TEDARİK ZİNCİRİ GÖRÜNÜRLÜĞÜNÜ ETKİLEYEN FAKTÖRLER VE GÖRÜNÜRLÜĞÜN İŞLETME PERFORMANSIYLA İLİŞKİSİ: TÜRKİYE’DE SAHA ARAŞTIRMASI
FACTORS AFFECTING SUPPLY CHAIN VISIBILITY AND RELATIONSHIP OF VISIBILITY WITH BUSINESS PERFORMANCE: FIELD STUDY IN TURKEY
Yazar: Yıldız Çankaya, Sibel
Dergi: Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, Vol. 23 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Business Administration ; İşletme ; Tedarik Zinciri Görünürlüğü,Alıcı-Tedarikçi İlişkileri,Bilişim Teknolojileri,Performans,Yapısal Eşitlik Analizi ; Supply Chain Visibility,Buyer-Supplier Relationships,Information Technologies,Performance,Structural Equation Modeling

Tedarik zinciri görünürlüğü (TZG), bir işletmenin bir ürünü üretimden tüketim aşamasına kadar takip edebilme yeteneğini ifade etmektedir. Tedarik zincirlerinin karmaşık hale gelmesi ve rekabetin artmasıyla beraber işletmeler; tedarik zincirlerini etkin bir şekilde yönetmek, müşterinin beklentilerini karşılamak ve maliyetlerini düşürebilmek için tedarik zincirinde görünürlüğü artırmaya çalışmaktadırlar. Bunun başarılabilmesi için öncelikli olarak görünürlüğün hangi faktörler tarafından etkilendiğinin ortaya çıkartılması gerekmektedir. Literatürde alıcı-tedarikçi ilişkilerinin ve bilişim teknolojileri kullanımının görünürlüğü artırdığı vurgulansa da bu konuda yapılan ampirik araştırmalar oldukça sınırlıdır. Buradan hareket eden bu çalışmanın amacı, bilişim teknolojileri kullanımının ve alıcı-tedarikçi ilişkilerin TZG üzerindeki etkilerini belirlemek ve aynı zamanda TZG’nin pazar performansı ve finansal performansı nasıl etkilediğini incelemektir. Bu çalışmada bahsedilen değişkenler arasındaki ilişkiler, kısmi en küçük kareler yapısal eşitlik analizi (PLS-YEM) ile Türkiye’de faaliyette bulunan 135 işletme üzerinde test edilmiştir. Araştırma sonuçları, bilişim teknolojileri kullanımının ve alıcı-tedarikçi ilişkilerinin TZG’yi pozitif bir şekilde etkilediğini göstermiştir. Ayrıca TZG’nin pazar performansı üzerinde de pozitif etkisi tespit edilmiş fakat finansal performans üzerinde anlamlı bir etkisi bulunamamıştır.

Supply chain visibility (SCV) refers to the ability of a business to follow up a product from the stage of production to the stage of consumption. Along with the sophistication of supply chains and the increase in competition, the businesses try to enhance the visibility of supply chains to manage supply chains effectively, meet the customer’s expectations, and lower their costs. To succeed in enhancing visibility, it is necessary, firstly, to find out which factors affect the supply chain visibility. In the relevant literature, even if it is emphasized that buyer-supplier relationships and the use of information technologies enhance the supply chain visibility, there is a quite limited number of empirical studies performed on this topic. Departing from this point, this study aims to identify the effects of the use of information technologies and buyer-supplier relationships on the SCV, and also, to analyze how the SCV affects market performance and financial performance. In this study, the associations between the above variables were examined by using partial least squares structural equation modeling (PLS-YEM) on 135 businesses in Turkey. Research results indicate that the use of information technologies and buyer-supplier relationships positively affected the supply chain visibility. Besides, it is identified that the SCV had a positive effect on the market performance but had no statistically significant effect on the financial performance.