Ebû Hanîfe’nin (ö. 150/767) Hayatı ve Zühd Anlayışı
Ebu Hanifa’s (d. 150/767) Life and His Ascetic Understanding
Yazar: Akdağ, Eyyup
Dergi: Amasya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi No. 11, 2017
Anahtar kelimeler: Sufism,Abu Hanifa,Asceticism,el-Vasiyye,Worship ; Tasavvuf,Ebû Hanîfe,Zühd,el-Vasiyye,İbadet

Hanefi mezhebinin kurucusu Ebû Hanîfe,İslam ilim ve düşünce tarihinin en önemli şahsiyetlerinden biri kabul edilmektedir.Kendisine ilim ve zekâsının yüksekliğine işaret etmek üzere en büyük imam manasınagelen ‘İmâm-ı A‘zam’ lakabı verilmiştir. Çok sayıda öğrenci yetiştiren EbûHanîfe görüş ve düşünceleriyle Ehl-i Sünnet anlayışının oluşmasına zemin hazırlamıştır.Kur’an ve sünnet temelli din anlayışını benimseyen Ebû Hanîfe bid‘at olarakkabul ettiği görüş ve düşüncelerle yoğun bir şekilde mücadele etmiştir. Onun hakkındayapılan çalışmalarda, şahsiyeti ve manevî yaşantısına yeterince temasedilmediği daha ziyade kelâmî ve fıkhî konulardaki görüş ve düşünceleri önplana çıkarıldığı görülmektedir. Bu çalışma ise onun hayatı ve manevîyaşantısına dair bir kısım hususları irdelemeyi amaçlamaktadır. Ebû Hanîfezühd, vera‘ ve âhireti tercih etme konusunda yüce bir makâma ulaşmış veevliyaullahın en gözde isimlerinden birisi olmuştur. Tasavvuf tarihinin zühddöneminde yaşayan Ebû Hanîfe şahsiyeti ve mânevî yaşantısıyla birçok önemlisûfîyi etkilemiş ve tasavvufun müstakil bir ilim dalı olarak yer edinmesindetalebeleri kanalıyla etki etmiştir. Kendisi zengin ve varlıklı olmasına rağmendünyaya meyletmemiş, zâhidâne bir hayatı tercih etmiştir. İlim ve ibâdeteksenli bir hayat geçirmiş, idarenin teklif ettiği görevlerden hep uzak durmuştur.Ebû Hanîfe’ye bazı kitaplar nispet edilmektedir. O kitaplardan biri de el-Vasiyye’dir.el-Vasiyye’de Ebû Hanîfe’nin şahsiyeti ve manevî hayatına dair bazıyaklaşımları bulmak mümkündür. Bu çalışmada temelde el-Vasiyye’denhareketle tarih ve tabakât türü ana kaynaklardan da istifade edilerek EbûHanîfe’nin zühd hayatı ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abu Hanifa, the founder of the Hanafi Sect, isconsidered to be one of the most important intellectuals of Islamic history ofthought and science. He was named as 'Imam-i Azam', which means the greatestimam, to point out the degree of his knowledge and intelligence. He preparedthe ground for the formation of the Ahl-i Sunnah with his vision and thoughtsand raised many famous sufis and students with his spiritual experience andascetic understanding. Abu Hanifa, who embraced the Qur'anic and sunnah-based religionconcept, struggled intensely with the views and thoughts he considered asbid'ats. The existing works on Abu Hanife, focused more on his views andthoughts in Islamic theology and juridical subjects but his personal andspiritual life are not sufficiently studied. The purpose of this study is toexamine some aspects of his personality and his spiritual life. Abu Hanifareached a great position in choosing a “zuhd” (ascetic), “vera” (pious) andhereafter life, and became one of the most popular names of evliyaullah. AbuHanifa, who lived in the ascetic period of Sufism, influenced very importantSufis with his personality and spiritual life. Moreover, he contributed Sufismto become an independent field of science through his students. Despite being richand wealthy, he has preferred a life that has never tended to the world andpreferred an ascetic one. He devoted his life to science and worship, and healways kept away from the administrative tasks that were offered to him. Thereare some books that are attributed to Abu Hanifa and one of them is al-Vasiyye.There are some approaches on the personality and spiritual life of Abu Hanifain al-vasiyye. This study attempts to reveal the ascetic life of Abu Hanifabased on al-Vasiyye and some other main sources of history and bibliography.