hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
GENETİK DİLBİLİME GİRİŞ. ALTAY DİLLERİ SORUNU
GENETİK DİLBİLİME GİRİŞ. ALTAY DİLLERİ SORUNU
Yazar: Yıldız, Hüseyin
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 9 No. 17, 2015
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; genetik dilbilim,altayistik,altay dilleri

Altayistik konusu Türkiyeli Türkologların ilgisini öteden beri çekse de, Türkiye’de konuyla ilgili kapsamlı akademik çalışmaların yapılması için 1990’lı yıllar beklenmiştir. Özellikle Türkçe – Moğolca ilişkisi çerçevesinde Ahmet Temir, Ahmet Caferoğlu, Osman Nedim Tuna, Talat Tekin, Tuncer Gülensoy gibi Türkologlarca kaleme alınan makaleler bulunmaktadır, ancak konunun iki temel ayağını oluşturan Çuvaşça ve Moğolca konulu kapsamlı tezlerin hazırlanması 1990 sonrası döneme rastlamaktadır.  Han Woo Choi, Emine (Ceylan) Yılmaz, Metin Yılmaz, Feyzi Ersoy, Oksona Sorokina, Elena Kuryavtseva, Terbish Baasanjav, Oğuzhan Durmuş, Mustafa Levent Yener, Sinan Güzel ve Dashzeveg Bayartsetseg’in tez çalışmaları bulunsa da bunlar arasında yerli Türkologların çalışmaları daha çok Çuvaşça ile ilgili olup Moğol araştırmacılarınki Türkçe-Moğolca karşılaştırmalıdır. Han Woo Choi ile Feyzi Ersoy’un tezleri ile Talat Tekin’in Altayistik ile ilgili makaleleri, hem kitaplaştırıldığı hem de dillik kriter olarak ikiden fazla unsur barındırdığı için ayrıca dikkat çekmektedir.

Altayistik konusu Türkiyeli Türkologların ilgisini öteden beri çekse de, Türkiye’de konuyla ilgili kapsamlı akademik çalışmaların yapılması için 1990’lı yıllar beklenmiştir. Özellikle Türkçe – Moğolca ilişkisi çerçevesinde Ahmet Temir, Ahmet Caferoğlu, Osman Nedim Tuna, Talat Tekin, Tuncer Gülensoy gibi Türkologlarca kaleme alınan makaleler bulunmaktadır, ancak konunun iki temel ayağını oluşturan Çuvaşça ve Moğolca konulu kapsamlı tezlerin hazırlanması 1990 sonrası döneme rastlamaktadır.  Han Woo Choi, Emine (Ceylan) Yılmaz, Metin Yılmaz, Feyzi Ersoy, Oksona Sorokina, Elena Kuryavtseva, Terbish Baasanjav, Oğuzhan Durmuş, Mustafa Levent Yener, Sinan Güzel ve Dashzeveg Bayartsetseg’in tez çalışmaları bulunsa da bunlar arasında yerli Türkologların çalışmaları daha çok Çuvaşça ile ilgili olup Moğol araştırmacılarınki Türkçe-Moğolca karşılaştırmalıdır. Han Woo Choi ile Feyzi Ersoy’un tezleri ile Talat Tekin’in Altayistik ile ilgili makaleleri, hem kitaplaştırıldığı hem de dillik kriter olarak ikiden fazla unsur barındırdığı için ayrıca dikkat çekmektedir.
TÜRKLÜK BİLİMİ TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ
TÜRKLÜK BİLİMİ TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ
Yazar: Işıktaş Sava, Işılay
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 9 No. 17, 2015
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; türklük bilimi,türkoloji,terim,sözlük

‘Türklük Bilimi’, ‘Türkiyat’ veya ‘Türkoloji’; geniş manada Türklere, Türk dili ve edebiyatına, Türk tarihine, Türk kültürüne ait her unsuru inceleyen bilim dalı olarak adlandrılmaktadır. Aynı terimler, dar manada ise daha çok Türk dilini her yönüyle inceleyen bilim dalı şeklinde tanımlanmaktadır. Türklük bilimi, çalışmalarının tarihiçok eskilere gitmekle beraber özellikle 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Rusya ve Avrupa’da müstakil bilim dalı hâline gelmiştir. 1908’de İstanbul’da Türk Derneği’ninkurulması ve onun faaliyetleri, ardından Köktürk bengü taşlarının ve Yenisey yazılarının bulunup üzerlerinde incelemelerin yazılması Türkiye Türkolojisi (Türklük Bilimi) çalışmalarına hız kazandırmıştır.

