Dava Zamanaşımı Kaynaklı Adaletsizlik: Dava Zamanaşımı Süresinin Kanun Yolu Aşamasında Dolması Sonucunda Düşme Kararı Verilmesi
Injustice Due to the Statute of Limitations: Issue of a Dismissal Decision Resulting from the Expiry of the Statute of Limitations During the Appeal Process
Yazar: Üzülmez, İlhan; Ölmez, Gökhan
Dergi: Ceza Hukuku ve Kriminoloji Dergisi, Vol. 13 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Courts and Sentencing ; Mahkemeler ve Cezanın Belirlenmesi ; Dava zamanaşımı,Düşme Kararı,Zamanaşımının Engellenmesi ; Statute of Limitation,Decision of Dismissal,Prevention of Satute of Limitations

Ceza muhakemesinin nihai hedefi cezai uyuşmazlığın esasını çözmektir: Suç işleyen kişinin mahkûm edilmesiyle norm ihlalinin karşılıksız kalmadığını gören toplum ve suç mağduru olan birey tarafından ceza adalet sistemine duyulan kurumsal nitelikteki güven teyit edilir. Bir suçun işlenmediğinin tespiti halinde ise, ceza hukukunun toplumsal işlevini yerine getirmesi gereken bir olayın gerçekleşmediği belirlenerek sisteme duyulan güven, haksız suçlamaların karşılık bulmadığı ekseninde teyit edilmiş olur. Modern ceza muhakemesi sistemleri uyuşmazlığın esası çözülerek “maddi anlamda adaletin tesis edilmesi” yerine “prosedürel adalet” olarak nitelendirilebilecek çözümlere ulaşılmasına da imkân tanınmaktadır. Başta muhakemenin başlatılmasının veya ilerlemesinin bazı muhakeme sistemi dışı şartlara tabi tutulduğu haller olmak üzere ceza muhakemesinin uyuşmazlığın esasını çözme hedefinden ayrılmasına sebep olan birçok farklı normatif amaçlılık bulunur. Hukuki niteliğine dair görüş birliği bulunmayan dava zamanaşımı müessesesi, zamanaşımı süresinin sona ermesi halinde, kamu davasının düşmesine karar verilerek uyuşmazlığın ortadan kaldırılmasını gerektirir. Mahiyeti itibarıyla kanunda öngörülen bir cezasızlık sebebi olarak nitelendirilebilecek ve maddi ceza hukuku kurumu olan dava zamanaşımının, ortada uyuşmazlığın esasını çözen bir ilk derece mahkemesi kararı bulunmasına rağmen kanun yolu aşamasında hukuki sonuç doğurması adaletsizliğe sebebiyet vermektedir. Bu çalışmada, söz konusu hukuki soruna ilişkin belirlemeler yapılarak karşılaştırmalı hukukta benimsenen dava zamanaşımının engellenmesini sağlayan düzenlemeden hareketle bir çözüm önerisi sunulmak tadır

The ultimate goal of criminal proceedings is resolving the substance of the criminal dispute: by conviction, social and individual confidence in the institutional nature of the criminal justice system is reaffirmed, as society and the victim see that the violation of norm has not gone unpunished. Acquittance judgments establish that no crime has been committed, and confidence in the system is confirmed on the basis that false accusations do not prevail, since it is established that an event that requires the performance of criminal law’s social function has not occurred. Modern criminal procedure systems also allow for solutions that can be characterized as “procedural justice”, rather than achieving “substantive justice”. There are many different normative purposes that cause the criminal process to deviate from the goal of resolving the substantive dispute, such as cases where the initiation or continuation of the process is subject to certain extra procedural conditions. The statute of limitations requires the termination of the dispute at the end of the limitation period. The statute of limitations, as a legal ground of impunity, and therefore a substantive criminal law institution, leads to injustice when it produces legal consequences at the appeal stage,  despite the existence of a court decision that resolves the substance of the dispute. This study analyzes the legal problem and proposes a solution based on comparative legal systems that provide for the suspension of the statute of limitations.