TURİZMİN KENTSEL GELİŞİM ÜZERİNE ETKİLERİ: BİR ÖRNEK İNCELEME ANTALYA-TÜRKİYE
TURİZMİN KENTSEL GELİŞİM ÜZERİNE ETKİLERİ: BİR ÖRNEK İNCELEME ANTALYA-TÜRKİYE
Yazar: Akış, Ayhan
Dergi: Doğu Coğrafya Dergisi, Vol. 16 No. 25, 2012
Anahtar kelimeler: Antalya, Kent, Turizm, Turizmin Etkileri, Kentsel Gelişim

Bu çalışmanın amacı; turizmin Antalya kentine olan etkilerini ortaya  koymak ve turizmin kent üzerindeki olumsuz etkilerinin nasıl bertaraf edilebileceği  üzerinde çözüm önerileri sunmaktır. Araştırma ortaya konulurken turizmin kent  üzerinde en fazla etkilerinin görüldüğü bölgelerde kentte birçok arazi çalışması  yapılmıştır. Kentle ilgili gerek belediye gerekse diğer kuruluşların görüşlerine  başvurularak ilgililerle mülakatlar yapılmıştır. Bu çalışma Antalya Büyükşehir  Belediyesi, Döşemealtı, Kepez, Aksu, Muratpaşa ve Konyaaltı belediyelerinin  sınırlarını kapsamaktadır.  Bulgular: Antalya Türkiye’de meydana gelen 1980’li yıllardaki turizm  patlamasından en fazla etkilenen kentlerden birisidir. Antalya il olarak yaklaşık 9  milyon (2008) turist almaktadır. Önemli bir kısmı şehirde ya da şehre yakın yerlerde  konaklayan turistler ulaşım nedeniyle kent merkeziyle bağlantılıdır. Bu da, daha çok  ulaşım anlamında kente en fazla yükü oluşturan etkendir. 1980’li yıllarda kentteki  turizm patlamasının etkisiyle kente yapılan iş göçü sonucunda kentin nüfusunda da  bir patlama yaşanmıştır. Şöyle ki, kent nüfusu 1927 yılında 36 324 iken, 1970 yılında  164 950’ye, 1985 yılında 338 817’ye, 2007’de 913 568’e ulaşmıştır. Özellikle yaz  aylarında kent merkezindeki nüfus (yaklaşık 2 milyon) kentsel alanlara ciddi bir  baskı oluşturmaktadır. Bu baskı daha çok trafik üzerine olurken aynı zamanda  ihtiyaç duyulan kentsel alanların eksikliğini de ortaya koymaktadır. Turizmde  çalışmak için Antalya kentine yapılan göçler, daha çok kentin kuzey kesiminde  yerleşmektedir. Bunun sonucunda bu bölgelerde kentsel fonksiyonlar eksik kalmakta  ve bu bölgelere çok sayıda gece kondu yapılmaktadır.  Sonuç: Antalya kentinin üç temel sorunu vardır. Birincisi bazı semtlerin  kentsel anlamda kullanış problemidir. Bu problemi ortadan kaldırmak için mevcut  kent yönetimleri, Cumhuriyet Meydanı, Doğu Garajı, Eski Otogar, Kaleiçi, Kale  Kapısı, Demirciler ve Sobacılar çarşıları gibi bazı semtlerde kentsel dönüşüm  projeleri uygulamaya koymuşlardır. Bu çabalar kentsel dönüşüm gerektiren diğer  semtler için de uygulanmalıdır. İkincisi kentin trafik problemidir. Özellikle yaz  aylarında turistlerin fazlaca kente geldiği mevsim olması dolayısıyla, yolların trafik  yükünü çekememesi açısından alternatif ulaşım sistemleri geliştirilmelidir. Kentte,  kentin zemini sağlam olmadığı için metro yapılamamakta, bu nedenle yapımı devam   eden tramvay çalışmasına hız verilmelidir. Ayrıca, Antalya’da kent içi trafiği  hızlandırmak için kent içindeki doğu-batı istikametli ana yola canlılık  kazandırılmalıdır. Bunlara ilaveten, kentte şu anda yetersiz olan çevre yoluna yenisi  eklenerek kentte etkin bir kent içi ulaşımı sağlanabilir. Üçüncü problem ise halkın  ihtiyacı olan kentsel alanların eksikliğidir. Antalya’da meydana gelen hızlı  kentleşmeyle beraber şuana kadar yapılan kent planlarında halkın ihtiyaçlarını  karşılayacak kentsel alanlara yeterince yer verilmemiştir. Bu nedenle bundan sonra  belediyelerin uygulayacağı kent planlarında halkın kullanabileceği park, alış veriş  merkezi, yeşil alan, sinema, tiyatro gibi alan ve tesislerin arttırılması kaçınılmazdır.

