hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
KOVİD-19 PANDEMİ DÖNEMİNDE ÇOK SATAN ÇOCUK KİTAPLARINDA YER ALAN OYUNLARIN İNCELENMESİ
KOVİD-19 PANDEMİ DÖNEMİNDE ÇOK SATAN ÇOCUK KİTAPLARINDA YER ALAN OYUNLARIN İNCELENMESİ
Yazar: Çelik, Bedriye; Kangal, Saniye
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 46 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Çocuk Edebiyatı,Resimli Çocuk Kitapları,Çocuk Oyunları,Oyun Gelişimi.

Bu çalışmanın amacı pandemi döneminde çevrimiçi satış yapan kitap satış sitelerinde yer alan en çok satan 100 resimli çocuk kitabının içerisindeki öykülerde yer alan çocuk oyunlarının Piaget, Parten ve Smilansky’in oyun kuramları açısından değerlendirilmesidir. Çalışmanın evrenini çevrimiçi satış yapan tüm kitap satış sitelerinde yer alan resimli çocuk kitapları oluştururken örneklemi ise bu sitelerde en çok satan 100 resimli çocuk kitabı oluşturmaktadır. İncelenen kitaplardaki veriler alanyazındaki çalışmalar değerlendirilerek oluşturulan “ Kitap İnceleme Formu” ile değerlendirilmiştir. Bu form genel bilgiler ve oyun kuramları olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Formun genel bilgiler kısmında kitabın adı, yazarı, resimleyeni, yayınevi gibi kitaba ait bilgiler bulunurken, oyun kuramları kısmında ise Piaget, Parten ve Smilansky’in oyun kuramları ve bu kuramların alt başlıkları bulunmaktadır. Çalışma nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi kullanılarak analiz edilmiştir. İçerik analizi yapılırken MAXQDA programı kullanılmıştır. Çalışma sonucunda çevrimiçi satış yapan kitap satış sitelerinde en çok satan 100 çocuk kitabının 56 tanesinde çocuk oyunlarının yer aldığı saptanmıştır. Elde edilen bilgiler okul öncesi dönem çocuk edebiyatı ve oyun kuramları bağlamında tartışılmıştır.

Bu çalışmanın amacı pandemi döneminde çevrimiçi satış yapan kitap satış sitelerinde yer alan en çok satan 100 resimli çocuk kitabının içerisindeki öykülerde yer alan çocuk oyunlarının Piaget, Parten ve Smilansky’in oyun kuramları açısından değerlendirilmesidir. Çalışmanın evrenini çevrimiçi satış yapan tüm kitap satış sitelerinde yer alan resimli çocuk kitapları oluştururken örneklemi ise bu sitelerde en çok satan 100 resimli çocuk kitabı oluşturmaktadır. İncelenen kitaplardaki veriler alanyazındaki çalışmalar değerlendirilerek oluşturulan “ Kitap İnceleme Formu” ile değerlendirilmiştir. Bu form genel bilgiler ve oyun kuramları olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Formun genel bilgiler kısmında kitabın adı, yazarı, resimleyeni, yayınevi gibi kitaba ait bilgiler bulunurken, oyun kuramları kısmında ise Piaget, Parten ve Smilansky’in oyun kuramları ve bu kuramların alt başlıkları bulunmaktadır. Çalışma nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi kullanılarak analiz edilmiştir. İçerik analizi yapılırken MAXQDA programı kullanılmıştır. Çalışma sonucunda çevrimiçi satış yapan kitap satış sitelerinde en çok satan 100 çocuk kitabının 56 tanesinde çocuk oyunlarının yer aldığı saptanmıştır. Elde edilen bilgiler okul öncesi dönem çocuk edebiyatı ve oyun kuramları bağlamında tartışılmıştır.
ALAİN BADİOU: ALACAKARANLIKTA HAKİKATİ ARAMAK
ALAİN BADİOU: PURSUİT OF THE TRUTH İN TWİLİGHT
Yazar: Aktay, Muammer
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 46 No. 1, 2022
Anahtar kelimeler: Hakikat,Kriz,Kapitalizm,Aktivist Özne,Hakikat arzusu ; Truth,Crisis,Capitalism,Activist Subject,Desire for Truth

