IŞİD Örgütünün Dinî Açıdan Kritiği
Religious Criticism of ISIS
Yazar: Karadeniz, Adem
Dergi: İlahiyat Akademi No. 15, 2022
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Kalam,ISIS,Caliphate,Violence,Radicalism,Kharijite ; Kelam,IŞİD,Hilafet,Şiddet,Radikalizm,Haricilik

İnsanları doğru yola sevk etmek adına gönderilen peygamberler ilahi buyruğu insanlara ulaştırma ve insanlara yayma esnasında şiddet içerikli birçok zorluk ve meşakkatle karşılaşmışlardır. İslam’ın doğuş ve gelişim süreçlerinde gerek Müslümanlar gerekse İslam peygamberi Hz. Muhammed (s.a.s) birçok saldırıya maruz kalmıştır. Bu duruma binaen ilahi dinlerin tamamında yaratıcı tarafından emir buyrulan inancın devam etmesi ve o inanca mensup insanların hayatını korumaya yönelik meşru müdafaa mekanizması geliştirilmiştir. Dolaysıyla saldırılar karşısında meşru müdafaa hakkını kullanmak şiddetle bir tutulmamalıdır. Ancak İslam tarihinde kendi ideolojilerine dayanak sağlamak ve yaptıkları bazı işleri meşrulaştırmak için İslam dininin birçok kutsal değerini suiistimal edenler olmuştur. Bu çalışma, yaşadığımız çağda İslam dinine ait referansları kullanarak olumsuz anlamda bütün dünyada büyük bir etki yaratan IŞİD’i ele almaktadır. IŞİD İslam coğrafyasının birçok yerinde devam eden iç savaşların bir ürünü olarak ortaya çıkmıştır. Üstlendiğini iddia ettiği misyon gereği, devam eden iç savaş ortamında düşüncesini dünya ve ahiret adına kurtuluşun tek temsilcisi olarak görmektedir. IŞİD iç savaşın yaşandığı Irak ve Suriye’de ele geçirdiği topraklarda bir İslam Devleti kurduğunu iddia etmiştir. İslam dininin temel kaynakları, Kur’ân ve hadisleri mezheplerin belirlediği usulden uzak, kendi düşünce sistemlerine uygun şekilde yorumlamıştır.  Bununla birlikte sosyal hayat, siyaset ve ekonomi gibi alanlarda İslami değerleri zihniyetlerine uygun bir formata sokarak kendilerine has bir sistem meydana getirmiştir. Belirlediği sistemi kabul etmeyen Müslümanları da müşrik, kâfir, münafık ve tağut gibi ağır sıfatlarla itham etmektedir. Büyük trajedilerin yaşandığı İslam coğrafyasında belirledikleri sistemin nebevi bir sistem olduğunu iddia ederek İslam dininin yegâne kurtarıcısı ve biricik temsilcisi olarak kendisini görmektedir. IŞİD örgütü güya İslam adına dünyanın çeşitli bölgelerinde Müslümanların da hedef alındığı çok büyük şiddet faaliyetleri gerçekleştirmiştir. Örgüt, söylem ve eylem yönünden tahlil edildiğinde günümüze uyarlanmış yeni bir Hariciliği anımsatmaktadır. Ayrıca IŞİD lideri Ebubekir el- Bağdadi, İslam dünyasında köklü bir geçmişi olan ve tarihi bir öneme sahip olan hilafet makamını da kendince yeniden faal hâle getirerek halifeliğini ilan etmiştir. Örgüt gerçekleştirdiği faaliyetlerini genel itibariyle sosyal medya aracılığıyla kamuoyuna duyurmaktadır. Çok sayıda sosyal paylaşım ağında aktif olduğu gibi kitap, dergi, makale ve fasikül gibi yazılı kaynakları da kendilerine ait internet sitelerinden paylaşmaktadır.Çalışmamızın içeriğinde IŞİD’in doğuşu gelişimi ve tarihi köklerine dair bilgiler ele alınacaktır. Bununla birlikte IŞİD’in dini referans çerçevesini oluşturan Kur’ân-ı Kerim ve hadislere yaklaşım tarzı incelenecektir. Çalışmamızın temel amacı ise IŞİD’in İslam algısına ilişkin tespitlere ulaşmaktır. İslam dininin doğru kaynaklardan öğrenilip algılanması İslam dini için son derece önemlidir. Bu doğrultuda IŞİD’in İslam algısının ne şekilde olduğu değerlendirmesi yapılacaktır. Dolaysıyla IŞİD bahane edilerek İslam inancının terör ve şiddetle özdeşleştirilmesi İslam dinine yönelik ciddi bir tehdittir. Bu doğrultuda yaptığımız bu çalışmayla IŞİD’in tarihi köklerinin nerelere dayandığı, düşünce sistemini oluştururken İslam kaynaklarından ne şekilde yararlandığı ve İslam tarihi içerisinde kendilerine referans olarak belirledikleri düşüncelerin neler olduğunu ortaya koyacağız.

The prophets, who were sent to guide people to the right path, faced many difficulties and hardships, including violence, while conveying and spreading the divine command to people. In the history of Islam, both Muslims and the Islamic prophet Hz. Muhammad were exposed to many attacks. Accordingly, in all divine religions, a self-defense mechanism has been developed for the continuation of the belief commanded by the creator and to protect the lives of those who believe in that belief. Therefore, using the right of self-defense against attacks should not be equated with violence. However, in the history of Islam, there have been those who abused many sacred values of the religion of Islam in order to support their own ideologies and to make all kinds of works innocent. This study is about ISIS, which has a negative impact on the whole world by using the references of the religion of Islam in the stage we live in. ISIS emerged as a product of the ongoing civil wars in many parts of the Islamic geography. Due to the mission it claims to undertake, it sees its thought as the only representative of salvation in the name of the world and the hereafter in the ongoing civil war environment. ISIS claimed to have established an Islamic State in the lands it seized in Iraq and Syria, where civil war was taking place. The main sources of the religion of Islam, the Qur'ān and hadiths, were interpreted in accordance with their system, away from a certain method. In addition, it interpreted Islamic values in many fields such as social, political and economics in accordance with their mentality and created a unique system. It does not accept the systems determined and accuses Muslims of such heavy titles as polytheists, unbelievers, hypocrites and tyrants. They see themselves as the only savior and sole representative of the religion of Islam, claiming that the system they have determined in the Islamic geography, where great tragedies are experienced, is a prophetic system. In the name of Islam, the ISIS State has carried out great acts of violence in various parts of the world, targeting Muslims as well. When the ISIS State is analyzed in terms of discourse and action, it reminds of a new Kharijite adapted to the present. In addition, ISIS leader Abū Bakr al-Baghdādī declared his caliphate by re-activating the caliphate, which has a deep-rooted history and historical importance in the Islamic world. This State generally announces its activities to the public through social media. As ISIS is active in many social networks, it also shares written resources such as books, magazines, articles on their own websites.In this study, the birth and development of ISIS, information about the historical roots of ISIS, the basic idea that constitutes the religious understanding of ISIS, the approach to the Qur'ān and hadith will be examined. The main purpose of our study is to conduct research on ISIS's perception of Islam and to evaluate how ISIS's perception of Islam is. Throughout this study, we will investigate where the historical roots of ISIS were based on, how they benefited from Islamic sources while forming their thought system, and what thoughts they determined as references in Islamic history.