İslam Düşüncesinde Muhalefetin Teopolitik İmkânı ve Yapısı
Teopolitic Possibility and Structure of Opposition in Islamic Thought
Yazar: Barlak, Muzaffer
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 11 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Siyaset,İslam,iktidar

İslamdininin temel kaynakları olan Kur’an-ı Kerim ve hadislerde yönetim ile ilgiliesaslar detaylı bir şekilde ortaya konulmamıştır. Bu durum İslam toplumlarınınsiyasi yapılanmasında geniş bir beşerî saha oluşturmuştur. Bu geniş beşerîsahada muhalif tutumların en fazla belirginleştiği konu, fâsık ve zalim biryöneticiye karşı halkın tutumunun nasıl olması gerektiği üzerinedir. İslâm siyasîtarihinde bu konuda ileri sürülen kanaatlerden biri de yönetime isyan etmek,diğer bir ifade ile devrim yapmaktır. Devrim taraftarlarına göre bir yöneticiiktidarını günah ve zulüm ile lekelediğinde bu yöneticinin iktidardanindirilmesi gerekir. İktidardan azletmenin gerçekleşmesi için gerektiğindeşiddete başvurulabilir. Devrim yöntemi, İslam toplumlarında neredeyse her dönemdetaraftar bulmuş ve bu çerçevede İslam siyasi tarihinde dini referanslarla meşrugösterilmeye çalışılan birçok isyan hareketi yaşanmıştır. Bu çalışmanın amacı,İslam dininin temel kaynaklarının yöneticiyi değiştirme konusunda isyanyöntemine teşvik edip etmediğini veya en azından yöneticiye başkaldırmanınİslâmî çerçevede meşru bir zemininin bulunup bulunmadığını ortaya koymaktır. Tarihboyunca isyan hareketlerinin Müslüman toplumlardaki devlet yapılanmalarınaverdiği zararlar bilinmektedir. Bunun yanında son dönemde yaşanan Arap Baharıisyanları, IŞİD, Boko Haram, Haşdi Şabi gibi İslamcı görünümlü terör örgütlerininfaaliyetleri ve nihayet dini referansların kuvvetle kullanıldığı 15 Temmuzdarbe girişiminin de modern Müslüman toplumlardaki istikrarı ne denli tehditettiği tecrübe edilmiştir. Bu açıdan devrimci ekolün kendilerini haklı veyöntemlerini de meşru göstermek üzere delil olarak ileri sürdükleri nasslarıntahlil edilmesi önem taşımaktadır. Bunun yanında iktidar değişiminde uygunyöntemin ne olduğuna dair temel dini metinler ve İslam âlimlerininkanaatlerinin gözden geçirilerek alternatif yöntem önerisinde bulunmak elzemgörünmektedir.

İslamdininin temel kaynakları olan Kur’an-ı Kerim ve hadislerde yönetim ile ilgiliesaslar detaylı bir şekilde ortaya konulmamıştır. Bu durum İslam toplumlarınınsiyasi yapılanmasında geniş bir beşerî saha oluşturmuştur. Bu geniş beşerîsahada muhalif tutumların en fazla belirginleştiği konu, fâsık ve zalim biryöneticiye karşı halkın tutumunun nasıl olması gerektiği üzerinedir. İslâm siyasîtarihinde bu konuda ileri sürülen kanaatlerden biri de yönetime isyan etmek,diğer bir ifade ile devrim yapmaktır. Devrim taraftarlarına göre bir yöneticiiktidarını günah ve zulüm ile lekelediğinde bu yöneticinin iktidardanindirilmesi gerekir. İktidardan azletmenin gerçekleşmesi için gerektiğindeşiddete başvurulabilir. Devrim yöntemi, İslam toplumlarında neredeyse her dönemdetaraftar bulmuş ve bu çerçevede İslam siyasi tarihinde dini referanslarla meşrugösterilmeye çalışılan birçok isyan hareketi yaşanmıştır. Bu çalışmanın amacı,İslam dininin temel kaynaklarının yöneticiyi değiştirme konusunda isyanyöntemine teşvik edip etmediğini veya en azından yöneticiye başkaldırmanınİslâmî çerçevede meşru bir zemininin bulunup bulunmadığını ortaya koymaktır. Tarihboyunca isyan hareketlerinin Müslüman toplumlardaki devlet yapılanmalarınaverdiği zararlar bilinmektedir. Bunun yanında son dönemde yaşanan Arap Baharıisyanları, IŞİD, Boko Haram, Haşdi Şabi gibi İslamcı görünümlü terör örgütlerininfaaliyetleri ve nihayet dini referansların kuvvetle kullanıldığı 15 Temmuzdarbe girişiminin de modern Müslüman toplumlardaki istikrarı ne denli tehditettiği tecrübe edilmiştir. Bu açıdan devrimci ekolün kendilerini haklı veyöntemlerini de meşru göstermek üzere delil olarak ileri sürdükleri nasslarıntahlil edilmesi önem taşımaktadır. Bunun yanında iktidar değişiminde uygunyöntemin ne olduğuna dair temel dini metinler ve İslam âlimlerininkanaatlerinin gözden geçirilerek alternatif yöntem önerisinde bulunmak elzemgörünmektedir.