hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
“de minimis non curat praetor/lex” İdari yargılama usulünde parasal sınırların nedenleri üzerinde düşünmek
“de minimis non curat praetor/lex” İdari yargılama usulünde parasal sınırların nedenleri üzerinde düşünmek
Yazar: Sümer, Nuray
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 30 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Law in Context (Other) ; Hukuk (Diğer) ; parasal eşik,önemsiz,idari yargı,de minimis,usul ekonomisi

Yargılama usulünde başvurulan parasal eşikler, temel hak ve hürriyetler bağlamında tartışılmaktadır. Bu çalışma parasal sınırlar meselesini, kökeninde yer alan hâkimin veya hukukun önemsiz işlerle ilgilenmemesi gerektiğini ifade eden de minimis non curat praetor/lex ilkesi açısından irdelemiştir. Bu ilkeye göre önemsiz veya daha az önemli görülen hususlar, katlanılması gereken nitelikte olduğundan veya hakkın kötüye kullanımını engellemek amacıyla yargılama müesseselerinin kapsamı dışında bırakılmaktadır. Esasında ekonomik veriye dayalı sabitlenmiş ve olgusal durumlardan bağımsız bir sınırlandırma, kökenindeki bu ilkeyi bertaraf ederek usul ekonomisi ilkesine vurgu yapmaktadır. Halbuki gerek de minimis ilkesi gerekse usul ekonomisi yargılamanın amacına hizmet etmektedir. Mikro ölçekte sınırlama öngören kuralın ilişkin olduğu yargılama müessesinin bu sınır getirilirken ileri sürülen amacı ve makro ölçekte ise idari yargının fonksiyonu dikkate alınarak bu ilkeler irdelenmelidir. Nihayetinde idari yargılama usulünde bu sınırların isabetliliği tartışmalıdır.

Yargılama usulünde başvurulan parasal eşikler, temel hak ve hürriyetler bağlamında tartışılmaktadır. Bu çalışma parasal sınırlar meselesini, kökeninde yer alan hâkimin veya hukukun önemsiz işlerle ilgilenmemesi gerektiğini ifade eden de minimis non curat praetor/lex ilkesi açısından irdelemiştir. Bu ilkeye göre önemsiz veya daha az önemli görülen hususlar, katlanılması gereken nitelikte olduğundan veya hakkın kötüye kullanımını engellemek amacıyla yargılama müesseselerinin kapsamı dışında bırakılmaktadır. Esasında ekonomik veriye dayalı sabitlenmiş ve olgusal durumlardan bağımsız bir sınırlandırma, kökenindeki bu ilkeyi bertaraf ederek usul ekonomisi ilkesine vurgu yapmaktadır. Halbuki gerek de minimis ilkesi gerekse usul ekonomisi yargılamanın amacına hizmet etmektedir. Mikro ölçekte sınırlama öngören kuralın ilişkin olduğu yargılama müessesinin bu sınır getirilirken ileri sürülen amacı ve makro ölçekte ise idari yargının fonksiyonu dikkate alınarak bu ilkeler irdelenmelidir. Nihayetinde idari yargılama usulünde bu sınırların isabetliliği tartışmalıdır.
Madencilik Faaliyetlerinde Halkın Katılımı: Sürdürülebilir Kalkınma Ve Kanada Maden Hukuku Perspektifi
Madencilik Faaliyetlerinde Halkın Katılımı: Sürdürülebilir Kalkınma Ve Kanada Maden Hukuku Perspektifi
Yazar: Üstün, Gül
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 30 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Legal Education ; Hukuk Eğitimi ; Maden Hukuku,Halkın Katılımı,Sürdürülebilir Kalkınma,SürdürülebilirMadencilik,Kanada Maden Hukuku.

Madencilik, ekonomik kalkınmaya önemli katkılar sağlarken, çevresel etkileri ve yereltoplulukları nasıl etkilediği konularında endişelere neden olmaktadır. Bu bağlamda,sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması için madencilik faaliyetlerinin doğru bir şekildeyönetilmesi gerekmektedir. Halkın katılımı, madencilik faaliyetlerinin düzenlenmesindedemokratik değerlere dayalı bir zemin oluşturabilir. Yerel toplulukların madencilikprojelerine dahil olması, endişelerini paylaşmalarına olanak tanıyarak çözümlere katkı sağlar.Bu katılımın sağlanması sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin sağlanmasına ve madenfaaliyetinin sürdürülebilirliğinin sağlanmasına yardımcı olacaktır.Madencilik sektöründe önemli bir yere sahip Kanada uygulamasında, çevresel etkideğerlendirmesi haricinde katılım ilkesi dikkate alınmakta olup, özellikle BritanyaKolombiyası Yüksek Mahkemesinin 2023 yılında tesis ettiği karar bu konuda referansalınacak niteliktedir.