Bu çalışmanın amacı; turizmin Antalya kentine olan etkilerini ortaya  koymak ve turizmin kent üzerindeki olumsuz etkilerinin nasıl bertaraf edilebileceği  üzerinde çözüm önerileri sunmaktır. Araştırma ortaya konulurken turizmin kent  üzerinde en fazla etkilerinin görüldüğü bölgelerde kentte birçok arazi çalışması  yapılmıştır. Kentle ilgili gerek belediye gerekse diğer kuruluşların görüşlerine  başvurularak ilgililerle mülakatlar yapılmıştır. Bu çalışma Antalya Büyükşehir  Belediyesi, Döşemealtı, Kepez, Aksu, Muratpaşa ve Konyaaltı belediyelerinin  sınırlarını kapsamaktadır.  Bulgular: Antalya Türkiye’de meydana gelen 1980’li yıllardaki turizm  patlamasından en fazla etkilenen kentlerden birisidir. Antalya il olarak yaklaşık 9  milyon (2008) turist almaktadır. Önemli bir kısmı şehirde ya da şehre yakın yerlerde  konaklayan turistler ulaşım nedeniyle kent merkeziyle bağlantılıdır. Bu da, daha çok  ulaşım anlamında kente en fazla yükü oluşturan etkendir. 1980’li yıllarda kentteki  turizm patlamasının etkisiyle kente yapılan iş göçü sonucunda kentin nüfusunda da  bir patlama yaşanmıştır. Şöyle ki, kent nüfusu 1927 yılında 36 324 iken, 1970 yılında  164 950’ye, 1985 yılında 338 817’ye, 2007’de 913 568’e ulaşmıştır. Özellikle yaz  aylarında kent merkezindeki nüfus (yaklaşık 2 milyon) kentsel alanlara ciddi bir  baskı oluşturmaktadır. Bu baskı daha çok trafik üzerine olurken aynı zamanda  ihtiyaç duyulan kentsel alanların eksikliğini de ortaya koymaktadır. Turizmde  çalışmak için Antalya kentine yapılan göçler, daha çok kentin kuzey kesiminde  yerleşmektedir. Bunun sonucunda bu bölgelerde kentsel fonksiyonlar eksik kalmakta  ve bu bölgelere çok sayıda gece kondu yapılmaktadır.  Sonuç: Antalya kentinin üç temel sorunu vardır. Birincisi bazı semtlerin  kentsel anlamda kullanış problemidir. Bu problemi ortadan kaldırmak için mevcut  kent yönetimleri, Cumhuriyet Meydanı, Doğu Garajı, Eski Otogar, Kaleiçi, Kale  Kapısı, Demirciler ve Sobacılar çarşıları gibi bazı semtlerde kentsel dönüşüm  projeleri uygulamaya koymuşlardır. Bu çabalar kentsel dönüşüm gerektiren diğer  semtler için de uygulanmalıdır. İkincisi kentin trafik problemidir. Özellikle yaz  aylarında turistlerin fazlaca kente geldiği mevsim olması dolayısıyla, yolların trafik  yükünü çekememesi açısından alternatif ulaşım sistemleri geliştirilmelidir. Kentte,  kentin zemini sağlam olmadığı için metro yapılamamakta, bu nedenle yapımı devam   eden tramvay çalışmasına hız verilmelidir. Ayrıca, Antalya’da kent içi trafiği  hızlandırmak için kent içindeki doğu-batı istikametli ana yola canlılık  kazandırılmalıdır. Bunlara ilaveten, kentte şu anda yetersiz olan çevre yoluna yenisi  eklenerek kentte etkin bir kent içi ulaşımı sağlanabilir. Üçüncü problem ise halkın  ihtiyacı olan kentsel alanların eksikliğidir. Antalya’da meydana gelen hızlı  kentleşmeyle beraber şuana kadar yapılan kent planlarında halkın ihtiyaçlarını  karşılayacak kentsel alanlara yeterince yer verilmemiştir. Bu nedenle bundan sonra  belediyelerin uygulayacağı kent planlarında halkın kullanabileceği park, alış veriş  merkezi, yeşil alan, sinema, tiyatro gibi alan ve tesislerin arttırılması kaçınılmazdır.