POLİTİKA FAİZLERİNİN BANKA FAİZLERİNE GEÇİŞKENLİĞİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ
POLİTİKA FAİZLERİNİN BANKA FAİZLERİNE GEÇİŞKENLİĞİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ
Yazar: Güler, Aslı
Dergi: EKEV Akademi Dergisi, Vol. 0 No. 85, 2021
Anahtar kelimeler: Faiz Geçişkenliği,Para Politikası Faiz Oranları,Piyasa Faizleri,Banka Faizleri,GMM Metodu.

Bu çalışmanın amacı resmi fonlama faizleri (TCMB gecelik borç verme (marjinal fonlama) ve haftalık repo faizleri) ve fiili faizler (TCMB ortalama fonlama ve bankalararası para piyasası gecelik faizi) ile bankaların kredi ve mevduat faizleri arasındaki kısa dönemli dinamik ilişkileri ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda söz konusu ilişkiler 2013:01-2018:11 dönemine ait aylık veriler üzerinden genelleştirilmiş momentler metodu ile (GMM) araştırılmıştır. Ulaşılan bulgulara göre, bankaların kredi ve mevduat faizleri, resmi faizlerden ziyade fiili faizlere duyarlılık göstermektedir. Buna karşın, TCMB faizlerinden banka faizlerine kısmi geçiş söz konusudur. Fiili faizlerin etki derecesi kendi içinde değerlendirildiğinde, BİST gecelik piyasa faizinin, ticari kredi ve tüketici kredisi fiyatlamasında, TCMB ortalama fonlama faizinin ise mevduat faizlerinin fiyatlamasında daha etkili olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, parasal aktarımın büyük ölçüde bankalararası piyasa faizi kısmen de TCMB ortalama fonlama faizi üzerinden işlediğine işaret etmektedir. Ayrıca, bankalar kredi ve mevduat faizlerini belirlerken makroekonomik gelişmelere büyük ölçüde duyarlılık göstermektedir. Buna göre, döviz kuru ve enflasyona dair gelişmeler bankalarca faiz fiyatlamalarında dikkate alınmaktadır. Tarım dışı işsizlik oranı ise kredi faizlerini önemli derecede etkilerken mevduat faizlerini ise etkilememektedir. Son olarak, küresel oynaklık seviyesi kredi faizlerinin zayıf bir belirleyicisidir. Buna karşın, mevduat faizleri küresel oynaklık seviyesine karşı duyarsızdır.

Bu çalışmanın amacı resmi fonlama faizleri (TCMB gecelik borç verme (marjinal fonlama) ve haftalık repo faizleri) ve fiili faizler (TCMB ortalama fonlama ve bankalararası para piyasası gecelik faizi) ile bankaların kredi ve mevduat faizleri arasındaki kısa dönemli dinamik ilişkileri ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda söz konusu ilişkiler 2013:01-2018:11 dönemine ait aylık veriler üzerinden genelleştirilmiş momentler metodu ile (GMM) araştırılmıştır. Ulaşılan bulgulara göre, bankaların kredi ve mevduat faizleri, resmi faizlerden ziyade fiili faizlere duyarlılık göstermektedir. Buna karşın, TCMB faizlerinden banka faizlerine kısmi geçiş söz konusudur. Fiili faizlerin etki derecesi kendi içinde değerlendirildiğinde, BİST gecelik piyasa faizinin, ticari kredi ve tüketici kredisi fiyatlamasında, TCMB ortalama fonlama faizinin ise mevduat faizlerinin fiyatlamasında daha etkili olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, parasal aktarımın büyük ölçüde bankalararası piyasa faizi kısmen de TCMB ortalama fonlama faizi üzerinden işlediğine işaret etmektedir. Ayrıca, bankalar kredi ve mevduat faizlerini belirlerken makroekonomik gelişmelere büyük ölçüde duyarlılık göstermektedir. Buna göre, döviz kuru ve enflasyona dair gelişmeler bankalarca faiz fiyatlamalarında dikkate alınmaktadır. Tarım dışı işsizlik oranı ise kredi faizlerini önemli derecede etkilerken mevduat faizlerini ise etkilememektedir. Son olarak, küresel oynaklık seviyesi kredi faizlerinin zayıf bir belirleyicisidir. Buna karşın, mevduat faizleri küresel oynaklık seviyesine karşı duyarsızdır.