TÜRKİYE’DE SİGARA TÜKETİMİ VE TÜKETİMİ ETKİLEYEN DEGİSKENLER ÜZERİNE BİR MODEL ÇALISMASI
TÜRKİYE’DE SİGARA TÜKETİMİ VE TÜKETİMİ ETKİLEYEN DEGİSKENLER ÜZERİNE BİR MODEL ÇALISMASI
Yazar: Dikmen, Nedim
Dergi: Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Vol. 19 No. 1, 2010
Anahtar kelimeler: Tütün Ekonomisi, Sigara Tüketimi, Tütün, Talep, Ekonometrik Analiz, Çoklu Regresyon

Özet: Günümüzde tütün ekonomisi bazı ülkeler için çok önemlidir. Dünya genelinde sigara tüketimini kısıtlayan yasa ve engeller olmasına rağmen. Sigara tüketimi sürekli olarak artmaktadır. Özellikle gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkeler sigara tüketiminin artmasında önemli rol oynamaktadır. Gelişmiş ülkelerde ise sigara tüketimi azalmaktadır.Dünyanın en kârlı sektörlerinden biri olan tütün endüstrisi gelişmiş ülke girişimcilerinin öncülüğünde her geçen gün daha modern tekniklerle sigara üretimine devam etmektedir. Türkiye sigara tüketiminde en başta gelen ülkelerden biridir. Son on yıl içinde sigara tüketimi % 52 oranında artmıştır. Ülkemiz bu artış oranıyla dünyada Pakistan’dan sonra ikinci sıradadır. Türk kimliği ve sigara tüketme alışkanlığı adeta özdeşleşerek, sigara geleneksel bir tüketim maddesi haline gelmiştir. Bu makale de amaçlanan, Türkiye’de sigara tüketimine etkili ve önemli sayılan değişkenleri bir ekonometrik model çerçevesinde incelemektir. Çoklu regresyon denkleminde 1) 15 Yaş ve üstü nüfus, 2) Gayri safi milli hasıla (GSMH), 3) Şehir nüfusu önemli değişkenler olarak seçilmiştir. Bu değişkenler ile sigara tüketimi arasındaki ilişki en küçük kareler yöntemiyle (EKKY) tahmin edilerek, elde edilen değerler teste tabi tutulup, sonuçlar yorumlanmıştır. Sigara tüketim modelinde, sigara tüketimine etkili değişkenlerin parametreleri ve yapılan istatistiksel testler anlamlı bulunarak, Türkiye’de kentleşme oranının sigara tüketiminin azalmasında önemli derecede rol oynadığı görülmüştür. 15 yaş ve üstü nüfus ve GSMH, sigara tüketimini artıran en önemli değişkenlerdir. Modelde sigara tüketim alışkanlığını değiştirecek ekonomik ve yapısal değişimlerin bir kırılma noktasında olup, olmadığı görülmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak sigara talep modelinin Türkiye için geçerli ve önemli sonuçlar veren bir model olduğu tespit edilmiştir.

Özet: Günümüzde tütün ekonomisi bazı ülkeler için çok önemlidir. Dünya genelinde sigara tüketimini kısıtlayan yasa ve engeller olmasına rağmen. Sigara tüketimi sürekli olarak artmaktadır. Özellikle gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkeler sigara tüketiminin artmasında önemli rol oynamaktadır. Gelişmiş ülkelerde ise sigara tüketimi azalmaktadır.Dünyanın en kârlı sektörlerinden biri olan tütün endüstrisi gelişmiş ülke girişimcilerinin öncülüğünde her geçen gün daha modern tekniklerle sigara üretimine devam etmektedir. Türkiye sigara tüketiminde en başta gelen ülkelerden biridir. Son on yıl içinde sigara tüketimi % 52 oranında artmıştır. Ülkemiz bu artış oranıyla dünyada Pakistan’dan sonra ikinci sıradadır. Türk kimliği ve sigara tüketme alışkanlığı adeta özdeşleşerek, sigara geleneksel bir tüketim maddesi haline gelmiştir. Bu makale de amaçlanan, Türkiye’de sigara tüketimine etkili ve önemli sayılan değişkenleri bir ekonometrik model çerçevesinde incelemektir. Çoklu regresyon denkleminde 1) 15 Yaş ve üstü nüfus, 2) Gayri safi milli hasıla (GSMH), 3) Şehir nüfusu önemli değişkenler olarak seçilmiştir. Bu değişkenler ile sigara tüketimi arasındaki ilişki en küçük kareler yöntemiyle (EKKY) tahmin edilerek, elde edilen değerler teste tabi tutulup, sonuçlar yorumlanmıştır. Sigara tüketim modelinde, sigara tüketimine etkili değişkenlerin parametreleri ve yapılan istatistiksel testler anlamlı bulunarak, Türkiye’de kentleşme oranının sigara tüketiminin azalmasında önemli derecede rol oynadığı görülmüştür. 15 yaş ve üstü nüfus ve GSMH, sigara tüketimini artıran en önemli değişkenlerdir. Modelde sigara tüketim alışkanlığını değiştirecek ekonomik ve yapısal değişimlerin bir kırılma noktasında olup, olmadığı görülmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak sigara talep modelinin Türkiye için geçerli ve önemli sonuçlar veren bir model olduğu tespit edilmiştir.