İmam Hatip Lisesi Meslek Dersi Öğretmenlerinin Eğitim Sürecinde Karşılaştıkları Sorunlar ve Çözüm Önerileri
Problems Encountered by Vocational Subject Teachers in Imam Hatip High Schools and Their Recommendations for Solutions
Yazar: Özalp, Ahmet
Dergi: İslami İlimler Dergisi No. 42, 2025
Anahtar kelimeler: Religious Education ; Din Eğitimi ; Religious Education,Şırnak,Imam Hatip High School,Vocational Religious Courses,Educational Problems. ; Din Eğitimi,Şırnak,İmam-Hatip Lisesi,Meslek Dersleri,Eğitimde Karşılaşılan Sorunlar.

Bu makalede Şırnak ilinde görev yapan İmam Hatip Lisesi meslek dersi öğretmenlerinin eğitim sürecinde karşılaştıkları sorunların ve bunlara yönelik çözüm önerilerinin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Nitel araştırma yaklaşımıyla ele alınan çalışma durum çalışması deseninde kurgulanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme stratejisiyle belirlenen Şırnak’ın farklı ilçelerinde görev yapan 15 İHL meslek dersi öğretmeninden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak uzman görüşüyle son şekli verilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış ve yüz yüze gerçekleştirilen görüşmelerden elde edilen veriler içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulgularına göre öğretmenlerin ders kitaplarını bilgi açısından yeterli bulmalarına rağmen içerik yoğunluğundan yakındıkları tespit edilmiştir. Eğitim programları bağlamında öğretmenlerin eski ve yeni programlar arasında anlamlı bir fark görmemeleri reformların sahaya yansımasındaki sınırlılıkları göstermektedir. Öğrenci ve veli boyutunda en belirgin sorunlar öğrencilerin akademik yetersizliği ve üniversite sınav sisteminin meslek derslerini kapsamaması nedeniyle oluşan ilgisizliktir. Çalışmanın en özgün boyutu ise yerel dinamiklerin etkisinin tespitidir. Bölgedeki klasik medrese geleneğinin varlığı ve öğrencilerin medrese kaynaklı dini otorite algısı okul eğitimini ve öğretmenin sınıf içi konumunu doğrudan etkileyen en önemli faktörler olarak öne çıkmaktadır. Ayrıca mezhep farklılıkları ve dil bariyeri gibi yerel unsurlar da öğretim sürecini şekillendiren faktörler olarak belirginleşmektedir. Öğretmenlerin çözüm önerileri ise çok boyutlu bir yapı arz etmektedir. Katılımcılar teknik düzeyde materyal desteğinin artırılmasını talep ederken, yapısal düzeyde meslek derslerinin üniversite sınavlarına dahil edilmesini ve bölgesel şartlara uygun esnek programların geliştirilmesini önermektedir. Ayrıca yerel bağlamda okul-Diyanet iş birliğinin güçlendirilmesi ve dil kaynaklı iletişim engellerinin aşılması gibi sosyo-kültürel stratejiler de öne çıkan tavsiyeler arasındadır. Bu sonuçlar din eğitimi politikalarının genel pedagojik ihtiyaçların yanı sıra bölgesel sosyo-kültürel gerçeklikleri de dikkate alacak şekilde yapılandırılması gerektiğini ortaya koymaktadır.

This study aims to identify the challenges faced by vocational religious course teachers in Imam Hatip High Schools in Şırnak, Türkiye, and the solutions they propose. Designed as a qualitative case study, the research analyzed data from semi-structured interviews with 15 teachers selected via criterion sampling. Findings reveal that while teachers consider textbooks informationally sufficient, they criticize their excessive content density. Furthermore, the lack of significant differentiation between old and new curricula points to limitations in reflecting reforms to the field. Major challenges regarding students include academic inadequacy and disinterest stemming from the exclusion of vocational courses from university entrance exams. The study’s most original contribution lies in its analysis of local dynamics; the classical madrasa tradition, denominational differences, and language barriers significantly shape the instructional process and teachers’ classroom authority. Teachers’ solution proposals are multidimensional, ranging from technical demands like increased material support to structural changes such as integrating vocational courses into university exams and developing regionally flexible programs. Additionally, the study highlights socio-cultural strategies like strengthening School-Diyanet cooperation to overcome language-based communication barriers are highlighted. These results suggest that religious education policies should be structured to accommodate regional socio-cultural realities alongside general pedagogical needs.