hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Ortak Atasözlerin Hikâyeleri: Fârsî-Kurmancî-Zazakî 12 Vermezse Mabûd Neylesin Mahmud/ Heke Nedît Hakimê Hey, Xwelî li Serê Hatimê Tey
Ortak Atasözlerin Hikâyeleri: Fârsî-Kurmancî-Zazakî 12 Vermezse Mabûd Neylesin Mahmud/ Heke Nedît Hakimê Hey, Xwelî li Serê Hatimê Tey
Yazar: Çiftçi, Hasan
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 9 No. 18, 2023
Anahtar kelimeler: Comparative Language Studies ; Karşılaştırmalı Dil Çalışmaları ; Atasözlerinin hikâyeleri,ortak atasözleri,rızk,Farsça,Kurmancî,Zazakî.

ÖzetBu makale karşılaştırmalı halk edebiyatıyla ilgilidir. Ortadoğu halklarının dillerinden Farsça, Kurmancî ve Zazakî’de ortak atasözleri ve onlardan bazısının halk arasında söylenen hikâyelerini ve kaynaklarını konu edinmektedir. Yer yer bu atasözleriyle ortak olan Arapça ve Türkçe atasözlerine ve hikâyelerine de yer verilecektir. Bu yazıda özellikle, Vermezse Mabûd neylesin Mahmud/ Heke nedît Hakimê Hey, xwelî li serê Hatimê Tey şeklindeki atasözü ve hikâyesi üzerinde durulacaktır. Atasözleri halkların tarihi süreçte şekillenen yaşam biçimini, adet ve geleneklerini ifade eden yasalar hükmündedir. Atasözleri yüzyılların geçmesiyle şekillenir ve toplumun ahlâkî, dinî ve dünyevî değerlerini ifade ederler. Toplumun tarihsel kültürünü kuşaktan kuşağa aktarırlar.Bu onikinci makale de aynı konuyla ilgili seri halde yayımlanacak diğer makaleler gibi adı geçen Müslüman halkların düşünsel, dilsel ve kültürel ortak değerlerine ışık tutacaktır.

ÖzetBu makale karşılaştırmalı halk edebiyatıyla ilgilidir. Ortadoğu halklarının dillerinden Farsça, Kurmancî ve Zazakî’de ortak atasözleri ve onlardan bazısının halk arasında söylenen hikâyelerini ve kaynaklarını konu edinmektedir. Yer yer bu atasözleriyle ortak olan Arapça ve Türkçe atasözlerine ve hikâyelerine de yer verilecektir. Bu yazıda özellikle, Vermezse Mabûd neylesin Mahmud/ Heke nedît Hakimê Hey, xwelî li serê Hatimê Tey şeklindeki atasözü ve hikâyesi üzerinde durulacaktır. Atasözleri halkların tarihi süreçte şekillenen yaşam biçimini, adet ve geleneklerini ifade eden yasalar hükmündedir. Atasözleri yüzyılların geçmesiyle şekillenir ve toplumun ahlâkî, dinî ve dünyevî değerlerini ifade ederler. Toplumun tarihsel kültürünü kuşaktan kuşağa aktarırlar.Bu onikinci makale de aynı konuyla ilgili seri halde yayımlanacak diğer makaleler gibi adı geçen Müslüman halkların düşünsel, dilsel ve kültürel ortak değerlerine ışık tutacaktır.
Diwon Cebexçuri dı Mefhumê Welati (Çabakçuri Divanı'nda Vatan Kavramı)
Diwon Cebexçuri dı Mefhumê Welati (Çabakçuri Divanı'nda Vatan Kavramı)
Yazar: Apuhan, Danyal
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 9 No. 18, 2023
Anahtar kelimeler: Comparative Language Studies ; Karşılaştırmalı Dil Çalışmaları ; Diwan,,Diwon Cebexçuri,,Qewramê Welati.

