hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
DİL CANLI BİR VARLIK MIDIR?
Is Language a Living Thing?
Yazar: Kerimoğlu, Caner
Dergi: Gazi Türkiyat No. 30, 2022
Anahtar kelimeler: Dilin tanımı,biyo-dilbilim,A. Schleischer ; Biolinguistics,A. Schleischer

Dilin tanımlanması bilimsel bir sorundur. Tüm bilim insanlarını ikna eden bir dil tanımı yoktur. Son iki yüzyıl içinde çeşitli dilbilim teorileri dili tanımlamak ve betimlemek üzere pek çok girişimde bulunmuştur. Ancak bu teoriler çeşitli ilerlemelere imza atsa da dili tümüyle tanımlamakta ve özelliklerini betimlemekte yeterli değildir. Dilin biyolojik bir olgu veya bir organ olduğu da önemli iddialardan biridir. Bu yazıda “Dil canlı bir varlıktır” yargısı üzerinden bu görüşler tartışılmaktadır. Dilin biyolojik bir olgu olduğu, August Schleicher’dan bu yana dile getirilmektedir.  İnsan biyolojisinin dili ortaya çıkaran farklılıkları vardır. Dil insanın soyutlama kapasitelerinin kesiştiği bir merkez gibidir. Bu nedenle dilin canlı bir varlık olduğu yargısı tek başına dili anlamamızda yeterli değildir. Dili bütünüyle doğru anlamak için bu farklı bilim dallarından gelecek bilgilerin sentezine gerek duyulmaktadır.

Defining language is a scientific problem. There is no one definition of language that convinces all scientists. Various linguistic theories have tried to define and describe language over the past two centuries. However, although these theories provide some important progress, they are not sufficient to fully define language and describe its features. It is also one of the important claims that language is a biological phenomenon or an organ. In this article, these views are discussed through the judgment "Language is a living thing". The fact that language is a biological phenomenon has been expressed since August Schleicher. Human biology has differences that create language. Language is like a center where human abstraction capacities intersect. For this reason, the judgment that language is a living thing is not sufficient for us. To fully grasp human language, a synthesis of information from these different branches of science is required.
ESKİ TÜRKÇE TANTRİK BİR METİN: UṢṆĪṢA VİJAYĀ DHĀRAṆĪ SŪTRA
ESKİ TÜRKÇE TANTRİK BİR METİN: UṢṆĪṢA VİJAYĀ DHĀRAṆĪ SŪTRA
Yazar: Akman, Melike
Dergi: Gazi Türkiyat No. 30, 2022
Anahtar kelimeler: Eski Türkçe,Tantrizm,Sutra

Eski Türk Dili alanında (Uygur, Orhun, Karahanlı) çalışmalarıyla bilinen Hasan İsi, ‘‘Yapı ve Tür Bakımından Oksimoron (Modern Türk Şiiri Örnekleri Bağlamında Dil İncelemesi)’’ adlı çalışmasıyla yüksek lisansını tamamlamasının ardından Türk Dili bilim dalı üzerine doktorasını ‘‘Eski Türkçe Tantrik Bir Metin: Uṣṇīṣa Vijaya Dhāraṇī Sūtra’’ isimli teziyle 2019’da Hacettepe Üniversitesi’nde tamamlamıştır. Doktora teziyle aynı ismi taşıyan eserini yayıma hazırlayarak kitaplaştırmış ve eserin ilk baskısı 2021 yılı içerisinde Türk Dil Kurumu yayınları tarafından yapılmıştır.

