Türk Bankacılık Sektöründe Entelektüel Sermayenin Finansal Performansa Etkisi: MVAIC Yöntemi ile Bir Araştırma
The Impact of Intellectual Capital on Financial Performance in the Turkish Banking Sector: A Research with MVAIC Method
Yazar: Uysal, Bahadır; Yanya, Evren
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Vol. 26 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Finance ; Finans ; Entelektüel Sermaye,Düzeltilmiş Entelektüel Sermaye Katma Değer Katsayısı (MVAIC),Bankacılık,Panel Veri ; Intellectual Capital,Modified Value-Added Intellectual Coefficient (MVAIC),Banking,Panel Data

Hizmet sektörü niteliği itibari ile insan sermayesi, ilişki sermayesi, bilgi teknolojileri gibi soyut varlıkların faaliyet sürecine en yoğun katkı sağladığı sektördür. Bu anlamda, soyut varlıkların hizmet sektörünün finansal performansına katkısının somut varlıklardan daha fazla olması beklenmektedir. İşletmenin bünyesinde yer alan soyut varlıkların tümü esas itibariyle entelektüel sermaye olarak ifade edilmektedir. Bu çalışma Türk bankacılık sektöründe entelektüel sermayenin bankaların finansal performanslarına etkisini Düzeltilmiş Entelektüel Sermaye Katma Değer Katsayısı (MVAIC) yöntemi ile araştırmayı amaçlamaktadır. MVAIC’e göre entelektüel sermaye insan sermayesi etkinliği, yapısal sermaye etkinliği, ilişkisel sermaye etkinliği ve kullanılan sermaye etkinliği olmak üzere dört temel unsurdan oluşmaktadır.  Bu çalışma, Türkiye'de bankacılık sektöründe faaliyet gösteren 28 ticari bankanın 2018 yılı 1. çeyreği ile 2023 yılı 3. çeyreği arasındaki üç aylık verilerini kullanarak, entelektüel sermaye ve onu oluşturan unsurların bir finansal kurumun aktif kârlılığı üzerindeki etkisini incelemektedir. Panel veri analizi sonuçlarına göre entelektüel sermaye ile aktif karlılığı arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Buna karşılık, artan ilişkisel sermaye etkinliği, yapısal sermaye etkinliği ve kullanılan sermaye etkinliği aktif karlılığı üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkiye sahiptir. İnsan sermayesi ile aktif karlılığı arasında anlamlı bir ilişki yoktur.

Due to its nature, the service sector is the sector where intangible assets such as human capital, relationship capital and information technologies contribute most intensively to the operating process. In this sense, the contribution of intangible assets to the financial performance of the services sector is expected to be greater than that of tangible assets. All intangible assets within an organisation are essentially called intellectual capital. This study aims to investigate the effect of intellectual capital on the financial performance of banks in the Turkish banking sector by using the Adjusted Value Added Coefficient of Intellectual Capital (MVAIC) method. According to MVAIC, intellectual capital consists of four basic elements: human capital efficiency, structural capital efficiency, relational capital efficiency and utilised capital efficiency. This study examines the influence of intellectual capital and its constituent elements on a financial institution's return on assets, utilising quarterly data from 28 commercial banks operating within Turkey’s banking sector between the 1st quarter of 2018 and the 3rd quarter of 2023. According to the results of the panel data analysis, a positive and significant relationship was found between intellectual capital and return on assets. In contrast, increasing relational capital efficiency, structural capital efficiency and used capital efficiency have a significant and positive impact upon the return on assets. There is no significant relationship between human capital and the return on assets.