hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Klasik Türk Şiirinde Şiir-Şair Değerlendirmesine Bir Bakış veya Şeyh Galib ve Sâlik-i Tavr-ı Nedîm Olmak
A View to the Literary Criticism in Classical Turkish Poetry
Yazar: Arı, Ahmet
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 21 No. 21, 0
Anahtar kelimeler: Sheikh Galib,Nedîm,style-literary,literary value,literary criticism,misconception ; Şeyh Galib,Nedîm,üslup,edebi değer,edebi eleştiri,yanlış kanı

Klasik Türk şiirinin bir gelenek şiiri ve şiirde biçim ve yapıyı  belirleyen esas unsurun gelenek olduğu genel kabul gören bir  görüş olmakla birlikte, şiir veya şair değerlendirmelerinde bazen  geleneğin dışında yaklaşımlara rastlanmaktadır.  Klasik Türk şiir geleneğinde bir şiirin edebî değerinin belirlenmesinde  esas ölçüt lafız, mana ve ahenk güzelliğidir. Şairin  yaşantısı, hayat tarzı, dünya görüşü vb. hususlar ise şiir eleştirisinde  ancak yardımcı unsur olarak yer alabilir. Bununla  birlikte bazen bu yardımcı unsurlar esasın önüne geçip yanlış  yargıların oluşmasına sebep olmaktadır. Tasavvufî şiir veya  mutasavvıf şair değerlendirmelerinde de sıkça karşılaştığımız  bu yaklaşım, toplum hafızasında şaire dair yanlış kanıların  oluşmasına sebep olmakta ve şiirin dünyasına girişi  engellemektedir.  Bu hususu, Şeyh Galib’in Nedîm’e yaklaşımı üzerinden  incelemeye çalışan bu yazı, bazı sosyolojik çıkarımlar da  içermektedir.

Although there is a general opinion accepting that  classical Turkish poetry is a tradition poem and the main  element determining the form and structure of poetry is  tradition, sometimes nontraditional approaches are also  observed in evaluation of poem or poet.  In the classical Turkish poetry tradition, the basic  criterion determining the literary value of a poem is the  beauty of words, literary sense and harmony. The life,  living style and worldview  philosophy  of the poet are the  matters that may only be secondary elements in literary  criticism. However, these secondary elements sometimes  overcome the basic criterion and cause false judgments.  This approach, which is in fact frequently encountered in  the evaluations of sufistic poetry or sufi poet, causes  misconceptions regarding the poet in the memory of society  and prevents entry into the world of poetry.  This article which is examining this matter through the  approach of Sheikh Galib to Nedîm also contains some  sociological inferences.
Yazarı Bilinmeyen Bir Kıyafetnâme Üzerine
On an Anonymous ‘Kıyafetname
Yazar: Elbir, Bilal
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 19 No. 19, 0
Anahtar kelimeler: Kıyâfetnâme,firâsetnâme,fizyonomi,Doğu kültürü,Hamdullah Hamdi ; Kıyâfetname (typology),firâsetname,physiognomy,Eastern Culture,Hamdullah Hamdi

İnsanların fizikî özelliklerinden yola çıkarak kişilikleri  hakkında değerlendirmeler yapmak tarihin çok eski dönemlerinden  beri karşımıza çıkmaktadır. Doğu kültüründe  kıyâfet veya firâset olarak adlandırılan bu ilimde, insanların  kaş, göz, saç, yanak, ayak vb. uzuvlarından yola çıkılarak  kişilikleri ve ahlâkları hakkında bilgiye ulaşma temel ölçüt  olarak alınmıştır. Batı kültürü içerisinde de insanların fizikî  özelliklerinden hareketle karakterlerine dair çıkarımların  yapıldığı çalışmalar mevcuttur.  Kıyâfetnâme ve firâsetnâme geleneği konusunda Türk  edebiyatında telif ve tercüme çok fazla çalışma yapılmıştır.  Yapılan bu çalışmaların bazısı metin bazısı da metin-inceleme  çalışmalarıdır. Çalışmamızda kıyâfetnâme geleneğiyle  ilgili bilgiler verildikten sonra Manisa İl Halk Kütüphanesi  Yazma Eserler Bölümü’ne kayıtlı yazarı bilinmeyen bir eser  tanıtılacaktır. Müellifi bilinmeyen kıyâfetnâmedeki fizikî  özelliklere yönelik değerlendirmelerin Hamdullah Hamdi’nin  kıyâfetnâmesindeki değerlendirmelerle örtüşüp  örtüşmediği değerlendirilecektir.

