Karaçalı (Paliurus Spina-Christi P. Mill.)  Bitki Ekstraktıyla Boyanan Yünlü Kumaşın Boyama Özelliklerinin İncelenmesi
Investigation of Dyeing Properties of Wool Fabric Dyed with Paliurus Spina-Christi P. Mill. Plant
Yazar: Akçalı, Kadri; Tunçkol, Bilge; Buharalı, Gözde
Dergi: Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, Vol. 12 No. 27, 2025
Anahtar kelimeler: Textile Technology ; Tekstil Teknolojisi ; Textile Finishing ; Tekstil Terbiyesi ; Natural Dyeing,Paliurus spina-christi P. Mill,Sustainability,Wool Dyeing,Plant Extract ; Doğal Boyama,Karaçalı,Sürdürülebilirlik,Yün Boyamacılığı,Bitki Ekstraktı

Tekstil boyamacılığı alanında son yıllarda gerçekleştirilen akademik çalışmalarda doğal kaynaklı renklendiricilerin kullanımıyla sentetik esaslı boyamalar sonrasında meydana gelen çevresel zararların minimuma indirilmesi hedeflenmektedir. Boyanma işlemlerinde yüksek oranlarda sentetik boyarmaddenin kullanımı, yardımcı kimyasallar ve su miktarının fazlalığı sonucunda yüksek oranlarda çevresel kirliliğin meydana geldiği bilinmektedir. Ayrıca kullanılan kimyasal ve sentetik esaslı boyarmaddelerin insan sağlığı açısından da olumsuz etkileri söz konusudur. Çalışmada Bartın florasında doğal yayılış gösteren Karaçalı (Paliurus spina-christi P. Mill.) bitkisinden elde edilen bitki ekstraktları kullanılarak yünlü kumaşların iki farklı boyama sonucunda renk ve haslık değerlerinin incelenmesi yapılmıştır. Boyamalarda mordanlama işlemleri için literatüre paralel olarak dört mordanlama kimyasalının kullanımı gerçekleştirilmiş olup, elde edilen veriler yünlü kumaşların boyanması için karaçalı bitkisinin bir alternatif niteliği taşıdığını ortaya çıkartmıştır. Boyamalar sonrası kumaşların bej ve kahverengi tonlarına sahip olduğu, renk değerlerinin tekrarlı yıkamalar sonrası kalıcılık gösterdiği, kuru/yaş sürtme ile asidik/bazik tere karşı haslık test sonuçlarının kabul edilebilir sınırlar içerisinde yer aldığı elde edilen sonuçları oluşturmaktadır.

In recent years, academic studies in the field of textile dyeing have increasingly focused on the use of natural colorants in order to minimize the environmental damage caused by synthetic-based dyeing processes. The extensive use of synthetic dyes, large amounts of auxiliary chemicals, and excessive water consumption in conventional dyeing practices are known to contribute significantly to environmental pollution. Moreover, many of the synthetic and chemical-based dyes used in the industry have been associated with adverse effects on human health. In this study, plant extracts obtained from Paliurus spina-christi P. Mill. (commonly known as Karaçalı), a species naturally found in the flora of Bartın, Türkiye, were used to dye wool fabrics. Two different dyeing methods were applied, and four mordanting agents were used in accordance with the relevant literature. The results indicated that Karaçalı extracts can serve as a viable alternative for dyeing wool fabrics. The dyed samples exhibited beige to brown shades, and the color values showed resistance to repeated washing. In addition, the dyed fabrics demonstrated acceptable levels of fastness against dry and wet rubbing, as well as acidic and alkaline perspiration, all of which fall within accepted standards.