Sporcularda Beyin Sisi Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Brain Fog Scale in Athletes: A Validity and Reliability Study
Yazar: Özkan, Arif Mert; Toros, Turhan
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, Vol. 15 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Sport and Exercise Psychology ; Spor ve Egzersiz Psikolojisi ; Beyin Sisi,Spor,Geçerlik,Güvenirlik,Ölçek Geliştirme ; Brain Fog,Sports,Validity,Reliability,Scale Development

Bu araştırmanın amacı; lisanslı sporcuların beyin sisi düzeylerini ölçebilen geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Bu amaç doğrultusunda aday ölçek formu oluşturma sürecinde; niteliksel adımlardan (odak grup görüşmeleri, yarı yapılandırılmış görüşmeler, literatür ölçek taraması) ve niceliksel adımlardan (geçerlik ve güvenirlik analizleri) yararlanılmıştır. 38 maddelik formdan uzman değerlendirmeleri sonrası kapsam geçerlik oranı 1.00’in altında olan maddeler çıkartılmış ve 16 madde kalmıştır. Oluşturulan 16 maddelik ve beşli derecelendirme tipindeki denemelik ölçek formu 18-48 yaş aralığındaki 428 lisanslı sporcuya uygulanmıştır. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda “Bilişsel İşleme Güçlüğü” ve “Dikkat ve Konsantrasyon Güçlüğü” olmak üzere iki boyut ve toplam 9 maddeden oluşan yapı elde edilmiştir. Sporcularda Beyin Sisi Ölçeği (SBSÖ)’nin yapı geçerliğini incelemek amacıyla; AFA sonrasında oluşan 9 maddelik nihai form ile 361 farklı sporcudan veri toplanmış ve doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda alt boyutlara ait standardize yük değerleri, değişkenlere ilişkin kestirilen hata varyansları, tüm maddelerin T değerleri ve model uyum iyiliği değerleri incelendiğinde ölçme aracının 9 madde ve 2 faktörden oluşan yapısının mükemmel uyum sergilediği tespit edilmiştir. Ölçme aracına yönelik Cronbach Alpha iç tutarlık katsayısı “Bilişsel İşleme Güçlüğü” alt boyutu için ,836 ve “Dikkat ve Konsantrasyon Güçlüğü” alt boyutu için ,796 olarak hesaplanmıştır. Elde edilen bulgular Sporcularda Beyin Sisi Ölçeği’nin bilimsel ve psikometrik açıdan geçerli ve güvenilir olduğunu ortaya koymaktadır.

The aim of this study is to develop a valid and reliable measurement tool to assess the level of brain fog among licensed athletes. In line with this purpose, both qualitative (focus group discussions, semi-structured interviews, and literature-based scale review) and quantitative (validity and reliability analyses) methods were utilized during the scale development process.  Initially, a 38-item draft scale was created, and following expert evaluations, items with a content validity ratio below 1.00 were removed, resulting in a 16-item form. The pilot version of the scale, designed with a five-point Likert-type response format, was administered to 428 licensed athletes aged between 18 and 48. Exploratory Factor Analysis (EFA) revealed a two-factor structure consisting of 9 items, labeled as “Cognitive Processing Difficulty” and “Attention and Concentration Difficulty.” To examine the construct validity of the Athletes’ Brain Fog Scale (ABFS), data were collected from 361 different athletes using the final 9-item form obtained after the Exploratory Factor Analysis (EFA), and a Confirmatory Factor Analysis (CFA) was conducted. The CFA results demonstrated excellent model fit indices, with satisfactory standardized factor loadings, error variances, and statistically significant t-values for all items, confirming the two-factor, nine-item structure. The Cronbach’s alpha coefficients were calculated as .836 for the “Cognitive Processing Difficulty” subscale and .796 for the “Attention and Concentration Difficulty” subscale, indicating high internal consistency. The findings provide strong evidence that the Athletes’ Brain Fog Scale (ABFS) is a psychometrically sound and scientifically valid instrument for assessing brain fog levels in athletes.