hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
İki Dünya Savaşı Arasında Türkiye’de Zehirli Gazlardan Korunma Kursları ve Yasal Düzenlemeler
Training Courses for the Protection from Poisonous Gases and Legal Regulations between the Two World Wars in Turkey
Yazar: Kocacık, Eyüp Talha; Dölen, Emre
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 21 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Zehirli gazlar,İkinci Dünya Savaşı,hava saldırısı,gaz taarruzu,kimya harbi ; Poisonous gases,Word War II,air strikes,poisonous gas attacks,chemical warfare

Kimyadaki gelişmeler, Birinci Dünya Savaşı’nda zehirli gazların kullanılmasına olanak sağlamış, ancak 1925 yılında Cenevre’de imzalanan protokol bile bunların kullanımını durduramamıştır. Bunun üzerine çeşitli ülkelerde gerek halkı bilinçlendirmek gerekse de olası bir savaş durumunda korunmayı sağlamak için kurslar, eğitimler düzenlenmeye başlanmıştır. Genç Türkiye Cumhuriyeti de bu ülkelerden biridir. Cumhuriyet yönetimi, yaklaşmakta olan İkinci Dünya Savaşı’na giden yolu dikkatle izlemiş ve kendi içinde gerekli önlemleri almıştır. Öncelikli olarak, konferanslar düzelenmiş, orta ve lise okullarının müfredatlarına zehirli gazlardan korunmaya yönelik dersler konulmuştur. Bu çerçevede, doktor, eczacı, öğretmen, kimyager gibi belirli meslek mensuplarının zehirli gazlar hakkında özel kurslarda eğitilerek bunların yöneticilere, memurlara, itfaiyecilere ve genel halk için açılan kurslarda ders vermeleri sağlanmıştır. Bu makalede, Avrupa’da zehirli gazın kullanımı hakkında bilgi verildikten sonra, birinci ve ikinci dünya savaşları arasındaki dönemde Türkiye’de zehirli gazlar üzerine düzenlenen yasa ve talimatnameler ele alınacaktır. Ardından zehirli gazlar konusunda yapılan sosyal düzenlemeler ve zehirli gazdan korunma kursları incelenecektir.

Developments in chemistry paved the way for the use of poisonous gases during World War I. Despite a protocol having been signed in Geneva in 1925, the development and use of poisonous gases could not be prevented. Numerous countries began to hold courses to train civilians in order to raise awareness and teach self-protection. The Turkish Republic was among them. While institutions held conferences, special courses were added to the secondary and high school curricula. Members of various professions such as doctors, pharmacists, teachers and chemists who were trained in such courses taught about poisonous gases to administrators, civil servants, and firemen, as well as to the general population. After a short introducton on the use of poisonous gases in Europe, this present article will first study the laws and bylaws issued in Turkey. Then it will focus on courses held to protect Turkish civilians from possible toxic gas attacks throughout the period between WW1 and WW2.
Sanal Tarih Yazıcılığının Sorunları: Prof. Ohannes Manisacıyan ve Merzifon Anadolu Koleji Müzesi
Dilemmas of Web-based Historiography: Prof. J.J. Manissadjian and the Anatolia College Museum in Merzifon, Turkey
Yazar: Etker, Şeref; Göçmengil, Gönenç
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 21 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: MERZİFON,ANADOLU KOLEJİ,OHANNES MANİSACIYAN,DOĞA TARİHİ MÜZESİ

Ondokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında, özellikle II. Abdülhamid döneminde, Osmanlı İmparatorluğu’nda Amerikalı Protestan misyonerler tarafından kurulan okul ve hastanelerin bir bölümü ABCFM (American Board of Commissioners for Foreign Missions) örgütüne bağlıydı. ABCFM örgütünün tarihsel arşivlerinin okurlara açılması, bu kuruluşları konu alan çalışmaların yapılmasına olanak sağlamıştır. Ancak, söz konusu yayınlarda ABCFM belgelerinin seçici bir biçimde kullanıldığı; yazarların kavrama, irdeleme ve doğrulama yerine kolayca yorum ve çıkarsama ile sonuca varmaya çalıştıkları dikkati çekmektedir. Büyük ölçüde ABCFM belgeleriyle internet ortamından erişilebilen kaynaklardan derlenerek yayıma hazırlanan Anadolu’nun Kaybolan Renklerinden Bir Doğa Bilimci J.J. Manissadjian adlı kitap, hataları ve eksikleri nedeniyle, bize Prof. Ohannes Manisacıyan’ı layıkıyla tanıtamamaktadır.

Ondokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında, özellikle II. Abdülhamid döneminde, Osmanlı İmparatorluğu’nda Amerikalı Protestan misyonerler tarafından kurulan okul ve hastanelerin bir bölümü ABCFM (American Board of Commissioners for Foreign Missions) örgütüne bağlıydı. ABCFM örgütünün tarihsel arşivlerinin okurlara açılması, bu kuruluşları konu alan çalışmaların yapılmasına olanak sağlamıştır. Ancak, söz konusu yayınlarda ABCFM belgelerinin seçici bir biçimde kullanıldığı; yazarların kavrama, irdeleme ve doğrulama yerine kolayca yorum ve çıkarsama ile sonuca varmaya çalıştıkları dikkati çekmektedir. Büyük ölçüde ABCFM belgeleriyle internet ortamından erişilebilen kaynaklardan derlenerek yayıma hazırlanan Anadolu’nun Kaybolan Renklerinden Bir Doğa Bilimci J.J. Manissadjian adlı kitap, hataları ve eksikleri nedeniyle, bize Prof. Ohannes Manisacıyan’ı layıkıyla tanıtamamaktadır.
Yurtdışında Elektrik Eğitimi Alan Osmanlılar
Ottomans Receiving Electricity Training Abroad
Yazar: Damlıbağ, Fatih
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 22 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Electrical education,education in foreign countries,telegraph,industry,navy ; elektrik eğitimi,yabancı ülkelerde eğitim,telgraf,sanayi,donanma

Bu çalışma, Osmanlı döneminde elektrik işlerinde eğitim almak üzere, yurtdışına giden Osmanlı öğrencilerini araştırmak üzere kaleme alınmıştır. Osmanlı Devleti, yerel teknik eğitimdeki yetersizlikler sebebiyle, yurtdışına elektrik eğitimi için gidenleri destekleyen bir tutum sergilemiştir. Bu çalışmada yabancı ülkelerde elektrik eğitimi görmek isteyen, 56 Osmanlı vatandaşı tespit edilmiştir. II. Abdülhamid (1876-1909) zamanında sınırlı sayıda öğrenci, Fransa ve Almanya’ya gönderilmiştir. II. Meşrutiyetin ilanı (1908) sonrası, yurtdışında eğitim alan öğrenci sayısı artmıştır. Eğitim için tercih edilen ülkelerin listesi de genişlemiş olup, İngiltere, Macaristan, İsviçre, İtalya, Belçika ve ABD de bu ülkelerin arasına katılmıştır. Yurtdışında eğitime gidenlerin bazıları üniversitelerde teorik öğrenim görürken, bazıları da fabrika ve tersane gibi pratik eğitim alacakları yerleri tercih etmişlerdir.

This paper evaluates the Ottoman students who received electricity training in foreign countries during the Ottoman period. Because of the inadequacies of local technical education, the Ottoman Empire decided to support people who wished to receive electricity training abroad. This study found 56 Ottoman citizens who requested to receive electrical education in foreign countries. A limited number of students were sent to France and Germany during the reign of Abdülhamid II (1876-1909). Following the proclamation of the Second Constitution in 1908, the number of students studying abroad increased. The list of countries chosen for study also widened; eventually including England, Hungary, Switzerland, Italy, Belgium, and the USA. While most Ottoman students undertook theoretical studies at universities, a number of them preferred to receive practical training in factories and shipyards.
İstanbul’un İlk Verem Savaşımı Derneği: Ligue contre la Tuberculose (Phitisie pulmonaire) de Constantinople
The First Anti-Tuberculosis Society in Istanbul: Ligue contre la Tuberculose (Phitisie pulmonaire) de Constantinople
Yazar: Etker, Şeref
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 21 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Tuberculosis,phitisie,medical society,regulation,Turkey,history of medicine,Kleovulos Kokolatos,Cléobule C. Coccolatos ; Tüberküloz,verem,sağlık dernekleri,tüzük,Türkiye,tıp tarihi

