Azo Boyarmaddelerinin Yasaklanması: Bebek ve Çocuk Giysilerinde Uygulanabilirliğinin Araştırılması
Prohibition of Azo-Dyes: A Research of Usability on Baby and Children Clothings
Yazar: Becenen, Nilgün
Dergi: Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, Vol. 6 No. 10, 2016
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Azo-dye,echo tex,fastness,banned aryl amine compounds ; Azo boyarmadde,eko tekstil,haslık,yasaklı aril amin bileşikleri

Tekstil terbiyesi, ön terbiye,boya, baskı ve bitim işlemlerini kapsamaktadır. Ürüne istenilen özelliklerkazandırmak için kimyasal madde kullanımı kaçınılmazdır. Kimyasal maddekullanımı da, insan sağlığına zarar vermeyecek düzeydeki limit değerlerin tespitedilmesini zorunlu hale getirmektedir. Bu çalışmada; bebek ve çocuk giysiüretiminde çevre yönetim sistemi uygulaması incelenmiştir. Çevre vetüketicilerin korunması amacı ile kimyasal risklerin bertaraf edilmesineyönelik çalışmaların önemi vurgulanmıştır. İnsan ve çevre sağlığına zararlı azoboyarmaddelerinin kullanımının Avrupa Birliği ve Türkiye de yasaklanmanedenleri ve süreçleri araştırılmıştır. Bu amaçla; Türkiye de bebek ve çocukgiysilerinde; yasaklanmış azo boyarmaddelerinin olup olmadığı, yıkama ve terhaslık değerleri deneysel olarak belirlenmiştir. Edirne ili Semt Pazarı veucuzluk pazarlarından temin edilen, direkt deri teması olan, değişik renklerde,0-14 yaş arası bebek ve çocuk giysi numunelerinde; Avrupa’da (EC) No 1907/2006sayılı REACH Yönetmeliğinin Ek XVII bölümünde ve Türkiye de Sağlık Bakanlığı,15488 sayılı genelgesinde yer alan kanserojen aromatik aminlerin  kullanılmadığı tespit edilmiştir. Ayrıcabebek ve çocuk giysileri için önemli olan ter ve yıkama haslık değerlerininyüksek ve eko-tex kriterlerine uygun olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada;üretim döngüsü içerisinde zararlı kimyasalların üretimini, kullanımını vedolayısıyla atık olarak çıkarılmasını engelleyen bir yaklaşımın kabuledilmesinin ve bu anlayışın yasalarla desteklenmesinin önemi belirgin olarakgörülmüştür.

Textile finishing consists of pre-finishing, dye, printing and finishing transactions. It is inevitable to use chemicals in order to produce the desired properties on the product. Usage of chemicals makes it a necessity to asses limiting values that will not harm human health.In this study; The application of environmental management system in the production of baby and children clothes has been examined. The importance of studies that are aiming to eliminate chemical risks in order to protect environment and consumers, were emphasized. The causes and processes of the prohibition of the use of azo dyes harmful to human and environmental health in the European Union and Turkey have been investigated. For this purpose; In Turkey, baby and child clothes; The presence or absence of prohibited azo dyes, washing and sweat fastness values were determined experimentally.In the samples of baby and child clothes of 0-14 years old, in different colors, which are direct skin contact obtained from Edirne regional market and cheap sale bazaar; It has been determined that the carcinogenic aromatic amines listed in Annex XVII of the REACH Regulation No 1907/2006 in Europe (EC) No 1907/2006 and in the Turkish Ministry of Health, 15488 are not used. It has also been found that sweat and wash fastness values which are important for baby and child clothes are high and meet eco-tex criteria. In this study, importance of endorsing an approach preventing production, usage and discharge as harmful chemicals within the production cycle was clearly observed.