Teke Mutasarrıfı Konakçı Hasan Paşa’nın Faaliyetleri ve Emvâl-i Metrûkesi(1719)
Teke Mutasarrıfı Konakçı Hasan Paşa’nın Faaliyetleri ve Emvâl-i Metrûkesi(1719)
Yazar: Gökpınar, Bekir
Dergi: Mavi Atlas, Vol. 12 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Early Modern History (Other) ; Yeniçağ Tarihi (Diğer) ; Hasan Paşa,Teke sancağı,mutasarrıf,eşkıya,muhallefat.

XVIII. yüzyıl Osmanlı devlet düzenin önemli ölçüde değiştiği ve Anadolu’da eşkıyalık hareketleri yoğun ve yaygın olarak yaşandığı bir dönemdir. Bu hareketler devletin malî ve toplumsal nizamını sarsmıştır. Anadolu’da eşkıyalığın yoğun yaşandığı bölgelerden biri de Teke sancağıdır. XVIII. yüzyıl başlarında Teke sancağında eşkıyalık olarak ev basma, adam katletme, soygun yapma, yol kesme, vergilerin toplanmasına mani olma, ahaliden haksız yere zorla para alma, kadınları zorla kaçırma, zirai ürünlere zarar verme gibi emniyet ve asayişi tehdit eden çok çeşitli olaylar meydana gelmiştir. Bunları yapanlar arasında aşiretler, konar-göçer taifeleri, devlet görevlileri, görevden alınan valilerin kapı halkı, firari askerler, mecburi iskân ve sürgüne tabi tutulan gruplar ve cemaatler olduğu görülmektedir. Devlet halkın asayişini temin için eşkıyayı yakalayıp Antalya kalesi başta Limni, Sakız ve Rodos gibi yakın adalarda kalebend etme yoluna gittiği gibi kimlerini de İçel, Adana, Şam ve Kıbrıs adasına sürgüne göndermiştir. XVIII. yüzyıl başlarında Teke sancağında eşkıya ile mücadele görevi ifa edenlerden biri Teke Sancağı Mutasarrıfı Hasan Paşa’dır. Hasan Paşa’nın Teke yöresinde ahalinin emniyet ve asayişini sağlama yolunda önemli gayretleri görülmüştür. Hasan Paşa, Teke mutasarrıflığından ayrıldıktan sonra kendi halinde yaşamayı tercih etmiş ve 1719 yılında vefat etmiştir. Paşa’nın vefatı ile birlikte devlet terekesini müsadere ettirerek satışa çıkarmıştır. Bu çalışmada Teke mutasarrıfı Hasan Paşa’nın eşkıya ile olan mücadelesi ve vefatı ile birlikte müsadere edilen terekesinden yola çıkılarak servetinin değeri ve çeşitliliği üzerinde değerlendirilmesi yapılacaktır. Çalışmamızın temel kaynağını Osmanlı Arşivinde mevcut defter ve belgeler oluşturmaktadır. Döneme ait kronik ve araştırma-inceleme eserlerinden de istifade edilecektir.

XVIII. yüzyıl Osmanlı devlet düzenin önemli ölçüde değiştiği ve Anadolu’da eşkıyalık hareketleri yoğun ve yaygın olarak yaşandığı bir dönemdir. Bu hareketler devletin malî ve toplumsal nizamını sarsmıştır. Anadolu’da eşkıyalığın yoğun yaşandığı bölgelerden biri de Teke sancağıdır. XVIII. yüzyıl başlarında Teke sancağında eşkıyalık olarak ev basma, adam katletme, soygun yapma, yol kesme, vergilerin toplanmasına mani olma, ahaliden haksız yere zorla para alma, kadınları zorla kaçırma, zirai ürünlere zarar verme gibi emniyet ve asayişi tehdit eden çok çeşitli olaylar meydana gelmiştir. Bunları yapanlar arasında aşiretler, konar-göçer taifeleri, devlet görevlileri, görevden alınan valilerin kapı halkı, firari askerler, mecburi iskân ve sürgüne tabi tutulan gruplar ve cemaatler olduğu görülmektedir. Devlet halkın asayişini temin için eşkıyayı yakalayıp Antalya kalesi başta Limni, Sakız ve Rodos gibi yakın adalarda kalebend etme yoluna gittiği gibi kimlerini de İçel, Adana, Şam ve Kıbrıs adasına sürgüne göndermiştir. XVIII. yüzyıl başlarında Teke sancağında eşkıya ile mücadele görevi ifa edenlerden biri Teke Sancağı Mutasarrıfı Hasan Paşa’dır. Hasan Paşa’nın Teke yöresinde ahalinin emniyet ve asayişini sağlama yolunda önemli gayretleri görülmüştür. Hasan Paşa, Teke mutasarrıflığından ayrıldıktan sonra kendi halinde yaşamayı tercih etmiş ve 1719 yılında vefat etmiştir. Paşa’nın vefatı ile birlikte devlet terekesini müsadere ettirerek satışa çıkarmıştır. Bu çalışmada Teke mutasarrıfı Hasan Paşa’nın eşkıya ile olan mücadelesi ve vefatı ile birlikte müsadere edilen terekesinden yola çıkılarak servetinin değeri ve çeşitliliği üzerinde değerlendirilmesi yapılacaktır. Çalışmamızın temel kaynağını Osmanlı Arşivinde mevcut defter ve belgeler oluşturmaktadır. Döneme ait kronik ve araştırma-inceleme eserlerinden de istifade edilecektir.