Madencilik, ekonomik kalkınmaya önemli katkılar sağlarken, çevresel etkileri ve yereltoplulukları nasıl etkilediği konularında endişelere neden olmaktadır. Bu bağlamda,sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması için madencilik faaliyetlerinin doğru bir şekildeyönetilmesi gerekmektedir. Halkın katılımı, madencilik faaliyetlerinin düzenlenmesindedemokratik değerlere dayalı bir zemin oluşturabilir. Yerel toplulukların madencilikprojelerine dahil olması, endişelerini paylaşmalarına olanak tanıyarak çözümlere katkı sağlar.Bu katılımın sağlanması sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin sağlanmasına ve madenfaaliyetinin sürdürülebilirliğinin sağlanmasına yardımcı olacaktır.Madencilik sektöründe önemli bir yere sahip Kanada uygulamasında, çevresel etkideğerlendirmesi haricinde katılım ilkesi dikkate alınmakta olup, özellikle BritanyaKolombiyası Yüksek Mahkemesinin 2023 yılında tesis ettiği karar bu konuda referansalınacak niteliktedir.
İhtiyati Tedbir Yargılamasında Kanun Yoluna Genel Bakış ve Geçici Ödemede (TBK m. 76) Kanun Yolu İhtiyacı
İhtiyati Tedbir Yargılamasında Kanun Yoluna Genel Bakış ve Geçici Ödemede (TBK m. 76) Kanun Yolu İhtiyacı
Yazar: Hatipoğlu, Tahsin
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 30 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Civil Procedure Law ; Medeni Usul ve İcra İflas Hukuku ; İhtiyati Tedbir,İhtiyati Tedbir Yargılaması,Geçici Ödeme,Kanun Yolu.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 76 hükmünde düzenlenmiş olan geçici ödemenin, ihtiyati tedbirden farklı olduğu ve özel kanunlarda düzenlenmiş olan geçici hukuki koruma niteliğinde olduğu kabul edilmelidir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 341 hükmünde yalnızca belirli ihtiyati tedbir-ihtiyati haciz kararları bakımından kanun yolu başvuru imkanının öngörüldüğünden ve geçici ödemeyi düzenleyen TBK m. 76 hükmünde kanun yolu başvuru imkanına yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, mevcut düzenlemeler kapsamında geçici ödeme kararları yönünden kanun yolu başvuru imkanının bulunmadığı sonucuna varılmaktadır. Olması gereken hukuk bakımından ise, mahkemeler tarafından tesis edilecek olan geçici ödeme talebinin kabulü/reddi kararlarına karşı hukuki yararı bulunan tarafın kanun yolu başvuru yapma imkanına sahip olması gerekmektedir. Bu nedenle; geçici ödeme kararlarına yönelik kanun yolu başvurusu imkanının sağlanabilmesi amacıyla kanun değişikliğine gidilmesi ve geçici hukuki koruma yargılamaları arasındaki ahengin tesisi için ihtiyati tedbir yargılamasındaki hukuki çare ve kanun yolu sisteminin geçici ödeme kararları bakımından da uygulanması gerektiği neticesine ulaşılmalıdır.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 76 hükmünde düzenlenmiş olan geçici ödemenin, ihtiyati tedbirden farklı olduğu ve özel kanunlarda düzenlenmiş olan geçici hukuki koruma niteliğinde olduğu kabul edilmelidir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 341 hükmünde yalnızca belirli ihtiyati tedbir-ihtiyati haciz kararları bakımından kanun yolu başvuru imkanının öngörüldüğünden ve geçici ödemeyi düzenleyen TBK m. 76 hükmünde kanun yolu başvuru imkanına yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, mevcut düzenlemeler kapsamında geçici ödeme kararları yönünden kanun yolu başvuru imkanının bulunmadığı sonucuna varılmaktadır. Olması gereken hukuk bakımından ise, mahkemeler tarafından tesis edilecek olan geçici ödeme talebinin kabulü/reddi kararlarına karşı hukuki yararı bulunan tarafın kanun yolu başvuru yapma imkanına sahip olması gerekmektedir. Bu nedenle; geçici ödeme kararlarına yönelik kanun yolu başvurusu imkanının sağlanabilmesi amacıyla kanun değişikliğine gidilmesi ve geçici hukuki koruma yargılamaları arasındaki ahengin tesisi için ihtiyati tedbir yargılamasındaki hukuki çare ve kanun yolu sisteminin geçici ödeme kararları bakımından da uygulanması gerektiği neticesine ulaşılmalıdır.
Ceninin Hukuki Statüsü Bağlamında Gebeliğin Bizatihi Gebe Kadın Tarafından Sonlandırılmasının Türk Ceza Hukuku Bakımından Değerlendirilmesi
Ceninin Hukuki Statüsü Bağlamında Gebeliğin Bizatihi Gebe Kadın Tarafından Sonlandırılmasının Türk Ceza Hukuku Bakımından Değerlendirilmesi
Yazar: Kelep Pekmez, Tuba
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 30 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Criminal Law ; Ceza Hukuku ; Gebeliğin sonlandırılması,Çocuk düşürme,Çocuk düşürtme,Cenin

