CLİ-Fİ, EKOELEŞTİRİ VE EKOSİNEMA BAĞLAMINDA İKLİM KURGUSU: EKOLOJİK SİNEMADA ÇEVRESEL TEMSİLLER
CLIMATE FICTION IN THE CONTEXT OF CLI-FI, ECO- CRITICISM AND ECO-CINEMA: ENVIRONMENTAL REPRESENTATIONS IN ECOLOGICAL CINEMA
Yazar: Beyazyüz, Selim
Dergi: İnönü University International Journal of Social Sciences (INIJOSS), Vol. 15, 2025
Anahtar kelimeler: Ecocriticism ; Ekoeleştiri ; Communication Studies ; İletişim Çalışmaları ; Cinema Sociology ; Sinema Sosyolojisi ; Cli-Fi,Ekoeleştiri,İklim Değişikliği,Ekosinema,Doğa. ; Cli-Fi,Eco-criticism,Climate Change,Ecocinema,Nature.

İklim değişikliği, içinde bulunduğumuz yüzyılın en acil ve karmaşık sorunlarından biri olarak dünyanın ekolojik dengesini tehdit etmektedir. Küresel ısınma, biyoçeşitliliğin azalması ve hava olaylarındaki değişiklikler yalnızca çevreyi değil, toplumsal yapıları, politikaları ve kültürel üretimleri de etkilemektedir. Bu kriz, WHO, UNEP ve IPCC gibi kurumların raporlarıyla küresel ölçekte gündemde tutulurken; sanat, edebiyat ve sinema gibi alanlarda da ifade edilmeye başlanmıştır. Bu bağlamda ortaya çıkan cli-fi (climate fiction) türü, gelecekteki ekolojik felaketleri ve insan-doğa ilişkisini distopik anlatılarla ele alarak izleyiciyi düşünsel ve duygusal sorgulamalara yönlendirmektedir. İklim değişikliği üzerine yayınlanan bilimsel raporların yanında sanat, edebiyat ve sinema gibi mecralarda da ifade edilmeye başlanan iklim değişikliğini kurmaca dünyalarda ele alan anlatıların oluşturduğu bir tür olarak cli-fi (climate- fiction), özellikle son yıllarda sinema anlatılarında da önemli bir yer tutmaya başlamıştır. Cli-fi anlatılarının kavramsal olarak incelenmesinde ekoeleştiri kuramı, doğayı aktif bir özne olarak değerlendiren, estetik, etik ve politik boyutlarıyla çevre merkezli bir eleştiri biçimi sunar. Bu kuramla bağlantılı olarak gelişen ekosinema ise sinema sanatında çevresel temsillerin nasıl yapılandığını ve görsel anlatıya nasıl yansıdığını ele almaktadır. Yukarıdakilerden hareketle bu çalışma, iklim değişikliği olgusunu cli-fi sineması ve ekoeleştiri kuram bağlamında sinema anlatıları özelinde ele almayı amaçlamaktadır. Bu amaçla örneklem olarak seçilen ve yönetmenliğini Paul Schrader’in yaptığı First Reformed (2017) adlı anlatısı nitel metin çözümlemelerinden tematik analiz bağlamında incelenmiş, analiz sonucunda filmin cli-fi türünün politik ve kriz anlatılarını içerisinde barındırırken diğer yandan ekosinemanın sorgulayıcı, düşündürücü ve dönüştürücü etkisini doğa temsilleriyle bir araya getirerek seyircide iklim değişikliği ve çevre felaketlerine dair derin bir farkındalık yarattığı sonucuna ulaşılmıştır.

Climate change is one of the most pressing and complex challenges of our era, threatening the planet’s ecological balance. Effects such as global warming, biodiversity loss, and changes in weather patterns impact not only the environment but also social structures, policies, and cultural production. This multifaceted crisis remains on the global agenda through reports from institutions like the WHO, UNEP, and IPCC, while important institutional and individual efforts continue to address it. Alongside scientific reports, climate change has also begun to be expressed in art, literature, and cinema. Within this context, the cli-fi (climate fiction) genre has emerged, depicting future ecological disasters and human-nature relations through dystopian narratives that prompt intellectual and emotional reflection. Cli-fi has increasingly gained significance in cinematic storytelling in recent years. The conceptual study of cli-fi is supported by eco-criticism, an environmentally centered critical approach that considers nature as an active subject in aesthetic, ethical, and political dimensions. Closely related to eco-criticism, eco-cinema examines how environmental representations are constructed and reflected in film narratives. This study aims to analyze climate change in the framework of cli-fi cinema and eco-criticism, focusing on cinematic narratives. To this end, Paul Schrader’s film First Reformed was analyzed through thematic qualitative text analysis. The study concludes that the film integrates the political and crisis discourse of cli-fi while combining eco-cinema’s reflective and transformative elements through nature representations, fostering deep climate change and environmental disaster awareness in its audience.