hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Attila İlhan’ın Sokaktaki Adam Romanı Üzerine Göstergebilimsel Bir İnceleme
A Semiotic Study on the Attila İlhan’s Novel Sokaktaki Adam
Yazar: Karaoğlan, Bahar Eriş
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 13, 2015
Anahtar kelimeler: Sign, semiotics, semiotic analysis, Attila İlhan, 'Sokaktaki Adam' ; Gösterge, göstergebilim, göstergebilimsel çözümleme yöntemi, Attila İlhan, 'Sokaktaki Adam'

Göstergebilimsel yöntem metnin dışında bir şey söylemez, okuyucunun ya da eleştirmenin belli temelleri olan bir yöntemle metne yaklaşmasını sağlar. A. J. Greimas ve Paris Göstergebilim Okulu tarafından bir yöntem olarak geliştirilen çözümleme yöntemine göre ‚Sokaktaki Adam‛ romanı anlatı düzeyi, söylem düzeyi ve anlamsal-mantıksal düzey olmak üzere üç aşamada incelenmiştir. Anlatı düzeyinde romanın kesitleri belirlenmiştir. Söylem düzeyinde, A. J. Greimas’ın ‘oyunculaşma’ ile ilgili çözümleme yöntemine göre kişiler ele alınmış ve zamansallaşma bölümünde, hikâye zamanı, hikâyenin dilbilgisel zamanı, anlatı zamanı, romandaki zaman sapmaları ‘düzen, süre, sıklık’ başlıkları altında incelenmiştir. Uzamsallaşma bölümünde mekânlar açık, kapalı olmalarına göre ve çağrışımlı (stimulus monde sensible), çağrışımsız (stimulus non associes) olmalarına göre incelenmiştir. İzleksel rollerde semem’ler ele alınmış, romanın bakış açısı en fazla kullanılan şahsın yüzdesi belirlenerek sonuca varılmıştır. Anlamsal mantıksal düzey ise A. J. Greimas’ın göstergebilimsel dörtgeniyle çözümleniştir

Semiotic method do not tell us anything except that the text does, it provides both critic and reader to approach with a method with specific basics. According to an analysis method which has been developed by A. J. Greimas and Paris Semiotic School, the novel 'Sokaktaki Adam' has been studied in narrative grade, discourse grade and semantic-logical grade. In narrative grade, sections of novel is determined. In discourse grade, characters related with A. J. Greimas's ‚becoming a performer‛ about analysis method has been handled. Temporality part has been examined in the topics which are story time, story's grammatical time, narrative time, deviation times in novel, layout, period, frequency. In the spatiolation part, spaces are examined in associative (stimulun monde sensible) or not (stimulus non associes) and open or close. Semems have been studied in thematic roles and point of view of the novel has been reasoned with rating of mostly used personelending. Finally, semantic logical grade has been resolved with A. J. Greimas's semiotic square
XIX. Yüzyılın İkinci Yarısı – XX. Yüzyılın Başlarında Tavriya Vilayeti Karaim Türklerinin Etnik ve Dil Durumu
Этнолингвистическая cитуация в караимских общинах Таврической губернии во второй половине xıx – начале xx вв.
Yazar: Prohorov, Dmitriy Anatolyeviç
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 13, 2015

Tavriçeskaya guberniya. Pervaya vseobşçaya perepis naseleniya Rossiyskoy imperii, 1897. (Tavriya Vilayeti.  Rus İmparatorluğu İlk Genel Nüfus Sayımı 1897) / Pod red. N.A. Troynitskogo. SPb.: tip. V.P. Meşçarskogo,  1904. T. XLI.  7Tavriçeskaya guberniya. Pervaya vseobşçaya perepis naseleniya Rossiyskoy imperii, 1897. (Tavriya Vilayeti.  Rus İmparatorluğu İlk Genel Nüfus Sayımı 1897) / Pod red. N.A. Troynitskogo. SPb.: tip. V.P. Meşçarskogo,  1904. T. XLI

