hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
DÜZENİN MEŞRULUĞU SORUNU BAĞLAMINDA İBNİ HALDUN FELSEFESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Düzenin Meşruluğu Sorunu Bağlamında İbni Haldun Felsefesinin Değerlendirilmesi
Yazar: Öztürk, Armağan
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 63 No. 01, 2014
Anahtar kelimeler: Teori, normatif teori, kurucu teori, uluslararası normlar, İbni Haldun

Makale kavramsal bir sınıflandırmanın da yardımıyla filozofu, düşünürler ve düşünceler dünyasında ait olduğu yere yerleştirmeye çabalar. Gelenekçi gerçekleri kabul eden, realist gerçeklerden hareket eden kişidir. Haldun’da modern bilimin ilk prototipi olarak göze çarpan sosyoloji realist olmaktan çok gelenekseldir. Filozofun tarih kuramı ideoloji-bilim ilişkisi bağlamında dikkate değer bir arkeolojik örnek durumundadır. Haldun mantıksal olmayan olayları gerçek olmadığı için eler. Onun mantıktan anladığı ise herkesin kendine yakışanı yapması bağlamında ölçülülük ahlakını andıran bir yapma kültürünü anlatır. Kaldı ki filozof gerçeği makulde arayan bir ortak akılcı eğilimi edebiyatının her satırında korur. Kültürel dışlayıcılığın kıyısında, devrinin ve düzenin sahiplerine saygılı, adaleti egemenden yana ve devrimi meşrulaştırmayacak şekilde yorumlayan ve baskıcı asabiyeyi aklayan bir tutumu bilimselliğin ardına saklanarak savunur.

Makale kavramsal bir sınıflandırmanın da yardımıyla filozofu, düşünürler ve düşünceler dünyasında ait olduğu yere yerleştirmeye çabalar. Gelenekçi gerçekleri kabul eden, realist gerçeklerden hareket eden kişidir. Haldun’da modern bilimin ilk prototipi olarak göze çarpan sosyoloji realist olmaktan çok gelenekseldir. Filozofun tarih kuramı ideoloji-bilim ilişkisi bağlamında dikkate değer bir arkeolojik örnek durumundadır. Haldun mantıksal olmayan olayları gerçek olmadığı için eler. Onun mantıktan anladığı ise herkesin kendine yakışanı yapması bağlamında ölçülülük ahlakını andıran bir yapma kültürünü anlatır. Kaldı ki filozof gerçeği makulde arayan bir ortak akılcı eğilimi edebiyatının her satırında korur. Kültürel dışlayıcılığın kıyısında, devrinin ve düzenin sahiplerine saygılı, adaleti egemenden yana ve devrimi meşrulaştırmayacak şekilde yorumlayan ve baskıcı asabiyeyi aklayan bir tutumu bilimselliğin ardına saklanarak savunur.
SOĞUK SAVAŞ SONRASINDA ABD’NİN ORTA ASYA POLİTİKASI: BEKLENTİLER VE GERÇEKLİKLER
Soğuk Savaş Sonrasında Abd’nin Orta Asya Politikası: Beklentiler Ve Gerçeklikler
Yazar: Pirinççi, Ferhat
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 63 No. 01, 2014
Anahtar kelimeler: ABD’nin Orta Asya politikası, Amerikan dış politikası, Orta Asya, üstünlük politikası, 11 Eylül saldırıları

