hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
CELÂLEDDİN HÂRİZMŞAH’IN SON GÜNLERİ
CELÂLEDDİN HÂRİZMŞAH’IN SON GÜNLERİ
Yazar: Gürbüz, Osman
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 37, 2013
Anahtar kelimeler: Celâleddin Hârizmşah, Moğollar, Meyyafarikîn, Ahlât, Ölüm

1224 yılında Hindistan’dan Kirman’a geçen Hârizmşahların son sultanı Celâleddin, buradan Azerbaycan’a ulaştı ve bölgedeki siyasi dağınıklığın yardı- mıyla kısa süre içerisinde devletini kurarak önemli bir güç haline geldi. Moğol ve Gürcülere karşı kazandığı zaferler, kendisini halkın gözünde kahramanlaştırmaya yetti; ancak Ahlât’ın fethi ve Müslüman yerleşim alanlarını yağmalaması, onun halkın gözünden düşmesine sebep oldu. Yassı çimen savaşında Selçuklu-Eyyûbî ittifakına karşı savaşı kaybederek bütün gücünü kaybetti. Bundan sonra toparlanma çabaları ve yeni ittifak arayışları hiçbir işe yaramadı. Kahramanlıklarla dolu hayatı 1231 yılında Meyyafarikîn (Silvan) dağlarında son buldu.

1224 yılında Hindistan’dan Kirman’a geçen Hârizmşahların son sultanı Celâleddin, buradan Azerbaycan’a ulaştı ve bölgedeki siyasi dağınıklığın yardı- mıyla kısa süre içerisinde devletini kurarak önemli bir güç haline geldi. Moğol ve Gürcülere karşı kazandığı zaferler, kendisini halkın gözünde kahramanlaştırmaya yetti; ancak Ahlât’ın fethi ve Müslüman yerleşim alanlarını yağmalaması, onun halkın gözünden düşmesine sebep oldu. Yassı çimen savaşında Selçuklu-Eyyûbî ittifakına karşı savaşı kaybederek bütün gücünü kaybetti. Bundan sonra toparlanma çabaları ve yeni ittifak arayışları hiçbir işe yaramadı. Kahramanlıklarla dolu hayatı 1231 yılında Meyyafarikîn (Silvan) dağlarında son buldu.
ÂDET HALİNDEKİ KADININ ORUCUYLA İLGİLİ HADİSLERİN TENKİD VE TAHLİLİ
ÂDET HALİNDEKİ KADININ ORUCUYLA İLGİLİ HADİSLERİN TENKİD VE TAHLİLİ
Yazar: Ulu, Arif
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 38, 2013
Anahtar kelimeler: Hadis, Hayız, Âdet dönemi, Oruç tutmak, Orucu kazâ etmek

Âdet halindeki kadının orucu, son zamanlarda yeniden tartışmaya açılan konulardandır. Çalışmalarında konuyla ilgili hadislere de müracaat eden bazı araştırmacılar, âdet gören kadının oruç tutabileceğini söylerken diğer bazı araştırmacılar ise oruç tutamayacağını belirtmişlerdir. Bu makalede âdet gören kadının orucuyla ilgili hadisler incelenmiştir. İlgili rivâyetler önce isnad tenkidine tabi tutulmuş, ardından metin ve muhteva yönünden değerlendirilmiştir.

Âdet halindeki kadının orucu, son zamanlarda yeniden tartışmaya açılan konulardandır. Çalışmalarında konuyla ilgili hadislere de müracaat eden bazı araştırmacılar, âdet gören kadının oruç tutabileceğini söylerken diğer bazı araştırmacılar ise oruç tutamayacağını belirtmişlerdir. Bu makalede âdet gören kadının orucuyla ilgili hadisler incelenmiştir. İlgili rivâyetler önce isnad tenkidine tabi tutulmuş, ardından metin ve muhteva yönünden değerlendirilmiştir.
XII. YÜZYIL İSLÂM DÜNYASINDA ÖRNEK BİR YÖNETİCİ: İMÂDEDDİN ZENGÎ
XII. YÜZYIL İSLÂM DÜNYASINDA ÖRNEK BİR YÖNETİCİ: İMÂDEDDİN ZENGÎ
Yazar: Gürbüz, Osman
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 38, 2013
Anahtar kelimeler: İmâdeddin Zengî, Müslüman yönetici, Musul, Zengiler, Haçlılar

