ÖĞRENCİ VE ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİNE GÖRE TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİNİN KÜLTÜREL ÖRÜNTÜSÜ
ÖĞRENCİ VE ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİNE GÖRE TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİNİN KÜLTÜREL ÖRÜNTÜSÜ
Yazar: Çevirme, Hülya; Ünveren, Dilek
Dergi: Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 19 No. 4, 2019
Anahtar kelimeler: Türk Dili ve Edebiyatı Dersi,Kültür,Eğitim

Bu çalışmanın amacı Türk Dili ve Edebiyatı dersinin kültürelişlevi üzerine öğretmen ve öğrencilerin görüşlerinin alınması ve dersinkültürel örüntüsünün betimlenmesine katkı sağlanmasıdır. Fenomenoloji (olgubilim) deseninde oluşturulan çalışmanın örneklemini Kocaeli ili merkezindebulunan amaçlı örnekleme yöntemi ile belirlenen üç Anadolu, iki meslek ve birözel lisede çalışan ve görüşmeye gönüllü katılan 6 Türk Dili ve Edebiyatıöğretmeni ile üç farklı lisedeki (Anadolu, meslek, özel lise) 30 gönüllüöğrenci oluşturmaktadır. Öğretmenlere anket soruları sözlü görüşme yolu ilesorulmuş ve cevaplar kaydedilmiştir. Sınıf ortamında uygulanan anketler yoluylada öğrencilerden veriler elde edilmiştir. Toplanan veriler tümevarımsal kodlamatekniği ile analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucuna göre Türk Dili veEdebiyatı dersinde öğretmen ve öğrenciler, millî/ulusal, tarihi, dini ve ahlakideğerleri, ulusal kültürel miras ve sembollerini tanıdıklarını, öğrettiklerini/öğrendiklerini ancak evrensel değerleri ve uluslararası kültürel mirası daha aztanıdıklarını, dersin yerel kültürel mirası hiç tanıtmadığını ve kültürelçeşitliliği barındırmadığı görüşündedirler. Ayrıca, kültürel örüntü bağlamında,en son öğretim programının daha önceki öğretim programlarından farklı olmadığı,değerler ve yetkinlikler başlıklarıyla niceliksel olarak, değer bağlamlı birprogram olduğu görülmüştür. Dersin, kültürün eğitimsel işlevlerinden olan ırk/uluskavramını güçlendirme işlevinde başarılı olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın birdiğer önemli sonucu ise dersin kültürel bilinci sadece millî ve manevi değerlerüzerinden kabul etmesinin, kültürü geçmişe yönelik tanımlanma eğiliminde,geleneksel değerler odaklı, kültürün ve eğitimin tutucu işlevi bağlamlı olduğununişaretleri olarak yorumlanmasıdır. Dersin öğretim programının ve derskitaplarının; veli, öğrenci ve diğer paydaşların da görüşleri alınarak dahademokratik bir örüntüye kavuşturulması, 21.yüzyıldaki gelişme ve değişmelerinkültürel bağlamına hazırlıklı olması ve netleşmesi önerilmektedir.

Bu çalışmanın amacı Türk Dili ve Edebiyatı dersinin kültürelişlevi üzerine öğretmen ve öğrencilerin görüşlerinin alınması ve dersinkültürel örüntüsünün betimlenmesine katkı sağlanmasıdır. Fenomenoloji (olgubilim) deseninde oluşturulan çalışmanın örneklemini Kocaeli ili merkezindebulunan amaçlı örnekleme yöntemi ile belirlenen üç Anadolu, iki meslek ve birözel lisede çalışan ve görüşmeye gönüllü katılan 6 Türk Dili ve Edebiyatıöğretmeni ile üç farklı lisedeki (Anadolu, meslek, özel lise) 30 gönüllüöğrenci oluşturmaktadır. Öğretmenlere anket soruları sözlü görüşme yolu ilesorulmuş ve cevaplar kaydedilmiştir. Sınıf ortamında uygulanan anketler yoluylada öğrencilerden veriler elde edilmiştir. Toplanan veriler tümevarımsal kodlamatekniği ile analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucuna göre Türk Dili veEdebiyatı dersinde öğretmen ve öğrenciler, millî/ulusal, tarihi, dini ve ahlakideğerleri, ulusal kültürel miras ve sembollerini tanıdıklarını, öğrettiklerini/öğrendiklerini ancak evrensel değerleri ve uluslararası kültürel mirası daha aztanıdıklarını, dersin yerel kültürel mirası hiç tanıtmadığını ve kültürelçeşitliliği barındırmadığı görüşündedirler. Ayrıca, kültürel örüntü bağlamında,en son öğretim programının daha önceki öğretim programlarından farklı olmadığı,değerler ve yetkinlikler başlıklarıyla niceliksel olarak, değer bağlamlı birprogram olduğu görülmüştür. Dersin, kültürün eğitimsel işlevlerinden olan ırk/uluskavramını güçlendirme işlevinde başarılı olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın birdiğer önemli sonucu ise dersin kültürel bilinci sadece millî ve manevi değerlerüzerinden kabul etmesinin, kültürü geçmişe yönelik tanımlanma eğiliminde,geleneksel değerler odaklı, kültürün ve eğitimin tutucu işlevi bağlamlı olduğununişaretleri olarak yorumlanmasıdır. Dersin öğretim programının ve derskitaplarının; veli, öğrenci ve diğer paydaşların da görüşleri alınarak dahademokratik bir örüntüye kavuşturulması, 21.yüzyıldaki gelişme ve değişmelerinkültürel bağlamına hazırlıklı olması ve netleşmesi önerilmektedir.