Atık Barajı Rezervuarı ve Cevher Stok Alanlarında Asit Maden Drenajı (AMD) Oluşumunun Değerlendirilmesi: Gümüşhane Örneği
Assessment of Acid Mining Drainage (AMD) Formation in the Ore Stock and Waste Dam Reservoir Areas: An example of Gümüşhane
Yazar: Akaryalı, Enver; Gücer, Mehmet Ali; Alemdağ, Selçuk
Dergi: Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Vol. 4 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Acid Mining Drainage (AMD),Ecological Risks,Environmental Pollution,Gümüşhane,Numerical Analysis ; Asit Maden Drenajı (AMD),Ekolojik Riskler,Çevre Kirliliği,Gümüşhane,Sayısal Analiz

Doğalkaynakların kullanımı ile ilgili işlemlerin başında gelen madencilikfaaliyetleri, işletmenin türüne ve büyüklüğüne bağlı olarak farklı boyutlardagelişen çevresel etkilere ve bozulmalara neden olmaktadır. Bu etkilerinbaşında, madencilik faaliyetleri sırasında ve sonrasında ciddi ekolojik riskleroluşturan Asit Maden Drenajı (AMD) gelmektedir. AMD, sülfür içeren (özelliklepirit, pirotin ve kalkopirit) cevher atıkların, tipik olarak hava (oksijen) vesu içeren ortamlarda, yeraltı suyu, yağmur ve akıntı nedeniyle oksitleyicikoşullara maruz kalması sonucu meydana gelen asit oluşumunu ifade etmektedir. Buçalışmada, Gümüştaş Madenciliğe ait işletme sahası, cevher stok ve atıkdepolama alanlarında AMD oluşumunu belirlemeye yönelik işlemler yapılmış ve AMDgelişme potansiyeli ile muhtemel AMD gelişmesi durumunda alınacak tedbirlerortaya konmuştur. Maden işletme alanı, Eosen yaşlı andezit ve bazalt ile bukayaçların piroklastitlerinden oluşan Alibaba Formasyonu içerisinde yeralmaktadır. Yapılan çalışmalarda pH değerleri tüm örneklerin I. sınıf kıta içikaynak suyu özelliğinde olduğunu, macun pH ve sülfid (S-2) değerleriise maden işletme sahasında AMD potansiyelinin bulunmadığına işaret etmektedir.Ana ve iz elementlerin düşük mobiliteye sahip olması ise bu durumu desteklerniteliktedir. Tüm örneklerde Net Nötralizasyon Potansiyeli (NNP) değerlerinin 20 kg CaCO3/ton’dan ve NötralizasyonPotansiyel Oranı (NPO) değerlerinin 2’den büyük olması da potansiyel asit üretmeyenkarakterde olduğunu göstermektedir. S-2 değerlerinin çok düşükolması, söz konusu alanda kısa dönem içerisinde asit kaya drenajı potansiyeli gerçekleşmeyeceğiniişaret etmektedir. Buna ek olarak, stok sahasını geçirimsiz hale getirmek için50 cm kalınlığında geçirimsiz kil serilerek sıkıştırılmış, oluşan düşey profilsonlu eleman ağ sisteminde modellenerek su deşarjları belirlenmiştir. Yapılan tümçalışmalar neticesinde maden işletme sahasında kısa sürede AMD oluşumubeklenmediği sonucuna varılmıştır. Ancak, maden işletme alanında, uzunsürelerde muhtemel AMD oluşumundan kaynaklanacak çevre kirliliği, yapılançalışma kapsamında alınacak tedbirlerle önlenmiş olacaktır.

The mining activities, one of the most important uses of natural resources, which causes environmental degradation and different effects depending on the mining operation type and size. At the beginning of these effects is acid mine drainage (AMD), which creates serious ecological risks on the environment both during operation and years after the mine is closed. AMD describes the formation of acid when sulphide-bearing (especially pyrite, pyrrhotite and chalcopyrite) mine wastes are exposed to oxidising conditions, typically in the presence of air (oxygen) and water, due to groundwater, rain and run-off. In this study, processes have been carried out to determine the occurrence of AMD in the ore stock and waste storage areas of the Gümüştaş Mining. The potential of AMD development and measures to be taken have been determined in case of possible occurrence of AMD. The mine operation area was located on the Eocene aged Alibaba Formation, which consists of andesite, basalt, and pyroclastics. The pH values in all samples indicate that they are class I. continental water resources quality and also the paste pH and sulphide (S-2) values suggest that there is no AMD potential in the mine operation area. This is supported by low mobility of major and trace element contents. In all samples, Net Neutralization Potential (NNP) and (Neutralization Potential Ratio) NPR values higher than 20 kgCaCO3/tone and 2 respectively, this indicate that the acid mining drainage don't formation in the area. Besides, AMD is not likely to occur in a short-term period according to very low S-2 values. In addition, compacted clay (50 cm thick) was laid in order to make impermeable in the stock area, and the resulting vertical profile was modeled in the finite element network system and water discharges determined. Consequently, all studies in the mining operation area show that the acid mining drainage formation was not expected in a short time period. However, in the area, environmental pollution caused by possible AMD for a long time will be prevented by measures to be taken.