Welat, fikrê merdiman ciya bo zı yew cayo wertax o. Ino rıd ra qewramê welati merdım di yew nermi vırazeno, merdıman yew binan rê keno nızdi. Wexto ki merdım welatê xo ra dur bımano waştışê welat dı cuyayiş bınena beno muhim. Armancê ına meqale, welat ra durmendış yew şair/nuştoğ dı çıqedı yew hesrê welati vırazeno u ıno his pê nuştış çıqedı ca geno serê qewramê welat ra mocnayişo. Diwan dı baweri, heskerdışê Allah u pêğemberi, eşqo ilahi, cayê mubareki sey Mekke u Medine, merg u cuyayiş, edeb u heya, faslê heyatê insani, dunya u axiret, welat usn. mewzuyan newıriye.Diwon Çebexçuri dı welat yew qewramo muhim o. Diwan dı welat; vera duşmen vındayiş, yewbiyayişê mıletê İslam,  welatê her kesi ci rê weş ameyiş, qê welati xebat kerdış ser dı tesirın yew qewram viniyeno. Welat dı problemi zafi bı zi ıno probleman ra xelisiyayiş dı omidi şair est o. Diwan dı qewramê welati yew çend manayan dı şuğuliya ya. Ina xebat dı ser o ıno manayan dı vınertiyo u misal diye. Ino het ra qewramê welati têna pabesteyê yew cayi nêşuğuliyo. Xususiyetê ey çıyo, kamayo mana dı şuğuliyo ıno cihet ra newıriyo. Cebexçuri, dewa Kortdew ê Çolig dı ameyo dunya. Qıciti ra medresa dı destpê wendış kerdo u keyê xo ra dur mendo. Bace semede melati u akademiye zi keyê xo ra dur mendo. Ino durmendış şair dı yew hesreti arda meydan. Ina xebat dı qewramê welati “Diwon Cebexçuri” dı çıqedı newıriyo bimisalan diyeno.

Welat, fikrê merdiman ciya bo zı yew cayo wertax o. Ino rıd ra qewramê welati merdım di yew nermi vırazeno, merdıman yew binan rê keno nızdi. Wexto ki merdım welatê xo ra dur bımano waştışê welat dı cuyayiş bınena beno muhim. Armancê ına meqale, welat ra durmendış yew şair/nuştoğ dı çıqedı yew hesrê welati vırazeno u ıno his pê nuştış çıqedı ca geno serê qewramê welat ra mocnayişo. Diwan dı baweri, heskerdışê Allah u pêğemberi, eşqo ilahi, cayê mubareki sey Mekke u Medine, merg u cuyayiş, edeb u heya, faslê heyatê insani, dunya u axiret, welat usn. mewzuyan newıriye.Diwon Çebexçuri dı welat yew qewramo muhim o. Diwan dı welat; vera duşmen vındayiş, yewbiyayişê mıletê İslam,  welatê her kesi ci rê weş ameyiş, qê welati xebat kerdış ser dı tesirın yew qewram viniyeno. Welat dı problemi zafi bı zi ıno probleman ra xelisiyayiş dı omidi şair est o. Diwan dı qewramê welati yew çend manayan dı şuğuliya ya. Ina xebat dı ser o ıno manayan dı vınertiyo u misal diye. Ino het ra qewramê welati têna pabesteyê yew cayi nêşuğuliyo. Xususiyetê ey çıyo, kamayo mana dı şuğuliyo ıno cihet ra newıriyo. Cebexçuri, dewa Kortdew ê Çolig dı ameyo dunya. Qıciti ra medresa dı destpê wendış kerdo u keyê xo ra dur mendo. Bace semede melati u akademiye zi keyê xo ra dur mendo. Ino durmendış şair dı yew hesreti arda meydan. Ina xebat dı qewramê welati “Diwon Cebexçuri” dı çıqedı newıriyo bimisalan diyeno.
Ortak Atasözlerin Hikâyeleri: Kör baykuşun kısmeti…/Rizqê gurê kor…/ Rizq vêrg kor…  Fârsî-Kurmancî-Zazakî-Türkçe 13
Ortak Atasözlerin Hikâyeleri: Kör baykuşun kısmeti…/Rizqê gurê kor…/ Rizq vêrg kor…  Fârsî-Kurmancî-Zazakî-Türkçe 13
Yazar: Çiftçi, Hasan
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 10 No. 19, 2024
Anahtar kelimeler: World Languages, Literature and Culture (Other) ; Dünya Dilleri, Edebiyatı ve Kültürü (Diğer) ; Atasözlerinin hikâyeleri,ortak atasözleri,Rizqê gurê kor… Rizq vêrg kor…,Kör baykuşun kısmeti… Farsça,Kurmancî,Zazakî,Türkçe. ; Atasözlerinin hikâyeleri,ortak atasözleri,Rizqê gurê kor… Rizq vêrg kor…,Kör baykuşun kısmeti… Farsça,Kurmancî,Zazakî,Türkçe.

