Mısırda normal ve kuraklık stresi koşullarında tane verimi ile ilişkili seleksiyon kriterlerinin belirlenmesi
Determination of selection criteria associated with grain yield under normal and drought stress conditions in maize
Yazar: Erdal, Şekip
Dergi: Derim, Vol. 33 No. 1, 2016
Anahtar kelimeler: Water stress; Tolerance; Correlation; Path analysis ; Su stresi; Tolerans; Korelasyon; Path analizi

Bu çalışmanın amacı, mısır (Zea mays L.) bitkisinde normal ve kuraklık stresi koşullarında korelasyon ve Path analizi yöntemleriyle tane verimi ile diğer özellikler arasındaki ilişkileri tespit etmek ve bu sayede kuraklığa tolerans ıslahı çalışmaları için uygun seleksiyon kriterlerini belirlemektir. Araştırmada, 38 adet mısır hibriti, tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak normal ve kuraklık stresi koşullarında 2013 ve 2014 yıllarında Antalya’da test edilmiştir. Çalışmada agro-morfolojik ve fizyolojik olmak üzere 17 adet karakter incelenmiştir. Korelasyon analizi sonuçlarına göre, normal koşullarda tane verimi ile koçanda tane sayısı (0.59) ve erkek-dişi çiçek arasındaki gün farkı (EDF) (-0.71) en fazla pozitif ve negatif ilişkili karakterler olmuşlardır. Kuraklık stresi şartlarında ise bitki başına koçan sayısı ve EDF sırasıyla tane verimi ile en yüksek pozitif (0.74) ve negatif (-0.65) ilişkili değişkenler olmuştur. Path analizi sonuçlarına göre normal koşullarda erkek çiçeklenme gün sayısı, dişi çiçeklenme gün sayısı, bin tane ağırlığı ve bitki başına koçan sayısı özelliklerine yönelik yapılacak seleksiyonlarda yüksek verimli çeşitlerin elde edilme olasılığının artacağı düşünülmüştür. Diğer taraftan kuraklık stresi koşullarında çiçeklenme ile ilgili parametrelerin en yüksek düzeyde tane verimi üzerine doğrudan etkisi saptanmış, özellikle EDF özelliğinin kuraklığa tolerans ıslahı çalışmalarında birincil seleksiyon kriteri olarak kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.

The objective of this study was to determine relationships between grain yield and other characteristics using correlation and path analysis methods under normal and drought stress conditions in maize (Zea mays L.) and thus identify the appropriate selection criteria for drought tolerance breeding studies. In the study, 38 maize hybrids were tested in a randomized complete block design with three replications in normal and drought stress conditions in Antalya in 2013 and 2014. A total of 17 morphological and physiological traits including yield and yield components, were investigated. According to the correlation coefficient analysis, number of kernel per ear (0.59) and anthesis-silking interval (ASI) (-0.71) in normal conditions and number of ears per plant (EPP) (0.74) and ASI (-0.65) in drought stress conditions had the highest positive and negative associations with grain yield, respectively. Path analysis showed that selection for the number of days to tasseling, number of days to silking, thousand kernel weight and number of ears per plant can increase the possibility for obtaining high-yielding varieties under normal conditions. On the other hand, it was found that the parameters related to flowering had the highest direct impact on the yield in drought stress conditions. Especially, it was concluded that ASI trait can be used as the primary selection criteria for drought tolerance breeding.