Rus-Kafkas Münasebetlerinde İtil-Terek Güzergâhı
Rus-Kafkas Münasebetlerinde İtil-Terek Güzergâhı
Yazar: Allen, William Edward David
Dergi: Tarih İncelemeleri Dergisi, Vol. 28 No. 1, 2015

Bkz. Belokurov, Snoşeniya Rossii s Kavkazom, Vıp I, Moskova 1889, özellikle sayfa 292’de  Terek’ten gelen resmi şikâyetlerden bahsedilmektedir: “Kervanlar için otuz at arabası ile  hamutlar ve yay milleri Astarhan’dan Terek’e gönderilmişti fakat bu arabalar, kervanlar için  çok yetersiz ayrıca Terek’te çar hazretlerine ait at bulunmamaktadır… Terek şehrindeki tahıl  ambarlarında yeterli miktarda zahire mevcut değildir… Askerlerin, streletslerin ve kazakların  erzakları Koysu’daki koruganlarda iken güz fırtınalarıyla denizde battı… Çar hazretlerinin  onarılabilen gemilerinden on strug [Струг: kürekli ve yelkenli bir Rus gemisi] mavna ve dört  kürekli strug Terek’te bulunmaktadır ve gemi malzeme depolarında sekiz eski yelken, yirmi üç  kırık tırnaklı çapa ve sekiz gemi direği mevcuttur. Efendim Astarhan’dan ırmak yoluyla erzak  getirmek ve bu erzaklar ile askerleri Terek’ten Koysu’ya göndermek ya da Yukarı Terek’teki  erzakları Sunja’ya taşımak ve ayrıca Kumuklar ile Azaklıların saldırılarına karşı ırmak  boylarında ve deniz kıyılarında karakol kurmak için gemilere ihtiyacımız var… Terek’teki  (gemileri) onarmak için hiçbir şeyimiz yok: çatal çivi, halat kıtığı, Terek’ten getirebileceğimiz  gemici veya Astarhan’dan gönderilecek gemi onarım gereçleri”.   1597 yılında Osmanlıların karşılaştıkları zorluklar ve Şirvan ile Kartli garnizonlarındaki  noksanlıklar için bkz. a.g.e., s. 311. Ayrıca Asafî, Şecaatnâme, İstanbul Üniversitesi  Kütüphanesi MSTY 6043, birçok yerde, (Bu eserin bir özetini hazırladığı için Dr. V. L.  Ménage’ye teşekkür ederim). 1578 yılındaki Türk zaferlerine rağmen on bin asker kaçağı vardı.  “Askerler kıştan çok korkuyorlardı. Bir kısmı atlarını bırakıp yürümüştü. Pek çok asker öldü”

Bkz. Belokurov, Snoşeniya Rossii s Kavkazom, Vıp I, Moskova 1889, özellikle sayfa 292’de  Terek’ten gelen resmi şikâyetlerden bahsedilmektedir: “Kervanlar için otuz at arabası ile  hamutlar ve yay milleri Astarhan’dan Terek’e gönderilmişti fakat bu arabalar, kervanlar için  çok yetersiz ayrıca Terek’te çar hazretlerine ait at bulunmamaktadır… Terek şehrindeki tahıl  ambarlarında yeterli miktarda zahire mevcut değildir… Askerlerin, streletslerin ve kazakların  erzakları Koysu’daki koruganlarda iken güz fırtınalarıyla denizde battı… Çar hazretlerinin  onarılabilen gemilerinden on strug [Струг: kürekli ve yelkenli bir Rus gemisi] mavna ve dört  kürekli strug Terek’te bulunmaktadır ve gemi malzeme depolarında sekiz eski yelken, yirmi üç  kırık tırnaklı çapa ve sekiz gemi direği mevcuttur. Efendim Astarhan’dan ırmak yoluyla erzak  getirmek ve bu erzaklar ile askerleri Terek’ten Koysu’ya göndermek ya da Yukarı Terek’teki  erzakları Sunja’ya taşımak ve ayrıca Kumuklar ile Azaklıların saldırılarına karşı ırmak  boylarında ve deniz kıyılarında karakol kurmak için gemilere ihtiyacımız var… Terek’teki  (gemileri) onarmak için hiçbir şeyimiz yok: çatal çivi, halat kıtığı, Terek’ten getirebileceğimiz  gemici veya Astarhan’dan gönderilecek gemi onarım gereçleri”.   1597 yılında Osmanlıların karşılaştıkları zorluklar ve Şirvan ile Kartli garnizonlarındaki  noksanlıklar için bkz. a.g.e., s. 311. Ayrıca Asafî, Şecaatnâme, İstanbul Üniversitesi  Kütüphanesi MSTY 6043, birçok yerde, (Bu eserin bir özetini hazırladığı için Dr. V. L.  Ménage’ye teşekkür ederim). 1578 yılındaki Türk zaferlerine rağmen on bin asker kaçağı vardı.  “Askerler kıştan çok korkuyorlardı. Bir kısmı atlarını bırakıp yürümüştü. Pek çok asker öldü”