İmâdeddin Zengî, ünlü Selçuklu komutanı ve devlet adamı Kasîmüddevle Aksungur’un oğlu olup Zengî hânedanının kurucusudur. Çocukluğunda iyi bir eğitim aldı ve kısa zamanda kahramanlık ve cesaretiyle tanındı. Önemli devlet görevlerinde bulundu. Musul’da kurulan emîrlik, içeride siyasi birliği sağlamak, dışarıda Haçlılara karşı savaşmak suretiyle, Haçlıların saldırılarıyla kan kaybeden İslâm dünyasının ümidi haline geldi. Urfa Haçlı Kontluğu’nu ortadan kaldırarak başarılarını iyice perçinledi. İmâdeddin babasından devraldığı olumlu özellikleri sağlam bir eğitimle zenginleştirerek yılmaz bir savaşçı ve seçkin bir devlet adamı olarak yaşadı. Adaleti, emniyeti, kahramanlığı, heybeti, cesareti, uyanıklığı, ihtiyatlılığı, siyasi dehası, kurnazlığı ve imar faaliyetleriyle örnek Müslüman devlet adamı olarak sonraki nesillere yol gösterdi.

İmâdeddin Zengî, ünlü Selçuklu komutanı ve devlet adamı Kasîmüddevle Aksungur’un oğlu olup Zengî hânedanının kurucusudur. Çocukluğunda iyi bir eğitim aldı ve kısa zamanda kahramanlık ve cesaretiyle tanındı. Önemli devlet görevlerinde bulundu. Musul’da kurulan emîrlik, içeride siyasi birliği sağlamak, dışarıda Haçlılara karşı savaşmak suretiyle, Haçlıların saldırılarıyla kan kaybeden İslâm dünyasının ümidi haline geldi. Urfa Haçlı Kontluğu’nu ortadan kaldırarak başarılarını iyice perçinledi. İmâdeddin babasından devraldığı olumlu özellikleri sağlam bir eğitimle zenginleştirerek yılmaz bir savaşçı ve seçkin bir devlet adamı olarak yaşadı. Adaleti, emniyeti, kahramanlığı, heybeti, cesareti, uyanıklığı, ihtiyatlılığı, siyasi dehası, kurnazlığı ve imar faaliyetleriyle örnek Müslüman devlet adamı olarak sonraki nesillere yol gösterdi.
KUR’AN ve ÇEVRE SORUNLARI
KUR’AN ve ÇEVRE SORUNLARI
Yazar: Yıldırım, Zeki
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 38, 2013
Anahtar kelimeler: Çevre, Varlık, İsraf, İlâhî denge, Emanet, Fesâd, Ekoloji, Dinler, Aydınlanma

Kur’an’da çevre ile ilgili meselelerde yol gösteren ve çevreye nasıl muamele edeceğimizi bize öğreten yaklaşık beşyüz âyet vardır. Dolayısıyla hiçbir kutsal kitap Kur’an kadar, tabiattan ve evrenden bahsetmez. Kur’an kâinatın nasıl yaratıldığı, niçin yaratıldığı, ondaki varlıkların yapısı hakkında çok çeşitli bilgiler verdiği gibi; insanın onunla nasıl bir ilişki içinde olması gerektiği hususunda da bilgiler vererek ona yol göstermektedir. Kur’an kendisini bir kitap olarak tanıttığı gibi; insan ve evreni de birer kitap olarak tanıtmaktadır. Bu kitapların üçünün de aynı dikkat ve ciddiyetle okunması gerektiği, Kur’an’ın ısrarlı buyrukları arasındadır. Kur’an ve Sünnet öğretilerine göre kâinattaki herşey insanın hizmetine sunulmuş ve onun menfaati için yaratılmıştır. Ancak bunların değersiz sayılması, kirletilmesi, yapılarının bozulması veya aşırı tüketilmesi de, aynı zamanda yasaklanmıştır

