Lise Öğrencilerinin İnanç Sorularına Cevap Üretmede DKAB ve İHL Meslek Dersleri Öğretmenlerinin Özyeterlik Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
The Self-Efficacy Scale for DKAB and Imam Hatip High School Vocational Course Teachers in Responding to High School Students’ Questions on Faith: A Study of Validity and Reliability
Yazar: Çelebi, Kadir; Akyürek, Süleyman
Dergi: Bilimname No. 55, 2025
Anahtar kelimeler: Religious Education ; Din Eğitimi ; Din Eğitimi,Ölçek Geliştirme,Öğretmen Yeterlik,İnanç Soruları. ; Religious Education,Scale Development,Teacher Competence,Questions of Faith.

Bu araştırmanın amacı, Lise DKAB ve İHL Meslek Dersleri öğretmenlerin inanç esaslarına dair öğrenci sorularına cevap üretme özyeterlik algılarını ve bu sürece dair mesleki gelişim ihtiyaç algılarını ölçmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. Ölçek maddelerinin oluşturulması aşamasında ilgili literatür taranmış, öğretmen yeterliklerine dair geliştirilen ölçekler incelenmiştir. Öğretim programı ve öğretmen yeterlikleri çerçevesinde yapılan analizler doğrultusunda taslak ölçek madde havuzu oluşturularak uzman görüşü alınmış, ön uygulama yapılarak gerekli düzeltmeler yapılmıştır. Araştırma verileri, Türkiye genelinde ortaöğretim kurumlarında görev yapan DKAB ve İHL Meslek Dersleri öğretmenlerinden elde edilmiştir. AFA için 400, DFA için 608 öğretmen veri elde edilmiştir. Geçerlik ve güvenirlik analizleri kapsamında AFA ve DFA analizleri sonucu elde edilen bulgulara göre ölçeğin 25 madde ve 2 faktörden oluştuğu görülmüştür. Ölçeğin toplam varyans değeri 56,401 olarak gerçekleşmiştir. Ölçeğin KMO değeri ,970; Bartlett's Test sonucu anlamlı bulunmuştur (p < .001). Faktör yükleri ,50’nin üzerinde olup ölçek maddelerinin dağılımı anlamlıdır. DFA bulguları, yaygın kabul gören uyum indeksleri açısından kabul edilebilir düzeydedir (χ²/df = 3.617, AGFI: ,878; GFI: ,908; NFI: ,941; CFI: ,956; IFI: ,956; TLI: ,947; RMSEA: ,060). Ayrıca ölçeğin güvenirlik analizleri yapılmıştır. Cronbach’s Alpha katsayısı ,957 olarak bulunmuş, güvenirlik katsayıları, madde toplam korelasyonları, iki yarı güvenirlik ve alt-üst %27 analizleri ölçeğin iç tutarlılığının güçlü olduğunu göstermiştir. Bu bulgular, ölçeğin DKAB ve İİHL Meslek Dersleri öğretmenlerinin, öğrencilerin inanç esaslarına dair sorularına cevap üretme konusundaki yeterlik ve yeterlik geliştirme ihtiyaç algılarını ölçmede geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu ortaya koymaktadır. Ölçek, yapılacak uygulamalı çalışmalarda kullanılmak üzere önemli bir değerlendirme aracı olarak işlev görebilir.

The purpose of this research is to develop a valid and reliable scale to measure the perceptions of self-efficacy and professional development needs of high school Religious Culture and Moral Knowledge (DKAB) and Imam Hatips Vocational Course teachers in responding to students’ questions concerning the fundamentals of faith. During the item generation phase, the relevant literature was reviewed, and existing scales on teacher competencies were examined. Based on analyses conducted within the framework of the curriculum and teacher competency standards, a draft item pool was developed, expert opinions were obtained, and necessary revisions were made following a pilot study. The research data were collected from DKAB and Imam Hatips Vocational Course teachers working in secondary education institutions across Turkey. Data from 400 teachers were used for Exploratory Factor Analysis (EFA) and from 608 teachers for Confirmatory Factor Analysis (CFA). The findings obtained from the validity and reliability analyses indicated that the scale consists of 25 items and two factors. The total explained variance was 56.401%. The Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) value was .970, and Bartlett’s Test of Sphericity was found to be significant (p < .001). All factor loadings were above .50, indicating a meaningful item distribution across factors. The CFA results demonstrated acceptable model fit indices (χ²/df = 3.617, AGFI = .878, GFI = .908, NFI = .941, CFI = .956, IFI = .956, TLI = .947, RMSEA = .060). Furthermore, reliability analyses were conducted, and the Cronbach’s Alpha coefficient was calculated as .957. The reliability coefficients for the subdimensions, item-total correlations, split-half reliability, and upper-lower 27% group comparisons confirmed strong internal consistency. These findings indicate that the developed scale is a valid and reliable instrument for measuring the self-efficacy and professional development needs of religious education teachers in responding to students’ questions about the principles of faith. The scale can serve as a significant assessment tool for use in future applied studies within the field of religious education.