‘Türklük Bilimi’, ‘Türkiyat’ veya ‘Türkoloji’; geniş manada Türklere, Türk dili ve edebiyatına, Türk tarihine, Türk kültürüne ait her unsuru inceleyen bilim dalı olarak adlandrılmaktadır. Aynı terimler, dar manada ise daha çok Türk dilini her yönüyle inceleyen bilim dalı şeklinde tanımlanmaktadır. Türklük bilimi, çalışmalarının tarihiçok eskilere gitmekle beraber özellikle 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Rusya ve Avrupa’da müstakil bilim dalı hâline gelmiştir. 1908’de İstanbul’da Türk Derneği’ninkurulması ve onun faaliyetleri, ardından Köktürk bengü taşlarının ve Yenisey yazılarının bulunup üzerlerinde incelemelerin yazılması Türkiye Türkolojisi (Türklük Bilimi) çalışmalarına hız kazandırmıştır.
CODEX CUMANİCUS
CODEX CUMANİCUS
Yazar: Uçar, Melike
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 9 No. 17, 2015
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; codex cumanicus,kıpçak,kitap

Türk dilinin büyük eserlerinden birisi olan Codex Cumanicus Erciyes Üniversitesi Edebiyat Fakültesi öğretim üyeleri Prof. Dr. Mustafa Argunşah ve Doç. Dr. Galip Güner tarafından geçtiğimiz günlerde yayımlandı. Bu yayın Türkoloji camiasında büyük ilgi gördü. 13. yüzyılın sonlarıyla 14. yüzyılın başlarında Karadeniz’in kuzeyinde yazılmış olan Codex Cumanicus,  Türk dili tarihinde Latin alfabesiyle yazılmış ilk eser olarak Türkolojide önemli bir yere sahiptir. Kırım'da yazıldığı tahmin edilen bu eserin adı Türkçeye "Kuman kitabı" olarak çevrilebilir. Batılılar Kıpçaklara Kuman demelerine rağmen Türkler bu adı pek kullanmamıştır.

Türk dilinin büyük eserlerinden birisi olan Codex Cumanicus Erciyes Üniversitesi Edebiyat Fakültesi öğretim üyeleri Prof. Dr. Mustafa Argunşah ve Doç. Dr. Galip Güner tarafından geçtiğimiz günlerde yayımlandı. Bu yayın Türkoloji camiasında büyük ilgi gördü. 13. yüzyılın sonlarıyla 14. yüzyılın başlarında Karadeniz’in kuzeyinde yazılmış olan Codex Cumanicus,  Türk dili tarihinde Latin alfabesiyle yazılmış ilk eser olarak Türkolojide önemli bir yere sahiptir. Kırım'da yazıldığı tahmin edilen bu eserin adı Türkçeye "Kuman kitabı" olarak çevrilebilir. Batılılar Kıpçaklara Kuman demelerine rağmen Türkler bu adı pek kullanmamıştır.
TÜRKÇEDE FOSİL KELİMELER
TÜRKÇEDE FOSİL KELİMELER
Yazar: Yılmaz, İbrahim
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 9 No. 17, 2015
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; türkçe,fosil,kelime