Gebeliğin sonlandırılması meselesi pek çok farklı alanı meşgul ettiği gibi hukukun da önemli tartışmalı alanlarından biridir. Çeşitli menfaatler dengelenmeye çalışılarak ceza hukukunda da bazı suç tipleri ile yasaklanan bu hareketin en önemli noktalarından birini ise gebe bir kadının kendi gebeliğini sonlandırmasının cezalandırması oluşturmaktadır. Türk Ceza Kanunu m. 100’de yer alan suç tipi gebeliğin gebe kadının kendisi tarafından sonlandırılmasını yasaklamakla birlikte, bu suç tipi ile ilgili olarak hem korunan hukuki değer hem de mağdur başta olmak üzere pek çok sorunlu alan bulunmaktadır. Bu makalenin amacı bu suç tipi ile ortaya çıkan sorunların giderilmesi bakımından suç tipinin incelenmesidir.

Gebeliğin sonlandırılması meselesi pek çok farklı alanı meşgul ettiği gibi hukukun da önemli tartışmalı alanlarından biridir. Çeşitli menfaatler dengelenmeye çalışılarak ceza hukukunda da bazı suç tipleri ile yasaklanan bu hareketin en önemli noktalarından birini ise gebe bir kadının kendi gebeliğini sonlandırmasının cezalandırması oluşturmaktadır. Türk Ceza Kanunu m. 100’de yer alan suç tipi gebeliğin gebe kadının kendisi tarafından sonlandırılmasını yasaklamakla birlikte, bu suç tipi ile ilgili olarak hem korunan hukuki değer hem de mağdur başta olmak üzere pek çok sorunlu alan bulunmaktadır. Bu makalenin amacı bu suç tipi ile ortaya çıkan sorunların giderilmesi bakımından suç tipinin incelenmesidir.
Uluslararası İnşaat Sözleşmelerinde (FIDIC Kırmızı Kitap 1999 Kapsamında) İşin Askıya Alınması
Uluslararası İnşaat Sözleşmelerinde (FIDIC Kırmızı Kitap 1999 Kapsamında) İşin Askıya Alınması
Yazar: Can, Musa
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 31 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Contract Law ; Sözleşme Hukuku ; FIDIC,Kırmızı Kitap,İnşaat,Askıya Alma

İşin askıya alınması kurumu FIDIC Kırmızı Kitap 1999’ta mühendis veya yüklenici yönünden olmak üzere ikili bir ayrımla düzenlenmiştir. Mühendis tarafından işin askıya alınması halinde, yüklenici işin gecikmesi sebebiyle ek süre ve askıya almanın sebep olduğu masrafları isteyebilecektir. Yüklenici de iş sahibinin ücret ödeme borcuyla ilgili sorunlar olduğunda işi askıya alır veya yavaşlatır ise ek süre ve gecikmenin sebep olduğu masrafları talep edebilecektir. Kırmızı Kitap 1999 m. 8.8’de düzenlenen yüklenicinin işi askıya alma hakkı, mühendisin m. 16.1’deki işi askıya alma hakkından farklı niteliktedir. Çalışmamızda bu farklılık doğrultusunda işin mühendis veya yüklenici tarafından askıya alınmasının koşullarını ve sonuçlarını irdeledik.

