Tekrarlama Krizi ve Psikoterapi Etkililik Çalışmaları
The Replication Crisis and Psychotherapy Efficacy Studies
Yazar: Türkarslan, Kutlu Kağan
Dergi: Psikoloji Çalışmaları, Vol. 42 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Psychotherapy,replication crisis,randomized controlled trail,meta-analysis,bias,dodo bird verdict ; Psikoterapi,tekrarlama  krizi,seçkisiz  kontrollü  çalışma,meta-analiz,yanlılık,dodo kuşu yargısı

Son  10  yıldır  psikoloji  alanında  kendini  gösteren  ve  alanı  derinden  sarsan tekrarlama  krizi,  psikolojinin  her  alt  alanını,  araştırma  bulgularını  ve genel  kabullerini  yeniden  değerlendirmesi  için  harekete  geçirmiştir.  Klinik psikoloji  alanının  geç  de  olsa  tekrarlama  krizi  tartışmalarına  katılmaya başladığı  görülmektedir.  Uzun  yıllardır  gerçekleştirilen  psikoterapi  etkililik (efficacy)  çalışmaları,  klinik  psikoloji  içindeki  başlıca  deneysel  alanlardan birini  oluşturmaktadır.  Psikoterapi  etkililik  çalışmaları  çeşitli  psikolojik tedavilerin  psikolojik  rahatsızlıklar  üzerindeki  etkilerini  değerlendirmek için  gerçekleştirilmektedir.  Tekrarlama  krizi  bağlamında  ortaya  çıkan bulgular,  psikoterapilerin  etkililiklerini  değerlendirmek  için  sıkça  kullanılan seçkisiz  kontrollü  çalışmaların  ve  bu  çalışmaların  sonuçlarının  toplu  olarak değerlendirilmesine  yardımcı  olan  meta-analizlerin  pek  çok  yöntemsel problem ve yanlılık içerdiğini ortaya çıkarmıştır. Seçkisiz kontrollü çalışmalar düşük  örneklem  sayısı,  bağlılık  yanlılığı,  seçici  sonuç  raporlama,  örnekleme dahil  etme  ya  da  dışarıda  bırakma  kriterlerinin  katılığı,  kontrol  grubu  olarak bekleme listesi kullanımı, seçkisizleştirme ve körleştirme sorunları, çalışmayı bırakan  katılımcıların  analizlere  dahil  edilmemesi  ve  psikoterapist  etkilerinin ihmal  edilmesi  gibi  problemler  ve  yanlılıklar  içermektedir.  Meta-analizler  ile ilişkili başlıca sorunlar ise yayın yanlılığı ve düşük kaliteli çalışmaların meta-analizlere dahil edilmesidir. Tüm bu durumlar psikoterapilerin olumlu etkilerini olduğundan  daha  yüksek  gösterirken,  edinilen  bulguların  sağlıklı  bir  şekilde değerlendirilmesini engellemektedir. Uzun yıllardır gerçekleştirilen çalışmalar, psikoterapilerin çeşitli psikolojik rahatsızlıkların tedavisinde tercih edilebilecek etkili araçlar olduğunu göstermektedir. Ancak dikkat edilmesi gereken iki önemli husus  vardır.  Bunlardan  ilki  psikoterapilerin  etkililiğini  gösteren  çalışmaların yöntemsel  anlamda  güncel  bilimsel  standartları  yakalamakta  zorlanmasıdır. İkinci önemli husus ise psikoterapilerin gerçek etkilerinin çalışmalarda bulunan etkilerden daha  az  olabileceğidir.  Bu  derleme  makalesinin amacı,  psikoterapi etkililik  çalışmalarını  ve  meta-analizleri  etkileyen  yöntemsel  problemlere  ve onların çözümlerine değinerek klinik psikoloji alanında bu konuda ortaya çıkan farkındalığın arttırılmasına ve gerçekleştirilecek çalışmaların yöntemsel olarak güçlendirilmesine yardımcı olmaktır.

In the last ten years, the replication crisis, which has manifested itself and shaken the field of psychology profoundly, has led researchers in every subfield of psychology to reconsider research findings and general assumptions. Though late to this trend, clinical psychology researchers have started to participate in these discussions. Psychotherapy efficacy studies,  carried  out  over  many  years,  constitute  a  major  experimental  area  of  clinical  psychology.  Psychotherapy efficacy studies are conducted to evaluate the effects of psychological treatments on various mental disorders. The findings of the replication crisis indicate that randomized controlled trials, which are frequently used to examine the efficacy  of  psychotherapies  and  meta-analyses  that  help  evaluate  the  results  of  randomized  controlled  trials,  have several  methodological  problems  and  biases.  Randomized  controlled  trials  have  problems  and  biases  such  as  low sample size, allegiance bias, selective outcome reporting, strictness of inclusion or exclusion criteria, using wait-list as a control group, problems of randomization and blinding, exclusion of drop-out subjects from the analyses, and ignoring psychotherapists effects. The main methodological issues of meta-analyses are related to publication bias and the inclusion of low-quality studies in meta-analyses. Research over the years has demonstrated that psychotherapies are effective tools for treating various mental disorders. However, there are two critical points to note. First, the studies showing the efficacy of psychotherapies barely meet current scientific methodological standards. Second, the real-life effectiveness of psychotherapies may be lower than those found in clinical trials. This review article aims to increase awareness regarding replication crisis within the field of clinical psychology and strengthen the methodological approach of future studies by addressing the methodological problems of and suggesting solutions for psychotherapy efficacy studies/meta-analyses