ACİL OLMAYAN VAKALARDA AMBULANS ÇAĞRILMASININ YARATTIĞI EKONOMİK KAYIPLAR: ÇANAKKALE ÖRNEĞİ
ECONOMIC LOSSES CAUSED BY NON-URGENT AMBULANCE CALLS: THE CASE OF ÇANAKKALE
Yazar: Turan, Akın; Aydın, Murat
Dergi: Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, Vol. 29 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Health Management ; Sağlık Yönetimi ; Acil Olmayan Vaka,Acil Sağlık Hizmetleri,Ekonomik Kayıp,Çanakkale ; Non-Emergency Case,Emergency Health Services,Economic Loss,Çanakkale

Acil yardım ambulans hizmetleri, tüm hizmetler arasında yapısı gereği insan hayatı açısından kritik öneme sahip bir sağlık hizmetidir. Bu sağlık hizmeti herkesin hayatına derinden dokunan, anlaşılması zor, denetlenmesi ve sorumlu tutulması karışık bir yapıyı oluşturmaktadır. Bu da amacı dışında kullanılmasını doğurabilmekte, acil niteliği taşımayan hastaların da ambulansı çağırmasına sebep olabilmektedir. Bu durum başta acil hastaların sağlık durumlarını, onların yakınlarını, ambulans çalışanlarını, ambulans hizmet yöneticilerini, hastane yönetimlerini, sağlık sistemi kalitesini ona bakış açısını, maliyeti ve vergi mükellefleri olmak üzere birçok kişiyi etkileyebilecek niteliktedir. Bu çalışmada amaç acil olmayan vakalarda bilinçli ya da bilinçsiz ambulans çağrılmasının ortaya çıkardığı birçok etkiden sadece ekonomik kayıplara odaklanılmıştır. Bunun için hem literatür taraması hem de nicel bir araştırma yöntemi seçilerek araştırma yapılmıştır. Araştırma kapsamında, 112 acil ambulans hizmeti hakkında halkın bilgi düzeyini belirlemek amacıyla, 01.03.2019–15.04.2019 tarihleri arasında Çanakkale merkez ilçede ikamet eden, 18 yaş ve üzeri gönüllü 385 kişiye anket uygulanmıştır. Ayrıca, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Hastanesi acil servisine ambulansla başvuran hastaların aciliyet durumları değerlendirilmiş ve acil olmayan tanılar sayısal olarak belirlenmiştir. Bu tanıların Sağlık Bakanlığı'nın belirlediği fiyat tarifesi esas alınarak ekonomik kaybı hesaplanmıştır. Anket bulgularına göre, katılımcıların %75’inden fazlasının 112 acil ambulans kullanımına ilişkin bilgi düzeyinin yeterli olduğu görülmüştür. Ancak, hastane kayıtları incelendiğinde, acil olmayan vakalarla ambulans başvurusunun oranı %32,203 olarak bulunmuş ve bu durumun oluşturduğu ekonomik kaybın 5.378.745 TL (2025) olduğu hesaplanmıştır. Bu ekonomik kaybın, bireylerin bilgi ve farkındalık düzeyleriyle ilişkili olduğu tespit edilerek, toplumsal bilinçlendirme, telefon triyaj sistemlerindeki düzenlemeler, alternatif nakil modelleri ve eğitim temelli çözümler sunularak azaltılabileceği ortaya konulmuştur.

Emergency ambulance services, by their very nature, are a healthcare service of critical importance to human life among all available services. This healthcare service touches everyone’s life deeply, has a structure that is difficult to understand, and is complex to monitor and hold accountable. This, in turn, leads to its misuse, with patients who are not in urgent condition also calling for ambulances. Such misuse affects not only the health status of actual emergency patients, their relatives, ambulance staff, ambulance service managers, and hospital administrators, but also the quality, perception, and cost of the healthcare system, thereby impacting all taxpayers. The aim of this study was to focus solely on the economic losses caused by the conscious or unconscious use of ambulances in non-emergency cases, among the many effects this issue creates. To this end, both a literature review and a quantitative research method were employed. Within the scope of the research, a survey was conducted between March 1, 2019, and April 15, 2019, with 385 voluntary participants aged 18 and over, residing in the central district of Çanakkale, to determine the public’s level of knowledge about 112 emergency ambulance services. In addition, the urgency status of patients admitted to Çanakkale Onsekiz Mart University Hospital’s emergency department via ambulance was evaluated, and non-emergency diagnoses were numerically identified. The economic loss from these diagnoses was calculated based on the price tariff determined by the Ministry of Health. According to the survey findings, more than 75% of participants had sufficient knowledge about the use of 112 emergency ambulance services. However, hospital records revealed that the rate of ambulance admissions for non-emergency cases was 32.203%, and the resulting economic loss was calculated to be 5,378,745 TL (2025). It has been determined that this economic loss is related to individuals' levels of knowledge and awareness, and it has been demonstrated that it can be reduced by raising social awareness, regulating telephone triage systems, offering alternative transport models, and providing education-based solutions.