İşin askıya alınması kurumu FIDIC Kırmızı Kitap 1999’ta mühendis veya yüklenici yönünden olmak üzere ikili bir ayrımla düzenlenmiştir. Mühendis tarafından işin askıya alınması halinde, yüklenici işin gecikmesi sebebiyle ek süre ve askıya almanın sebep olduğu masrafları isteyebilecektir. Yüklenici de iş sahibinin ücret ödeme borcuyla ilgili sorunlar olduğunda işi askıya alır veya yavaşlatır ise ek süre ve gecikmenin sebep olduğu masrafları talep edebilecektir. Kırmızı Kitap 1999 m. 8.8’de düzenlenen yüklenicinin işi askıya alma hakkı, mühendisin m. 16.1’deki işi askıya alma hakkından farklı niteliktedir. Çalışmamızda bu farklılık doğrultusunda işin mühendis veya yüklenici tarafından askıya alınmasının koşullarını ve sonuçlarını irdeledik.
Vergide Şeffaflık Gündemine Küresel Bir Bakış
Vergide Şeffaflık Gündemine Küresel Bir Bakış
Yazar: Özgenç, Selçuk
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 30 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Tax Law ; Vergi Hukuku ; Şeffaflık,Gayrimenkullerde şeffaflık,Gerçek faydalanıcı,Kripto varlıklar

Bu makalede, OECD tarafından başlatılan Vergilendirmede Matrahın Aşındırılması ve Karın Kaydırılması (BEPS) projesi sonrası, vergide şeffaflık açısından gelinen nokta, OECD tarafından yayınlanan üç güncel rapor (gayrimenkuller, gerçek faydalanıcı, kripto varlıklar) ile ele alınmakta, bu raporlardan hareketle çıkarımlarda bulunulmaktadır. Çok katmanlı-taraflı ve kesişenli bir özellik gösteren vergisel şeffaflık çalışmalarının hukuki açıdan ortak hassasiyet alanı vergi mükellefi bakımından özel hayatın gizliliğinin ve ticari sırrının korunmasıdır. Yeni küresel vergi düzeninin, bu alanların korunmasına yönelik kurduğu cümle ve taahhütlerin mükellef bakımından nasıl hayata geçtiğini ölçümlemek özellikle bu üç rapor açısından şimdilik zor görünmektedir. Bununla birlikte, olması gereken hukuk açısından idare ve mükellef menfaatleri arasındaki dengenin eşit olması, vergi gelirlerini artırmaya yönelik şeffaflık girişimlerinde söz konusu dengenin bir diğeri aleyhine bozulmaması gerekmektedir.

Bu makalede, OECD tarafından başlatılan Vergilendirmede Matrahın Aşındırılması ve Karın Kaydırılması (BEPS) projesi sonrası, vergide şeffaflık açısından gelinen nokta, OECD tarafından yayınlanan üç güncel rapor (gayrimenkuller, gerçek faydalanıcı, kripto varlıklar) ile ele alınmakta, bu raporlardan hareketle çıkarımlarda bulunulmaktadır. Çok katmanlı-taraflı ve kesişenli bir özellik gösteren vergisel şeffaflık çalışmalarının hukuki açıdan ortak hassasiyet alanı vergi mükellefi bakımından özel hayatın gizliliğinin ve ticari sırrının korunmasıdır. Yeni küresel vergi düzeninin, bu alanların korunmasına yönelik kurduğu cümle ve taahhütlerin mükellef bakımından nasıl hayata geçtiğini ölçümlemek özellikle bu üç rapor açısından şimdilik zor görünmektedir. Bununla birlikte, olması gereken hukuk açısından idare ve mükellef menfaatleri arasındaki dengenin eşit olması, vergi gelirlerini artırmaya yönelik şeffaflık girişimlerinde söz konusu dengenin bir diğeri aleyhine bozulmaması gerekmektedir.
Yargıtay Kararları Işığında İçtima Kurallarının Hırsızlık Suçu Bakımından İncelenmesi
Yargıtay Kararları Işığında İçtima Kurallarının Hırsızlık Suçu Bakımından İncelenmesi
Yazar: Alpaslan, Selin
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 31 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Criminal Law ; Ceza Hukuku ; Hırsızlık,içtima,zincirleme suç,konut dokunulmazlığını ihlal,Türk Ceza Kanunu