İstanbul ve çevresinde verem savaşımı için 1903 yılında Ligue contre la Tuberculose (Phitisie pulmonaire) de Constantinople adıyla bir dernek kurulmuştur. Dr. Kleovulos H. Kokolatos (Cléobule C. Coccolatos, 1865-1944) tarafından kurulan bu dernek, 1912 yılında Société internationale contre la Tuberculose de Constantinople adını almıştır. Böylece, I. Dünya Savaşı’nın sonunda kurulan Veremle Mücadele Osmanlı Cemiyeti’nden önce, İstanbullu hekimlerin Vereme (Fitizi Pulmoner, Akciğer Tüberkülozu) Karşı Savaşım Birliği’ni oluşturarak Türkiye’nin öncü sağlık örgütleri arasına katıldıkları saptanmaktadır. Kleovulos Kokolatos, aynı yıllarda ayrıca Bulletin médical de Constantinople adlı aylık bir dergi yayımlamıştır. Derneğin 1903 ve 1912 tarihli tüzüklerinde, din, milliyet ve cinsiyet ayrımı yapılmadan İstanbul halkına veremden korunma çarelerini öğretme, yoksul hastalara parasız sağlık hizmeti sunma, dispanser ve sanatoryumlar kurma amaçları öne çıkmaktadır. Dernek üyeleri, özellikle tüberküloz hastalığının erken tanısı, sağaltımı ve genel hijyen uygulamaları eğitiminde başarı sağlamış görünmektedir. Dr. Kleovulos Kokolatos’un yirminci yüzyılın başında tüberküloza karşı başlattığı uluslararası savaşım Türkiye’nin verem savaş derneklerine örnek olmuştur.

The Ligue contre la Tuberculose (Phitisie pulmonaire) de Constantinople convened in 1903 with the objective of combating tuberculosis in Istanbul and its environs. Established by Dr. Kleovulos H. Kokolatos (Cléobule C. Coccolatos, 1865-1944), a native internist, the League was reorganized as the Société internationale contre la Tuberculose de Constantinople in 1912.  The League became the first medical association in the combat against tuberculosis in Istanbul. An Ottoman antituberculosis Society was established in 1918. Dr. C. Coccolatos also published the monthly Bulletin médical de Constantinople. The regulations of the Society from 1903 and 1912 stipulated non-discrimination with regard to religion, ethnicity and gender, in offering instruction towards tuberculosis prevention, dispension of free healthcare and the creation of sanatoriums in the capital. The members of the Society succeeded in raising awareness of the contagion of tuberculosis and implementation of hygiene measures. Cléobule / Cleovoulos Coccolatos’ pioneering association constituted a model for anti-tuberculosis societies in Turkey.
Yazık Oldu Vidinli’nin Emeklerine! Hüseyin Tevfik Paşa ve “Linear Algebra” (1988) Kitabının Yenibasımı Üzerine Düşünceler
Vidinli’s Efforts in Ruin! Comments on the New Edition of Hüseyin Tevfik Paşa ve “Linear Algebra” (1988)
Yazar: Günergun, Feza
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 21 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Vidinli Hüseyin Tevfik Paşa ; Vidinli Hüseyin Tevfik Paşa,.,,