Eski Türk Dili alanında (Uygur, Orhun, Karahanlı) çalışmalarıyla bilinen Hasan İsi, ‘‘Yapı ve Tür Bakımından Oksimoron (Modern Türk Şiiri Örnekleri Bağlamında Dil İncelemesi)’’ adlı çalışmasıyla yüksek lisansını tamamlamasının ardından Türk Dili bilim dalı üzerine doktorasını ‘‘Eski Türkçe Tantrik Bir Metin: Uṣṇīṣa Vijaya Dhāraṇī Sūtra’’ isimli teziyle 2019’da Hacettepe Üniversitesi’nde tamamlamıştır. Doktora teziyle aynı ismi taşıyan eserini yayıma hazırlayarak kitaplaştırmış ve eserin ilk baskısı 2021 yılı içerisinde Türk Dil Kurumu yayınları tarafından yapılmıştır.
ÖZBEK TÜRKÇESİNİN “tur-, o’tir-, yot-, yur-” FİİLLERİ ÜZERİNDE ASPEKT-AKTİONSART İZLENİMLERİ
ÖZBEK TÜRKÇESİNİN “tur-, o’tir-, yot-, yur-” FİİLLERİ ÜZERİNDE ASPEKT-AKTİONSART İZLENİMLERİ
Yazar: Türkyılmaz, Bahar
Dergi: Gazi Türkiyat No. 30, 2022
Anahtar kelimeler: Aspekt,Leksikal aspekt,Aktionsart,Özbek Türkçesi,Analitik Fiiller

Bu çalışmada Özbek Türkçesindeki tur-, ot’ir-, yot- ve yur- şeklinde dört temel fiilin analitik kombinasyonlarındaki kılınışsal ve görünüşsel incelemeleri yapılmıştır. Öncelikle, ele aldığımız kategorilerin Rusça ve Almanca örnekler üzerinden bir çerçevesi çizilmiş sonrasında Rus Türkolojisiyle öne çıkan analitik fiillerdeki görünüşün neyi karşıladığına değinilmiştir. İnceleme için Johanson’un bakış açısı teorisi ve kılınış teorisi esas alınmıştır. Kılınış noktasında ise inceleme yalnızca dönüşümsüzleştiricilik kapsamında gerçekleşen işlevlerle sınırlı olup işlemcilerin başlangıç dönüşümlü, bitiş dönüşümlü ve dönüşümsüz içeriklerle kombinasyonları değerlendirilmiş; leksikal aspektteki fiil sınıflarıyla olan etkileşim dışarıda tutulmuştur. Özellikle bağlamda çeşitli sentaktik ögelerin yardımıyla yakalanabilen çeşitli aktionsartal okumalar da tespit edilmeye çalışılmıştır.

Bu çalışmada Özbek Türkçesindeki tur-, ot’ir-, yot- ve yur- şeklinde dört temel fiilin analitik kombinasyonlarındaki kılınışsal ve görünüşsel incelemeleri yapılmıştır. Öncelikle, ele aldığımız kategorilerin Rusça ve Almanca örnekler üzerinden bir çerçevesi çizilmiş sonrasında Rus Türkolojisiyle öne çıkan analitik fiillerdeki görünüşün neyi karşıladığına değinilmiştir. İnceleme için Johanson’un bakış açısı teorisi ve kılınış teorisi esas alınmıştır. Kılınış noktasında ise inceleme yalnızca dönüşümsüzleştiricilik kapsamında gerçekleşen işlevlerle sınırlı olup işlemcilerin başlangıç dönüşümlü, bitiş dönüşümlü ve dönüşümsüz içeriklerle kombinasyonları değerlendirilmiş; leksikal aspektteki fiil sınıflarıyla olan etkileşim dışarıda tutulmuştur. Özellikle bağlamda çeşitli sentaktik ögelerin yardımıyla yakalanabilen çeşitli aktionsartal okumalar da tespit edilmeye çalışılmıştır.
40 SORUDA KLASİK TÜRK EDEBİYATI
40 SORUDA KLASİK TÜRK EDEBİYATI
Yazar: Tomruk, Yaprak
Dergi: Gazi Türkiyat No. 30, 2022
Anahtar kelimeler: divan edebiyatı,,kapsam,,kaynak.