Alain Badiou’ya göre alışıldık olandan ayrılmama, felsefi arzuya yönelmeme, dil oyunlarına karşı direnmeme, sahte yaşamlara karşı isyan etmeme, "mazoşist itaat"ten vazgeçmeme, gerçeklik ile karşılaşmaktan korkma, riski üstlenmeme, “cehalet tutkusu” gibi ifadeler hakikati maskelemektedirler. Bu maskeler, adeta çağımıza musallat olmuş, gerçeklik tutkusu yerini postmodern taklit tutkusuna bırakırken kinizm, fanatizm, sömürü ve baskı başat hale gelmiştir. Bu durumda hakikatin “arzuna sahip çık” ifadesi yok olurken kapitalizmin “tükettiğin ölçüde varsın” sloganı benimsenmeye başlanmıştır. Radikal muhafazakârlık ve politik gizli sömürüler yerlerini kapitalizmin çıplak sömürüsüne bırakmıştır. Bu devasa sömürü ve kriz ortamında “gerçek yaşam” ve hakikat arayışları hiç olmadığı kadar zordur. Çünkü bu arayışlar, kapitalizme karşı aktivist, aksiyonist anlamlarda direnişleri gerektirmektedirler. Belirsiz bir olaydan hareketle bu direnişin nasıl ortaya çıkacağı ve onu ortaya çıkaracak olan aktivist öznenin kim olacağı gibi problemler karşımızda durmaktadır.Bu makalede amacımız, Badiou’nun kriz durumunu ya da kapitalizmin enkazını nasıl açıkladığını, onun çerçevesini nasıl çizdiğini analiz etmek, daha sonra bu krize karşı hakikat arzusunu nasıl inşa ettiğini ortaya koymak ve son olarak, bu problemlerle ilgili tartışma yapmaktır.

According to Alain Badiou, expressions such as not leaving the usual, not intending to philosophical desire, not resisting language games, not rebelling against fake lives, not giving up on "masochistic obedience", being afraid of encountering reality, not taking risks, “the passion of ignorance” mask the truth. These masks have almost glued to our age while the passion for reality has been replaced by the passion for postmodern imitation, cynicism, fanaticism, exploitation and oppression have become dominant. In this case, while the expression of truth “own your desire” has disappeared, the slogan of capitalism “you exist to the extent that you consume” has begun to be adopted. Radical conservatism and political hidden exploitations have been replaced by the bare exploitation of capitalism. In this huge environment of exploitation and crisis, the pursuit of real life and the truth is more difficult than ever, since these pursuits require resistance to capitalism in terms of activist, actionist ways. There are problems such as how resistance will arise based on an uncertain event and who is the activist subject who will reveal it.Our aim in this article to analyse how Badiou explains the crisis situation or the wreckage of capitalism and how he forms its framework, then try to state how he created his desire for truth against this crisis and finally make a discussion about these problems.
SİVAS YÖRESİ AĞZINDA YAŞAYAN ERMENİCE KELİMELER
ARMENIAN WORDS LIVING IN SIVAS REGION
Yazar: Yılmaz, Kadir
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 46 No. 1, 2022
Anahtar kelimeler: Sivas ağzı,Ermenice,ödünç kelime. ; Sivas dialect,Armenian,loanword.

Ölçünlü dilde ve Anadolu ağızlarında yer alan yabancı kökenli kelimeler, Türk tarihine ve kültürüne ait önemli belgelerdir. Diller arası bu ödünçlemeler; tarihin, edebiyatın, sanat tarihinin, dil biliminin ortak konusu olmakla birlikte daha birçok disiplinler arası çalışma için önemli kaynaklardır.Bu çalışmayla, Anadolu’nun kadim şehirlerinden Sivas’ta yaşayan Ermenilerin Sivas ağzına ve ölçünlü dile kazandırdıkları Ermenice kelimeleri tespit etmek, bu kelimelerin dili ve kültürü hangi yönlerden ve ne boyutta etkilediğini ortaya koymak amaçlanmıştır. Sivas ağzında yaşayan 93 Ermenice kökenli kelimenin incelenmesi, yüzyıllar boyunca aynı coğrafyada yaşamış insanların kültürel alış verişini ortaya koyma çalışmalarına katkı sağlayacaktır. Çav, calaz, herk, maşala, tığ gibi tarımla ilgili kelimelerin;  hezan, him, loğ, mertek, pağ gibi yapı ve mimari terimlerinin Ermeniceden alınmış olması Türklerin Anadolu’da bu alanlarda bazı bilgileri Ermenilerden aldığının açık göstergeleri olarak kabul görmelidir. Bu kelimelerin özellikle tarım, hayvancılık, mimari alanlarına ve günlük yaşama ait olması, sanat tarihi, kültür tarihi ve sosyoloji araştırmaları açısından önem arz etmektedir.