Evaluating people’s personalities by setting out from  their physical characteristics has existed throughout the  history. Within this concept called kıyâfet and firâset in the  eastern culture, achieving the knowledge about people’s  personalities and principles by examining the parts of their  bodies ie. eyebrows, eyes, hair, cheek or feet has been taken  as a basic criterion. Also in the western culture, there are  some samples in which inferences about personalities are  made through people’s physical characteristics.  In Turkish Literature many studies, copyrighted and  translated, have been carried out on the tradition of  Kıyâfetname and Firâsetname. Some of these studies are  text and some are text-examination. In our study, after  giving some information about Kıyâfetname tradition, an  anonymous work registered to Manisa Provincial Public  Library Manuscript Collections Department will be  introduced. Whether the evaluations about the physical  characteristics in the anonymous Kıyâfetname overlaps or  not with the evaluations those of Hamdullah Hamdi’s  kıyâfetname will be analyzed.
Divan Şiirinde “Bezm-i Fenâ” Üzerine Bir İnceleme
An Analysis on Bezm-i Fenâ in Divan Poetry
Yazar: Yağcıoğlu, Songül Aydın
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 21 No. 21, 0
Anahtar kelimeler: divan poetry,mazmun,bezm,fenâ,meaning ; divan şiiri,mazmun,bezm,fenâ,anlam

Estetik ve nazarî esasları İslami kültürün etkisiyle oluşan  divan şiiri; XIV. yy itibaren belli bir seviyeye ulaşmış, XV.  yy’da kuruluş sürecini tamamlamış ve yüksek bir ifade seviyesine  ulaşarak XIX. yy’a kadar devam etmiştir. Divan  şiirinin muhteva unsurları olan mazmun, mecaz ve terkipler  zaman içerisinde divan edebiyatı şairleri tarafından mevcut  imkânlar çerçevesinde işlenerek kendine mahsus anlam  alanı oluşturmuştur.  En güzel olanı en güzel şekilde söyleme amacı güden  divan şairi, sınırlı olan mazmunlar içinde realiteden ayrılmayarak  yeni benzetmeler, yeni mecaz ve istiareler bulma  yoluna gitmiştir. Şair, özellikle tenasüb, leff ü neşr, tezat,  mecaz gibi edebî sanatlardan yararlanarak kelimeler arasındaki  ilişkiden, çağrışımlardan şairliği nispetinde istifade  etmiştir.  Şiirde mananın, kendisi üzerine inşa edildiği zemin  olması dikkatiyle mazmunların divan şiiri içerindeki seyrinin  ortaya çıkarılması, anlam dairesinin tespit edilmesi şiire  katkısı bakımında önemlidir.  Bu çalışmada öncelikle gerekçeleri belirtilerek mazmun  olarak adlandırılan “bezm-i fenâ”nın; mazmun olarak  kullanımının tarihi seyri, anlam alanları, anlam-bağlam  ilişkisi ve bu ilişkinin hangi kelimelerle sağlandığı üzerinde  çeşitli tespitler yapılmıştır. Elde edilen neticeler ile divan  şiirinin anlaşılmasına katkı sağlamak amaçlanmıştır.