40 Soruda Klasik Türk Edebiyatı adlı kitap, eski Türk edebiyatı alanında çalışmaları olan Dr. Emrah Gökçe’nin editörlüğünde hazırlanmıştır. Kitap, on üç akademisyene sorulan 40 soru ile bu sorulara verilen cevaplardan oluşmaktadır. Kısa bir ön sözün ardından on dört başlıktan oluşan eser, soru-cevap şeklinde düzenlenmiştir. Kitabın son kısmında ise 40 Eser Listesi başlıklı bir ek ve soruların yöneltildiği akademisyenlerin öz geçmişlerini ihtiva eden Biyografiler başlığı bulunmaktadır. Çalışmada yer alan akademisyenler: Prof. Dr. Adnan KARAİSMAİLOĞLU (Kırıkkale Üniversitesi), Prof. Dr. Cemâl KURNAZ (Gazi Üniversitesi), Prof. Dr. Günay KUT (Boğaziçi Üniversitesi), Prof. Dr. Halil ÇELTİK (Gazi Üniversitesi), Doç. Dr. Hasan KAPLAN (Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi), Prof. Dr. İsrafil BABACAN (Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi), Prof. Dr. M. Fatih KÖKSAL (İstanbul Kültür Üniversitesi), Prof. Dr. Mertol TULUM (İstanbul Üniversitesi), Dr. Öğr. Üyesi Mustafa ÇIPAN (Selçuk Üniversitesi), Doç. Dr. Muvaffak EFLATUN (Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi), Prof. Dr. Neslihan İlknur KOÇ KESKİN (Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi), Doç. Dr. Türkân ALVAN (Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi), Prof. Dr. Yavuz BAYRAM (Ondokuz Mayıs Üniversitesi) şeklinde sıralanabilir.

40 Soruda Klasik Türk Edebiyatı adlı kitap, eski Türk edebiyatı alanında çalışmaları olan Dr. Emrah Gökçe’nin editörlüğünde hazırlanmıştır. Kitap, on üç akademisyene sorulan 40 soru ile bu sorulara verilen cevaplardan oluşmaktadır. Kısa bir ön sözün ardından on dört başlıktan oluşan eser, soru-cevap şeklinde düzenlenmiştir. Kitabın son kısmında ise 40 Eser Listesi başlıklı bir ek ve soruların yöneltildiği akademisyenlerin öz geçmişlerini ihtiva eden Biyografiler başlığı bulunmaktadır. Çalışmada yer alan akademisyenler: Prof. Dr. Adnan KARAİSMAİLOĞLU (Kırıkkale Üniversitesi), Prof. Dr. Cemâl KURNAZ (Gazi Üniversitesi), Prof. Dr. Günay KUT (Boğaziçi Üniversitesi), Prof. Dr. Halil ÇELTİK (Gazi Üniversitesi), Doç. Dr. Hasan KAPLAN (Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi), Prof. Dr. İsrafil BABACAN (Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi), Prof. Dr. M. Fatih KÖKSAL (İstanbul Kültür Üniversitesi), Prof. Dr. Mertol TULUM (İstanbul Üniversitesi), Dr. Öğr. Üyesi Mustafa ÇIPAN (Selçuk Üniversitesi), Doç. Dr. Muvaffak EFLATUN (Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi), Prof. Dr. Neslihan İlknur KOÇ KESKİN (Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi), Doç. Dr. Türkân ALVAN (Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi), Prof. Dr. Yavuz BAYRAM (Ondokuz Mayıs Üniversitesi) şeklinde sıralanabilir.
AD BİLİMİ AÇISINDAN MÜSTEAR AD VE NUSRET KOPUZLU ÖRNEĞİ
AD BİLİMİ AÇISINDAN MÜSTEAR AD VE NUSRET KOPUZLU ÖRNEĞİ
Yazar: Kalaycı, Ünal
Dergi: Gazi Türkiyat No. 31, 2022
Anahtar kelimeler: Ad bilimi,mahlas,müstear ad,yunus Zeyrek,Nusret Kopuzlu

