Patronun Hüsn-i Nazarından Mahrum Sürgünde Bir Şâir: Kalkandelenli Mu‘îdî
A Poet Void of Courtesy of the Master in Exile: Mu‘îdî of Kalkandelen
Yazar: Tanrıbuyurdu, Gülçin
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 13 No. 13, 2015
Anahtar kelimeler: Patronage, protector, exile, homesickness, Mu‘idi of Kalkandelen. ; Patronaj, hâmi, sürgün, gurbet, Kalkandelenli Mu’îdî.

Siyasi ve sosyal açıdan Osmanlı Devleti’nin en parlak  dönemi olarak tarihe kaydedilen 16. asır, Klasik Türk  edebiyatının da altın çağını yaşadığı bir devir olmuştur.  Asrın hükümdarlarından Kanuni Sultan Süleyman  dönemi ile en ihtişamlı yıllarını süren imparatorlukta,  sosyo-ekonomik refaha paralel olarak kültürel faaliyetler de  artmış devlet yöneticileri sanata ve edebiyata gereken ilgiyi  göstererek sanatçıları desteklemiş ve himaye etmişlerdir.  Kalkandelenli Mu‘îdî, bu asrın ikinci yarısında yetişmiş  kudretli ve üretken bir şâirdir. O’nun şâir kimliği,  dönemin şâirler mektebi niteliğindeki İstanbul’da şekillenmiş  olmasına rağmen, Dersaâdet’ten zorunlu ayrılışına  neden olan Rodos Adası’na sürgünü ve Hac yolculuğu  sırasında Halep ve Mısır’da geçirdiği gurbet yılları lâyık  olduğu ve arzuladığı itibarı görememesine neden olmuştur.  Yaşadığı sürece sözü edilen gurbet acısını içinde  taşıyan şâirin, şiirlerine damgasını vuran tema da bu  olmuştur. İstanbul’dan ayrı, taşrada yaşam ve var olma  mücadelesini sürdüren şâir, mutlak otoritenin yani  patronun iltifatından da mahrum kalmıştır.  Bu çalışmada Kalkandelenli Mu‘îdî’nin bizzat kendi  şiirlerinin şekillendirdiği yaşam öyküsünden yola çıkılarak  sürgün yıllarında gurbet sancısı çeken gözden düşmüş bir  şâirin tercüme-i hali şâir-patron ilişkisi bağlamında ele  alınacak ve değerlendirilecektir.

The 16. century is marked down as the most brilliant  era of the Ottoman Empire politically and socially was  also a period during which Classical Turkish Literature  had lived its golden age. Cultural activities soared in  parallel with socio-economical welfare across the empire  living its most flamboyant years with the period of Sultan  Suleyman the Magnificent and also the state rulers/  administrators promoted and protected the artists by  showing the necessary interest in art and literature.  Mu‘idi of Kalkandelen was a powerful and productive  poet who lived through the second half of that century.  Although his poet identity was formed in Istanbul that  served as the school of poets for the period, his mandatory  exile to Rhodes Island causing him to separate from  Dersaâdet (door of happiness) and the years of absence  from home he lived through in Egypt and Aleppo during  pilgrim’s journey led him not to get the recognition he  deserved and wished. This theme was what influenced  strongly the poems of the poet who deeply experienced the  agony of absence from home that was mentioned as long  as he lived. The poet who struggled for survival and  existence in the backcountry away from Istanbul was also  deprived of the courtesy of absolute authority, namely the  master.  In this study, the life history of a poet who suffered  from homesickness and fell from favour during his years  of exile will be discussed and reviewed in the context of  poet-master relationship based on his biography to which  the poems of Mu‘idi of Kalkandelen himself gave shape.