Çevrimiçi uzaktan eğitimde öğreten rollerinin belirlenmesi: Delphi tekniği uygulaması
Çevrimiçi uzaktan eğitimde öğreten rollerinin belirlenmesi: Delphi tekniği uygulaması
Yazar: Kaya, Mine; Çekerol, Kamil
Dergi: Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, Vol. 11 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Specialist Studies in Education (Other) ; Eğitim Üzerine Çalışmalar (Diğer) ; Açık ve Uzaktan eğitim,Çevrimiçi eğitim,Öğreten rolleri,Delphi tekniği

Bu çalışmanın temel amacı eğitimin geleceğine yön veren faktörler doğrultusunda değişen öğreten rollerini belirlemektir. Araştırma hem nitel hem de nicel yöntemleri içeren iki aşamalı ve keşfedici sıralı karma model kapsamında planlanmıştır. Birinci aşamada eğitimin geleceğine yön veren faktörler, genel eğitim kuramları, uzaktan eğitim teorileri, kullanılan teknolojiler temelinde tarihsel gelişim süreci, mevcut literatür çalışmaları, öğrenen rolleri ve kurumlar bazında öğreten ve öğretenlerin rolü detaylı şekilde incelenmiştir. Bu aşamada nitel araştırma yöntemleri kullanılarak betimsel analiz yapılmış ve elde edilen veriler literatürdeki temalar çerçevesinde yeniden kodlanmış olup toplamda 7 ana tema oluşmuştur. Bu temalara ait ifadeler, uzman görüşü almak amacıyla 3 alan uzmanı ve 1 Türk Dili uzmanı tarafından değerlendirilmiştir. İkinci aşamada ise uzman fikirlerine dayalı olarak güvenilir ve geçerli sonuçlar elde etmek amacıyla ardışık anketlerle gerçekleştirilen Delphi tekniği uygulanmıştır. Bu yöntemde birkaç tur halinde anketler düzenlenmiş ve nicel veri toplanmıştır. Uzmanların seçimi için amaçlı rastgele örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Çalışmaya toplam 64 uzman katılmıştır. İlk turda araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış form ile veri toplanmıştır. Uzmanlardan gelen geri bildirimler doğrultusunda ikinci tura geçilmiştir. İkinci turda ise 5’li Likert ölçeği kullanılarak nicel veri toplanmıştır. İlk turda katılan 64 uzmanın 48’i ikinci tura devam etmiştir. Toplanan cevaplar ortalama, moda, medyan ve çeyrekler açıklığı gibi istatistiksel ölçütler kullanılarak analiz edilmiştir. Alanyazın taraması ve uzman görüşleri neticesinde ulaşılan bulgular doğrultusunda çevrimiçi uzaktan eğitimde öğretenlerin rollerine ilişkin 5 temel tema ve 14 ifadeden oluşan bir çerçeve ortaya çıkarılmıştır. Bu bağlamda bu çalışmada çevrimiçi ortamda eğitim veren öğretenler, kurumlar ve literatüre katkı sağlayacak güncel öğreten rollerinin belirlenmesi amacıyla Anadolu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Uzaktan Eğitim Anabilim Dalında Prof. Dr. Kamil Çekerol danışmanlığında hazırlanmış doktora tezinden türetilmiştir.

Bu çalışmanın temel amacı eğitimin geleceğine yön veren faktörler doğrultusunda değişen öğreten rollerini belirlemektir. Araştırma hem nitel hem de nicel yöntemleri içeren iki aşamalı ve keşfedici sıralı karma model kapsamında planlanmıştır. Birinci aşamada eğitimin geleceğine yön veren faktörler, genel eğitim kuramları, uzaktan eğitim teorileri, kullanılan teknolojiler temelinde tarihsel gelişim süreci, mevcut literatür çalışmaları, öğrenen rolleri ve kurumlar bazında öğreten ve öğretenlerin rolü detaylı şekilde incelenmiştir. Bu aşamada nitel araştırma yöntemleri kullanılarak betimsel analiz yapılmış ve elde edilen veriler literatürdeki temalar çerçevesinde yeniden kodlanmış olup toplamda 7 ana tema oluşmuştur. Bu temalara ait ifadeler, uzman görüşü almak amacıyla 3 alan uzmanı ve 1 Türk Dili uzmanı tarafından değerlendirilmiştir. İkinci aşamada ise uzman fikirlerine dayalı olarak güvenilir ve geçerli sonuçlar elde etmek amacıyla ardışık anketlerle gerçekleştirilen Delphi tekniği uygulanmıştır. Bu yöntemde birkaç tur halinde anketler düzenlenmiş ve nicel veri toplanmıştır. Uzmanların seçimi için amaçlı rastgele örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Çalışmaya toplam 64 uzman katılmıştır. İlk turda araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış form ile veri toplanmıştır. Uzmanlardan gelen geri bildirimler doğrultusunda ikinci tura geçilmiştir. İkinci turda ise 5’li Likert ölçeği kullanılarak nicel veri toplanmıştır. İlk turda katılan 64 uzmanın 48’i ikinci tura devam etmiştir. Toplanan cevaplar ortalama, moda, medyan ve çeyrekler açıklığı gibi istatistiksel ölçütler kullanılarak analiz edilmiştir. Alanyazın taraması ve uzman görüşleri neticesinde ulaşılan bulgular doğrultusunda çevrimiçi uzaktan eğitimde öğretenlerin rollerine ilişkin 5 temel tema ve 14 ifadeden oluşan bir çerçeve ortaya çıkarılmıştır. Bu bağlamda bu çalışmada çevrimiçi ortamda eğitim veren öğretenler, kurumlar ve literatüre katkı sağlayacak güncel öğreten rollerinin belirlenmesi amacıyla Anadolu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Uzaktan Eğitim Anabilim Dalında Prof. Dr. Kamil Çekerol danışmanlığında hazırlanmış doktora tezinden türetilmiştir.