Akçaabat (Trabzon) Güneyi ve Çevresindeki Kampaniyen Yaşlı Volkanik Kayaçların Petrografisi, Jeokimyası, Jeokronolojisi ve Petrojenezi
Petrography, Geochemistry, Geochronology and Petrogenesis of the Campanian Volcanic Rocks in the South of Akçaabat (Trabzon) and Surrounding Area
Yazar: Yücel, Cem
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Vol. 7 No. 1, 2016
Anahtar kelimeler: Ar-Ar dating,Eastern Pontides,Campanian,Mineral chemistry,Geochemistry,Petrology ; Doğu Pontidler,Kampaniyen,Ar-Ar yaşlandırması,Mineral kimyası,Jeokimya,Petroloji.

Doğu Pontid orojenik kuşağında Akçaabat (Trabzon) güneyi ve çevresinde yüzeyleme veren Kampaniyen yaşlı volkanik kayaçlar bazalt, bazaltik andezit ve andezit bileşiminde olup petrografik olarak klinopiroksen (Wo39-46 En40-47 Fs8-20), plajiyoklas (An80–84), olivin ve opak minerallerden oluşurlar. Tum kayaç hamurunda uygulanan 40Ar-39Ar yaşlandırma metoduyla volkanitlerin yaşları 82.61±0.34 My (Üst Kretase, Kampaniyen) olarak belirlenmiştir. Volkanitler kalk-alkalen karaktere sahip olup, İM (ilksel manto)’ya normalize iz element değişim diyagramlarında BİLE (Sr, K2O, Rb, Ba), Th ve Ce bakımından zenginleşme, Zr, Y, Nb, Ta ve TiO2.bakımından fakirleşme ile karakterize edilen yitim imzasına sahiptirler. Ayrıca, kondrite normalize edilmiş nadir toprak element dağılımları, düşük-orta derecede zenginleşmiştir (La/Lu=2.0-3.4). Volkanitlerin ana magmasının gelişiminde fraksiyonel kristallenmenin rolü magma karışımı ve asimilasyona göre daha etkindir. Tüm bu veriler ışığında Kampaniyen yaşlı volkanitlerinana magmasının yitim etkisiyle daha çok akışkanlar tarafından metazomatizmaya uğratılmış spinel lerzolitik bileşimdeki zenginleşmiş bir kaynaktan türediği ve daha sonra kabuk içerisinde fraksiyonel kristallenme ve daha az oranda magma karışımı gibi magmatik olayların etkisiyle geliştiği düşünülmektedir.

The Campanian volcanic rocks cropped out in the south of Akçaabat (Trabzon) region and surrounding area in the Eastern Pontides Orogenic Belt are basalt, basaltic andesite and andesite in composition and petrographycally consist of clinopyroxene (Wo39-46 En40-47 Fs8-20), plagioclase (An80–84), olivine and opaque minerals. 40Ar39Ar step-heating dating method carried out on groundmass of volcanic rocks yielded 82.61±0.34 Ma (Upper Cretaceous, Campanian). The volcanic rocks have calc-alkaline affinity and primitive mantle (PM) normalized trace element patterns imply subduction fingerprints with enrichment in large ion lithophile elements (LILEs; Sr, K2O, Rb, Ba), Th and Ce, and depletion in Zr, Y, Nb, Ta and TiO2. Additionally, the chondrite- normalized rare earth element (REE) patterns show low to medium degree of enrichment (LaN/LuN=2-3.4). The role of fractional crystallization involved in parental magma generation of the volcanics is more effective than magma mixing and assimilation-fractional crystallization (AFC) processes. In the light of all data, the parental magma(s) of the Campanian volcanics were derived from a enriched lithospheric mantle source in spinel lerzolitic composition, previously enriched by subduction related fluids and it reached the final composition with the effect of fractional crystallization and minor amount of magma mixing.