Words of foreign origin in the standard language and Anatolian dialects are important documents of Turkish history and culture. These interlingual borrowings; as well as being a common subject of history, literature, art history, linguistics, they are important sources for many more interdisciplinary studies.With this study, it is aimed to determine the Armenian words that the Armenians living in Sivas, one of the ancient cities of Anatolia, brought to the Sivas dialect and the standard language, and to reveal in which ways and to what extent these words affect the language and culture. Examining 93 words of Armenian origin living in the Sivas dialect will contribute to the studies of revealing the cultural exchange of people who have lived in the same geography for centuries. Words related to agriculture such as çav, calaz, herk, maşala, tığ; The fact that building and architectural terms such as hezan, him, loğ, mertek, pağ were taken from Armenian should be accepted as clear indications that the Turks received some knowledge in these areas from Armenians in Anatolia. The fact that these words belong to the fields of agriculture, animal husbandry, architecture and daily life is important in terms of art history, cultural history and sociology studies.
DİPLOMASİ PERSPEKTİFİNDEN 1840 OSMANLI-İSVEÇ TİCARET ANTLAŞMASI
DİPLOMASİ PERSPEKTİFİNDEN 1840 OSMANLI-İSVEÇ TİCARET ANTLAŞMASI
Yazar: Vatansever, Mert Uğur
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 46 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: OSMANLI,İSVEÇ,TİCARET,ANLAŞMA

Osmanlı İmparatorluğu çeşitli devletler ile siyasi ilişkiler doğrultusunda diplomatik görüşmeler ve anlaşmalar yapmıştır. Bu devletlerden biri de İskandinav coğrafyasında özellikle 16. Yüzyıl’da yükselerek Kuzey’de Rusya’nın bir rakibi olan İsveç’tir. Osmanlı İmparatorluğu başlangıçta İsveç'e karşı mesafeli diplomasi uygulamasına rağmen, ortak düşmanları Rusya'ya karşı İsveç ile ilişkilerini geliştirmek zorunda kalmıştır. Bu kapsamda özellikle Büyük Petro ve XII. Karl arasında gerçekleşen Poltova Savaşı ve ardından İsveç kralının Osmanlı’ya sığınması ile oldukça gelişen Osmanlı-İsveç diplomasisi; çeşitli ticaret anlaşmaları ile pekişmiştir. İki ülke arasındaki söz konusu ticari anlaşmalarından ilki 1737 yılında diğeri ise 1840 yılında imzalanan ticaret anlaşmadır. Çalışmamızda 18. Yüzyıl Osmanlı-İsveç ticaret diplomasisi perspektifinde ve 11/280 numaralı name-i hümayun defteri belgelerinden edinilen bilgilere göre 1840 Osmanlı-İsveç ticaret anlaşması maddeleri incelenmiştir.

Osmanlı İmparatorluğu çeşitli devletler ile siyasi ilişkiler doğrultusunda diplomatik görüşmeler ve anlaşmalar yapmıştır. Bu devletlerden biri de İskandinav coğrafyasında özellikle 16. Yüzyıl’da yükselerek Kuzey’de Rusya’nın bir rakibi olan İsveç’tir. Osmanlı İmparatorluğu başlangıçta İsveç'e karşı mesafeli diplomasi uygulamasına rağmen, ortak düşmanları Rusya'ya karşı İsveç ile ilişkilerini geliştirmek zorunda kalmıştır. Bu kapsamda özellikle Büyük Petro ve XII. Karl arasında gerçekleşen Poltova Savaşı ve ardından İsveç kralının Osmanlı’ya sığınması ile oldukça gelişen Osmanlı-İsveç diplomasisi; çeşitli ticaret anlaşmaları ile pekişmiştir. İki ülke arasındaki söz konusu ticari anlaşmalarından ilki 1737 yılında diğeri ise 1840 yılında imzalanan ticaret anlaşmadır. Çalışmamızda 18. Yüzyıl Osmanlı-İsveç ticaret diplomasisi perspektifinde ve 11/280 numaralı name-i hümayun defteri belgelerinden edinilen bilgilere göre 1840 Osmanlı-İsveç ticaret anlaşması maddeleri incelenmiştir.
ALGILANAN STRES VE DUYGUSAL YEME DAVRANIŞI ARASINDAKİ İLİŞKİDE STRESLE BAŞ ETME TARZLARININ ARACI ROLÜ
ALGILANAN STRES VE DUYGUSAL YEME DAVRANIŞI ARASINDAKİ İLİŞKİDE STRESLE BAŞ ETME TARZLARININ ARACI ROLÜ
Yazar: Elagöz, Feride Özlem; Çenesiz, Gaye Zeynep
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 46 No. 1, 2022
Anahtar kelimeler: Algılanan Stres,Duygusal Yeme,Stresle Baş Etme Tarzları

