I. Dünya Savaşı Sırasında Sırbistan ile Osmanlı Devleti Arasında Yaşanan Tabiiyet Sorunlarına Dair Bazı Tespitler
I. Dünya Savaşı Sırasında Sırbistan ile Osmanlı Devleti Arasında Yaşanan Tabiiyet Sorunlarına Dair Bazı Tespitler
Yazar: Şahin, Feyza Kurnaz
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 65, 2018
Anahtar kelimeler: Balkan Savaşları,I. Dünya Savaşı,Sırbistan,Osmanlı Devleti,Tabiiyet

Çalışmanın amacı I. Dünya Savaşı sırasında Osmanlı Devleti ile Sırbistan arasında yaşanan tabiiyetle ilgili sorunları irdelemek olarak tanımlanır. Bilindiği gibi Osmanlı Devleti Balkan savaşları sonrasında geniş ölçüde toprak ve nüfus kaybına uğramıştır. Bunun sonucunda kaybedilen topraklardaki Müslüman ahalinin bir kısmı Osmanlı topraklarına göç ederken, diğer bir kısmı ise mevcut topraklarda yaşamaya devam etmiştir. Savaşın ardından Balkan Devletleri ile imzalanan antlaşmalarla hem sınır meseleleri halledilmeye çalışılmış hem de Osmanlı Devleti’nin kaybettiği topraklarda kalan Müslümanların hukukunu korumaya yönelik esaslar tespit edilmiştir. Bu kapsamda Müslümanların tabiiyet, mülkiyet, askerlik, din ve ibadet özgürlüklerinin uluslararası alanda garanti edilmesi için çaba harcanmıştır. Osmanlı Devleti, Balkan savaşları sonrasında Sırbistan’a da toprak bıraktığı için iki ülke arasında imzalanan 14 Mart 1914 tarihli İstanbul Antlaşması gereğince Müslümanların hukuku korunmaya ve iki devlet arasında yaşanan tabiiyet sorunları çözüme ulaştırılmaya çalışılmıştır. Sırbistan’da kalan Müslüman nüfus ile Sırbistan uyruklu olup Osmanlı Devleti topraklarında ikamet eden Sırp nüfus için tabiiyet seçimi belli esaslara bağlanmıştır. Ancak antlaşmalarda yer alan esaslar taraf devletlerin izledikleri politika ve uygulamalar neticesinde tam anlamıyla yerine getirilmemiştir. Bunda Balkan savaşlarının hemen ardından I. Dünya savaşının başlamasının etkisi büyüktür. Özellikle Osmanlı Devleti ile Sırbistan’ın rakip taraflarda yer alması tabiiyet meselelerinin çözümünde yaşanan sıkıntıları artırmıştır. Çalışmada temel olarak Başbakanlık Osmanlı Arşivi Belgelerinden, Harice Nezareti tabiiyet talimatnamelerinden ve telif eserlerden faydalanılmıştır.

Çalışmanın amacı I. Dünya Savaşı sırasında Osmanlı Devleti ile Sırbistan arasında yaşanan tabiiyetle ilgili sorunları irdelemek olarak tanımlanır. Bilindiği gibi Osmanlı Devleti Balkan savaşları sonrasında geniş ölçüde toprak ve nüfus kaybına uğramıştır. Bunun sonucunda kaybedilen topraklardaki Müslüman ahalinin bir kısmı Osmanlı topraklarına göç ederken, diğer bir kısmı ise mevcut topraklarda yaşamaya devam etmiştir. Savaşın ardından Balkan Devletleri ile imzalanan antlaşmalarla hem sınır meseleleri halledilmeye çalışılmış hem de Osmanlı Devleti’nin kaybettiği topraklarda kalan Müslümanların hukukunu korumaya yönelik esaslar tespit edilmiştir. Bu kapsamda Müslümanların tabiiyet, mülkiyet, askerlik, din ve ibadet özgürlüklerinin uluslararası alanda garanti edilmesi için çaba harcanmıştır. Osmanlı Devleti, Balkan savaşları sonrasında Sırbistan’a da toprak bıraktığı için iki ülke arasında imzalanan 14 Mart 1914 tarihli İstanbul Antlaşması gereğince Müslümanların hukuku korunmaya ve iki devlet arasında yaşanan tabiiyet sorunları çözüme ulaştırılmaya çalışılmıştır. Sırbistan’da kalan Müslüman nüfus ile Sırbistan uyruklu olup Osmanlı Devleti topraklarında ikamet eden Sırp nüfus için tabiiyet seçimi belli esaslara bağlanmıştır. Ancak antlaşmalarda yer alan esaslar taraf devletlerin izledikleri politika ve uygulamalar neticesinde tam anlamıyla yerine getirilmemiştir. Bunda Balkan savaşlarının hemen ardından I. Dünya savaşının başlamasının etkisi büyüktür. Özellikle Osmanlı Devleti ile Sırbistan’ın rakip taraflarda yer alması tabiiyet meselelerinin çözümünde yaşanan sıkıntıları artırmıştır. Çalışmada temel olarak Başbakanlık Osmanlı Arşivi Belgelerinden, Harice Nezareti tabiiyet talimatnamelerinden ve telif eserlerden faydalanılmıştır.