Dil, kültür aktarımında en önemli unsurlardan biridir. Atasözleri, tekerlemeler, ilişki sözleri, ikilemeler, deyimler ve birleşik sözler gibi kalıplaşmış söz birlikleri ise, söz konusu kültür aktarımında ayrı bir yere sahiptir. Toplumun yapısı, dünya görüşü, deneyimleri kalıplaşmış söz birliklerinde tüm canlılığıyla gözler önüne serilir. Türkçede Fosil Kelimeler adını taşıyan Gülcan Çolak imzalı kitapta, ölçünlü Türkiye Türkçesinde büyük oranda kullanımdan kalkmış, varlığını ancak kalıplaşmış söz birliklerinde devam ettirebilen kelimeler incelenmiştir. Bu çalışma; kalıplaşmış söz birliklerinde, yalnızca sesleri birbirini çağrıştırdığı için bir arada kullanıldığı sanılan ve bazılarının (belki birçoğunun) bir anlamının olmadığı düşünülen kelimelerin -yazarının ifadesiyle- “varlık direnişi”ni ele almaktadır.

Dil, kültür aktarımında en önemli unsurlardan biridir. Atasözleri, tekerlemeler, ilişki sözleri, ikilemeler, deyimler ve birleşik sözler gibi kalıplaşmış söz birlikleri ise, söz konusu kültür aktarımında ayrı bir yere sahiptir. Toplumun yapısı, dünya görüşü, deneyimleri kalıplaşmış söz birliklerinde tüm canlılığıyla gözler önüne serilir. Türkçede Fosil Kelimeler adını taşıyan Gülcan Çolak imzalı kitapta, ölçünlü Türkiye Türkçesinde büyük oranda kullanımdan kalkmış, varlığını ancak kalıplaşmış söz birliklerinde devam ettirebilen kelimeler incelenmiştir. Bu çalışma; kalıplaşmış söz birliklerinde, yalnızca sesleri birbirini çağrıştırdığı için bir arada kullanıldığı sanılan ve bazılarının (belki birçoğunun) bir anlamının olmadığı düşünülen kelimelerin -yazarının ifadesiyle- “varlık direnişi”ni ele almaktadır.
EMĮR NİẒĀMU’D-DĮN ALĮ ŞĖ̄ R- NEVĀYĮ ḪAMSE TÖRTÜNÇİ DĀSTĀN SEBA-Yİ SEYYÂR [YEDİ GEZEGEN]
EMĮR NİẒĀMU’D-DĮN ALĮ ŞĖ̄ R- NEVĀYĮ ḪAMSE TÖRTÜNÇİ DĀSTĀN SEBA-Yİ SEYYÂR [YEDİ GEZEGEN]
Yazar: Tamir, Nuray
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 9 No. 17, 2015
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; Nevayi,Hamse,çağatayca

Türkiye’deki Çağatay Türkçesi ile ilgili çalışmalarda Ali Şîr Nevâyî’nin eserleri üzerine yapılan incelemeler büyük öneme sahiptir. Bu alandaki ilk ayrıntılı çalışma olarak Agâh Sırrı Levend’in dört ciltlik Ali Şir Nevaî (I. Cilt: Hayatı, Sanatı ve Kişiliği 1965; II. Cilt: Divanlar 1966; III. Cilt: Hamse 1967; IV. Cilt: Divanlar İle Hamse Dışındaki Eserler 1968) adlı Türk Dil Kurumu tarafından yayınlanan eseri gösterilebilir. Bu yayının dışında sayılabilecek diğer çalışmalar, Nevâyî’nin eserleri üzerine hazırlanan ve daha sonra birçoğu TDK tarafından yayınlanan tezler olmuştur (Canım 2002: 137-146). Bu kurumda yayınlanan tezler ve Nevâyî’nin diğer eserleri “Ali Şîr Nevâyî Külliyatı” serisini oluşturmaktadır.