Tavriçeskaya guberniya. Pervaya vseobşçaya perepis naseleniya Rossiyskoy imperii, 1897. (Tavriya Vilayeti.  Rus İmparatorluğu İlk Genel Nüfus Sayımı 1897) / Pod red. N.A. Troynitskogo. SPb.: tip. V.P. Meşçarskogo,  1904. T. XLI.  7Tavriçeskaya guberniya. Pervaya vseobşçaya perepis naseleniya Rossiyskoy imperii, 1897. (Tavriya Vilayeti.  Rus İmparatorluğu İlk Genel Nüfus Sayımı 1897) / Pod red. N.A. Troynitskogo. SPb.: tip. V.P. Meşçarskogo,  1904. T. XLI
Argunşah, Mustafa (2013), Çağatay Türkçesi, İstanbul: Kesit Yayınları, 381 s. 246-249
Argunşah, Mustafa (2013), Çağatay Türkçesi, İstanbul: Kesit Yayınları, 381 s. 246-249
Yazar: Uçar, Melike
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 13, 2015

bölüm, 11 alt başlıktan meydana gelmektedir. Bunlar: 1. Yapım ekleri: Çağatay  Türkçesindeki yapım ekleri kendinden önceki dönemlerin devamı niteliğinde  olduğunu söyleyen yazar, fiilden ve isimden fiil ve isim yapan ekler hakkında bilgi  vererek çokça örnek verir. 2. İsim çekimi: Türkçede çokluk, iyelik, aitlik ve durum  ekleri olan bu eklerden özellikle durum ekleri Harezm ve Karahanlı döneminden  farklılık arz etmektedir. 3. Sıfatlar: Genel Türkçe ile aynı olan sıfatlar niteleme ve  belirtme sıfatları başlıklarında incelenir. 4. Sayılar: Asıl, topluluk, kesir ve çarpma  sayıları başlıklarında incelenir. 5. Zamirler: Kişi ve işaret zamirleri tablolar halinde  göz önüne serilerek bu dönem eserlerinin coğrafyasına ve yazımına göre bazı  zamirlerin birden fazla şeklinin olduğu gösterilir. 6. Zarflar: Çağatay Türkçesinde  tespit edilen zarflar yer ve yön, zaman, miktar, durum ve soru zarfları başlıkları  altında verilir. 7. Edatlar: Edatlar bakımından oldukça zengin olan Çağatay Türkçesi  bağlama, çekim, cümle başı, kuvvetlendirme, şüphe, karşılaştırma - denkleştirme,  cevap, benzetme ve ünlem edatları başlıkları altında örneklerle irdelenerek açıklanır

bölüm, 11 alt başlıktan meydana gelmektedir. Bunlar: 1. Yapım ekleri: Çağatay  Türkçesindeki yapım ekleri kendinden önceki dönemlerin devamı niteliğinde  olduğunu söyleyen yazar, fiilden ve isimden fiil ve isim yapan ekler hakkında bilgi  vererek çokça örnek verir. 2. İsim çekimi: Türkçede çokluk, iyelik, aitlik ve durum  ekleri olan bu eklerden özellikle durum ekleri Harezm ve Karahanlı döneminden  farklılık arz etmektedir. 3. Sıfatlar: Genel Türkçe ile aynı olan sıfatlar niteleme ve  belirtme sıfatları başlıklarında incelenir. 4. Sayılar: Asıl, topluluk, kesir ve çarpma  sayıları başlıklarında incelenir. 5. Zamirler: Kişi ve işaret zamirleri tablolar halinde  göz önüne serilerek bu dönem eserlerinin coğrafyasına ve yazımına göre bazı  zamirlerin birden fazla şeklinin olduğu gösterilir. 6. Zarflar: Çağatay Türkçesinde  tespit edilen zarflar yer ve yön, zaman, miktar, durum ve soru zarfları başlıkları  altında verilir. 7. Edatlar: Edatlar bakımından oldukça zengin olan Çağatay Türkçesi  bağlama, çekim, cümle başı, kuvvetlendirme, şüphe, karşılaştırma - denkleştirme,  cevap, benzetme ve ünlem edatları başlıkları altında örneklerle irdelenerek açıklanır
Musayev, Mehman (2011), Türk Әdәbi Dillәrinde Mürәkkәb Cümlә Sintaksisi, Bakü: Bakü Slavyan Üniversitesi, Kitab Alәmi Nәşriyyat-Poligrafya Mәrkәzi, 401 s. 250-254
Musayev, Mehman (2011), Türk Әdәbi Dillәrinde Mürәkkәb Cümlә Sintaksisi, Bakü: Bakü Slavyan Üniversitesi, Kitab Alәmi Nәşriyyat-Poligrafya Mәrkәzi, 401 s.
Yazar: İlhan, Ekin
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 13, 2015