Şairler, ozanlar ve yazarlar eserlerinde çeşitli nedenlerle takma ad ya da adlar kullanmışlardır. Bu takma adlar divan şiirinde mahlas, âşık şiirinde tapşırma, düz yazıda ise müstear ad olarak terimleşmiştir. Özel adların alt dalı olan kişi adları, çeşitli başlıklar altında incelenmektedir. Müstear ad, kişinin gerçek kimliğini saklamak amacıyla sonradan aldığı takma adlar içerisinde yer almaktadır. Müstear adlar sorumluluktan kaçmak, aynı yayın organında birden fazla yazı kaleme almak, geçinmek gayesiyle edebi değerinin altında eserler vermek, eleştirel yazılar yazmak, modaya uymak gibi nedenlerle kullanılmaktadır. Bir kişi birden çok müstear ad kullanabilmekte ve müstear adlar çoğunlukla o adın sahibinden izler taşımaktadır. Çalışmada, Bizim Ahıska dergisinin sahibi ve genel yayın yönetmeni Yunus Zeyrek’in dergide kullandığı Nusret Kopuzlu müstear adı örnek olay olarak incelenmiştir. Bu müstear adın alınma nedenleri, müstear adın Zeyrek’ten taşıdığı izler ve bu müstear adla kaleme alınan yazılar incelenmiştir. Çalışmanın sonunda incelenen Nusret Kopuzlu müstear adından hareketle çıkarımlarda bulunulmuştur.

Şairler, ozanlar ve yazarlar eserlerinde çeşitli nedenlerle takma ad ya da adlar kullanmışlardır. Bu takma adlar divan şiirinde mahlas, âşık şiirinde tapşırma, düz yazıda ise müstear ad olarak terimleşmiştir. Özel adların alt dalı olan kişi adları, çeşitli başlıklar altında incelenmektedir. Müstear ad, kişinin gerçek kimliğini saklamak amacıyla sonradan aldığı takma adlar içerisinde yer almaktadır. Müstear adlar sorumluluktan kaçmak, aynı yayın organında birden fazla yazı kaleme almak, geçinmek gayesiyle edebi değerinin altında eserler vermek, eleştirel yazılar yazmak, modaya uymak gibi nedenlerle kullanılmaktadır. Bir kişi birden çok müstear ad kullanabilmekte ve müstear adlar çoğunlukla o adın sahibinden izler taşımaktadır. Çalışmada, Bizim Ahıska dergisinin sahibi ve genel yayın yönetmeni Yunus Zeyrek’in dergide kullandığı Nusret Kopuzlu müstear adı örnek olay olarak incelenmiştir. Bu müstear adın alınma nedenleri, müstear adın Zeyrek’ten taşıdığı izler ve bu müstear adla kaleme alınan yazılar incelenmiştir. Çalışmanın sonunda incelenen Nusret Kopuzlu müstear adından hareketle çıkarımlarda bulunulmuştur.
ESKİ TÜRK YAZITLARINDA SÖZLÜKSEL CİNSİYET KATEGORİSİ
ESKİ TÜRK YAZITLARINDA SÖZLÜKSEL CİNSİYET KATEGORİSİ
Yazar: Uluscu, Gizem
Dergi: Gazi Türkiyat No. 30, 2022
Anahtar kelimeler: cinsiyet,Eski Türk Yazıtları,sözlüksel cinsiyet,akrabalık adları,unvanlar,hayvan adları

