BEZM-İ ÂLEM VÂLİDE SULTAN’IN KÜTÜPHANESİNDE YER ALAN BİR ALBÜM: TASVÎR-İ UREFÂ
An Album in the Library of Bezm-i Ālem Vālide Sultan: Taṣwīr al-ʻUrafā
Yazar: Kemikli, Salime Bera
Dergi: Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 22 No. 22, 2022
Anahtar kelimeler: History of Turkish Islamic Arts,Bezm-i Alem Sultana,The Library,Collection,The Costume Albume,Dervish Portraits ; Türk-İslam Sanatları Tarihi,Bezm-i Âlem Valide Sultan,Kütüphane,Koleksiyon,Kıyafet Albümü,Derviş Tasvirleri

Hanım sultanlar, yaptıkları hayır işleriyle temayüz eden ve topluma yön veren rol modelleridir. Bezm-i Âlem Vâlide Sultan da geride bıraktığı mimari mirası ve yaptığı hayır işleri ile tanınan bir zattır. Onun halkın istifadesine sunmak üzere tesis ettiği kütüphanesini bilhassa anmak gerekmektedir. Zira onun kurduğu kütüphane ilme değer verdiğini gösteren güzîde bir örnektir. Vakıf kütüphanesinin teşekkülü daha sonra oluşmuş ve gelen bağışlarla kemiyeti zenginleşmiştir. Bu vakıf kütüphanesine ilişkin malumatları Sultan’ın vakfiyesinden elde etmek mümkündür. Bezm-i Âlem Vâlide Sultan’ın koleksiyonu şu an İstanbul Beyazıt Yazma Eserler Kütüphanesindedir. Bu koleksiyonda yer alan bazı kitaplar içerdikleri tezyinat örnekleri sebebiyle kitap sanatları anlamında kıymetlidir. Koleksiyonda yer alan eserler arasında Tasvîr-i Urefâ adlı albüm muhtevasından dolayı ilgi çekicidir. Bu çalışmada Tasvîr-i Urefâ ilim ve sanat dünyasına tanıtılmıştır. Bu bapta albümde yer alan kişilerin kimlikleri, giydikleri kıyafetler, oturuş şekilleri ve üslûbu üzerinde durulmuştur. Bu eserde portrelerde görünen kişiler yalnızca mutasavvıf kimlikleri ile ön plana çıkan kimselerdir. Nitekim bu zatların isimleri albüm içinde belirtilmiştir. Bu vesileyle tasvirde yer verilen isimlerin bir kısmının ilk dönem sûfîlerinden olduğunu anlıyoruz. Tasviri yapılan kişilerin kimliklerinin belirtilmesi ve bu kişilerin hepsinin derviş olması albümü önemli kılan noktalardan birisidir.

Sultans are known for their charity work, and they are role models for society. Bezm-i Âlem Vâlide Sultan is also known for her architectural heritage and charitable works. We should especially mention her library, which she established for the benefit of the public. the library she founded shows that she values education. The library was formed later, and the library's quantity was enriched with donations. It is possible to obtain information about this library from the Bezm-i Âlem Sultan's waqfeya. Bezm-i Âlem Vâlide Sultan’s collection is currently in the Istanbul Beyazıt Manuscripts Library. Due to examples of ornamentation, some of the books in this collection are valuable in terms of book art. An album, named as Taṣwīr al-ʻUrafā is interesting because of the contents in the collection. This study introduces the album Taṣwīr al-ʻUrafā to the world of science and art. In this article, identities of the people, the clothes they wear, the way they sit in the Album, and the style of the depictions are explained. The ones appearing in these portraits in this work are only those who stand out with their Sufi identities. The names of these portraits are written in the album. On this occasion, we understand that some of the names included in the description are from the early Sufis. It is one of the points that make the album important that the identities of the people depicted and the fact that all these people are dervishes.