Ziya Gökalp’ın Dilde Türkçülük Düşüncesi Işığında Lisân Şiirinin Tahkiyesi
Ziya Gökalp’ın Dilde Türkçülük Düşüncesi Işığında Lisân  Şiirinin Tahkiyesi
Yazar: Çelik, Selma
Dergi: 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, Vol. 14 No. 40, 2025
Anahtar kelimeler: Linguistics (Other) ; Dilbilim (Diğer) ; Ziya Gökalp,,Lisân Şiiri,,Genç Kalemler,,Türkçülük,,Türkçülüğün Esasları. ; Z.ya Gökalp,,Lisân Şiiri,,Genç Kalemler,,Türkçülük,,Türkçülüğün Esasları.

Ziya Gökalp’ın Dilde Türkçülük Düşüncesi Işığında Lisân      Şiirinin Tahkiyesi*Language in the Light of Ziya Gökalp's Thought of Turkism inLisân Narrative of His PoemÖzZiya Gökalp, Türk milliyetçiliğinin önemli aydınlarındandır. II. Meşrutiyet ve sonrası dönemde “Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak” olarak sistemleştirdiği fikirleri, çeşitli gazete ve dergilerde yayımladığı yazıları, manzum mensur biçimde yazdığı şiirleri ile siyasi, sosyal, kültürel hayatta yol gösterici olan Gökalp, Türk milletinin medeni bir toplum haline gelebilmesi için ömrünün sonuna kadar çalışmalar yapmıştır. Gökalp, Selanik’te İttihat ve Terakki Mekteb-i Sultanisinde sosyoloji dersleri verdiği sıralarda Genç Kalemler Dergisi’ndeki gençler ile tanışır. Ömer Seyfettin, Ali Canip Yöntem’in dergide başlattığı yeni lisan hareketine destek olan Gökalp, İttihat ve Terakki İdadisinde ve Beyaz Kule’de toplanan gençlere yeni lisan akımı hakkında bilgi verir. Derginin, dil konusunda savunduğu görüşler, Ziya Gökalp’in dergiye katılımı ile geniş bir coğrafyayı içine alan Türkçülük davasına dönüşür. Gökalp; eğitim, din, tarih, vatan ve millet sevgisi, Türklük bilinci, Turan ideali gibi birçok konuyu şiirlerinde tema olarak işler. Dil konusundaki fikirlerini Türkçülüğün Esasları adlı eserin Lisanî Türkçülük kısmında maddeler halinde açıklayan Gökalp, Lisân şiirine de bu konudaki düşüncelerini nazım diliyle aktardığı görülür. Şiirde manzum bir Türkçe’nin tanımını yapan Ziya Gökalp, tasfiyecilerin ve fesahatçilerin dil konusunda öne sürdüğü tekliflere cevap verir. Dörtlüklerden oluşan ve serbest biçimde yazılan şiirde, yazı dili ile konuşma dilinin birleştirilmesi, İstanbul Türkçesi, eş anlamlı kelimeler, Türkçede kelime türetme yolları, Türk dünyası ile dil birliği konularına Gökalp’ın Türkçü duyarlılık ile yaklaştığı görülür.       Anahtar Kelimeler: Ziya Gökalp, Lisân Şiiri, Genç Kalemler Dergisi, Türkçülük, Türkçülüğün Esasları.*Bu çalışma “Ziya Gökalp’ın Vefatının 100. Yılı Anısına Uluslararası 5. Türk Dünyası Eğitim Bilimleri ve Sosyal Bilimler Kongresinde” sunulmuştur.

Ziya Gökalp’ın Dilde Türkçülük Düşüncesi Işığında Lisân      Şiirinin Tahkiyesi*Language in the Light of Ziya Gökalp's Thought of Turkism inLisân Narrative of His PoemÖzZiya Gökalp, Türk milliyetçiliğinin önemli aydınlarındandır. II. Meşrutiyet ve sonrası dönemde “Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak” olarak sistemleştirdiği fikirleri, çeşitli gazete ve dergilerde yayımladığı yazıları, manzum mensur biçimde yazdığı şiirleri ile siyasi, sosyal, kültürel hayatta yol gösterici olan Gökalp, Türk milletinin medeni bir toplum haline gelebilmesi için ömrünün sonuna kadar çalışmalar yapmıştır. Gökalp, Selanik’te İttihat ve Terakki Mekteb-i Sultanisinde sosyoloji dersleri verdiği sıralarda Genç Kalemler Dergisi’ndeki gençler ile tanışır. Ömer Seyfettin, Ali Canip Yöntem’in dergide başlattığı yeni lisan hareketine destek olan Gökalp, İttihat ve Terakki İdadisinde ve Beyaz Kule’de toplanan gençlere yeni lisan akımı hakkında bilgi verir. Derginin, dil konusunda savunduğu görüşler, Ziya Gökalp’in dergiye katılımı ile geniş bir coğrafyayı içine alan Türkçülük davasına dönüşür. Gökalp; eğitim, din, tarih, vatan ve millet sevgisi, Türklük bilinci, Turan ideali gibi birçok konuyu şiirlerinde tema olarak işler. Dil konusundaki fikirlerini Türkçülüğün Esasları adlı eserin Lisanî Türkçülük kısmında maddeler halinde açıklayan Gökalp, Lisân şiirine de bu konudaki düşüncelerini nazım diliyle aktardığı görülür. Şiirde manzum bir Türkçe’nin tanımını yapan Ziya Gökalp, tasfiyecilerin ve fesahatçilerin dil konusunda öne sürdüğü tekliflere cevap verir. Dörtlüklerden oluşan ve serbest biçimde yazılan şiirde, yazı dili ile konuşma dilinin birleştirilmesi, İstanbul Türkçesi, eş anlamlı kelimeler, Türkçede kelime türetme yolları, Türk dünyası ile dil birliği konularına Gökalp’ın Türkçü duyarlılık ile yaklaştığı görülür.       Anahtar Kelimeler: Ziya Gökalp, Lisân Şiiri, Genç Kalemler Dergisi, Türkçülük, Türkçülüğün Esasları.*Bu çalışma “Ziya Gökalp’ın Vefatının 100. Yılı Anısına Uluslararası 5. Türk Dünyası Eğitim Bilimleri ve Sosyal Bilimler Kongresinde” sunulmuştur.