Bu çalışmanın amacı algılanan stres ve duygusal yeme arasındaki ilişkide stresle baş etme tarzlarının aracı rollerini incelemektir. Araştırmanın örneklemi 355 erkek, 846 kadın olmak üzere toplam 1201 kişiden oluşmaktadır ve katılımcıların yaşları 18 ile 50 arasında değişmektedir (Ort. = 26.38). Katılımcılara çalışmanın amaçları doğrultusunda Demografik Bilgi Formu, Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ), Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (SBTÖ) ve Hollanda Yeme Davranışı Anketi (HYDA) verilmiş, anketler kalem-kağıt testlerinin yanı sıra salgın nedeniyle çevrim içi olarak da sunulmuştur. Değişkenler arası ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile, cinsiyet karşılaştırmaları bağımsız gruplar t-testi ile, aracılık analizleri ise SPSS PROCESS MACRO eklentisi ile yürütülmüş ve güven aralıkları bootstrap yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırma sonucuna göre, algılanan stres duygusal yeme davranışını olumlu yönde yordamaktadır. Ayrıca, stresle baş etme tarzlarından kendine güvenli yaklaşımın, çaresiz yaklaşımın ve boyun eğici yaklaşımın algılanan stres ile duygusal yeme davranışı arasındaki ilişkiye aracılık ettiği bulunmuştur. Araştırmanın sonuçları klinik ortamlarda duygusal yeme davranışı ile çalışırken algılanan stres ve baş etme tarzlarının ele alınmasının önemini vurgulamaktadır.

Bu çalışmanın amacı algılanan stres ve duygusal yeme arasındaki ilişkide stresle baş etme tarzlarının aracı rollerini incelemektir. Araştırmanın örneklemi 355 erkek, 846 kadın olmak üzere toplam 1201 kişiden oluşmaktadır ve katılımcıların yaşları 18 ile 50 arasında değişmektedir (Ort. = 26.38). Katılımcılara çalışmanın amaçları doğrultusunda Demografik Bilgi Formu, Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ), Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (SBTÖ) ve Hollanda Yeme Davranışı Anketi (HYDA) verilmiş, anketler kalem-kağıt testlerinin yanı sıra salgın nedeniyle çevrim içi olarak da sunulmuştur. Değişkenler arası ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile, cinsiyet karşılaştırmaları bağımsız gruplar t-testi ile, aracılık analizleri ise SPSS PROCESS MACRO eklentisi ile yürütülmüş ve güven aralıkları bootstrap yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırma sonucuna göre, algılanan stres duygusal yeme davranışını olumlu yönde yordamaktadır. Ayrıca, stresle baş etme tarzlarından kendine güvenli yaklaşımın, çaresiz yaklaşımın ve boyun eğici yaklaşımın algılanan stres ile duygusal yeme davranışı arasındaki ilişkiye aracılık ettiği bulunmuştur. Araştırmanın sonuçları klinik ortamlarda duygusal yeme davranışı ile çalışırken algılanan stres ve baş etme tarzlarının ele alınmasının önemini vurgulamaktadır.
ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİNDE İSTANBUL TİCARET VE SANAYİ ODASINDA MİLLİ SANAYİNİN HİMAYESİ MESELESİ
The Issue of National Protection in the Istanbul Chamber of Commerce and Industry in the Early Republican Period
Yazar: Yanardağ, Ayse
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 46 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Dersaadet Ticaret Odası,İstanbul Ticaret ve Sanayi Odası,milli sanayiyi himaye. ; Dersaadet Chamber of Commerce,Istanbul Chamber of Commerce and Industry,protecting the national industry