Orta Asya Soğuk Savaş döneminde Amerikan dış politikası açısından hayati öneme sahip bir bölge olarak addedilmemişti. SSCB’nin dağılmasının ardındansa, Orta Asya’ya yönelik Amerikan angajmanı başlamakla beraber, bölge ilk dönemde Washington açısından Orta Doğu gibi hayati çıkarların bulunduğu stratejik bir bölge olarak değerlendirilmemişti. 11 Eylül saldırıları öncesinde bölge, Amerikan karar vericileri açısından 1990’ların ilk yarısında SSCB’den arta kalan nükleer kapasiteler nedeniyle, 1990’ların ortalarında özellikle Hazar havzasındaki enerji kaynaklarının yeniden keşfedilmesiyle ve 1990’ların sonundaysa demokrasi ve insan hakları ihlalleri gibi konularla dikkati çekmişti. Ancak 11 Eylül saldırıları sonrasında yürütülen uluslararası terörizmle savaş doğrultusunda Orta Asya’nın stratejik önemi giderek artmaya başlamış ve bölgede Amerikan askeri üsleri kurulmuştur. Bir diğer ifadeyle 1990’lı yıllarda temel olarak Amerikan ticari çıkarlarının korunması ve enerji güvenliğinin sağlanması şeklinde ortaya çıkan ABD’nin Orta Asya politikası, 2000’li yıllara gelindiğinde güvenlik unsurunun daha ön planda olduğu bir içerik kazanmıştır.

Orta Asya Soğuk Savaş döneminde Amerikan dış politikası açısından hayati öneme sahip bir bölge olarak addedilmemişti. SSCB’nin dağılmasının ardındansa, Orta Asya’ya yönelik Amerikan angajmanı başlamakla beraber, bölge ilk dönemde Washington açısından Orta Doğu gibi hayati çıkarların bulunduğu stratejik bir bölge olarak değerlendirilmemişti. 11 Eylül saldırıları öncesinde bölge, Amerikan karar vericileri açısından 1990’ların ilk yarısında SSCB’den arta kalan nükleer kapasiteler nedeniyle, 1990’ların ortalarında özellikle Hazar havzasındaki enerji kaynaklarının yeniden keşfedilmesiyle ve 1990’ların sonundaysa demokrasi ve insan hakları ihlalleri gibi konularla dikkati çekmişti. Ancak 11 Eylül saldırıları sonrasında yürütülen uluslararası terörizmle savaş doğrultusunda Orta Asya’nın stratejik önemi giderek artmaya başlamış ve bölgede Amerikan askeri üsleri kurulmuştur. Bir diğer ifadeyle 1990’lı yıllarda temel olarak Amerikan ticari çıkarlarının korunması ve enerji güvenliğinin sağlanması şeklinde ortaya çıkan ABD’nin Orta Asya politikası, 2000’li yıllara gelindiğinde güvenlik unsurunun daha ön planda olduğu bir içerik kazanmıştır.
ULUSLARARASI TOPLUM VE EGEMENLİK: BOSNA HERSEK ÖRNEĞİ
Uluslararası Toplum ve Egemenlik: Bosna Hersek Örneği
Yazar: İnan, Rüma; Rüma, İnan
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 63 No. 01, 2014
Anahtar kelimeler: Uluslararası toplum, müdahale, egemenlik, meşruiyet, YTO

Bu makalede, egemenlik kaybı bağlamında Uluslararası Toplum’un himaye rejimi kurması BosnaHersek örneğinde çözümlenmeye ve tartışılmaya çalışılacaktır. Bosna-Hersek örneği Uluslararası Toplumun üstlendiği roller açısından önemlidir. Bosna-Hersek’teki tecrübeler diğer benzer durumlarda da rehberlik etmiş ve bu örnek diğer uluslar arası etkinliklerin tanımlanmasında bir nevi mihenk taşı olarak ortaya çıkmıştır. Uluslar arası Toplum-egemenlik ilişkisi, Bosna-Hersek’e özel ad hoc bir kurum olan Yüksek Temsilcilik Ofisi (YTO) üzerine yoğunlaşılarak irdelenmeye çalışılacaktır. Seçilmemiş bir uluslararası memurun yönetimindeki denetlenemeyen ve şeffaf çalışmayan bir uluslararası örgütün ulusal siyasete böylesine dahlinin meşruiyeti elbette çok kuşkuludur. Ancak, Bosnalıların tepkileri ve eleştirilerine bakıldığında, kurumun sorumlu özelliklerinden çok kendi taleplerini ciddiye alması ve gerçekleştirmesi yönünde olduğunu gözlemek mümkündür. Bosna-Hersek’in açmazı gayet belirgindir. YTO’da somutlaşan uluslar arası müdahale merkezi devletin güçlenmesi ve ülkenin birliği için vazgeçilmez görünüyor; oysa bu müdahale ulusal karar alma süreçlerinin ve ulusal kurumların önemini azaltarak, dolayısıyla da Bosna-Hersek denilen ülkenin egemenliğini yıpratarak meşruiyetini zedeliyor.

