MUS’AB B. ZÜBEYR VE SİYASİ FAALİYETLERİ
Musʿab b. al-Zubayr and His Political Activities
Yazar: Pırlanta, İsmail
Dergi: Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 24 No. 24, 2023
Anahtar kelimeler: Political and Civilization History of Islam ; İslam Tarihi ve Medeniyeti ; İslam Tarihi,Mus’ab b. Zübeyr,Abdullah b. Zübeyr,Muhtâr b. Ebû Ubeyde es-Sekâfî,Abdülmelik b. Mervân,Deyrulcâselik Savaşı ; Musʿab b. al-Zubayr,ʿAbdallāh b. al-Zubayr,History of Islam,Al-Mukhtār b. Abī ʿUbayd al-Thaqafī,ʿAbd al-Malik b. Marwān,Battle of Dayr al-Jāthalīq

Yezîd b. Muâviye’nin ölümünün ardından sıkıntılı bir sürece giren Emevî Devleti Mervân b. Hakem’in başa gelmesiyle toparlanmaya çalışırken Mekke’de halifeliğini ilan eden Abdullah b. Zübeyr giderek güçlenmekteydi. Nitekim Şam bölgesi haricinde neredeyse tüm İslam beldeleri onun hâkimiyetini tanımıştı. Onun dokuz yıllık iktidarının en önemli mimarlarından birisi daima yanında olan kardeşi Mus’ab b. Zübeyr’dir. O, babasının vefatından sonra terbiyesi altında büyüdüğü ağabeyine daima vefalı davranmıştır. Öyle ki ağabeyinin iktidarının ikbali için samimi dostu Abdülmelik b. Mervân’a karşı savaşmaktan geri durmamış, Deyrulcâselik Savaşı’nda ihanete uğrayıp yalnız kaldığında bile Abdülmelik’in emanını asla kabul etmemiştir. Küçük yaşta yetim kalan ancak Hz. Ebû Bekir’in kızı Esma’nın terbiye ettiği, ilmi yönü güçlü bir aile arasında büyüyen Mus’ab b. Zübeyr fiziksel çekiciliğinin yanında ibadete düşkünlüğü ve takvasıyla da kendinden söz ettiren birisi olmuştur. Yetiştiği dönemin siyasi konjonktürünün etkisiyle kendisini bu olayların içerisinde bulan Mus’ab b. Zübeyr kaderin kendisine belirlediği rolü layıkıyla yerine getirmiş, verdiği isabetli veya hatalı kararlarla İslam tarihinin mümtaz şahsiyetleri arasındaki yerini almıştır.

While the Umayyad State which entered the process of disintegration after the death of Yazīd b. Muʿāwiya was trying to recover after the Marwān b. al-Hakam came to power, ʿAbdallāh b. al-Zubayr who declared his caliphate in Mecca was getting stronger and stronger. As a matter of fact, almost all Islamic lands, except the Damascus region, recognized his sovereignty. One of the most important actors of his nine-year rule was his brother is Musʿab b. al-Zubayr. After his father's death, he was always loyal to his older brother, under whose tutelage he grew up. So much so that, for the prosperity of his brother's power, he did not refrain from fighting against his sincere friend ʿAbd al-Malik b. Marwān. Even when he was betrayed and left alone in the Battle of Dayr al-Jāthalīq, he never accepted ʿAbd al-Malik 's act of grace. Musʿab b. al-Zubayr who orphaned at a young age but was educated by Asmāʾ bint Abī Bakr and grew up in a family with strong scientific knowledge also became a person who made a name for himself with his devotion to worship and piety, in addition to his physical attractiveness. Musʿab b. al-Zubayr found himself in these events under the influence of the political conjuncture of the period in which he grew up and he fulfilled the role that fate had assigned to him. Thus, he took his place among the distinguished figures of Islamic history with the right or wrong decisions he made.