Kur’an’da çevre ile ilgili meselelerde yol gösteren ve çevreye nasıl muamele edeceğimizi bize öğreten yaklaşık beşyüz âyet vardır. Dolayısıyla hiçbir kutsal kitap Kur’an kadar, tabiattan ve evrenden bahsetmez. Kur’an kâinatın nasıl yaratıldığı, niçin yaratıldığı, ondaki varlıkların yapısı hakkında çok çeşitli bilgiler verdiği gibi; insanın onunla nasıl bir ilişki içinde olması gerektiği hususunda da bilgiler vererek ona yol göstermektedir. Kur’an kendisini bir kitap olarak tanıttığı gibi; insan ve evreni de birer kitap olarak tanıtmaktadır. Bu kitapların üçünün de aynı dikkat ve ciddiyetle okunması gerektiği, Kur’an’ın ısrarlı buyrukları arasındadır. Kur’an ve Sünnet öğretilerine göre kâinattaki herşey insanın hizmetine sunulmuş ve onun menfaati için yaratılmıştır. Ancak bunların değersiz sayılması, kirletilmesi, yapılarının bozulması veya aşırı tüketilmesi de, aynı zamanda yasaklanmıştır
MEŞHUR AMA AZ TANINAN ÇOK YÖNLÜ BİR İLİM ADAMI:RÂĞIB EL-ISFAHÂNİ
MEŞHUR AMA AZ TANINAN ÇOK YÖNLÜ BİR İLİM ADAMI:RÂĞIB EL-ISFAHÂNİ
Yazar: Kara, Ömer
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 38, 2013
Anahtar kelimeler: Râğıb el-Isfahânî, Müfessir, Dilci, Filozof/ahlakçı, elMüfredât, Câmiü’t-tefsîr

Bu makale, özellikle Müfredât’ı olmak üzere kendisinden çokça yararlanılan ama kendisi hakkında çok az bilgi ve çalışma bulunan; var olan bilgilerin de ihtilaflı olduğu çok yönlü bir müfessir olan Râğıb’ın hayatı, eserleri ve etkin ve yetkin olduğu bilim dallarındaki pozisyonunu ortaya koymaya çalışacaktır. Râğıb’ın hayatı hakkındaki bilgiler, çok yetersizdir; mevcut olanlar da ya yanlış ya da ihtilaflıdır. Doğum tarihinden ölüm tarihine; itikaden, hukuken ve amelen hangi mezhebe tabi olduğuna kadar birçok mesele sorunludur. Maksadımız, ulaşabildiğimiz tüm bilgileri değerlendirmek suretiyle sahih bir Râğıb portresi çıkarmak; tefsîrci olarak bilinen müellifin -anahatlarıyla da olsa- çok yönlü boyutunu ortaya koyabilmektedir. Makalenin sınırlarını zorladığından dolayı, akademik mirası başka bir çalışmaya bırakılacaktır.