Bu makalede, egemenlik kaybı bağlamında Uluslararası Toplum’un himaye rejimi kurması BosnaHersek örneğinde çözümlenmeye ve tartışılmaya çalışılacaktır. Bosna-Hersek örneği Uluslararası Toplumun üstlendiği roller açısından önemlidir. Bosna-Hersek’teki tecrübeler diğer benzer durumlarda da rehberlik etmiş ve bu örnek diğer uluslar arası etkinliklerin tanımlanmasında bir nevi mihenk taşı olarak ortaya çıkmıştır. Uluslar arası Toplum-egemenlik ilişkisi, Bosna-Hersek’e özel ad hoc bir kurum olan Yüksek Temsilcilik Ofisi (YTO) üzerine yoğunlaşılarak irdelenmeye çalışılacaktır. Seçilmemiş bir uluslararası memurun yönetimindeki denetlenemeyen ve şeffaf çalışmayan bir uluslararası örgütün ulusal siyasete böylesine dahlinin meşruiyeti elbette çok kuşkuludur. Ancak, Bosnalıların tepkileri ve eleştirilerine bakıldığında, kurumun sorumlu özelliklerinden çok kendi taleplerini ciddiye alması ve gerçekleştirmesi yönünde olduğunu gözlemek mümkündür. Bosna-Hersek’in açmazı gayet belirgindir. YTO’da somutlaşan uluslar arası müdahale merkezi devletin güçlenmesi ve ülkenin birliği için vazgeçilmez görünüyor; oysa bu müdahale ulusal karar alma süreçlerinin ve ulusal kurumların önemini azaltarak, dolayısıyla da Bosna-Hersek denilen ülkenin egemenliğini yıpratarak meşruiyetini zedeliyor.
PORTO ALEGRE-FATSA: YEREL DÜZEYDE “DEMOKRASİYİ DEMOKRATİKLEŞTİRMEK” ÇABALARI ÜZERİNE BİR KARŞILAŞTIRMA
Porto Alegre-Fatsa: Yerel Düzeyde “Demokrasiyi Demokratikleştirmek” Çabaları Üzerine Bir Karşılaştırma
Yazar: Yıldırım, Yavuz
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 63 No. 01, 2014
Anahtar kelimeler: Katılımcı demokrasi, demokrasiyi demokratikleştirmek, Porto Alegre, Fatsa, taban demokrasisi

Bu çalışmada “demokrasiyi demokratikleştirmek” olarak formüle edilebilecek yaklaşım, iki örnek üzerinden analiz etmek amaçlanmaktadır. Bu bağlamda, yerel düzeyden demokratik değerleri geliştiren ve demokrasiyi tabana yayarak farklı bir tür demokratik işleyiş öneren iki örnek, Porto Alegre (Brezilya) ve Fatsa (Türkiye) deneyimleri, genel bir karşılaştırmaya tabi tutulacaktır. Demokratik ideallerin, modern yaşamın içinde, ona uygun bir şekilde hayata geçirilebileceğini savunan “demokrasiyi demokratikleştirmek” yaklaşımı, bireysel otonominin genişletilerek merkezi etkenlerin gücünü kırmayı amaçlamaktadır. Dünyanın çeşitli yerlerinde karar alma süreçlerinde yeni araçların geliştirilmesi ve özellikle yerel düzeyden katılımın artırılması yönünde çabalar, bu süreçte atılan önemli adımlardır. Porto Alegre ve Fatsa örnekleri de, “demokrasinin yeniden düşünülmesi” yönündeki tartışmalar için, teori ile pratik arasında bir bağ kurulabileceğini göstermiştir. Halkın direkt katılımı ile temsilcilerin işbirliği şeklinde yürüyen sistemlerle bu örneklerde, demokratik anlayışın meşruluk temeli yeniden oluşturulmaya çalışılmıştır.

