Gnostisizm, Gül-Haç ve Teozofi*  Işığında İki Kare Örneği: “Koyu Karanlıklar” (Robert Fludd) Ve “Siyah Kare” (Kazimir Maleviç)
Two Squares Examples In the Light of Gnosticism, Rose-Cross and Theosophy: “Dark Darkness” (Robert Fludd) and “Black Square”(Kazimir Malevich)
Yazar: Şahin, Okan
Dergi: Sanat Tarihi Yıllığı No. 28, 2018
Anahtar kelimeler: Gnostisizm,Gül-Haç,Teozofi,Kare,Siyah ; Gnosticism,Rose-Cross,Theosophy,Square,Black

Sanat tarihi’nde ‘Nesnesiz Resim’ olarak tanımlanan Kazimir Maleviç’in‘Siyah Kare’ isimli çalışması Modernizmin farklı bir boyutunu ortaya koyar.Natüralizmin sonlanışıyla birlikte non-figüratif resim anlayışı aynı zamanda reeldünyadan duyuüstü dünyaya geçişin de aracısı olmuştur. Bu eğilimin göstergesiolarak resim soyutlaşma ya da geometrik formlarla yeni gerçekliğin aktarılmasışeklinde değişim göstermiştir. Bunun sonucu olarak Maleviç’in ‘Siyah Kare’isimli çalışması, sanatçının kendi sanat diliyle aktardığı metafizik görüşün sunumuolarak bilinir. Tarihsel süreklilik açısından bakıldığındaysa duyuüstü dünyanın birgeometrik form olan ‘kare’ şekli aracılığıyla aktarımı aslında 20.yy.’dan çok dahaönce başka bir kıtada fakat oldukça benzer bir dünya görüşüyle ele alınmıştır.İngiliz okültist, mistik, simyacı, bilim ve sanatla ilgilenen aynı zamanda hermetikanlayışın ışığında kurulmuş Gül-Haç okuluna bağlı öğretilerle yetişmiş olan Robert Fludd, 1617 yılında illüstrasyon olarak gerçekleştirdiği “Koyu Karanlıklar” isimliçalışmasında siyah bir kare örneğiyle kendi okült dünya görüşünü aktarmıştır.Bu çalışmada farklı yüzyıl ve coğrafyada yaşamış; fakat aynı geometrik form verenk tercihiyle bahsedilen duyuüstü görüşü aktaran iki ismin, bu aktarımı neden‘kare’ler aracılığıyla sundukları Gnostisizm, Gül-Haç ekolü ve teozofi ışığında aynızamanda sanat tarihsel açıdan Modernizm öncesi/Modernizm ayrımı çerçevesindeaktarılmaya çalışılacaktır.

The picture without the subject in Art History defined as Kazimir Malevich’s“Black Square” is the discipline of work reveals a different dimension of Modernism. Non-figurative paintings understanding with the termination Naturalismalso has the world’s transition to the real world has been well supersense tool.This trend indicators on abstract or geometric form as the picture has changed asthe transmission of new reality. As a result of this, Malevich’s ‘Black Square’ isthe work of artist’s known, as the presentation of the opinion that the transfer ofmetaphysics with his own artistic language. And when viewed from the angle ofhistorical continuity world’s supersense geometric form as ‘square’ transmissionthrough the shape of the fact that much before the 20th Century is discussed onanother continent, but rather with a similar worldview. British occultist, mystic,alchemist, science and art dealing at the same time hermetic established in theunderstanding of light who grew up with the teachings depends on the Rose-Crossschool, Robert Fludd, which performs as an illustration in 1617 “Dark Darkness” isa black square sample in the study was transferring his vision of the occult World.In this study those two names who lived different centuries also different geography but the same geometrical form and the same color preference transmits theview of supersense, because of that transfer offers through frames on Gnosticism,Rose-Cross School and Theosophy terms also art history discipline in the lightwill be described in the context Pre-Modernism and Modernism.