Lonca şeklinde batıda ve doğuda eski dönemlerden beri kurulan çeşitli ticaret ve meslek örgütlenmeleri 17.yüzyıldan itibaren ortadan kalkmıştır. Dini ve ahlaki nitelikleri bulunan lonca örgütlenmelerinin yerine ticaret ve sanayi odaları kurulmaya başlamıştır. Bu tür bir oda ilk kez Marsilya’da kurulmuş, daha sonra diğer ülkelere de yayılmıştır. 19.yüzyılda devleti yıkılmaktan kurtarmaya çalışan Osmanlı Devleti ıslahatlar yapmaya başlamıştır. Bu bağlamda ticaret ve sanayinin gelişmesi için batıdaki benzerleri gibi 1880 yılında İstanbul’da Dersaadet Ticaret Odasını kurmuştur. Çeşitli aşamalardan geçerek İstanbul Ticaret ve Sanayi Odası adını alan bu örgütlenme Cumhuriyet dönemine miras kalmıştır. Osmanlı’dan beri tartışılan milli iktisadi sistem kurma ve milli sanayiyi himaye tartışmalarının içinde bulunan İstanbul Ticaret ve Sanayi Odası 1926 yılında kongre yapmıştır. Bu kongrede çeşitli meseleler ele alınmış ve tartışılmıştır. Bu meselelerden birisi de milli sanayiyi himaye olup kongrede hassasiyetle üzerinde durulmuştur. Çalışmanın konusunu 1926 senesinde toplanan bu kongrede ele alınan milli sanayiyi himaye meselesi oluşturmaktadır.

Various trade and professional organizations established in the west and east in the form of guilds since ancient times disappeared from the 17th century. Chambers of commerce and industry began to be established instead of guild organizations with religious and moral qualities. This type of chamber was first established in Marseille, and later spread to other countries. The Ottoman Empire, which tried to save the state from collapse in the 19th century, started to make reforms. In this context, he established the Dersaadet Chamber of Commerce in Istanbul in 1880, just like its counterparts in the west, for the development of trade and industry. This organization, which went through various stages and became the Istanbul Chamber of Commerce and Industry, was inherited from the Republican period. The Istanbul Chamber of Commerce and Industry, which has been in the debates of establishing a national economic system and protecting national industry, which has been discussed since the Ottoman Empire, held a congress in 1926. Various issues were discussed and discussed in this congress. One of these issues is the protection of the national industry, and it was emphasized sensitively in the congress. The subject of the study is the issue of protection of the national industry, which was discussed in this congress convened in 1926.
SİVAS’TA MUSİKİYE YÖN VEREN KURUM VE KİŞİLER (1950-2022)
SİVAS’TA MUSİKİYE YÖN VEREN KURUM VE KİŞİLER (1950-2022)
Yazar: Erdoğan, Göktürk
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 46 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Sivas,Folklor,Halk müziği,Sanat müziği,Konservatuvar

Sivas, musiki kültürü açısından Türkiye’nin önemli şehirlerinden biri olmakla birlikte Cumhuriyetten günümüze Türk müziği alanında önemli isimleri ve kurumları bünyesinde taşımaktadır. Cumhuriyetin ilk çeyreğinde halk müziği alanında başlayan derleme faaliyetlerinin yanı sıra sırasıyla; Sivas Halkevi, Sivas Halk Eğitim Merkezi, Sivas Belediye Konservatuvarı, Sivas Devlet Türk Halk Müziği Korosu, Cumhuriyet Üniversite bünyesindeki müzik bölümleri ve bireysel çabalarla oluşturulan çeşitli Türk müziği dernek ve korolarının faaliyetleri kapsamında şehirde kültür ve sanat yaşamı şekillenmiştir. Bu doğrultuda geçmişten günümüze yapılan musiki çalışmaları, Sivas’ta müzik kültürünün zenginleşmesine ve gelecek kuşaklara aktarılmasına da kapı aralamıştır. Bu çalışmada 1950 sonrası bireysel ve kurumsal girişimlerle hızlanan ve şekillenen musiki çalışmaları ele alınmış olup çalışmanın ana amacı; Sivas’ta 1950 yılından günümüze musiki alanında bireysel ve kurumsal anlamda ne gibi çalışmalar yapıldığını ortaya koymaktır. Çalışmada literatür taramasının yanı sıra özellikle sözlü kaynaklara geniş yer verilmiştir. Çalışma sonucunda Sivas’ta müzik kültürüne yön veren öncü isimler, kurumlar ve çalışmalar tespit edilmiş olup, 1990 sonrası dönemde sistemli müzik faaliyetlerinin başladığı sonucuna varılmıştır.