ÖzetBu makale karşılaştırmalı halk edebiyatıyla ilgilidir. Ortadoğu halklarının dillerinden Farsça, Kurmancî ve Zazakî’de ortak atasözleri ve onlardan bazısının halk arasında söylenen hikâyelerini ve kaynaklarını konu edinmektedir. Yer yer bu atasözleriyle ortak olan Arapça ve Türkçe atasözlerine ve hikâyelerine de yer verilecektir. Bu yazıda özellikle Kör kurdun rızkı Farsça: Rûzi-yê bûm tû-yê xâne-eş mî-resed; Türkçe: Kör baykuşun kısmeti ayağına gelir; Kurmancî: Rizqê gurê kor xwedê dişîne ve Zazakî: Homa rizqê vergê korî ano vere lingan, şeklindeki atasözleri ve Farsça muadilleri ile benzerlerinin hikâyeleri üzerinde durulacaktır. Atasözleri halkların tarihi süreçte şekillenen yaşam biçimini, adet ve geleneklerini ifade eden yasalar hükmündedir. Atasözleri yüzyılların geçmesiyle şekillenir ve toplumun ahlâkî, dinî ve dünyevî değerlerini ifade ederler. Toplumun tarihsel kültürünü kuşaktan kuşağa aktarırlar. Bu onüçüncü makale de seri halde yayımlanacak diğer makaleler gibi adı geçen Müslüman halkların düşünsel, dilsel ve kültürel ortak değerlerine ışık tutacaktır.

ÖzetBu makale karşılaştırmalı halk edebiyatıyla ilgilidir. Ortadoğu halklarının dillerinden Farsça, Kurmancî ve Zazakî’de ortak atasözleri ve onlardan bazısının halk arasında söylenen hikâyelerini ve kaynaklarını konu edinmektedir. Yer yer bu atasözleriyle ortak olan Arapça ve Türkçe atasözlerine ve hikâyelerine de yer verilecektir. Bu yazıda özellikle Kör kurdun rızkı Farsça: Rûzi-yê bûm tû-yê xâne-eş mî-resed; Türkçe: Kör baykuşun kısmeti ayağına gelir; Kurmancî: Rizqê gurê kor xwedê dişîne ve Zazakî: Homa rizqê vergê korî ano vere lingan, şeklindeki atasözleri ve Farsça muadilleri ile benzerlerinin hikâyeleri üzerinde durulacaktır. Atasözleri halkların tarihi süreçte şekillenen yaşam biçimini, adet ve geleneklerini ifade eden yasalar hükmündedir. Atasözleri yüzyılların geçmesiyle şekillenir ve toplumun ahlâkî, dinî ve dünyevî değerlerini ifade ederler. Toplumun tarihsel kültürünü kuşaktan kuşağa aktarırlar. Bu onüçüncü makale de seri halde yayımlanacak diğer makaleler gibi adı geçen Müslüman halkların düşünsel, dilsel ve kültürel ortak değerlerine ışık tutacaktır.
Efsaneyê Awan ê Zazayanê Çoligi
Efsaneyê Awan ê Zazayanê Çoligi
Yazar: Samuk, Hidayet; Söylemez, İsmail
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 10 No. 20, 2024
Anahtar kelimeler: Language Studies (Other) ; Dil Çalışmaları (Diğer) ; Efsane,Aw,Çolig,Zazayi,Cuyê Şari

