ULUSLARARASI MEDYADA SİNCAN/DOĞU TÜRKİSTAN HABERLERİNİN ÇERÇEVELENMESİ
FRAMING THE NEWS OF XINJIANG/EAST TURKISTAN IN INTERNATIONAL MEDIA
Yazar: Güven, Ahmet
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, Vol. 9 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Sincan/Doğu Türkistan,Çerçeveleme,Uluslararası medya,Terör,İnsan hakları ; Xinjiang/East Turkistan,Framing,International Media,Terror,Human Rights

Türkiye’de Doğu Türkistan sorunu olarak bilinen Çin’in, Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki sorunlar, eskiden beri gündemde olmasına rağmen son yıllarda özellikle Çin’in “asimilasyon politikaları” çerçevesinde kurduğu iddia edilen “toplama kamplarının” faaliyete geçmesiyle birlikte daha aktif bir şekilde uluslararası kamuoyunun gündemine gelmiştir. Çin ise söz konusu kampların birer “meslek eğitim merkezi” olduğunu savunarak, iddiaları reddetmektedir. ABD ile Çin arasındaki stratejik ve ekonomik mücadele göz önünü alındığında Sincan meselesi bu mücadelenin görünür olduğu önemli alanlardan biri haline gelmiştir. Uygurlarla hem soy hem din hem de dil birliği taşıması itibariyle Türkiye’deki kamuoyunun ve yönetimin konu hakkında takındığı tavır tüm aktörler açısından oldukça önemlidir. Dolayısıyla uluslararası medya kuruluşlarının Türkiye kamuoyuna yönelik olarak yapmış olduğu Sincan haberleri stratejik anlamda önem taşımaktadır. Bu çalışmada Türkçe yayın yapan Amerika menşeli Voice of Amerika (VOA), Alman menşeli Deutsche Welle (DW), Çin menşeli China Radio International (CRI Türk) ve Rus menşeli Sputnik Türkiye’nin Sincan ile ilgili yaptığı haberlerinde nasıl bir çerçeveleme yaptığı incelenmiştir. İnternet sitelerinde Sincan üzerine yapılmış olan beşer haber (toplamda yirmi haber) incelenerek VOA ve DW’nin “insan hakları ihlalleri” ana çerçevesini CRI Türk ve Sptnik Türkiye’nin “terörle mücadele” ana çerçevesini kullandığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca VOA’nın “asimilasyon”, “zulüm”, “tepkisizlik” ve “Türkiye”; DW’nin “asimilasyon”, “zulüm” ve “Türkiye”; CRI Tük ve Sputnik Türkiye’nin “terör”, “savunma”, “kalkınma” ve “Türkiye” alt çerçevelerini kullandıkları görülmüştür. Her dört medya kuruluşunun da alt çerçevesinde “Türkiye”nin yer alması Sincan sorununda uluslararası medyanın Türkiye’ye verdiği önemi göstermektedir.

The problem known as East Turkistan problems in Turkey even though it has remained on the agenda for years has become a news topic actively in World public opinion in recent years especially after China allegedly activated “concentration camps” in the context of “assimilation politics”. On the other hand, China rejected the allegations by claiming that the aforementioned camps are “career training centers”.  When the strategic and economical struggle between China and U.S.A. has been taken into account Xinjiang problem became one of the main issues between these two states. As sharing common race, language and religion with Uyghurs, the attitude of Turkish government and public opinion towards this issue is significantly important for all parts. Thereby the news made by international media about Xinjiang aimed at Turkish public opinion are strategically significant.In this study the framing of the news in Turkish about Xinjiang made by media institutions American oriented Voice of America (VOA), German oriented Deutsche Welle (DW), China oriented China Radio International (CRI) and Russian oriented Sputnik were analyzed. In the light of analyzes of the five news from each of the institutions (twenty news totally), the results demonstrated that VOA and DW used the main frame of “human rights violations” while CRI and Sputnik were using the main frames of “war on terrorism”. Furthermore, it was seen that VOA used “assimilation”, “oppression”, “unresponsiveness” and “Turkey”; DW used “assimilation”, “oppression” and “Turkey”; CRI and Sputnik used “terror”, “defense”, and “Turkey” as sub frames in their news. The sub frame of “Turkey” took place in all four of the analyzed institutions’ news and this fact demonstrated the significance given by international media to Turkey in the problem of Xinjiang.