Saraybosnalı Nergisî ve Horos-nâme Adlı Hikâyesi Üzerine Türk Kültürü ve Türkçe Bağlamında Bir Değerlendirme
Saraybosnalı Nergisî ve Horos-nâme Adlı Hikâyesi Üzerine Türk Kültürü ve Türkçe Bağlamında Bir Değerlendirme
Yazar: Güneş, Mustafa
Dergi: 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, Vol. 13 No. 39, 2024
Anahtar kelimeler: Applied Linguistics and Educational Linguistics ; Uygulamalı Dilbilim ve Eğitim Dilbilimi ; Nergisi,Horos-name,Yabancılara Türkçe Öğretimi

Asıl adı Mehmet olan Saraybosnalı Nergisî’nin 1580-1585 yılları arasında Saraybosna’da dünyaya geldiği ve babası Ahmed Efendi’nin de burada kadılık yaptığı bilinir. Saraybosnalı Nergisî, Kadı Nergisîzâde adlı bir aileye mensup olması sebebiyle Nergisî mahlasını almıştır. İlköğrenimine Saraybosna’da başlayan Nergisî, daha sonra İstanbul’a giderek Kafzâde Feyzullah Efendi’nin derslerine katılmıştır. Bildiri konumuz olan Horos-nâme örneğinde de görüldüğü gibi Osmanlı şair ve yazarları tarafından kaleme alınan önemli bazı klasik eserlerin veya onların içinde yer alan bazı kısımların, günümüz Türkiye Türkçesine aktarılarak Türkçe öğrenen yabancılar ve çocuklarla buluşturulması büyük önem arz etmektedir. Söz konusu amaca yönelik olarak hazırlanan bu bildirinin amacı; Saraybosnalı Nergisî’nin Horos-nâme adlı hikâyesinden mülhem Nergisî, Horos-nâme Bilge Horoz’un Hikâyesi The Story of The Wise Roosters başlığı altında Türkçe ve İngilizce olarak az sayıda yayımlanan (Dün Bugün Yarın Yayınları, İstanbul 2016) ve Kütahya Dumlupınar Üniversitesinin 2016-27 proje numarası ile destek verdiği bu hikâyenin Türkçe metni yanında bazı önemli özelliklerini, Türkçe öğrenen yabancılarla Türkçe öğreten bilim insanlarının dikkat ve ilgi dünyalarına sunmaktır. Sözünü ettiğimiz Bilge Horoz’un Hikâyesi adlı bu öykü (fabl), Süleyman Çaldak tarafından kaleme alınan Nergisî’nin Horos-nâme’si başlıklı araştırma makalesinin (Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, S. 13, s. 243-250) özet kısmından faydalanılarak tarafımızdan günümüz Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Türkçe öğrenen yabancıların Horos-nâme gibi geçmişten günümüze diğer bazı özgün eserlerle muhatap olmalarının, onların Türk kültürünü öğrenip benimseme ve Türkçe sevgisi kazanımlarının yanında, diğer bazı eğitsel millî ve manevi değerleri de benimsemelerine katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Saraybosnalı Nergisî’nin, sembolik anlatım tarzı olan ve kahramanları, bir kısım hayvanlar arasından seçilen fabl türü ile kaleme aldığı Horos-nâme’sinde, ele aldığı konuyu daha ilginç bir hâle getirebilmek için hayvanların ağzı ile sosyal tenkit yaptığı, devlet ve toplum hayatında yolunda gitmeyen veya yanlış olan bazı uygulamaları genel bir eleştiriye tabi tutma bağlamında okuyucuya bir kısım dersler vermek istediği söylenebilir. Tarafımızdan Türkiye Türkçesine aktarılan söz konusu resimli hikâye metninin, hem Türk çocukları, hem de farklı kültür, medeniyet ve milletlere mensup çocuklar için faydalı bir kaynak olabileceği düşünülerek (Türk kültürü ve Türkçe bağlamında) Saraybosnalı Nergisî’nin Horos-nâme Adlı Hikâyesi Üzerine Bir Değerlendirme başlıklı bu bildiri tarafımızdan kaleme alınmıştır. Günümüzde değerler eğitimi Türkçe öğretimi çalışmalarına da katkı sağlayabilecek bir özellik taşıyan Saraybosnalı Nergisî’nin söz konusu Horos-nâme adlı hikâyesi, farklı kültür, medeniyet ve millet mensuplarına Türkçe öğretimi çalışmalarında görsel işitsel bir eğitim öğretim materyali olarak da kullanılabilir.

