Eylemişler Râsih’e Bühtân Bühtân Üstüne: Balıkesirli Râsih’in Eserlerine Dair Bilgilerin Tashihi
Eylemişler Râsih’e Bühtân Bühtân Üstüne: The Revision of the Knowledge on the Works of Râsih of Balıkesir
Yazar: Yazar, Sadık
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 24 No. 24, 0
Anahtar kelimeler: Klasik Türk Edebiyatı,Balıkesirli Râsih,Bülgatü’l-Ahbâb,Râsih’in mecmuası ; Classical Turkish Literature,Râsih of Balıkesir,Bulgatu’l-Ahbâb,the mecmua of Râsih

Fatih Sultan Mehmed döneminde sadrazamlık görevinde bulunan Zağanos Paşa’nın soyundan gelen Ahmed Râsih Bey, XVII. yüzyılın sonu ile XVIII. yüzyılın ilk çeyreğinde yaşamış bir şair ve nesir yazarıdır. Aristokrat bir aileye mensup olan Râsih, edebiyat tarihinde daha ziyade kendisine atfedilen “üstüne” redifli gazel ile tanındı. Kendisini konu alan ilk müstakil bilimsel çalışma 1980 yılında Şakir Diclehan tarafından yapıldı. Önemli bir hareket noktası durumunda olan bu çalışmadan sonra, sonuncusu 2019’da olmak üzere Râsih’i konu alan başkaca bazı bilimsel çalışmalar da yapıldı. Ancak bunların çoğunda birincil kaynaklara müracaat edilmemesi, hatta Râsih ile ilgili araştırmalar noktasında hareket noktası olan Diclehan’ın çalışmasına bile başvurulmamasından ötürü Balıkesirli Râsih’in eserleri başta olmak üzere hayatı ve edebiyat tarihindeki konumlandırılması noktasında ciddi hata ve noksanlıklar bulunmaktadır. Bu çalışma söz konusu hataları tashih edip eksiklikleri tamamlamak gayesiyle Balıkesirli Râsih’in eserlerine yönelik yapılan tarama ve araştırmaların sonuçlarını ortaya koymaktadır. Yapılan taramalar sonucunda Râsih’in diğer eserleri konusunda da önemli bilgiler barındıran ve ilk defa bu makalede tanıtılacak olan Dîvânçe-i Tevârîh’i ya da mecmuası tespit edilmiştir. Bu makalede; söz konusu mecmua ile varlığından haberdar olunan ancak ihtiva ettiği bilgilerin değerlendirilmediği Bülgatü’l-Ahbâb isimli eseri kaynak alınarak şairin eserleri yeniden ele alınmıştır. Bunun için çalışmanın ilk kısmında Râsih’e dair yapılan çalışmaların eleştirel bir değerlendirilmesi yapılmış, ardından onun eserleri teker teker tanıtılmıştır.

Ahmed Râsih Bey, a descendant of Zağanos Pasha, who served as the Grand Vizier during the reign of Sultan Mehmet the Conqueror, is a poet and an author who lived in the second half of the XVIIth century and first quarter of the XVIIIth century. As a member of an aristocratic family, Râsih was known with a ghazal with the redif “üstüne” attributed to him in the history of classical Turkish literature. The first scientific study devoted to him was carried out by Şakir Diclehan in 1980. After this study, which was an important starting point, some other studies were conducted on Râsih, the last one being in 2019. However, in most of these, there are serious mistakes and deficiencies regarding the life and works of Râsih of Balıkesir and his positioning in the history of literature, since the primary sources are not used, and even the study of Diclehan, which was the starting point for researches on the poet, is not used. This study reveals the results of the researches on the works of Râsih to correct these mistakes and complete these deficiencies. As a result of this researches, the Dîvânçe-i Tevârîh or the private mecmûa of Râsih, which contains important information about his other works was determined. In this article; the works of the poet were reconsidered by using Bülgatü'l-Ahbâb or his mecmua as reference, which is mentioned in the literature but its information is not taken into consideration. For this aim, in the first part of the study, a critical evaluation of the studies on Râsih will be made, and then his works will be introduced one by one.