Aesthetic and theoretical principles of divan poetry  formed by the influence of Islamic culture; XIV. century to  a certain level, XV. It has completed its founding period  and reached a high level of expression until the XIX century.  The mazmun, metaphors and compositions, which  are the content elements of Divan poetry, have been created  by the poets of Divan literature in the framework of the  existing possibilities and formed a unique meaning field.  Again, the poet who is the so-called divan poet who is  trying to tell the most beautiful thing in the most beautiful  way has gone to find new analogies, mazmuns by not  leaving real in the limited existence of words. The poet has  benefited from the literary arts such as tenasüb, leffüşr,  contrast, metaphor in the relation between the words, from  associations to poetry.  In poetry, with the attention to the fact that the meaning  is the ground on which it is built, it is important to reveal  the gaze of the magazines inside the divan poem, to identify  the meaning circle, and to care for poetry contribution.  In this study, which is prepared with the stated  attention, "bezm-i fenâ", which is called as mazmun, the  history of the use as mazmun, the meaning of the meaning,  the meaning-context relation, and the meaning of this  relationship. It is aimed to contribute to the understanding  of divan poetry with the results obtained.
Rifâ’î’nin Bülbül-nâmesi Üzerine Bir İnceleme
Analysis on Rifâ'î's Bülbül-nâme
Yazar: Kaya, Fazile Eren
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 19 No. 19, 0
Anahtar kelimeler: Rifâ’î,Bülbül-nâme,Gül ü Bülbül,Mesnevi ; Rifâ’î,Bülbül-nâme,Rose and Nightingale,Masnavi

Divan edebiyatında âşığın sevgiliye duyduğu aşk, bu  aşktan dolayı çektiği acı ile sevgilinin güzelliği ve acımasızlığı  pek çok mazmunla anlatılmıştır. Şem-pervane, gülbülbül,  kumru-çınar gibi mazmunlar çoğunlukla doğadan  ve günlük hayatın içinden seçilmiştir. Bunlar içerisinde en  yaygın olan şüphesiz gül ve bülbüldür. Gül sevgilinin pek  çok güzellik öğesinin benzetmeliğidir. Aynı zamanda Hz.  Muhammed’in simgesi olarak da edebiyatımızda ayrı bir  öneme sahiptir. Güllere düşkün olan bülbül ise divan  şiirinde aşığın timsalidir. Güllerin arasında sabahtan akşama  kadar öten bu kuş ve gül arasında bir bağ olduğu düşünülmüştür.  Divan şairleri gül-bülbül ilişkisine eserlerinde  çokça değinmişlerdir. Ayrıca bu konuda müstakil eserler de  vermişlerdir. Gül-bülbül hikâyesini anlatan ilk eserin İran  edebiyatından Attar’a ait olduğu ve bu hikâyenin İran’dan  Araplara, Araplar kanalıyla da Avrupa’ya yayıldığı düşünülmektedir.  Türk edebiyatındaki ilk Gül ü Bülbül eserinin ise  Mevlânâ’ya ait olduğu bilinmektedir. İkinci eser ise  Rifâî’nindir. Çalışmamızda Rifâî’nin Bülbül-nâmesi şekil  ve muhteva yönünden ele alınmış ve Alex Olrik’in Epik  Kanunlar Teorisi’ne göre incelenmiştir.

In Divan literature many mazmuns are used to describe  the relationship between lover and beloved. The most  common one is certainly ‘the rose and the nightingale’.  Rose is a symbol for beloved’s many beauty elements. At  the same time rose is also important in our literature as a  symbol of the prophet Muhammed. In Divan poetry,  nightingale that is fond of rose is the symbol of the lover.  There is a belief about special relationship between the rose  and the bird crowing among the roses daylong. Divan  poets mention rose- nightingale relationship in their  works. In addition to that they wrote books about that  topic. It is known that the first Rose and Nightingale work  belongs to Mevlana. Second one belongs to Rifâî. In this  article Rifâî’s Bülbül-nâme is analysed in terms of form  and content and it is treated according to Alex Olrik’s  Theory of Epic Laws.
Rumelili Bir Şair Aile Üzerine Düşünceler: Nehârî, Sa’yî, Mü’min, Sûzî
Thoughts on A Family of Rumelian: Nehârî, Sa'yî, Mü’min, Sûzî
Yazar: Durmuş, Tuba Işınsu
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 20 No. 20, 0
Anahtar kelimeler: Prizren,Sûzî,Mümin,Sa’yî,Nehârî ; Prizren,Sûzî,Mü’min,Sa’yî,Nehârî

