Türk Kızılayı’nın (Osmanlı Hilal-i Ahmer Cemiyeti) Savaş Esirlerine Kitap ve Kütüphane Hizmetleri (1912-1922)
Book and Library Services of the Turkish (Ottoman) Red Crescent Society for War Prisoners (1912-1922)
Yazar: Anameriç, Hakan
Dergi: Erdem No. 58, 2010
Anahtar kelimeler: Osmanlı Hilal-i Ahmer Cemiyeti,Kızılay,Osmanlı Hilal-i Ahmer Cemiyeti ve kütüphane hizmeti,savaş esirleri,hasta ve esirlere kütüphane hizmeti ; Ottoman Red Crescent Society,Red Crescent,Ottoman public services,war prisoners,library services for patients and war prisoners

Hilal-i Ahmer Cemiyeti, Mecrûhîn ve Marzâ-yi Askeriyeye İmdad ve MuâvenetCemiyeti1 adıyla Dr. Abdullah Bey ve Ömer Paşa öncülüğünde 11 Haziran 1868’de kurulmuş, sonradan bilinen adını almıştır. Ancak,Sırbistan-Karadağ (Hersek İsyanı, 1875-1877), 93 Harbi (Osmanlı-RusSavaşı, 1877-1878) ve Teselya (Osmanlı-Yunan Savaşı, 1897) Savaşlarında kuruluş amacına hizmet edecek kadar etkinlik gösterememiştir.Hilal-i Ahmer Cemiyeti (HAC), nizamnamesinde belirtilen yardım faaliyetlerine tam anlamıyla Trablusgarp (1911-1912) ve I. ve II. Balkan savaşları (1912-1913) ile birlikte başlamıştır. Bu dönemde hem askerlere hem de sivil halka, başta temel sağlık hizmetleri olmak üzere, barınma ve beslenme gibi gereksinimlerinin karşılanmasında önemli görevler üstlenmiştir. OHAC, 1863’te kurulan Kızılhaç ile birlikte, savaş, doğal afet ve hastalık gibi durumlarda asker ve sivillere insani yardım faaliyetleri gerçekleştirmektedir. Bu bağlamda, dünyanın en eski sosyalyardım kuruluşlarından biri olma özelliği de taşımaktadır. Sosyal yardım kapsamında asker ve felaketlerden etkilenmiş sivil halkın yanı sıraözellikle savaşlarda esir düşen askerler de ele alınmıştır. Savaş esirleride tutuldukları yerlerde bu tür yardımlardan faydalanma hakkına sahipolmuşlardır. Bu bağlamda çalışmada Balkan savaşları, I. Dünya Savaşıve Kurtuluş Savaşı sırasında OHAC’ın hem yaralı ve hasta hem de esiraskerlerin yapmış oldukları kitap taleplerinin karşılanması, savaş sırasında halk eğitiminin ve temel eğitimin sürdürülmesi için yapmış olduğu kitap kampanyaları ve eğitici yayın taleplerinin karşılanması konusundaki faaliyetleri Türkiye Kızılay Derneği Arşivi’nden (TKDA) alınanbelgeler ile birlikte ele alınarak örneklerle incelenecektir.

The Red Crescent Association (Mecrûhîn ve Marzâ-yi Askeriyeye İmdad veMuâvenet Cemiyeti)2 was founded by Dr. Abdullah Bey ve Ömer Paşaon June 11, 1868. However, it was not very efficient in the SerbiaMontenegro War (the Herzegovina Rebellion, 1875-1877), the 93War (the Ottoman-Russian War, 1877-1878) and Thessalia War (theOttoman-Greek War, 1897) The Red Crescent Association (HAC) startedits activities in the proper sense in Tripoli (1911-1912) and 1st and 2ndBalkan Wars. In these periods, it undertook important missions suchas health services, Food and housing for both soldiers and the generalpublic. OHAC have been making humanitarian aid for soldiers andcivilians in wars, natural disasters and diseases with the Red Cross,which was founded in 1863. In this respect, it is one of the oldest socialrelief associations in the world. In the social relief context, not onlythe soldiers and the civil public affected by the disasters, but also thecaptured soldiers in the wars were taken care of. The prisoners of warhave also had the right of taking use of this kind of aids. This studu wilexamine the activities of OHAC in providing books and educationalpublications to the wounded, sick and war prisoner soldiers. Thestudy also examines the OHAC activities of book campaigns for thebasic education during the Balkan Wars, the 1st World War and theIndependence War. Through the records from the archives of theTurkish Red Crescent Association (TKDA).