Şeyh Bedreddin Simâvî’nin Vâridât Adlı Eseri Bağlamında Kelâmî Görüşleri
The Theological Wiews of Sheikh Bedreddin Simāwī in the Context of his Work Named Wāridāt
Yazar: Çam, Süleyman
Dergi: Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 19 No. 19, 2021
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Kelâm,Şeyh Bedreddin,Vâridât,Bâtınî,Kıyamet,Cennet ; Theology,Sheikh Bedreddin,Varidat,İnternal,Resurrection,Heaven.

Türk sosyal ve siyasal olayları içinde önemli bir yeri olan Şeyh Bedreddin Simâvî (ö. 823/1420), XIV. ile XV. yüzyıllarda yaşamış, önemli fıkıhçı ve sûfilerden biridir. Vahdet-i vücûd fikrini savunan Şeyh Bedreddin’in, âsî ve bürokratik bir kimliği vardır. Şeyh Bedreddin, fıkıh ve tasavvuf alanında temayüz etmiş bir âlimdir. Ancak adının karıştığı isyanlar nedeniyle ilmî kişiliği yeterince ele alınamamış, dolayısıyla da onun aktivist kişiliği ön plana çıkmıştır. Diğer taraftan Şeyh Bedreddin, İslâm inancına getirdiği farklı yorumlardan dolayı dikkatleri üzerine çekmiştir. Şeyh Bedreddin’in Tefsir, Fıkıh, Nahiv ve Tasavvuf gibi alanlarda birçok eseri bulunmaktadır. Vâridât adlı eseri ise Tasavvuf literatüründe en çok tartışılan kitaplar arasında yer almaktadır. Bu eserde kelâmî görüşlerini dile getiren Şeyh Bedreddin, insanların itikatlarını bozduğu, özellikle de kıyamet ve cismanî haşrı inkâr ettiği gerekçesiyle Osmanlı uleması tarafından ciddi eleştirilere maruz kalmış ve zındıklıkla itham edilmiştir. Bu çalışmanın amacı, Şeyh Bedreddin’in, Vâridât adlı eseri bağlamında kelâmî görüşlerini tespit etmektir. Bu çalışmada Şeyh Bedreddin’in Vâridât’ını, vahdet-i vücûd anlayışıyla yazdığı, mutlak varlık, âhiret, melek, cin, şeytan, cennet, cehennem gibi vb. kelâmî konuları âyet ve hadisler bağlamında farklı bir bakış açıyla yorumladığı ve zamanla İslâm inancının dışına çıkan bâtınî fikirlere sahip bir duruş sergilediği tespit edilmiştir.

Sheikh Bedreddin Simāwī (d. 823/1420), who has an important place in Turkish social and political events, XIV. and XV. He is one of the important fiqh scholars and Sufi who lived in the centuries. Sheikh Bedreddin, who defends the idea of, waḥdat al-wujūd has a rebellious and bureaucratic identity. Although Sheikh Bedreddin was a distinguished scholar in the field of fiqh and Sufism, his scientific personality could not be adequately addressed due to the rebellions in which his name was involved, so his activist personality came to the fore.  But, Sheikh Bedreddin attracted attention due to the different interpretations he brought to the Islamic belief. Sheikh Bedreddin has many works in areas such as Tafsir, Fiqh, Nahiv and Sufism. His work named Wāridāt is among the most discussed books in Sufism literature. In this work, Sheikh Bedreddin, who voiced his theological views, was criticized by the Ottoman scholars on the grounds that he broke people's beliefs, especially denied doomsday and resentment, and was accused of being atrocious. The purpose of this study is to determine the theological views of Sheikh Bedreddin in the context of his work named Wāridāt. In this study, Sheikh Bedreddin wrote his Wāridāt with the understanding of waḥdat al-wujūd, such as absolute existence, hereafter, angel, jinn, devil, heaven, hell, etc. It was determined that he interpreted theological issues in the context of verses and hadiths with a different perspective and displayed a stance with innate ideas that went beyond the belief of Islam over time.