Cinsiyet, bazı dillerdeki ad türünde olan sözcüklerin ‘dişil’, ‘eril’ ve ‘yansız (nötr)’ olarak ayrılmasıyla ortaya çıkan bir dilbilgisi kategorisidir. Bu kategori sözcüklere ekler getirilmesi, sözcüğün cinsiyete göre farklı çekimlenmesi, cinsiyet ayrımına göre artikel kullanma şeklinde kendini gösterir. Türkçede adlarda cinsiyet kategorisi yoktur. Türkçede cinsiyet eklerinin varlığı ise çeşitli araştırmacılar tarafından tartışılmıştır. Dillerde cinsiyet bildirme yolları dilbilgisel cinsiyetle sınırlı değildir. Bir dilde biyolojik cinsiyetle bağlantılı olarak cinsiyet farklılıklarını veren sözcüklerin bulunması o dilde sözlüksel cinsiyet kategorisinin varlığının göstergelerindendir. Türkçede de cinsiyet ayrımlarını yansıtan sözcükler mevcuttur. Bu çalışmada Türkçedeki cinsiyet kategorisiyle ilgili daha önce yapılan çalışmalara yer verildikten sonra, Eski Türk Yazıtlarında cinsiyet ayrımını yansıtan sözcükler saptanmıştır. Bu sözcükler kadın ve erkek cinsiyetini belirtmek için kullanılan sözcükler ile akrabalık adları, unvanlar ve hayvan adlarında cinsiyeti belirten sözcükler olmak üzere kategorilere ayrılarak incelenmiştir. İncelenen sözcüklerin kökenleriyle ilgili görüşlere ve -varsa- sözcüklerle ilgili okuma farklılıklarına da değinilmiştir. Türkçenin yazılı metinlerle bilinen en eski devresinden itibaren sözlüksel cinsiyet kategorisine sahip olduğu vurgulanmıştır.

Cinsiyet, bazı dillerdeki ad türünde olan sözcüklerin ‘dişil’, ‘eril’ ve ‘yansız (nötr)’ olarak ayrılmasıyla ortaya çıkan bir dilbilgisi kategorisidir. Bu kategori sözcüklere ekler getirilmesi, sözcüğün cinsiyete göre farklı çekimlenmesi, cinsiyet ayrımına göre artikel kullanma şeklinde kendini gösterir. Türkçede adlarda cinsiyet kategorisi yoktur. Türkçede cinsiyet eklerinin varlığı ise çeşitli araştırmacılar tarafından tartışılmıştır. Dillerde cinsiyet bildirme yolları dilbilgisel cinsiyetle sınırlı değildir. Bir dilde biyolojik cinsiyetle bağlantılı olarak cinsiyet farklılıklarını veren sözcüklerin bulunması o dilde sözlüksel cinsiyet kategorisinin varlığının göstergelerindendir. Türkçede de cinsiyet ayrımlarını yansıtan sözcükler mevcuttur. Bu çalışmada Türkçedeki cinsiyet kategorisiyle ilgili daha önce yapılan çalışmalara yer verildikten sonra, Eski Türk Yazıtlarında cinsiyet ayrımını yansıtan sözcükler saptanmıştır. Bu sözcükler kadın ve erkek cinsiyetini belirtmek için kullanılan sözcükler ile akrabalık adları, unvanlar ve hayvan adlarında cinsiyeti belirten sözcükler olmak üzere kategorilere ayrılarak incelenmiştir. İncelenen sözcüklerin kökenleriyle ilgili görüşlere ve -varsa- sözcüklerle ilgili okuma farklılıklarına da değinilmiştir. Türkçenin yazılı metinlerle bilinen en eski devresinden itibaren sözlüksel cinsiyet kategorisine sahip olduğu vurgulanmıştır.
“MODERNLİĞİN” TANZİM ETTİĞİ GARDIROPLAR: TANZİMAT DÖNEMİ ROMANLARINDA GİYİM-KUŞAM
“MODERNLİĞİN” TANZİM ETTİĞİ GARDIROPLAR: TANZİMAT DÖNEMİ ROMANLARINDA GİYİM-KUŞAM
Yazar: Tüzel, Bilge
Dergi: Gazi Türkiyat No. 30, 2021
Anahtar kelimeler: Geleneksel giyim,kılık-kıyafet,moda,Tanzimat,Batılılaşma