Vidinli Hüseyin Tevfik Paşa (1832-1901), Osmanlı imparatorluğunun modernleşme sancıları çektiği bir dönemde, kendisine verilen önemli idari görevler ile bilimsel çalışmalarını bir arada yürütebilmiş bir asker, bürokrat ve matematikçidir. Mekteb-i Harbiye’de muallimlik, Paris’teki Mekteb-i Osmani’de müdür yardımcılığı, Tophane-i Amire Muayene Komisyonu üyeliği, Paris’te askeri ataşelik, Amerika’da Martini-Henry tüfeklerinin üretimini denetleme ve Orta Elçilik, Mühendishane Nazırlığı, Ticaret ve Nafıa Nazırlığı ve Maliye Nazırlığı bu görevler arasındadır. Diğer taraftan İstanbul’daki konağında düzenlediği bilimsel toplantılarda matematik konularını tartışması (Salih Zeki kendisine haftalarca kompleks (kemmiyyat-ı muhdese) anlattırdığını yazar), cebir ders kitapları yazması, ilk popüler matematik dergisi Mebahis-i İlmiye’yi yayınlaması, Fransa Matematik Cemiyeti üyeliği, Darüşşafaka kuruculuğu, Avrupa matematik dergilerine abone olması, mekanik ve cebir konusunda eserleri, ve nihayet Linear Algebra’yı telif etmiş olması, onun matematik bilgisini ve sevgisini öne çıkarmaktadır

Vidinli Hüseyin Tevfik Paşa (1832-1901), Osmanlı imparatorluğunun modernleşme sancıları çektiği bir dönemde, kendisine verilen önemli idari görevler ile bilimsel çalışmalarını bir arada yürütebilmiş bir asker, bürokrat ve matematikçidir. Mekteb-i Harbiye’de muallimlik, Paris’teki Mekteb-i Osmani’de müdür yardımcılığı, Tophane-i Amire Muayene Komisyonu üyeliği, Paris’te askeri ataşelik, Amerika’da Martini-Henry tüfeklerinin üretimini denetleme ve Orta Elçilik, Mühendishane Nazırlığı, Ticaret ve Nafıa Nazırlığı ve Maliye Nazırlığı bu görevler arasındadır. Diğer taraftan İstanbul’daki konağında düzenlediği bilimsel toplantılarda matematik konularını tartışması (Salih Zeki kendisine haftalarca kompleks (kemmiyyat-ı muhdese) anlattırdığını yazar), cebir ders kitapları yazması, ilk popüler matematik dergisi Mebahis-i İlmiye’yi yayınlaması, Fransa Matematik Cemiyeti üyeliği, Darüşşafaka kuruculuğu, Avrupa matematik dergilerine abone olması, mekanik ve cebir konusunda eserleri, ve nihayet Linear Algebra’yı telif etmiş olması, onun matematik bilgisini ve sevgisini öne çıkarmaktadır
Batlamyus’un Coğrafya’sının Yeni Bir Tıpkıbasımı: Bizans İstanbulunda kopyalanan Codex Seragliensis Gİ 57
A New Facsimile Edition of Ptolemaios’ Geography:  The Codex Seragliensis Gİ 57 copied in Byzantine Istanbul
Yazar: Günergun, Feza
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 21 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Klaudios Ptolemaios,.,, ; Klaudios Ptolemaios

Burada tanıtılan yayın iki ciltten oluşmaktadır: Ciltlerden birisi, Klaudios Ptolemaios’un (Batlamyus) milattan sonra ikinci yüzyılda Roma hakimiyeti altındaki İskenderiye’de yazdığı coğrafya eseri Geographike Hyphegesis’in (Coğrafya El Kitabı) Topkapı Sarayı koleksiyonunda bulunan Yunanca kopyasının (Codex Seragliensis Gİ 57)1 tıpkıbasımıdır. Diğer cilt ise, Geographike Hyphegesis’in incelenmesi sonucu üretilen Araştırma Raporu’ndan ve iki makaleden oluşmaktadır. Bu değerli prestij yayını, Bern Üniversitesi Ptolemaios Araştırma Merkezi, Boyut Yayıncılık A.Ş. ve T.C. Kültür Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Topkapı Sarayı Müzesi Müdürlüğü’nün ortaklığı ile 2017 yılında gerçekleşmiştir. Celal Şengör’ün, İstanbul kütüphanelerinde çok az sayıda bulunan bu görkemli ve heybetli2 yayını şahsıma hediye etme nezaketini göstermesi, bu yazıyı hazırlamak için eseri incelemede bana büyük kolaylık sağladı. Kendisine teşekkürü borç bilirim.