Mıntaqaya Çoligi hetê rakım ra berz a. Ku u wareyê ına mıntıqa zaf i, mıntıqa dı têki deşt zi esti u hemınê inan berz i. Miyanê kuyan, wareyan, deştan dı goli, dereyi, hêniyi zaf i, heyat dani mıntıqa u şeklê cuyayişê şari ser tesir keni. Ino tesiri vatışanê Çoligican dı bilhesa efsaneyanê Çoligi dı xu mocneno. Çımeyanê tarixi dı zey Bingol, Cebaxcur nameyanê mıntıqa ser têki efsaneyi viyereni. Ini efsaneyan dı motifê aw xu belli keno u ıni nameyi zi awanê mıntıqa ra yeni.  Kultur u cuyê şarê Çoligi dı aw cayo muhim gena. Çoligici zaf qıymet dani awan u awan ser zaf efsaneyan vani. Aw cuyê Çoligican dı muqedes hesıbiyena u biya yo kult. Ina xebat dı Mıntıqaya Çoligi dı cayeki Zazayi cuyeni ra efsaneyi ki awan seri arediyayi u tetkik biyi. Xebat dı zey golan, hêniyan, dereyan ser baweri u tecrubeyê Zazayanê Çoligi ifade biyo u cuyê şari dı cayê awan ameyo mocnayiş. Anadoli dı sobina efsaneyê awan ra zi behs biyo u efsaneyanê Çoligi dır munasebetê inan ameyo vetış.

Mıntaqaya Çoligi hetê rakım ra berz a. Ku u wareyê ına mıntıqa zaf i, mıntıqa dı têki deşt zi esti u hemınê inan berz i. Miyanê kuyan, wareyan, deştan dı goli, dereyi, hêniyi zaf i, heyat dani mıntıqa u şeklê cuyayişê şari ser tesir keni. Ino tesiri vatışanê Çoligican dı bilhesa efsaneyanê Çoligi dı xu mocneno. Çımeyanê tarixi dı zey Bingol, Cebaxcur nameyanê mıntıqa ser têki efsaneyi viyereni. Ini efsaneyan dı motifê aw xu belli keno u ıni nameyi zi awanê mıntıqa ra yeni.  Kultur u cuyê şarê Çoligi dı aw cayo muhim gena. Çoligici zaf qıymet dani awan u awan ser zaf efsaneyan vani. Aw cuyê Çoligican dı muqedes hesıbiyena u biya yo kult. Ina xebat dı Mıntıqaya Çoligi dı cayeki Zazayi cuyeni ra efsaneyi ki awan seri arediyayi u tetkik biyi. Xebat dı zey golan, hêniyan, dereyan ser baweri u tecrubeyê Zazayanê Çoligi ifade biyo u cuyê şari dı cayê awan ameyo mocnayiş. Anadoli dı sobina efsaneyê awan ra zi behs biyo u efsaneyanê Çoligi dır munasebetê inan ameyo vetış.
Abdulhakim Koçin'ın Türkçe Mevlid-i Nebi ile Kürtçe Mewlûda Nebî’nin Şekil ve İçerik Açısından Karşılaştırmalı Analizi
Abdulhakim Koçin'ın Türkçe Mevlid-i Nebi ile Kürtçe Mewlûda Nebî’nin Şekil ve İçerik Açısından Karşılaştırmalı Analizi
Yazar: Ertekin, Nurettin
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 10 No. 20, 2024
Anahtar kelimeler: Kurdish Language, Literature and Culture ; Kürt Dili, Edebiyatı ve Kültürü ; Edebiyat,Eski Türk Edebiyatı,Klasik Kürt Edebiyatı,Mevlid,Mewlîd,Abdulhakim Koçin.

