Türk Din Mûsikîsinde Mevlid Formu (Bekir Sıtkı Sezgin Velâdet Bahri Örneği)
The Mevlid Form In Turkish Religious Music (The Case Of Bekir Sıtkı Sezgin's Veladet (Bırth) Bahri)
Yazar: Öncel, Mehmet
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 18 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Mevlid,Bekir Sitki Sezgin,Suleyman Celebi,Vesiletun Necat,Religious Music ; Mevlid,Bekir Sıtkı Sezgin,Süleyman Çelebi,Vesiletün Necât,dini musiki

İslam sanatında Hz. Peygamber’e (s.a.v) dair hemen hemenher konu incelikle ele alınmış, hürmetle ve tazimle işlenmiştir.  Hat, tezhip, minyatür, ebru, mimari, edebiyatve mûsikî gibi sanatlar alemlere rahmet olarak gönderilen Hz. Peygamber’e daireserlerde kendini göstermektedir.  İslamedebiyatı ve mûsikîsinde Hz. Peygamber’i konu edinen en geniş yapıtlardanbirisi de mevlid formudur. Hz. Peygamber’in doğumundan başlayıp vefatına kadarkonuları muhtevi eserlerin birçoğu Ka‘b bin Zübeyr’in Kasîdetü’l-Bürde’si veİmam Bûsîrî’nin Kasîdetü’l-Bürde’sinden mülhem kaleme alınmıştır. Arapedebiyatında Vâkıdî’ye ait Mevlidü’l-Vâkıdî maa‘ş-şerh ale’t-temâm, Endülüslümuhaddis ve tarihçi İbn Dihye el-Kelbî’nin et-Tenvîr fîmevlidi’s-sirâci’l-münîr, Ebü’l-Ferec İbnü’l-Cevzî’ye ait Mevlidü’n-nebî, Muhyiddinİbnü’l-Arabî’nin Menkabetü mevlidi’n-nebî adlı en tanınmışlarıdır. Türkedebiyatında ise 200 civarında mevlid yazılmış olup bunlar arasında yaklaşık 6asırdır okuna gelen Bursa Ulu Camii imam hatibi Süleyman Çelebi’nin Vesîletü’n-necâtadlı mevlidi en meşhurudur. Dini mûsikî açısından mevlîd, Hz Peygamber’indoğduğu gün başta olmak üzere mübarek gün ve gecelerde, önemli şahsiyetlerianma, doğum, sünnet, askere gitme, evlenme, hac ibadetini yerine getirme, vefatve sair sebeplerle halkın sevinç ve üzüntüsünü paylaşma adına düzenlenentörenlerde icra edilen kapsamlı dinî mûsikî formudur. Mevlid aşırhan, tevşîhhân,mevlidhân ve duahan olmak üzere dört grup tarafından icra edilir. Mevlidin herbir bölümüne bahir denilir ve tevhid, nûr, velâdet, merhaba, miraç ve vefatolmak üzere 6 bahirden meydana gelmektedir. Bu çalışmada metodoloji ve yönteminbelirlenmesinin ardından mevlid formunun tanımı, bölümleri ve çalışmanın konusumevlidi okuyan Türk Mûsikîsinin yetiştirmiş olduğu en kudretli sessanatkarlarından Bekir Sıtkı Sezgin’in hayatı anlatılmıştır. Daha sonra BekirSıtkı Sezgin’in 22 Ekim 1973 (25 Ramazan 1393) tarihinde İzmir Hisar Camii’ndeokumuş olduğu Süleyman Çelebi’ye ait mevlidin “velâdet” bahrinin notasyonu vemakamsal analizi yapılmıştır.

Almost every subject involving Prophet (pbuh) has beendealt and treated with respect and delicacy. The arts such as calligraphy,illumination, miniature, marbling, architecture, literature and music showthemselves in the works involving the Prophet who has been sent to the worldsas a mercy. Mevlid form is one of the largest art works depicting the Prophetin the Islamic literature and music. Many of the works that started from thebirth of the Prophet till his death were written upon inspiration from theKasîdetü’l-Bürde by Ka’b bin Zübeyr and the Kasîdetü’l-Bürde by Imam Bûsîrî.Vâkıdî’s Mevlidü'l-Vâkıdî maa'ş-şerh ale't-temâm in Arabic literature,Andalusian hadith narrator and historian Ibn Dihye al-Kelbî's et-Tenvîr fîmevlidi's-sirâci'l-münîr, Ebü'l-Ferec Ibn al-Jawzi’s Mevlidü'n-nebi, MuhyiddinIbn al-Arabi’s Menkabetu Mevlidi'n-nebî are the most renowned ones among all.In Turkish literature, around 200 Mevlid were written and the Great Mosque imampreacher Süleyman Çelebi's Vesîletü’n-necât is the most famous one which hasbeen recited for the last 6 centuries. In terms of religious music, Mevlid is acomprehensive form of religious music organised particularly for the birthdayof the Prophet, on the blessed days and nights, for commemoration of importantpersonalities, birth, circumcision, military service, marriage, performing hajjworship, death and other reasons to share the joy and grievances of the people.Mevlid is performed by four groups known as aşırhan, tevşihhan, mevlidhan andduahan. Each section of the Mevlid is called bahir and consists of 6 bahirs(tawhid (omnipotence), nûr (light), worship, merhaba (greeting), veladet(birth) and death). In this study, following the determination of methodologyand methodology, the definition of Mevlid form, its sections and the subject ofthe study and the life of the most powerful voice artist Bekir Sıtkı Sezgin aretold. Then, the notation of the bahir and a theoretical analysis of SuleymanÇelebi’s mevlid ‘veladet(birth)’ recited by Bekir Sıtkı Sezgin's on 22 October1973 (25 Ramadan 1393) in Izmir Hisar Mosque are made.