hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Osmanlı’da Vakıf ve Hayırseverlik: “Valide Sultan Vakfı’ndan 1663 Yılında Medine’ye Gönderilen Surre Örneğinde”
Foundation and Philanthropy in the Ottoman Empire: "In the Example of Surre Sent to Medina in 1663 by the Valide Sultan Foundation"
Yazar: Alaca, Hanife
Dergi: Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 19 No. 19, 2021
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Vakıf,Hayırseverlik,Osmanlı Devleti,Surre,Medine ; Foundation,Philanthropy,Ottoman Empire,Surre,Medina

Osmanlı padişahları tarafından Mekke ve Medine’ye gönderilen hediyeler kayıt altına alınmış ve bu yardımlarla ilgili bilgileri içeren defterlere Surre Defterleri adı verilmiştir. Mekke ve Medine Müslümanlar için önemli şehirlerdir. Bu nedenle Müslüman yöneticiler tarafından bu kutsal beldelere ayni ve nakdi yardımlar yapılmıştır. Medine’nin Osmanlı hâkimiyetinden geçmesinden sonra, Osmanlı padişahları bu şehre sürekli olarak surre göndermişlerdir. Ayrıca, kurulan bazı vakıfların vakıf şartlarında Medine’ye yardım gönderilmesi şart koşulmuştur. Bunlardan biri de IV. Mehmed’in annesi Valide Sultan tarafından kurulan vakıftır. Valide Sultan’ın 1663 yılında kurduğu vakfın vakfiyesinde İstanbul ve Medine’de kurulan vakıfların yönetimi, vakıf çalışanları ve ücretleri gibi bilgiler yer almaktadır. Bu makalede, Surre Defterleri içerisinde yer alan 96 numaralı defter incelenecektir. Bu defterden elde edilen bilgiler doğrultusunda Valide Sultan Vakfı’ndan 1663 yılında Medine’ye gönderilen surre örneğinde, Osmanlı’da vakıf ve hayırseverlik değerlendirilecektir.

The foundation, which is one of the most important examples of philanthropy in the Ottoman Empire, is clearly seen in the Ottoman ṣurrah tradition. The gifts sent to Mekka and Medina by the Ottoman sultans were recorded and the books containing information about these aids were named ṣurrah Notebooks. Mekka and Medina are important cities for Muslims. For this reason, aids in kind and in cash were made to these holy places by the Muslim rulers. After Medina passed under Ottoman rule, the Ottoman sultans constantly sent ṣurrah to this city. In addition, it was stipulated that some foundations established to send aid to Medina under the conditions of the foundation. One of them is IV. It is a foundation founded by the mother of Mehmed, Valide Sultan. As can be understood from the foundation foundation founded by Valide Sultan in 1663, the management of the foundations established in Istanbul and Medina contains information such as foundation employees and wages. In this article, the book numbered 96 in the ṣurrah Notebooks in the Ottoman Archives of the Presidency General Directorate of State Archives will be examined. In line with the information obtained from this book, the foundation and philanthropy in the Ottoman Empire will be evaluated in the ṣurrah sample sent to Medina in 1663 by the Valide Sultan Foundation.
Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Modernleşmenin Süreç Analizi
A Process Analysis of Modernization from Ottoman Empire to the Republic of Turkey
Yazar: Düzgün, Şaban Ali
Dergi: Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 19 No. 19, 2021
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Osmanlı modernleşmesi,,Cumhuriyet dönemi,,Din,,Mektep-medrese,,Reform,,Kelam ; Ottoman modernization,,republican era,,religion,,maktap-madrasa,,reformation,,Kalām