Burada tanıtılan yayın iki ciltten oluşmaktadır: Ciltlerden birisi, Klaudios Ptolemaios’un (Batlamyus) milattan sonra ikinci yüzyılda Roma hakimiyeti altındaki İskenderiye’de yazdığı coğrafya eseri Geographike Hyphegesis’in (Coğrafya El Kitabı) Topkapı Sarayı koleksiyonunda bulunan Yunanca kopyasının (Codex Seragliensis Gİ 57)1 tıpkıbasımıdır. Diğer cilt ise, Geographike Hyphegesis’in incelenmesi sonucu üretilen Araştırma Raporu’ndan ve iki makaleden oluşmaktadır. Bu değerli prestij yayını, Bern Üniversitesi Ptolemaios Araştırma Merkezi, Boyut Yayıncılık A.Ş. ve T.C. Kültür Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Topkapı Sarayı Müzesi Müdürlüğü’nün ortaklığı ile 2017 yılında gerçekleşmiştir. Celal Şengör’ün, İstanbul kütüphanelerinde çok az sayıda bulunan bu görkemli ve heybetli2 yayını şahsıma hediye etme nezaketini göstermesi, bu yazıyı hazırlamak için eseri incelemede bana büyük kolaylık sağladı. Kendisine teşekkürü borç bilirim.
Bilimsel Aletlerin Doğu ile Batı Arasındaki Yolculuğu
The Movement of Scientific Instruments between East and West
Yazar: Bir, Atilla
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 21 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Bilimsel Aletler,.,,

Uluslararası Bilim ve Teknoloji Tarihi ve Felsefesi Birliği (IUHPST) bünyesinde yer alan Bilimsel Aletler Komisyonu (Scientific Instrument Commission, SIC) 1981 yılından beri her yıl başka bir ülkede toplanarak bilgi şölenleri (sempozyumlar) tertiplemektedir. Bilimsel Aletler bilgi şöleninin 35’incisi İstanbul Üniversitesi Bilim Tarihi Bölümü tarafından, Feza Günergun’un yönetiminde 26-30 Eylül 2016 tarihlerinde İstanbul’da tertiplenmiştir. O tarihlerde ülkemiz sıkıntılı günler geçirmesine rağmen bu toplantıya, yarısından fazlası Türkiye ve İran’dan olmak üzere, 80 bilim insanı katılmıştır. Toplantı süresince katılımcılar özellikle İstanbul Üniversitesi bünyesinde bulunan bilimsel alet, kitap ve objelerden oluşan Bilginin İzinde sergisini ziyaret etme fırsatını bulmuştur. Ayrıca tertiplenen gezilerle İstanbul’da bulunan bilimsel alet koleksiyonlarını gezebilmişlerdir.

Uluslararası Bilim ve Teknoloji Tarihi ve Felsefesi Birliği (IUHPST) bünyesinde yer alan Bilimsel Aletler Komisyonu (Scientific Instrument Commission, SIC) 1981 yılından beri her yıl başka bir ülkede toplanarak bilgi şölenleri (sempozyumlar) tertiplemektedir. Bilimsel Aletler bilgi şöleninin 35’incisi İstanbul Üniversitesi Bilim Tarihi Bölümü tarafından, Feza Günergun’un yönetiminde 26-30 Eylül 2016 tarihlerinde İstanbul’da tertiplenmiştir. O tarihlerde ülkemiz sıkıntılı günler geçirmesine rağmen bu toplantıya, yarısından fazlası Türkiye ve İran’dan olmak üzere, 80 bilim insanı katılmıştır. Toplantı süresince katılımcılar özellikle İstanbul Üniversitesi bünyesinde bulunan bilimsel alet, kitap ve objelerden oluşan Bilginin İzinde sergisini ziyaret etme fırsatını bulmuştur. Ayrıca tertiplenen gezilerle İstanbul’da bulunan bilimsel alet koleksiyonlarını gezebilmişlerdir.
Cem Tezer’in Aziz Hatırasına…
To the Precious Memory of Cem Tezer…
Yazar: Polat, Atilla
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 21 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: .,,,-

