Boşanmayla Parçalanmış Ailede Çocuğun Boşanma Sonrası Yaşam Deneyimleri: Ebeveyne Yabancılaşmaya İlişkin Nitel Bir Araştırma
Family Life Experiences of Children After Divorce: A Qualitative Research Parental Alienation
Yazar: Ceylan Dolanbay, Sümeyra; Aykara, Aslıhan
Dergi: Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi No. 86, 2023
Anahtar kelimeler: Sociology (Other) ; Sosyoloji (Diğer) ; Ebeveyne yabancılaşma,yapısal aile sistemleri kuramı,boşanmayla parçalanmış aile,boşanma,velayet ; Parental alienation,structural family systems theory,divorced family,divorce,custody

Aile; çocuğun sağlıklı kimlik gelişimiyle, birey olabilme ve sosyalleşebilme süreci için en doğal ve birincil ortamdır. Parçalanmış aile ise ölüm, boşanma ve ayrılma olaylarıyla şekillenen aile türüdür. Çalışmada; boşanmayla parçalanmış ailedeki çocuğun, boşanma ve bağlantılı süreçlerde özellikle velayetini alamamış ebeveynine karşı yabancılaşabilmesi durumu ele alınmıştır. Bu doğrultuda araştırmanın amacı; ebeveynlerinin boşanma davasının sonuçlanmasına kadarki süreci 18 yaşından küçükken geçirmiş ergin bireylerin ebeveyne yabancılaşma konusundaki deneyimlerini, aile içi etkileşim örüntüleri üzerinden geliştirilen yapısal aile sistemleri kuramı aracılığıyla ortaya koymak ve bu konuyla ilişkili çözüm önerileri geliştirmektir. Bu doğrultuda 29 özneyle derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulardan biri; boşanma öncesi dönemde görülen aile içi işlevsel olmayan etkileşim örüntülerinin, yabancılaşma deneyiminin bu dönemde temellenmesiyle bağlantılı oluşudur. Boşanmanın ve beraberinde yaşanan sorunların ise bu temelin üzerine eklemlenerek yabancılaşmayı güçlendiren dönüm noktaları görevi gördüğü anlaşılmıştır. Öznelerin ebeveynlerine karşı duygu ve düşüncelerinin, aile içi işlevsel olmayan ilişkiler nedeniyle yaşananların ve boşanmanın getirisiyle şekillendiği; boşanma sonrasında, öncesi olmayan bir yabancılaşmayı deneyimlediğini ifade eden bir özne olmadığı görülmüştür. Araştırmayla elde edilen bulgulara göre en belirgin öneriler; boşanmayla ilişkili tüm aşamalar boyunca ebeveyne yabancılaşma bağlamına özel olarak oluşturulacak bir aile danışmanlığı hizmetinin verilmesi ve velayet davalarında bir seçenek olan ortak velayet uygulamasının uygun görülen aileler için yaygınlaştırılmasıdır.

The family is the most natural and primary environment for the transformation of a child to an individual with healthy identity development and socialization. A divorced family is a type of family formed by death, divorce, and separation. The current study examines the alienation experiences of a child in a divorced family and the parents, especially the one who was unable to obtain custody after divorce, and the relevant processes. In this regard, the study discusses the experiences of adult individuals who underwent the process until the conclusion of the divorce case of their parents, which occurred before they reached the age of 18 years, and the resultant alienation from their parents. Experiences were revealed using structural family systems theory, which was developed through family interaction patterns. The study intends to recommend solutions to this issue. Toward this end, it conducts in-depth interviews with 29 subjects. The findings indicate that dysfunctional interaction patterns within the family witnessed prior to the before divorce period are related to the grounding of alienation experiences. The study observes that divorce and relevant issues are added to the process (before, during and after divorce) and strengthen alienation. The feelings and thoughts of the subjects toward their parents were formed by events experienced due to dysfunctional relationships within the family and the consequences of divorce. After the divorce, it has been observed that the alienation that the subjects experienced stemmed from their before divorce experiences. Based on the results, the study puts forward the most evident recommendations: To provide family counseling services specifically in the context of parental alienation throughout the stages of divorce and to popularize the practice of joint custody, which is an option in custody cases, for families deemed appropriate.