Tarihin hiçbir belirleyici ve dönüştürücü olayı, her ne olursa olsun anlık kararların yarattığı sonuçların toplamı olarak görülemez. Her değişim ve dönüşümün derin kökleri ve süreçleri vardır.  Dolayısıyla Cumhuriyetin modernizasyonu için kullanılan “yukarıdan aşağıya modernleşme” kavramı bu anlamda tartışmaya açıktır. 1808’de II. Mahmut döneminde başlayan modernizasyon çalışmaları, Cumhuriyet’in ilanıyla sonuçlanan birçok dönüştürücü çabanın özünü içerir. Yeniden yapılanma (Tanzimat) fermanı, 1876 Anayasası ile nihayet anayasacılığa (Meşrutiyet) yol açmıştı. İttihad-ı Terakki (İttihat ve Terakki) ve Cumhuriyet döneminde yapılan benzer çalışmalar Mecelle’nin ve bazı uygulamaların doğmasına neden oldu. Tanzimat sonrası eğitim faaliyetleri Rönesans, Reform ve Aydınlanma’dan başlayarak Batı ile Osmanlı İmparatorluğu arasındaki boşluğu doldurmayı amaçlayan modernleşme sürecinin bir parçasıydı. Modernleşme için birçok girişim Cumhuriyet döneminden çok önce başlamış, bu süreç etkisini Cumhuriyet döneminde göstermiş ve halen devam etmektedir. Şimdiye kadar birçok kesin olay ve tartışma din ve eğitim kurumları etrafında dönmüştür.

No decisive changing and transformative event of history can be seen as the sum of the results created by instant decisions whatsoever. Every change and transformation has its deep roots and processes; so, the concept of “top-down modernization” employed for the modernization of the Republic is open to debate in this sense. Having started at II. Mahmut period, in 1808, the modernization efforts includes the core of many transformative efforts that ended with the declaration of the Republic. Reorganization (Tanzimat) edict, Constitution of 1876 had finally led to constitutionalism (Meşrutiyet). Similar efforts gave rise to Mecelle and some practices undertaken under Ittihad-Terakki (Committee of Union and Progress) and Republican time. Educational activities after Tanzimat meant to be part of modernization process aiming at bridging the gap between the West and Ottoman Empire, starting with Renaissance, Reformation and Enlightenment. Many initiatives for modernization started long before the Republican era; and this process created its effects in the Republican era and still continuing. Many conclusive events and discussions have so far revolved around religious and educational institutions.
Usûl-i Fıkıh’ta Kullanımı Açısından Tahâvî’de Nazar Kavramı ve Mâhiyeti
Tahāwī’s Concept of Naẓar and Scope in the Context of Kalām Arguments on Usul al-fıkh in the Formation Period
Yazar: Hazar, Fatma
Dergi: Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 20 No. 20, 2021
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; İslamic Law,Kalam,Nazar,Tahawi,Legal Reasoning ; İslam Hukuku,Kelam,Nazar,Tahavi,Akli istidlal

Kelâm alanındaki pek çok kavram usûl-i fıkıhta kullanılmıştır. Özellikle ilk asırlarda usûl-i fıkıh ile kelâm alanının iç içe olduğu, bazı ortak problem alanlarının varlığı bilinmektedir. Kelâm-usûl-i fıkıh ilişkisi, usûl-i fıkıh konu ve kavramlarının teşekkülünde daha net bir şekilde görülmektedir. Bu kavramlardan biri olan nazar, aklî istidlâller bağlamında başvurulan en temel metottur. Bu çalışmada, söz konusu kavramın hicrî üçüncü asırdaki kullanımı, Tahâvî (öl. 321/933) örneğinde ele alınmaya çalışılmıştır. Debûsî’den itibaren bazı kelâmî konu ve kavramların usûl-i fıkıhtan ayıklandığı düşünüldüğünde fıkhın teşekkül sürecinde yaşamış bir fakih olan Tahâvî’nin o dönemde daha çok kelâmcıların kullandığı bir kavram olan nazarı kullanımı önem kazanmaktadır. Tahâvî nazar kavramını genellikle kıyasla birlikte kullansa da onun usûl anlayışında nazarın kıyastan daha genel bir kapsamı olduğu görülmektedir. Nazarın Tahâvî tarafından, tüm düşünce süreçlerini içeren şemsiye bir kavram ve yöntem olarak görüldüğü anlaşılmaktadır. Tahâvî’nin eserlerinde yer verdiği farklı kıyas türleri ile re’y, istinbât, istihrâc, ictihâd gibi diğer akıl yürütme yöntemlerinin tamamı, nazar kapsamında değerlendirilmiştir. Nazarın bu kullanımı, kavram ve terimlerin bir süreç içinde oluştuğunu ve teşekkül döneminde usûl-i fıkıh-kelâm disiplinlerinin sınırlarının esnek olduğunu göstermektedir.