Bu çalışmada “demokrasiyi demokratikleştirmek” olarak formüle edilebilecek yaklaşım, iki örnek üzerinden analiz etmek amaçlanmaktadır. Bu bağlamda, yerel düzeyden demokratik değerleri geliştiren ve demokrasiyi tabana yayarak farklı bir tür demokratik işleyiş öneren iki örnek, Porto Alegre (Brezilya) ve Fatsa (Türkiye) deneyimleri, genel bir karşılaştırmaya tabi tutulacaktır. Demokratik ideallerin, modern yaşamın içinde, ona uygun bir şekilde hayata geçirilebileceğini savunan “demokrasiyi demokratikleştirmek” yaklaşımı, bireysel otonominin genişletilerek merkezi etkenlerin gücünü kırmayı amaçlamaktadır. Dünyanın çeşitli yerlerinde karar alma süreçlerinde yeni araçların geliştirilmesi ve özellikle yerel düzeyden katılımın artırılması yönünde çabalar, bu süreçte atılan önemli adımlardır. Porto Alegre ve Fatsa örnekleri de, “demokrasinin yeniden düşünülmesi” yönündeki tartışmalar için, teori ile pratik arasında bir bağ kurulabileceğini göstermiştir. Halkın direkt katılımı ile temsilcilerin işbirliği şeklinde yürüyen sistemlerle bu örneklerde, demokratik anlayışın meşruluk temeli yeniden oluşturulmaya çalışılmıştır.
GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDEKİ BANKACILIK KRİZLERİNİN ÇOK DEĞİŞKENLİ LOGİT YÖNTEMİYLE ÖNGÖRÜLMESİ
Gelişmekte Olan Ülkelerdeki Bankacılık Krizlerinin Çok Değişkenli Logit Yöntemiyle Öngörülmesi
Yazar: Altıntaş, Halil; Öz, Bülent
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 62 No. 04, 2014
Anahtar kelimeler: Bankacılık krizleri, erken uyarı göstergeleri, finansal kırılganlık, gelişmekte olan ülkeler, logit yöntemi

Bu çalışma 1990-2002 yılları arasında gelişmekte olan 20 ülkede bankacılık krizlerinin ortaya çıkmasıyla ilişkili hangi faktörlerin faydalı öncü göstergeler olabileceğini incelemektedir. Çalışmada kullanılan 16 açıklayıcı değişken seçilirken bankacılık krizleri üzerine teorik ve ampirik literatürden yararlanılmıştır. Değişkenler, etkin kredi kullanımını ve kredi kullananların geri ödeme kapasitelerindeki değişimleri temsil eden reel sektör, bankacılık sisteminde aşırı mevduat çekilişlerini ve güven kaybını gösteren veya banka bilançolarının bozulmasını temsil eden bankacılık sektörü ile bankacılık sektörünün istikrarını doğrudan ve dolaylı etkileyen şoklarla ilişkilidir. Farklı çok değişkenli logit modelleri kullanılarak elde edilen ampirik bulgular, uluslararası rezerv büyüklüğünün azalması, M2/uluslararası rezervler ve toplam mevduat/GSYİH oranının artması ve yurtdışı faiz oranı farklılıkları artışının bankacılık krizi olasılığını artırdığını göstermektedir. Reel faiz oranı, yurt içi kredi büyüklüğü ve kamu göstergelerinin de bağımsız etkiye sahip olmadıkları görülmüştür.