Türkiye’deki Çağatay Türkçesi ile ilgili çalışmalarda Ali Şîr Nevâyî’nin eserleri üzerine yapılan incelemeler büyük öneme sahiptir. Bu alandaki ilk ayrıntılı çalışma olarak Agâh Sırrı Levend’in dört ciltlik Ali Şir Nevaî (I. Cilt: Hayatı, Sanatı ve Kişiliği 1965; II. Cilt: Divanlar 1966; III. Cilt: Hamse 1967; IV. Cilt: Divanlar İle Hamse Dışındaki Eserler 1968) adlı Türk Dil Kurumu tarafından yayınlanan eseri gösterilebilir. Bu yayının dışında sayılabilecek diğer çalışmalar, Nevâyî’nin eserleri üzerine hazırlanan ve daha sonra birçoğu TDK tarafından yayınlanan tezler olmuştur (Canım 2002: 137-146). Bu kurumda yayınlanan tezler ve Nevâyî’nin diğer eserleri “Ali Şîr Nevâyî Külliyatı” serisini oluşturmaktadır.
AĞAMUSA AHUNDOV’UN ARDINDAN
AĞAMUSA AHUNDOV’UN ARDINDAN
Yazar: Musaoğlu, Mehman
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 9 No. 17, 2015
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; ağamusa ahundov,türkoloji,nekroloji

Öğrencisi olduğum Prof. Dr. Ağamusa Ağası oğlu Ahundov’u 5 Eylül 2015 tarihinde yitirdik. Azerbaycan Millî İlimler Akademisinde merhum için devlet seviyesinde bir cenaze töreni yapıldı ve Bakü’de Devlet Mezarlığı’na defnedildi. Ahundov, Azerbaycan Millî İlimler Akademisi’nin asil, Türk Dil Kurumu’nun ise şeref üyesiydi. Ardından çok sayıda eser, fikir, düşünce, öneri ve anılar bıraktı. Ansiklopedik bilgisi, geniş dünya görüşü ve bilimsel vizyonu onun farklılığıydı.

Öğrencisi olduğum Prof. Dr. Ağamusa Ağası oğlu Ahundov’u 5 Eylül 2015 tarihinde yitirdik. Azerbaycan Millî İlimler Akademisinde merhum için devlet seviyesinde bir cenaze töreni yapıldı ve Bakü’de Devlet Mezarlığı’na defnedildi. Ahundov, Azerbaycan Millî İlimler Akademisi’nin asil, Türk Dil Kurumu’nun ise şeref üyesiydi. Ardından çok sayıda eser, fikir, düşünce, öneri ve anılar bıraktı. Ansiklopedik bilgisi, geniş dünya görüşü ve bilimsel vizyonu onun farklılığıydı.
TÜRK LEHÇELERİNİN SINIFLANDIRILMASINDA UYGULANABİLECEK BAZI MORFOLOJİK KRİTERLER-I
TÜRK LEHÇELERİNİN SINIFLANDIRILMASINDA UYGULANABİLECEK BAZI MORFOLOJİK KRİTERLER-I
Yazar: Kirişçioğlu, Fatih
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 10 No. 18, 2016
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; Türk Lehçelerinin Tasnifi,morfolojik kriterler,Türk lehçelerinde fiil

Çok çeşitli lehçe ve şivelere ayrılan, yeryüzünde 200 milyondan fazla bir nüfusa sahip Türk boyları tarafından konuşulmakta olan Türkçenin fonetik ve morfolojik özelliklere göre tam bir sınıflandırmasının yapılabilmesi için bugüne kadar araştırmacılar tarafından pek çok tasnif denemesi yapılmıştır. Yaklaşık 150 yıldır devam eden Türk lehçelerinin sınıflandırılması çalışmaları Türkoloji araştırmalarının gelişip yaygınlaşmasıyla yeni verilere ve bilgilere ulaşmış, bunun neticesinde Türk lehçelerinin sadece fonolojik ölçütlerle değil, aynı zamanda morfolojik ölçütlerle yeni bir sınıflandırılmasının yapılması gerekli olmuştur.Bu çalışmada yazı dilleri esas alınarak {-(I)yor}, {-(y)AcAK}, -{(G) An}, {-(M)IŞ}, {-(y)A Tu(r)}, {-(I)p Tu(r)} gibi genellikle fiil çekiminde kullanılan eklerden hareketle morfolojik ölçütlerle Türk lehçelerinin sınıflandırılmasında yeni kriterlerin kullanılıp kullanılamayacağı tartışılmıştır.