Many concepts in the field of kalām are applied in uṣūl al-fiqh. Especially in the first centuries, it is known that the uṣūl al-fiqh and the field of kalām were intertwined and that there were some common problem areas. The relation between kalām - uṣūl al-fiqh can be seen more clearly in the formation of the subjects and concepts of uṣūl al-fiqh. One of these concepts, naẓar, is the most basic method used in the context of legal reasoning. In this study, the use of the concept in third-century hijrī is tried to be handled through al-Ṭaḥāwī. Although Tahāwī generally uses the concept of naẓar with qiyās, it is seen that the naẓar has a more general scope than the qiyās. It is understood that naẓar is seen by Tahāwī labeled as an umbrella concept and method that includes all thought processes. All of the different types of qiyās included by Tahāwī and other legal reasoning methods such as ra‘y, istinbāṭ, istikhrāj, ijtihād were evaluated within the scope of the naẓar. Applying the term naẓar shows that concepts and terms are formed in a process and that the boundaries of the uṣūl al-fiqh - kalām disciplines were flexible.
Roma İmparatorluk Dönemi’nde Zirai Faaliyetleri Etkileyen Faktörler: Küçük Asya Örneği
Factors Affecting Agricultural Activities in the Roman Imperial Era: The Case of Asia Minor
Yazar: Yıldırım, Ömer Can
Dergi: Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, Vol. 19 No. 31, 2021
Anahtar kelimeler: Roma İmparatorluk Dönemi,Zirai Üretim,Küçük Asya. ; Roman Imperial Era,Agricultural Production,Asia Minor

Bu çalışma, Roma İmparatorluk Döneminde Küçük Asya olarak adlandırılan Anadolu’da yaşayan çiftçilerin tarımsal üretimde karşılaştıkları birtakım sorunu değerlendirmeyi amaçlar. İrdelenen faktörler, günümüz çiftçilerin karşılaştıkları ya da karşılaşabilecekleri sorunlar ile benzerlik göstererek dönemler arası farklılığa rağmen ortak kaygılara işaret eder. Bununla beraber, Roma İmparatorluk Döneminin çeşitli evrelerinde yaşamış Anadolulu çiftçilerin üretim faaliyetlerinde zirai gelişmişlik açısından modern temsilcilerine nazaran daha dezavantajlı oldukları görülmektedir. Tespit edilen unsurlar, istikrarlı olmayan doğal faktörlerin varlığının baskınlığına işaret ederken insan kaynaklı olanların daha azınlıkta olduğunu onaylar. Söz konusu üretime dair kaygıların aza indirgenmesi açısından ulaşılan veriler, çiftçilerin geleneksel veya batıl inançlar gibi birtakım önlemler ile beraber daha çok bölgesel inanç sistemlerinde yer edinen tanrılara adanmış temenni ve dilekleri içeren adakları kullandıklarını somutlar.

