Öz İlişkililik ve Çevre Yönelimlilik Ölçekleri: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Self-Relatedness and Environment-Directedness Scales: Validity and Reliability Study
Yazar: Kütük, Hasan; Okur, Sinan; Anlatan, Ömer; Avcu, Akif
Dergi: Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, Vol. 54 No. 54, 2021
Anahtar kelimeler: Studies on Education ; Eğitim Üzerine Çalışmalar ; Self-relatedness,Environmental-directedness,False-self,Validity,Reliability ; Öz ilişkililik,Çevre Yönelimlilik,Sahte benlik,Geçerlik,Güvenirlik

Bu çalışmanın amacı, Öz İlişkililik ve Çevre Yönelimlilik Ölçeklerinin Türkçeye uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesidir. Araştırmada kullanılan veriler üç farklı çalışma grubundan elde edilmiştir. Birinci grup, 231’i kadın ve 76’sı erkek olmak üzere 307 üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Bu katılımcılardan toplanan veriler ile ölçeklerin yapı geçerliği, ölçüt bağımlı geçerliği ve güvenirliği test edilmiştir. İkinci grupta, 17’si kadın ve 9’u erkek olmak üzere 26 üniversite öğrencisi yer almaktadır. Bu katılımcılardan toplanan verilerle de dilsel eşdeğerlik test edilmiştir. Son olarak üçüncü grup ise test tekrar test güvenirliği için 20 kadın ve 20 erkek olmak üzere 40 kişiden oluşmaktadır. Yapılan açımlayıcı faktör analizinde her iki ölçeğin de tek boyutlu olduğu ortaya konmuştur. Doğrulayıcı faktör analizi bulguları ise, Öz İlişkililik Ölçeğinin yapı geçerliğinin sağlandığını gösterirken Çevre Yönelimlilik Ölçeğinin yapı geçerliğinin sağlanamadığını göstermiştir. Bu doğrultuda Öz İlişkililik Ölçeği Türk kültürüne uyarlanmıştır. Çevre Yönelimlilik Ölçeğinin ise üniversite öğrencileri ile gerçekleştirilebilecek çalışmalarda tekrardan geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yapılması gerekmektedir. Bunun dışında ölçeklerin eşdeğer ölçme araçları ile arasındaki ilişkiyi gösteren korelasyon katsayıları, her iki ölçeğin de eşdeğer ölçek geçerliğini sağladığını kanıtlamıştır. Güvenirlik analizlerinde ise, Cronbach alfa iç tutarlık değeri Öz İlişkililik Ölçeği için .90 ve Çevre Yönelimlilik Ölçeği için .92 olarak hesaplanmıştır. Test tekrar test sonuçlarında ise Öz İlişkililik Ölçeği için .87 ve Çevre Yönelimlilik Ölçeği için .78 olarak bulunmuştur. Bu kapsamda iki ölçeğin de güvenilir olduğu söylenebilir. Araştırma sonucunda elde edilen tüm bulgular alanyazın ışığında tartışılmıştır.

The aim of this study is to adapt Self-Relatedness and Environment-Directedness Scales to Turkish and to examine their psychometric properties. The research has three different study groups. The first group consists of 307 university students, of which 231 are female and 76 are male. The construct validity, criterion validity and reliability of the scales were tested with the data collected from these participants. In the second group, there are 26 university students, 17 of whom are female and 9 of them are male. Linguistic equivalence was also tested with the data collected from these participants. Finally, the third group consists of 40 people, 20 female and 20 male, for test-retest reliability. In the exploratory factor analysis, it was revealed that both scales were one-dimensional. The confirmatory factor analysis findings showed that the construct validity of the Self-Relatedness Scale was ensured, while the construct validity of the Environment-Directedness Scale was not achieved. In this direction, Self-Relatedness Scale was adapted to Turkish culture. The validity and reliability analysis of the Environment-Directedness Scale should be repeated in studies that can be carried out with university students. Apart from this, the correlation coefficients showing the relationship between the scales and the equivalent measurement tools proved that both scales provide the equivalent scale validity. In the reliability analysis, the Cronbach alpha internal consistency value was calculated as .90 for the Self-Relatedness Scale and .92 for the Environment-Directedness Scale. In the test-retest results, it was found as .87 for the Self-Relatedness Scale and .78 for the Environment-Directedness Scale. In this context, it can be said that both scales are reliable. All the findings obtained as a result of the research were discussed in the light of the literature.