İYİ YÖNETİŞİMİN SEÇİLMİŞ SOSYAL VE EKONOMİK GÖSTERGELER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: ORTA ASYA TÜRK CUMHURİYETLERİ VE TÜRKİYE ÖRNEĞİ
The Effects of Good Governance on Selected Social and Economic Indicators: The Case of Central Asian Turkish Republics and Türkiye
Yazar: Köstekçi, Ahmet; Yıldız, Abdunnur; Gülcü, Yunus; Çakır, Mehmet Ali
Dergi: EKEV Akademi Dergisi No. Özel Sayı, 2023
Anahtar kelimeler: Public Finance ; Kamu Maliyesi ; Orta Asya Türk Cumhuriyetleri,Türkiye,İyi yönetişim göstergeleri,Sosyal ve ekonomik göstergeler,Panel veri analizi ; Central Asian Turkic Republics,Türkiye,Good governance indicators,Social and economic indicators,Panel data analysis

Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ve Türkiye’de iyi yönetişim göstergelerinin ekonomik ve sosyal göstergeler üzerinde etkili olup olmadığını tespit etmek bu araştırmanın problemini oluşturmaktadır. Belirtilen araştırma problemi ekseninde yapılan bu çalışmada, 2004-2020 dönemi için Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ve Türkiye’de iyi yönetişim göstergelerinin ekonomik ve sosyal etkileri, Banerjee ve Carrion-i-Silvestre (2017) eşbütünleşme testi ve panel AMG tahmin yöntemiyle incelenmiştir. Eşbütünleşme analiz sonuçlarına göre modellerde yer alan seriler arasında eşbütünleşme ilişkisi bulunmuştur. Panel AMG tahmin yöntemiyle yapılan eşbütünleşme katsayı tahmin sonuçlarına göre katılım ve hesap verebilirliğin Azerbaycan’da, hükumetin etkinliği ve düzenlemelerin kalitesi göstergelerinin ise Özbekistan’da doğrudan yabancı yatırım girişini pozitif etkilediği görülmüştür. İncelenen ülkelerde politik istikrarın Azerbaycan’da, hükumetlerin etkinliğinin Türkmenistan’da ve iyi yönetişim göstergelerinin tamamının Özbekistan’da insani gelişmişlik seviyesini olumlu etkileyen faktörler olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Panelin geneli için elde edilen sonuçlara göre hesap verebilirlik ve hukukun üstünlüğü göstergelerinin, insani gelişmişlik endeksi ile negatif yönlü bir ilişki içerisinde oldukları tespit edilmiştir. Azerbaycan’da hesap verebilirlik ve politik istikrar, Tacikistan’da hükümetlerin etkinliği ve düzenlemelerin kalitesi ve Kırgızistan’da ise tüm iyi yönetişim göstergeleri, kişi başı milli gelir düzeyini pozitif etkileyen faktörler olmuştur. İyi yönetişim ile ekonomik ve sosyal göstergeler arasındaki ilişkinin incelenen ülkeler arasında farklılık göstermesi, politik ve kurumsal faktörlerin önemini yansıtmaktadır.

The problem of this research is to determine whether good governance indicators are effective on economic and social indicators in the Central Asian Turkish Republics and Türkiye. In this study conducted within the scope of the stated research problem, the economic and social effects of good governance indicators in the Central Asian Turkic Republics and Türkiye for the period 2004-2020 were examined using the Banerjee and Carrion-i-Silvestre (2017) cointegration test and panel AMG estimation method. According to the cointegration analysis results, cointegration relationship has been found between the series in the models. According to the results of cointegration coefficient estimation with the panel AMG estimation method; participation and accountability have a positive effect on foreign direct investment inflows in Azerbaijan, while the effectiveness of governments and quality of regulations have a positive effect on foreign direct investment inflows in Uzbekistan. It is reached the conclusion that political stability in Azerbaijan, the effectiveness of governments in Turkmenistan and all good governance indicators in Uzbekistan are factors that positively affect the level of human development. According to the results obtained for the overall panel, accountability and rule of law indicators have a negative relationship with the human development index. Accountability and political stability in Azerbaijan, effectiveness of governments and quality of regulations in Tajikistan, and all good governance indicators in Kyrgyzstan positively affect the level of per capita income. The fact that the relationship between good governance and economic and social indicators differs among the countries analyzed reflects the importance of political and institutional factors.