Klasik edebiyatın fikri altyapısını oluşturan temel unsurlardan birisi dini unsurlar ve dini unsurlar bağlamında Allah Resulünün hayatı ve hadisleridir. Allah Resulünün hayatı ve hadis-i şerifleri edebiyata birçok edebi tür ve tarz kazandırmıştır. Bu edebi türlerden birisi de Mevlid veya diğer ismiyle Mevlidnâmelerdir. Bu çalışma aynı yazar tarafından iki farklı dille; Türkçe ve Kürtçe, yazılan mevlidleri şekil ve içerik açısından mukayeseli olarak incelemektedir. Karşılaştırmalı edebiyat alanına giren bu çalışmanın temel amacı her iki mevlid arasında benzer ve farklı yönleri ortaya çıkartmaktır. Her iki mevlidin şekil ve içeriği ile kendini sınırlandıran bu çalışma nitel bir çalışma olup literatür tarama yöntemi kullanılmıştır. Her iki mevlid üzerine ilk çalışma olması ve bu mevlidleri edebiyat literatürüne kazandırması bu çalışmanın önemini ortaya koymaktadır. Çalışma; giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmuştur. Giriş bölümünde bir edebi tür olarak mevlid hakkında özet bilgi verilmiştir. Birinci bölümde yazarın hayatı ve eserleri ele alınmıştır. İkinci bölümde her iki mevlidin şekil özellikleri, üçüncü bölümde ise içerik özellikleri ele alınmıştır. Sonuçta görüldü ki, her iki mevlid aynı kalemden çıkmış olsa da birbirinin tercümesi olmayan özgün mevlidlerdir.

Klasik edebiyatın fikri altyapısını oluşturan temel unsurlardan birisi dini unsurlar ve dini unsurlar bağlamında Allah Resulünün hayatı ve hadisleridir. Allah Resulünün hayatı ve hadis-i şerifleri edebiyata birçok edebi tür ve tarz kazandırmıştır. Bu edebi türlerden birisi de Mevlid veya diğer ismiyle Mevlidnâmelerdir. Bu çalışma aynı yazar tarafından iki farklı dille; Türkçe ve Kürtçe, yazılan mevlidleri şekil ve içerik açısından mukayeseli olarak incelemektedir. Karşılaştırmalı edebiyat alanına giren bu çalışmanın temel amacı her iki mevlid arasında benzer ve farklı yönleri ortaya çıkartmaktır. Her iki mevlidin şekil ve içeriği ile kendini sınırlandıran bu çalışma nitel bir çalışma olup literatür tarama yöntemi kullanılmıştır. Her iki mevlid üzerine ilk çalışma olması ve bu mevlidleri edebiyat literatürüne kazandırması bu çalışmanın önemini ortaya koymaktadır. Çalışma; giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmuştur. Giriş bölümünde bir edebi tür olarak mevlid hakkında özet bilgi verilmiştir. Birinci bölümde yazarın hayatı ve eserleri ele alınmıştır. İkinci bölümde her iki mevlidin şekil özellikleri, üçüncü bölümde ise içerik özellikleri ele alınmıştır. Sonuçta görüldü ki, her iki mevlid aynı kalemden çıkmış olsa da birbirinin tercümesi olmayan özgün mevlidlerdir.
Kontekstê Sembolîkî de Analîzkerdişê Kekû ya Zazakî
Kontekstê Sembolîkî de Analîzkerdişê Kekû ya Zazakî
Yazar: Gökalp, Buşra
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 10 No. 20, 2024
Anahtar kelimeler: World Languages, Literature and Culture (Other) ; Dünya Dilleri, Edebiyatı ve Kültürü (Diğer) ; ZAZAKÎ,SANIK,SEMBOL,ZAZA,KEKÛ

