Fonksiyonel Gıdalarda Tüketici Kararlarını Etkileyen Faktörler Üzerine Bir Araştırma: İzmir İli Örneği
A Research on Factors Which Determines The Effect of Consumer Decisions About Functional Products: The Case of İzmir
Yazar: Sevilmiş, Gözde; Olgun, Akın; Artukoğlu, Metin
Dergi: Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, Vol. 54 No. 3, 2017
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Fonksiyonel gıdalar,tüketici davranışları,fonksiyonel gıda tüketici tercihleri ; Functional foods,consumer behaviour,functional foods choices of consumer

Sağlık bilinci,kaliteli yaşam sürme arzusu, yaşam süresinin uzaması ve hastalık tedaviücretlerinin artması gibi nedenler tüketicileri daha sağlıklı beslenmeyeitmektedir. Bu durum da “fonksiyonel gıdalar” diye adlandırılan, beslenmebakımından yeterli olmalarının yanı sıra, vücutta bir veya birden fazlafonksiyon üzerine iyi olma hali sağlayan ve/veya hastalık riskini azaltma gibiolumlu etkilere sahip olduğu belirtilen gıdaların geliştirilmesine yolaçmıştır. Fonksiyonel Gıdalar; insan fizyolojisi ve metabolik fonksiyonlarıüzerinde ilave faydalar sağlayan, böylelikle hastalıklardan korunmada ve dahasağlıklı bir yaşama ulaşmada etkinlik gösteren gıdalar veya gıdabileşenleridir.Bu araştırmada Türkiye’de özellikle 2000’li yıllardan itibarenmarket raflarında daha da fazla görülmeye başlayan bu fonksiyonel gıdapazarında tüketici kararlarını etkileyen nedenler üzerinde durulmuştur.Araştırmada, İzmir’de tüketicilerle yüz yüze gerçekleştirilen anketçalışmasıyla, tüketicilerin fonksiyonel ürünlerle ilgili düşünce ve satın almaveya almama davranışlarını anlamak amacıyla elde edilmiş orijinal nitelikliveriler; ki kare, faktör ve kümeleme analizi gibi istatistiki analizyöntemleriyle yorumlanmıştır. Çalışma kapsamında, tüketicileri bu gıdalarıalmaya iten ve engelleyen nedenler araştırılmıştır. Avrupa Birliği’nde yaşayantüketicilerin tersine, Türkiye’de daha genç ve eğitimli kesimin bu ürünleritüketmeye daha hevesli olduğu bulunmuştur. Öte yandan ürünün sağlık iddiasıtüketicileri bu ürünleri almaya yöneltirken eğer üründen beklenilen faydagörülemez ve lezzet istenilen ölçüde değilse yani tüketici açısından başarısızbir tüketim deneyimiyle sonuçlanırsa satın alım sürecinin sürekliliğinin degerçekleştirilemeyeceği tespit edilmiştir.

    Healt concerns, expectation of longer and betterlives and increasing health expenses have created a situation where consumersare seeking out much healthier foods. This situation has caused the developmentof functional foods, which include a variety of components, nutrients andnon-nutrients, which affect a range of body functions relevant either to aperson’s state of well-being, general health, and / or to the reduction of riskof a disease. This article discusses the deciding factors of consumers whenpurchasing functional foods, which began to appear on the market in Turkeyafter the year 2000. The original data was collected through face to faceinterviews in İzmir using a questionnaire. The purpose of this questionaire was to understand the consumer’sdecisions and behaviour when they were contemplating whether or not to buyfunctional foods. This raw data was then processed by means of statisticalanalysis (chi square, factor and cluster etc.) This analysis was then used toinvestigate the reasons that would either encourage or discourage consumersfrom buying functional foods. Contrary to consumers who live in the EuropeanUnion, younger and more educated consumers in Turkey are more likely to consumefunctional foods. On the other hand, when the health claim or taste of theproduct fails to meet consumer expectations, and ends in disapointment ordissatisfaction, then consumers are less likely to continue purchasing theproduct in the future.