This research intends to investigate some problems of agricultural production that farmers in Anatolia (also called Asia Minor) encountered in the Roman Imperial Era. The analyses of the factors revealed agricultural concerns common to both the current and the then farmers even though they are chronologically distant. Yet it is evident that the Anatolian farmers who lived back in the Roman Imperial Era were disadvantaged in comparison with their modern counterparts because the present farmers enjoy more agricultural advancements. The obtained findings suggest the predominant presence of unstable natural phenomena but a minority of human-induced factors. The data on the efforts of the farmers back then to alleviate the mentioned concerns over agricultural production indicated that, in addition to some traditional and superstitious measures, they prayed gods of their local belief systems and/or offered the gods sacrifices along with their wishes.
Siber Saldırıların BM Şartı’nda Yer Alan Silahlı Saldırı Kavramı Kapsamında Değerlendirilmesi
Assessment of Cyber Attacks within the Concept of Armed Attack in the UN Charter
Yazar: Bozkurt, Muharrem Uğur
Dergi: Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, Vol. 20 No. 32, 2022
Anahtar kelimeler: Siber Savaş,Siber Saldırı,Silahlı Saldırı,Meşru Müdafaa. ; Cyber Warfare,Cyber Attack,Armed Attack,Self Defence

Teknolojinin gelişimi, bilgisayarların kullanım alanlarının yaygınlaşması ve bilgisayara olan bağımlılığın artmasıyla birlikte siber uzay da bir savaş alanı haline gelmiştir. Siber uzaydaki askeri faaliyetlere yönelik uluslararası düzenleme olmayışı, buradaki eylemlerin uluslararası hukukun kapsamı dışında olduğu anlamına gelmemektedir. BM Şartı’nda yer alan ilke ve yasakların, nispeten yeni bir kuvvet kullanma şekli olan siber savaş için de geçerli olduğu kabul edilmektedir. Kuvvet kullanma yasağının istisnası olan meşru müdafaa hakkının kullanılabilmesi için bir silahlı saldırının gerçekleşmiş olması ön koşulu aranmaktadır. Gerçekleşen silahlı saldırının hangi silahları içerdiği saldırının varlığını etkilememektedir. Bir silah olarak siber yöntemlerin kullanımı sonucunda ortaya çıkan etkilerin kinetik etkiye sahip silahlarla gerçekleştirilecek saldırılar seviyesine çıkabileceği yaşanmış örneklerle sabittir. Bu nedenle boyut ve etkileri bakımından belirli bir eşiği aşan siber saldırılar meşru müdafaa hakkına esas teşkil edecek silahlı saldırıyı oluşturabilir.

Cyber space became a new domain of warfare with the development of technology, proliferation of usage areas of computers and increased dependency on computer systems. Absence of an international regulation for military activities in the cyber domain does not mean these activities are beyond the scope of international law. The principles and prohibitions in the UN Charter are regarded to be in force for cyber warfare which is a comparatively new way of use of force. In order to use the right of self defence, which is an exception of the prohibition of use of force, occurrence of an armed attack is required. The weapons, which the actual armed attack comprised of, does not affect the existence of the attack. It is proven with experience that the effects resulting from the use of cyber methods as a weapon can reach the level of attacks with weapons with kinetic effects. Therefore, cyber attacks those surpass a threshold in terms of their scale and effects may constitute an armed attack which will be the basis for self defence.
Menemen (Kubilay) Olayı Hakkında Yapılmış Çalışmalar Üzerinden Bir Değerlendirme
An Assessment of Researches on the Menemen (Kubilay) Event
Yazar: Bigat Akça, Büşra
Dergi: Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, Vol. 20 No. 32, 2022
Anahtar kelimeler: menemen olayı,irticai isyan,komplo,Divan-ı harp ; Menemen İndicent,reactionary rebellion,complo,court martial