Osmanlı şair/yazar biyografilerine dair yapılan çalışmalar  değerlendirildiğinde genellikle şair/yazarlar hakkında  tekil bilgilerin öne çıktığı görülmektedir, bu isimler hakkında  elimizdeki bilgiler müstakil olarak haklarında bilgi sunan  kaynaklardan elde edebildiklerimiz kadardır. Oysa aileye  dayalı çalışmalar söz konusu olsa bu ailelerin biyografik  bilgilerine yönelik birisinde ortaya konan orijinal bir bilgi  diğerleri için de kaynak olabilir. Dönem kaynaklarında  hakkında yeterli bilgiye ulaşamadığımız şairleri/yazarları  bir ailenin parçası olarak değerlendirdiğimizde ve onlara ait  bazen noksan denebilecek bilgileri bir araya getirdiğimizde,  müstakil olarak ortaya konan bu veriler bazen o kişinin  hayatına bazen de üslubuna dair bize daha tamamlayıcı  bilgiler sunabilmektedir. Bunun karakteristik örneklerinden  birini 16. yüzyılda yaşamış Prizrenli bir aile göstermektedir.  Bu makalede, aynı coğrafyada ve aynı yüzyılda yaşamış  şairlere dair yapılacak biyografik değerlendirmeler aile  ilişkileri bağlamında bir araya getirildiğinde ve bir arada  değerlendirildiğinde birbirine katkı sunan bilgiler ortaya  çıkarabileceği gösterilmeye çalışılacaktır.

The latest works on Ottoman poet / writer biographies  reveal that there are more or less biographical data about  them at hand. However, the information we have about  these names is only as far as we can obtain from the sources  laid out independently about them. The fact that there are  no monographic studies on the families of the poets / authors,  however, offers only a single evaluation of them.  Whereas family-based studies can be obtained, however, an  original knowledge put forward in their biographical information  may be a source for others. The fact that family  monograph studies about the poems which were found in  production in Ottoman literature has not been done is a  deficiency in this subject. When we consider poets / writers  as part of a family we can not have much information about  in the period sources, and when we bring together some of  the information that can sometimes be missed, which is set  aside independently, can sometimes provide us with more  complementary information about the life of that person.  One of the characteristic examples of this is a family of  Prizren from 16th century. In this article, biographical  evaluations of poets lived in the same geographical region  and the same century will be tried to be shown together in  the context of family relations, and to show that they can  provide mutually beneficial information when evaluated  together.
Divan Şiirinde Mum ve Cem Sultan’ın Şem‘  Mum  Gazeli
The Candle in Divan Poetry and Cem Sultan’s Ghazal With The Redif “Şem‘  Candle ”
Yazar: Batislam, Hanife Dilek
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 24 No. 24, 0
Anahtar kelimeler: Divan şiiri,mum,gazel,Cem Sultan ; Divan poetry,candle,ghazal,Cem Sultan

