Bazı Sarılıcı Fasulye (Phaseolus vulgaris L.) Hatlarının Agro-Morfolojik ve Teknolojik Özellikler Yönünden Karşılaştırılması
Comparison of Some Climbing Bean (Phaseolus vulgaris L.) Lines in terms of Agro-Morphological and Technological Traits
Yazar: Pınar, Ahmet Furkan; Saitmuratov, Abrorkhon; Kafalı, Ayşe Nur; Emiralioğlu, Orkun; Çiftçi, Vahdettin; Yeken, Mehmet Zahit
Dergi: Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi, Vol. 11 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: Cereals and Legumes ; Tahıllar ve Yemeklik Tane Baklagiller ; Common bean,Selection breeding,Yield,Technological traits,Agro-morphological ; Fasulye,Seleksiyon ıslahı,Verim,Teknolojik özellikler,Agro-morfolojik

Ülkemizin çeşitli coğrafi bölgeleri fasulye üretimi için oldukça uygun olup her bölgeye özgü önemli yerel fasulye genotiplerini barındırmaktadır. Yerel genetik kaynakların etkin bir şekilde kullanılması ıslah programları açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Batı Anadolu Bölgesi'nden toplanmış ve tek bitki seleksiyon yöntemiyle seçilmiş 8 sarılıcı kuru fasulye hattı agro-morfolojik ve teknolojik özellikler bakımından iki standart çeşit ile karşılaştırılmıştır. Deneme, 2024 yetiştirme sezonunda tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü, Araştırma ve Uygulama arazisinde yürütülmüştür. Araştırmada, çiçeklenme gün sayısı, bakla bağlama gün sayısı, bitkide dal sayısı, baklada tane sayısı, bitkide bakla sayısı, bitki boyu, fizyolojik olum gün sayısı, 100 tane ağırlığı ve bitki başına verim özelliklerinin sırasıyla 34.00-51.33 gün, 37.67-55.33 gün, 2.87-4.13 dal bitki-1, 5.20-7.33 tane bakla-1, 21.21-59.50 bakla bitki-1, 141.25-278.08 cm, 82.67-116.67 gün, 32.67-62.00 g ve 40.67-107.86 g bitki-1 arasında değiştiği belirlenmiştir. Teknolojik özellikler bakımından ise hat ve çeşitlerde su tutma kapasitesinin 0.39-0.92 g tane-1, su tutma indeksinin 0.82-1.76%, şişme kapasitesinin 0.38-0.70 ml tane-1, şişme indeksinin 1.96-2.82%, pişme süresinin 30.67-46.00 dk ve protein içeriğinin 30.16-34.98% arasında değiştiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Blksr-19, Brs-24, Brs-4, Dzc-2 ve Ylv-14 hatları ümitvar hatlar olarak seçilmiş ve bölge verim denemelerine aktarılmalarına karar verilmiştir.

Various geographic regions in our country are highly suitable for bean production, each harboring significant local common bean genotypes specific to the region. The effective utilization of local genetic resources is of great importance for breeding programs. In this study, 8 climbing common bean lines, previously collected from the Western Anatolia Region and selected through the single plant selection method, were compared with two standard varieties regarding agro-morphological and technological traits. The experiment was conducted in the 2024 growing season using a randomized block design with three replications at the experimental farm of the Department of Field Crops, Faculty of Agriculture, Bolu Abant İzzet Baysal University. The days to flowering, days to pod formation, number of branches per plant, number of grains per pod, number of pods per plant, plant height, days to physiological maturity, 100-grain weight and yield per plant values were obtained as 34.00-51.33 days, 37.67-55.33 days, 2.87-4.13 branch plant-1, 5.20-7.33 grain pod-1, 21.21-59.50 pod plant-1, 141.25-278.08 cm, 82.67-116.67 days, 32.67-62.00 g and 40.67-107.86 g plant-1, respectively. Regarding technological traits, the lines and varieties exhibited water absorption capacity 0.39-0.92 g seed-1, water absorption index 0.82-1.76%, swelling capacity 0.38-0.70 ml seed-1, swelling index 1.96-2.82%, cooking time 30.67-46.00 min, and protein content 30.16-34.98%. As a result, the lines Blksr-19, Brs-24, Brs-4, Dzc-2 and Ylv-14 were selected as promising lines, and it was decided to transfer them to regional yield trials.