Asıl adı Mehmet olan Saraybosnalı Nergisî’nin 1580-1585 yılları arasında Saraybosna’da dünyaya geldiği ve babası Ahmed Efendi’nin de burada kadılık yaptığı bilinir. Saraybosnalı Nergisî, Kadı Nergisîzâde adlı bir aileye mensup olması sebebiyle Nergisî mahlasını almıştır. İlköğrenimine Saraybosna’da başlayan Nergisî, daha sonra İstanbul’a giderek Kafzâde Feyzullah Efendi’nin derslerine katılmıştır. Bildiri konumuz olan Horos-nâme örneğinde de görüldüğü gibi Osmanlı şair ve yazarları tarafından kaleme alınan önemli bazı klasik eserlerin veya onların içinde yer alan bazı kısımların, günümüz Türkiye Türkçesine aktarılarak Türkçe öğrenen yabancılar ve çocuklarla buluşturulması büyük önem arz etmektedir. Söz konusu amaca yönelik olarak hazırlanan bu bildirinin amacı; Saraybosnalı Nergisî’nin Horos-nâme adlı hikâyesinden mülhem Nergisî, Horos-nâme Bilge Horoz’un Hikâyesi The Story of The Wise Roosters başlığı altında Türkçe ve İngilizce olarak az sayıda yayımlanan (Dün Bugün Yarın Yayınları, İstanbul 2016) ve Kütahya Dumlupınar Üniversitesinin 2016-27 proje numarası ile destek verdiği bu hikâyenin Türkçe metni yanında bazı önemli özelliklerini, Türkçe öğrenen yabancılarla Türkçe öğreten bilim insanlarının dikkat ve ilgi dünyalarına sunmaktır. Sözünü ettiğimiz Bilge Horoz’un Hikâyesi adlı bu öykü (fabl), Süleyman Çaldak tarafından kaleme alınan Nergisî’nin Horos-nâme’si başlıklı araştırma makalesinin (Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, S. 13, s. 243-250) özet kısmından faydalanılarak tarafımızdan günümüz Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Türkçe öğrenen yabancıların Horos-nâme gibi geçmişten günümüze diğer bazı özgün eserlerle muhatap olmalarının, onların Türk kültürünü öğrenip benimseme ve Türkçe sevgisi kazanımlarının yanında, diğer bazı eğitsel millî ve manevi değerleri de benimsemelerine katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Saraybosnalı Nergisî’nin, sembolik anlatım tarzı olan ve kahramanları, bir kısım hayvanlar arasından seçilen fabl türü ile kaleme aldığı Horos-nâme’sinde, ele aldığı konuyu daha ilginç bir hâle getirebilmek için hayvanların ağzı ile sosyal tenkit yaptığı, devlet ve toplum hayatında yolunda gitmeyen veya yanlış olan bazı uygulamaları genel bir eleştiriye tabi tutma bağlamında okuyucuya bir kısım dersler vermek istediği söylenebilir. Tarafımızdan Türkiye Türkçesine aktarılan söz konusu resimli hikâye metninin, hem Türk çocukları, hem de farklı kültür, medeniyet ve milletlere mensup çocuklar için faydalı bir kaynak olabileceği düşünülerek (Türk kültürü ve Türkçe bağlamında) Saraybosnalı Nergisî’nin Horos-nâme Adlı Hikâyesi Üzerine Bir Değerlendirme başlıklı bu bildiri tarafımızdan kaleme alınmıştır. Günümüzde değerler eğitimi Türkçe öğretimi çalışmalarına da katkı sağlayabilecek bir özellik taşıyan Saraybosnalı Nergisî’nin söz konusu Horos-nâme adlı hikâyesi, farklı kültür, medeniyet ve millet mensuplarına Türkçe öğretimi çalışmalarında görsel işitsel bir eğitim öğretim materyali olarak da kullanılabilir.