KLASİK DÖNEM OSMANLI KAYNAKLARINDA DEVLET SORUNLARI VE ÇÖZÜM YOLLARI. DEFTERDAR SARI MEHMET PAŞA’NIN “NESAYİH’ÜL VÜZERA VE’L-ÜMERA /DEVLET ADAMINA ÖĞÜTLER” KİTABININ İÇERİK ÇÖZÜMLEMESİ
KLASİK DÖNEM OSMANLI KAYNAKLARINDA DEVLET SORUNLARI VE ÇÖZÜM YOLLARI. DEFTERDAR SARI MEHMET PAŞA’NIN “NESAYİH’ÜL VÜZERA VE’L-ÜMERA /DEVLET ADAMINA ÖĞÜTLER” KİTABININ İÇERİK ÇÖZÜMLEMESİ
Yazar: Birdişli, Fikret
Dergi: Akademik Yaklaşımlar Dergisi, Vol. 1 No. 1, 2015
Anahtar kelimeler: Devlet, reform, siyasetname, ıslahat

Siyasal  örgütlenmenin  en  üst  modeli  olan  devlet  aynı  zamanda  tüm  toplumsal  ilişkilerin düzenlendiği  gelişmiş  bir  formasyondur.    Bu  nedenle  sosyo-ekonomik  ve  politik  alanda karşılaşılan  sorunların  belirtileri  ilk  olarak  devlet  idaresinde  kendisini  gösterdiği  gibi  bu  tür sorunların  çözümü  için  dikkatler  de  ilk  olarak  devletin  kurumsal  ve  işlevsel  yapısına yöneltilmiştir. Bu bağlamda örgütlenme ve yönetim bakımından tarihte en çok dikkat çeken devletlerden biri olan Osmanlı İmparatorluğu’nda da zamanla ortaya çıkan idari ve iktisadi  sorunların kaynağı yine devletin işleyişinde aranmış,  toplumsal gönenç ve kalkınmanın yolunun öncelikle devletin  ıslah edilmesinden geçtiği düşünülmüştür. Bu  kapsamda  zamanın önde gelen devlet adamı ve düşünürleri tarafından yapılan öneriler ve eleştirileri içeren çalışmalar, Osmanlı tarihinde “Siyasetname”  adıyla anılmaktadır. Bu çalışmalar tarihsel  bir  belge  olmanın  ötesinde  güncel  sorunların  kaynaklarını  saptamada  teşhis  kolaylığı sağlayacak poligenetik nitelikler taşıdığı için günümüzde de büyük önem taşımaktadır. Bu makalede Osmanlı siyasetnameleri içinde yer almasına karşın üzerinde çok az çalışma yapılmış olan Defterdar Sarı Mehmet Paşa’nın “Nesayih’ül Vüzera Ve’l-Ümera” adlı eseri devlette  reform çabaları bağlamında analiz edilmektedir. Çalışmada tarihsel ve betimsel yöntemler kullanılmıştır.

Siyasal  örgütlenmenin  en  üst  modeli  olan  devlet  aynı  zamanda  tüm  toplumsal  ilişkilerin düzenlendiği  gelişmiş  bir  formasyondur.    Bu  nedenle  sosyo-ekonomik  ve  politik  alanda karşılaşılan  sorunların  belirtileri  ilk  olarak  devlet  idaresinde  kendisini  gösterdiği  gibi  bu  tür sorunların  çözümü  için  dikkatler  de  ilk  olarak  devletin  kurumsal  ve  işlevsel  yapısına yöneltilmiştir. Bu bağlamda örgütlenme ve yönetim bakımından tarihte en çok dikkat çeken devletlerden biri olan Osmanlı İmparatorluğu’nda da zamanla ortaya çıkan idari ve iktisadi  sorunların kaynağı yine devletin işleyişinde aranmış,  toplumsal gönenç ve kalkınmanın yolunun öncelikle devletin  ıslah edilmesinden geçtiği düşünülmüştür. Bu  kapsamda  zamanın önde gelen devlet adamı ve düşünürleri tarafından yapılan öneriler ve eleştirileri içeren çalışmalar, Osmanlı tarihinde “Siyasetname”  adıyla anılmaktadır. Bu çalışmalar tarihsel  bir  belge  olmanın  ötesinde  güncel  sorunların  kaynaklarını  saptamada  teşhis  kolaylığı sağlayacak poligenetik nitelikler taşıdığı için günümüzde de büyük önem taşımaktadır. Bu makalede Osmanlı siyasetnameleri içinde yer almasına karşın üzerinde çok az çalışma yapılmış olan Defterdar Sarı Mehmet Paşa’nın “Nesayih’ül Vüzera Ve’l-Ümera” adlı eseri devlette  reform çabaları bağlamında analiz edilmektedir. Çalışmada tarihsel ve betimsel yöntemler kullanılmıştır.