Mum, temel aydınlatma araçlarından olması nedeniyle eskiden günlük hayatta sık kullanılan nesnelerdendir. Mumun kullanım amacına ve yapılışına bağlı olarak farklı şekilleri vardır. Ayrıca mumla birlikte işlevi olan “mum makası  mıkrâz ” ve şamdan gibi başka eşyalar bulunmaktadır. Günlük hayata dair pek çok nesneyi divan şiirinin zengin benzetme ve hayal dünyası içine yerleştiren divan şairleri, mumu da unutmamışlardır. Mum, divan şiirinde şekli ve vasıfları dolayısıyla çeşitli benzetme ilgileriyle ele alınmıştır. Bu ilgilerin çok sık rastlanılanlarından biri mumla onun etrafında dönen küçük kelebeğin anlatıldığı, mesnevilere konu olmuş Şem‘ ü Pervâne hikâyesidir.  Divan şairleri kimi zaman mumu bir insan olarak hayal etmişlerdir. Mumun gövdesi insanın boyu, bedeni; içinde yanan iplik, fitil insanın canı; alevi insanın yüzü; eriyen damlalar gözyaşı; dumanı  isi  da âh gibi düşünülmüştür. Muma bağlı bu farklı benzetme ve hayaller özellikle divanlardaki şem‘ redifli şiirlerde daha ayrıntılı bir şekilde ortaya konulmuştur.  Makalemizde divan şiirinde kullanılan mum ve mumla ilgili unsurlara değindikten sonra, Cem Sultan’ın 21 beyitlik “şem‘  mum ” redifli gazelini inceleyip değerlendireceğiz. Bu incelemeyle gazelde muma dair hangi benzetme ve hayallerin nasıl kullanıldığını göstermiş olacağız.

Since candle is one of the basic lighting tools, it was one of the objects frequently used in daily life. The candle has different shapes depending on the intended use and construction. There are also other objects such as “candle scissors  mıkraz ” and candle sticks that function together with candles. Divan poets who put many objects of daily life in to the rich analogy and imagination of divan poetry have not forgotten the candle. The candle has been handled with various analogies due to its shape and characteristics in divan poetry. One of the most common of these interests is the story of Şem’ ü Pervâne, which has been the subject of mesnevis, in which the small butterfly revolves around the candle.  Divan poets sometimes imagined candle as a person. The body of the candle has been thought as human height and body; candle wick as human soul; it’s flame, as human face; melting drops as tears; it’s smoke as ah  wailing . These different metaphors and dreams related to the candle have been revealed in more detail especially in the poems with the redif “şem‘”in the divans.  After discussing the candles and elements related to candles used in divan poetry in our article, we will examine and evaluate Cem Sultan’s ghazel of 21 couplets which has the redif “şem‘  candle ”. In this study, we will show which analogy and images about candles are used in ghazals.
Abdestin Sırları Hakkında Tasavvufî Bir Risale: “Terceme-i Esrâr-ı Vuzû‘”
A Mystical Booklet About the Secrets of Ablution: "“Terceme-i Esrâr-ı Vuzû‘”
Yazar: Alptekin, Leyla
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 20 No. 20, 0
Anahtar kelimeler: Cemâl-i Halvetî,Abdest,Terceme-i Esrâr-ı Vuzû‘ ; Cemâl-i Halveti,Abdest,Terceme-i Esrar-ı Vuzu‘

İslâm dinine mensup kimselerin, belirli ibadetleri gerçekleştirebilmek  için bir düzen dâhilinde bazı organları yıkayıp  bazılarını mesh etme yoluyla yaptıkları temizliğe abdest  denmektedir. Abdest, Arapçada “güzellik ve temizlik” manasına  gelen “vuzû’” kelimesi ile ifade edilmiştir. Bu kelime  hadislerin pek çoğunda geçmesine rağmen Kur’an’da yer  almamaktadır. Kur’an’da temizlenmeyi ve arınmayı ifade  eden kelimeler, “zekâ” ve “tuhr” köklerinden türemekle  beraber her iki kökün müştakları daha çok manevî bir temizliği  ifade etmektedir.  Çalışmanın konusu, XV. yüzyıl mutasavvıflarından  Cemâl-i Halvetî  ö. 1497 ’nin, “Risâle fî Beyâni Esrâri’l-  Vuzû‘i’z-Zâhiriyye ve’l-Ma‘neviyye” adlı, abdest hakkında  yazdığı Arapça küçük bir risalesinin tercümesidir. Bu  tercüme, “Terceme-i Esrâr-ı Vuzû’” adıyla Emirzâde Veliyüddin  Mer‘aşî tarafından 1852-53 yılında oldukça sade bir  dilde kaleme alınmıştır. Risalede abdest, zâhirine binaen  yedi fasıl olarak tasnif edilmiş; abdestin sırlarının yanı sıra  mârifet, ruhî abdest, zâhirî abdest ile nefis mertebeleri arasındaki  münasebet gibi konular da ayet ve hadislerle desteklenerek  izah edilmeye çalışılmıştır.  Çalışmada “Terceme-i Esrâr-ı Vuzû‘”un konusu ayrıntılarıyla  anlatılmış, çalışma sonunda ise risalenin çeviriyazıya  aktarılmış hâli sunulmuştur.

