Cyber Bullying Experiences of Middle School Students According to Olweus' Peer Bullying Model
Cyber Bullying Experiences of Middle School Students According to Olweus' Peer Bullying Model
Yazar: Ergün-başak, Bircan; Baştürk, Emel
Dergi: Anadolu Journal of Educational Sciences International, Vol. 9 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Cyber bullying,Olweus’ peer bullying model,adolescent

Bu araştırmada ergenlerin siber zorbalıkkarşısında nasıl tepkiler verdiklerini Olweus’un Akran Zorbalığı Modeliçerçevesinde incelemek amaçlanmıştır. Bu araştırmaya Türkiye’nin yedi farklıbölgesinden yaşları 12 ve 14 arasında değişen 49 yedinci ve sekizinci sınıf öğrencisikatılmıştır. Araştırmanın verileri odak grup görüşmeleri ve yarıyapılandırılmış görüşme formu aracılığı ile toplanmıştır. Görüşmelerdeergenlere siber zorbalığa tanık olup olmadıkları sorulmuş, bir kısmıtanıklıklarının yanı sıra doğrudan kendilerinin internette maruz kaldığı ya dayaptığı davranışları paylaşmıştır. Verilerin analizinde tümdengelim yaklaşımıkullanılmıştır. Bulgular Olweus’un akran zorbalığı modeline göresınıflandırıldığında ise katılımcıların daha önce kurban, kurbanın olası savunucusu,zorba, kurbanın savunucusu ve zorbanın gizli destekçisi statüleri ile siberzorbalığı yaşadıkları belirlenmiştir. Bununla birlikte bu araştırmada katılımcıların Olweus’un akran zorbalığımodelinde yer alan taraf tutmayan, zorbanın takipçisi ve zorbanın destekçisistatülerinde bir siber zorbalık yaşantıları olmadığı ortaya koyulmuştur.Bulgular siber zorbalık sürecinde kurbanların şamar oğlanı olaraketiketlendiklerini, güvenli internet kullanım kurallarına uygundavranmadıklarını ve sosyal destekten mahrum kaldıklarını işaret etmektedir.Kurbanın olası savunucularının ise kurbanın zarar gördüğünün farkındaolmalarına rağmen yetişkinlerin ve akranların olumsuz tutumları nedeniylekurbana yardım etmekten çekindikleri ortaya koyulmuştur. Zorba statüsündeolduğu belirlenen öğrencilerin de davranışlarının sonuçlarını düşünmedenhareket ettikleri ve internet etiğine dikkat etmedikleri bulunmuştur. Ayrıca buöğrencilerin eğlence, öç alma ve zorbalığa uğrayan kişileri koruma amacıylazorbalık yaptıkları belirlenmiştir. Öte yandan kurbanın destekçileri grubundakiöğrencilerin açıklamalarına göre yüksek düzeyde empatik anlayışa ve özyeterliliğe sahip oldukları belirlenmiştir. Bu gruptaki katılımcılar siberzorbalıkla mücadele etmek amacıyla zorbalarla konuşarak uzlaşma,  diğer akranlara kurbanların yanında yeraldıklarını açıkça gösterme, teknolojik becerilerini kullanarak zorbalarıengelleme ve zorbalarla yüz yüze kavga etme stratejilerini kullandıklarınıbelirtmektedir.  Zorbanın pasifdestekçileri olan öğrencilerin de en çok dikkat çeken özellikleri kurbanın,zorbaca davranışı hak ettiğini düşündüğünü belirtmektedir.  Bu bulgulara göre Türkiye’de ergenler siber zorbalık deneyimine sahiptir ve siberzorbalık süreci Olweus’un akran zorbalığı döngüsüne benzer şekildeişlemektedir. Çalışma siber zorbalıkla mücadele sürecinin bu statüler dikkatealınarak ve her bir statü için farklı stratejiler geliştirerek yürütülmesininönemini ortaya koymaktadır. Bu kapsamda kurbanın pasif destekçilerinin, aktifdestekçilere dönüşmesinin önündeki engeller kaldırmalı, zorbalar ve zorbalarınpotansiyel destekçileri için de ergenlerin empati becerilerini geliştirmeyeyönelik çalışmalara ağırlık verilmelidir. 