Hırsızlık suçuna ilişkin hükümler 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 141-147. maddeleri arasında yer almaktadır. Hırsızlık suçunun temel şekli olan 141. maddenin ardından 142. maddede cezanın ağırlaştırılmasını gerektiren nitelikli haller oldukça ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir. Hırsızlık suçunun temel şekli ve nitelikli halleri içtima kurallarının uygulanmasını gerektiren çeşitli ihtimallere yol açabilmektedir. Konut dokunulmazlığını ihlal suçu ile hırsızlık suçunun bina ve eklentileri için muhafaza altına alınmış eşya bakımından işlenmesi nitelikli hali arasında bileşik suç ilişkisinin olup olmadığı en tartışmalı konulardan biridir. Yine farklı kişilere ait taşınır malların bulunduğu yerden alınması hâlinde zincirleme suç hükümlerinin ne doğrultuda uygulanacağı uygulamada sıklıkla karşılaşılan ihtimallerden biridir. Bu çalışmada, bu ve bunun gibi çeşitli ihtimaller Türk Ceza Kanunu’nun suçların içtimaı bakımından öngörmüş olduğu kurallar sistematiğinde ele alınacaktır. İnceleme Yargıtay kararları ışığında gerçekleştirilmekle birlikte öğretideki görüşlerden faydalanılmaya gayret edilmiştir.

Hırsızlık suçuna ilişkin hükümler 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 141-147. maddeleri arasında yer almaktadır. Hırsızlık suçunun temel şekli olan 141. maddenin ardından 142. maddede cezanın ağırlaştırılmasını gerektiren nitelikli haller oldukça ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir. Hırsızlık suçunun temel şekli ve nitelikli halleri içtima kurallarının uygulanmasını gerektiren çeşitli ihtimallere yol açabilmektedir. Konut dokunulmazlığını ihlal suçu ile hırsızlık suçunun bina ve eklentileri için muhafaza altına alınmış eşya bakımından işlenmesi nitelikli hali arasında bileşik suç ilişkisinin olup olmadığı en tartışmalı konulardan biridir. Yine farklı kişilere ait taşınır malların bulunduğu yerden alınması hâlinde zincirleme suç hükümlerinin ne doğrultuda uygulanacağı uygulamada sıklıkla karşılaşılan ihtimallerden biridir. Bu çalışmada, bu ve bunun gibi çeşitli ihtimaller Türk Ceza Kanunu’nun suçların içtimaı bakımından öngörmüş olduğu kurallar sistematiğinde ele alınacaktır. İnceleme Yargıtay kararları ışığında gerçekleştirilmekle birlikte öğretideki görüşlerden faydalanılmaya gayret edilmiştir.
Uluslararası İdâre Mahkemelerinin Gelişimi
Uluslararası İdâre Mahkemelerinin Gelişimi
Yazar: Çamyamaç, Anıl; Bilgin, Fehmi Kerem
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 31 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: International and Comparative Law (Other) ; Uluslararası ve Karşılaştırmalı Hukuk (Diğer) ; Uluslararası İdâre Mahkemeleri,Başvuru Komisyonları,Milletler Cemiyeti İdâre Mahkemesi,Uluslararası Çalışma Örgütü İdâre Mahkemesi,Birleşmiş Milletler İç Adalet Sistemi

Müteaddit uluslararası örgütler memurlarıyla aralarındaki istihdam ilişkisinden kaynaklanan hukukî ihtilâfların kesin sûrette halliyle görevli özel organlar tesis etmişlerdir. Pratikte münferiden muhtelif şekillerde adlandırılabilen bu merciler genel olarak uluslararası idâre mahkemeleri tabiriyle anılmaktadırlar. Uluslararası idâre mahkemelerinin ortaya çıkışı Milletler Cemiyetine dayanmakla beraber, bu yargı mercileri İkinci Dünya Savaşı sonrasında uluslararası örgütlerin sayısının artmasına koşut olarak niceliksel ve yapısal düzlemlerde büyük bir gelişim göstermiştir. Bu bağlamda uluslararası idâre mahkemelerinin bağımsızlığını ve profesyonelliğini güçlendiren, işleyişlerini daha süratli ve şeffaf kılmayı hedefleyen düzenlemeler benimsenmiştir. Uluslararası idâre mahkemeleri uluslararası örgütler ile memurları arasındaki ihtilâfların hukuk çerçevesinde hallini sağlayan bağımsız ve tarafsız yargı mercileri olarak uluslararası memurların özlük haklarının korunmasına hizmet eden organlardır. Bu itibarla uluslararası örgütlerin verimli ve etkili işleyişi bakımından önemli bir rol oynamaktadırlar.