XulasaSanikî, bi vatişo tewr sadeyo ke berê ke sînoranê raştîye îxlal kenê û merdim vejînênî xeyalan ê. Nê sanikê ke cuye bi xeyalan xurt kenê, ma benê welatanê xeyalîyan ke sînorê înan çin o û nê raywanîyanê bêwextan de deyîra yew ziwanê weşî vanê ha vanê. Dekewtişê dinyaya sanikan ke qicîye, safîye, holîye û heskerdişî ano ma vîrî, zaf eleqeyê nê dekewtişî bi gêrayîşê rindîye est o. Tutê şansinî yê dinya û ge-ge pîlan zî nê sanikî ziwananê cîya-cîyayan de goşdaritî, la ameyo vînayîş ke cayê ke înan bi nê sanikan raywanî kerde û dîyê zaf manenê yewbînan. Ma na xebate de, kerd ke sanika Kekû ya ke Çewlîg de bi zazakî yena vatiş û yew eserê muhîmî yê kulturê fekkî ya, analîz bikerê û naye ser ra edebîyatê şarî de cayê ci îzah bikerê. Gama ke ma sembolê na sanika ke fekê şarî ra ameya arêkerdiş şirove kerdî, ma dî ke a vîyarteyê sosyal û kulturî û ewroyê komelê Zazayî ra zaf melumatan îhtîva kena. Ma muşahede kerd ke analîzkerdişê sanikan yê sembolîkî û xafizaya kolektîfe û bine hişmendî mîyan de têkilîyêk est a, ancîna ma kerd ke na têkilî îzah bi tefaruatanê ci îzah bikerê. Naye ra teber na sanika ke îmkanê zaf hetan ra wendiş û şirovekerdişî da ma, ma aye sanikanê kulturanê nêzdîyan û duran reyde muqayese kerde, cimendiş û cîyayîyanê ci tespît û şirove bikerê.

XulasaSanikî, bi vatişo tewr sadeyo ke berê ke sînoranê raştîye îxlal kenê û merdim vejînênî xeyalan ê. Nê sanikê ke cuye bi xeyalan xurt kenê, ma benê welatanê xeyalîyan ke sînorê înan çin o û nê raywanîyanê bêwextan de deyîra yew ziwanê weşî vanê ha vanê. Dekewtişê dinyaya sanikan ke qicîye, safîye, holîye û heskerdişî ano ma vîrî, zaf eleqeyê nê dekewtişî bi gêrayîşê rindîye est o. Tutê şansinî yê dinya û ge-ge pîlan zî nê sanikî ziwananê cîya-cîyayan de goşdaritî, la ameyo vînayîş ke cayê ke înan bi nê sanikan raywanî kerde û dîyê zaf manenê yewbînan. Ma na xebate de, kerd ke sanika Kekû ya ke Çewlîg de bi zazakî yena vatiş û yew eserê muhîmî yê kulturê fekkî ya, analîz bikerê û naye ser ra edebîyatê şarî de cayê ci îzah bikerê. Gama ke ma sembolê na sanika ke fekê şarî ra ameya arêkerdiş şirove kerdî, ma dî ke a vîyarteyê sosyal û kulturî û ewroyê komelê Zazayî ra zaf melumatan îhtîva kena. Ma muşahede kerd ke analîzkerdişê sanikan yê sembolîkî û xafizaya kolektîfe û bine hişmendî mîyan de têkilîyêk est a, ancîna ma kerd ke na têkilî îzah bi tefaruatanê ci îzah bikerê. Naye ra teber na sanika ke îmkanê zaf hetan ra wendiş û şirovekerdişî da ma, ma aye sanikanê kulturanê nêzdîyan û duran reyde muqayese kerde, cimendiş û cîyayîyanê ci tespît û şirove bikerê.
Lüye u Kerzık ve Lu u Kerce Masalları Üzerinden Kuzey ve Güney Lehçelerinde Zazaca Sentaksının Karşılaştırılması
Syntax in Northern and Southern Zaza: A Comparative Study through Fairy Tales
Yazar: Sönmez, Hıdır; Çiftçi, Hasan
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 21, 2025
Anahtar kelimeler: World Languages, Literature and Culture (Other) ; Dünya Dilleri, Edebiyatı ve Kültürü (Diğer) ; Zaza, Zazaki, syntax, the syntax of Zazaki, fable syntax ; Zazaki,Zazaca,sentaks,Zazacanın sözdizimi,masal sözdizimi

