ASİ DELTA OVASINDA ALÜVYAL JEOMORFOLOJİ ve PALEOCOĞRAFYA ARAŞTIRMALARI (ANTAKYA/HATAY)
Alluvial Geomorphology and Paleogeographical Studieson the    Asi (Orontes) Delta Plain (Antakya/HATAY)
Yazar: Öner, Ertuğ
Dergi: Ege Coğrafya Dergisi, Vol. 17 No. 1-2, 2015
Anahtar kelimeler: Alüvyal jeomorfoloji, Paleocoğrafya, Asi delta-taşkın ovası, Antakya, Hatay

Asi deltası, Antakya (eski Antioch) kent merkezinin güneybatısında yer alır. Asi delta ovasını kuzeyden Amanos (Nur) dağları, doğudan Semen ve Ziyaret dağları, güneyden ise Keldağ (Kılıç dağı) kütleleri çevreler. Delta ovası batıda ise Akdeniz’e açılır. Delta oluşumunda Asi ırmağının taşıdığı sedimanların etkisi önemlidir. Asi, ülkemiz sınırları dışında Lübnan’da doğar, güney-kuzey yönlü akışını Amik ovasında ani bir dönüşle önce batıya sonra güneybatıya çevirir ve Antakya’dan itibaren geçtiği dar vadisinden sonra oluşturduğu deltasında Akdeniz’e dökülür. Ovanın en büyük yerleşmesi olan Samandağ, kuzeydeki yamaçların önünde uzanan birikinti konileri üzerinde yer alır. Delta ovası büyük ölçüde tarım alanları halinde kullanılmaktadır. Delta kıyısı yaklaşık 14,2 km uzunluğunda olup genişliği yer yer 100-150 m’yi bulan kumsal şeridiyle kaplıdır. Asi delta ovasında yer alan Sabuniye, Al Mina ve Seleucia Pieria bu yörenin önemli antik yerleşmeleridir. Asi deltasının jeomorfolojik gelişimi yöredeki insan etkinliklerini etkilemiş ve şekillendirmiştir.Delta ovasının jeomorfolojik gelişiminin belirlenmesi için 12 adet alüvyon delgi sondajı gerçekleştirilmiştir. Bu sondajlar değerlendirilerek 3 profil doğrultusunda kesitler hazırlanmıştır. Kesitler boyunca elde edilen bilgiler ışığında şematik paleocoğrafya haritaları hazırlanarak yatay doğrultuda değerlendirmeler yapılmıştır.Anahtar Sözcükler: Alüvyal jeomorfoloji, Paleocoğrafya, Asi delta-taşkın ovası, Antakya, Hatay.

The delta plain of the Asi river (Orontes) is located to the southwest of Antakya (ancient Antioch) city center. It is surrounded by Amanos mountain from the north, Semen and Ziyaret mountains from the east and Keldağ (Kılıç Dağı) (mountain) from the south. The plain opens to the Mediterranean Sea in the west. The delta plain is mainly formed by alluvial deposition of the Asi river which rises in Lebanon to the south and flows northward in the Amik plain, then runs to the west abrubtly, finally to the southwest to reach Mediterranean Sea. The largest settlement of the plain, Samandağ, is situated on alluvial fans along the foots of northern slopes. Asi delta plain is mainly uses for agriculture. Coastline of the delta is about 14 km and consists of a sandy beach 100-150 m width. Sabuniye, Al Mina and Seleucia Pieria are important ancient settlements of the plain. Geomorphological evolution of the Asi delta plain has affected and formed human activity in the plain, through the historical ages. Twelve core drillings have performed on the plain to determine alluvial progress and geomorphological development. Based on sedimentological interpretations of the core profiles of the drillings, three cross-sections and paleogeographical maps have been drawn.Keywords: Alluvial geomorphology, Paleogeography, The Asi (Orontes) delta-flood plain, Antakya (Ancient Antioch), Hatay.