Müteaddit uluslararası örgütler memurlarıyla aralarındaki istihdam ilişkisinden kaynaklanan hukukî ihtilâfların kesin sûrette halliyle görevli özel organlar tesis etmişlerdir. Pratikte münferiden muhtelif şekillerde adlandırılabilen bu merciler genel olarak uluslararası idâre mahkemeleri tabiriyle anılmaktadırlar. Uluslararası idâre mahkemelerinin ortaya çıkışı Milletler Cemiyetine dayanmakla beraber, bu yargı mercileri İkinci Dünya Savaşı sonrasında uluslararası örgütlerin sayısının artmasına koşut olarak niceliksel ve yapısal düzlemlerde büyük bir gelişim göstermiştir. Bu bağlamda uluslararası idâre mahkemelerinin bağımsızlığını ve profesyonelliğini güçlendiren, işleyişlerini daha süratli ve şeffaf kılmayı hedefleyen düzenlemeler benimsenmiştir. Uluslararası idâre mahkemeleri uluslararası örgütler ile memurları arasındaki ihtilâfların hukuk çerçevesinde hallini sağlayan bağımsız ve tarafsız yargı mercileri olarak uluslararası memurların özlük haklarının korunmasına hizmet eden organlardır. Bu itibarla uluslararası örgütlerin verimli ve etkili işleyişi bakımından önemli bir rol oynamaktadırlar.
Yazılım Hataları Ve Hukuki Sorumluluk
Software Errors And Legal Liability
Yazar: Yünlü, Semih
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 31 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Information and Technology Law ; Bilişim ve Teknoloji Hukuku ; Law, Science and Technology ; Hukuk, Bilim ve Teknoloji ; Tort Law ; Haksız Muamele Hukuku ; Contract Law ; Sözleşme Hukuku ; Yazılım,Hata,Kusur,Programlama,Bug,Sorumluluk ; Software,Error,Defect,Programming,Bug,Liability

İnsanlar ve malvarlığı değerleri çok çeşitli sebeplerle zarar görebilir. Dijitalleşmenin hızlanmasıyla birlikte bu sebepler içerisine dijital unsurlar da girmiştir. Öyle ki, kimi zaman zararın kaynağı salt bir yazılım hatasına dayanır. Tarihte de görüldüğü üzere yazılım hataları sebebiyle bir bankanın milyonlarca lira zarar etmesi, bir uzay aracının yörüngeden çıkması, askeri bir sistemin yanlışlıkla sivillere zarar vermesi, otonom bir aracın kaza yapması veya bir tıbbi cihazın hastalara zarar vermesi mümkündür. Teknik olarak bug, glitch, aksaklık, insan hatası, anomali, kusur, arıza gibi kavramlar yazılım hatası üst başlığı altında incelenebilir. Yazılım hataları sebebiyle yazılımcının şahsi sorumluluğu yanı sıra adam çalıştıranın sorumluluğu, yardımcı kişilerin fiillerinden sorumluluk, ürün sorumluluğu gibi çeşitli sorumluluk normları ele alınabilir. Sorumluluğun ortadan kalkması noktasında ise sorumsuzluk anlaşması, üçüncü kişinin müdahalesi, gelişim riski savunması, öngörülemezlik, gerekli dikkat ve özenin gösterilmiş olması, kullanıcı hatasının bulunması ve hatasız kod olmaz varsayımı gibi kavramlar etkili olabilecektir.

Individuals and property values may be harmed for different reasons. With the increase in digitalization, digital elements also come into play among the reasons for this. So much so that sometimes a software error is the direct source of the damage. As seen throughout history, it is possible for a bank to lose millions of liras, a spacecraft to go out of orbit, a military system to accidentally harm civilians, an autonomous vehicle to have an accident, or a medical device to harm patients due to software errors. Terms such as bug, glitch, human error, anomaly, defect, and failure can be technically examined under the head of software error. In addition to the personal liability of the software developer due to software errors, various liability norms such as the liability of employers, liability for associates, and product liability can be examined. Concepts such as non-liability clause, third party intervention, development risk defense, unpredictability, due care, user error and the assumption that there is no error-free code are effective in exclusion of liability.