Bu makale, özellikle Müfredât’ı olmak üzere kendisinden çokça yararlanılan ama kendisi hakkında çok az bilgi ve çalışma bulunan; var olan bilgilerin de ihtilaflı olduğu çok yönlü bir müfessir olan Râğıb’ın hayatı, eserleri ve etkin ve yetkin olduğu bilim dallarındaki pozisyonunu ortaya koymaya çalışacaktır. Râğıb’ın hayatı hakkındaki bilgiler, çok yetersizdir; mevcut olanlar da ya yanlış ya da ihtilaflıdır. Doğum tarihinden ölüm tarihine; itikaden, hukuken ve amelen hangi mezhebe tabi olduğuna kadar birçok mesele sorunludur. Maksadımız, ulaşabildiğimiz tüm bilgileri değerlendirmek suretiyle sahih bir Râğıb portresi çıkarmak; tefsîrci olarak bilinen müellifin -anahatlarıyla da olsa- çok yönlü boyutunu ortaya koyabilmektedir. Makalenin sınırlarını zorladığından dolayı, akademik mirası başka bir çalışmaya bırakılacaktır.
İNSAN AYNASINDA TECELLÎ EDEN CEMÂL-İ İLÂHÎ’NİN DİVÂN ŞAİRLERİMİZİN DİLİNDEKİ İFADESİ
İNSAN AYNASINDA TECELLÎ EDEN CEMÂL-İ İLÂHÎ’NİN DİVÂN ŞAİRLERİMİZİN DİLİNDEKİ İFADESİ
Yazar: Göktaş, Mehmet
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 38, 2013
Anahtar kelimeler: İnsan, Ayna,Cemâl-i ilâhî, Tecellî

Başta Kur’an, hadis ve tasavvuf olmak üzere çok geniş kaynaklardan beslenen Divan edebiyatı, dünyanın en zengin ve ilgi çekici edebiyatlarından biridir. Divan şairlerinin düşünce dünyası üzerinde çok derin tesirler bırakan tasavvuf şüphesiz bu edebiyatın en önemli kaynakları arasındadır. Osmanlı toplumunda şiir, düşüncenin aktarıldığı en önemli vasıtalardan biridir. Tasavvufî düşüncede insan ilahî tecellilere mazhardır ve o, Allah’ın isim ve sıfatlarını en güzel bir şekilde aksettiren bir “ayna” konumundadır. Sahih hadis kaynaklarında insanın ‘Rahmân’ ya da ‘Hak’ suretinde yaratıldığını ifade eden hadis-i şerifler de bu dü- şünceyi kuvvetlendiren amillerdir.  Bu çalışmada dînî ve tasavvufî düşünceden hareketle insanın ilâhî tecellilere mazhar oluşunun dîvan şairlerimiz tarafından sanat zemininde nasıl ifade edildiği incelenmiştir.

Başta Kur’an, hadis ve tasavvuf olmak üzere çok geniş kaynaklardan beslenen Divan edebiyatı, dünyanın en zengin ve ilgi çekici edebiyatlarından biridir. Divan şairlerinin düşünce dünyası üzerinde çok derin tesirler bırakan tasavvuf şüphesiz bu edebiyatın en önemli kaynakları arasındadır. Osmanlı toplumunda şiir, düşüncenin aktarıldığı en önemli vasıtalardan biridir. Tasavvufî düşüncede insan ilahî tecellilere mazhardır ve o, Allah’ın isim ve sıfatlarını en güzel bir şekilde aksettiren bir “ayna” konumundadır. Sahih hadis kaynaklarında insanın ‘Rahmân’ ya da ‘Hak’ suretinde yaratıldığını ifade eden hadis-i şerifler de bu dü- şünceyi kuvvetlendiren amillerdir.  Bu çalışmada dînî ve tasavvufî düşünceden hareketle insanın ilâhî tecellilere mazhar oluşunun dîvan şairlerimiz tarafından sanat zemininde nasıl ifade edildiği incelenmiştir.
YAŞLILAR İÇİN CAMİ TEMELLİ SOSYAL/DİNİ HİZMETLER
YAŞLILAR İÇİN CAMİ TEMELLİ SOSYAL/DİNİ HİZMETLER
Yazar: Güngör, Özcan
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 38, 2013
Anahtar kelimeler: Yaşlılık, Yaşlılık Beklentileri, Manevi Sosyal Hizmet, Cami, Din Görevlileri