ve bunların belli başlı olanlarının listesini vermiştir. Sayın Musayev’in eserin birinci  bölümünde önemle ele aldığı bir diğer konunun XX. ve XXI. yüzyıllarda ortaya çıkan  yeni linguistik metotlar ve bunların Türkoloji’ye uygulanabilirliği olduğu dikkati  çekmektedir. Kavramsal ve işlevsel gramerciliğin özelliklerini açıklığa kavuşturan  Musayev; Türk dillerinin mürekkep cümle sentaksını öğrenebilmenin ancak  fonksiyonel

ve bunların belli başlı olanlarının listesini vermiştir. Sayın Musayev’in eserin birinci  bölümünde önemle ele aldığı bir diğer konunun XX. ve XXI. yüzyıllarda ortaya çıkan  yeni linguistik metotlar ve bunların Türkoloji’ye uygulanabilirliği olduğu dikkati  çekmektedir. Kavramsal ve işlevsel gramerciliğin özelliklerini açıklığa kavuşturan  Musayev; Türk dillerinin mürekkep cümle sentaksını öğrenebilmenin ancak  fonksiyonel
Kür Şad Adının Etimolojisi veya Türk Tarihinde Kür Şad Adlı Bir Kişi Var Mıdır?
The etymology of personal name Kürşad or is there a person called Kür Şad in Turkish history?
Yazar: Sertkaya, Osman Fikri
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 14, 2015
Anahtar kelimeler: Turkish, Kür Şad, history, etymology, personal names ; Türkçe, Kür Şad, tarih, etimoloji, kişi adları

Bu çalışmada, 40 küsur Türkün Çin sarayını basarak imparatoru esir aldıkları olayın aktarıldığı Çince ve Türkçe kaynaklardan hareketle, Kür Şad kişi adı veya unvanının tarihî kaynaklarda -özellikle Göktürkçe kaynaklarda- geçmediği; aslında bu adın Nihal Atsız’ın Bozkurtların Ölümü adlı romanında roman kahramanının adı olarak ortaya çıktığı üzerinde durulacaktır. Atsız, Çince Chieh shê = Chie shih = Cie şı olarak okunan adın Göktürkçesinin Kür Şad olması gerektiğini düşünmüştür. Şad kelimesi Eski Türkçede kullanılan bir idari unvandır. Kür kelimesi Türkiye Türkçesindeki “gür” kelimesidir. Bu kelime, Thomsen tarafından kül olarak okunan kelimenin l~r alternansına bağlı bir varyantı olarak d üşünülmüştür. İlk defa 1946 yılında Atsız tarafından zikredilen Kür Şad isim ve unvanı 68 yıldır kişi adı ve soyadı olarak binlerce kez kullanılmış bir “Ghost Word” yani hayalet kelimedir