Bu çalışma 1990-2002 yılları arasında gelişmekte olan 20 ülkede bankacılık krizlerinin ortaya çıkmasıyla ilişkili hangi faktörlerin faydalı öncü göstergeler olabileceğini incelemektedir. Çalışmada kullanılan 16 açıklayıcı değişken seçilirken bankacılık krizleri üzerine teorik ve ampirik literatürden yararlanılmıştır. Değişkenler, etkin kredi kullanımını ve kredi kullananların geri ödeme kapasitelerindeki değişimleri temsil eden reel sektör, bankacılık sisteminde aşırı mevduat çekilişlerini ve güven kaybını gösteren veya banka bilançolarının bozulmasını temsil eden bankacılık sektörü ile bankacılık sektörünün istikrarını doğrudan ve dolaylı etkileyen şoklarla ilişkilidir. Farklı çok değişkenli logit modelleri kullanılarak elde edilen ampirik bulgular, uluslararası rezerv büyüklüğünün azalması, M2/uluslararası rezervler ve toplam mevduat/GSYİH oranının artması ve yurtdışı faiz oranı farklılıkları artışının bankacılık krizi olasılığını artırdığını göstermektedir. Reel faiz oranı, yurt içi kredi büyüklüğü ve kamu göstergelerinin de bağımsız etkiye sahip olmadıkları görülmüştür.
Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler İçin Uluslararası Finansal Raporlama Standartları ve Türkiye Örneği
Internatıonal Fınancıal Reportıng Standards X For Small And Medıum Sızed Entıtıes And The Turkısh Case
Yazar: Poroy Arsoy, Aylin; Sipahi, Barış
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 62 No. 04, 2014
Anahtar kelimeler: Uluslararası finansal raporlama standartları, KOBI’ler için UFRS, finansal raporlama, yakınsama, muhasebede uyumlaştırma

Bu çalışmada Türkiye’de küçük ve orta büyüklükteki işletmeler tarafından uluslararası finansal raporlama standartlarının benimsenmesi incelenmektedir. Uluslararası finansal raporlama standarlarının uyumlaştırılması global sermaye piyasalarının ihtiyaçlarına cevap vermek için bir zorunluluk halini almıştır. Türkiye’de uluslararası finansal raporlama standartlarına uyum süreci halka açık şirketler için 2003 yılında başlamıştır. Halen halka açık şirketler uluslararası finansal raporlama standartları ile uyumlu finansal raporlama yapmaktadırlar. Ancak Türkiye’de uluslararası finansal raporlama standartlarının KOBI ler tarafından uygulanması daha karmaşık bir süreç olacaktır. Çalışmada, Türkiye’de KOBI muhasebe standartlarının benimsenmesi ile ilgili olarak Güçlü Yönler-Zayıf Yönler-Fırsatlar-Tehditler (SWOT) analizi yapılmıştır. Yapılan SWOT analizine dayalı olarak hazırlanan anket cevaplayıcılara uygulanmış ve Türkiye’de KOBI muhasebe standartlarının benimsenmesinin güçlü yönleri, zayıf yönleri, fırsatları ve tehditlerini önem sırasına göre sıralamaları istenmiştir.

Bu çalışmada Türkiye’de küçük ve orta büyüklükteki işletmeler tarafından uluslararası finansal raporlama standartlarının benimsenmesi incelenmektedir. Uluslararası finansal raporlama standarlarının uyumlaştırılması global sermaye piyasalarının ihtiyaçlarına cevap vermek için bir zorunluluk halini almıştır. Türkiye’de uluslararası finansal raporlama standartlarına uyum süreci halka açık şirketler için 2003 yılında başlamıştır. Halen halka açık şirketler uluslararası finansal raporlama standartları ile uyumlu finansal raporlama yapmaktadırlar. Ancak Türkiye’de uluslararası finansal raporlama standartlarının KOBI ler tarafından uygulanması daha karmaşık bir süreç olacaktır. Çalışmada, Türkiye’de KOBI muhasebe standartlarının benimsenmesi ile ilgili olarak Güçlü Yönler-Zayıf Yönler-Fırsatlar-Tehditler (SWOT) analizi yapılmıştır. Yapılan SWOT analizine dayalı olarak hazırlanan anket cevaplayıcılara uygulanmış ve Türkiye’de KOBI muhasebe standartlarının benimsenmesinin güçlü yönleri, zayıf yönleri, fırsatları ve tehditlerini önem sırasına göre sıralamaları istenmiştir.
ELEKTRİK ÜRETİMİNDE SERBESTLEŞTİRMENİN SORUNLARI: PİYASA GÜCÜ VE ULUSLARARASILAŞMA
Elektrik Üretiminde Serbestleştirmenin Sorunları: Piyasa Gücü ve Uluslararasılaşma
Yazar: Bahçe, Serdal
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 62 No. 04, 2014
Anahtar kelimeler: Elektrik üretim sektörü, serbestleştirme, yoğunlaşma, piyasa gücü, uluslararasılaşma

