Kimyager-i Hazret-i Şehriyârî Mühendis Kimyager Dr. phil. Kyriakos Leonidas Syngros (1869 – 1955)
Chemist to His Majesty the Sultan: Engineer Chemist Dr. Phil. Kyriakos Leonidas Syngros (1869-1955)
Yazar: Dölen, Emre
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 24 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: General Turkish History (Other) ; Genel Türk Tarihi (Diğer) ; Kyriakos Syngros,Kimya Doktoraları,Kimya Laboratuvarları,Oseb Celâlyan,Aslan Çimento Fabrikası,Ecza Depoculuğu ; Kyriakos Syngros,Chemistry Doctorates,Chemical Laboratories,Oseb Celalyan,Aslan Cement Factory,Pharmaceutical Warehouse

Kyriakos Leonidas Syngros (1869 – 1955) Osmanlı Türkiyesi’nde kimya alanında doktora yapmış olan dördüncü kişidir. Sakız Adası kökenli bir ailenin çocuğu olarak 1869’da İstanbul’da doğdu. İlk ve orta öğrenimini İstanbul’da tamamladıktan sonra 1888’de girdiği Zürih’deki Eidgenössischen Polytechnikum [Federal Politeknik Okulu]’ndan 1891’de mühendis kimyager olarak mezun oldu ve hemen ardından Prof. Dr. Heinrich Jacob Goldschmidt’in yönetiminde hazırladığı doktora tezi ile 1892’de Zürih Üniversitesi’nden Dr.Phil derecesini aldı. Doktora tezi o zaman yeni bulunması nedeniyle güncel olan hidroksilaminin çeşitli metaller ile oluşturduğu kompleks bileşikler üzerinedir. İstanbul’a dönünce Pierre Apéry’nin (1852 – 1918) kimyasal analiz laboratuvarında çalışmaya başladı. 1896 yılı başında II. Abdülhamid tarafından Kimyager-i Hazret-i Şehriyârî [Saray Kimyageri] olarak atandı ve bunun üzerine kendi özel kimyasal analiz laboratuvarını kurdu. 1908’de Saray Kimyagerliği görevine son verildi. 1910’da Çimento ve su kireci üretmek üzere kurulan “Arslan Osmanlı Anonim Şirketi”nin kurucuları arasında yer aldı. Bir ortağı ile birlikte 1900’lerin başlarında Beyoğlu’nda bir ecza deposunu işletti. 1922’de Türkiye’den ayrılarak Atina’ya yerleşti. Yunan Kimyasal Ürünler ve Gübre Sanayi Anonim Şirketi’nin fabrikasında çalıştı. Yunan Kimyagerler Birliği’nin kurulmasına öncülük etti, 1925’te başkan yardımcısı oldu. Syngros 1930’dan sonra çeşitli resmi ve özel kuruluşlarda kimyager olarak çalışarak 1945’de emekliye ayrıldı ve 23 Ekim 1955’de Atina’da öldü. Bu makalede Kyriakos Syngros’un yaşamı, doktora tezi ve faaliyetleri eldeki belgelerin ışığında aydınlatılmaya çalışılmıştır.

Kyriakos Leonidas Syngros (1869-1955) is the fourth person to have obtained a doctorate degree in chemistry in Ottoman Türkiye. He was born in Istanbul in 1869 to a family originally from Chios. He graduated from the Eidgenössischen Polytechnikum [Federal Polytechnic School] in Zurich as an engineer in chemistry and earned his PhD from the University of Zurich in 1892 with a doctoral dissertation on the complex compounds hydroxylamine makes with various metals. His supervisor was Prof. Dr. Heinrich Jacob Goldschmidt. Syngros returned to Istanbul, where he worked in the chemical analysis laboratory of Pierre Apéry (1852-1918). In 1896, he was appointed Chemist to the Imperial Palace by Sultan Abdul Hamid II and established his own chemical analysis laboratory. In 1908, he was dismissed from his position in the Palace. He was among the founders of the Arslan Ottoman Joint Stock Company, which had been established in 1910 to produce cement and water lime. He ran a pharmaceutical warehouse in Beyoğlu in the early 1900s alongside a partner. In 1922, Syngros left Türkiye and settled in Athens. He worked in various public and private companies, one of these being the Greek Chemical Products and Fertilizer Industry Joint Stock Company. He went on to become the vice-president of the Association of Greek Chemists. He retired in 1945 and passed away in Athens on October 23, 1955. This article aims to present his biography with a particular focus on his doctoral thesis and activities as a chemist.