Orta Asya Şamanlarına Özgü Tedavi Sistemi: Hastalığı Göçürme
Treatment System Specific to Shamans: Disease Dismissal
Yazar: Çam, Esra; Bayat, Fuzuli
Dergi: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 35 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Cultural Studies (Other) ; Kültürel çalışmalar (Diğer) ; shaman theraphy,traditional folk medicine,somatic and physical disease,transmission system,healing sessions. ; Şaman tedavisi,geleneksel halk hekimliği,somatik ve fiziksel hastalık,göçürme sistemi,tedavi seansları.

Şamanların; kozmik seyahat yapmak, gelecekten haber vermek, kehanette bulunmak, toplumsal ritüelleri icra etmek gibi işlevlerinin yanı sıra bir önemli işlevi de hastalıkları tedavi etmektir.  Şamanların mitolojik ve dinsel içerikli iyileştirme yöntemleri kültürün kutsal çekirdeğini oluşturmakta ve seçilmişlerin bilgisi dahilinde gerçekleşmektedir. Uzun yıllar boyunca yapılan tedavi usulleri şamanlıkta sistemleştirilmiş; hastalığın kaynağı olarak  genellikle ya insan bedenine yabancı bir ruhun yerleşmesi ya da travmatik bir olay sonucunda beden sağlığının korunması için önemli olan ruh kaybının yaşanması şeklinde belirlenmiştir. Enerjinin fazlalığı veya kaybı olarak da bilinen hastalık, ruhi-somatik ve fiziksel olarak iki türde değerlendirilmiş olup her biri için özel tedavi metotları hazırlanmıştır. Orta Asya’da -Türkler ve Türk şamanlığını yaşatan Tacikler  kısmen de Araplar arasında- Bolşevik ihtilalinden sonra Sovyetlerin güçlenmesiyle geleneksel tedavi metotları arka plana itilmiş, komünist ideolojisine ters düştüğü gerekçesiyle geleneksel şaman tedavi sistemi kabullenilmemiştir. Sovyet rejimi, Orta Asya’da asırlarca devam eden şaman tedavi sistemini yasaklamaya çalışmıştır. Ancak Sovyetler Birliği’nin çökmesi sonucunda şaman tedavisi hızlı bir şekilde varlık göstermeye başlamış, eski geleneksel yöntemler yeni tekniklerin sentez edilmesiyle ivme kazanmıştır. Çalışmada, şamanik tıbbi-büyüsel pratiklerden biri olan göçürme yöntemi üzerinde durulmuş, ağırlıklı olarak Orta Asya halklarından Kazak, Kırgız, Uygur, Özbek ve Tacik şamanlarının tedavisi incelenmiştir. Bu yazıda, saha araştırmalarına dayanan metin merkezli çalışma metodu kullanılmıştır.

In addition to cosmic travel, foretelling the future, making prophecies, and performing social rituals, another important function of shamans is the treatment of disease. These healing methods with mythological and religious content constitute the sacred core of the culture and are carried out with the knowledge of the chosen ones.The treatment methods used for many years have been systematized in shamanism; The source of the disease is either the settlement of a foreign spirit in the human body, which in most cases is the cause of the disease; or loss of soul (loss of energy) that is important for maintaining the health of the body as a result of a traumatic event. Traditional shamanic therapy, which was banned for a long time because it contradicted the Soviet ideology, lost its validity as a result of the collapse of the Soviet regime, and began to come into existence rapidly at the end of the 20th and the beginning of the 21st centuries. It should also be taken into account that new techniques are synthesized with old traditional methods. This article focuses on the method of transmission, which is one of the shamanic medical-magical practices that has increased greatly.