Orman Yangınlarının Hava Kalitesine Etkisi: Antalya Örneği
The Effect of Forest Fires on Air Quality: The Case of Antalya
Yazar: Bolat, İlyas
Dergi: Bartın Orman Fakültesi Dergisi, Vol. 24 No. 3, 2022
Anahtar kelimeler: Forest Industry Engineering ; Orman Endüstri Mühendisliği ; Air quality,carbon monoxide,sulfur dioxide,forest fire,particle matter ; Hava kalitesi,karbonmonoksit,kükürt dioksit,orman yangını,partikül madde,Air quality,carbon monoxide,sulfur dioxide,forest fire,particle matter

Hava kirliliği, havanın normal karışımında yer alamayan kirleticilerin suya, canlılara, toprağa, ve materyallere zarar verecek konsantrasyonda ve yeterince uzun süre atmosferde bulunması olarak adlandırılmaktadır. Türkiye’de gözlemlenen yüksek sıcaklık ve düşük nem gibi atmosferik koşullar, orman yangınları için uygun ortamı meydana getirmektedir. Bitki artıkları ayrıştığında ya da yakıldığında atmosfere karıştıklarından, orman yangınları da hava kirliliğine neden olan sebeplerden biri haline gelebilmektedir. Buradan hareketle yapılan çalışmada Türkiye’de 28 Temmuz–12 Ağustos 2021 tarihleri arasında çıkan orman yangınlarının hava kalitesine olan etkileri incelenmeye çalışılmıştır. Çıkan yangınlardan en fazla etkilenen Antalya ili olduğundan bu il seçilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre 2020 yılı üç yaz ayı (haziran, temmuz ve ağustos) ortalama PM10 konsantrasyonu 44,89 μg/m3, 2021 yılı üç yaz ayı ortalama PM10 konsantrasyonu 37,61 μg/m3 bulunmuştur. PM2.5’un 2020 yılı ortalama konsantrasyonu 18,38 μg/m3, 2021 yılı ortalama konsantrasyonu 19,94 μg/m3’dür. Antalya’da kükürt dioksit yıllık ortalama olarak 2018’de 5,34 μg/m3, 2019’da 5,40 μg/m3, 2020’de 2,92 μg/m3 ve 2021’de 4,13 μg/m3 olarak elde edilmiştir. 2019 Kasım ile 2022 Nisan ayı arasındaki dönemde Antalya’da karbon monoksit (CO) konsantrasyonu en düşük 41,95 (24.05.2020) μg/m3 ve en yüksek 2151,9 μg/m3 (21.12.2021) olarak tespit edilmiştir. Hava kirleticilerin başında gelen ve bu çalışmada ölçümü yapılan PM10, PM2.5, kükürt dioksit (SO2), karbon monoksit (CO) ve ozon (O3) parametrelerinin günlük ve yıllık konsantrasyonlarının limit değerleri sadece PM10 ve PM2.5 için aşılmıştır. Bundan dolayı, çalışmada değerlendirilmesi yapılan hava kirleticilerin 2021 yılı üç yaz ayına ait konsantrasyonlarının 2020 yılı ile yaklaşık benzerlik göstermesinden, gerçekleşen orman yangınının Antalya ve civarında hava kalitesini aşırı derecede olumsuz yönde etkileyen tek ve önemli bir faktör olmadığı söylenebilir.

The presence of pollutants that are not in the normal composition of the air in the atmosphere at a concentration that will harm water, soil, living things, and materials for a long enough time is called air pollution. Atmospheric conditions such as low humidity and high temperature observed in Turkey create a suitable environment for forest fires. Forest fires can also become one of the causes of air pollution, as plant residues are released into the atmosphere when decomposed or burned. In this study, the effects of forest fires that broke out between 28 July and 12 August 2021 in Turkey’s air quality were tried to be examined. This province has been chosen because it is the province of Antalya, which was most affected by the fires. According to the results obtained, the average PM10 concentration for the three summer months of 2020 (June, July, and August) was 44.89 μg/m3, and the average PM10 concentration for the three summer months of 2021 was 37.61 μg/m3. The average concentration of PM2.5 in 2020 was 18.38 μg/m3, and the average concentration in 2021 was 19.94 μg/m3. In Antalya, the annual average sulfur dioxide was 5.34 μg/m3 in 2018, 5.40 μg/m3 in 2019, 2.92 μg/m3 in 2020, and 4.13 μg/m3 in 2021. In the period between November 2019 and April 2022, the lowest carbon monoxide (CO) concentration in Antalya was 41.95 (24.05.2020) μg/m3, and the highest was 2151.9 μg/m3 (21.12.2021). The limit values of daily and annual concentrations of PM10, PM2.5, sulfur dioxide (SO2), carbon monoxide (CO), and ozone (O3) parameters, which are the leading air pollutants and measured in this study, were exceeded only for PM10 and PM2.5. Therefore, since the concentrations of the air pollutants evaluated in the study for the three summer months of 2021 are almost similar to those of 2020, it can be said that the forest fire that took place is not the only and important factor affecting the air quality in Antalya and its surroundings.