Tanzimat Dönemi Çocuk Edebiyatının Bilinmeyen Bir Yazarı ve Eseri:  Ahmed Medhi “Safvet yahut Genç Çiftçi” Eseri
An Unknown Author and Work of Children's Literature of the Tanzimat Period:  Ahmed Medhi “Safvet or Young Farmer”
Yazar: Kürüm, Esra
Dergi: İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 14 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Modern Turkish Literature in Turkiye Field ; Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı ; Tanzimat Literature,Children,Ahmed Medhi,Values Education,Safvet ; Tanzimat Edebiyatı,Çocuk Yazını,Ahmed Medhi,Değerler Eğitimi,Safvet

Tanzimat Dönemi, Türk edebiyatı içinde en karakteristik dönemlerden biridir. Bu dönem sadece edebiyatın değil, devletin ve toplumun bütün algoritmasını baştan sona değiştiren bir süreci içermektedir. Bugünkü edebî anlayışın ilk adımları da bu dönemde atılmıştır. Türk aile yapısı ve Türk eğitim sistemi, yepyeni bir oluşumla şekillenmeye başlamıştır. İslami ilimlerle birlikte “usul-i cedit” denilen tarzda eğitim veren eğitim kurumlarınının açılmasıyla eğitimin ve eğitim materyallerinin de nitelikleri değişim göstermiştir. Bütün bu yeniliklerin ateşleyicisi ise büyük oranda matbuat olmuştur. Türk aydını, adına Batılılaşma denilen bu yeni medeniyet algısının yerleşmesi için Batı edebiyatını ve fikir dünyasının ürünlerini yaymaya, böylelikle aydınlanma çağını getirmeye çabalamışlardır. Bu bakımdan birçok gelişmenin ilk adımının yeri ve tarihi Tanzimat Dönemi’ne işaret etmektedir. Modern Türk çocuk edebiyatı için de ilklerin tarihi Tanzimat yıllarına denk gelmektedir. Çevirilerle başlayan çocuk edebiyatının ilk ürünleri, uyarlamalar ve telif çocuk eserleri ile bugünü hazırlamıştır. Değişim ve dönüşüm devrini en az hasarla atlatmış, aydınlanma ve Batılılaşma fikrini doğru özümsemiş yeni bir nesil yaratma çabası içinde iken millî, ahlaki, toplumsal ve inançla igili değerlerin korunabilmesi için yerli kalemlerin elinden çıkmış edebî eser  ihtiyacı da oldukça fazladır. Ahmed Medhi, usul-i cedit tarzında eğitim verme amacıyla kurulmuş olan Feyzi Sıbyan Mektebi muallimi olarak bu ihtiyacın farkındadır. Bu yüzden Safvet yahut Genç Çiftçi adlı eseri kaleme almıştır. Ahmed Medhi hakkında bugüne kadar herhangi bir çalışmaya rastlanmamakla birlikte Saffet yahut Genç Çiftçi adlı eserinin günümüz Türkçesine dahi kazandırılmamış olmasından kaynaklı olarak bu araştırmada mezkûr eser üzerine yoğunlaşılmıştır. Bu araştırma ile günümüz Türkçesine kazandırılan Safvet yahut Genç Çiftçi, Türk çocuk edebiyatı açısından değerlendirilmiştir.

The Tanzimat Period is one of the most defining eras in Turkish literature. This period includes a process that entirely changed not only literature but also the entire algorithm of the state and society. The first steps of today's literary understanding were taken in this period. The Turkish family structure and the Turkish education system took their first steps to take their new shape with a brand-new formation. The character of education and educational materials also changed with the opening of educational institutions that provided education in the so-called “usul-ı cedit” style along with Islamic sciences. The igniter of all these innovations was largely the printing press. Turkish intellectuals tried to spread Western literature and the products of the intellectual world in our country to establish this new perception of civilisation, which we call Westernisation, and thus to bring our age of enlightenment. In this respect, the location and history of the first step of many developments point to the Tanzimat period. The history of the firsts in modern Turkish children's literature coincides with the Tanzimat years. The first products of children's literature, which started with translations, prepared the present day with adaptations and copyrighted children's works. To create a new generation that has correctly assimilated the idea of enlightenment and Westernisation with the least damage in the era of change and transformation, there is a great need for literature written by local authors to preserve national, moral, social, and faith-related values. Ahmed Medhi was aware of this need as an instructor at the Feyzi Sıbyan School, which was established to provide education in the usul-ı cedit style. This is why he wrote Safvet yahut Genç Çiftçi. In this study, Ahmet Medhi's works, which have not been studied before and have never been transferred from the old script, will be analysed in terms of Turkish children's literature by focusing on Safvet yahut Genç Çiftçi.