Cem Tezer geçtiğimiz Şubat ayının 27’sinde vefat etti. İçinde bulunduğumuz dönem oldukça garip. Cem hoca bu gariplikleri yaşayamadan, bu dönem için hikmetli ve belki de nükteli sözlerini söyleyemeden huzura erdi. Kendisi için açılan ve hâlâ aktif olan taziye defteri, kendisini bir vesile ile tanıyanları hem hüzünlendiriyor, hem de yüzlerde bir tebessüm hâsıl ediyor.Hocayı lisans dönemimden (tek taraflı) tanımam, “et-tekraru ahsen velev kane yüz seksen” fehvasınca birden çok defalar aldığım kompleks kalkülüs ve geometri dersleri sayesindeydi. Esas tanışmamızı ise ortak merakımız olan Vidinli Hüseyin Tevfik’in bulunamayan bir kitapçığına borçluyum. Cem hocanın uzun bir süre aradığı ve bulmaya muvaffak olamadığı bir kitapçığı benim bulmuş olmam ve ardından pek de çekinerek bunu kendisiyle paylaşmam, kendisiyle ilk küçük sohbetim için bir bahane olmuştu. O anki heyecanımı tarif mümkün değildi. Kendisine yönelttiğim, “hocam neden bilim tarihiyle daha çok ilgilenmiyorsunuz?” sualine “benimkisi sadece tecessüs” diye cevap vermişti. Tecessüs kelimesinin hafsalamda gitgide yüceleşmeye başlaması sanıyorum bu an itibariyledir.

Cem Tezer geçtiğimiz Şubat ayının 27’sinde vefat etti. İçinde bulunduğumuz dönem oldukça garip. Cem hoca bu gariplikleri yaşayamadan, bu dönem için hikmetli ve belki de nükteli sözlerini söyleyemeden huzura erdi. Kendisi için açılan ve hâlâ aktif olan taziye defteri, kendisini bir vesile ile tanıyanları hem hüzünlendiriyor, hem de yüzlerde bir tebessüm hâsıl ediyor.Hocayı lisans dönemimden (tek taraflı) tanımam, “et-tekraru ahsen velev kane yüz seksen” fehvasınca birden çok defalar aldığım kompleks kalkülüs ve geometri dersleri sayesindeydi. Esas tanışmamızı ise ortak merakımız olan Vidinli Hüseyin Tevfik’in bulunamayan bir kitapçığına borçluyum. Cem hocanın uzun bir süre aradığı ve bulmaya muvaffak olamadığı bir kitapçığı benim bulmuş olmam ve ardından pek de çekinerek bunu kendisiyle paylaşmam, kendisiyle ilk küçük sohbetim için bir bahane olmuştu. O anki heyecanımı tarif mümkün değildi. Kendisine yönelttiğim, “hocam neden bilim tarihiyle daha çok ilgilenmiyorsunuz?” sualine “benimkisi sadece tecessüs” diye cevap vermişti. Tecessüs kelimesinin hafsalamda gitgide yüceleşmeye başlaması sanıyorum bu an itibariyledir.
Türkiye’de Kültür Varlıkları Konservasyonunun Öncü Kurum ve Kişileri: Kimyahane ve İki Uzmanı Nurettin Akbulut ve Hadi Tamer
A Pioneering Institution and Two Experts in the Conservation of Cultural Assets of Turkey: Kimyahane, Nurettin Akbulut, and Hadi Tamer
Yazar: Yarlıgaş, Vildan
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 22 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Conservation,restoration,Kimyahane,Istanbul Archeological Museums,Nurettin Akbulut,Hadi Tamer,Müze-i Humayun ; İstanbul Arkeoloji Müzeleri,Konservasyon,Restorasyon,Kimyahane,Nurettin Akbulut,Hadi Tamer,Müze-i Humayun

