Hoca Ahmed Yesevi’nin Divan-ı Hikmet’inde Kabir Hayatı
Hoca Ahmed Yesevi’nin Divan-ı Hikmet’inde Kabir Hayatı
Yazar: Karagöz, Nail
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 18 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Yesevî,Divan-ı Hikmet,Ahiret,Kabir,İtikat

HocaAhmed Yesevî, 12. Yüzyılın en önemli Türk mutasavvıflarından birisidir. EbuYusuf'’un atadığı Hanefî müftülerin dini düşünceyi şekillendirdiği bir havzadayetişen Yesevî, itikadî konularda Hanefî-Mâturîdî anlayışı benimsemiş, buanlayışı söylediği hikmetlerle yeni Müslüman olmuş Türklere tasavvufgeleneğinin usulleri ile öğretmeye çalışmıştır. Tarihisüreçte İslam inancının temel konuları ilahiyat, nübüvvet ve mead başlıklarıaltında incelenmiştir. Yesevî’nin hikmetlerinde ayrı bir yeri olan “kabir”kavramı bunlardan mead başlığının altında ele alınmaktadır. Ahiret anlamına dagelen mead kavramı ölümden sonraki hayat için kullanılmaktadır. Yesevî, ölüm sonrasıhayatın ilk durağı olup, insanların müşahede tecrübesine açık olan vegenellikle ölünün gömüldüğü yer olarak bilinen “kabir” kavramına çok sıkdeğinir. Kabirde sorgu, ceza ve nimetlendirme konularına çok fazla vurgu yapar.Bundan maksadı insanların henüz ölmeden, elde fırsat varken ahiret hayatındarahat etmeleri ve nimetlere kavuşmaları için hazırlık yapmalarını teminetmektir. Bunun için bazen aşırı tasvirler yapmış, kabir hayatı insanlarınhayal dünyasında canlansın diye aşırı anlatımlara girmiştir. Ancak samimiyetive içtenliği bırakmadığı için muhataplarını etkilemeyi başarmıştır. Bundandolayı olsa gerek hem yaşadığı bölgede hem de Anadolu’da erken dönemlerdenitibaren insanların din algısında önemli etkiler bırakabilmiştir.Çalışmamız,Yesevî’nin Divan-ı Hikmet’i ile sınırlı tutulmuştur. Bununla birlikte Yesevî veeseri hakkında yapılmış çalışmaların konumuzu ilgilendiren kısımlarından daistifade edilmiştir. Çalışma literatür taraması, kavram tahlili, anlama veaçıklama metotlarıyla ele alınmıştır.

HocaAhmed Yesevî, 12. Yüzyılın en önemli Türk mutasavvıflarından birisidir. EbuYusuf'’un atadığı Hanefî müftülerin dini düşünceyi şekillendirdiği bir havzadayetişen Yesevî, itikadî konularda Hanefî-Mâturîdî anlayışı benimsemiş, buanlayışı söylediği hikmetlerle yeni Müslüman olmuş Türklere tasavvufgeleneğinin usulleri ile öğretmeye çalışmıştır. Tarihisüreçte İslam inancının temel konuları ilahiyat, nübüvvet ve mead başlıklarıaltında incelenmiştir. Yesevî’nin hikmetlerinde ayrı bir yeri olan “kabir”kavramı bunlardan mead başlığının altında ele alınmaktadır. Ahiret anlamına dagelen mead kavramı ölümden sonraki hayat için kullanılmaktadır. Yesevî, ölüm sonrasıhayatın ilk durağı olup, insanların müşahede tecrübesine açık olan vegenellikle ölünün gömüldüğü yer olarak bilinen “kabir” kavramına çok sıkdeğinir. Kabirde sorgu, ceza ve nimetlendirme konularına çok fazla vurgu yapar.Bundan maksadı insanların henüz ölmeden, elde fırsat varken ahiret hayatındarahat etmeleri ve nimetlere kavuşmaları için hazırlık yapmalarını teminetmektir. Bunun için bazen aşırı tasvirler yapmış, kabir hayatı insanlarınhayal dünyasında canlansın diye aşırı anlatımlara girmiştir. Ancak samimiyetive içtenliği bırakmadığı için muhataplarını etkilemeyi başarmıştır. Bundandolayı olsa gerek hem yaşadığı bölgede hem de Anadolu’da erken dönemlerdenitibaren insanların din algısında önemli etkiler bırakabilmiştir.Çalışmamız,Yesevî’nin Divan-ı Hikmet’i ile sınırlı tutulmuştur. Bununla birlikte Yesevî veeseri hakkında yapılmış çalışmaların konumuzu ilgilendiren kısımlarından daistifade edilmiştir. Çalışma literatür taraması, kavram tahlili, anlama veaçıklama metotlarıyla ele alınmıştır.