Yaşlılık, önlenemeyen bir süreç olmakla birlikte, her yaşam evresinin içerdiği birçok sorun, beklenti ve avantaja sahip bir dönemi ifade eder. Günümüzde dini değerlere dayanan cami temelli sosyal hizmetler yaşlılar için anlamlı bir dünyada varlıklarını sürdürmeleri adına son derece önemlidir. Çünkü başta yalnızlık olmak üzere pek çok dönemsel sorunun çözümünü cami ortamında bulmak ve bu yolla yaşlılar için camiyi daha fonksiyonel konuma getirmek mümkündür. Bu konuda yetkili kurum olarak Diyanet İşleri Başkanlığı’nın kurumsal olarak ve onun din hizmetleriyle ilgili personelinin de bireysel olarak, ülkemizde giderek artan yaşlılık konusuna ve yaşlılara dönük hizmetlerinin niteliğine yeniden eğilmelerinde yarar görülmektedir. Biz bu çalışmada yaşlılar için cami temelli sosyal hizmetlere, yaşlıların en temel sosyo-psikolojik durum tahlillerini ve beklentilerini gözönüne alarak bir katkı yapmaya çalıştık. Bu çalışma Erzurum Palandöken Güneş Camiin’den gözlem ve şahsi tecrübelere dayalı olarak elde edilen verilerle yürütülmüştür. Buna göre normal cami içi din hizmetlerini yürüten din görevlilerinin (aktif görev) çağımızda en çok karşılaşılan insani ve sosyal ihtiyaçlara cevap bulmak adına yaşlılara karşı sosyal hizmet bağlamında daha gayretli ve farklı yöntemleri kullanmalarının (proaktif görev), din hizmetlerinin kalitesini artıracağı gibi cemaatte de istenilen sonuçları ortaya çıkaracağı düşünülmektedir

Yaşlılık, önlenemeyen bir süreç olmakla birlikte, her yaşam evresinin içerdiği birçok sorun, beklenti ve avantaja sahip bir dönemi ifade eder. Günümüzde dini değerlere dayanan cami temelli sosyal hizmetler yaşlılar için anlamlı bir dünyada varlıklarını sürdürmeleri adına son derece önemlidir. Çünkü başta yalnızlık olmak üzere pek çok dönemsel sorunun çözümünü cami ortamında bulmak ve bu yolla yaşlılar için camiyi daha fonksiyonel konuma getirmek mümkündür. Bu konuda yetkili kurum olarak Diyanet İşleri Başkanlığı’nın kurumsal olarak ve onun din hizmetleriyle ilgili personelinin de bireysel olarak, ülkemizde giderek artan yaşlılık konusuna ve yaşlılara dönük hizmetlerinin niteliğine yeniden eğilmelerinde yarar görülmektedir. Biz bu çalışmada yaşlılar için cami temelli sosyal hizmetlere, yaşlıların en temel sosyo-psikolojik durum tahlillerini ve beklentilerini gözönüne alarak bir katkı yapmaya çalıştık. Bu çalışma Erzurum Palandöken Güneş Camiin’den gözlem ve şahsi tecrübelere dayalı olarak elde edilen verilerle yürütülmüştür. Buna göre normal cami içi din hizmetlerini yürüten din görevlilerinin (aktif görev) çağımızda en çok karşılaşılan insani ve sosyal ihtiyaçlara cevap bulmak adına yaşlılara karşı sosyal hizmet bağlamında daha gayretli ve farklı yöntemleri kullanmalarının (proaktif görev), din hizmetlerinin kalitesini artıracağı gibi cemaatte de istenilen sonuçları ortaya çıkaracağı düşünülmektedir
İLKÖĞRETİM DİN KÜLTÜRÜ ve AHLAK BİLGİSİ DERS KİTAPLARI “AHLAK” ÖĞRENME ALANLARININ İNCELENMESİ
İLKÖĞRETİM DİN KÜLTÜRÜ ve AHLAK BİLGİSİ DERS KİTAPLARI “AHLAK” ÖĞRENME ALANLARININ İNCELENMESİ
Yazar: Şimşek, Eyüp
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 38, 2013
Anahtar kelimeler: İlköğretim, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi, Ders Kitapları, Ahlak Öğrenme Alanı, İçerik Analizi

