Kripto Paralarda Fiyat Balonlarının İncelenmesi: Pandemi Öncesi ve COVID-19 Dönemi İçin Bir Uygulama
Examination of Price Bubbles in Cryptocurrencies: An Application for the Pre-pandemic and During COVID-19 Period
Yazar: Kayral, İhsan Erdem
Dergi: İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Vol. 10 No. 3, 2021
Anahtar kelimeler: Economics ; Ekonomi ; Business Administration ; İşletme ; Kripto Para,Fiyat Balonu,COVID-19,SADF Modeli,Piyasa Değeri ; Cryptocurrency,Price Bubble,COVID-19,SADF Model,Market Cap

Çin, ilk SARS-CoV-2 (COVID-19) vakasını 31.12.2019 tarihinde Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) bildirmiştir. Bununla birlikte söz konusu virüs kısa sürede Dünya'da 200'den fazla ülkeye yayılmıştır. 07.04.2021 tarihi itibariyle Dünyada 133 milyondan fazla vaka tespit edilirken, yaklaşık 2.9 milyon kişi hayatını kaybetmiştir. Pandemi koşullarında hükümetler vatandaşlarını korumak için farklı politikalar izlediler. Pandemi, bu ülkelerdeki sağlık sistemine ek olarak borsaları ve altın, petrol, kripto para gibi çeşitli küresel varlıkları da etkilemiştir. Bu çalışmada, 26.06.2018 - 07.04.2021 dönemi için piyasa değeri en yüksek olan kripto para birimlerinde fiyat balonlarının varlığının incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu çalışma kapsamında, pandemi öncesi ve pandemi döneminde on kripto para birimindeki fiyat balonlarının araştırılması için SADF testi uygulanmıştır. Buna göre, on kripto para biriminden sekizinin fiyat balonuna sahip olduğu tespit edilmiştir. Pandemi öncesi dönemde en yüksek fiyat balonu sayısının toplam 84 işlem günü ile Binance Coin'de görüldüğü belirlenmiştir. Sırasıyla, Bitcoin, Chainlink (Bitcoin ile aynı gün sayısı), Litecoin ve Tether bu kripto para birimini takip etmiştir. Bununla birlikte, COVID-19 salgınında işlem günü bazında en yüksek fiyat balonu, toplam 230 gün ile Theta'da görülmüştür. Pandemi döneminde, Chainlink, Bitcoin, Ethereum, Cordano, Binance Coin ve Litecoin, Theta'yı sırasıyla 183, 140, 104, 94, 66 ve 28 işlem günü ile takip etmiştir. Fiyat balonlarının yaklaşık yüzde yetmiş beşi pandemi döneminde görülmüştür. Bu sonuçlar, kripto para birimlerinin yeni yatırımlar için spekülatif varlıklar olduğunu göstermektedir. Tüm analiz dönemi değerlendirildiğinde ise toplam 234 gün ile Chainlink'te en yüksek fiyat balonu tespit edilmiştir. Ayrıca, Bitcoin 131 gün ile aralıksız en uzun fiyat balonunu göstermiş, Theta ve Ethereum bu kripto parayı takip etmiştir.

China reported the first SARS-CoV-2 (COVID-19) case to the World Health Organization (WHO) on 31.12.2019. However, it spread to more than 200 countries in the World in a short period. By the date 07.04.2021, more than 133 million cases were detected in the World, approximately 2.9 million people died. In pandemic conditions, governments applied different policies to protect their citizens. In addition to the healthcare system in these countries, the pandemic affected stock markets and various global assets such as gold, petrol, cryptocurrencies, etc, as well. In this study, it is aimed to examine the presence of the price bubbles in the highest market cap cryptocurrencies for the period of 26.06.2018 - 07.04.2021. Within the scope of this study, SADF test is applied to investigate price bubbles in ten cryptocurrencies before and during the pandemic period. Accordingly, it is found that eight of ten cryptocurrencies have price bubbles. It is determined that the highest number of price bubbles in the pre-pandemic period is seen in Binance Coin with a total of 84 trading days. Bitcoin, Chainlink (same days with Bitcoin), Litecoin, and Tether follow this cryptocurrency, respectively. However, the highest price bubble on a trading day basis in the COVID-19 pandemic is seen in Theta with a total of 230 days. During pandemic, Chainlink, Bitcoin, Ethereum, Cordano, Binance Coin, and Litecoin follow Theta with 183, 140, 104, 94, 66, and 28 trading days, respectively. Approximately seventy-five percent of price bubbles are seen during the pandemic period. These results show that cryptocurrencies are speculative assets for new investments. When all the analysis period is evaluated, the highest number of a price bubble is detected in the Chainlink with a total of 234 days. Besides, Bitcoin shows the longest price bubble without any breaks with 131 days. Theta and Ethereum follow this cryptocurrency.