Giyim biçimi toplumdan topluma değişiklik göstermektedir. Toplumların birbirleriyle etkileşimleriyle değişmekte ve dönüşmektedir. Dönem şartlarına ve beğeni anlayışına göre şekillenen değişim ve dönüşüm olağan olarak değerlendirilmektedir. Değişim ve dönüşüm sürecinde giyimin “kendine has olan”ı yitirildiği zaman kültürel etkileşim kavramından çıkarak taklide evrilmektedir. Taklidin görünürlülüğü öncelikle biçimle/dış görünüşle fark edilmektedir. Giyim, bu makale kapsamında incelenen Tanzimat Dönemi romanlarında Batı’yı taklit etmenin gösterimi açısından araçsal olarak kullanılmıştır. Bu çalışmada, Tanzimat dönemi romanlarından Felâtun Bey ile Râkım Efendi, Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat, Araba Sevdası ve İntibah incelenmiştir. Ele alınan romanlarda giyimin dönemsel anlamı, değişimi, üretimi ve kullanım biçimi irdelenmiştir. Romanlardaki karakterlerin düşünce biçiminin giyimlerine yansıdığı ve toplumdaki bireyler tarafından giyimlerine göre kişilerin değerlendirildiği görülmüştür. Alafranga karakterlerin giyimlerinde israf, marka tutkuları ve Batı’nın giyim tarzına yakınlıkları gözlemlenmiştir. Alaturka karakterlerin ise geleneksel kıyafetleri tercih ettikleri görülmüştür. Geleneksel kıyafet giymeyi ve üretmeyi tercih eden karakterlerin toplumda “cahil” olarak algılandığı Batılı gibi giyinen karakterlerin ise bilgin, akıllı ve zevk sahibi görüldüğü gözlemlenmiştir.

Giyim biçimi toplumdan topluma değişiklik göstermektedir. Toplumların birbirleriyle etkileşimleriyle değişmekte ve dönüşmektedir. Dönem şartlarına ve beğeni anlayışına göre şekillenen değişim ve dönüşüm olağan olarak değerlendirilmektedir. Değişim ve dönüşüm sürecinde giyimin “kendine has olan”ı yitirildiği zaman kültürel etkileşim kavramından çıkarak taklide evrilmektedir. Taklidin görünürlülüğü öncelikle biçimle/dış görünüşle fark edilmektedir. Giyim, bu makale kapsamında incelenen Tanzimat Dönemi romanlarında Batı’yı taklit etmenin gösterimi açısından araçsal olarak kullanılmıştır. Bu çalışmada, Tanzimat dönemi romanlarından Felâtun Bey ile Râkım Efendi, Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat, Araba Sevdası ve İntibah incelenmiştir. Ele alınan romanlarda giyimin dönemsel anlamı, değişimi, üretimi ve kullanım biçimi irdelenmiştir. Romanlardaki karakterlerin düşünce biçiminin giyimlerine yansıdığı ve toplumdaki bireyler tarafından giyimlerine göre kişilerin değerlendirildiği görülmüştür. Alafranga karakterlerin giyimlerinde israf, marka tutkuları ve Batı’nın giyim tarzına yakınlıkları gözlemlenmiştir. Alaturka karakterlerin ise geleneksel kıyafetleri tercih ettikleri görülmüştür. Geleneksel kıyafet giymeyi ve üretmeyi tercih eden karakterlerin toplumda “cahil” olarak algılandığı Batılı gibi giyinen karakterlerin ise bilgin, akıllı ve zevk sahibi görüldüğü gözlemlenmiştir.
VI. HAÇLI SEFERİ’Nİ SONA ERDİREN 1299 YÂFÂ ANTLAŞMASI’NIN ŞARTLARI VE DEĞERLENDİRİLMESİ
VI. HAÇLI SEFERİ’Nİ SONA ERDİREN 1299 YÂFÂ ANTLAŞMASI’NIN ŞARTLARI VE DEĞERLENDİRİLMESİ
Yazar: Karakaş, Şehri
Dergi: Gazi Türkiyat No. 31, 2022
Anahtar kelimeler: Melik Kâmil,II. Friedrich,Altıncı Haçlı Seferi,Kudüs,Yafa Antlaşması