Öğretim programlarının uygulanmasında önemli bir yere sahip olan ders kitapları, öğretmen ve öğrenciler tarafından kullanılabilen ortak kaynaklardandır. Öğrenme-öğretme sürecinin temel materyallerinden olan ders kitaplarının, gerekli ve yeterli niteliklere sahip olması, ilgili alandaki kazanımların gerçekleşmesine katkı sağlaması beklenir. Bu bağlamda Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ders kitaplarının incelenmesi, öğrenme alanlarıyla ilgili değerlendirmelerinin yapılması önemlidir. Bu araştırmada, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından ilköğretim 4.-8. sınıflarda ders kitabı olarak okutulması uygun görülen Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ders kitapları “ahlak” öğrenme alanlarının içerik analiziyle değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada “Ahlak” öğrenme alanları; içerik, öğrenilebilirlik, temel kaynaklar ve okuma metinleri alt başlıkları altında nitel bir yöntemle incelenmiştir.

Öğretim programlarının uygulanmasında önemli bir yere sahip olan ders kitapları, öğretmen ve öğrenciler tarafından kullanılabilen ortak kaynaklardandır. Öğrenme-öğretme sürecinin temel materyallerinden olan ders kitaplarının, gerekli ve yeterli niteliklere sahip olması, ilgili alandaki kazanımların gerçekleşmesine katkı sağlaması beklenir. Bu bağlamda Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ders kitaplarının incelenmesi, öğrenme alanlarıyla ilgili değerlendirmelerinin yapılması önemlidir. Bu araştırmada, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından ilköğretim 4.-8. sınıflarda ders kitabı olarak okutulması uygun görülen Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ders kitapları “ahlak” öğrenme alanlarının içerik analiziyle değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada “Ahlak” öğrenme alanları; içerik, öğrenilebilirlik, temel kaynaklar ve okuma metinleri alt başlıkları altında nitel bir yöntemle incelenmiştir.
MÂTURÎDİYYENİN TEMEL KAYNAKLARINDA RÂFIZA VE RÂFIZÎ FIRKALAR
MÂTURÎDİYYENİN TEMEL KAYNAKLARINDA RÂFIZA VE RÂFIZÎ FIRKALAR
Yazar: Koçoğlu, Kıyasettin
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 38, 2013
Anahtar kelimeler: Mâturîdî, Mâturîdîlik, Râfıza, Râfızîlik, Şia

İmam Mâturîdî’nin görüşleri etrafında şekillenen Mâturîdîyye’nin gelişiminde pek çok ismin katkısı oluştur. Ancak çalışmamız, eserlerinde Râfıza ve kollarına yer veren Ebu’l-Yusr Muhammed el-Pezdevî, Ebu’l-Muin en-Nesefî, Nureddin es-Sâbûnî, Ebû’s-Senâ Muhammed b. Zeyd el-Lâmişî’den hareketle yapılmıştır. Mâturidiyye’nin temel kaynaklarında yer verilen İslam Mezheplerinden birisi Râfızîliktir. Mâturidiyyenin şemsiye bir kavram ve ana mezhep olarak kullanıldığı Râfıza’nın altında Şia, İmâmiyye, Zeydiyye, Ca’feriyye, Hişâmiyye, Karâmita, Cârûdiyye, Cerîriyye, Cevâribiyye, Cevâlikiyye, Ya’kubiyye, Zirâriyye, Mübeyyida, Nusayriyye fırkalarına yer verilmektedir. Ehl-i Hak ve Ehl-i Bid’a ayrımı şeklindeki tasnifin uygulandığı yaklaşımlarda Râfıza ve kolları Ehl-i Bid’a içerisinde konumlandırılır.