The ablutions is to clean certain organs in a way that  they can do certain worship and to clean up some of them  by means of mesh by those who belong to Islamic religion.  The ablution is expressed in the word "vuzu" which means  "beauty and cleanliness" in Arabic. This word does not  take place in the Qur'an, although many of the hadiths pass  through it. The words expressing cleansing and purification  in the Qur'an are derived from the roots of "intelligence"  and "evil", and both roots are more spiritual cleansing.  In this study, it is a translation of a small Arabic book  written about the ablution named "Risale fi Beyani  Esrari’l-Vuzuiz-Zahiriyye vel-Maneviyye" by Cemal-i  Halveti  d. This translation was taken by Emirzade  Veliyüddin Merasi in the name of "Terceme-i Esrar-ı  Vuzu" in 1852-53 on a fairly simple level. The Risalee  ablution was classified as seven chapters, building up the  visual. In addition to the secrets of ablution, the subjects  such as ingenuity, spiritual ablution, relationship between  natural ablution and exquisite artifacts were also tried to  be explained by supporting with verses and hadiths.  In the study, "Terceme-i Esrar-ı Vuzu" was explained  in detail, and at the end of the study, the treaty was  presented to the translator.
Hz. Ali’nin Mısır Valisine Nasihatları: Ahd-nâme-i Emîrü’l-Mü’minîn İmâm Alî
Hz. Alî’s Advice to the Governor Egypt: Ahd-Nâme-i Emîrü’l-Mü’minîn İmâm Alî
Yazar: Ceyhan, Adem; Kayaokay, İlyas
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 21 No. 21, 0
Anahtar kelimeler: Hz. Ali,Siyaset-name,Mâlik bin el-Hâris el- Eşter,Mısır,Tercüme ; Hz. Ali, Politics-namah,Mâlik bin el- Hâris el-Eşter,Egypt,Translation

Klâsik Türk Edebiyatı tarihinde siyasi, idari konularla ilgili  “iki yüzü aşkın, üç yüze yakın” denebilecek kadar çok sayıda  manzum veya mensur eserin yer tuttuğu bilinmektedir.  Umumi olarak “siyasetname” adıyla anılan bu tür eserlerde hükümdar,  vezirler ve diğer devlet adamlarında aranması, bulunması  gereken vasıflar, sultan ve yardımcılarının vazifeleri,  çeşitli memuriyetlere şahıs tayini sırasında gözetilmesi lâzım  gelen esaslar, suçluları cezalandırma, idare edilen halkın  idarecilere karşı mükellefiyetleri, vergi alımı, güvenlik ve  savunma için askerî kuvvetlerin hazırlanması gibi siyasi  konularda bilgi ve öğütler verilir. Hz. Peygamber’in dördüncü  halifesi Hz. Ali’nin Mısır valisi Mâlik bin Hâris el-Eşter’e  hitaben yazdığı bildirilen Ahd-nâme de devlet idaresi hakkında  İslâm ve güzel ahlâk esaslarına uygun tavsiye ve nasihatları  ihtiva eden mühim bir metindir. Anılan kitapçığın asırlar  boyunca adı belirsiz veya belli çeşitli ilmî, edebî şahsiyetler  tarafından Türkçeye çevrildiği bilinmektedir. Bu yazıda söz  konusu emir-namenin mütercimi meçhul bir Türkçe tercümesi  tanıtıldıktan sonra metnin yeni harflere ve günümüz  Türkçesine çevirisi sunulmuştur.