Serbestleştirme süreci elektrik sektörüne de sirayet etmektedir. Elektrik sektörü serbestleştirmesi, ona teorik altyapıyı hazırlayan yazınla birlikte gelişmektedir. Ancak bu süreçte teorik yazının öngöremediği problemler karşılaşılmaktadır. Bu sorunlardan en önemlisi hiç kuşkusuz serbestleştirilen elektik üretimi piyasalarında ortaya çıkan piyasa gücü sorundur. Serbestleştirme yazınının teorik kanadı bu sorunun çözümü için ciddi bir çaba içindedir ancak bu yazının ampirik kanadının sunduğu kanıtlar elektrik üretimi ve dağıtımı piyasalarında piyasa gücü sorununun boyutlarının giderek büyüdüğünü göstermektedir. Serbestleştirilen elektrik sektörlerinin uluslar arasılaşması da sürece yeni dinamikler katmaktadır. Bu yazı piyasa gücü sorununun teorik ve ampirik anlamda ne ölçüde ciddi bir sorun olduğunu tartışmayı ve çok uluslulaşmanın boyutlarını ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Serbestleştirme süreci elektrik sektörüne de sirayet etmektedir. Elektrik sektörü serbestleştirmesi, ona teorik altyapıyı hazırlayan yazınla birlikte gelişmektedir. Ancak bu süreçte teorik yazının öngöremediği problemler karşılaşılmaktadır. Bu sorunlardan en önemlisi hiç kuşkusuz serbestleştirilen elektik üretimi piyasalarında ortaya çıkan piyasa gücü sorundur. Serbestleştirme yazınının teorik kanadı bu sorunun çözümü için ciddi bir çaba içindedir ancak bu yazının ampirik kanadının sunduğu kanıtlar elektrik üretimi ve dağıtımı piyasalarında piyasa gücü sorununun boyutlarının giderek büyüdüğünü göstermektedir. Serbestleştirilen elektrik sektörlerinin uluslar arasılaşması da sürece yeni dinamikler katmaktadır. Bu yazı piyasa gücü sorununun teorik ve ampirik anlamda ne ölçüde ciddi bir sorun olduğunu tartışmayı ve çok uluslulaşmanın boyutlarını ortaya koymayı amaçlamaktadır.
TÜRK SİGORTACILIK SEKTÖRÜNDE KARLILIK VE YOĞUNLAŞMA İLİŞKİSİ
Türk Sigortacılık Sektöründe Karlılık ve Yoğunlaşma İlişkisi
Yazar: Çelik, Tuncay; Kaplan, Muhittin
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 62 No. 04, 2014
Anahtar kelimeler: Piyasa gücü, yapı-davranış-performans yaklaşımı, karlılık ve yoğunlaşma, Türk sigortacılık sektörü, Avrupa Birliği

Son yıllarda özellikle Avrupa Birliği’ne uyum çabaları kapsamında diğer sektörlerde olduğu gibi Türk sigortacılık sektöründe de rekabetin arttırılması gerekliliği önemli bir konu haline gelmiştir. Bu çalışmada, 2002-2004 döneminde sektörde elemanter alanda faaliyet gösteren 25 sigorta şirketine ait verilerle “yapı-davranış-performans” yaklaşımı çerçevesinde yapılan analize göre, sektörde yoğunlaşma ile karlılık arasında güçlü ve doğrusal bir ilişkinin varlığı bulunmuştur. Kısaca belirtmek gerekirse, bu dönemde Türk sigortacılık sektörüne eksik rekabetçi bir yapının hakim olduğu söylenebilir.

