İSLÂM FİLOZOFLARININ ÖLÜM HAKKINDAKİ DÜŞÜNCELERİNDE STOACI FİLOZOFLARIN ETKİSİ
İSLÂM FİLOZOFLARININ ÖLÜM HAKKINDAKİ DÜŞÜNCELERİNDE STOACI FİLOZOFLARIN ETKİSİ
Yazar: Pattabanoğlu, Fatma Zehra
Dergi: EKEV Akademi Dergisi, Vol. 0 No. 64, 2015
Anahtar kelimeler: Ölüm,Ölüm Korkusu,Stoa Felsefesi,İslâm Filozofları,Stoacı Filozoflar.

İnsanlığın temel problemlerinden birisi olan ölüm, yüzyıllardır felsefecilerin, din ve bilimadamlarının üzerinde durduğu konulardan olmuştur. Sokrates ve Platon’la başlayan ruh veölümle ilgili tartışmalar Stoacı filozoflar tarafından geliştirilmiş, felsefe ve bilgelik sayesindeölüm korkusunu yenmek için çareler aranmıştır. Ölüm, Stoacı filozoflar için bir korku kaynağıdeğil, yaşam felsefesi olarak algılanmıştır. Böylece ölüme yüklenen anlam, felsefe ile anlaşılmayaçalışılmıştır.Felsefe tarihinde pek çok meselede Epikürosçu, Stoacı, Yeni-Platoncu ve daha sonra daskolastikler aracılığıyla devam eden antik Yunan düşünce geleneğinin etkisi, İslâm düşüncesinede yansımıştır. Platon ve Aristoteles’in ruh öğretileri Stoacı ve Yeni Platoncu eklektikdüşünceler tarafından geliştirilmiştir. Stoacılar ölümü, doğa yasasının bir gerekliliği olarakalgılamışlardır. Bu sebeple ölüme bir çare olmadığına göre, onlar için asıl mesele ölüm korkusunaçareler aramaktır. Stoacı filozofların bu konuyla ilgili geliştirdikleri akılsal çareler,İslâm düşünürlerine de kaynaklık etmiştir. Nitekim İslâm dünyasında Kindî’nin Risâle fi’l-Hileli-def’i’l ahzân, İhvân es-Sâfâ’nın on beşinci risâlesi olan fî Hikmeti’l-mevt ve’l-hayât, İbnSînâ’nın el-Havf mine’l-mevt, Ebû Bekr er-Râzî’nin et-Tıbbu’r-rûhânî, Gazzâlî’nin KitabuZikri’l-mevt ve ma ba’dehu gibi eserleri mevcuttur. Bu eserlere bakıldığında Stoacı filozoflardanözellikle Cicero, Seneca, Epiktetos ve Marcus Aurelius’un ölüm ve ölüm korkusu hakkındakidüşünceleriyle benzerlikler göze çarpmaktadır. Bu minvalde makalede Stoacı filozofların,İslâm filozoflarının ölüm ve ölüm korkusu hakkındaki düşüncelerini nasıl etkiledikleri tartışılacakve meseleye dair değerlendirmeler yapılacaktır.

İnsanlığın temel problemlerinden birisi olan ölüm, yüzyıllardır felsefecilerin, din ve bilimadamlarının üzerinde durduğu konulardan olmuştur. Sokrates ve Platon’la başlayan ruh veölümle ilgili tartışmalar Stoacı filozoflar tarafından geliştirilmiş, felsefe ve bilgelik sayesindeölüm korkusunu yenmek için çareler aranmıştır. Ölüm, Stoacı filozoflar için bir korku kaynağıdeğil, yaşam felsefesi olarak algılanmıştır. Böylece ölüme yüklenen anlam, felsefe ile anlaşılmayaçalışılmıştır.Felsefe tarihinde pek çok meselede Epikürosçu, Stoacı, Yeni-Platoncu ve daha sonra daskolastikler aracılığıyla devam eden antik Yunan düşünce geleneğinin etkisi, İslâm düşüncesinede yansımıştır. Platon ve Aristoteles’in ruh öğretileri Stoacı ve Yeni Platoncu eklektikdüşünceler tarafından geliştirilmiştir. Stoacılar ölümü, doğa yasasının bir gerekliliği olarakalgılamışlardır. Bu sebeple ölüme bir çare olmadığına göre, onlar için asıl mesele ölüm korkusunaçareler aramaktır. Stoacı filozofların bu konuyla ilgili geliştirdikleri akılsal çareler,İslâm düşünürlerine de kaynaklık etmiştir. Nitekim İslâm dünyasında Kindî’nin Risâle fi’l-Hileli-def’i’l ahzân, İhvân es-Sâfâ’nın on beşinci risâlesi olan fî Hikmeti’l-mevt ve’l-hayât, İbnSînâ’nın el-Havf mine’l-mevt, Ebû Bekr er-Râzî’nin et-Tıbbu’r-rûhânî, Gazzâlî’nin KitabuZikri’l-mevt ve ma ba’dehu gibi eserleri mevcuttur. Bu eserlere bakıldığında Stoacı filozoflardanözellikle Cicero, Seneca, Epiktetos ve Marcus Aurelius’un ölüm ve ölüm korkusu hakkındakidüşünceleriyle benzerlikler göze çarpmaktadır. Bu minvalde makalede Stoacı filozofların,İslâm filozoflarının ölüm ve ölüm korkusu hakkındaki düşüncelerini nasıl etkiledikleri tartışılacakve meseleye dair değerlendirmeler yapılacaktır.