ŞART ANLAMINDAKİ إذا VE إن  ‘İN ARAP DİLİ VE BELAĠATI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ: BAZI AYETLERE ÖRNEĞİNDE
ANALYSIS OF THE MEANING GIVEN IN A SENTENCE WITH PREPOSITIONS OF CONDITION “IZA” AND “IN”: APPLICATIONS IN SOME VERSES
Yazar: Keskin, Mustafa
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 19 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Arap Dili,Belagat,“iza”,“in”,Farklı,Anlam,Şart,Edat ; Arabic Language,Balagah,“iza”,“in”,Meaning,Condition,Preposition

Buçalışmada Arap Dilinde şart edatı olan “iza/إذا”ve “in/إنْ”’inbaşında bulunduğu cümleye şart manasıyla beraber başka bir anlam katıp katmadığıele alınmıştır. Bu çerçevede bu iki edatın Arap Dili ve Belagatı açısındanbaşında bulundukları cümleye birbirinden farklı anlamlar katıp katmadığıaraştırılmış ve konuya ilişkin Arap Dil Bilimci ve Belagatçılarının görüşlerineyer verilmiştir. Dil bilimciler, “iza” edatının kendinden sonra gelen sözcüğünlafzına herhangi bir etkide bulunmazken, “in” edatının kendinden sonra gelenmuzâri fiilini lafzen “cezm” ettiğini dile getirmişlerdir. Dil bilimciler, buiki edatın sonrasında gelen kelimeye farklı etkide bulundukları gibi başındabulundukları cümleye de farklı mana kattıklarını dile getirmişlerdir; “cezm”özelliği olmayan “iza” edatının başında bulunduğu cümleye şart manasıylabirlikte söz konusu cümleye kesinlik katmaktadır. Buna karşılık kendinden sonragelen sözcüğü “cezm” eden “in” edatı, başında bulunduğu cümleye şart anlamıylabirlikte ihtimal/kesin olmama manasını katmaktadır. Konuya ilişkin ArapBelagatı kaynakları ise cümlenin birtakım unsurlarla sınırlandırılması konusunuişlerken, bir cümlenin şart ile kayıt altına alınması belli birtakım manalaradönük olduğunu kaydetmişlerdir. Cümlenin şart edatlarından “iza” ve “in” ilesınırlandırılması, birbirinden farklı anlam ortaya koyduğunu belirtmişlerdir.“iza” edatının cümleye kesinlik manasını kattığını, “in” edatı ise cümleyeihtimal anlamını kazandırdığını dile getirmişlerdir. Bizbu çalışma kapsamında konuya dair Arap Dil Bilimci ve Belagatçılarıngörüşlerini verdikten sonra bu iki edatın Kur’ân-ı Kerimin bazı ayetlerineuygulamaya gayret ettik. Çalışmada örneklerini verdiğimiz gibi ayetlerde bu ikişart edatının başında bulundukları cümleye birbirinden farklı mana kattıklarıkanaatine vardık. Verdiğimiz ayetlerde de izah ettiğimiz gibi Kur’ân-ı Kerim’debu iki edat, Arap Dili ve Belagatındaki kullanımı esas alınarak zikredilmiştir.Özellikle Kur’ân’da inanca dair ayetlerde örneğin Allah’ın (c.c.) fiilleri,sıfatları, Ahiret ve Kıyamet gibi meselelerden bahsedilirken cümleye kesinlikkatan “iza” edatı zikredilirken, kulların eylemlerini konu edinen ayetlerde isecümleye ihtimal ve kesin olmama veya mümteni olma manasını katan “in” edatızikredilmiştir. Sonuç olarak Arap Dili ve Belagatında var olan bir uygulamayı, Kurân’ındikkate alması gayet anlaşılır bir şeydir. Zira Kur’ân’ın nüzul döneminebaktığımızda Arapları en çok övündükleri alan söz sanatıdır. Araplar, bir ifadeile farklı manaların eda edilmesini bir meziyet olarak kabul etmiştir. Kur’ân-ıKerim’in bu hususu dikkate alarak muhataplarının mahir oldukları bir alandaonların kullandıkları üslubu kullanarak ve bu manayı en iyi şekilde eda ederekzirveye çıkması Kur’ân’ın i’cazını göstermektedir. Bu bağlamda Arapların ikişart edatının aynı ortak manaya sahip oldukları halde, bu ortak mana ilebirlikte birbirinden farklı artı mana eda ettiğini belagat örneği olarak kabuletmeleri, Kurân’ın bunu daha ince ve daha derinlikli bir şekilde kullanmasıKur’ân’ın anlaşılmasında Arap Dili ve Belagatının rolüne işaret etmektedir.Kur’ân dünyasında en önemli alan olan inanç konusundaki ayetlerde, cümleyekesinlik katan “iza” edatıyla vurgu yapılması, kul fiillerinin konu edindiğiayetlerde ise, cümleye ihtimal katan “in” edatıyla işaret edilmesi Kur’ân’ıanlamada Arap Dili ve Belagatının önemini ortaya koymaktadır. Ayrıca konu bağlamındabazı tefsir kaynakları araştırılarak konuya ilişkin müfessirlerin görüşleriverilmiştir. Söz konusu kaynaklarda her iki şart edatının başında bulunduklarıcümleye farklı anlam kattıklarının görüşü hâkim olması, bizim konuya ilişkinkanaatimizi güçlendirmiştir.

