“İşbu Kitab Korkarım Ben Ölicek Cahil ve Nâdâna Düşe”: Mustafa Salim ve Mecmuası
“I am afraid that this Mecmua will fall into the hands of uneducated people after I die”: Mustafa Salim and His Mecmua”
Yazar: Demircioğlu, Tülay Gençtürk
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 12 No. 12, 2015
Anahtar kelimeler: Mustafa Salim, Mecmua-i Salim, Muhâvere-i Rind ü Zahid, Ottoman cookery. ; Mustafa Salim, mecmua-i Salim, Muhâvere-i Rind ü Zahid, Osmanlı mutfağı.

Rumeli eşrafından Tevfik Efendi’nin kethudası Mustafa  Raşid Efendi’nin oğlu Mustafa Salim, kadılık, müderrislik  yapmış, Bursa’da müfettiş vekilliği yaptığı sırada ölmüştür.  Hüsrev ü Şirin yazmış, Fuzuli’nin Farsça Rind ü  Zahid’ini Muhâvere-i Rind ü Zahid adıyla 1804’te Türkçeye  çevirmiştir. Gazelleri, tarih manzumeleri bulunmaktadır.  İstanbul Araştırmaları Enstitüsü ŞR 494 numarada  kayıtlı mecmua, kendisi de şair olan Mustafa Salim’in  derlediği, araştırmacıların tasnifine göre karışık mecmualardandır.  Kendi gazelleri ve tarihleriyle birlikte babası  Raşid Efendi’nin ve üvey babası İhya Efendi’nin de bazı  manzumeleri, sayısı çok olmamakla birlikte bazı şairlerin  tarih kıtaları, muamma, lügaz ve şarkı gibi manzum  türleri vardır. Mecmuada Kethudazade Mustafa Salim  ismini kullanmışsa da diğer eserlerinden Üsküdarî ismini/  mahlasını kullandığı da anlaşılmaktadır.  Bu makalede derleyici Mustafa Salim hakkında bilgi,  mecmuanın fiziksel özellikleri ve içeriği, ardından Salim’in  gazel ve tarih manzumeleri, tatlı tarifleri, ariza/mektupları  verilecek, mecmuada yer alan başka şairlerin şiirlerinden  örnekler yer alacaktır.  Mecmua, şu ana kadar Mustafa Salim’in varlığı bilinmeyen  gazel ve diğer manzumelerini ortaya çıkarmasının  yanı sıra, içerdiği tatlı tarifleriyle dönemin mutfak kültürünün  ipuçlarını vermesi, tuttuğu notlarla Osmanlı sosyal  hayatının izlerini taşıması, vezir ya da bürokrasinin üst  katmanlarındaki kişilere sadakatini ifade edip desteklerini  sürdürmeleri için yazılmış mektuplardan Osmanlı kültüründeki  himaye sisteminin tüm açıklığıyla görülmesi  bakımından önemlidir.

Mustafa Salim, khadi and teacher, was the son of Mustafa  Raşid Efendi who was the chamberlain of Tevfik  Efendi, notable person of Rumeli. He died in Bursa when  he was an inspector. Mustafa Salim wrote Hüsrev ü Şirin  as well as many ghazals and historical verses. He translated  Fuzuli’s Rind ü Zahid from Persian into Turkish  under the title of Muhâvere-i Rind ü Zahid in 1804.  Mustafa Salim’s Mecmua is recorded with the number  of ŞR 494 in The İstanbul Research Institute. Regarded  as an example of mixed mecmuas by the researchers,  it consists not only of his own ghazals and histories but  also of the poems written by his father, Raşid Efendi, and  his step-father, İhya Efendi. There are also poems and  historical quatrains by other poets written in the form of  muamma, lügaz and song. Although his nickname  (mahlas) in the Mecmua was Kethudazade Mustafa  Salim, he also used Üsküdari as another nickname in his  other works.  Presenting the physical description and content of the  Mecmua, this article introduces Mustafa Salim’s poetry  with his biography, ghazals, historical verses, letters and  his delight recipes. It also presents certain excerpts of the  poems written by other poets.  Mustafa Salim’s Mecmua is important since it helps  us first of all to see Mustafa Salim’s poetry, which is  currently unknown to us. But, with the delight recipes,  the work also gives us clues about the cooking culture of  the time. With the notes and annotations, it portrays the  social life of the Ottomans. And with Mustafa Salim’s  letters of loyalty addressed to the vizier and bureaucrats  and his asking for their support, the work shows us the  aspects of Ottoman system of patronage in that time.