Sivas, musiki kültürü açısından Türkiye’nin önemli şehirlerinden biri olmakla birlikte Cumhuriyetten günümüze Türk müziği alanında önemli isimleri ve kurumları bünyesinde taşımaktadır. Cumhuriyetin ilk çeyreğinde halk müziği alanında başlayan derleme faaliyetlerinin yanı sıra sırasıyla; Sivas Halkevi, Sivas Halk Eğitim Merkezi, Sivas Belediye Konservatuvarı, Sivas Devlet Türk Halk Müziği Korosu, Cumhuriyet Üniversite bünyesindeki müzik bölümleri ve bireysel çabalarla oluşturulan çeşitli Türk müziği dernek ve korolarının faaliyetleri kapsamında şehirde kültür ve sanat yaşamı şekillenmiştir. Bu doğrultuda geçmişten günümüze yapılan musiki çalışmaları, Sivas’ta müzik kültürünün zenginleşmesine ve gelecek kuşaklara aktarılmasına da kapı aralamıştır. Bu çalışmada 1950 sonrası bireysel ve kurumsal girişimlerle hızlanan ve şekillenen musiki çalışmaları ele alınmış olup çalışmanın ana amacı; Sivas’ta 1950 yılından günümüze musiki alanında bireysel ve kurumsal anlamda ne gibi çalışmalar yapıldığını ortaya koymaktır. Çalışmada literatür taramasının yanı sıra özellikle sözlü kaynaklara geniş yer verilmiştir. Çalışma sonucunda Sivas’ta müzik kültürüne yön veren öncü isimler, kurumlar ve çalışmalar tespit edilmiş olup, 1990 sonrası dönemde sistemli müzik faaliyetlerinin başladığı sonucuna varılmıştır.
MATEMATİKSEL NESNE OLARAK SAYI KAVRAMI VE FELSEFİ UZANIMLARI
MATEMATİKSEL NESNE OLARAK SAYI KAVRAMI VE FELSEFİ UZANIMLARI
Yazar: Alsancak, Eyüp
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 46 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Sayı,Matematiksel Nesne,Birim

Sayı, pek çok insan için yalnızca matematiksel bir kavram olarak düşünülebilir. Fakat sayı özelinde tüm matematiksel nesneler, düşünceye konu olması bakımından felsefeyi de meşgul etmiştir. Nitekim pek çok filozof matematiksel nesnelerin epistemolojik ve ontolojik yönünü ele almıştır. Özellikle Pythagoras ile sayının maddenin ilk nedeni olarak değerlendirilmesi ve bu düşüncenin pek çok düşünür ve topluluk tarafından benimsenmesi matematik felsefesinde önemli bir yer tutmaktadır. Sayının birimlerden oluşması ya da iki faklı sayıdan yenisinin oluşmasının yanında her sayının kendi başına bir varlık olduğunu savunan görüşler vardır. Bununla beraber sayı bilgisinin doğuştan getirilen ya da sonradan edinilen bilgiler olması, analitik ya da sentetik apriori olması gibi temel yaklaşımlar sayıyı önemli bir tartışma konusu haline getirmiştir. Sayının cevher veya araz olduğuna dair görüşler de bulunmaktadır. Bu durumda sayı, yalnızca bir çokluğu belirten ve rakamlardan oluşan sembolik bir kavram olarak matematiğin değil aynı zamanda felsefenin de konusudur. Biz de bu araştırmamızda konuyu çok boyutlu olarak ele alıp tartışmak istiyoruz.

Sayı, pek çok insan için yalnızca matematiksel bir kavram olarak düşünülebilir. Fakat sayı özelinde tüm matematiksel nesneler, düşünceye konu olması bakımından felsefeyi de meşgul etmiştir. Nitekim pek çok filozof matematiksel nesnelerin epistemolojik ve ontolojik yönünü ele almıştır. Özellikle Pythagoras ile sayının maddenin ilk nedeni olarak değerlendirilmesi ve bu düşüncenin pek çok düşünür ve topluluk tarafından benimsenmesi matematik felsefesinde önemli bir yer tutmaktadır. Sayının birimlerden oluşması ya da iki faklı sayıdan yenisinin oluşmasının yanında her sayının kendi başına bir varlık olduğunu savunan görüşler vardır. Bununla beraber sayı bilgisinin doğuştan getirilen ya da sonradan edinilen bilgiler olması, analitik ya da sentetik apriori olması gibi temel yaklaşımlar sayıyı önemli bir tartışma konusu haline getirmiştir. Sayının cevher veya araz olduğuna dair görüşler de bulunmaktadır. Bu durumda sayı, yalnızca bir çokluğu belirten ve rakamlardan oluşan sembolik bir kavram olarak matematiğin değil aynı zamanda felsefenin de konusudur. Biz de bu araştırmamızda konuyu çok boyutlu olarak ele alıp tartışmak istiyoruz.