Çok çeşitli lehçe ve şivelere ayrılan, yeryüzünde 200 milyondan fazla bir nüfusa sahip Türk boyları tarafından konuşulmakta olan Türkçenin fonetik ve morfolojik özelliklere göre tam bir sınıflandırmasının yapılabilmesi için bugüne kadar araştırmacılar tarafından pek çok tasnif denemesi yapılmıştır. Yaklaşık 150 yıldır devam eden Türk lehçelerinin sınıflandırılması çalışmaları Türkoloji araştırmalarının gelişip yaygınlaşmasıyla yeni verilere ve bilgilere ulaşmış, bunun neticesinde Türk lehçelerinin sadece fonolojik ölçütlerle değil, aynı zamanda morfolojik ölçütlerle yeni bir sınıflandırılmasının yapılması gerekli olmuştur.Bu çalışmada yazı dilleri esas alınarak {-(I)yor}, {-(y)AcAK}, -{(G) An}, {-(M)IŞ}, {-(y)A Tu(r)}, {-(I)p Tu(r)} gibi genellikle fiil çekiminde kullanılan eklerden hareketle morfolojik ölçütlerle Türk lehçelerinin sınıflandırılmasında yeni kriterlerin kullanılıp kullanılamayacağı tartışılmıştır.
ESKİ TÜRK YAZITLARINDA XİNJİANG
ESKİ TÜRK YAZITLARINDA XİNJİANG
Yazar: Aydın, Erhan
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 10 No. 18, 2015
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; Eski Türk Yazıtları,Runik Harfli Yazıtlar,Uygurlar,Yer Adları,xinjiang

Eski Türk yazıtları ilk bulunduğu günden bu yana her yönüyle incelenmiş; Türk dilli halklardan başka, birçok halk tarafından da ilgi görmüştür. Türk dilli halkların yazılı ilk metinleri olması nedeniyle, üzerinde birçok çalışma yapılmıştır. Bu makalede, runik harfli eski Türk yazıtlarında geçen ve günümüz Çin Halk Cumhuriyeti’nin Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi sınırları içerisinde yer alan yer adları üzerinde durulmuştur. Runik harflerle yazılan bütün yazıtlar incelenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti’nin çeşitli bölgelerinde ele geçen runik harfli metinler ile kâğıda yazılı runik harfli metinler bu çalışmanın kapsamı dışında tutulmuştur. Makalenin temel amacı, başta Uygurlar olmak üzere Türk dilli birçok halkın, Xinjiang bölgesini yurt tuttuklarını işaret etmek olmuştur. Xinjiang bölgesinin siyasi hassasiyeti nedeniyle, siyasi söylemlere yer verilmemiş; özellikle 840’tan sonra Orta Moğolistan’ın Kırgızlar tarafından ele geçirilmesi sonucunda başta Xinjiang bölgesi olmak üzere kuzey ve kuzeybatı Çin’e yerleşen Türk dilli halkların, daha eski zamanlarda bu yörelerde yaşadıklarına dair eski Türk yazıtlarında yer alan bilgiler dikkatlere sunulmuştur.

