BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR ALANINDA ÖZEL GEREKSİNİMLİ BİREYLERLE İLGİLİ YAPILAN LİSANSÜSTÜ TEZLERİN İNCELENMESİ
ANALYSIS OF GRADUATE THESES ON INDIVIDUALS WITH SPECIAL NEEDS IN THE FIELD OF PHYSICAL EDUCATION AND SPORTS
Yazar: Yaman Keleş, Tuğba; Pepe, Kadir
Dergi: İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, Vol. 12 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: Physical Training, Sports and Physical Activity For Disabled ; Engelliler için Beden Eğitimi, Spor ve Fiziksel Aktivite ; Beden eğitimi,lisansüstü,özel gereksinimli ; physical education,graduate,special needs

Bu araştırmanın amacı, 2010–2024 yılları arasında Türkiye’de beden eğitimi ve spor alanında özel gereksinimli bireylerle ilgili hazırlanmış lisansüstü tezleri inceleyerek alandaki eğilimleri, çalışma profillerini ve metodolojik özellikleri ortaya koymaktır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmış ve YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanında belirlenen anahtar sözcükler aracılığıyla ilgili tezlere ulaşılmıştır. Toplam 383 tez araştırma kapsamına alınmış ve içerik analizi sonucunda tezler; engel türü, tez türü, hazırlandığı yıl, hedef grup, veri toplama kaynağı, veri analizi yöntemi, örneklem büyüklüğü ve konu alanlarına göre sınıflandırılmıştır. Bulgular, en fazla çalışılan engel gruplarının zihinsel yetersizlik, otizm spektrum bozukluğu ve bedensel yetersizlik olduğunu göstermiştir. Tezlerin büyük çoğunluğunun yüksek lisans düzeyinde hazırlandığı, son beş yılda özel gereksinimli bireylere yönelik çalışmaların belirgin şekilde arttığı belirlenmiştir. Veri analizi açısından nicel yöntemlerin baskın olduğu, çalışma gruplarının ise çoğunlukla 50 kişi ve altında olduğu görülmüştür. Konu alanı bakımından araştırmaların psikolojik iyilik hali, motor beceri gelişimi ve sosyal gelişim odaklı olduğu dikkat çekmektedir. Sonuç olarak, beden eğitimi ve spor alanında özel gereksinimli bireylere yönelik çalışmaların artmakta olduğu, ancak farklı tanı grupları ve karma yöntemlere dayalı araştırmalara ihtiyaç duyulduğu söylenebilir.

The aim of this study is to examine graduate theses prepared between 2010 and 2024 in Turkey regarding individuals with special needs in the field of physical education and sports, and to identify thematic tendencies, research profiles, and methodological characteristics in the literature. The study employed the document analysis technique, one of the qualitative research methods, and relevant theses were accessed through the National Thesis Center of the Council of Higher Education using predetermined keywords. A total of 383 theses were included in the study and classified through content analysis according to disability type, thesis type, publication year, target group, data source, data analysis method, sample size, and research focus. Findings indicated that the most frequently studied disability groups were intellectual disability, autism spectrum disorder, and physical disability. The majority of the theses were at the master’s level, and a notable increase in studies on individuals with special needs has occurred particularly in the last five years. Quantitative methods were predominantly used, and most sample groups consisted of 50 participants or fewer. Regarding research focus, psychological well-being, motor skill development, and social development were the most prominent themes. Overall, the findings suggest that research on individuals with special needs in the field of physical education and sports is increasing, yet further studies involving diverse disability groups and mixed-methods approaches are needed.