Tarihi Mekânlarda Peyzaj Tasarımı ve Toplumsal Algı; Mardin Örneği
Landscape Design and Social Perception in Historical Places: The Mardin Example
Yazar: Çelik, Medine; Yılmaz, Hasan
Dergi: Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Vol. 27 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Landscape Design ; Peyzaj Tasarımı ; Landscape design,Historical places,Cultural landscape,Mardin,Turkey ; Peyzaj tasarımı,Tarihi mekanlar,Kültürel peyzaj,Mardin,Türkiye

Kent, insanın şekillendirdiği ve değiştirdiği bir yapı olup, kullanıcıların zihninde oluşan algılar kent imgesini belirler. Bu ortak algılar, kentin kimliğini oluştururken, bireylerin mekânı algılamasında görsel unsurlar ön plana çıkar. Günümüzde kentlerin siluetleri ve genel görünümleri kimlik belirleyici unsurlar olarak kabul edilmekte, bu nedenle görsel peyzaj değerlendirmesi kavramı ile açıklanmaktadır. Bu çalışma, Mardin’in tarihi mekanlarında peyzaj tasarımının cinsiyet ve yaş farklılıkları bakımından nasıl algılandığını ve toplumsal beklentilerin ne olduğunu incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, tarihi mekanların peyzaj tasarımında kullanıcı beklentilerini anlamaya yönelik öneriler sunarak, kültürel ve estetik değerleri koruyan sürdürülebilir tasarım yaklaşımlarına katkıda bulunmayı hedeflemektedir. Kentteki tarihi mekanlar da peyzaj tasarımı ele alınarak anket çalışması yürütülmüş, anket sonuçları cinsiyet ve yaş değişkenlerine göre ayrı ayrı analiz edilmiştir. Anket çalışmasına toplam 380 kişi katılmış ve 2025 yılı Temmuz ayında yapılmıştır. Anket verileri SPSS paket programı kullanılarak analiz edilmiş ve tanımlayıcı istatistik araçlarının yanında Chi-square (Ki kare) testi ve frekans analizi uygulanmıştır. Araştırma sonucunda katılımcılar, yeşil alanların artırılması, oturma ve yürüyüş alanlarının genişletilmesi, su öğeleri ve gölgelendirme alanlarının eklenmesi gerektiğini ifade etmiştir. Bu doğrultuda, kentin kültürel mirasını koruyarak modern peyzaj tasarım yaklaşımlarının entegre edilmesi önerilmektedir.

The city is a structure shaped and modified by humans, and the perceptions formed in the minds of its users determine the image of the city. These shared perceptions shape the identity of the city, while visual elements are prominent in individuals' perception of the space. Today, city silhouettes and general appearances are considered identity-defining elements, and therefore, are explained through the concept of visual landscape assessment. This study aims to examine how landscape design in Mardin's historical sites is perceived in terms of gender and age differences and what social expectations are. By offering suggestions for understanding user expectations in the landscape design of historical sites, the study aims to contribute to sustainable design approaches that preserve cultural and aesthetic values. A survey was conducted addressing landscape design in historical sites in the city, and the results were analyzed separately by gender and age. A total of 380 people participated in the survey and it was conducted in July 2025. Survey data were analyzed using the SPSS software package, and descriptive statistics were used, along with the Chi-square test and frequency analysis. Participants expressed their support for increasing green spaces, expanding seating and walking areas, and adding water features and shading areas. In this regard, it is recommended to integrate modern landscape design approaches while preserving the city's cultural heritage.