Eski Türk yazıtları ilk bulunduğu günden bu yana her yönüyle incelenmiş; Türk dilli halklardan başka, birçok halk tarafından da ilgi görmüştür. Türk dilli halkların yazılı ilk metinleri olması nedeniyle, üzerinde birçok çalışma yapılmıştır. Bu makalede, runik harfli eski Türk yazıtlarında geçen ve günümüz Çin Halk Cumhuriyeti’nin Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi sınırları içerisinde yer alan yer adları üzerinde durulmuştur. Runik harflerle yazılan bütün yazıtlar incelenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti’nin çeşitli bölgelerinde ele geçen runik harfli metinler ile kâğıda yazılı runik harfli metinler bu çalışmanın kapsamı dışında tutulmuştur. Makalenin temel amacı, başta Uygurlar olmak üzere Türk dilli birçok halkın, Xinjiang bölgesini yurt tuttuklarını işaret etmek olmuştur. Xinjiang bölgesinin siyasi hassasiyeti nedeniyle, siyasi söylemlere yer verilmemiş; özellikle 840’tan sonra Orta Moğolistan’ın Kırgızlar tarafından ele geçirilmesi sonucunda başta Xinjiang bölgesi olmak üzere kuzey ve kuzeybatı Çin’e yerleşen Türk dilli halkların, daha eski zamanlarda bu yörelerde yaşadıklarına dair eski Türk yazıtlarında yer alan bilgiler dikkatlere sunulmuştur.
DİLİN KÖKENİ ARAYIŞLARI I: DİLİN KÖKENİYLE İLGİLİ AKADEMİK TARTIŞMALAR
DİLİN KÖKENİ ARAYIŞLARI I: DİLİN KÖKENİYLE İLGİLİ AKADEMİK TARTIŞMALAR
Yazar: Kerimoğlu, Caner
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 10 No. 18, 2015
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; Dilin kökeni,dilin evrimi,dilin evrimiyle ilgili tartışmalar

Dilin kökeni pek çok bilim dalı tarafından incelenmektedir. Dilbilimcilerin bu konuya olan ilgisi 1990 sonrasında daha da artmıştır. Bu çalışmada dilin kökeniyle ilgili tartışmalar ele alınmaktadır. İlk olarak Türkiye’deki ve dünyadaki dilin kökeni ile ilgili spekülasyona dayalı görüşlerin tarihi kısaca değerlendirilmiştir. Daha sonra son yıllardaki bilimsel yayınlarda yapılan tartışmalarda temeli oluşturan karşıtlıklar sunulmuştur. Ayrıca dilin ortaya çıkmasıyla ilgili hipotezler de kısaca tanıtılmıştır. Çalışma sonunda tartışmalardan yola çıkılarak alana ilgi duyacak araştırmacılar için bazı önerilerde bulunulmuştur.

Dilin kökeni pek çok bilim dalı tarafından incelenmektedir. Dilbilimcilerin bu konuya olan ilgisi 1990 sonrasında daha da artmıştır. Bu çalışmada dilin kökeniyle ilgili tartışmalar ele alınmaktadır. İlk olarak Türkiye’deki ve dünyadaki dilin kökeni ile ilgili spekülasyona dayalı görüşlerin tarihi kısaca değerlendirilmiştir. Daha sonra son yıllardaki bilimsel yayınlarda yapılan tartışmalarda temeli oluşturan karşıtlıklar sunulmuştur. Ayrıca dilin ortaya çıkmasıyla ilgili hipotezler de kısaca tanıtılmıştır. Çalışma sonunda tartışmalardan yola çıkılarak alana ilgi duyacak araştırmacılar için bazı önerilerde bulunulmuştur.
ÇUVAŞ TÜRKÇESİNDE YETERLİLİK KATEGORİSİ
ÇUVAŞ TÜRKÇESİNDE YETERLİLİK KATEGORİSİ
Yazar: Ersoy, Feyzi
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 10 No. 18, 2016
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; türkçe,çuvaş türkçesi,fiil,yeterlik fiili

Eski Türkçede olumsuz yeterlilik u- fiili ile; Türkçenin tarihî ve çağdaş lehçelerinde olumlu yeterlilik ise al-, bil- ve ol- fiilleri yardımıyla oluşturulmuştur. Sahip olduğu özellikler sebebiyle Türkoloji araştırmalarında ayrı bir yere sahip olan Çuvaş Türkçesinde yeterlilik ifadesi birden fazla yolla sağlanır. -mA pultar- yapısı, Çuvaşçada yeterlilik ifade etmekte en çok kullanılan yapıdır. Burada kullanılan yardımcı fiil pul- “olmak”tır. Çuvaşçada yeterlilik fiilinin olumsuzu ise -AymA- ekiyle yapılmaktadır. Çalışmada, Çuvaş Türkçesinde yeterlilik ifade eden yapılar, örnekler yardımıyla işlenerek yeterlilik yapılarının cümleye kattığı kiplik anlamlar değerlendirilmiştir.