1929 Ekonomik Buhranının ülke içindeki yankıları başta olmak üzere, 1930 yılı çeşitli iç ve dış olayların etkisi ile iç siyasette dalgalanmaların yaşandığı önemli bir yıl olmuştur. İç ortamdaki huzursuzluğun farkında olan Gazi Mustafa Kemal, bu durumun çözümü için bir muhalefet partisi ihtiyacına dikkat çekmiş, bu doğrultuda Ali Fethi Okyar tarafından Serbest Cumhuriyet Fırkası kurulmuştur. Ancak bu deneyim, istenilen huzur ortamını oluşturmamış, dahası yeni kaoslara neden olmuştur. Bu kaos ortamında yaşanan önemli olaylardan biri de 23 Aralık 1930’da meydana gelen Menemen (Kubilay) Olayıdır. Ülkede rejimin sertleşmesine sebep olacak gelişmeleri beraberinde getiren Menemen(Kubilay) Olayı, aynı zamanda yakın tarihimizin üzerinde en çok tartışılan konularından biridir. Bu noktada olay ile ilgili aktarılan bilgiler farklılık göstermektedir. Makalede bu çelişkilerin giderilebilmesi amacıyla konuyla ilgili yapılan farklı çalışmalar konuyu ele alış şekli ve sonuçları açısından irdelenip analiz edilmeye çalışılmıştır.

The year 1930 is an important year in which fluctuations in domestic politics were experienced due to the effects of various domestic and foreign events, especially the domestic repercussions of the 1929 economic depression. Being aware of the unrest in the domestic environment, Gazi Mustafa Kemal drew attention to the need for an opposition party to solve this situation, and for this purpose, Serbest Cumhuriyet Fırkası (the Free Republican Party) was established by Ali Fethi Okyar. However, this experience did not create the desired peace environment and even caused new chaos. It is the Menemen (Kubilay) Incident that brings about the developments that will come from this chaos. The Menemen (Kubilay) Incident, which brought about the developments that will cause the regime to harden in the country, has been one of the most discussed issues in our recent history. At this point, the information about the event differs. In this article different studies on the subject have been tried to be examined and analyzed in terms of the way they deal with the subject and their results in order to eliminate these differences.
Osmanlı Mülki Memurlarının Emekli Maaşları
Pension Salaries of Ottoman Civil Servants (1880-1912)
Yazar: Gökmen, Ertan
Dergi: Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, Vol. 20 No. 32, 2022
Anahtar kelimeler: : Emekli,Mülkiye Memuru,Sosyal Güvenlik,Osmanlı,Maaş ; Pension,Civil Officer,Social Security,Ottoman,Salary

Bu çalışma Osmanlı mülki memurlarının 1880-1912 yılları arasındaki emeklilik şartlarını ve maaşlarını ele almaktadır. Çalışmanın kaynağını Osmanlı Arşivi’nde bulunan ve 1880-1912 yıllarını kapsayan dört adet tekaüt defteri oluşturmaktadır. Defterlerde emekli olan memurların emekliliklerine ait berat suretleri bulunmaktadır.  Bu kayıtlarda emekli olan memurun adı, görev yaptığı yer, emeklilik tarihi, bağlanan emekli maaşı miktarı, bu maaşın hangi sosyal güvenlik kurumu tarafından karşılanacağı gibi bilgiler bulunmaktadır. Defterlerde 10.146 emekliye ait berat sureti bulunmaktadır. Çalışmada tekaüt defterlerindeki bilgiler doğrultusunda farklı meslek gruplarına mensup memurların en yüksek ve en düşük maaşları ile ortalama emekli maaşları tespit edilmiştir. Emekli maaşları verilenler arasında bakan, müsteşar, vali, vali yardımcısı, vali vekili, kaymakam, defterdar, hâkim, muhasebeci, müfettiş, mühendis, doktor, cerrah, ebe, maarif müdürü, mektep müdürü, muallim, komiser, polis gibi kamu görevlileri bulunmaktadır. Bu görevlilerden en yüksek maaşları mülki idareciler, en düşük maaşı ise öğretmenler, polisler ve ebeler almaktadır.

