Rus-Türk İlişkileri Perspektifinden Rusya’nın Doğu Anadolu Politikaları
Russian Politics towards East Anatolia from the Perspective of Russian-Turkish Reletions
Yazar: Attar, Aygün
Dergi: Erdem, Vol. 15 No. 45-46-47, 2006
Anahtar kelimeler: Russia,Ottoman Empire,Armenians,Kurdish tribles,ambassador,intellectuals ; Rusya,Osmanlı devleti,Ermeniler,Kürt aşiretleri,büyük elçi,entelektüeller

Osmanlı ile Rusya arasında fiili olarak 1700 yılından itibaren başlayangerginlik ve savaş dönemi genel bir bakış açısı ile dünyanın en uzunsavaş dönemlerinden birisi olduğunu söylemek mümkündür. Bu savaşdöneminde taraflar dönemin askeri-politik kuralları gereğince birbirlerine karşı çeşitli stratejiler geliştirmişlerdir. Bunlar genellikle karşı tarafınaskeri ve ekonomik yönlerini mahvetmeye yönelik fiziki saldırılar idi.Ancak xıx. yüzyılda politik anlayış çok daha ince bazı kurgular geliştirdive politikanın bir devamı olan askeri stratejiler de bundan etkilendi.Özellikle etnik yapılar üzerinden rakip devletin gücünü kırmaya, iç huzursuzluk çıkarmaya yönelik bu girişimler çok uluslu devletler için çokdaha sıkıntılı bir süreç yarattı. Devletler bu politika sayesinde savaşyolu ile elde edecekleri bir bölgeyi isyan ettirme veya hâkimlerine sırtçevirme yolu ile ele geçirmek veya topraklarını rakip devletten ayırmasayesinde çok daha az maliyetli bir şekilde amaçlarına ulaşmaya başladılar. Rusya’ da da bu politik anlayış xıx. yüzyılın hemen başlarındakendisini göstermiştir. Rusya bir yandan Balkanlarda Bulgarları, Sırpları, Hırvatları, Yunanları panslavist ideoloji yolu ile Osmanlı devletindenkoparmayı hedeflerken Güney bölgelerindeki Ermenileri dini aynılık,Kürtleri de milliyetçi ideolojinin aşılanması yolu ile Osmanlı ülkesindekarışıklık çıkarmalarını ve hatta olabiliyor ise ayrılmalarını amaçlayanpolitikalar üretmişlerdir. Bunu yaparken Ruslar son derece dinamikbir bilim camiasına sahip olmalarının avantajını sonuna kadar kullandılar. Dünyaca isim yapmış bilim adamları bu politikalar merkezindeneşr yaparlarken bilimi manipüle etmekten de geri durmamışlardır.Onların çalışmaları da Osmanlı ülkesinde önemli politik hadiselerin yaşanmasına neden olmuştur. Böylelikle şunu diyebiliriz ki Moskova vePetersburg’da ve diğer önemli kentlerde üniversitelerde üretilen teoriler, ajanlar ve konsoloslar sayesinde Osmanlı toprakları içinde pratiğegeçirilmiştir.Makalemizde Rusya’nın Ermeni ve Kürtlere yönelik politikalarını irdeleyerek özellikle xıx. yüzyılda tarihçilik yolu ile ortaya çıkarılan toplumsal ayrılık ve aykırılıkları inceleyerek üzerinde çokça söz söylenenönemli bir konuyu aydınlığa kavuşturmaya gayret edeceğiz.

Within a general perspective it is possible to say that the period ofwar and tension which commenced between the Ottoman Empire andRussia in 1700 is the longest war period ever been witnessed worldwide. During this period of war, parties have developed various strategiesin compliance with military-political regulations of the period. Thesestrategies generally consisted of physical attacks aimed to destroy themilitary and economic forces of the opposing side. However in the19th century political comprehension elaborated much more intricatespeculations and the military strategies which were the continuance ofthese policies were affected by these speculations. These attempts aiming to deplete the power of the opposing state and to create internalunrest especially by exploiting ethnical structures engendered distressed times for multinational states. Because of this policy, states beganto attain their objects with lower costs by provocating riots in the region and making them turn their back on their rulers or by separatingtheir lands from that of opposing side’s and consequently conqueringthe land easily. This political comprehension arouse in the beginningof the 19th century in Russia. While planning to separate the Bulgarians, Serbians, Croatians and Greeks of the Balkans from the OttomanEmpire by planting Panslavist ideology, Russia also developed strategies in order to incite chaos and make them break up from the Empireby inseminating religious uniformity ideologies among Armenians inthe southern region and nationalist ideologies among Kurdish people.During the implementation of these strategies Russians benefited fromthe advantages of having an extremely dynamic science community.Even world-renowned scientists haven’t abstained from manipulatingthe science while making publications within the circle of these policies. Their works have given rise to important political incidences in theOttoman Empire. Thus we may state that the theories produced in theuniversities in Moscow, Petersburg and other important cities were putinto practice with the help of agents and consuls within the borders ofOttoman Empire.In our paper we will attempt to clear up an important matter whichhas long been subject of debate by explicating the policies of Russiaover Armenians and Kurds and especially by studying the social disunity and disagreement in the 19th century revealed thanks to historiography.