Rusya-Gürcistan-Türkiye Jeopolitiği Bağlamında Gürcistan Özerk Bölgeleri
Georgian Autonomous Regions in the Context of Russia-Georgia-Türkiye Geopolitics
Yazar: Koçyiğit Türk, Müberra
Dergi: Ege Coğrafya Dergisi, Vol. 33 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Political Geography ; Siyasi Coğrafya ; Caucasia,,Georgia,,Russia,,Türkiye,,Geopolitics. ; Kafkasya,,Gürcistan,,Rusya,,Türkiye,,Jeopolitik.

Abhazya, Güney Osetya ve Acara; tarihi-coğrafi, etnik farklılıkları, jeopolitik çıkarları ve Kafkasya’da Rus-Osmanlı hâkimiyet savaşları ile gelişen siyasi olaylar nedeniyle özerklik-bağımsızlık sorunu yaşamışlardır. Bu özerk bölgeler; Gürcistan, Türkiye ve Rusya için farklı jeopolitik anlamlar taşımıştır. Gürcistan; özerk bölgeleri kendi parçası olarak görmekte, toprak bütünlüğünü korumak ve jeoekonomik, sosyo-politik açıdan ülkesine entegre etmek istemektedir. Özerk bölgeler, Gürcistan sınır güvenliği açısından jeopolitik önem taşımaktadır. Bu bölgelerin kaybı Gürcistan için toprak ve prestij kaybı anlamına gelecektir. Gürcistan özerk bölgeleri, Kafkas ülkesi Türkiye için; Osmanlı Devleti’nin miras bölgesi olarak tarihi anlam içermektedir. Türkiye tarihi anlaşmalara dayalı olarak Abhaz ve Acara Müslümanlarının garantör ülkesidir. Özerk bölgeler, Türkiye’nin konumsal açıdan sınır güvenliğini ve ticari kazançlarını da içermektedir. Rusya için bu bölgeler Güney Kafkasya’yı kontrol mekanizması, Gürcistan’ın NATO ve AB politikasına karşı eylemidir. Karadeniz-Hazar Havzasını yakınlaştıran en kısa berzah alanı olması nedeniyle enerji ve ticari eksen niteliği, turistik potansiyeli mevcuttur. Güney Osetya ve Abhazya’nın Rus-Gürcü sınırını oluşturmaları sınır güvenliğini belirlemektedir. Çalışma söz konusu özerk bölgelerin Gürcistan, Rusya ve Türkiye açısından jeopolitik anlamını incelemeyi amaçlamaktadır. Tarihi bağlamda Abhazya, Güney Osetya ve Acara bölgelerinin jeopolitik açıdan nasıl şekillendiği, nasıl şekillenmesi gerektiği ve olası bir durumda özerk cumhuriyetlerin hangi siyasi gücü temsili (hamisi) olarak seçeceği konusunda olası senaryoları analiz etmektedir. Çalışmada, karşılaştırmalı tarihi analizler, günümüzü ve geleceği yorumlayıcı progresif ve reflektivist yaklaşımlar kullanılmıştır. Çalışmada Gürcistan özerk bölgelerinin farklı siyasi güçleri kendisine hami olarak seçebileceği sonucuna varılmıştır.

Abkhazia, South Ossetia and Adjara have experienced autonomy-independence issues due to their historical-geographical, ethnic differences, geopolitical interests and political events that developed with the Russian-Ottoman domination wars in the Caucasus. These autonomous regions have different geopolitical meanings for Georgia, Türkiye and Russia. Georgia sees the autonomous regions as its own part, request to preserve its territorial integrity and combine it into its country in geoeconomic and socio-political terms. Autonomous regions have geopolitical importance in terms of Georgian border security. The loss of these regions will mean a loss of territory and prestige for Georgia. Georgian autonomous regions have historical meaning for Türkiye as a Caucasian country as the heritage site of the Ottoman Empire. Türkiye is the guarantor country of Abkhazian and Adjara Muslims based on historical agreements. Autonomous regions also include Türkiye's border security and trading benefit in terms of location. For Russia, these regions represent a mechanism for controlling the South Caucasus and Georgia's action against NATO and EU policies. Since it is the shortest isthmus area that brings the Black Sea-Caspian Basin closer, it has an energy and trade axis and tourism potential. The fact that South Ossetia and Abkhazia form the Russian-Georgian border determines border security. The study aims to examine the geopolitical meaning of the autonomous territories in terms of Georgia, Russia and Türkiye. It analyses possible scenarios on how the regions of Abkhazia, South Ossetia and Adjara were shaped geopolitically in the historical context, how they should be shaped and which political power the autonomous territories will choose as their representative (patron) in a possible situation. In the study, comparative historical analysis, progressive and reflectivist approaches interpreting the present and the future were used. The study concluded that Georgian autonomous regions may choose different political forces as their patrons.