Kutsal Roma-Alman İmparatoru II. Friedrich liderliğinde başlayan Altıncı Haçlı Seferi, birçok yönüyle Haçlı seferleri tarihinde bir istisnayı oluşturur. Nerdeyse hiç kan dökülmeyen 1228-1229 yıllarında gerçekleşen sefer sonunda Mısır ve Sicilya arasında bir diplomasi örneği sergilenmiş, uzun ve çetin geçen müzakereler neticesinde 1229 yılında maddeleri en az sefer kadar ilginç olan Yafa Sulhu akdedilmiştir.  Bu antlaşmayla Haçlılar yıllardan beri büyük uğraş ve kayıp verdikleri Kudüs ve çevresini kılıç sallamadan elde ettiler. Antlaşmanın en önemli maddeleri; Kubbetü’s Sahrâ ve Mescidü’l Aksâ’nın içinde bulunduğu Haremü’ş-Şerif dışında Kudüs’ün Hıristiyanlara bırakılması ve Kudüs’ün surlarında mütareke müddetince onarım yapılamayacağıydı. Kudüs’ün savaşmadan Hıristiyanlara teslimi nedeniyle İslâm kamuoyunda büyük yankı uyandıran bu antlaşma, Kutsal Roma-Alman İmparatoru II. Friedrich ve yandaşları tarafından bir diplomasi zaferi olarak kabul edilmesine rağmen Müslümanlar ile Hıristiyanların ittifakının bir sonucu olduğundan ne İslâm dünyasında ne de Papalık nezdinde kabul görmemiştir.  Yafa mütarekesi maddeleri, İslâm kaynakları ve Haçlı kronikleri arasında büyük bir tutarsızlık göstermektedir. Bu cihetle özellikle muasır kaynakları karşılaştırarak yapılan değerlendirme üzerine, antlaşma maddeleri üzerine bir yargıya ulaşmak, çalışmamızın çerçevesini oluşturmaktadır.

Kutsal Roma-Alman İmparatoru II. Friedrich liderliğinde başlayan Altıncı Haçlı Seferi, birçok yönüyle Haçlı seferleri tarihinde bir istisnayı oluşturur. Nerdeyse hiç kan dökülmeyen 1228-1229 yıllarında gerçekleşen sefer sonunda Mısır ve Sicilya arasında bir diplomasi örneği sergilenmiş, uzun ve çetin geçen müzakereler neticesinde 1229 yılında maddeleri en az sefer kadar ilginç olan Yafa Sulhu akdedilmiştir.  Bu antlaşmayla Haçlılar yıllardan beri büyük uğraş ve kayıp verdikleri Kudüs ve çevresini kılıç sallamadan elde ettiler. Antlaşmanın en önemli maddeleri; Kubbetü’s Sahrâ ve Mescidü’l Aksâ’nın içinde bulunduğu Haremü’ş-Şerif dışında Kudüs’ün Hıristiyanlara bırakılması ve Kudüs’ün surlarında mütareke müddetince onarım yapılamayacağıydı. Kudüs’ün savaşmadan Hıristiyanlara teslimi nedeniyle İslâm kamuoyunda büyük yankı uyandıran bu antlaşma, Kutsal Roma-Alman İmparatoru II. Friedrich ve yandaşları tarafından bir diplomasi zaferi olarak kabul edilmesine rağmen Müslümanlar ile Hıristiyanların ittifakının bir sonucu olduğundan ne İslâm dünyasında ne de Papalık nezdinde kabul görmemiştir.  Yafa mütarekesi maddeleri, İslâm kaynakları ve Haçlı kronikleri arasında büyük bir tutarsızlık göstermektedir. Bu cihetle özellikle muasır kaynakları karşılaştırarak yapılan değerlendirme üzerine, antlaşma maddeleri üzerine bir yargıya ulaşmak, çalışmamızın çerçevesini oluşturmaktadır.
AHMED IRSOY’UN MÜSTEAR MEVLEVİ AYİNİ İLE ZEKÂİ DEDE’NİN MÂYE MEVLEVİ AYİNİ ARASINDAKİ BENZERLİKLER ÜZERİNE İNCELEME
AHMED IRSOY’UN MÜSTEAR MEVLEVİ AYİNİ İLE ZEKÂİ DEDE’NİN MÂYE MEVLEVİ AYİNİ ARASINDAKİ BENZERLİKLER ÜZERİNE İNCELEME
Yazar: Bayrakçı, Ömer Faruk
Dergi: Gazi Türkiyat No. 31, 2022
Anahtar kelimeler: Türk Din Mûsikîsi,Mevlevi Ayini,Zekâi Dede,Ahmed Irsoy,Mevlevi Ayini Besteciliği

