Mecmuada Kaybolan Divan: ʿAlîmî’nin Divanı Örnekleminde Mecmualarda Az Görünür Divanlara Dair
The Divan Lost in a Magazine: About Divans Less Visible in Magazines in the Sample of Divan of ʿAlîmî
Yazar: Direkli, Ibrahim
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 32 No. 32, 2024
Anahtar kelimeler: Classical Turkish Literature of Ottoman Field ; Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı ; Classical Turkish Literature,divan,mecmua,ʿAlîmî ; Klasik Türk edebiyatı,divan,mecmua,ʿAlîmî

Derleme yoluyla meydana getirilmiş mecmua tarzı eserler her geçen gün artan bir ilgiyle akademik neşir çalışmalarına konu edilmektedir. Çalışmamızda derleme tarzı eserlerin muhtevasına bağlı olarak yapılan neşirlerin oluşturulma şekillerine vurgu yapılmıştır. Böylece tek bir mecmuadan faydalanılarak oluşturulan akademik neşirler ve birden fazla mecmuanın referans alınmasıyla oluşturulan neşirler şeklinde kendi içinde iki kategori halinde düşünülmüştür. Mecmualarda edebiyat literatürüne girmemiş ve mecmuaların gölgesinde kalmış divanların bulunabileceği yayımlanmış örnekler üzerinden gösterilmeye çalışılmıştır. Mecmua kelimesinin klasik Türk edebiyatı kaynaklarında hangi anlam ilgisi ile kullanıldığı, yapılan çalışmalar da göz önünde bulundurularak vurgulanmış, özellikle tezkirelerde mecmuanın kullanımına dair tarama ve inceleme yapılarak kelimenin anlam ilgileri tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda tezkirelerde mecmua kelimesinin birçok farklı anlam ilgisi tespit edilmiş ve örnek cümleler verilmiştir. Tezkirelerde mecmua kelimesinin kullanımı ile ilgili bazı istatistiki veriler tablo ve grafikler eşliğinde değerlendirilmiştir. Bu çalışmanın önemli bir bölümü ʿAlîmî Mecmuası’nın incelemesine hasredilmiştir.  Bu inceleme neticesinde ʿAlîmî’ye ait şiirlerin olduğu bölüm gerek tertip hususiyetleri gerek muhtevası açısından bir divanın varlığını ilham etmektedir. Mecmualarda az görünür divan örneklerinin varlığına güçlü bir vurgu olabilecek ʿAlîmî Divanı örneğinin tanıtımı ve incelenmesi de çalışmada öne sürülen uygulamaya örnek olarak işlenmiştir. Makalenin son bölümünde biyografik kaynaklarda ʿAlîmî’nin hayatına dair araştırma yapılmış; ancak mezkûr şair hakkında herhangi bir bilgiye/kayda rastlanmamıştır. ʿAlîmî’nin eserinden yola çıkarak asıl adı, yaşadığı dönem, etkileşim içerisinde olduğu kişiler ve eserlerine dair bilgiler tespit edilip sonuçları paylaşılmıştır.

Compiled anthology-style works are increasingly becoming the focus of academic publishing endeavors. In our study, emphasis has been placed on the various methods of publication based on the content of compiled works. Thus, two categories have been considered: academic publications created using a single anthology and those created by referencing multiple anthologies. Examples of published works have been used to illustrate the presence of divans that have not entered the literary literature and remain in the shadows of anthologies.The usage of the term "mecmua" (anthology) in classical Turkish literary sources has been highlighted, considering previous studies, particularly through a survey and examination of its usage in tezkires (biographical dictionaries), to identify its contextual meanings. In this context, various contextual meanings of the term "mecmua" in tezkires have been identified and example sentences have been provided. Statistical data regarding the usage of the term "mecmua" in tezkires has been evaluated with tables and graphs.A significant portion of this study has been dedicated to the examination of the ʿAlîmî Mecmuası (ʿAlîmî Anthology). Through this examination it has been suggested that the section containing poems attributed to ʿAlîmî, both in terms of organization and content inspires the existence of a divan. The introduction and analysis of the ʿAlîmî Divanı (ʿAlîmî Divan), which could serve as a strong example highlighting the presence of rarely seen divan examples in anthologies have been presented as an example in the study.In the final section of the article research has been conducted on biographical sources regarding the life of ʿAlîmî; however no information or record about the poet has been found. Information about ʿAlîmî's real name, the period he lived in, individuals he interacted with and his works has been deduced from his works and shared as findings.