TÜRKİYE’NİN LOJİSTİK DİJİTALLEŞME YETKİNLİĞİ VE VERİ AKIŞININ YÖNETİMİ: TEKNOLOJİ ODAKLI BİR İNCELEME
CRITICAL DATA FLOWS IN GLOBAL TRADE AND TÜRKİYE’S LOGISTICS PLATFORM COMPETENCE: AN EVALUATION FROM A TECHNOLOGY MANAGEMENT PERSPECTIVE
Yazar: Çallı, Fatih
Dergi: Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, Vol. 26 No. Ulaştırma Jeopolitiği ve Türkiye, 2025
Anahtar kelimeler: Supply Chain Management ; Tedarik Zinciri Yönetimi ; International Logistics ; Uluslararası Lojistik ; Lojistik Dijitalleşme,LPI,UNCTAD,Veri Egemenliği,Açık İnovasyon,Dinamik Yetenekler,E-Gümrük,Politika Analizi ; Logistics Digitalization,LPI,UNCTAD,Data Sovereignty,Open Innovation,Dynamic Capabilities,E-Customs,Policy Analysis

Bu çalışma, Türkiye’nin lojistikte dijitalleşme kapasitesini teknoloji yönetimi çerçevesinde incelemekte ve LPI (2023) ile UNCTAD göstergelerini kuramsal yaklaşımlarla (Porter, Açık İnovasyon, Veri Egemenliği, Dinamik Yetenekler) çapraz eşleyen bir analitik model önermektedir. Yöntem olarak nitel doküman analizi, içerik analizi ve karşılaştırmalı analiz kullanılmış; veri akışı gösterge seçimi → veri çıkarma/normalizasyon → kuram–gösterge eşleme → politika önceliklendirme → üçgenleme → duyarlılık testi adımlarıyla yürütülmüştür. Çalışma, düşük performansı yüksek politika önceliğine dönüştüren Dijital Lojistik Öncelik Skoru (DLOS) adlı ağırlıklı bir karar kuralı tanımlamaktadır. Bulgular, LPI 2023 alt bileşenleri ve UNCTAD bulgularının birlikte okunmasıyla ilk üç politika önceliğini ortaya koymaktadır: (i) gümrük verimliliği ve e-gümrük entegrasyonu, (ii) izleme ve takip ve veri paylaşım platformları, (iii) lojistik yeterlilik ve kalite. Özgün katkı, derlenmiş endekslerin ötesine geçip türetilmiş öncelik sıralaması ve kuram–gösterge eşleme matrisi sunulmasıdır. Sonuçlar, WCO Data Model ile uluslararası uyumu ve ulusal politika belgeleriyle (T.C. Ticaret Bakanlığı; TÜBİSAD; Ulaştırma ve Lojistik 2053) üçgenlemeyi desteklemektedir. Sınırlılıklar ikincil veriye dayalı olmaktır; gelecekte nicel yöntemler (panel regresyon, ağ analizi), saha çalışmaları ve vaka analizleri ile derinleştirme önerilmektedir.

This study assesses Türkiye’s logistics digitalization capacity within a technology management framework and proposes an analytical model that cross-maps LPI (2023) and UNCTAD indicators with theoretical lenses (Porter, Open Innovation, Data/Digital Sovereignty, Dynamic Capabilities). We adopt qualitative document, content, and comparative analyses, executing a transparent pipeline of indicator selection → data extraction/normalization → theory–indicator mapping → policy prioritization → triangulation → sensitivity testing. We introduce a weighted decision rule, the Digital Logistics Priority Score (DLOS), which converts low performance into high policy priority. Joint reading of LPI 2023 sub-indices and UNCTAD evidence yields three priorities: (i) customs efficiency & e-customs integration, (ii) tracking/traceability & data-sharing platforms, (iii) logistics competence & service quality. Our originality lies in moving beyond compiled indices to provide a derived priority ordering and a theory–indicator mapping matrix. Findings support long-term alignment with the WCO Data Model and are triangulated with national sources (Ministry of Trade, Transport & Logistics 2053, TÜBİSAD). Limitations stem from secondary data; future research should deploy quantitative methods (panel regressions, network analysis), field surveys, and comparative case studies.