Bu çalışma; Zazacanın, Kuzey ve Güney Zazacası lehçelerindeki masalları karşılaştırmalı olarak inceleyerek, bu iki lehçe arasındaki sentaktik yapı farklılıklarını ve benzerliklerini ortaya çıkarmayı hedeflemektedir. Özellikle cümle kuruluşları, bağlaçların kullanımı ve söz dizimi gibi dilbilgisel özellikler mercek altına alınacaktır. Masallar, bir dilin kültürel hafızasını barındıran ve kendine özgü ifade biçimlerini koruyan önemli kaynaklardır. Bu nedenle, ‘Tilki ile Kene’ masalının Kuzey Zazacası varyantı (Lüye u Kerzık), Güney Zazacası varyantı (Lu u Kerce) metinleri, Zazacanın cümle yapısını anlamak ve bu dilin korunmasına katkıda bulunmak amacıyla Dönüşümsel Üretici Dilbilgisi yaklaşımıyla incelenecektir. Bu çalışma, Zazacanın genel dilbilgisel yapısının yanı sıra bölgesel farklılıklarını da aydınlatma potansiyeline sahiptir.

This study aims to reveal the differences and similarities in syntactic structure between Northern and Southern Zazaki dialects of Zazaki by comparatively analysing the fables in these two dialects. In particular, grammatical features such as sentence structures, the use of conjunctions and syntax will be examined. Fables are important sources that contain the cultural memory of a language and preserve its unique forms of expression. For this reason, the fable ‘The Fox and the Tick’, which has the Northern Zazaki variant (Lüye u Kerzık) and the Southern Zazaki variant (Lu u Kerce), will be analysed by applying the Transformational Generative Grammar approach in order to understand the sentence structure of Zazaki and contribute to the preservation of the language. This study has the potential to shed light on the general grammatical structure of Zazaki as well as its regional differences.
Ji Layê Şikl û Naverokê ve Nirxandinek li ser Mîrata Edebî ya Mela ‘Arifê Dêrsilavî
Bilinmeyen Bir Şair ve Nazım: Molla Arif Dêrsilavî’nin Hayatı ve Edebî Mirası
Yazar: Ertekin, Nurettin
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 22, 2025
Anahtar kelimeler: Kurdish Language, Literature and Culture ; Kürt Dili, Edebiyatı ve Kültürü ; Edebiyat,Klâsik Kürt Edebiyatı,Manzume,Yusuf ve Züleyha,Hazreti İsa,Manzum Fıkıh,Biyografi,Molla Arif Dêrsilavî. ; Edebiyat,Edebiyata Kurdî ya Klasîk,Menzûme,Yûsif û Zuleyxa,Hezretî ‘Îsa,Fiqha Menzûm,Biyografî,Mela ‘Arifê Dêrsilavî.

