Lojistik Faaliyetlerin Akdeniz Ülke Ekonomileri İle İlişkisi
The Relationship Between Logistics Activities and the Economy of Mediterranean Countries
Yazar: Güngör, Şule; Dursun, Elifcan; Karaoğlan, Ahmet
Dergi: İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi, Vol. 6 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Economics ; Ekonomi ; Lojistik,Akdeniz Ülkeleri,Akdeniz Ülke Ekonomileri,Lojistik Performans Endeksi,Gayri Safi Yurtiçi Hasıla

Küreselleşen dünya pazarında ülkelerinekonomik büyümelerini sağlayabilmeleri adına ticaret ve sanayi alanındayaptıkları gelişmeler büyük önem arz etmektedir. Bu hareketle ticaretinserbestleşmesi uluslararası ticaretin genel itibariyle seyrini olumlu yöndeetkilemiştir. Uluslararası ticaretin ülkeler ve firmalar arasında rekabet yaratanbir unsur haline gelmesinin sonucu olarak da lojistik dikkat çekmektedir. Bugelişmeler doğrultusunda uluslararası ticaretin istenen boyutlarda vesürdürülebilir olması için lojistik sektörü stratejik bir boyut kazanmakta veekonomide kaldıraç görevi görmektedir. Lojistik sektörü, ülke ekonomisiüzerinde yatırımlar, istihdam ve milli gelir konularında sahip olduğu etki veküreselleşen ticaret ağları sayesinde gösterdiği gelişme ile yoğun şekildedikkat çeken sektörler arasındadır. Özellikle rekabet gücünü artırmayıamaçlayan işletmeler ve ülkeler sektörün gelişimi için ciddi yatırımlaryapmakta ve sektörün muhtemel getirileri konusunda büyük beklentileregirmektedir. Yapılan yatırımlar ve beklentiler sonucu özellikle üretimfaaliyeti gerçekleştiren sektörler lojistik değişkenlerden fazlasıylaetkilenmektedir. Diğer taraftan lojistik için yapılan yatırımlar işletmelerinveya ülkelerin ticari oluşumlarını da doğrudan olumlu yönde etkilemekte veticaret hacimlerini artırmalarına aracı olmaktadır. Lojistiğin işletmeler veülkeler için önemi ülkelerin gerçekleştirdiği uluslararası ticaretleri için degünden güne gelişme göstermekte ve vazgeçilmesi mümkün olmayan bir noktayavarmaktadır.Lojistiğin ülkeler için önemi ülkelerinvar oldukları coğrafyalar ve sahip oldukları lojistik imkânları açısındandeğişkenlik gösterebilmektedir. Özellikle denize kıyısı olan ve bu sayede deniztaşımacılığı ile lojistik akışını verimli bir şekilde gerçekleştirebilenülkelerin uluslararası ticaretlerinde daha büyük kazanç elde ettiğigözlemlenmektedir. Diğer taraftan aynı bölgede var olan ülkelerin ekonomik veticari açıdan benzerlik gösterdiği de söylenebilir. Bu kapsamda yapılançalışmada lojistik faaliyetlerinde var olan ortak nokta ve ekonomik açıdanbirbirlerine benzerlik göstermektedirler. Ülkelerin ekonomik açıdanbüyüklükleri ve lojistik faaliyetlerinin ilgili ülkelerin ekonomik büyüklüğüneetkisini inceleyebilmek amacıyla Akdeniz’e kıyısı olan 15 ülke ekonomisinelojistik sektörünün etkisi 1980 - 2018 dönemi için lojistik performans endeksive gayri safi yurtiçi hâsıla değerleri ile panel veri analizi kullanılarakincelenmiştir. Çalışmada 2007, 2010, 2012, 2014 ve 2016 yıllarını kapsayananaliz sonuçlarında orta seviyede pozitif yönlü bir ilişkiye ve gayri safiyurtiçi hâsılada yaşanan değişmelerin %32 oranındaki kısmının lojistikperformans endeksi ile açıklanabildiğine ulaşılmıştır. Diğer taraftan ülkelerbazında yapılan analizlerde Türkiye ve Arnavutluk için lojistik performansendeksi ile gayri safi yurtiçi hâsıla arasındaki en yüksek ilişki eldeedilmiştir. Türkiye ve Arnavutluk ülkelerinin gayri safi yurtiçi hâsıladeğerlerindeki değişim yüksek oranda lojistik performans endeksi ileaçıklanmaktadır. Bu durum ise ilgili iki ülkenin ekonomik büyüklüğünde lojistikfaaliyetlerin önemini ortaya koymaktadır. Ayrıca ülkelerin lojistik performansendeksini oluşturan faaliyetler arasında yoğun olarak “Altyapı” ve “Gümrük”faaliyetlerine ağırlık vermeleri halinde daha yüksek seviyede gayri safiyurtiçi hâsılaya sahip olabilecekleri saptanmıştır.

