Müberrid’in Sibeveyhi’nin “el-Kitab” Adlı Eserinde Hatalı Bulduğu Meselelere Genel Bir Bakış
A General Look at the Issues That Muberrid Found Faulty in Sibewayhi’s Work “al-Kitab”
Yazar: Turgut, Zeki; Dede, Halis
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları No. 31, 2024
Anahtar kelimeler: Arabic Language, Literature and Culture ; Arap Dili, Edebiyatı ve Kültürü ; Arap Dili ve Belagatı,Müberrid,Sibeveyhi,Mesâilü’l-ġalat,İbnü’l-Vellâd ; Arabic Language and Rhetoric,Muberrid,Sibewayhi,Masailu,Ibn al-Wellad

ÖzetArap dilinde yazılan ve günümüze ulaşan ilk hacimli kitap Sibeveyhi’nin el-Kitâb adlı eseridir. Bu eser, sarf, nahiv ve kıraat/fonetik ilimlerini kapsamaktadır. Bunun telifinden sonra uzun zamanlar alanda yeni kitaplar kaleme alınmamış,  daha çok bu eser üzerine şerh, haşiye, talik, galat ve reddiye türü çalışmalar yapılmıştır. Eserde ele alınan bazı meseleler üzerine Müberrid de bir kitap yazmıştır.  Müberrid, “Reddü’l-Müberrid ʻalâ Sibeveyhi veya Mesâilü’l-ġalat ismini verdiği söz konusu eserinde 133 meselede Sibeveyhi’yi hatalı bulmuş ve bu meselelerde ona itiraz ederek farklı görüş belirtmiştir.  Ancak şu var ki Müberrid’in söz konusu eseri günümüze kadar ulaşmamıştır. Onun mezkûr ihtilaf ve itirazlarını ele alan eseri, İbnü’l-Vellâd’ın kaleme aldığı el-İntisâr li-Sibeveyhi adlı çalışması vasıtasıyla bilinmiştir. İbnü’l-Vellâd bu çalışmasını, Müberrd’in itirazlarına cevap vermek ve Sibeveyhi’yi müdafaa edip haklı olduğunu ortaya koymak için telif etmiştir. Bu çalışmada öncelikle konunun daha iyi anlaşılması ve kavranması için nahiv ilminin ortaya çıkışı,   oluşumu,  tarihi süreci ve ekolleri hakkında özet bilgi verilmiştir. Sonrasında Müberrid’in kısa biyografisine ve onun, Sibeveyhi’nin mezkûr eserinde onu hatalı bulduğu meselelere yer verilmiştir. Gereksiz uzatmalara düşülmemesi için söz konusu meseleler özetlenerek okurun istifadesine ve bilgisine sunulmaya çalışılmıştır. Bununla kadim ulemanın alandaki çaba ve yöntemleri üzerinden derin analizlerinin takdim edilmesi ve günümüze bir örneklik teşkil etmesi hedeflenmektedir.

The first large-volume book written in Arabic that has survived to the present day is Sibawayhi’s work called al-Kitâb. This work covers the sciences of grammar, grammar and recitation/phonetics. After its publication, no new books were written in the field for a long time, but rather commentary, annotation, talik, galat and reddiye studies were conducted on this work. Muberrid also wrote a book on some of the issues discussed in the work. Muberrid found Sibawayhi wrong in 133 issues in his work, which he called “Reddü’l-Müberrid ʻalâ Sibawayhi or Masailü’l-ġalat”, and objected to him on these issues and expressed a different opinion. However, the work in question by Muberrid has not survived to the present day. His work, which deals with the above-mentioned disagreements and objections, became known through the work called el-İntisar li-Sibawayhi written by Ibn al-Wallad. Ibn al-Wallad wrote this work to respond to Mubard's objections and to defend Sibawayhi and show that he was right. In this study, first of all, a summary of the emergence, formation, historical process and schools of grammar science is given for a better understanding and comprehension of the subject. Then, a short biography of Mubarrid and the issues in which he found Sibawayhi wrong in the above-mentioned work are given. In order not to fall into unnecessary extensions, the issues in question are summarized and presented for the benefit and information of the reader. With this, it is aimed to present the deep analyses of the ancient scholars based on their efforts and methods in the field and to set an example for today.