Dikotik Dinlemede Dikkatin Kulak Tercihine Etkisi,
Dikotik Dinlemede Dikkatin Kulak Tercihine Etkisi,
Yazar: Bayazıt, O.; Bayazıt,, Onur; Öniz, A.; Öniz, Adile; Özgören, M.; Özgören, Murat
Dergi: Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, Vol. 22 No. 2, 2015
Anahtar kelimeler: Dikotik dinleme testi, kulak tercihi, yukarıdan aşağıya kontrol, aşağıdan yukarıya işlemleme

Dikotik dinleme testi; işitsel sistemdeki fonetik işlemlemenin asimetrisi çalışmalarında kullanılan girişimsel olmayan, uygulaması kolay ve düşük maliyetli bir yöntemdir. Sessiz-sesli harflerden oluşan hecelerin (consonant-vowel/CV) aynı anda, iki farklı kulaktan dinletilmesiyle yapılan testte, katılımcılar duydukları hece için yanıtlarını verirler. Klasik dikotik dinleme testi sonucunda sağlıklı kişilerin %65-90’nında sağ kulak tercih edilir. Kulak tercihi mekanizmasını açıklamak için anatomik bağlantılara dayanan duyusal (aşağıdan yukarıya işlemleme/bottom up processing) ve kortikal kontrolün (yukarıdan aşağıya kontrol/top down control) rol aldığı dikkate bağlı iki ana model ileri sürülmüştür. Bazı patolojik durumlarda yapılan çeşitli dikotik dinleme testi araştırmalarında, bu testin sol hemisferdeki merkezlerin normal çalışıp çalışmadığının belirlenmesi, dikkat eksikliğinin tespiti, kallozal transfer fonksiyonunun tayininde kullanılabileceği önerilmektedir. Amaç: Konuşma heceleri uygulanan sağlıklı gönüllülerde işitsel sistemde baskın hemisferin tayin edilmesi ve dikkat yönergesinin bu asimetrik yapıya etkisinin araştırılması- dır. Ayrıca dikotik dinleme testinin Türk toplumu için geçerliliğinin değerlendirilmesidir. Gereç ve yöntem: 20 sağlıklı gönüllüye (20 sağlak, 12 erkek) 36 adet CV dikotik hece, dikkat hiçbir kulağa yönlendirilmeden (non-forced/NF), dikkat sağ kulağa (forced right ear attention/FR) ve sol kulağa (forced left ear attention/FL) yönlendirilerek uygulandı. Kişilerin verdiği yanıtlar yeni geliştirilen elektronik bir sistemle değerlendirildi. İstatistiksel analizde yineleyen ölçümlerde ANOVA testi kullanıldı. Bulgular: NF durumda ortalama %53,95 sağ kulak tercihi (REA), FR durumda %61,23 REA ve FL durumda %37,72 REA bulundu. FL durumda ise sol kulak tercihi %47,19 olup, NF ve FR durumundan yüksekti. Sonuç: Sağlıklı bireylerde sol hemisfer üstünlüğü bulunmaktadır. Yukarıdan aşağıya kontrol mekanizmasıyla kulak tercihi değiştirilebilmektedir. Burada uygulanan dikotik dinleme testleri Kulak Burun Boğaz, Odyoloji, Nöroloji, Psikiyatri ve ilgili diğer bilim dallarının işbirliğiyle geliştirilerek işitme merkezi hasarı ve dikkat bozukluğu hastalıklarının tayininde ve ayrıca bu hastalıkların tedavilerinin izleminde kullanılabilir.

Dikotik dinleme testi; işitsel sistemdeki fonetik işlemlemenin asimetrisi çalışmalarında kullanılan girişimsel olmayan, uygulaması kolay ve düşük maliyetli bir yöntemdir. Sessiz-sesli harflerden oluşan hecelerin (consonant-vowel/CV) aynı anda, iki farklı kulaktan dinletilmesiyle yapılan testte, katılımcılar duydukları hece için yanıtlarını verirler. Klasik dikotik dinleme testi sonucunda sağlıklı kişilerin %65-90’nında sağ kulak tercih edilir. Kulak tercihi mekanizmasını açıklamak için anatomik bağlantılara dayanan duyusal (aşağıdan yukarıya işlemleme/bottom up processing) ve kortikal kontrolün (yukarıdan aşağıya kontrol/top down control) rol aldığı dikkate bağlı iki ana model ileri sürülmüştür. Bazı patolojik durumlarda yapılan çeşitli dikotik dinleme testi araştırmalarında, bu testin sol hemisferdeki merkezlerin normal çalışıp çalışmadığının belirlenmesi, dikkat eksikliğinin tespiti, kallozal transfer fonksiyonunun tayininde kullanılabileceği önerilmektedir. Amaç: Konuşma heceleri uygulanan sağlıklı gönüllülerde işitsel sistemde baskın hemisferin tayin edilmesi ve dikkat yönergesinin bu asimetrik yapıya etkisinin araştırılması- dır. Ayrıca dikotik dinleme testinin Türk toplumu için geçerliliğinin değerlendirilmesidir. Gereç ve yöntem: 20 sağlıklı gönüllüye (20 sağlak, 12 erkek) 36 adet CV dikotik hece, dikkat hiçbir kulağa yönlendirilmeden (non-forced/NF), dikkat sağ kulağa (forced right ear attention/FR) ve sol kulağa (forced left ear attention/FL) yönlendirilerek uygulandı. Kişilerin verdiği yanıtlar yeni geliştirilen elektronik bir sistemle değerlendirildi. İstatistiksel analizde yineleyen ölçümlerde ANOVA testi kullanıldı. Bulgular: NF durumda ortalama %53,95 sağ kulak tercihi (REA), FR durumda %61,23 REA ve FL durumda %37,72 REA bulundu. FL durumda ise sol kulak tercihi %47,19 olup, NF ve FR durumundan yüksekti. Sonuç: Sağlıklı bireylerde sol hemisfer üstünlüğü bulunmaktadır. Yukarıdan aşağıya kontrol mekanizmasıyla kulak tercihi değiştirilebilmektedir. Burada uygulanan dikotik dinleme testleri Kulak Burun Boğaz, Odyoloji, Nöroloji, Psikiyatri ve ilgili diğer bilim dallarının işbirliğiyle geliştirilerek işitme merkezi hasarı ve dikkat bozukluğu hastalıklarının tayininde ve ayrıca bu hastalıkların tedavilerinin izleminde kullanılabilir.