Sosyal Değer Yönelimi ve Sosyal İkilemlerde İş Birliği: Düzenleyici Odağın ve Tanımlayıcı Normların Etkisi
Social Value Orientation and Cooperation in Social Dilemmas: The Effects of Regulatory Focus and Descriptive Norms
Yazar: Karagonlar, Gokhan; Emirza, Sevgi
Dergi: Psikoloji Çalışmaları, Vol. 41 No. 3, 2020
Anahtar kelimeler: Social value orientation,cooperation,regulatory focus,descriptive norms ; Sosyal  değer  yönelimi,iş  birliği,düzenleyici  odak,tanımlayıcı normlar

Sosyal ikilemler bireysel çıkar ile topluluk çıkarının çeliştiği durumlar olarak ifade edilir. Bu çalışma, sosyal ikilemler yazınındaki önemli sorulardan biri olan, sosyal ikilem durumlarında bireyleri topluluk çıkarını kollamaya (iş birliğine) yönelten  faktörler  nelerdir  sorusuna  katkıda  bulunmayı  amaçlamaktadır. Bu amaçla, düzenleyici odak ve normatif davranışın odağı teorileri ve sosyal değer  yönelimleri  alan  yazınından  yola  çıkılarak  bireylerin  sosyal  değer yönelimlerinin, düzenleyici odak ve tanımlayıcı normlar ile etkileşimli olarak iş  birliği  davranışını  etkileyeceği  öngörülmüştür.  Çalışmanın  hipotezleri  bir devlet  üniversitesinden  289  öğrenci  üzerinde  bir  mahkumun  ikilemi  deneyi ile test edilmiştir. Sosyal değer yönelimleri deneyden üç hafta önce ölçülmüş, düzenleyici odak (önleme ve yükselme) ve tanımlayıcı normlar (kontrol, bencil davranış  normu  ve  iş  birliği  normu)  manipüle  edilmiştir.  Bulgular,  beklenen sosyal değer yönelimi ve düzenleyici odak etkileşiminin yalnızca erkekler için anlamlı  olduğunu  göstermiştir.  Buna  göre,  yükselme  odağına  kıyasla  önleme odağı  aktifleştirilmiş  toplum  yanlısı  erkekler  daha  düşük  iş  birliği  davranışı göstermektedir. Ayrıca, tanımlayıcı normun bencil davranışa kıyasla iş birliğini işaret ettiği durumda toplum yanlısı bireylerin iş birliği davranışı artmıştır. Üç yönlü sosyal değer yönelimi, düzenleyici odak ve tanımlayıcı norm etkileşimi ise anlamlı bulunmamıştır. Bulgular, toplum yanlısı bireylerin iş birliği davranışının incelenen  durumsal  faktörlerden  etkilendiğini,  kendine  yanlıların  iş  birliği davranışının  ise  değişmediğini  göstermektedir.  Buna  göre,  topluluk  çıkarını düşünen bireylerin yüksek iş birliğinin sağlanması için bu durumsal faktörler göz  önüne  alınmalıdır.  Bu  çalışma,  düzenleyici  odak  ve  normatif  davranışın odağı teorileri ile sosyal değer yönelimleri yazınını bütünleştirerek bireylerin sosyal ikilem durumlarındaki tercihlerini anlamaya çalışması bakımından alan yazına  özgün  katkıda  bulunmaktadır.  Ayrıca,  bu  çalışma  Türkiye’de  sosyal ikilem durumlarında düşük iş birliği davranışı gösterilmesini en azından kısmen açıklayabilecek teorik bir model sınayarak pratik katkı da sağlamaktadır.

Social dilemmas (SDs) refer to situations where self and collective interests conflict. This study aims to contribute to an important question in the SD literature: “what are the factors that lead individuals to protect the collective interests (to cooperate) in SDs?”. Based on the regulatory focus theory, the focus theory of normative conduct, and the literature on social value orientation (SVO), it was hypothesized that SVO would interact with regulatory focus and descriptive norms to influence cooperation in a SD. Using a prisoner’s dilemma game (PDG), hypotheses were tested on 289 participants from a public university. SVO was measured three weeks prior to the PDG, while regulatory focus (promotion vs. prevention) and descriptive norms (control vs. self-interest vs. cooperation) were manipulated during the experiment. Compared with promotion focus, prevention focus activation was observed to lead to lower cooperation among prosocial men. Moreover, prosocials had higher cooperation when descriptive norms signaled cooperative behavior rather than selfish behavior. SVO x regulatory focus x descriptive norms interaction was insignificant. These findings suggest that individuals with prosocial, but not with proself motivation, are influenced by these situational factors. Thus, policymakers should consider these factors to ensure the high cooperation of prosocial individuals. Integrating regulatory focus theory, focus theory of normative conduct, and the literature on SVO, this study makes a unique contribution to the literature as it attempts to enhance the understanding of the preferences of individuals in SDs. Furthermore, this study provides a practical contribution by testing a theoretical model that can at least partially explain the low cooperative behavior in SD situations in Turkey