Banka Teminat Mektupları ile Banka Teminat Mektuplarında Ödeme Talebinin ve Ödemenin Şartları
Banka Teminat Mektupları ile Banka Teminat Mektuplarında Ödeme Talebinin ve Ödemenin Şartları
Yazar: Bahriyeli, Kemal
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 31 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Contract Law ; Sözleşme Hukuku ; Banka Teminat Mektubu,İlk Talepte Ödeme,Garanti Sözleşmesi,URDG 758,Likit delil

Ticari hayatın güven esasına dayalı işleyişini temin etmek amacıyla geliştirilen teminat araçları arasında yer alan banka teminat mektupları hem ulusal hem de uluslararası ticari işlerde borcun ifa edilmemesi riskine karşı alacaklıya güvence veren önemli bir teminat türüdür.Banka teminat mektuplarının garanti sözleşmesi niteliğinde olduğu hususunda görüş birliği vardır. Uygulamada, en çok tercih edilen banka teminat mektubu türü, ilk talepte ödeme kayıtlı banka teminat mektuplarıdır. Temel borç ilişkisinden kaynaklanan herhangi bir nedenin ödememe gerekçesi olarak ileri sürülemeyeceği ve kural olarak derhal ödeme yapmanın zorunluluk olduğu bu tür teminat mektuplarında; haksız veya hakkın kötüye kullanılması mahiyetindeki ödeme taleplerine belirli şartlar altında itiraz edilebilir. Bu itirazın haklı ve meşru kabul edilmesinin ön şartı olarak görülen “likit delillerin varlığı” banka teminat mektupları ile ilgili tartışmaların en çetrefilli kısmı olarak dikkat çeker. Zira likit delil, normatif dayanağı olmayan, anlam ve içeriği oldukça tartışmalı bir kavramdır. Çalışmamızda önce genel hatlarıyla banka teminat mektuplarının ve garanti sözleşmelerinin hukuki niteliği ile türleri hakkında bilgi verilecektir. Ardından banka teminat mektuplarının ödeme talebiyle ibrazında içerik ve şekil yönünden önem arz eden kısımlar ele alınacaktır. Son olarak genel olarak ödeme talebine hangi gerekçelerle karşı çıkılabileceğine değinilecektir. Çalışmamız genelinde yeri geldikçe uygulama örneklerine ve konuyla ilgili uluslararası düzenlemelere de yer verilecektir.

Ticari hayatın güven esasına dayalı işleyişini temin etmek amacıyla geliştirilen teminat araçları arasında yer alan banka teminat mektupları hem ulusal hem de uluslararası ticari işlerde borcun ifa edilmemesi riskine karşı alacaklıya güvence veren önemli bir teminat türüdür.Banka teminat mektuplarının garanti sözleşmesi niteliğinde olduğu hususunda görüş birliği vardır. Uygulamada, en çok tercih edilen banka teminat mektubu türü, ilk talepte ödeme kayıtlı banka teminat mektuplarıdır. Temel borç ilişkisinden kaynaklanan herhangi bir nedenin ödememe gerekçesi olarak ileri sürülemeyeceği ve kural olarak derhal ödeme yapmanın zorunluluk olduğu bu tür teminat mektuplarında; haksız veya hakkın kötüye kullanılması mahiyetindeki ödeme taleplerine belirli şartlar altında itiraz edilebilir. Bu itirazın haklı ve meşru kabul edilmesinin ön şartı olarak görülen “likit delillerin varlığı” banka teminat mektupları ile ilgili tartışmaların en çetrefilli kısmı olarak dikkat çeker. Zira likit delil, normatif dayanağı olmayan, anlam ve içeriği oldukça tartışmalı bir kavramdır. Çalışmamızda önce genel hatlarıyla banka teminat mektuplarının ve garanti sözleşmelerinin hukuki niteliği ile türleri hakkında bilgi verilecektir. Ardından banka teminat mektuplarının ödeme talebiyle ibrazında içerik ve şekil yönünden önem arz eden kısımlar ele alınacaktır. Son olarak genel olarak ödeme talebine hangi gerekçelerle karşı çıkılabileceğine değinilecektir. Çalışmamız genelinde yeri geldikçe uygulama örneklerine ve konuyla ilgili uluslararası düzenlemelere de yer verilecektir.