Türkiye’deki Bazı Tıbbi ve Aromatik Bitkilerin Antioksidan Potansiyalleri ve Fenolik Kompozisyonları
Antioxidant Potential and Phenolic Compositions of Some Aromatic and Medicinal Herbs in Turkey
Yazar: Karadağ, Ayşe
Dergi: Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi No. 16, 2019
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Medicinal and aromatic herbs,spice,antioxidant,phenolics ; Tıbbi ve aromatik bitki,baharat,antioksidan,fenolik

Tıbbi ve aromatikbitkiler, insanlık tarihinin ilk zamanlarından beri sadece gıda ve kozmetikamaçlı olarak değil aynı zamanda hastalık risklerine karşı geleneksel tedaviamacı ile de kullanılmıştır. Tüketilmeleri ile beraber dejeneratifhastalıklarla ilgili riskleri azaltma potansiyellerinin, sahip olduklarıantioksidan özellik gösteren biyoaktif bileşikler, özellikle fenolik maddelerleilgili olduğu son yıllarda yapılan çalışmalarla ortaya konulmuştur. Günümüzdesağlıklı beslenme ve fonksiyonel gıdalara olan ilginin artması ile beraber, bubitkilerin üretimi ve kullanımlarıyla ilgili talebin önümüzdeki yıllardaartacağı öngörülmektedir. Çalışmamızda, ülkemizde sıklıkla tüketilen bazı tıbbive aromatik bitkilerin (adaçayı, anason, çemen, ıhlamur, melisa,defne yaprağı, nane, reyhan, rezene ve sinameki) toplam fenolik maddemiktarları, antioksidan potansiyelleri, ve fenolik kompozisyonlarıbelirlenmiştir. Toplam fenolik madde içeriği açısından en zengin bitkileradçayı, ıhlamur, defne ve melisa (16.89-21.12 mg GAE/g bitki), en düşükbitkiler ise anason, çemen ve rezene yaprağı (3.47-3.77 mg GAE/g bitki) olarakbelirlenmiştir. Dört farklı yöntemle, 2,2’-azinobis(3-etilbenzotiazolin-6-sülfonikasit) (ABTS), 1,1-difenil-2-pikrilhidrazil (DPPH), ferrik iyonu indirgeyici antioksidan potansiyeli (FRAP) ve bakır (II) iyonu indirgeyici antioksidankapasitesi tayini, belirlenen toplam antioksidan kapasitesi sonuçlarına göre ıhlamur, adaçayı, defne yaprağı ve melisa en yüksekantioksidan potanisyele sahip bitkiler olmuşlardır. Toplam fenolik madde içeriği ile antioksidanpotansiyeli arasında önemli derecede yüksek korelasyon olduğu (R2=0.0.87-0.89)gözlenmiştir. EC50 değeri, DPPH ve ABTS analizleri açısındandeğerlendirildiğinde, en yüksek ıhlamur (5.93±0.53 ve 1.05±0.03 mg bitki/mL) veen düşük anason (82.13±12.08 ve 12.08±0.79 mg bitki/mL) bitkilerine aitolmuştur. Çalışmamızda belirlenen fenolik madde içeriği açısından ise, protokateşuikasit, kafeik asit, klorojenik asit ve ferulik asitin bu bitkilerde en sıkbelirlenen fenolik asitler olduğu ve flavaonoidlerden ise kuersetin ve kamferolünbelirlendiği görülmüştür.

Medicinal and aromatic herbs have been used in human history for not only food and cosmetic purposes, but also for their medicinal properties. The studies conducted recently have revealed that the potential of reducing the risks of degenerative diseases upon the consumption of those plants is related to their bioactive constituents, specifically phenolic compounds, which possess antioxidant potential. Nowadays, with the increasing demands for healthy diet and functional foods, the production and consumption of aromatic and medicinal herbs are predicted to grow in future. In this study, the total phenolic content, antioxidant potential and phenolic composition of some plants (sage, anise, fenugreek, linden, lemonbalm, bay leaf, mint, purple basil, fennel and senna) frequently used in Turkish cuisine have been determined. In terms of total phenolic content, sage, linden, bay leaf and lemon balm (16.89-21.12 mg GAE/g plant) had the highest level, whereas, anise, fenugreek and fennel had the lowest content (3.47-3.77 mg GAE/g plant). Total antioxidant capacities were analysed by four different methods: 2,2’-azinobis(3-ethylbenzothiazoline-6-sulphonic acid) diammonium salt (ABTS), 1,1-diphenyl-2-picrylhydrazyl (DPPH), ferric reducing antioxidant power (FRAP) and cupric ion reducing antioxidant capacity (CUPRAC) assays. Linden, sage, bay leaf and lemon balm had the highest antioxidant potential and there was a significant and high correlation between total phenolic content and antioxidant potential values (R2=0.87-0.89). EC50 values of DPPH and ABTS assay were found to be the highest for linden (5.93±0.53 and 1.05±0.03 mg plant/mL) and lowest for anise (82.13±12.08 and 12.08±0.79 mg plant/mL). The phenolic composition determined in this study showed that the most frequently observed phenolic acids in those plants were protocatechuic acid, caffeic acid, chlorogenic and ferulic acid, whereas kaempferol and quercetin were the major flavonoids.