Yeni Türkiye Bina Deprem Yönetmeliğine Göre Zeminlerin Sıvılaşma Analizi ve Sıvılaşmaya Karşı İyileştirilmesi
Liquefaction Analysis of Soils according to the New Turkish Building Earthquake Code and Improvement against Liquefaction
Yazar: Dağdeviren, Uğur
Dergi: Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Vol. 5 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Liquefaction Analysis,Standard Penetration Test,Ground Improvement,Jet Grouting,Graphical Method ; Sıvılaşma Analizi,Standart Penetrasyon Deneyi,Zemin İyileştirmesi,Jetgrout,Grafik Yöntem

Depremlerin mühendislik yapıları üzerinde yol açtığıhasarlardan birisi zemin sıvılaşması kaynaklı hasarlardır. Zeminlerin sıvılaşmamekanizmasını etkileyen birçok faktör olmasından dolayı, sıvılaşmapotansiyelinin değerlendirilmesi oldukça karmaşık bir problemdir. Depremdurumunda zeminlerin sıvılaşma hassasiyetinin belirlenmesi ve olası etkilerinönceden tahmin edilerek gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir. Zeminlerinsıvılaşma potansiyelini belirlemek için yaygın olarak kullanılan gerilme esaslısıvılaşma analizi yeni Türkiye Bina Deprem Yönetmeliğine (TBDY) de dahiledilmiştir. Bu yöntemin kullanımında, depremin karakteristikleri, zeminözellikleri, arazi ve yeraltı su koşulları, arazi çalışmaları sırasındakullanılan ekipman özellikleri gibi çok sayıda parametreye ihtiyaçduyulmaktadır. Analizlerde kullanılan parametre sayısının ve ampirik ifadelerinfazlalığı nedeniyle, uygulamadaki zemin etüt raporlarında zaman zaman önemlihatalar meydana gelebilmektedir. Bu çalışmada, yeni TBDY’nde tanımlananstandart penetrasyon deneyine dayalı sıvılaşma analizlerini pratik halegetirebilmek ve gerçekleştirilmiş analizleri hızlı bir şekilde kontroledebilmek amacıyla, farklı derinlikler, yeraltı su seviyeleri, ince daneoranları ve standart penetrasyon direnci değerleri için kum zeminlerinsıvılaşmaya karşı güvenlik sayısını veren grafikler hazırlanmıştır. Buna ilaveolarak, sıvılaşabilir zeminlerin iyileştirilmesine yönelik olarak zemin içindekolon teşkili yönteminde kullanılacak kolonların rijitliği ve yerleşim sıklığıgibi tasarım parametrelerinin belirlenmesini sağlayan kartlar geliştirilmiştir.

One of the damages caused by earthquakes in engineering structures is soilliquefaction-induced damages. Because of the many factors that affect theliquefaction mechanism of soils, the assessment of liquefaction potential is arather complex problem. In the earthquake, it is the necessary todetermine the liquefaction sensitivity of soils and take precautions byestimating possible effects. The stress-based liquefaction analysis, which isthe commonly used to determine the liquefaction susceptibility of the soils,has been included in the new Turkish Building Earthquake Code (TBEC). In theusage of this method, the numerous parameters such as the earthquakecharacteristics, the soil properties, the in-situ and underground waterconditions, the properties of equipment used during field studies are needed. Dueto the excessive number of parameters and empirical expressions used in theanalysis, significant errors can sometimes cause in the soil investigationreports in practice. In this study, in order to make practical use ofliquefaction analysis based on standard penetration test defined in TBEC, andto control quickly the performed analyses, the graphics that give the factor ofsafety against liquefaction of sandy soils were prepared for different depths,groundwater levels, fine contents, and SPT-N values. In addition, cards weredeveloped to determine design parameters such as the stiffness of the columnsto be used in the column formation method and the column spacing to be used forthe improvement of the liquefiable soils.