Kurgan Tipi Gömüt Yapısı, Yeni Öneriler ve Kültürlerarası Etkileşimdeki Olası Rolü: Kuzey Karadeniz (Büyük Olbia) Örneği
Kurgan, New Suggestions and Its Possible Role in Intercultural Interactions: the Northern Black Sea (Greater Olbia) Case
Yazar: Sezer, Okan
Dergi: Anatolian Research No. 27, 2021
Anahtar kelimeler: Archaeology ; Arkeoloji ; Kurgan,Karadeniz Arkeolojisi,İskitler,Eski Yunan,Olbia,Gömüt

Tartışmalı  olanların  dışında  bilinen  en  eski  örneklerine  MÖ  3.  binyılda  rastlanan  kurganlar Eski Avrasya toplumları tarafından bozkır kuşağında sıklıkla uygulanmış bir gömüt mimarisidir. İklim ve düzensiz yağış rejimi nedeniyle bozkır kuşağında yaşanan kıtlıklar belli dönemlerde birbirini tetikleyen göç hareketlerine neden olmuş, Anadolu ve  Yakın  Doğu  söz  konusu  göç  hareketlerinin  ulaşmayı  hedefledikleri  coğrafyalar  arasında yer almış ve böylelikle kurgan tipi gömüt yapısı diğer toplumlar tarafından da  tanınır  hale  gelmiştir.  Toplumlar  arasındaki  iletişimin  şekli  tek  başına  kuzeyden  güneye doğru ilerleyen göçlerden ibaret değildir. MÖ 7-6. yüzyıllarda farklı sosyal ve ekonomik  nedenlere  dayanan  Eski  Yunan  koloni  faaliyetlerinin  Karadeniz’in  kuzey  kıyılarında  başladığı  bilinmektedir.  Aynı  tarihlerde  bölgede  varlığı  artış  gösteren  atlı-göçer  toplumlar  ile  çeşitli  kültürel  etkileşimler  gerçekleşmiştir.  Pre-Hellenistik  Dönem’e  tarihlendirilen  kurganlar  Büyük  Olbia’nın  tarihi  sınırlarında  kalan  Kırım’ın  kuzeybatısında  yoğunlaşmaktadır.  Çalışmada  bir  kısmı  geçmiş  kurtarma  kazılarıyla  ortaya  çıkarılan  tanımlı  kurganlardan  bazıları  derlenmiş,  kurgan  gelenekli  atlı-göçer  toplum  modeli  adına  öneriler  sunulmuş  ve  atlı-göçer  toplumlar  ile  Eski  Yunan  toplumu  arasındaki  olası  etkileşimler  kurgan  temelinde  var  olan  önerilerle  birlikte  değerlendirilmiştir.

Apart  from  some  controversial  ones,  kurgans  are  a  model  of  grave  architecture  frequently used by ancient Eurasian societies in the steppes, with the oldest-known examples  of  kurgans  dating  back  to  the  third  millennium  BC.  Famines  caused  by  climate  conditions  and  erratic  rainfall  patterns  led  to  migrations  that  triggered  one-after another throughout particular periods. Kurgan became known by other societies  as  a  result  of  these  migrations  happening  toward  certain  geographies  such  as  Anatolia  and  the  Near  East.  The  mode  of  societal  interactions  is  not  solely  composed  of  migrations  from  north-to-south.  Ancient  Greeks’  activities  on  establishing colonies along the northern shore of the Black Sea are known to have started in the 7th-6th century BC for various social and economic reasons. During these centuries, certain cultural interactions took place with the nomadic horseman tribes that were gaining strength. Kurgans date back to the pre-Hellenistic period, with many found in the northwest of the Crimean Peninsula, located within the historical borders of Greater Olbia. This paper aims to bring together some of the kurgans that have been investigated by rescue excavations, to offer some suggestions for a model of the kurgan-centered society, and to evaluate possible further interactions between the nomadic horseman tribes and ancient Greek society in the context of kurgan architecture with existing suggestions.