Mirza Gulâm Ahmed’in Risalet İddiasına Dönüşen Mehdîlik Anlayışı
Mīrzā Ghulām Aḥmad’s Understanding of Mahdism Transformed into the Claim of Prophethood
Yazar: Hergüner, Esra; Şık, İsmail
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 17 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Islamic Sects ; İslam Mezhepleri ; History of Islamic Sects,The expected saviour,Mahdī,Prophethood,Mīrzā Ghulām Aḥmad. ; İslam Mezhepleri Tarihi,Beklenen Kurtarıcı,Mehdî,Mesih,Mirza Gulâm Ahmed.

Beklenen kurtarıcı inancına neredeyse her toplumda rastlanılmaktadır. İlahi dinler açısından ahir zamanda gelmesi beklenen kurtarıcı, dünyada adaleti ve düzeni sağlamasının yanı sıra toplumun ıslahını gerçekleştirecektir. Kurtarıcı beklentisi İslam düşüncesinde de karşımıza çıkar. İslam düşüncesinde yaygın olan görüşlerin kahir ekseriyetine göre tek bir kurtarıcı beklentisinden değil Hz. Îsâ ve Mehdî olmak üzere iki kurtarıcı beklentisinden bahsetmemiz mümkündür. Bu iki kurtarıcı ahir zamanda kıyametin alameti olarak gelecek, dünyadaki kaosu yok edip İslam dininin yükselmesini sağlayacaklardır. Bu beklenti aynı zamanda birçok Mehdîlik iddiasının ortaya çıkmasına yol açmıştır. Mehdîlik iddiasında bulunan isimlerden biri de XIX. yy’da İngiliz müstemlekesi olan Hindistan’da yaşayan Mirza Gulâm Ahmed (ö. 1908) ’tir. İlk olarak müceddidlik sonrasında Mehdîlik/Mesihlik iddiasında bulunan Mirza Gulâm Ahmed, nübüvvetle şereflendirildiğini de ileri sürmüştür. Zira ona göre nübüvvet kurumu devam etmektedir. Çalışmamızda Mirza Gulâm Ahmed’in hayatı hakkında bilgi verilmekte, onun mehdîlik iddiasında bulunması ve mehdîliğini meşrulaştırmak için öne sürdüğü fikirleri, peygamberlik söylemi ve dayanakları kronolojik olarak incelenmektedir. Mehdîlik iddiasını daha da ileri götürerek vahiy aldığını da dile getiren Mirza Gulâm Ahmed’in nübüvvet söylemi ve nebîlik iddiasını bürûz, peygamberin zıllî/gölgesi gibi farklı kavramlarla açıklaması İslam düşüncesindeki nübüvvet anlayışı doğrultusunda eleştirilmiştir. Çalışmamızda araştırma ve etik yayın ilkelerine uyulmuş, literatür taraması, karşılaştırma ve yorumlama yöntemleri kullanılmıştır.

The expected saviour faith is found in almost every society. In terms of the divine religions, the saviour who is expected to come in the end times will not only bring justice and order to the world, but will also reform society. The expectation of a saviour also appears in Islamic thought. According to the majority of accepted views in Islamic thought, it is possible that we are talking about the expectation of two saviours, Jesus and Mahdī, rather than a single saviour. These two saviours will come as a sign of the Doomsday in the end times, they will destroy the chaos in the world and ensure the rise of the Islamic religion. Many claims to be the Mahdī have arisen out of this expectation. One of the names that claimed to be Mahdī was Mīrzā Ghulām Aḥmad. He lived in India, which was a British colony in the 19th century.  Mīrzā Ghulām, who initially claimed to be a mujaddid and then to be a Mahdī/Messiah, also argued that he was honoured with the prophethood. According to him, the institution of prophethood continues for ever. In our study, we provide information on the life of Mīrzā Ghulām Aḥmad, his claim to be a Mahdī and the ideas he put forward to legitimise it. His prophetic discourse and its grounds are also examined chronologically. Mīrzā Ghulām Aḥmad’s discourse on prophethood, which also states that he received revelation by developing his claim of Mahdī and explaining his claim of prophethood with various concepts such as buruz, being the zilli/shadow of the prophet, has been criticized in line with the understanding of prophethood in Islamic thought. Our study used methods of literature review, comparison and interpretation in accordance with the principles of research and ethical publication.