“ÇAN” YÖRESİNDE KUTLAMA, HIDRELLEZ VE BİR RAMAZAN GELENEĞİ ZİYACIYA ÇIKMA RİTÜELLERİ ÜZERİNE
About The Celebrations  Hıdrellez And A Ramadan Tradition Going To Ziyaci Rituals Of The “çan” District
Yazar: Güleç, Assst. Prof. Dr. Hamdi; Türker, Engin
Dergi: Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 20 No. 3, 2013
Anahtar kelimeler: Çan, yöreye ait kutlamalar, Hıdrellez, Ziyacıya çıkma, gelenek

Halk bilimi türkülerden ninnilere, halk inanışlarından doğum ve ölüm geleneklerine, el sanatlarından halk meteorolojisine kadar; halkı kucaklayan geniş bir yelpaze gibi onun maddi ve manevi hayatına yön veren bütün değerleri incelemektedir. Modern çağın bir gereği olarak haberleşme ve iletişim araçlarının, maddi ve manevi kültürümüz üzerindeki olumsuz etkileri devam etmektedir. Halk arasında son kalıntılar olsa da bu kültür unsurlarını derlemeli, sahip çıkmalı ve bilimsel açılardan değerlendirmeliyiz. Halk bilimi ürünleri geçmişte olduğu gibi bugün ve yarında yaşayacak ve yok olmayacaklardır. Çanakkale‟nin Çan ilçesi halk bilimi ürünleri bakımından oldukça zengin ve verimli bir yöredir. Çan, halk kültürü değerleri bakımından önemli bir konuma sahiptir. Çan‟ın en uzak yerleşim merkezleri olan Çan köylerinde bugün bile halk bilimi verimlerinin canlılığını koruduğu ve yaşadığını görmekteyiz. Günümüzde kurtarılabilen her halk bilimi ve halk kültürü unsurları geleceğin kültür mirasını oluşturmaktadır. Bu çalışmada yöredeki sünnet ve asker uğurlama törenleri, dini ve milli bayramlar, festival, panayır ve deve güreşleriyle Hıdrellez, Ziyacıya Çıkma gibi geleneklere ait uygulamalar değerlendirilerek incelenmiştir. Çan yöresi halk bilimi ürünlerinin, uzak bir coğrafya da olsa Kafkasya ve Orta Asya‟da yaşayan Türk halklarının kültürleriyle benzerlik gösterdiği görülmüştür. Bu da dünyanın çeşitli bölgelerinde yaşayan Türk kavimlerinin aynı köklerden beslendiğini ortaya koymaktadır

From folk songs to lullabies  from public beliefs to death traditions  from handicrafts to people’s meteorologies  Folklore searches all the values that direct the folk’s moral and material life as a big fan covering the people  Negative effects of communication instruments on our moral and material culture have been in progress by force of modern time  Cultural elements should be gathered together  protected  and searched scientifically even though they are the last remains among the people  Folklore products survive today and will survive tomorrow as they survived in the past and they will never die out  Çan  the district of Çanakkale Province  is a very rich and productive area in Folklore products  Çan has an important place in point of folk culture values  We can see that even today folklore productions keep their dynamism and still survive in the Çan villages which are the furthest settlements of Çan  Each of the folklore and popular culture elements which can be saved will build up to be the cultural heritage of the future  The circumcision and soldier farewell ceremonies  religious and national holidays  festivals  fairs and camel wrestling along with the practices regarding Hıdrellez and going to Ziyacı have been examined by evaluation   It has been seen that folklore products of Çan region show similarities to the cultures of the people living in Caucasia and Central Asia although they are located distances  It also presents that Turkish societies living in various parts of the world take their nourishments from the same source    Key Words: Çan  celebrations belonging to district  Hıdrellez  going to Ziyacı  tradition    Özet  Halk bilimi türkülerden ninnilere  halk inanışlarından doğum ve ölüm geleneklerine  el sanatlarından halk meteorolojisine kadar; halkı kucaklayan geniş bir yelpaze gibi onun maddi ve manevi hayatına yön veren bütün değerleri incelemektedir  Modern çağın bir gereği olarak haberleşme ve iletişim araçlarının  maddi ve manevi kültürümüz üzerindeki olumsuz etkileri devam etmektedir  Halk arasında son kalıntılar olsa da bu kültür unsurlarını derlemeli  sahip çıkmalı ve bilimsel açılardan değerlendirmeliyiz  Halk bilimi ürünleri geçmişte olduğu gibi bugün ve yarında yaşayacak ve yok olmayacaklardır  Çanakkale’nin Çan ilçesi halk bilimi ürünleri bakımından oldukça zengin ve verimli bir yöredir  Çan  halk kültürü değerleri bakımından önemli bir konuma sahiptir  Çan’ın en uzak yerleşim merkezleri olan Çan köylerinde bugün bile halk bilimi verimlerinin canlılığını koruduğu ve yaşadığını görmekteyiz  Günümüzde kurtarılabilen her halk bilimi ve halk kültürü unsurları geleceğin kültür mirasını oluşturmaktadır  Bu çalışmada yöredeki sünnet ve asker uğurlama törenleri  dini ve milli bayramlar  festival  panayır ve deve güreşleriyle Hıdrellez  Ziyacıya Çıkma gibi geleneklere ait uygulamalar değerlendirilerek incelenmiştir  Çan yöresi halk bilimi ürünlerinin  uzak bir coğrafya da olsa Kafkasya ve Orta Asya’da yaşayan Türk halklarının kültürleriyle benzerlik gösterdiği görülmüştür  Bu da dünyanın çeşitli bölgelerinde yaşayan Türk kavimlerinin aynı köklerden beslendiğini ortaya koymaktadır   Anahtar Kelimeler: Çan  yöreye ait kutlamalar  Hıdrellez  Ziyacıya çıkma  gelenek