LÜTFİ Ö. AKAD’IN TAHİR İLE ZÜHRE (1952) FİLMİNİN V. PROPP'UN “MASALIN BİÇİMBİLİMİ” ESERİNDEKİ İŞLEVLERİ ÇERÇEVESİNDE ÇÖZÜMLENMESİ
The Analysis of Lütfı̇ Ö. Akad's Film Tahı̇r İLe Zühre (1952) Within the Framework of The Functions in V. Propp's Work “The Morphology of The Fairy Tale”
Yazar: Çilingir, Ayşegül
Dergi: EKEV Akademi Dergisi No. 103, 2024
Anahtar kelimeler: Visual Arts (Other) ; Görsel Sanatlar (Diğer) ; Film studies,Vladimir Propp,Tahir and Zühre film,Lütfi Ö. Akad,Morphology of the fairy tale ; Film çalışmaları,Vladimir Propp,Tahir ile Zühre filmi,Lütfi Ö. Akad,Masalın biçimbilimi

Halk hikâyeleri, toplum kültürü için önemli edebi eserlerdir. Bu hikâyeler, toplumsal kültürel değerlerinin sözlü ya da yazılı olarak gelecek nesillere aktarımını sağlar. Bu aktarım günümüzde sinema ile de gerçekleşmektedir. Sinema filmlerine uyarlanan halk hikâyeleri, gelecek nesillere aktarımda görsel, işitsel bir form sunmaktadır. Halk hikâyeleri üzerine çalışmalar yapan Rus halkbilimcisi Vladimir Propp, Rus halk masallarını inceleyerek, masalların ortak noktalarını içine alan 31 işlev belirlemiştir. Propp, bu konudaki görüşlerini Masalın Biçimbilimi adlı eserinde kapsamlı bir şekilde ortaya koymuştur. Propp’un masal analizi için belirlediği bu yapı, sinema filmlerinde de analiz için kullanılmaktadır. Halk masalları ve sinema öyküsü ilişkisinden hareketle çalışmada, Tahir ile Zühre halk hikâyesinden 1952 yılında Lütfi Ö. Akad tarafından sinemaya uyarlanan film, Propp’un eserinde yer alan 31 işlev bağlamında incelenmiştir. Akad’ın yönettiği ve bir halk hikâyesi uyarlaması olan Tahir ile Zühre filminde Propp’un Masalın Biçimbilim eserinde yer alan işlevlerin hangilerinin bulunup bulmadığının ve yer alan işlevlerin nasıl ele alındığının tespit edilmesi çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Buna göre, çalışmada incelenen Tahir ile Zühre filminde Propp’un yaklaşımındaki 31 işlevin 26’sının yer aldığı ve bu işlevlerin film öyküsünün kırılma noktalarını içerdiği tespit edilmiştir. Ayrıca Propp’un yaklaşımında yer alan 7 rol unsurunun ise 6’sının da filmde yer aldığı ve karakter tanımlamalarının bu roller üzerinden yapılandırıldığı görülmüştür.

Folk tales are important literary works for social culture. These stories provide the transfer of social cultural values to future generations orally or in writing. This transfer is also carried out by cinema today. Folk tales adapted to cinema films offer a visual and auditory form in the transfer to future generations. Russian folklorist Vladimir Propp, who studies on folk tales, analysed Russian folk tales and identified 31 functions that include the common points of folk tales. Propp put forward his views on this subject comprehensively in his work titled The Morphology of the Fairy Tale. This structure determined by Propp for fairy tale analysis is also used for analysis in cinema films.  Based on the relationship between folk tales and cinema story, the film adapted from the folk tale of Tahir and Zühre by Lütfi Ö. Akad in 1952 was analysed in the context of 31 functions in Propp's work. The aim of the study is to determine which of the functions in Propp's Formalistics of the Tale are found in the film Tahir ile Zühre, which is directed by Akad and is an adaptation of a folk tale, and how the functions are handled. Accordingly, it has been determined that 26 of the 31 functions in Propp's approach are included in the film Tahir and Zühre and that these functions include the breaking points of the film story. In addition, it was seen that 6 of the 7 role elements in Propp's approach were also included in the film and character definitions were structured through these roles.