Bu araştırmada ergenlerin siber zorbalıkkarşısında nasıl tepkiler verdiklerini Olweus’un Akran Zorbalığı Modeliçerçevesinde incelemek amaçlanmıştır. Bu araştırmaya Türkiye’nin yedi farklıbölgesinden yaşları 12 ve 14 arasında değişen 49 yedinci ve sekizinci sınıf öğrencisikatılmıştır. Araştırmanın verileri odak grup görüşmeleri ve yarıyapılandırılmış görüşme formu aracılığı ile toplanmıştır. Görüşmelerdeergenlere siber zorbalığa tanık olup olmadıkları sorulmuş, bir kısmıtanıklıklarının yanı sıra doğrudan kendilerinin internette maruz kaldığı ya dayaptığı davranışları paylaşmıştır. Verilerin analizinde tümdengelim yaklaşımıkullanılmıştır. Bulgular Olweus’un akran zorbalığı modeline göresınıflandırıldığında ise katılımcıların daha önce kurban, kurbanın olası savunucusu,zorba, kurbanın savunucusu ve zorbanın gizli destekçisi statüleri ile siberzorbalığı yaşadıkları belirlenmiştir. Bununla birlikte bu araştırmada katılımcıların Olweus’un akran zorbalığımodelinde yer alan taraf tutmayan, zorbanın takipçisi ve zorbanın destekçisistatülerinde bir siber zorbalık yaşantıları olmadığı ortaya koyulmuştur.Bulgular siber zorbalık sürecinde kurbanların şamar oğlanı olaraketiketlendiklerini, güvenli internet kullanım kurallarına uygundavranmadıklarını ve sosyal destekten mahrum kaldıklarını işaret etmektedir.Kurbanın olası savunucularının ise kurbanın zarar gördüğünün farkındaolmalarına rağmen yetişkinlerin ve akranların olumsuz tutumları nedeniylekurbana yardım etmekten çekindikleri ortaya koyulmuştur. Zorba statüsündeolduğu belirlenen öğrencilerin de davranışlarının sonuçlarını düşünmedenhareket ettikleri ve internet etiğine dikkat etmedikleri bulunmuştur. Ayrıca buöğrencilerin eğlence, öç alma ve zorbalığa uğrayan kişileri koruma amacıylazorbalık yaptıkları belirlenmiştir. Öte yandan kurbanın destekçileri grubundakiöğrencilerin açıklamalarına göre yüksek düzeyde empatik anlayışa ve özyeterliliğe sahip oldukları belirlenmiştir. Bu gruptaki katılımcılar siberzorbalıkla mücadele etmek amacıyla zorbalarla konuşarak uzlaşma,  diğer akranlara kurbanların yanında yeraldıklarını açıkça gösterme, teknolojik becerilerini kullanarak zorbalarıengelleme ve zorbalarla yüz yüze kavga etme stratejilerini kullandıklarınıbelirtmektedir.  Zorbanın pasifdestekçileri olan öğrencilerin de en çok dikkat çeken özellikleri kurbanın,zorbaca davranışı hak ettiğini düşündüğünü belirtmektedir.  Bu bulgulara göre Türkiye’de ergenler siber zorbalık deneyimine sahiptir ve siberzorbalık süreci Olweus’un akran zorbalığı döngüsüne benzer şekildeişlemektedir. Çalışma siber zorbalıkla mücadele sürecinin bu statüler dikkatealınarak ve her bir statü için farklı stratejiler geliştirerek yürütülmesininönemini ortaya koymaktadır. Bu kapsamda kurbanın pasif destekçilerinin, aktifdestekçilere dönüşmesinin önündeki engeller kaldırmalı, zorbalar ve zorbalarınpotansiyel destekçileri için de ergenlerin empati becerilerini geliştirmeyeyönelik çalışmalara ağırlık verilmelidir.