Engelli Bireye Sahip Ailelerde Bakım Verenlerin Sosyal İşlevselliği Üzerine Nitel Bir Araştırma
A Qualitative Study on the Social Functioning of Caregivers in Families with Disabled Persons
Yazar: Dölek, Ethem Ali; Danış, Mehmet Zafer; Diktaş Yerli, Gülbaşak; Kolay İnaç, Merve; Beyenal, Sarenur
Dergi: Journal of Academic Inquiries, Vol. 20 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Family Sociology ; Aile Sosyolojisi ; Family,Disability,Home Care,Caregiving Burden,and Social Functionality ; Aile,Engellilik,Evde Bakım,Bakım Yükü ve Sosyal İşlevsellik

Bu çalışma, engelli bir bireye sahip olan ailelerde bakım hizmetini gerçekleştiren kişilerin sosyal işlevselliklerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, bakım verenlerin yaşadığı aile içi ilişkiler, çalışma hayatı ve sosyal yaşamda karşılaştıkları durumları ele alarak bu sürecin bireylerin yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini ortaya koymayı hedeflemektedir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan görüşme tekniği kullanılmıştır. Hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu ile Yozgat İlinde ikamet edip engelli yakınına bakım veren 15 katılımcıyla derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Örneklem grubu, amaçsal örneklem tekniği kullanılarak seçilmiştir. Elde edilen verilerin betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmesi yapılmıştır. Çalışmada, bakım verenlerin sosyal işlevsellikleri; aile içi ilişkiler, sosyal çevre ve iş hayatına olan etkileri şeklinde üç ana tema altında toplanmıştır. Elde edilen bulgular; bakım verenlerin büyük bir kısmının sosyal izolasyon yaşadığı, sosyal destek mekanizmalarından yeterince faydalanamadığı ve aile içi ilişkilerinde çeşitli zorluklar yaşadığını göstermiştir. Katılımcılar, engelli bir bireye bakım vermenin fiziksel ve duygusal sağlıklarında zayıflamalara neden olduğunu, iş hayatında sorunlara yol açtığını, sosyal ilişkilerinde kısıtlamalar yaşadıklarını ve toplumsal dışlanmaya maruz kaldıklarını ifade etmişlerdir. Ayrıca, bakım yükünün getirdiği psikolojik ve ekonomik zorlukların bu bireylerin yaşam kalitesini olumsuz etkilediği ve sosyal işlevselliklerini sınırladığı tespit edilmiştir.

This study aims to examine the social functionality of individuals providing care services in families with a disabled individual. The research focuses on the family relationships, work life, and social challenges faced by individuals providing care within the family, aiming to reveal the effects of this process on the individuals' quality of life. A An interview technique, which is one of the qualitative research methods, was used in the study. In-depth interviews were conducted with 15 participants who reside in Yozgat Province and provide care for a disabled relative, using a semi-structured interview form. The sample group was selected through purposive sampling technique.  The collected data was were analyzed through descriptive analysis. The study's findings on the caregivers' social functionality were categorized under three main themes: family relationships, social environment, and work life. The results show that most of the caregivers experience social isolation, do not benefit sufficiently from social support mechanisms, and face various difficulties in family relationships. Participants reported that providing care for a disabled individual weakens their physical and emotional health, leads to problems in their work life, limits their social relationships, and exposes them to societal exclusion. Additionally, it has been determined that the psychological and economic problems caused by caregiving continue over time, negatively affecting their lives and limiting their social functioning.