13-70 Aylık Çocuklarda Prososyal Davranışlar: Doğal Gözlem Çalışması
Prosocial Behaviors in 13 to 70 months old Children:A Naturalistic Observation Study
Yazar: Aydın, Muhammed Şükrü
Dergi: Psikoloji Çalışmaları, Vol. 41 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: rososyal  davranış,yardım,paylaşma,rahatlatma,bilgilendirme ; Prosocial behavior,helping,sharing,comforting,informing

Prososyal  davranışların  erken  dönemlerden  itibaren  görüldüğü  bilinmektedir ancak  alan  yazında  hem  farklı  prososyal  davranışların  bir  arada  ele  alındığı hem  de  müdahalesiz  gözlemin  yapıldığı  çalışmalar  yok  denecek  kadar  azdır. Bu  nedenle  mevcut  çalışmada  okul  öncesi  dönemdeki  çocukların  yardım, paylaşma, işbirliği, bilgilendirme, rahatlatma ve itaatkar prososyal davranışları kreş ortamında doğal gözlem yapılarak incelenmiştir. Buna ek olarak, literatürde belirtilmeyen  prososyal  davranışların  belirlenmesi  de  amaçlanmıştır.  Çalışma kapsamında yaşları 13-23 aylık olan 16 çocuk, 24-35 aylık olan 30 çocuk, 36-47 aylık olan 28 çocuk, 48-59 aylık olan 32 çocuk ve 60-70 aylık olan 35 çocuk olmak üzere toplamda 141 çocuk (62 kız, 79 erkek) gözlemlenmiştir. Gözlemler çocukların  faaliyet,  serbest  oyun  ve  yapılandırılmış  oyun  zaman  dilimlerinde gerçekleştirilmiş,  ayrıca  gözlemci  tarafından  davranış  kayıtları  tutulmuştur. Her bir yaş grubu için birden çok oturumda toplam 500 dakikalık gözlemler yapılmıştır.  Prososyal  davranış  türleri  için  her  bir  yaş  grubunun  frekansları ayrı ayrı incelenmiştir. Gözlemler sonucunda yardım, paylaşma, rahatlatma ve itaatkar prososyal davranışların çocukların ilk yaşlarından itibaren ortaya çıktığı, iki yaşından itibaren ise işbirliği ve bilgilendirme prososyal davranış türlerinin görüldüğü bulunmuştur. Sözü edilen davranışlara ek olarak başkasının hakkını koruma, motive etme gibi başkasının iyi oluşuna hizmet eden farklı davranışlar da  iki  yaştan  itibaren  gözlenmiş  ve  bu  davranışlara  ilişkin  örnekler  bulgular bölümünde sunulmuştur. Ayrıca, farklı prososyal davranışların ortaya çıkmasında sınıf  içi  uygulamaların,  çocuklar  arasındaki  önceki  deneyimlerin  ve  hem prososyal davranışta bulunan hem de prososyal davranışın alıcısı olan çocukların özelliklerinin  de  etkili  olduğu  görülmüştür.  Sonuçların,  prososyal  davranışın çok boyutlu yapısını desteklediği görülmüş ve bu durum okul öncesi dönemdeki çocukların sınıf ortamından elde edilen gözlemlerle bağlantılandırılarak tartışma bölümünde ele alınmıştır.

Prosocial behaviors are first observed at an early age. However, almost no studies examine different prosocial behaviors together or provide an intervention-free observation. Therefore, in this study, preschool children’s helping, sharing, cooperation, informing, comforting, and compliant prosocial behaviors were investigated in their kindergarten context by using naturalistic observation. Another aim was to observe prosocial behavior not specified in the literature. The study comprised 16 children aged 13–23 months, 30 children aged 24–35 months, 28 children aged 36–47 months, 32 children aged 48–59 months, and 35 children aged 60–70 months; thus, 141 children (62 girls, 79 boys) were observed. Observations were conducted during the children’s activity, free play, and structured play timeframes, and behaviors were recorded by the observer. The total duration of observations conducted for each age group in multiple sessions was 500 minutes. The frequencies of prosocial behaviors were examined in each age group. Data indicated that helping, sharing, comforting, and compliant prosocial behaviors were observed after the children’s first birthday. Cooperation and informing behaviors were observed during the second year of the children’s life. In addition to these prosocial behaviors, some behaviors such as defending and motivating others, which both contribute to the well-being of others, were also observed in this study, and related prototypes were presented in the results section. Additionally, in-class practices, peers’ past experiences with each other, and characteristics of children (whether they are agents or recipients of prosocial behavior) influenced the emergence of different prosocial behaviors. Results, which further enhanced the sets of evidence pointing to the multidimensional nature of prosocial behaviors, were discussed in the context of classroom observations conducted on preschool children