In this study, through the Chinese and Turkish sources in which is narrated the incidence that forty (Kök) Turks attack Chinese palace and capture the emperor, it is emphasized that the personal name and title Kür Şad does not appear in historical sources –especially not in Köktürk sources– and it only emerges from the novel of Nihal Atsız Bozkurtların Ölümü as a name of the protagonist. Atsız considered that Chinese name pronounced as Chieh shê = Chie shih = Cie şı must be Kür Şad in Köktürk language. The Word Şad is an administrative title used in Old Turkic. As to Kür, it is the Turkish Word gür ‘thick, dense, luxuriant’. This word is regarded as a variant of the word kül deciphered by Thomsen (in the inscriptions), corresponding to the alternance l ~ r. The personal name Kür Şad, is a ghost word which has been adopted a thousand times as a personal name and surname for sixty eight years since 1946 when Atsız first mentioned it
Kâşgarlı Mahmud ile Kazak Halk Şairlerinin Ortak Dili
The Mutual Language of Mahmud Al-Kasghari and Kazakh Minstrels
Yazar: Kosımova, Gulbanu
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 14, 2015
Anahtar kelimeler: Kaşgarlı Mahmud, Kazakh language, bard, Dîvânu Lûgati’t-Türk ; Kâşgarlı Mahmud, Kazak Dili, Halk şairi, Dîvânu Lûgati’t-Türk

Yusuf Has Hâcib’in çağdaşı olan Kâşgarlı Mahmud, Hâcib’in bir dilin varlığı ve önemi konusunda taşıdığı hassasiyetten etkilenmiş ve bugün Türkoloji adını verdiğimiz bilim dalının ve dil araştırmalarında kullanılan karşılaştırmalı yöntemin temellerini ortaya koymuştur. Onun Dîvânu Lûgati’t-Türk adlı çalışması, Türk dünyasını ilgilendiren bütün bilim dalları için en önemli kaynak niteliğindedir. Bu sözlük; Türk boyları, boy ve yer adları, hatta tıbbî, askerî ve dinî terimler hakkı nda orijinal bilgiler ihtiva etmektedir. Bu miras Kazak akınlarının emekleri ile örtüşmektedir. Kazak dilinin zenginliğini ortaya koyan söz konusu tarihî eserler, her açıdan büyük bir önem arz etmektedir

Mahmud Al-Kashghari, who was contemporary of Yusuf Has Hadjib, was impressed by the sensivity of Yusuf Has Hadjib about the significance and existence of a language and set forth the base of comparative method which is used in Turkology and linguistical studies. His work Dīwān Luγāt at-Turk is an important source for all of those branches pertinent to Turkic realm. This dictionary includes some original information such as Turkic tribes, place names, even medical, martial and religious terms. This heritage corresponds to the oral performances of Kazakh bards. The historical works which indicate the richness of Kazakh language are significant in all respects
Tarih-i Reşidi: Tercümeleri ve El Yazma Nüshaları Hakkında
Tarih-i Reşidi: On Translations and Manuscript Copies
Yazar: Jemeney, İslam
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 14, 2015
Anahtar kelimeler: Tarih-i Reşidi, Mirza Haydar Duwlat, Orta Asya Tarihi, Hindistan Tarihi

Mirza Haydar Duwlat’ın Tarih-i Reşidi adlı eseri Orta Asya Türkleri için Çengiz Han, Coçi ve ondan sonra gelen hükümdarların tarihini anlatan önemli bir eserdir. Mirza Haydar Duwlat’ın Farsça olarak yazdığı eser, ilk olarak Muhammed Sadık Kaşgarî tarafından Türkçeye tercüme edilmiştir. Tarih-i Reşidi hem Orta Asya’daki âlimler hem de Avrupa ve Rusya’daki Doğu bilimcilerin dikkatini çekmiştir. Onları esere yönlendiren sebep de eserin geniş bir coğrafyada bilinmesi ve pek çok nüshaya sahip olmasıdır. Bu yazıda Türk tarihine büyük katkıda bulunan Tarih-i Reşidi adlı eser Farsça ve Türkçe nüshalarıyla birlikte tanıtılacaktır