Eski Türkçede olumsuz yeterlilik u- fiili ile; Türkçenin tarihî ve çağdaş lehçelerinde olumlu yeterlilik ise al-, bil- ve ol- fiilleri yardımıyla oluşturulmuştur. Sahip olduğu özellikler sebebiyle Türkoloji araştırmalarında ayrı bir yere sahip olan Çuvaş Türkçesinde yeterlilik ifadesi birden fazla yolla sağlanır. -mA pultar- yapısı, Çuvaşçada yeterlilik ifade etmekte en çok kullanılan yapıdır. Burada kullanılan yardımcı fiil pul- “olmak”tır. Çuvaşçada yeterlilik fiilinin olumsuzu ise -AymA- ekiyle yapılmaktadır. Çalışmada, Çuvaş Türkçesinde yeterlilik ifade eden yapılar, örnekler yardımıyla işlenerek yeterlilik yapılarının cümleye kattığı kiplik anlamlar değerlendirilmiştir.
OSMANLI TÜRKÇESİNDE ARA BİÇİM-I: ARAPÇA ve FARSÇA KELİMELER
OSMANLI TÜRKÇESİNDE ARA BİÇİM-I: ARAPÇA ve FARSÇA KELİMELER
Yazar: Kartallıoğlu, Yavuz
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 10 No. 18, 2016
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; Arapça ve Farsça alıntılar,Türkçeleşme süreci,ara biçim

Arapça ve Farsça alıntılar Türkçede kullanıldıkları andan itibaren Türkçeleşme sürecine girerek Türkçenin ses bilgisi kurallarına göre değişmeye başlar. Türkçeleşme sürecinde alıntıların geçirdiği ara biçim(ler), Arapça ve Farsça kelimelerin orijinal yazılışları değiştirilmediği için bugüne kadar açıkça belirlenememiştir. Arapça ve Farsça alıntıların ara biçimleri, Osmanlı döneminde yaşayıp hem imlayı bilen hem de konuşmayı duyan ve bu ikisi arasındaki farklılıkları açıkça tespit edebilmiş olan çeviri yazılı metin yazarlarının eserleri aracılığıyla belirlenebilir. Bu makalede bazı Arapça ve Farsça alıntıların Türkçeleşme süreçleri sırasıyla orijinal, ara ve Türkçeleşmiş biçimler olmak üzere takip edilmiş ve ‘ara biçim’ teriminin bir gramer terimi olması gerektiği savunulmuştur.

Arapça ve Farsça alıntılar Türkçede kullanıldıkları andan itibaren Türkçeleşme sürecine girerek Türkçenin ses bilgisi kurallarına göre değişmeye başlar. Türkçeleşme sürecinde alıntıların geçirdiği ara biçim(ler), Arapça ve Farsça kelimelerin orijinal yazılışları değiştirilmediği için bugüne kadar açıkça belirlenememiştir. Arapça ve Farsça alıntıların ara biçimleri, Osmanlı döneminde yaşayıp hem imlayı bilen hem de konuşmayı duyan ve bu ikisi arasındaki farklılıkları açıkça tespit edebilmiş olan çeviri yazılı metin yazarlarının eserleri aracılığıyla belirlenebilir. Bu makalede bazı Arapça ve Farsça alıntıların Türkçeleşme süreçleri sırasıyla orijinal, ara ve Türkçeleşmiş biçimler olmak üzere takip edilmiş ve ‘ara biçim’ teriminin bir gramer terimi olması gerektiği savunulmuştur.
DEDE KORKUT ALP EREN MİDİR? KORKUT ADI ÜZERİNE YENİ BİR ETİMOLOJİ DENEMESİ
DEDE KORKUT ALP EREN MİDİR? KORKUT ADI ÜZERİNE YENİ BİR ETİMOLOJİ DENEMESİ
Yazar: Nalbant, Mehmet Vefa
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 10 No. 18, 2015
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; dede korkut,etimoloji,unvan grubu