Türkiye’de arkeolojik kazılardan elde edilen ve müzelerde bulunan kültür varlıklarının restorasyon ve konservasyonunun tarihi araştırıldığında, ilk onarım faaliyetlerinin Osman Hamdi Bey’in müdür olduğu dönemde (1881- 1910) Müze-i Hümayun’da yapıldığı görülür. Bu dönemde, heykeltıraşlar tarafından yapılan onarımlara Cumhuriyet’in ilk dönemlerinde kimyagerler de katılmıştır. Müze-i Hümayun’daki onarım geleneğini konservasyon uygulamaları ile zenginleştiren ve İstanbul Arkeoloji Müzeleri bünyesinde hizmet veren Kimyahane’de modern konservasyon biliminin uygulanması yolunda ilk adımlar atılmıştır. Bu makalede, ilk kez kullanılan arşiv belgeleri ışığında Kimyahane’nin kuruluşu ve çalışma sistemi irdelenmekte, Kimyahane’de görev yapan iki önemli uzman (Nurettin Akbulut ve Hadi Tamer) tanıtılarak Türkiye’de koruma alanına yaptıkları katkılar değerlendirilmektedir.

Research into the history of Turkish archeological artifacts, as well as objects in Turkish museum collections, reveals that the first restoration and conservation initiatives were undertaken in the late 19th century under the auspices of Osman Hamdi Bey, the Director of Istanbul’s Müze-i Humayun (Imperial Museum). In the 19th century, sculptors did most restoration work, with chemists beginning to participate in the early years of the Turkish Republic. The Kimyahane (Chemical Laboratory) of the İstanbul Arkeoloji Müzeleri (Istanbul Archeological Museums) combined the restoration traditions of the Müze-i Humayun with conservation practices and was a pioneer in the implementation of modern conservation science in Turkey. In light of various archival documents, this article will first examine the establishment and the working system of the Kimyahane and then introduce the laboratory’s two main experts, Nurettin Akbulut and Hadi Tamer, before evaluating their contributions to conservation science.
İstanbul ve Anadolu Eczanelerinde Mesai Saatleri ve Nöbet Uygulamaları: Bir Tarihçe
Day and Night Shifts and Working Hours of Pharmacists in Istanbul and Anatolia: A Brief History
Yazar: Kocacık, Eyüp Talha
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 22 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Eczane nöbeti,eczacılık tarihi,eczane mesai saatleri,eczacılık mesleği,Osmanlı İmparatorluğu,Türkiye,Anadolu ; history of pharmacy,Pharmacy shift,pharmacy working hours,drugstores,pharmacy practice,Ottoman Empire,Turkey,Anatolia

Bu makalede, Osmanlı İmparatorluğu’nda ve Türkiye Cumhuriyeti’nin erken dönemlerinde Türkiye’deki eczanelerin mesai saatleri ve nöbet uygulamaları araştırılmıştır. Osmanlı döneminde hazırlanan eczacılık nizamnamelerinde uzun yıllar değişiklik yapılmaması neticesinde, mesai saatlerinin belirlenmesi ve nöbet gibi bazı uygulamalar eczacıların kişisel tercihlere bırakılmıştı. Dolayısıyla mesai saatleriyle ilgili farklı uygulamalar ortaya çıkmıştır. Erken Cumhuriyet dönemi içerisinde de benzer uygulamaların görülmüştür. Kamu kurumu niteliğindeki Türk Eczacıları Birliği’nin (TEB) kurulmasıyla, mesai kavramı netlik kazanmıştır. Makalede, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi uygulamaları, TEB’in kurulmasından sonra yapılan düzenlemeler, eczane nöbet sorunları, bölge odalarının nöbet tanzimi gibi konulara incelenmiştir. Araştırma, sadece İstanbul ile sınırlı kalmayıp, Anadolu şehirlerindeki uygulamaları da içermektedir.

This study aimed to examine the working hours and shifts in pharmacy practice in Turkey, during the late Ottoman and early Republican Period. The pharmacy regulations issued during the Ottoman Empire did not change for many years. As a result, implementations such as working hours and shifts in pharmacy practice were left to the pharmacists’ decisions, leading to different practices. Although a similar practice prevailed in the early Republican Period, the establishment of the Turkish Pharmacists’ Association (TEB), a public institution, led to the regularization of working hours and shifts in pharmacy practice. After examining the working hours and day and night shifts during the Ottoman Empire and the early Republican Period, this study focused on the regulations made after the establishment of TEB, the problems faced by the pharmacists, and the setting of shifts by the regional chambers of pharmacy. This study is not limited to practices in Istanbul, but it also includes those prevalent in Anatolian cities.