KÜRE DAĞLARI’NIN DEVREKANİ VE AYDOS ÇAYLARI ARASINDA KALAN BÖLÜMÜNDE KARSTLAŞMA VE KARSTİK ŞEKİLLER
KÜRE DAĞLARI’NIN DEVREKANİ VE AYDOS ÇAYLARI ARASINDA KALAN BÖLÜMÜNDE KARSTLAŞMA VE KARSTİK ŞEKİLLER
Yazar: Aylar, Faruk; Zeybek, Halil İbrahim; Dinçer, Hasan
Dergi: Doğu Coğrafya Dergisi, Vol. 23 No. 39, 2018
Anahtar kelimeler: : Küre Dağları,Devrekani Çayı,Karstik alan,Örtülü Karst,Dolin

Bu çalışma Batı Karadeniz Bölümü’nde KüreDağlarının Batı bölümünde Kastamonu’nun Cide ve Bartın’ın Kurucaşile ilçelerinikapsayan, doğuda Aydos Çayı ile batıda Devrakani Çayı arasını kapsamaktadır.Çalışmada deniz seviyesinden başlayıp yaklaşık 1500 m’lere kadar çıkanyükseltiye sahip çalışma alanındaki doğal çevre şartları ile kartlaşma süreciarasındaki ilişkiden yola çıkarak, karstik şekillerin gelişimi ve dağılışıincelenmiştir. Arazi çalışmaları sırasında karstikşekillerin yerleri, metrik ve morfolojik özellikleri belirlenmiştir. Ayrıcayakın çevre şartları incelenmiş, ulaşım ve arazi kullanımıyla ilgili bilgilerderlenmiş ve fotoğraflama işlemleri gerçekleştirilmiştir. İnceleme sahasındaki karstik şekiller Üst Jura-AltKretase yaşlı kireçtaşları üzerinde gelişmiştir. İncelemesahasındaki kireçtaşlarının birbirini kesen çatlak ve kırık sistemlerine sahipolması, yüzey sularının yeraltına geçişini kolaylaştırmakta ve karstlaşmayıteşvik etmektedir. Ana kayanın bu özelliği başta dolinler ve su batanlar olmaküzere farklı karstik şekillerin oluşumu ile biçimleri üzerinde belirgin roloynamıştır. Sahadaki karstik şekiller çoğunlukla 500-1300 m yükseltilerarasında gelişme göstermiştir.  İncelemealanında farklı seviyelerde aşınım yüzeyleri gelişmiş olup, bu düzlükler, eğimazlığı nedeniyle sızmayı dolayısıyla karstlaşmayı desteklemişlerdir. Baştadolinler olmak üzere yüzeydeki şekillerin gelişiminde, anakaya ve diğer şartlardışında bu topoğrafik özeliklerin de önemli katkısı olmuştur. İnceleme sahasındayukarıda açıklanmaya çalışılan yüzey karstına ait lapya, dolin, uvala ve düdengibi şekiller dışında, derinlik karstına ait bir de mağara bulunmaktadır.İnceleme alanı içerisindeki Kılıçlı Mağarası olarak bilinen mağara, Çamdibiköyünün Meydan Mahallesi sınırları içerisinde, Evliyaharman Kayalığı Mevkii’ndebulunmaktadır. Çalışma alanındaki karstik şekiller büyük kısmıyla yoğun birbitki örtüsü ve kalınlığı yer yer farklılık göstermekle birlikte belirli birtoprak örtüsü altında gelişmiş bulunmaktadır. Bu özelliğiyle araştırma sahası,bir bütün olarak “örtülü karst” manzarası göstermektedir.

Bu çalışma Batı Karadeniz Bölümü’nde KüreDağlarının Batı bölümünde Kastamonu’nun Cide ve Bartın’ın Kurucaşile ilçelerinikapsayan, doğuda Aydos Çayı ile batıda Devrakani Çayı arasını kapsamaktadır.Çalışmada deniz seviyesinden başlayıp yaklaşık 1500 m’lere kadar çıkanyükseltiye sahip çalışma alanındaki doğal çevre şartları ile kartlaşma süreciarasındaki ilişkiden yola çıkarak, karstik şekillerin gelişimi ve dağılışıincelenmiştir. Arazi çalışmaları sırasında karstikşekillerin yerleri, metrik ve morfolojik özellikleri belirlenmiştir. Ayrıcayakın çevre şartları incelenmiş, ulaşım ve arazi kullanımıyla ilgili bilgilerderlenmiş ve fotoğraflama işlemleri gerçekleştirilmiştir. İnceleme sahasındaki karstik şekiller Üst Jura-AltKretase yaşlı kireçtaşları üzerinde gelişmiştir. İncelemesahasındaki kireçtaşlarının birbirini kesen çatlak ve kırık sistemlerine sahipolması, yüzey sularının yeraltına geçişini kolaylaştırmakta ve karstlaşmayıteşvik etmektedir. Ana kayanın bu özelliği başta dolinler ve su batanlar olmaküzere farklı karstik şekillerin oluşumu ile biçimleri üzerinde belirgin roloynamıştır. Sahadaki karstik şekiller çoğunlukla 500-1300 m yükseltilerarasında gelişme göstermiştir.  İncelemealanında farklı seviyelerde aşınım yüzeyleri gelişmiş olup, bu düzlükler, eğimazlığı nedeniyle sızmayı dolayısıyla karstlaşmayı desteklemişlerdir. Baştadolinler olmak üzere yüzeydeki şekillerin gelişiminde, anakaya ve diğer şartlardışında bu topoğrafik özeliklerin de önemli katkısı olmuştur. İnceleme sahasındayukarıda açıklanmaya çalışılan yüzey karstına ait lapya, dolin, uvala ve düdengibi şekiller dışında, derinlik karstına ait bir de mağara bulunmaktadır.İnceleme alanı içerisindeki Kılıçlı Mağarası olarak bilinen mağara, Çamdibiköyünün Meydan Mahallesi sınırları içerisinde, Evliyaharman Kayalığı Mevkii’ndebulunmaktadır. Çalışma alanındaki karstik şekiller büyük kısmıyla yoğun birbitki örtüsü ve kalınlığı yer yer farklılık göstermekle birlikte belirli birtoprak örtüsü altında gelişmiş bulunmaktadır. Bu özelliğiyle araştırma sahası,bir bütün olarak “örtülü karst” manzarası göstermektedir.