Dede Korkut Hikâyeleri’yle Türk kültür hayatında önemli bir yer işgal etmiş olan Korkut Ata’nın kimliği konusu maalesef günümüze kadar çok açık biçimde ortaya konmuş değildir. Hayatı hakkında bazı tarihi eserlerde bilgi sahibi olduğumuz Korkut Ata’nın adının kökeni etrafındaki tartışmalar da bitmiş değildir. Bu çalışma çerçevesinde eser, kişi, tarih, dil, gelenek ekseninde Korkut adına köken bilgisi bakımından bir açıklama getirilmeye çalışılmıştır.

Dede Korkut Hikâyeleri’yle Türk kültür hayatında önemli bir yer işgal etmiş olan Korkut Ata’nın kimliği konusu maalesef günümüze kadar çok açık biçimde ortaya konmuş değildir. Hayatı hakkında bazı tarihi eserlerde bilgi sahibi olduğumuz Korkut Ata’nın adının kökeni etrafındaki tartışmalar da bitmiş değildir. Bu çalışma çerçevesinde eser, kişi, tarih, dil, gelenek ekseninde Korkut adına köken bilgisi bakımından bir açıklama getirilmeye çalışılmıştır.
ÇUVAŞÇADA TATARCA BİR KOPYA: {-KAç} BİÇİM BİRİMİ
ÇUVAŞÇADA TATARCA BİR KOPYA: {-KAç} BİÇİM BİRİMİ
Yazar: Güzel, Sinan
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 10 No. 18, 2016
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; çuvaşça,tatarca,diyalektoloji

Orta-İdil bölgesinde Tatarlar ile Çuvaşlar arasında uzun asırlardan bu yana süregelen temasların dilsel sonuçları, araştırıcılarına oldukça önemli bir malzeme sunmaktadır. İlgili dil malzemesi içinde yer alan {-KAç} zarffiili, Tatarcanın Çuvaşçaya etkisini tanıklayan biçim birimi düzeyindeki bir yapıdır. Çuvaşçada müstakil kullanımları bulunmayan {-KAç} zarf-fiil eki Başkurdistan Çuvaşlarında [-atĭrka] / [-etĩrke], Çuvaşistan ve Tataristan Çuvaşlarında da [-a-tĭrkaç], [-e-tĭrkaç] şeklindeki diyalektolojik yapılarda tanıklanmaktadır. İlgili yapılara yönelik incelemede, bunların Tatarca [-a torgaç] yapısının örnek alınarak çeşitli kopyalama süreçleri neticesindeoluştukları belirlenmiştir. Yazıda ayrıca anılan biçimlerin yapıları ve Çuvaşçadaki kullanımları gibi konulara da yer verilmiştir.

Orta-İdil bölgesinde Tatarlar ile Çuvaşlar arasında uzun asırlardan bu yana süregelen temasların dilsel sonuçları, araştırıcılarına oldukça önemli bir malzeme sunmaktadır. İlgili dil malzemesi içinde yer alan {-KAç} zarffiili, Tatarcanın Çuvaşçaya etkisini tanıklayan biçim birimi düzeyindeki bir yapıdır. Çuvaşçada müstakil kullanımları bulunmayan {-KAç} zarf-fiil eki Başkurdistan Çuvaşlarında [-atĭrka] / [-etĩrke], Çuvaşistan ve Tataristan Çuvaşlarında da [-a-tĭrkaç], [-e-tĭrkaç] şeklindeki diyalektolojik yapılarda tanıklanmaktadır. İlgili yapılara yönelik incelemede, bunların Tatarca [-a torgaç] yapısının örnek alınarak çeşitli kopyalama süreçleri neticesindeoluştukları belirlenmiştir. Yazıda ayrıca anılan biçimlerin yapıları ve Çuvaşçadaki kullanımları gibi konulara da yer verilmiştir.