Tarih-i Reşidi is a work of Mirza Haydar Duwlat which tells the history of Genghis Khan, Jochi and following emperors in Central Asia Turks’ history. This work was written in Persian originally and Muhammed Sadık Kaşgari translated it into Turkish for the first time. Tarih-i Reşidi caught attention of both scholars from central Asia and orientalists from Russia and Europe. The reason why they were interested is that work is known in a wide geography and has a lot of copies. In this article, Tarih-i Reşidi which made a huge contribution to Turkish history will be represented with its Persian and Turkish copies
Dil İçi İlişkiler Bağlamında Mahdumkulı Divanı
Language Relationships within in the Context of Mahdumkulı Divan
Yazar: Akar, Ali
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 14, 2015
Anahtar kelimeler: Turkmen Turkish, Mahdumkulı Divan, Relationships between the dialects ; Türkmen Türkçesi, Mahdumkulı Divanı, Lehçelerarası İlişkiler

Türklerin en kalabalık ve en etkili topluluklarından olan Oğuzların dilleri üzerinde çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmalar genellikle tek lehçe üzerinde betimlemeli gramer çözümlemeleridir. Oğuz lehçelerinin kendi aralarındaki ve diğer Türk lehçeleriyle olan dil ilişkileri ise yeterince incelenmiş sayılmaz. Doğu Oğuzcasının önemli tarihî metinlerinden olan Mahdumkulı Divanı’ndaki dil öğeleri bu ilişkileri aydınlatacak veriler bakımından incelenebilir. Bu incelemeler sonunda Doğu Oğuzcasının (“Türkmence”) Çağatayca ve Batı Oğuzcası ile olan ilişkileri aydınlatılabilir. Ayrıca Divandaki fonetik, morfolojik ve sözlüksel veriler, Oğuz yazı dillerinin kökeni, gelişim ve değişim seyirleri hakkında da önemli ipuçları sunmaktadır

There are many studies about Oghuzs who are the most crowded and the most powerful community of Turks. These studies are usually descriptive grammar analyses on one dialect. However relationships among Oghuz dialects or among Oghuz dialects and the other Turkish dialects have not been studied enough. Mahdumkulı Divan, one of the important historical texts of East Oghuz Turkish, can be investigated as a data that can illuminate these relationships. At the end of these investigations, relationships between East Oghuz Turkish (Turkmen Turkish) and Chagatay Turkish and West Oghuz Turkish will be illuminated. Furthermore, the phonetic, morphological and lexsical datas in Divan clue in about Oghuz dialects’ basis and the process of change and evolution
Kök Haya (Hakasya) Yazıtı Üzerinde Yeni Okuma ve Anlamlandırmalar
New Readings and Interpretations of Kök Haya (Khakassia) Inscription
Yazar: Aydın, Erhan
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 14, 2015
Anahtar kelimeler: Runik, Eski Türk Yazıtları, Yenisey Yazıtları, Kök Haya Yazıtı

Yenisey veya Sayan bölgesi yazıtları ilk bulunan runik harfli yazıtlardır. Bugüne değin çok sayıda yazıt bulunmuş ve son bilgilere göre bunların sayısı 250 civarındadır. Bu makalede Hakasya bölgesi yazıtlarından olan ve numaralandırılmamış yazıtlar grubunda yer alan Kök Haya Yazıtı üzerinde durulacaktır. Daha önce İ. L. Kızlasov tarafından yayımlanmış olan yazıt, Kızlasov’un verdiği runik çizimden hareket edilerek yeniden okunup anlamlandırılacak, maka-lenin son bölümünde ise yazıtta geçen kimi sorunlu sözcükler üzerinde durulacaktır

The Yenisei or Sajan inscriptions are the first found runic letter inscriptions. So far, numerous inscriptions were found, and according to recent figures reached the number of inscriptions on almost 250. In this work, some explanations on the Kök Haya are made in-scription, which is located on the Khakassia territory under the unnumbered inscriptions. The previously published by İ. L. Kızlasov inscription is read from the runic drawing starting again and interpreted. In the last part of the article, some of the problematic words in the inscription will be emphasized
Vilnius Üniversitesi Kütüphanesinin Oryantalistik Merkezindeki Litvanya Tatar Türklerine Ait Matbu Eserler
Printed Works of the Lithuanian Tatar Turks at the Oriental Languages Centre of Vilnius University Library
Yazar: Atmaca, Emine
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 14, 2015
Anahtar kelimeler: Lithuanian, Tatar Turkish, Lithuanian Tatars Turks, printed works ; Litvanya, Litvanya Tatar Türkleri, Tatar Türkçesi, matbu eser