This study deals with the retirement conditions and salaries of Ottoman civil servant between 1800-1912. The source the study consists of four successive notebooks in the Ottoman Archives covering the year 1880-1912. In the notebooks, there are copies of retirement certificate (berat) of the retired civil servants. These records contain information such as the name of the retired civil servant, the place of duty, the date of retirement, the amount of the pension paid, and which social security institution will pay this salary. There are 10.146 copies of berat of pensioners in the notebooks. In this study, the highest, lowest, and average pensions of civil servant belonging to different occupational groups were determined according to the information in the pension notebooks. Among those who are given pensions, there are public officials such as minister, undersecretary, governor, deputy governor, district governor, treasurer, judge, accountant, inspector, engineer, doctor, surgeon, midwife, director of educations, school manager, teacher, police. Civil administrators earn the highest salaries, while teacher, police and midwives receive the lowest salaries.
Atina Türk Elçiliği Raporlarına Göre Balkan Antantına Karşı Yunanistan'da Muhalif Yaklaşımlar
GREEK OBJECTIONS TO BALKAN ENTENTE AS PER RECORDS OF TURKISH EMBASSY IN ATHENS
Yazar: Borlat, Barış
Dergi: Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, Vol. 20 No. 32, 2022
Anahtar kelimeler: Türkiye (Turkey),Greece,Balkan Entente,Opposition,Turkish Embassy in Athens ; Türkiye,Yunanistan,Balkan Antantı,Muhalefet,Atina Elçiliği

Türk dış politikası Lozan Antlaşması ile birlikte bir yandan Osmanlı Devleti’nden devraldığı mirasın yıllar içerisinde birikmiş sorunlarını çözmeye çalışırken bir yandan da bölgesel dostluk ve güvenlik ilişkilerini geliştirmeye çalışmıştır. Bu sürecin en önemli belirleyicilerinin başında ise Birinci Dünya Savaşı’nın sonuçlarının yarattığı siyasal ve askeri gelişmeler gelmiştir. Şüphesiz ki bu durum İkinci Dünya Savaşı’nın da habercisi olmuştur. Türkiye Cumhuriyeti bölgesinin hızla savaşa sürüklenen bu gerçekliği içerisinde bir yandan uluslararası ittifaklara dâhil olurken bir yandan da bölgesel güvenlik antlaşmaları yapmıştır. Ancak bu durum sanıldığı kadar kolay olmamıştır. Nitekim sınır komşuları ile tarihsel süreçten gelen sorunların aşılması gerekmektedir. Ki bu noktada Yunanistan önemli bir yere sahiptir. Ancak her iki ülkenin karar alıcıların pragmatik ve akılcı siyaseti sorunların çözümünü hızlandırmış ya da bir süreliğine dondurmuştur. Bu çalışmada Balkan Antantına giden süreçte ve hemen sonrasında Yunanistan iç politik gelişmelerindeki muhalif yaklaşımlar, Atina Türk elçiliği raporlarından hareketle incelenmeye çalışılmıştır. İki ülkenin savaşın yaklaştığı bir dönemde iç muhalefetlerine rağmen reel politiğin bir gereği olarak ittifaka ve bundan hareketle geliştirilmesine büyük önem atfedilen Türk-Yunan dostluğuna olan gereksinimleri açıklanmaya çalışılmıştır.

Turkish foreign policy has aimed to improve regional neighborliness and defense relations while dealing with the accumulated problems arisen due to the legacy having received from the Ottoman Empire. Therefore, the most prominent factor, precipitating this post-legacy period, is the military and political conditions offered by the results of World War One. The conditions are, indeed, a precursor to World War Two. Being aware of the status quo leading to a war, Türkiye (Turkey) has entered into international alliances and formed regional defense pacts. Nevertheless, the agreements have not proceeded as expected due to the problems, posed by the history of the countries, needed to be overcome. Herein, Greece has a substantial degree. It can be stated that the approach of the decision-makers of Türkiye and Greece towards the solution of problems via pragmatic and rationalist policies has caused either hastening or suspension. This research study focuses on Greece’s intra-political objections before and right after the agreement of the Balkan Entente as per the records of the Turkish Embassy in Athens. It is aimed to illustrate that the alliance and, thus, much-needed improvement of Turkish - Greek relations are deemed a requisite thanks to the pragmatic (realpolitik) approaches despite the countries’ opposition sides at the threshold of a war threatening both countries.