Mali saydamlık–güvenlik ikileminde Savunma Sanayii Destekleme Fonu: Türkiye ekonomi politikalarında bütçe dışı bir fonun konumu (2006–2024)
The defence industry support fund in the fiscal transparency–security dilemma: The position of an off-budget fund in Türkiye’s economic policies (2006–2024)
Yazar: Sakar, Zeynep Müjde; Kıratoğlu, Emrah
Dergi: Gazi İktisat ve İşletme Dergisi, Vol. 12 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Development Economics - Macro ; Kalkınma Ekonomisi - Makro ; Policy of Treasury ; Maliye Politikası ; kamu maliyesi,bütçe dışı fon,SSDF,mali saydamlık ; public finance,off-budget fund,defence ındustry support fund (SSDF),fiscal transparency.

Bu çalışma, ekonomi politikaları içerisinde stratejik bir hamle olarak görülen Savunma Sanayii Destekleme Fonu’nun (SSDF) kamu maliyesi içindeki konumunu, mali büyüklüğünü ve bütçe dengesiyle kompozisyonel ilişkisini 2006–2024 dönemi için betimleyici bir çerçevede incelemektedir. SSDF’nin yıllık nominal tutarları, hacim endeksi, fonun toplam ve faiz dışı kamu harcamaları ile GSYH içindeki payları ve bütçe dengesi ile “SSDF hariç daraltılmış denge” karşılaştırması üzerinden analiz edilmektedir. Bulgular, SSDF’nin seyrinin üç alt dönemde incelenebileceğini göstermektedir: 2006–2013 arasında görece düşük düzeyli ve istikrarlı bir “birikim dönemi”; 2014–2017 arasında fonun ölçeğinin ve kamu harcamaları içindeki payının arttığı “hızlanma dönemi”; 2018 sonrasında ise hem hacim hem oran göstergelerinde keskin sıçramaların gözlendiği “sıçrama dönemi”. 2018 sonrası dönemde SSDF’nin toplam ve faiz dışı harcamalar ile GSYH içindeki payının yaklaşık iki katına yakın artması, fonu kamu savunma finansmanı açısından stratejik bir bileşen haline getirmekte ve bütçe açığının düzeyi ile oynaklığını anlamlı ölçüde etkilemektedir. Çalışmanın özgün katkısı, SSDF’nin mali profilini yalnızca bütçe dışı fon literatürü ve mali saydamlık tartışmaları bağlamında değil; aynı zamanda Türkiye’nin güvenlik ortamı, savunma sanayii politika belgeleri, yerlileşme ve ihracat performansı ile birlikte ele alarak, fonun “klasik” bütçe dışı fon niteliğini aşan stratejik rolünü ortaya koymasıdır.

This study examines, within a descriptive analytical framework, the position of the Defence Industry Support Fund (SSDF)—widely regarded as a strategic instrument within economic policy—within public finance, focusing on its fiscal magnitude and its compositional relationship with the budget balance over the period 2006–2024. The analysis is based on SSDF’s annual nominal amounts, a volume index, the Fund’s shares in total and primary public expenditures and in GDP, as well as a comparison between the standard budget balance and a “narrow” balance excluding SSDF. The findings indicate that the trajectory of SSDF can be analysed in three sub-periods: a relatively low-level and stable “accumulation period” between 2006 and 2013; an “acceleration period” from 2014 to 2017, during which the scale of the Fund and its share in public expenditures increased; and, from 2018 onwards, a “leap period” characterised by sharp jumps in both level and ratio indicators. In the post-2018 period, the fact that SSDF’s shares in total and primary expenditures as well as in GDP almost double transforms the Fund into a strategic component of defence financing and significantly affecting both the level and the volatility of the budget deficit. The original contribution of the study lies in analysing the fiscal profile of SSDF not only within the framework of the literature on off-budget funds and fiscal transparency debates, but also in conjunction with Türkiye’s security environment, defence industry policy documents, localisation and export performance, thereby demonstrating the Fund’s strategic role that goes beyond the conventional notion of an off-budget fund.