüz eğitim programlarında divan edebiyatına ayrılan yerin oldukça sınırlı olduğu ve divan edebiyatının disiplinler arası bir yaklaşımla farklı alanlarda kullanılabileceği de elde edilen önemli sonuçlardır.

This study examines the studies conducted on the teaching of divan literature, which has maintained its presence for centuries from the 13th century to the Tanzimat Period. By conducting an exhaustive examination and integration of the extant literature on divan literature education, this study aims to identify prevailing research trends, ascertain the similarities and differences among these studies, and present a framework that can inform curriculum developers.The study employed the meta-synthesis method, which is qualitative research method. The data were obtained from "Google Scholar" and "TÜBİTAK ULAKBİM", and a total of 92 articles accessed from these databases were evaluated based on specific criteria, resulting in the inclusion of 65 articles in the study. The data were subjected to open and descriptive coding in the MAXQDA 2022 software program. The analysis revealed that studies on divan literature education primarily focus on the transmission of values and the consideration of student perspectives, with a particular emphasis on the poetic form of Mesnevi. The findings indicate that divan literature works are suitable for use in values education, and students generally have positive views on divan literature. It was also found that divan literature can be taught to students of all ages through simplified texts tailored to students’ characteristics and using various methods and techniques. Furthermore, it was noted that the allocation of divan literature in current educational curricula is quite limited and that divan literature could also be applied in different fields through an interdisciplinary approach.