XIX. Asır Azerbaycan Edebiyatında Fuzûlî ve Nigârî Geleneğinin Bir Temsilcisi: Seyyîd Giryân Cemâleddîn Kazâkî
XIX. Asır Azerbaycan Edebiyatında Fuzûlî ve Nigârî Geleneğinin Bir Temsilcisi: Seyyîd Giryân Cemâleddîn Kazâkî
Yazar: Kök, Ali
Dergi: 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, Vol. 6 No. 18, 2017
Anahtar kelimeler: Fuzûlî,Nigârî,Kazâkî,tasavvuf,dîvân

İslâmiyeti kabullerinden sonra aydınların, Arap ve Fars dilinde örnekleri verilmişolan İslam uygarlığı estetik yapısını esas alarak oluşturdukları geleneğin adıolan Klasik Türk edebiyatı; Türkistan’dan Balkanlara, Kırım’dan Orta Doğu’yakadar uzanan geniş sahada temsilciler yetiştirmiş bir edebiyattır. 13. yüzyılda ilkörnekleri tespit edilen bu edebiyat için 19. yüzyıl, bir sona yaklaşma evresi olarakifade edilmektedir. Bu evrede Batı şiirine yönelen şairler ile geleneği sürdürmeyeçalışan şairler bir arada eserler vermişlerdir. Klasik Türk Edebiyatı’nın bu tükenişevresinde geleneğin tesiriyle şiirler yazan ve yazdığı bu şiirleri alfabetik sıraya göredüzenleyerek dîvân meydana getiren şairlerden birisi de Seyyîd Giryân CemâleddînKazâkî’dir.Bu çalışmada, Azerbaycan’ın Kazak (Gazah) bölgesinde doğduğu için kendisine“Seyyîd Giryân Cemâleddîn Kazâkî” adı verilen, şiirlerinde genellikle “Giryân”mahlasını tercih eden, birtakım nedenlerden dolayı Anadolu’ya göç eden mutasavvıflarkervanına katılan ve Divan şiiri geleneğiyle şiirler yazan Seyyid GiryânCemâleddîn Kazâkî’nin hayatı, Ankara Milli Kütüphane’de bulunan dîvânı ve onun nüshaları, tasavvufî yönü ve dili üzerinde durulacaktır. Şairin hayatı, edebîkişiliği, dili ve dîvânı hakkında bilgiler verildikten sonra XIX. yüzyıl Azerbaycanedebiyatının bu mutasavvıf şairinin şiirleri, XVI. asır büyük Türk şairi Fuzûlî veXIX. asır mutasavvıf şairlerinden Mîr Hamza Nigârî’nin Türkçe dîvânlarındakişiirlerle mukayese edilecektir. Çalışma sonunda ise rol model diye adlandırılabilecekFuzûlî ve Nigârî’nin, Seyyîd Giryân Cemâleddîn Kazâkî’nin sanatı ve üslubuüzerinde nasıl bir etki bıraktıkları üzerinde durulacaktır.

İslâmiyeti kabullerinden sonra aydınların, Arap ve Fars dilinde örnekleri verilmişolan İslam uygarlığı estetik yapısını esas alarak oluşturdukları geleneğin adıolan Klasik Türk edebiyatı; Türkistan’dan Balkanlara, Kırım’dan Orta Doğu’yakadar uzanan geniş sahada temsilciler yetiştirmiş bir edebiyattır. 13. yüzyılda ilkörnekleri tespit edilen bu edebiyat için 19. yüzyıl, bir sona yaklaşma evresi olarakifade edilmektedir. Bu evrede Batı şiirine yönelen şairler ile geleneği sürdürmeyeçalışan şairler bir arada eserler vermişlerdir. Klasik Türk Edebiyatı’nın bu tükenişevresinde geleneğin tesiriyle şiirler yazan ve yazdığı bu şiirleri alfabetik sıraya göredüzenleyerek dîvân meydana getiren şairlerden birisi de Seyyîd Giryân CemâleddînKazâkî’dir.Bu çalışmada, Azerbaycan’ın Kazak (Gazah) bölgesinde doğduğu için kendisine“Seyyîd Giryân Cemâleddîn Kazâkî” adı verilen, şiirlerinde genellikle “Giryân”mahlasını tercih eden, birtakım nedenlerden dolayı Anadolu’ya göç eden mutasavvıflarkervanına katılan ve Divan şiiri geleneğiyle şiirler yazan Seyyid GiryânCemâleddîn Kazâkî’nin hayatı, Ankara Milli Kütüphane’de bulunan dîvânı ve onun nüshaları, tasavvufî yönü ve dili üzerinde durulacaktır. Şairin hayatı, edebîkişiliği, dili ve dîvânı hakkında bilgiler verildikten sonra XIX. yüzyıl Azerbaycanedebiyatının bu mutasavvıf şairinin şiirleri, XVI. asır büyük Türk şairi Fuzûlî veXIX. asır mutasavvıf şairlerinden Mîr Hamza Nigârî’nin Türkçe dîvânlarındakişiirlerle mukayese edilecektir. Çalışma sonunda ise rol model diye adlandırılabilecekFuzûlî ve Nigârî’nin, Seyyîd Giryân Cemâleddîn Kazâkî’nin sanatı ve üslubuüzerinde nasıl bir etki bıraktıkları üzerinde durulacaktır.