Litvanya Tatar Türkleri, Litvanya Büyük Prensliği’ne siyasî, coğrafî ve özellikle de politik nedenler yüzünden Ukrayna Kırım’dan XIV. yüzyılın sonlarında göç etmiş Tatar Türkleridir. Litvanya Tatar Türkleri, Tatar Türkçesini XVI. yüzyılın sonu XVII. yüzyılın başlarından itibaren Hıristiyan Litvanya kadınlarıyla evlenmeleri, bulundukları coğrafyada sosyal açıdan bir bütünlük oluşturmamaları ve sayıca çok az olmaları gibi sebepler yüzünden unutmuşlardır. Ancak Litvanya Tatar Türkleri, atalarının dini olan İslam dinini korumuşlar hem yazma hem de matbu eserlerinde dua dili olarak Tatar Türkçesini kullanmışlardır. Bu makalede, Litvanya Vilnius Üniversitesi Kütüphanesinin Oryantalistik Merkezindeki Litvanya Tatar Türklerine ait matbu eserler tanıtılmış ve bu eserlerin içerikleri hakkında bilgi verilmiştir

Lithuanian Tatar Turks immigrated due to political and geographical reasons to Great Principality of Lithuania the from the Crimea-Ukraine century XIV. Lithuanian Tatar Turks, have forgotten Tatars of Turkish the end of the XVI century the beginning of the XVII century. They have forgotten because of various reasons. However, the Lithuanian Tatars, the Turks were able to keep the religion of Islam which is a religion of their ancestors. Both the manuscript and the printed works used the Tatar Turkish as the language of prayer. In this article, introduced printed works belongs to Lithuanian Tatar Turks at the Oriental Languages Centre of Vilnius University Library. Finally information is given about the contents of these works
Tradition of Fortune Telling with the Name of Prophet and Three Written Works about it
Peygamber Adıyla Fal Bakma Geleneği ve Bu Konuda Yazılmış Üç Eser
Yazar: Şenödeyici, Özer
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 14, 2015
Anahtar kelimeler: fortune telling, fortune of prophet, Ottoman, Islam, manuscript ; fal, peygamber falı, Osmanlı, İslâm, yazma eser

İnsanoğlunun gayba ait bilgilere erişme çabası, çok eski dönemlere dayanan bir arayıştır. Bu arayış çoğunlukla dinin bir şubesi ya da din duygusunun gereği olarak kendisine yer edinmiştir. Ancak dinin kendisi tarafından dışlandığı durumda da ona ait materyalleri kullanarak insanları etkilemeye devam etmiştir. İslâm dininde kesin bir şekilde yasaklanmış olsa da falcılar bazı hadisleri kendilerine dayanak göstererek işlerini yapmaktan geri durmamışlardır. Hatta Kurân-ı Kerîm’i dahi bir fal malzemesi olarak kullanmışlardır. Dinî şahsiyetlerin isimleri de bir tür fala malzeme teşkil etmiştir. Büyük çoğunluğu peygamber adlarından oluşan bir tablodan niyet edip bir tanesini seçmek yoluyla bakılan bu falda, dinî şahsiyetin hayatı ve belirgin özellikleri ile fal sahibinin niyeti arasında bir bağ kurulur. Çalışmada bu şekilde tertip edilmiş üç peygamber falı neşredilecek ve onlar hakkında bazı tespitlere yer verilecektir. Bu sayede eski insanların fala yükledikledikleri anlam ve değer biraz daha açıklığa kavuşturulacaktır