Küreselleşen dünya pazarında ülkelerinekonomik büyümelerini sağlayabilmeleri adına ticaret ve sanayi alanındayaptıkları gelişmeler büyük önem arz etmektedir. Bu hareketle ticaretinserbestleşmesi uluslararası ticaretin genel itibariyle seyrini olumlu yöndeetkilemiştir. Uluslararası ticaretin ülkeler ve firmalar arasında rekabet yaratanbir unsur haline gelmesinin sonucu olarak da lojistik dikkat çekmektedir. Bugelişmeler doğrultusunda uluslararası ticaretin istenen boyutlarda vesürdürülebilir olması için lojistik sektörü stratejik bir boyut kazanmakta veekonomide kaldıraç görevi görmektedir. Lojistik sektörü, ülke ekonomisiüzerinde yatırımlar, istihdam ve milli gelir konularında sahip olduğu etki veküreselleşen ticaret ağları sayesinde gösterdiği gelişme ile yoğun şekildedikkat çeken sektörler arasındadır. Özellikle rekabet gücünü artırmayıamaçlayan işletmeler ve ülkeler sektörün gelişimi için ciddi yatırımlaryapmakta ve sektörün muhtemel getirileri konusunda büyük beklentileregirmektedir. Yapılan yatırımlar ve beklentiler sonucu özellikle üretimfaaliyeti gerçekleştiren sektörler lojistik değişkenlerden fazlasıylaetkilenmektedir. Diğer taraftan lojistik için yapılan yatırımlar işletmelerinveya ülkelerin ticari oluşumlarını da doğrudan olumlu yönde etkilemekte veticaret hacimlerini artırmalarına aracı olmaktadır. Lojistiğin işletmeler veülkeler için önemi ülkelerin gerçekleştirdiği uluslararası ticaretleri için degünden güne gelişme göstermekte ve vazgeçilmesi mümkün olmayan bir noktayavarmaktadır.Lojistiğin ülkeler için önemi ülkelerinvar oldukları coğrafyalar ve sahip oldukları lojistik imkânları açısındandeğişkenlik gösterebilmektedir. Özellikle denize kıyısı olan ve bu sayede deniztaşımacılığı ile lojistik akışını verimli bir şekilde gerçekleştirebilenülkelerin uluslararası ticaretlerinde daha büyük kazanç elde ettiğigözlemlenmektedir. Diğer taraftan aynı bölgede var olan ülkelerin ekonomik veticari açıdan benzerlik gösterdiği de söylenebilir. Bu kapsamda yapılançalışmada lojistik faaliyetlerinde var olan ortak nokta ve ekonomik açıdanbirbirlerine benzerlik göstermektedirler. Ülkelerin ekonomik açıdanbüyüklükleri ve lojistik faaliyetlerinin ilgili ülkelerin ekonomik büyüklüğüneetkisini inceleyebilmek amacıyla Akdeniz’e kıyısı olan 15 ülke ekonomisinelojistik sektörünün etkisi 1980 - 2018 dönemi için lojistik performans endeksive gayri safi yurtiçi hâsıla değerleri ile panel veri analizi kullanılarakincelenmiştir. Çalışmada 2007, 2010, 2012, 2014 ve 2016 yıllarını kapsayananaliz sonuçlarında orta seviyede pozitif yönlü bir ilişkiye ve gayri safiyurtiçi hâsılada yaşanan değişmelerin %32 oranındaki kısmının lojistikperformans endeksi ile açıklanabildiğine ulaşılmıştır. Diğer taraftan ülkelerbazında yapılan analizlerde Türkiye ve Arnavutluk için lojistik performansendeksi ile gayri safi yurtiçi hâsıla arasındaki en yüksek ilişki eldeedilmiştir. Türkiye ve Arnavutluk ülkelerinin gayri safi yurtiçi hâsıladeğerlerindeki değişim yüksek oranda lojistik performans endeksi ileaçıklanmaktadır. Bu durum ise ilgili iki ülkenin ekonomik büyüklüğünde lojistikfaaliyetlerin önemini ortaya koymaktadır. Ayrıca ülkelerin lojistik performansendeksini oluşturan faaliyetler arasında yoğun olarak “Altyapı” ve “Gümrük”faaliyetlerine ağırlık vermeleri halinde daha yüksek seviyede gayri safiyurtiçi hâsılaya sahip olabilecekleri saptanmıştır.