Bê guman di nava rûpelên dîroka hemû neteweyan de şa‘ir, edip û nazimên wendabûyî û derneketine holê dê hebin. Dem dem di edebiyata Tirkî, Kurdî û Farsî de derketina berhem û nivîskarên bi vî rengî vê nêrînê di çespîne. Mebesta vê xebatê danasîna berhem û jiyana Mela ‘Arifê Dêrsilavî ye ku hetanî neha ji teref camî‘eya edebiyatê ve nehatiye nasîn. Mela ‘Arif, tevî berhemên menzûm yên ‘ilmî û edebî, bi şa‘irtiya xwe jî derdikeve pêş. Lêbelê hetanî roja me danasîna berhemên wî ne hatine kirin û nebûne mijarên lêkolînên edebî. Ev xebat, piştî destpêkeke kurt bi kurtejiyana nivîskarî didome. Piştre berhemên Mela ‘Arif ji layê şikl û naverokê ve hatin nirxandin ku mijara eslî ya vê xebatê ye. Em gihaştin vê encamê ku Mela ‘Arif bi berhemên xwe di edebiyata Kurdî de kesayetekî girîng e û şayesteye ku li ser berhemên wî dahûrandinên edebî yên kûr û hûr werin kirin.

Şüphesiz bütün milletlerin tarih sayfaları arasında kaybolan, gün yüzüne çıkmayan şair, edip ve nazımlar bulunmaktadır. Türk, Kürt ve İran edebiyatında zamanla ortaya çıkan yeni eserler ve yazarlar, bu durumun en büyük kanıtıdır. Bu çalışma çok da bilinmeyen ve eserleri tanınmayan Molla Arif Dêrsilavî’nin hayatını ve eserlerini edebi camiaya tanıtmayı amaçlamaktadır. Molla Arif, manzum ilmi ve edebi eserlerin yanında şair kimliğiyle de öne çıkan bir isimdir. Ancak, bugüne kadar eserleri tanıtılmamış ve kapsamlı edebî analizlere tabi tutulmamıştır. Çalışma, kısa bir giriş bölümünün ardından müellifin hayatına dair temel bilgileri sunmakta, ardından esas bölümde eserlerini şekil ve içerik yönünden incelemeye tabi tutmaktadır. Sonuç olarak, Molla Arif’in Kürt edebiyatına kazandırdığı eserlerin, yalnızca bir tanıtımla yetinilmeyecek kadar önemli olduğu ve kapsamlı edebi analizlerle ele alınması gerektiği ortaya çıkmıştır.
Alfabe’nin İcadı ve Tarih Boyunca Kürtlerin Kullandığı Alfabeler
Alfabe’nin İcadı ve Tarih Boyunca Kürtlerin Kullandığı Alfabeler
Yazar: Bolelli, Nusrettin
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 1 No. 1, 2015
Anahtar kelimeler: Dil, yazı, alfabe

Özetİnsanoğlu, hemcinsleriyle diyalog kurmak ve bildiklerini onlara aktarmakiçin tarih boyunca muhtelif dilleri kullanmış ve çeşitli yazı şekillerini icat etmiştir.Bu itibarla dil, insanoğluna büyük hizmetler yapmıştır. Kürt bilginlerde ilimlerini sonraki nesillere aktarmak için tarih boyunca çok sayıda alfabekullanmışlardır.Anahtar kelimeler: Dil, yazı, alfabe.AbstractThroughout the history, humankind has created various scripts and useddifferent languages to communicate with each other and transfer their knowledgeto others. Thereby, all kinds of scripts have provided service to humanbeing.Kurdish scholars have used many different alphabets to transfer theirknowledge to the next generations throughout the history.Keywords: langauge, script, alphabet.

Özetİnsanoğlu, hemcinsleriyle diyalog kurmak ve bildiklerini onlara aktarmakiçin tarih boyunca muhtelif dilleri kullanmış ve çeşitli yazı şekillerini icat etmiştir.Bu itibarla dil, insanoğluna büyük hizmetler yapmıştır. Kürt bilginlerde ilimlerini sonraki nesillere aktarmak için tarih boyunca çok sayıda alfabekullanmışlardır.Anahtar kelimeler: Dil, yazı, alfabe.AbstractThroughout the history, humankind has created various scripts and useddifferent languages to communicate with each other and transfer their knowledgeto others. Thereby, all kinds of scripts have provided service to humanbeing.Kurdish scholars have used many different alphabets to transfer theirknowledge to the next generations throughout the history.Keywords: langauge, script, alphabet.