İmam Mâturîdî’nin görüşleri etrafında şekillenen Mâturîdîyye’nin gelişiminde pek çok ismin katkısı oluştur. Ancak çalışmamız, eserlerinde Râfıza ve kollarına yer veren Ebu’l-Yusr Muhammed el-Pezdevî, Ebu’l-Muin en-Nesefî, Nureddin es-Sâbûnî, Ebû’s-Senâ Muhammed b. Zeyd el-Lâmişî’den hareketle yapılmıştır. Mâturidiyye’nin temel kaynaklarında yer verilen İslam Mezheplerinden birisi Râfızîliktir. Mâturidiyyenin şemsiye bir kavram ve ana mezhep olarak kullanıldığı Râfıza’nın altında Şia, İmâmiyye, Zeydiyye, Ca’feriyye, Hişâmiyye, Karâmita, Cârûdiyye, Cerîriyye, Cevâribiyye, Cevâlikiyye, Ya’kubiyye, Zirâriyye, Mübeyyida, Nusayriyye fırkalarına yer verilmektedir. Ehl-i Hak ve Ehl-i Bid’a ayrımı şeklindeki tasnifin uygulandığı yaklaşımlarda Râfıza ve kolları Ehl-i Bid’a içerisinde konumlandırılır.
KUR’ÂN’DA BURÇLAR: MAHİYETİ VE İNSANA ETKİSİ BAĞLAMINDA
KUR’ÂN’DA BURÇLAR: MAHİYETİ VE İNSANA ETKİSİ BAĞLAMINDA
Yazar: Ağbal, Davut
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 38, 2013
Anahtar kelimeler: Astronomi, Astroloji, Semâ/Gökyüzü, Burç

Burçlar, Müslüman toplumlar içerisinde aktüel bir değere sahip olduğu için, bu konunun dinî epistemolojik temellerinin tespiti önem arz etmektedir. Bu çalışmada burçların Kur’ân, Astronomi ve Astroloji’deki mahiyetine değinilmiş, Kur’ân merkeze alınarak burçlarla ilgili verilerin genel bir tahlili yapılıp, kavramın Kur’ân bağlamında ifade ettiği anlam ve bu anlamın Astronomi ve Astroloji’deki burç kavramından farkı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırmanın neticesinde hem içerik hem de işlev bakımından Kur’ân’daki burç kavramıyla -özellikle- Astroloji’deki burç kavramı arasında kapanması mümkün olmayan bir ayrılığın olduğu sonucuna ulaşılmış ve burçların insanlara etkisi bu bağlamda ele alınmıştır.

Burçlar, Müslüman toplumlar içerisinde aktüel bir değere sahip olduğu için, bu konunun dinî epistemolojik temellerinin tespiti önem arz etmektedir. Bu çalışmada burçların Kur’ân, Astronomi ve Astroloji’deki mahiyetine değinilmiş, Kur’ân merkeze alınarak burçlarla ilgili verilerin genel bir tahlili yapılıp, kavramın Kur’ân bağlamında ifade ettiği anlam ve bu anlamın Astronomi ve Astroloji’deki burç kavramından farkı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırmanın neticesinde hem içerik hem de işlev bakımından Kur’ân’daki burç kavramıyla -özellikle- Astroloji’deki burç kavramı arasında kapanması mümkün olmayan bir ayrılığın olduğu sonucuna ulaşılmış ve burçların insanlara etkisi bu bağlamda ele alınmıştır.
ŞATİBÎ’NİN İLMÎ TEFSİR ANLAYIŞINA ELEŞTİREL BİR YAKLAŞIM
ŞATİBÎ’NİN İLMÎ TEFSİR ANLAYIŞINA ELEŞTİREL BİR YAKLAŞIM
Yazar: Çapan, Ergün
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 38, 2013
Anahtar kelimeler: Ümmîlik, evrensellik, makâsıd-ı şerîa, felsefe

Endülüslü usul âlimi Şatibî, Kur’an’daki kevnî hakikatlere işaret eden ayetlerin tefsirini nazil olduğu dönemdeki insanların anlayışıyla sınırlandırmakta ve değişik ilimlerin tespit ettiği hakikat ve verilerle Yüce Mesaj’ın yorumlanmasının, makâsıd-ı şerîa arasında olmadığını ifade etmektedir. Bu makalede Şatibî’nin bu yaklaşımı, Kur’an’ın evrenselliği, ilmî mucizeliği, selefin ilgili ayetlere bakışı ve makâsıd-ı şerîa gibi değişik açılardan eleştirel bir bakışla değerlendirilecektir.

