İ'tizâl Fikri Nispet Edilen Şâfiî Şahıslar ve Fıkıhta Şâfiîliği Benimseyen Mu'tezilî Şahıslar
The Shafis Associated with the I’tizal and The Mu’tezilites Accepting The Fiqh of Shafi
Yazar: Alibekiroğlu Eren, Fatmanur
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 12 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Şâfiî-Mu'tezilî,Şâfiî Tabakatlar,Mu'tezile,Şâfiîlik,Eş'arîlik ; Mu’tazila,The Shafi'i,Shafi'i-Mu'tazilite,Ash'arism,Shafi'i Classes

Tarihselsüreçte i'tizâl fikri nispet edilen Şâfiî şahıslar ile fıkıhta Şâfiîliğibenimseyen Mu'tezilî bazı şahısların mevcut olduğu görülmektedir.Üçüncü/dokuzuncu asrın ikinci yarısından, altıncı/on ikinci asra kadarözellikle Bağdat ve Nişabur şehirlerinde yaşayan pek çok şahıs i'tizâl ileŞâfiîliği bir arada benimsemiştir. Bu etkileşimin pekişmesinde Büveyhîler gibibazı siyasî unsurların mezhep politikalarının etkili olduğu anlaşılmaktadır.Şâfiî-Mu'tezilî olarak da isimlendirilebilecek olan söz konusu şahıslara Şâfiîve Mu'tezilî geleneğin biyografi kitaplarında işaret edilmiştir. Bunun yanındatam bir Mu'tezilî sayılamamakla birlikte kısmen i’tizâlî görüşleri benimseyenŞâfiî şahıslara dair de örnekler söz konusudur. Şâfiîlik-Mu'tezileetkileşiminin tezahürü olarak sayılabilecek tüm bu örneklere her iki geleneğinyaklaşımında ise bazı farklılıkların mevcut olduğu tespit edilmiştir. Biz buçalışmada öncelikle Şâfiîlik-Mu'tezile etkileşimine dair mülahazalara yerverdik ve burada her iki mezhebin birbirine olan bakış açısını değerlendirdik.Daha sonra i'tizâl fikri nispet edilen Şâfiî şahıslar ile fıkıhta Şâfiîliğibenimseyen Mu'tezilî şahıslardan tespit edebildiklerimizin biyografilerine yerverdik. Bunu yaparken, şahıslarla ilgili genel malumatı vermek yerine,şahısların özellikle Mu'tezile ve Şâfiî mezhepleri ile ilişkileri üzerindedurduk. Bu çalışma ile amacımız tarihsel süreçte şahıslar bazında mevcut olantüm etkileşim örneklerini bütüncül bir şekilde ele almaktır.

In the historicalprocess there are some Shafi'i individuals who have the idea of i'tizâl andsome Mu'tazilite people who have adopted Shafi'i in the jurisprudence. From thesecond half of the third/ninth century until the sixth/twelfth century, manypeople especially who lived in Baghdad and Nishapur regions, have adoptedi'tizâl and Shafi'i together. It is understood that some political elementssuch as Buvayhids are effective in consolidating this interaction. These individuals, who may also becalled Shafi'i-Mu'tazilite, are indicated in the biographical dictionary ofShafi'i and Mu'tazilite tradition. There are also examples about Shafi'i individualsadopted i'tizal, although who cannot be fully considered a Mu'tazilite. It is understood that there aresome differences in the approach of both traditions to all these individualswho can be considered as a example of the interaction of Shafi'i-Mu'tazilah. Inthis study, we first included considerations regarding the interaction ofShafi'i-Mu'tazila and evaluated the perspective of the two sects. Then, we haveincluded the biographies of what we can identify from Shafi'i individualsassociated with the i'tizal and some Mu'tazilite people who have adoptedShafi'i fiqh. In doing so, instead of giving general information aboutindividuals, we have particularly focused on the relations with Mu'tazila andShafi'i sects. With this study, our aim is to take a total approach to allexamples of interaction in the historical process.