Doğu Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri’nde Tuta absoluta (Meyrick) (Lepidoptera: Gelechiidae)’nın yayılış durumu
Distribution of Tuta absoluta (Meyrick) (Lepidoptera: Gelechiidae) in The Eastern Mediterranean and Southeastern Anatolia Regions
Yazar: Portakaldalı, Mustafa; Öztemiz, Sevcan; Kütük, Halil; Büyüköztürk, Hasan; Ateş, Ayşegül
Dergi: Türkiye Entomoloji Bülteni, Vol. 3 No. 3, 2013
Anahtar kelimeler: Tuta absoluta, survey, distribution, infestation, Eastern Mediterranean ; Tuta absoluta, Survey, Yayılış, Bulaşma, Doğu Akdeniz

Ülkemiz için yeni bir zararlı olan Domates güvesi, Tuta absoluta (Meyrick) (Lepidoptera: Gelechiidae) Doğu Akdeniz Bölgesinde ilk olarak Mersin İl’inin Aydıncık İlçesinde bir serada domates serasında (2010 yılının Mart ayında) tespit edilmiş ve bu tarihten itibaren hızlı bir yayılış göstermiştir. Bu amaçla Doğu Akdeniz Bölgesi Adana, Mersin, Osmaniye, Hatay ve Kahramanmaraş illerinde, Güneydoğu Anadolu Bölgesi Gaziantep ve Kilis illerinde 2011 ve 2012 yıllarında tarla ve örtüaltı domates yetiştiriciliği yapılan alanlarda survey yapılarak zararlının bulaşma alanları ile yayılış durumu belirlenmiştir. Çalışmada en az 1 da’lık alanda 20 bitki örneklenerek, bulaşıklık oranı saptanmıştır. Çalışmada 2011 ve 2012 yıllarında sırasıyla 460.9 ve 1303 da alanda survey yapılmış ve bu alanların 318.9 ve 608.25 da alanın T. absoluta ile bulaşık olduğu belirlenmiştir. 2011 yılında en fazla bulaşıklık sırasıyla Hatay (%100), Osmaniye (%100), Adana (%95.41), Mersin (%76.43), Gaziantep (%72.55), Kahramanmaraş (%30.67) ve Kilis (%1.27) illerinde olurken; 2012 yılında ise en fazla bulaşıklığın sırasıyla Mersin (%53.35), Hatay (%52.94), Adana (%51.03), Gaziantep (%38.81), Kilis (%31.82), Kahramanmaraş (%15.94) ve Osmaniye (%12.50) olduğu saptanmıştır. Survey yapılan illerin bulaşıklık oranlarına bakıldığında 2011 ve 2012 yılları için genel bulaşıklığın sırasıyla %69.19 ve %46.66 olduğu görülmektedir. Survey yapılan illerde zararlının daha çok domates bitkisinin yaprak ve gövdesini tercih ettiği tespit edilmiş olup, meyve bulaşıklığı çok düşük oranlarda bulunmuştur.

The Tomato leafminer, Tuta absoluta (Meyrick) (Lepidoptera: Gelechiidae),  a new pest for our country, has been identified for the first time in  tomato greenhouse of  the Aydincik district of Mersin province in March 2010 in the Eastern Mediterranean Region, and  since then has shown a rapid spread. For this aim, distribution and contamination areas of the pest were determined with survey of open field and greenhouse tomatoes grown areas of the Adana, Mersin, Osmaniye, Kahramanmaras provinces of the Eastern Mediterranean Region and Hatay, Gaziantep and Kilis provinces of Southeastern Anatolia Region in 2011 and 2012. To determine infestation rate, 20 plants were sampled in at least one decar area. In the study, survey was made in 460.9 and 1303 decar areas in the years of 2011 and 2012, respectively and 318.9 and 608.25 decar areas were found infected with T. absoluta. The most infestation rates were determined in provinces of the Hatay (100%), Osmaniye (100%), Adana (95.41%), Mersin (76.43%), Gaziantep (72.55%), Kahramanmaras (30.67%) and Kilis (1.27%), respectively in 2011; Mersin (53.35%), Hatay (52.94%), Adana (51.03%), Gaziantep (38.81%), Kilis (31.82%), Kahramanmaras (15.94%) and Osmaniye (12.50%), respectively in 2012. When examined the infestation rates of the provinces surveyed, general infestation rate were found to be 69.19 % and 46.66 % in the years of 2011 and 2012, respectively. Survey made in the provinces, it was determined that the pest mostly preferred leaf and stem of tomato plant, fruit infestation were found to be very low.