TEK PARTİ DÖNEMİNİN SON GENEL SEÇİMİ:  1943 SEÇİMLERİ VE CUMHURİYET HALK  PARTİSİ’NİN SEÇİM PROPAGANDALARI
TEK PARTİ DÖNEMİNİN SON GENEL SEÇİMİ:  1943 SEÇİMLERİ VE CUMHURİYET HALK  PARTİSİ’NİN SEÇİM PROPAGANDALARI
Yazar: Unat, Kadri
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 14 No. 56, 2019
Anahtar kelimeler: Cumhuriyet Halk Partisi,1943 Genel Seçimleri,Seçim  Propagandası

Tek parti döneminde 1923, 1927, 1931, 1935, 1939 ve 1943’te olmak üzere toplam altı genel seçim yapılmıştır. İki dereceli seçim sisteminin uygulandığ ısöz konusu dönemde seçimlere sadece  Cumhuriyet Halk Partisi katılmıştır. Bu kapsamda önce ikinci seçmen seçimleri, ardından da milletvekili seçimleri yapılmıştır. Tek parti döneminin en dikkat çeken özelliklerinden biri istisnasız bir şekilde dört yılda bir genel seçim yapılmışolmasıdır. Bunda seçimlerin cumhuriyet rejiminin temellerinden biri olarak görülmesi, Cumhuriyet Halk Partisi iktidarının meşruiyetini seçimlere dayandırmasıve toplumda seçim kültürünün yerleştirilmek istenmesi gibi etkenler rol oynamıştır. Bu çalışmada İkinci Dünya Savaşı’nın bütün hızıyla devam ettiği bir sırada yapılan 1943 genel seçimi incelenmektedir. Bu genel seçimin çalışılmasında hem söz konusu seçimin tek parti döneminin son genel seçimi olması hem de bu seçimde uygulanan propaganda yöntemlerinin öncekilerinden farklı bazı özellikler taşımasıgibi etkenler belirleyici olmuştur. Öte yandan bu seçim Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk seçim yasasıolan 14 Aralık 1942 tarihli Mebus Seçimi Kanunu’nun uygulandığıilk ve tek seçim olmasıitibariyle de Türk siyasi tarihinde ayrıbir önem arz etmektedir. Çalışmada Cumhuriyet Halk Partisi’nin seçim beyannamesi, temel propaganda malzemesi olarak değerlendirilmiştir. Cumhuriyet Halk Partisi tarafından hazırlanan plaklar, Halk hatiplerinin Halk Kürsülerinde yapmışolduğu konuşmalar ve milletvekili adaylarının seçim bölgelerindeki faaliyetleri de propaganda kapsamında ele alınmıştır. Ayrıca seçimin gelişim aşamalarına dair haberler, seçmenleri oy kullanmaya davet eden ilanlar ile Cumhuriyet Halk Partisi’nin propagandasını da içeren köşe yazıları ekseninde basından yararlanılmışve Cumhuriyet Halk Partisi Genel Merkezi’nin örgütüyle gerçekleştirmiş olduğu yazışmalar da incelenmiştir.

Tek parti döneminde 1923, 1927, 1931, 1935, 1939 ve 1943’te olmak üzere toplam altı genel seçim yapılmıştır. İki dereceli seçim sisteminin uygulandığ ısöz konusu dönemde seçimlere sadece  Cumhuriyet Halk Partisi katılmıştır. Bu kapsamda önce ikinci seçmen seçimleri, ardından da milletvekili seçimleri yapılmıştır. Tek parti döneminin en dikkat çeken özelliklerinden biri istisnasız bir şekilde dört yılda bir genel seçim yapılmışolmasıdır. Bunda seçimlerin cumhuriyet rejiminin temellerinden biri olarak görülmesi, Cumhuriyet Halk Partisi iktidarının meşruiyetini seçimlere dayandırmasıve toplumda seçim kültürünün yerleştirilmek istenmesi gibi etkenler rol oynamıştır. Bu çalışmada İkinci Dünya Savaşı’nın bütün hızıyla devam ettiği bir sırada yapılan 1943 genel seçimi incelenmektedir. Bu genel seçimin çalışılmasında hem söz konusu seçimin tek parti döneminin son genel seçimi olması hem de bu seçimde uygulanan propaganda yöntemlerinin öncekilerinden farklı bazı özellikler taşımasıgibi etkenler belirleyici olmuştur. Öte yandan bu seçim Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk seçim yasasıolan 14 Aralık 1942 tarihli Mebus Seçimi Kanunu’nun uygulandığıilk ve tek seçim olmasıitibariyle de Türk siyasi tarihinde ayrıbir önem arz etmektedir. Çalışmada Cumhuriyet Halk Partisi’nin seçim beyannamesi, temel propaganda malzemesi olarak değerlendirilmiştir. Cumhuriyet Halk Partisi tarafından hazırlanan plaklar, Halk hatiplerinin Halk Kürsülerinde yapmışolduğu konuşmalar ve milletvekili adaylarının seçim bölgelerindeki faaliyetleri de propaganda kapsamında ele alınmıştır. Ayrıca seçimin gelişim aşamalarına dair haberler, seçmenleri oy kullanmaya davet eden ilanlar ile Cumhuriyet Halk Partisi’nin propagandasını da içeren köşe yazıları ekseninde basından yararlanılmışve Cumhuriyet Halk Partisi Genel Merkezi’nin örgütüyle gerçekleştirmiş olduğu yazışmalar da incelenmiştir.