Diyarbakır Arkeoloji Müzesinde Bulunan Hamailler (Muskalar)
Hamaillers (Amulets) in Diyarbakir Archaeological Museum
Yazar: Yariş, Sahure
Dergi: Journal of Academic Inquiries, Vol. 20 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Environment and Culture ; Çevre ve Kültür ; Turkish Cultural History ; Türk Kültür Tarihi ; Political and Civilization History of Islam ; İslam Tarihi ve Medeniyeti ; Diyarbakır Museum,Metal Art,Jewelry,Hamail,Amulet ; Diyarbakır Müzesi,Maden Sanatı,Takı,Hamail,Muska

Türk El Sanatları arasında önemli bir grup oluşturan madeni eserler; genel olarak yapıldığı dönemin malzeme, form, tür, teknik ve süsleme çeşitliliğini yansıtmaları bakımından dikkat çekmektedir. Bu çeşitlilik içerisinde madeni muskalar önemli bir yer tutmaktadır. Muska, insanoğlunun var olmaya başladığı ilk çağlardan beri kötü gözden, nazardan ve hastalıktan koruyucu etkisinin olduğuna inanılmaktadır. Muskaların ilk ortaya çıktığı dönemlerde form özelliklerinden çok ona yüklenen anlam doğrultusunda ön plana çıkmaktadır. Zaman içerisinde yüklenen anlamlarının yanı sıra estetik kaygınında değer kazandığı muskalar görülmektedir. Genellikle üçgen, silindir veya dikdörtgen formların uygulandığı bu eserlerde birden çok formunda beraber kullanıldığı örnekler yapılmaya başlanmıştır.      Bu makalede, Diyarbakır Arkeoloji Müzesine satın alma yoluyla kazandırılan ve depoda korunan 14 muska (hamil) incelenmiştir. Kitabesiz olan bu eserler, form, malzeme ve süsleme özellikleri bakımından 20. yüzyıla tarihlendirilmiştir. Gümüş malzemeden yapılan eserler dövme tekniğiyle yapılmışlardır. Kaynak ve lehim kullanılanarak birleştirilen bu eserlerde süsleme tekniği olarak kabartma, telkâri, ajur ve mıhlama teknikleri kullanılmıştır. Süslemede stilize bitkisel ve geometrik motifler işlenmiştir. Form itibariyle dikdörtgen, silindir ve üçgen formlar uygulanmıştır. Bu formlar bazı örneklerde beraber uygulanmış, dikdörtgen- silindir veya silindir-üçgen gibi farklı formların birlikteliği görülmektedir. Çalışmada bu hamailler (muskalar) ele alınıp Sanat Tarihi disiplini içerisinde tanıtılıp değerlendirilmeye çalışılmıştır.

Metal artifacts, which constitute an important group among Turkish Handicrafts, generally attract attention in terms of reflecting the diversity of materials, forms, types, techniques and ornaments of the period in which they were made. Metal amulets have an important place in this diversity. Amulets have been believed to have a protective effect against evil eyes, evil eyes and diseases since the earliest ages when mankind began to exist. In time, amulets have been observed to have gained value in terms of their aesthetic concerns as well as their attributed meanings. In this article, 14 amulets (bearers) that were brought to the Diyarbakır Archaeological Museum through purchase and preserved in the warehouse were examined. These artifacts, which do not have inscriptions, are dated to the 20th century in terms of their form, material and ornamental features. The artifacts made of silver material were made with the forging technique. In these artifacts, which were combined using welding and soldering, relief, filigree, openwork and nailing techniques were used as ornamentation techniques. Stylized plant and geometric motifs were processed in the decoration. Rectangular, cylindrical and triangular forms were applied in terms of form. These forms were applied together in some examples, and the union of different forms such as rectangle-cylinder or cylinder-triangle is seen. In the study, these hamails (amulets) were examined and tried to be introduced and evaluated within the discipline of Art History.