In thisstudy, it is discussed whether the conditionals "iza"  and "in", which are conditionals inthe Arabic language, give a different meaning to the sentence, of which is atthe head, except for conditional. In this context, it is investigated whether thesetwo conditionals have different meanings to the sentence, of which is at thehead, in terms of Arabic Language and Rhetoric, and the views of Arabiclinguistic scientists and rhetoric writers related to the subject are included.While linguists mention that "iza" conditional has no effect on themeaning of the sentence after it, "in" conditional has the effect of"cezm" on the "muzari" verb after it. The linguists havestated that these two conditionals not only have different effects on thesentence after themselves but they also give a different meaning to thesentence before themselves. "iza" conditional, which has nocharacteristic of "cezm", gives the meaning of condition to thesentence before itself and adds precision to it too. In contrast,"in" conditional, which makes the sentence after itself"cezm", gives the meaning of condition and a probability or notcertain. too. On the other hand, the Arab rhetoric documents on the subject,while limiting the sentence to a number of elements, recorded that therecording of a sentence with a condition is directed towards a number ofmeanings.They mention that "iza" conditional gives the meaning ofcertainty, whereas "in" conditional gives the meaning of theprobability to the sentence. We havetried to apply some of these two prepositions to the Quranic verses aftergiving the views of the Arab linguists and the rhetoric scientists about thissubject. As we have given examples in the study, we concluded that the versesof these two conditionals add a different meaning to the sentence, of whichthey are at the head. As we have explained in the verses of the Qur'an, thesetwo conditionals are mentioned considering as the use of the Arabic languageand the rhetoric is based. In particular, in the verses about faith in theQur'an, “iza"  conditional wasadded, which adds certainty to the sentence when talking about the verbs suchas Allah's (c.c.) verbs, adjectives, the Hereafter and Doomsday. In the verseson the actions of the servants, "in” conditional was mentioned, which addsthe meaning of the probability and imprecision to the sentence. As a result, itis quite understandable that the Qur'an is based on an application that existsin the Arabic language and rhetoric. Because, when we look at the apoplexy periodof the Qur'an, It was the elocution that Arabs were proud of the most. It is avirtue that different meanings should be expressed in a word in elocution.Considering this issue, Qur'an used the same mode as the way its interlocutorsused and this shows that Qur'an reached a peak in this way by performing thebest. In this context, while the two conditionals of the Arabs have the samecommon meaning, they accept that this common meaning is different from eachother as the example of eloquence and that the Quran uses it in a more subtleand deeper way. This points out the role of Arabic language and rhetoric. Inthe verses of faith, which is the most important in the world of Qur' an, beingemphasized by "iza", which means certainty and in the verses of man'sacts, being to emphasized by "in", which means probability shows howArab language and rhetoric is important to understand Qur'an. In addition, sometafsir sources were examined in the context of the subject and opinions weregiven about it. In these sources, the fact that these two conditionals give adifferent meaning to the sentence made our opinion more powerful on thesubject.