TÜRK PARTİ SİSTEMİNDE PARÇALANMIŞLIK VE  SEÇİMSEL DALGALANMALAR
TURKISH PARTY SYSTEM FRAGMENTATION AND ELECTORAL VOLATILITY
Yazar: Özmen, Yaşar Pınar
Dergi: Akademik Hassasiyetler, Vol. 5 No. 9, 2018
Anahtar kelimeler: Turkish party system,party system fragmentation,effective number of parties,electoral volatility ; Türk parti sistemi,parti sistem parçalanması,etkili parti sayısı,seçimsel oynaklık

Partisistemi kavramı, özellikle karşılaştırmalı siyaset biliminde, siyasal temsilinbirbiri ile rekabet halindeki partiler arasında nasıl paylaşıldığını veparlamentodaki partilerin ilişkisel konumlarını ifade etmektedir. Bu çalışmada Türkiye’deilk serbest seçimlerin gerçekleştiği 1950’den bugüne kadar yapılmış 18 genelseçim sonucuna dayalı olarak parti sistemindeki temel dönüşümlerin ve anakarakteristiklerin ortaya konması amaçlanmaktadır. Bunun için, siyasi temsilinpartiler arasında yayılma derecesini gösteren parti sistemi parçalanması ve birseçimden diğerine seçmen tercihlerinin ne ölçüde değiştiğinin göstergesi olanseçimsel oynaklık göstergeleri temel analiz enstrümanı olarak kullanılmıştır. Milletvekiligenel seçimlerinin ulusal düzeydeki sonuçlarına dayanılarak parti sistemi ileilişkili göstergeler hesaplanmış ve diğer ülkeler ile karşılaştırma yapılmıştır.Türkiye, radikalbir rejim kesintisi olmaksızın tekparti sisteminden çok partili bir sisteme geçmeyi başaran ülkelerden birisidir.Genel olarak değerlendirildiğinde 2000’lerin başına kadar parti sistemi parçalanmasınınve seçimsel oynaklıkların yüksek olduğu bir görünüm sergilemiştir. Son on beşyıllık dönemde ise iktidar partisinin ardarda yapılan seçimlerde en büyük oyoranına ve meclis sandalye çoğunluğuna sahip olduğu ve siyaset bilimiterminolojisinde hȃkim parti sistemi olarak adlandırılan bir sistemedönüşmüştür. Bu dönemde parti sistemi nispeten daha az parçalı ve daharekabetçi bir hale gelmiştir. Türk parti sisteminin tarihsel gelişimi ileparçalanma ve seçimsel oynaklık göstergeleri birlikte değerlendirildiğinde ve gelişmişdemokrasilerle kıyaslandığında kurumsallaşmış ve istikrarlı bir yapıya henüzkavuşmadığı gözlenmektedir.

Theparty system is a concept in comparative political science concerning howpolitical representation is shared by competing parties and the relationalpositions of parties in parliament. This article focuses on the majortransformations and main characteristics of Turkish party system. The analysisis carried out based on the electoral data of 18 general elections ofrepresentatives at national level since 1950 when the first free elections tookplace in Turkey. The basic indicators of the party system are compared withthose of other countries. In the history of Turkey, party system has evolvedfrom the single-party system to multi-party system without a radical regimeinterruption. The degree of party system fragmentation gradually has increasedover time until the early 2000s and high electoral volatility has been the case.However in the last fifteen years, a growing level of competitiveness andrelatively decreasing fragmentation of the party system have been observed. Theruling party constantly has had the largest vote share in the consecutiveelections and controlled of the majority of seats.  In this period, a multi-party system turnedtowards a dominant party system according to the terminology of politicalscience. Historical development and the basic indicators of party system (i.e.fragmentation and electoral volatility) evaluated together it could be notedthat Turkish party system has still not sufficiently institutionalized comparedto advanced democracies.