Mudanya Mütarekesi Öncesi Gelişmeler ve  Müttefik Generallerin İstanbul’daki  Toplantı Tutanağı
Mudanya Mütarekesi Öncesi Gelişmeler ve  Müttefik Generallerin İstanbul’daki  Toplantı Tutanağı
Yazar: Erkan, Mehmet Sedat
Dergi: 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, Vol. 10 No. 28, 2020
Anahtar kelimeler: Other Fields of Education ; Alan Eğitimleri ; General Harington,Mustafa Kemal Paşa,Franklin Bouillon,Mudanya Konferansı,Doğu Trakya

Büyük Taarruz ve Başkomutan Meydan Muharebesi ile Yunan ordusunu büyük bir hezimete uğratan Türk ordusu, Takip harekâtı ile 9 Eylül 1922’de İzmir’e girdi. 18 Eylül 1922 tarihi itibariyle Anadolu’da Yunan askeri kalmamıştı. Şimdi sıra Boğazların ve Trakya’nın kurtarılmasına gelmişti ve Türk ordusu ileri harekâtına devam ediyordu. Bu gelişmeler karşısında Yunanlıları her konuda destekleyen ve kışkırtan İngiliz hükümeti, 7 Eylül 1922 tarihinde kendilerince tarafsız bölge diye adlandırdıkları Boğazlar bölgesinin ve İstanbul’un gerekirse silahla savunulmasına karar verdi. İngiliz hükümeti bu yenilgilerden sonra birde Çanakkale ve Boğazlardan çekilmenin Büyük Britanya İmparatorluğunu utanç verici bir duruma düşüreceği gerekçesiyle İngiliz İtilâf Kuvvetleri başkomutanı General Harington’a gerekirse ateş açma yetkisi verdi. İngiltere müttefikleri İtalya ve Fransa’yı ortak hareket etme için ikna edemedi ve yalnız kaldı. 1921 yılında Ankara’da Mustafa Kemal Paşa ile tanışan ve Türklerle dostane ilişkiler içinde olan Fransız devlet adamı Franklin Bouillon’un da arabuluculuğu ile 3 Ekim 1922’de Mudanya’da bir konferans yapılması kararı verildi. Mudanya Konferansı’ndan önce 2 Ekim 1922’de İstanbul’da Müttefik İşgal Komutanları arasında bir toplantı yapıldı. Bu toplantıda Franklin Bouillon’un İzmir’deki görüşmelerden getirdiği Türk teklifleri de konuşuldu ve ortak bir karara varıldı.Mudanya’daki ateşkes müzakereleri esnasında İngiliz General Harington’un İstanbul’daki toplantıda alınan karara rağmen Doğu Trakya’nın Türklere teslimi konusunda zorluklar çıkardığı görüldü. Bu yüzden müzakereler bir ara kesintiye uğradı. 9 gün süren uzun ve tartışmalı geçen görüşmeler neticesinde Doğu Trakya’nın 15 gün içerisinde Yunanlılar tarafından boşaltılmasına ve bu işlem bittikten sonrada 30 gün içinde Türklere devrine karar verildi. 14/15 Ekim 1922 gecesinden itibaren yürürlüğe giren Mudanya Mütarekesi neticesinde Doğu Trakya silahlı bir mücadeleye girilmeden Türklere teslim edildi. Bu siyasi zafer bir yıl sonra, 24 Temmuz 1923’de imzalanan Lozan Barış Antlaşmasına giden yolu da açmış oldu.

Büyük Taarruz ve Başkomutan Meydan Muharebesi ile Yunan ordusunu büyük bir hezimete uğratan Türk ordusu, Takip harekâtı ile 9 Eylül 1922’de İzmir’e girdi. 18 Eylül 1922 tarihi itibariyle Anadolu’da Yunan askeri kalmamıştı. Şimdi sıra Boğazların ve Trakya’nın kurtarılmasına gelmişti ve Türk ordusu ileri harekâtına devam ediyordu. Bu gelişmeler karşısında Yunanlıları her konuda destekleyen ve kışkırtan İngiliz hükümeti, 7 Eylül 1922 tarihinde kendilerince tarafsız bölge diye adlandırdıkları Boğazlar bölgesinin ve İstanbul’un gerekirse silahla savunulmasına karar verdi. İngiliz hükümeti bu yenilgilerden sonra birde Çanakkale ve Boğazlardan çekilmenin Büyük Britanya İmparatorluğunu utanç verici bir duruma düşüreceği gerekçesiyle İngiliz İtilâf Kuvvetleri başkomutanı General Harington’a gerekirse ateş açma yetkisi verdi. İngiltere müttefikleri İtalya ve Fransa’yı ortak hareket etme için ikna edemedi ve yalnız kaldı. 1921 yılında Ankara’da Mustafa Kemal Paşa ile tanışan ve Türklerle dostane ilişkiler içinde olan Fransız devlet adamı Franklin Bouillon’un da arabuluculuğu ile 3 Ekim 1922’de Mudanya’da bir konferans yapılması kararı verildi. Mudanya Konferansı’ndan önce 2 Ekim 1922’de İstanbul’da Müttefik İşgal Komutanları arasında bir toplantı yapıldı. Bu toplantıda Franklin Bouillon’un İzmir’deki görüşmelerden getirdiği Türk teklifleri de konuşuldu ve ortak bir karara varıldı.Mudanya’daki ateşkes müzakereleri esnasında İngiliz General Harington’un İstanbul’daki toplantıda alınan karara rağmen Doğu Trakya’nın Türklere teslimi konusunda zorluklar çıkardığı görüldü. Bu yüzden müzakereler bir ara kesintiye uğradı. 9 gün süren uzun ve tartışmalı geçen görüşmeler neticesinde Doğu Trakya’nın 15 gün içerisinde Yunanlılar tarafından boşaltılmasına ve bu işlem bittikten sonrada 30 gün içinde Türklere devrine karar verildi. 14/15 Ekim 1922 gecesinden itibaren yürürlüğe giren Mudanya Mütarekesi neticesinde Doğu Trakya silahlı bir mücadeleye girilmeden Türklere teslim edildi. Bu siyasi zafer bir yıl sonra, 24 Temmuz 1923’de imzalanan Lozan Barış Antlaşmasına giden yolu da açmış oldu.