Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet İdeolojisini Edebî Düzlemde Okumak: Dikmen Yıldızı Örneği
Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet İdeolojisini Edebî Düzlemde Okumak: Dikmen Yıldızı Örneği
Yazar: Çerkeşli, Evşen
Dergi: Erdem No. 71-72, 2016
Anahtar kelimeler: Cumhuriyet ideolojisi,Kurtuluş Savaşı,roman,tip,sosyolojik eleştiri

Bir toplumu derinden etkileyen savaşların o toplumun edebiyatındakendine yer bulması kaçınılmazdır. Aynı durum Kurtuluş Savaşı için degeçerlidir. Osmanlı Devleti’nin 1919-1923 yılları arasında Anadolu’dafarklı devletlerle olan mücadelesi, ardından kurulmaya çalışılan rejimlebu yeni yönetimin ve idari kadroların yapılanma sürecindeki kendilerini meşrulaştırma ve resmî tarih oluşturma çabaları Türk edebiyatındapek çok romana, oyuna konu olmuş, hatta bunların bir kısmı doğrudanAtatürk tarafından ısmarlama olarak yazdırılmıştır. Çünkü toplumsalkırılmaların kalıcı olması yalnızca cephede kazanılan bir savaş değildir.Hâkim ideolojiyi halkın zihninde somutlaştırıp tabana doğru nüfuzedebilmek için edebiyatın gücünden yararlanılır. Aka Gündüz, baştaDikmen Yıldızı olmak üzere pek çok eserinde resmî ideolojiye hizmeteden üslubu benimser. Genel olarak bu dönem ürünlerinde belli kadınerkek tiplerinden bahsetmek mümkündür. Erkekler korkusuz ve vatanaşkı uğruna bireysel aşkı hiçe sayan nitelikteyken kadınlar güçlerininyettiğince onlara destek olmaya çalışan hemşirelerdir. Dikmen Yıldızı’ndaysa bu imajlar daha da kuvvetlenir. Yıldız; bizatihi savaşan, nişanlısının şehadetine dahi ağlamayan bir kadındır. Başka bir deyişle resmîideoloji tarafından kadına atfedilen her türlü temsil unsuru, Yıldız’davücut bulur. Bu çalışmada Osmanlı kötücülüğü ve cumhuriyet olumlaması altında söylevvârî bir üslupla yazılan Dikmen Yıldızı aracılığıylaideoloji ve edebiyat ilişkisi sosyolojik eleştiri yardımıyla incelenecektir. 

Bir toplumu derinden etkileyen savaşların o toplumun edebiyatındakendine yer bulması kaçınılmazdır. Aynı durum Kurtuluş Savaşı için degeçerlidir. Osmanlı Devleti’nin 1919-1923 yılları arasında Anadolu’dafarklı devletlerle olan mücadelesi, ardından kurulmaya çalışılan rejimlebu yeni yönetimin ve idari kadroların yapılanma sürecindeki kendilerini meşrulaştırma ve resmî tarih oluşturma çabaları Türk edebiyatındapek çok romana, oyuna konu olmuş, hatta bunların bir kısmı doğrudanAtatürk tarafından ısmarlama olarak yazdırılmıştır. Çünkü toplumsalkırılmaların kalıcı olması yalnızca cephede kazanılan bir savaş değildir.Hâkim ideolojiyi halkın zihninde somutlaştırıp tabana doğru nüfuzedebilmek için edebiyatın gücünden yararlanılır. Aka Gündüz, baştaDikmen Yıldızı olmak üzere pek çok eserinde resmî ideolojiye hizmeteden üslubu benimser. Genel olarak bu dönem ürünlerinde belli kadınerkek tiplerinden bahsetmek mümkündür. Erkekler korkusuz ve vatanaşkı uğruna bireysel aşkı hiçe sayan nitelikteyken kadınlar güçlerininyettiğince onlara destek olmaya çalışan hemşirelerdir. Dikmen Yıldızı’ndaysa bu imajlar daha da kuvvetlenir. Yıldız; bizatihi savaşan, nişanlısının şehadetine dahi ağlamayan bir kadındır. Başka bir deyişle resmîideoloji tarafından kadına atfedilen her türlü temsil unsuru, Yıldız’davücut bulur. Bu çalışmada Osmanlı kötücülüğü ve cumhuriyet olumlaması altında söylevvârî bir üslupla yazılan Dikmen Yıldızı aracılığıylaideoloji ve edebiyat ilişkisi sosyolojik eleştiri yardımıyla incelenecektir.