Bu çalışmada Türk Mûsikîsi’nde temel öğretim yöntemi olan meşk sistemi ile hoca-talebe etkileşiminin Mevlevi Ayini formu özelinde etkisi üzerine genel bir sonuç elde etmek amaçlanmıştır. Bestelenmiş tüm Mevlevi Ayinleri bu araştırmanın evrenini oluşturmaktadır. Örneklem grubu ise Zekâi Dede’nin Mâye Mevlevi Ayini ve Ahmed Irsoy’un Müstear Mevlevi Ayinleri’nden oluşmaktadır. Nitel araştırma yöntemlerine göre yapılandırılmış bu çalışma tekli durum çalışması çerçevesinde desenlenmiş ve teorik çerçevenin oluşturulması bağlamında kitap, tez, dergi, makale ve benzeri kaynaklarla veri toplama tekniklerinden yararlanılmıştır. Çalışma için Zekâi Dede’nin Mâye Mevlevi Ayini, Ahmed Irsoy’un Müstear Mevlevi Ayini ile makamsal ve güfte, usûl-vezin yönününden karşılaştırılarak benzerlikler tespit edilmiş, böylece Türk Mûsikîsi’nde hoca-talebe etkileşiminin Mevlevi Ayini besteciliğindeki etkisi ortaya koyulmaya çalışılmıştır.

Bu çalışmada Türk Mûsikîsi’nde temel öğretim yöntemi olan meşk sistemi ile hoca-talebe etkileşiminin Mevlevi Ayini formu özelinde etkisi üzerine genel bir sonuç elde etmek amaçlanmıştır. Bestelenmiş tüm Mevlevi Ayinleri bu araştırmanın evrenini oluşturmaktadır. Örneklem grubu ise Zekâi Dede’nin Mâye Mevlevi Ayini ve Ahmed Irsoy’un Müstear Mevlevi Ayinleri’nden oluşmaktadır. Nitel araştırma yöntemlerine göre yapılandırılmış bu çalışma tekli durum çalışması çerçevesinde desenlenmiş ve teorik çerçevenin oluşturulması bağlamında kitap, tez, dergi, makale ve benzeri kaynaklarla veri toplama tekniklerinden yararlanılmıştır. Çalışma için Zekâi Dede’nin Mâye Mevlevi Ayini, Ahmed Irsoy’un Müstear Mevlevi Ayini ile makamsal ve güfte, usûl-vezin yönününden karşılaştırılarak benzerlikler tespit edilmiş, böylece Türk Mûsikîsi’nde hoca-talebe etkileşiminin Mevlevi Ayini besteciliğindeki etkisi ortaya koyulmaya çalışılmıştır.