TÜRKİYE İÇİN İNSANİ GELİŞMİŞLİK GÖSTERGELERİ
HUMAN DEVELOPMENT INDICATORS FOR TURKEY
Yazar: Tıraş, Hacı Hayrettin
Dergi: Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, Vol. 14 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Kalkınma,İnsani Gelişme,İnsani Gelişme Endeksi,Türkiye ; Development,Human Development,Human Development Index,Turkey

Ekonomik büyüme genel olarakmilli gelirin büyüklüğü ile ölçülürken, gelişmenin ölçülmesi, ülkelerinekonomik, siyasi ve sosyal yapılarındaki farklılıklardan dolayı oldukça zordur.Gelişmişlik düzeylerini belirleyebilmek, ekonomik göstergelerle birlikteinsani, sosyal ve kültürel açıdan farklı göstergelerin kullanılmasınıgerektirmektedir. Birleşmiş Milletler, bir ülkenin gelişmişlik düzeyini İnsaniGelişim Endeksi aracılığıyla ölçmektedir. Bu endekste, ülkelerin gelirleriylebirlikte, eğitim ve sağlığa ilişkin göstergeler de yer almaktadır.Bu çalışmada, Türkiye’nin İnsaniGelişim Endeksi ve alt göstergelerinin yıllar itibariyle değişimi ve İnsaniGelişim Endeksini etkileyen faktörlerin incelenmesi yapılmıştır. Buna göreTürkiye, İnsani Gelişim Endeksi ve alt göstergeleri bakımından 1990-2017yılları arasında önemli gelişmeler kaydetmiştir. 1990 yılında 0,579 olan İnsaniGelişim Endeksi değeri, 27 yılda %36,6’lık bir artış ile 2017 yılında 0,791olmuştur. Türkiye, 2017 yılındaki 0,791 İnsani Gelişim Endeksi değeri ileyüksek insani gelişme gösteren ülkeler arasında ve 189 ülke içerisinde 64.sıradadır. Kişi başı Gayri Safi Milli Gelir değeribakımından 50., Beklenen Okullaşma Yılı bakımından 48., Ortalama Okullaşma Yılıbakımından 111. ve Doğuşta Yaşam Beklentisi bakımından 66. sıradadır.Türkiye’nin İnsani Gelişim Endeksi değerini yükseltebilmesi ve çok yüksekinsani gelişmişlik seviyesine sahip ülkeler arasına girebilmesi için gelirin yanında,özellikle eğitim ve sağlık alanına yatırım yapması gerekmektedir. Ayrıca, hesaplamadakullanılan verilerin güncellikten uzak olması İnsani Gelişim Endeksi değeriniolumsuz etkilemektedir.

While economic growth is generally measured by the size of national income, the measurement of development is difficult due to the differences in the economic, political and social structures of the countries. Assessing the development levels requires the use of different indicators from humanitarian, social and cultural perpectives, in addition to economic indicators. The United Nations measures the level of development of a country by The Human Development Index. This Index includes indicators on education and health, in addition to the incomes of countries.In this study, Turkey's Human Development Index and sub-index and as the years change was made to examine the factors affecting the Human Development Index. Accordingly, Turkey has made in terms of Human Development Index and sub-index significant improvement between the years 1990-2017. The value of the Human Development Index, which was 0,579 in 1990, was 0,791 in 2017 with a 36,6% increase in 27 years. Turkey, with a Human Development Index value of 0.791 in 2017 and ranks among the countries showing high human development, 64th in 189 countries. In terms of Gross National Income, 50th it is ranked, 48th for Expected Schooling Year, 111th for Average Schooling Year and 66th for Life Expectancy at Birth. In order for Turkey to increase its human development index value and become one of the countries with a high level of human development, it needs to invest in education and health, as well as income. Furthermore, the fact that the data used in the calculation are out of date negatively affects the value of the Human Development Index.