Sûfî Şâirin Ehl-i Beyt Sevgisi: Arapgirli Ali Baba Rûmî Örneği
Sufi Poet’s Love For The Ahl al-Bayt: The Example Of Ali Baba Rûmî
Yazar: Ümütlü, Selim
Dergi: İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, Vol. 11 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Sufism ; Tasavvuf ; Tasavvuf,Mesnevi,Ehl-i Beyt,Ali Baba Rûmî,Dürrü’l-fu’âd ; Sufism,Mathnawi,Ahl al-Bayt,Ali Baba Rumi,Durr al-Fu

Arapgirli Ali Baba Rûmî, tezkirelerde ve diğer biyografik kaynaklarda hakkında bilgi bulunmayan bir şairdir. Onun günümüze ulaşmayı başarabilen tek eseri Dürrü’l-fu’âd ve şeyhü’l-irşâd’dır. Bu eserde yer alan bilgilere göre şair, 19. yüzyılın sonu ile 20. yüzyılın başında, taşra denilebilecek bir muhitte ömür sürmüş bir Kâdirî şeyhidir. Şiiri bir irşad vesilesi olarak gören şair, muhataplarına Kâdiriyye’nin efdal ve ekber tarikat olduğu düşüncesini aşılamaya çalışmıştır. Bu amaçla kaleme aldığı Dürrü’l-fu’âd, 9526 beyitten oluşan bir mesnevi olmasının yanı sıra bünyesinde pek çok müstakil manzumeyi ve çoğunluğu Arapça olmak üzere pek çok kaynaktan alınmş nakilleri de barındıran bir eserdir. Eserde; bir mürşide intisap etmenin gerekliliği, cehrî (sesli) zikrin mübah oluşu, saliklerin yapması gereken yahut kaçınması gereken davranışlar, halkın zihnini bulandıran birtakım toplulukların yergisi gibi pek çok konu nasihat-amiz bir üslupla ele alınmıştır. Dürrü’l-fu’âd’ın zengin muhtevası içinde dikkat çeken konulardan biri de Ehl-i Beyt sevgisidir. Şair, eserinin pek çok yerinde umumi olarak Ehl-i Beyt sevgisinden bahsettiği gibi hususi olarak Ehl-i Beyt’i oluşturan fertlere duyduğu muhabbeti de dile getirmiştir. Eserde Ehl-i Beyt ve onların soyundan gelen on iki imam hakkında yazılmış 13 manzume mevcuttur. Bu çalışmada, öncelikle Arapgirli Ali Baba Rûmî’yi Ehl-i Beyt konusuna yönelten sebepler irdelenecek, akabinde Dürrü’l-fu’âd’da yer alan Ehl-i Beyt konulu beyit ve manzumeler belirlenen başlıklar dahilinde incelenecektir.

Arapgirli Ali Baba Rûmî is a poet about whom there is no information in tezkires and other biographical sources. His only surviving work is Durr al-fu'âd and sheikh al-irshâd. According to the information in this work, the poet was a Qādirī sheikh who lived in a provincial neighbourhood at the end of the 19th and the beginning of the 20th centuries. Seeing poetry as a means of guidance, the poet tried to instil in his interlocutors the idea that the Qādiriyya was the most superior sect. For this purpose, he wrote Durr al-fu'âd, which is a masnavi of 9526 couplets, as well as a work that contains many detached verses and quotations from many sources, mostly in Arabic. In the work; many subjects such as the necessity of being initiated into a murshid, the sanctity of jahrî (vocal) dhikr, the behaviours that saliks should do or avoid, and the condemnation of certain groups that muddy the minds of the people are discussed in an advice-pious style. One of the noteworthy topics in the rich content of Durr al-fu'âd is the love of Ahl al-Bayt. In many parts of the work, the poet mentions the love of Ahl al-Bayt in general and expresses his love for the members of Ahl al-Bayt in particular. The work contains 13 verses about Ahl al-Bayt and the twelve imams from their descendants. In this study, firstly, the reasons that led Ali Baba Rûmî of Arapgirli to the subject of Ahl al-Bayt will be questioned, and then the couplets and verses on Ahl al-Bayt in Durr al-fu'âd will be examined under the determined headings.