Effort of mankind to reach information about Unseen is a search dating back to old times. The search carved out a niche for itself mostly as a branch of religion and a necessity of feeling of religion. However, it has continued to affect people by using the materials belonging to religion when it was excluded by the search itself. Although it is categorically forbidden in Islam, fortune tellers have not refrained from doing their business by showing reference to some hadiths. Even, they have used the Holy Koran as a material of fortune telling. Names of spiritual personalities have also been used as a kind of material of it. Fortune which is told by selecting a prophet’s name from a list by dedicating, a connection is made with the life and characteristics of the prophet and dedication of the visitor. In this paper, three prophets’ fortune is going to be issued and some implications are going to be placed. By the way, the meaning and the value that people devote to fortune is going to be clarified a bit more
Emir ve Devlet: Dimaşk Nâibi Emir Tengiz’in Hayatı
Amir Tankız Damascus Governor’s Life
Yazar: Yiğit, Fatma Akkuş
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 14, 2015
Anahtar kelimeler: Emir, Sultan, Tengiz, en-Nâsır Muhammed, Memlûk Devleti

Tengiz, Sultan en-Nâsır Muhammed’in memlûkü olup, onun güvenini kazanarak kısa sürede Dımaşk nâibi olmuştur. Sultan, her konuda istişare ettiği ve isteklerini geri çevirmediği Tengiz’i sadece Dımaşk nâibi değil bütün Suriye’nin (Bilâdü’ş-Şam) nâibi olarak atayarak olağanüstü yetkilerle donatmıştır. Dönemin kaynaklarında Emir ve Sultan arasındaki bu kuvvetli bağdan “Hiç bir melikin memlûkünü Sultanın Tengiz’i yücelttiği gibi yücelttiği görülmemiştir”ve “ed-Devle et-Türkiyye (Memlûk Devleti)’de böylesi hiç duyulmadı” ifadeleriyle bahsedilir. Emir Tengiz’in sultana bu denli yakınlığı sadece siyasî bağla kalmamış aralarında evlilik yoluyla akrabalık bağları da kurulmuştur. Sultan, Tengiz’in kızı ile evlenmiş ve iki kızını Tengiz’in oğullarıyla nikâhlamıştır. Bu sebeple Emir Tengiz, siyasî görüşmeleri dışında doğum ve düğün gibi sebeplerle pek çok kez Kahire’yi ziyaret etmiştir. Bu yakınlığından dolayı Sultanın haremine de girmiştir ki, bu durum onun ziyaretlerini daha da ilgi çekici hale getirmiştir. Ne var ki, 28 yıldan fazla görev yapan Emir Tengiz, çeşitli sebeplerle kendisini tehdit olarak gören en-Nâsır Muhammed’in beklenmedik bir şekilde gözünden düşmüş ve onun emriyle yakalanarak öldürülmüştür. Bu çalışmada, Tengiz’in biyografisi çerçevesinde Memlûk Devleti’nde yaşanan sıra dışı emir-sultan dolayısıyla emir-devlet ilişkisi ele alınmıştır

Tankiz after being the mamluk of al-Nasir Muhammad gained his trust and became the governer of Damascus in a short span of time. Consulting Tankiz in nearly every issue and not rejecting his requests, Sultan gave Tankiz extensive authority by assigning him not only regent of Damascus but also the governer of entire Syria (al-Bilad al-Sham). It is said about the strong relationship between Amir and Sultan in the resources of that period that “Never before had it seen that any Malik glorified his mamluk before like that” and “Never before had it heard such an event in alDawla al-Turkiyya”. Emir Tankiz’s closeness to Sultan was not limited to political link and relationship by affinity was also established by marriage link between them. Sultan married to Tankiz’s daughter and wed his daughters to Tankiz’s boys. Because of this Emir Tankiz visited Cairo several times not only for political reasons but also for other reasons such as birth and wedding. Emir Tankiz could also enter harem of Sultan due to this affinity, which makes his visits more intriguing. However Amir Tankiz, who had served for more than 28 years, was perceived as a threat and fell from al-Nasir Muhammad’s grace unexpectedly, and was killed by command of Sultan. In this study the extraordinary amir-sultan or amir-state relationship in Mamluk State has been discussed within the scope of Tankiz’s biography