In the history of Classical Turkish Literature, it is  known that there are more than two hundred and three  hundred verse or prose books about political and  administrative issues. Generally, the search for the  sovereigns, viziers and other dignitaries in these works  called as politics-namah, the features to be found, the duties  of the sultan and his assistants, the principles to be  considered during the appointments to the various civil  servants, the punishment of the culprits, the responsibility  of the governed people to the administrators, the purchase  of taxes Information and advice on political issues such as  the preparation of military forces for security and defense.  Hz. Prophet’s fourth caliph Hz. Ali’s the book called Ahidnamah,  which he addressed to the Egyptian governor  Mâlik bin Hâris el-Eşter, is an important text about the  state administration, including advice and advice in  accordance with the principles of Islam and good morality.  It is known that the mentioned text has been translated  into Turkish by various scientific and literary figures for  centuries. In this article, after the introduction of an  unknown Turkish translation of the Ahid-namah, it was  translated into new letters and modern Turkish.
Taşlıcalı Yahya Bey’in “Şah u Gedâ” Mesnevisinde Çevresel ve Olgusal Boyutuyla Mekân Tasvirleri
Taşlicali Yahya Bey’in “Şâh u Gedâ” with Factual Environmental and Space Dimensions Description of the Masnavi
Yazar: Belli, Handan
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 14 No. 14, 0
Anahtar kelimeler: Şâh u Gedâ,Yahya Bey,mesnevi,mekân,varlık ; Şâh u Gedâ,Yahya Bey,masnavi,space,entity

XVI. yüzyıl şairlerinden Taşlıcalı Yahya Bey’in beş  mesnevisinden biri olan Şâh u Gedâ mesnevisi mahalli  özellikler taşıyan telif bir eser olma özelliği yanında mekân  tasvirleriyle de dikkat çekmektedir. Edebî eserlerde kahramanların  varlık bulduğu ve hikâyenin gerçeklik yönünü  sağlayan mekânlar, çevresel ve olgusal boyutuyla iki  bölümde incelenmektedir. Çevresel mekân tasvirleriyle  kahramanın varlık gösterdiği çevrenin tanıtılması, olgusal  mekân tasvirleriyle ise kahramanın içinde bulunduğu ruh  halinin gösterilmesi mümkündür. Şâh u Gedâ mesnevisinde  çevresel mekân tasvirleri ve mesnevinin başkahramanı  olan Gedâ’nın ruh halini yansıtmak amacıyla yapılmış  olgusal mekân tasvirleri yer almaktadır. Bu bağlamda Şâh  u Gedâ mesnevisinin çevresel ve olgusal mekân tasvirlerin  ele alındığı bu makalede özelde Şâh u Gedâ mesnevisi  genelde ise klasik Türk edebiyatı mesnevilerinde mekânın  tasviri ve ontololojik anlamda mekân-varlık ilişkisi incelenmektedir.

“Şâh u Gedâ”, one of the five masnavis of Yahya Bey of  Taşlıca, in addition to being a copyrighted work with local  characteristics, is significant with the spatial portrayals it  contains. The spaces that the protagonists are embodied  and provide the realistic aspect of the study could be  examined in two sections of ambient and factual  dimensions. Ambient spatial portrayals provide  information on the environment that the protagonist  exists, while factual spatial portrayals reflect the mood of  the protagonist, which we could not observe physically.  Together with ambient spatial portrayals, there are spatial  descriptions to reflect the mood of Gedâ, the protagonist of  the masnavi. Thus, in this study, which scrutinizes the  ambient and factual spatial portrayals in the Şâh u Gedâ  masnavi in particular, examines spatial portrayals in  classical Turkish literature in general, and space-entity  relationship ontologically.