KENTİÇİ ULAŞIM SİSTEMLERİ VE SOSYAL AKTİVİTE İLİŞKİSİ: AVCILAR İLÇESİ ÖRNEĞİ
KENTİÇİ ULAŞIM SİSTEMLERİ VE SOSYAL AKTİVİTE İLİŞKİSİ: AVCILAR İLÇESİ ÖRNEĞİ
Yazar: Keçeli, Arif; Kocaman, Sinan; Mert, Gökhan
Dergi: Doğu Coğrafya Dergisi, Vol. 17 No. 27, 2013
Anahtar kelimeler: Ulaşım, sosyal aktivite, sosyal dışlanma, ulaşım arzı, metrobüs, İstanbul

21. yüzyıl kent yaşamının en önemli unsurlarından olan kentiçi ulaşım, hem gelişen modern toplumların hem de ekonomik büyümenin temel göstergelerinden biridir. 13,2 milyonluk nüfusu ile dünyanın en büyük metropollerinden biri olan İstanbul, özellikle 1950’li yıllardan itibaren maruz kaldığı göç olgusu sonucunda kentsel altyapı ve ulaşım sistemleri açısından yaşadığı yetersizliklerle birlikte giderek karmaşıklaşan bir yapı kazanmakta ve kentiçi hareketlilik, ulaşım imkânları ve sosyal aktivitelere erişim ve katılım bakımından büyük sorunlar yaşamaktadır. Karayolu ağında yaşanan yoğun araç trafiğinin sonucu olan kentsel trafik sıkışıklığına bağlı olarak, kent halkının hareketliliğini kısıtlayarak sosyal ve kültürel etkinliklere erişimini sınırlandıran en önemli faktör olan ulaşım sisteminin yetersizlikleri, sosyal aktivitelerden mahrum kalma ya da dışlanma şeklinde ifade edilen “sosyal dışlanma” fenomeninin başlıca nedenlerindendir. Bu çalışmada, ulaşım sistemine dayalı sosyal dışlanma veya sosyal aktivitelerin kısıtlanması konusu, İstanbul Avcılar İlçesi’nde yapılan bir alan çalışması ile ele alınmıştır. İki farklı zaman diliminde (2005 ve 2009 yılları) gerçekleştirilen anket uygulamalarında, insanlara günlük zorunlu aktivitelerinin (çalışma, eğitim, dinlenme, yeme-içme ve uyuma gibi) dışında kalan serbest zamanlarında gerçekleştirdikleri sosyal, kültürel, sportif ve gönüllü aktiviteler ile bu aktivitelerin gerçekleştirilmesini etkileyen nedenlerin neler olduğunu belirlemeye yönelik sorular yöneltilmiştir. Örneğin, zaman, maliyet, güvenlik ve  konfordan yoksun olma gibi nedenlerle engellenmiş olmanın söz konusu olup, olmadığı araştırılmıştır. Anket genel olarak 20 - 45 yas grubunda olan, İstanbul’un merkezi kesiminden (Eminönü) yaklaşık 27 km uzakta, Avcılar İlçesi’nin Merkez, Ambarlı ve Denizköşkler mahallelerinde yasayan kişilere, Avcılar-Söğütlüçeşme (Kadıköy) hattında sefer yapan metrobüsün hizmete girmesinden önce (2005 yılı) ve sonrasında (2009 yılı) uygulanmıştır.

21. yüzyıl kent yaşamının en önemli unsurlarından olan kentiçi ulaşım, hem gelişen modern toplumların hem de ekonomik büyümenin temel göstergelerinden biridir. 13,2 milyonluk nüfusu ile dünyanın en büyük metropollerinden biri olan İstanbul, özellikle 1950’li yıllardan itibaren maruz kaldığı göç olgusu sonucunda kentsel altyapı ve ulaşım sistemleri açısından yaşadığı yetersizliklerle birlikte giderek karmaşıklaşan bir yapı kazanmakta ve kentiçi hareketlilik, ulaşım imkânları ve sosyal aktivitelere erişim ve katılım bakımından büyük sorunlar yaşamaktadır. Karayolu ağında yaşanan yoğun araç trafiğinin sonucu olan kentsel trafik sıkışıklığına bağlı olarak, kent halkının hareketliliğini kısıtlayarak sosyal ve kültürel etkinliklere erişimini sınırlandıran en önemli faktör olan ulaşım sisteminin yetersizlikleri, sosyal aktivitelerden mahrum kalma ya da dışlanma şeklinde ifade edilen “sosyal dışlanma” fenomeninin başlıca nedenlerindendir. Bu çalışmada, ulaşım sistemine dayalı sosyal dışlanma veya sosyal aktivitelerin kısıtlanması konusu, İstanbul Avcılar İlçesi’nde yapılan bir alan çalışması ile ele alınmıştır. İki farklı zaman diliminde (2005 ve 2009 yılları) gerçekleştirilen anket uygulamalarında, insanlara günlük zorunlu aktivitelerinin (çalışma, eğitim, dinlenme, yeme-içme ve uyuma gibi) dışında kalan serbest zamanlarında gerçekleştirdikleri sosyal, kültürel, sportif ve gönüllü aktiviteler ile bu aktivitelerin gerçekleştirilmesini etkileyen nedenlerin neler olduğunu belirlemeye yönelik sorular yöneltilmiştir. Örneğin, zaman, maliyet, güvenlik ve  konfordan yoksun olma gibi nedenlerle engellenmiş olmanın söz konusu olup, olmadığı araştırılmıştır. Anket genel olarak 20 - 45 yas grubunda olan, İstanbul’un merkezi kesiminden (Eminönü) yaklaşık 27 km uzakta, Avcılar İlçesi’nin Merkez, Ambarlı ve Denizköşkler mahallelerinde yasayan kişilere, Avcılar-Söğütlüçeşme (Kadıköy) hattında sefer yapan metrobüsün hizmete girmesinden önce (2005 yılı) ve sonrasında (2009 yılı) uygulanmıştır.