Son yıllarda özellikle Avrupa Birliği’ne uyum çabaları kapsamında diğer sektörlerde olduğu gibi Türk sigortacılık sektöründe de rekabetin arttırılması gerekliliği önemli bir konu haline gelmiştir. Bu çalışmada, 2002-2004 döneminde sektörde elemanter alanda faaliyet gösteren 25 sigorta şirketine ait verilerle “yapı-davranış-performans” yaklaşımı çerçevesinde yapılan analize göre, sektörde yoğunlaşma ile karlılık arasında güçlü ve doğrusal bir ilişkinin varlığı bulunmuştur. Kısaca belirtmek gerekirse, bu dönemde Türk sigortacılık sektörüne eksik rekabetçi bir yapının hakim olduğu söylenebilir.
YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE’DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU?
Yabancı Hisse Senedi Yatırımcıları Türkiye’de Döviz Kuru Volatilitesini Şiddetlendiriyor Mu?
Yazar: Çiçek, Macide; Öztürk, Feride
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 62 No. 04, 2014
Anahtar kelimeler: Yabancı hisse senedi yatırımları, döviz kuru volatilitesi, İMKB volatilitesi, finansal piyasalar, Türkiye

Bu çalışmada Türkiye’de net yabancı hisse senedi yatırımlarının YTL/ABD Doları döviz kurunun düzeyi ve volatilitesi üzerindeki etkisi Çok Değişkenli GARCH (1,1)-M modeli kullanılarak, dalgalı kur sistemine geçiş sonrası 23.02.2001-29.12.2006 dönemine ait günlük verilerle incelenmiştir. Model bağımsız değişkenler olarak net yabancı hisse senedi yatırımlarını, net uluslararası rezervleri ve Japon Yeni/ABD Doları döviz kurunu, bağımlı değişken olarak YTL/ABD Doları döviz kurunu kapsamaktadır. Ampirik sonuçlar şu şekilde özetlenebilir: i) Net yabancı hisse senedi yatırımları döviz kuru volatilitesini anlamlı bir şekilde etkilememesine karşılık; net yabancı hisse senedi yatırımlarındaki belirsizlik döviz kuru düzeyi üzerinde anlamlı ve negatif bir etki yapmaktadır. Bu etki sıfırdan farksızdır, ii) YTL/Dolar döviz kuru düzeyi net uluslararası rezervlerdeki volatiliteye yüksek derecede duyarlıdır, fakat net uluslararası rezervlerin döviz kuru volatilitesi üzerine etkisi sıfıra yakındır. Modelde YTL/Dolar döviz kuru düzeyinin en önemli belirleyicisi, net uluslararası rezervlerdeki belirsizliktir, iii) Yen/Dolar döviz kuru YTL/Dolar kuru üzerinde anlamlı bir etkiye sahip değildir.

Bu çalışmada Türkiye’de net yabancı hisse senedi yatırımlarının YTL/ABD Doları döviz kurunun düzeyi ve volatilitesi üzerindeki etkisi Çok Değişkenli GARCH (1,1)-M modeli kullanılarak, dalgalı kur sistemine geçiş sonrası 23.02.2001-29.12.2006 dönemine ait günlük verilerle incelenmiştir. Model bağımsız değişkenler olarak net yabancı hisse senedi yatırımlarını, net uluslararası rezervleri ve Japon Yeni/ABD Doları döviz kurunu, bağımlı değişken olarak YTL/ABD Doları döviz kurunu kapsamaktadır. Ampirik sonuçlar şu şekilde özetlenebilir: i) Net yabancı hisse senedi yatırımları döviz kuru volatilitesini anlamlı bir şekilde etkilememesine karşılık; net yabancı hisse senedi yatırımlarındaki belirsizlik döviz kuru düzeyi üzerinde anlamlı ve negatif bir etki yapmaktadır. Bu etki sıfırdan farksızdır, ii) YTL/Dolar döviz kuru düzeyi net uluslararası rezervlerdeki volatiliteye yüksek derecede duyarlıdır, fakat net uluslararası rezervlerin döviz kuru volatilitesi üzerine etkisi sıfıra yakındır. Modelde YTL/Dolar döviz kuru düzeyinin en önemli belirleyicisi, net uluslararası rezervlerdeki belirsizliktir, iii) Yen/Dolar döviz kuru YTL/Dolar kuru üzerinde anlamlı bir etkiye sahip değildir.