Mortalite İle İlgili Önemli Ölçütlerin Dünyadaki ve Türkiye’deki Durumu
Situation of Mortality Related Important Indicators in the World and in Turkey
Yazar: Sungur, İslim; Çöl, Meltem
Dergi: Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası, Vol. 69 No. 1, 2015
Anahtar kelimeler: Epidemiological Methods ; Epidemiyolojik Yöntemler ; Mortality Indicators,Age-standardized Mortality Rate,Child Mortality,Maternal Mortality ; Mortalite Ölçütleri,YaĹa Standardize Mortalite Hz,Çocuk Ölümleri,Anne Ölümleri

Ülkelerin gelişmişlik düzeyi için kullanılan önemli ölçütlerden bazlar da mortalite ölçütleridir. Mortalite ölçütlerindeki değişimi ve nedenlerini irdelemek atılacak adımlar açından yol göstericidir. Bu nedenle dünyada ve Türkiye’de yaşa standardize mortalite hızlarn ve mortalite nedenlerini belirlemek, anne ve çocuk ölümlerinin trendini görmek yararlı olacaktır. Yüz binde yaşa standardize mortalite hızı bulaşıcı hastalıklar için dünyada 178, Türkiye’de 44, bulaşıcı olmayan hastalıklar (BOH) için dünyada 539, Türkiye’de 555’tir. Çocuk ölümlerine bakıldığında; 2015 DSÖ raporunda bebek ölüm hız dünya ortalaması için bin canlı doğumda 33.6 olarak gösterilmiĹken, Türkiye için bin canlı doğumda 16.5, beş yaş alt çocuk ölüm hız dünyada bin canlı doğumda 45.6, Türkiye’de bin canlı doğumda 19.2 olarak gösterilmiştir. 2013 TNSA raporunda ise Türkiye için bebek ölüm hız bin canlı doğumda 13, beş yaş altı alt ölüm hızı 15 olarak gösterilmiştir. Dünyada ve Türkiye’de son verileri değerlendirdiğimizde, beş yaş alt çocuk ve anne ölümleriyle ilgili 2015 yıl için ortaya konan Bin yıl kalkınma hedeflerine ulaşılamadığı görülmektedir. Yaşam koşullarıyla yakından ilgili olan bulaşıcı hastalıkların ve özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerdeki mortalitesi yüksek olan BOH’ların azaltlmasına ve zemin hazırlayan davranışsal etmenlere yönelik etkili yaklaşımlar geliştirilmelidir. Bebek ve çocuk ölümlerini önlemek için doğum öncesi bakım ve sağlıklı doğumu da içeren özellikle yeni doğan dönemindeki doğru yaklaşımlar ve çocuğun izlemi önceliklerimizi oluşturmaldır. Anne ölümleri açısından da doğum öncesi ve sonrası bakma erişim, adölesan gebeliklerin ve buna bağlı komplikasyonların engellenmesi sağlanmaldr.

Ülkelerin gelişmişlik düzeyi için kullanılan önemli ölçütlerden bazlar da mortalite ölçütleridir. Mortalite ölçütlerindeki değişimi ve nedenlerini irdelemek atılacak adımlar açından yol göstericidir. Bu nedenle dünyada ve Türkiye’de yaşa standardize mortalite hızlarn ve mortalite nedenlerini belirlemek, anne ve çocuk ölümlerinin trendini görmek yararlı olacaktır. Yüz binde yaşa standardize mortalite hızı bulaşıcı hastalıklar için dünyada 178, Türkiye’de 44, bulaşıcı olmayan hastalıklar (BOH) için dünyada 539, Türkiye’de 555’tir. Çocuk ölümlerine bakıldığında; 2015 DSÖ raporunda bebek ölüm hız dünya ortalaması için bin canlı doğumda 33.6 olarak gösterilmiĹken, Türkiye için bin canlı doğumda 16.5, beş yaş alt çocuk ölüm hız dünyada bin canlı doğumda 45.6, Türkiye’de bin canlı doğumda 19.2 olarak gösterilmiştir. 2013 TNSA raporunda ise Türkiye için bebek ölüm hız bin canlı doğumda 13, beş yaş altı alt ölüm hızı 15 olarak gösterilmiştir. Dünyada ve Türkiye’de son verileri değerlendirdiğimizde, beş yaş alt çocuk ve anne ölümleriyle ilgili 2015 yıl için ortaya konan Bin yıl kalkınma hedeflerine ulaşılamadığı görülmektedir. Yaşam koşullarıyla yakından ilgili olan bulaşıcı hastalıkların ve özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerdeki mortalitesi yüksek olan BOH’ların azaltlmasına ve zemin hazırlayan davranışsal etmenlere yönelik etkili yaklaşımlar geliştirilmelidir. Bebek ve çocuk ölümlerini önlemek için doğum öncesi bakım ve sağlıklı doğumu da içeren özellikle yeni doğan dönemindeki doğru yaklaşımlar ve çocuğun izlemi önceliklerimizi oluşturmaldır. Anne ölümleri açısından da doğum öncesi ve sonrası bakma erişim, adölesan gebeliklerin ve buna bağlı komplikasyonların engellenmesi sağlanmaldr.