Fatsa’nın (Ordu, Türkiye) Yerel Kışlık Armutları
Local Winter Pears of Fatsa District (Ordu, Türkiye)
Yazar: Yılmaz, Alev; Bostan, Saim Zeki
Dergi: Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi, Vol. 11 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Pomology and Treatment ; Meyve Yetiştirme ve Islahı ; Pyrus communis,Pear,Winter Variety,Local Variety,Pomology ; Armut,Kışlık Çeşit,Yerel Çeşit,Pomoloji,Pyrus communis

Bu çalışmanın amacı Fatsa (Ordu) ilçesinde uzun yıllardır yetiştirlmekte olan yerel armut çeşitleri içerisinden ümitvar olan kışlık çeşitleri belirleyip pomolojik yönden tanımlamaktır. Önce ilçede kışlık yerel armut çeşitlerin bulunduğu yerler belirlenerek çalışmaya başlanmıştır. Bunun sonucunda 8 çeşit ve aynı isimle adlandırılmış fakat farklı özelliklere sahip olduğu görülen 30 genotip olmak üzere toplam 38 çeşit belirlenmiştir. Çalışmada önemli meyve ve yaprak pomolojik özellikleri değerlendirilmiştir. Bunun için meyvelerde fiziksel, kimyasal, görsel ve duyusal analizler ile yapraklarda fiziksel ölçümler yapılmıştır. Analiz ve değerlendirmeler meyve ağırlığının 45.1 g (Çörtük)-307.1 g (Kışlık 11), meyve eninin 44.3 mm (Çörtük)-84.9 mm (Kışlık 11), meyve boyunun 43.3 mm (Çörtük)-87.6 mm (Kışlık 12), pH değerinin 3.3 (Kışlık 19)-5.5 (Bal Armut 5), suda çözünür kuru maddenin %9.1 (Kışlık 13)-%12.8 (Hicucur) ve titre edilebilir asidin %1.3 (Bal Armut 4)-%13.6 (Benekli), yaprak eninin 35.9-59.5 mm, yaprak boyunun 45.3-83.3 mm, yaprak sapı uzunluğunun 22.5-65.7 mm ve yaprak sapı kalınlığının 0.5-1.2 mm arasında olduğunu ortaya koymuştur. Pomolojik özelliklere göre yapılan genel kalite değerlendirmesi, sırasıyla ‘Kışlık 23’, ‘Kışlık 12’, ‘Bal Armut 3’, ‘Keş Armut’, ‘Hicucur’ ve ‘Susak Boğaz’ yerel kışlık armut çeşitlerinin gelecekteki çeşit ıslahı çalışmalarında kullanılmaya değer olduğunu ortaya koymuştur.

The aim of this study was to identify and pomologically describe the promising winter varieties among the local pear varieties that have been grown in Fatsa (province of Ordu, Türkiye) district for many years. Firstly, the study was started by determining the locations of winter local pear varieties in the district. As a result, a total of 38 varieties were identified, including 8 varieties and 30 genotypes named with the same name but with different characteristics. Important fruit and leaf pomological characteristics were evaluated in the study. For this purpose, physical, chemical, visual and sensory analyses were performed on the fruits and leaves. Analyses and evaluations revealed that fruit weight was 45.1 g (Çörtük)-307.1 g (Kışlık 11), fruit width was 44.3 mm (Çörtük)-84.9 mm (Kışlık 11), fruit length was 43.3 mm (Çörtük)-87.6 mm (Kışlık 12), pH value was 3. 3 (Kışlık 19)-5.5 (Bal Armut 5),  soluble solid contents 9.1% (Kışlık 13)-12.8% (Hicucur) and titratable acid content 1.3% (Bal Armut 4)-13.6% (Benekli), leaf width 35.9-59.5 mm, leaf length 45.3-83.3 mm, petiole length 22.5-65.7 mm and petiole thickness 0.5-1.2 mm. The general quality evaluation according to pomological characteristics revealed that local winter pear varieties 'Kışlık 23', 'Kışlık 12', 'Bal Armut 3', 'Keş Armut', 'Hicucur' and 'Susak Boğaz' are worthy to be used in next variety breeding studies.