Endülüslü usul âlimi Şatibî, Kur’an’daki kevnî hakikatlere işaret eden ayetlerin tefsirini nazil olduğu dönemdeki insanların anlayışıyla sınırlandırmakta ve değişik ilimlerin tespit ettiği hakikat ve verilerle Yüce Mesaj’ın yorumlanmasının, makâsıd-ı şerîa arasında olmadığını ifade etmektedir. Bu makalede Şatibî’nin bu yaklaşımı, Kur’an’ın evrenselliği, ilmî mucizeliği, selefin ilgili ayetlere bakışı ve makâsıd-ı şerîa gibi değişik açılardan eleştirel bir bakışla değerlendirilecektir.
YAKIN DÖNEME ETKİLERİ İTİBARI İLE KERBELÂ
YAKIN DÖNEME ETKİLERİ İTİBARI İLE KERBELÂ
Yazar: Keskin, Yakup
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 38, 2013
Anahtar kelimeler: Ehl-i Beyt, Kerbelâ Savaşı, Tevvâbun, Muhtâr es-Sakafî, İntikam

Hz. Ali’nin taraftarları, Hz. Ali şehit edilince oğlu Hz. Hasan’ı kurtarıcı olarak görmüşlerdir. Hz. Hasan’ın Muâviye ile anlaşarak hilafetten çekilmesiyle bu grup, Hz. Ali’nin diğer oğlu Hz. Hüseyin’e yönelmiş, nihayet Hz. Hüseyin’i Kûfe’ye gelmeye ikna etmişlerdir. Ancak gelişen olaylar Hz. Hüseyin’in Kûfe’ye ulaşmadan Kerbelâ’da şehit edilmesiyle son bulmuştur. Hz. Hüseyin’in acıklı bir şekilde öldürülmesi Hz. Hüseyin’in gıyabında bazı hareket ve oluşumlara zemin hazırlamıştır. Makalede günümüze değin etkisini hala hissettiren Kerbelâ savaşı, süreci ve sonuçları ile bir kez daha değerlendirilerek Kerbelâ ve sonrası hareketlerin bariz yönleri, birbirleri ile ilişkileri ve farklı yönleri tespit edilerek bu hareketlerin Şiî inanç zeminini nasıl şekillendirdiği izah edilmeye çalışılmıştır.

Hz. Ali’nin taraftarları, Hz. Ali şehit edilince oğlu Hz. Hasan’ı kurtarıcı olarak görmüşlerdir. Hz. Hasan’ın Muâviye ile anlaşarak hilafetten çekilmesiyle bu grup, Hz. Ali’nin diğer oğlu Hz. Hüseyin’e yönelmiş, nihayet Hz. Hüseyin’i Kûfe’ye gelmeye ikna etmişlerdir. Ancak gelişen olaylar Hz. Hüseyin’in Kûfe’ye ulaşmadan Kerbelâ’da şehit edilmesiyle son bulmuştur. Hz. Hüseyin’in acıklı bir şekilde öldürülmesi Hz. Hüseyin’in gıyabında bazı hareket ve oluşumlara zemin hazırlamıştır. Makalede günümüze değin etkisini hala hissettiren Kerbelâ savaşı, süreci ve sonuçları ile bir kez daha değerlendirilerek Kerbelâ ve sonrası hareketlerin bariz yönleri, birbirleri ile ilişkileri ve farklı yönleri tespit edilerek bu hareketlerin Şiî inanç zeminini nasıl şekillendirdiği izah edilmeye çalışılmıştır.