hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Boğazköy’de Bulunan Yayımlanmamış Hititçe Tablet Parçaları
Unpublished Hittite Tablet Fragments from Boğazköy
Yazar: Arıkan, Yasemin; Schwemer, Daniel
Dergi: Tarih İncelemeleri Dergisi, Vol. 37 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Hitit Devleti,Boğazköy-Hattuşa,Yayımlanmamış Tablet Parçaları ; Hittite Empire,Unpublished Tablet Fragments,Boğazköy-Hattuşa

Çalışmanın konusunu, 1987 yılında Almanya’dan Türkiye’ye getirilen ve Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde korunan, Boğazköy’de yapılan ilk kazılarda bulunmuş, yayımlanmamış altı adet Hititçe tablet parçası oluşturmaktadır. Makale, bu çiviyazılı fragmanların paleografik yönden tarihlendirilmeleri ve dört adedinin Boğazköy’de bulunan yayımlanmış Hititçe metinler ile birleşme/bağlanma bilgilerini içermektedir. Ayrıca diğer iki fragman için bir duplikat ve bir paralel olabilecek metinler tespit edilmiştir. Bu tablet parçalarının fotoğrafları, kopyaları ile çevriyazıları da sunulmuştur.

The subject of the study consists of six unpublished Hittite tablet fragments found during the early excavations at Boğazköy, which were returned from Germany to Turkey in 1987 and are housed in the Ankara Anatolian Civilizations Museum. The article provides an edition of these cuneiform fragments, including their paleographic date and, for four of them, information on joins with published Hittite texts from Boğazköy. A duplicate and a parallel text can be indicated for the two other fragments. Photographs, copies, and transliterations of these tablet fragments are also presented.
Esirlikten Aristokrasiye Şigi Kutuku Noyan’ın Hayatı ve Faaliyetleri
Life and Activities of Shigi Qutuqu Noyan from Slavery to Aristocracy
Yazar: Çelik, Burak
Dergi: Tarih İncelemeleri Dergisi, Vol. 37 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Şigi Kutuku Noyan,Moğollar,Çingiz Han,Pervan Savaşı,Celâleddin Hârizmşah. ; Shigi Qutuqu Noyan,Mongols,Chinggis Khan,Battle of Parwan,Jalal al-Din Khwarezmshah.

Moğol tarihinin en önemli şahsiyetlerinden biri olan Şigi Kutuku Noyan, 1202 yılında Tatarlar ile yapılan savaşta esir olarak alınmış, Temüçin’in huzuruna getirilmiştir. Temüçin, esir edilen bu genci soyluluğu ve kabiliyetleri nedeniyle annesi Höğelün Uçin’e yetiştirmesi için vermiştir. Kısa sürede kendini kanıtlayarak aile içinde öne çıkan Kutuku Noyan, yirmili yaşlardayken “yeke yarguçilik” makamına gelerek ülkenin adli teşkilatının başına geçmiştir. Otuzlu yaşlarının başlarında da Çin seferine diplomat olarak katılan Kutuku Noyan Çin’de gösterdiği başarılar nedeniyle Çingiz Han’ın emriyle batı seferine katılmıştır. Kutuku Noyan batı seferinde şansı yaver gitmemiş, Hârizmşahlar ile Moğollar arasında Pervan mevkiinde gerçekleşen dönemin en önemli savaşlarından birinde Sultan Celâleddin Hârizmşah karşı büyük bir yenilgi almıştır. Bundan sonra Şigi Kutuku Noyan, Ögödey Han zamanında önemli idari görevlerde bulunmuş devletin etkili politikacılarından biri olmuştur. Kutuku Noyan, Arık Böke İsyanı esnasında ya da sonrasında seksen yahut doksan yaşları arasında ölmüştür.

Shigi Qutuqu Noyan, one of the most important figures in Mongolian history, was taken as a prisoner in the war with the Tatars in 1202 and brought before Temüjin. Temüjin gave this captive young man to his mother, Hö’elün Ujjn, to raise him because of his nobility and talents. Qutuqu Noyan, who became prominent in the household by proving himself in a short time, came to the office of "yeqe yarghuchid” in his twenties and started to administer the entire justice system of the country. Qutuqu Noyan, who joined the Chinese campaign as a diplomat in his early thirties, joined the western campaign on the orders of Chinggis Khan due to his success in China. Qutuqu Noyan had no luck in the western campaign, and he suffered a great defeat against Soltan Jalal al-Din Khwarezmshah in one of the most important battles of the time, which took place in the Pervan region between the Khwarezmshahs and the Mongols. After that, Shiqi Qutuqu Noyan became one of the influential politicians of the state who held important administrative positions during the time of Ögödey Khan. Qutuqu Noyan died between the ages of eighty or ninety during or after the Ariq Böke Rebellion.
Selçuklularda Zeredhâne (Silâhhâne)
Zaradkhanah in Saljuqids
Yazar: Demiralay, Mehmet
Dergi: Tarih İncelemeleri Dergisi, Vol. 37 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Zeredhâne,Silâhhâne,Ordu,Büyük Selçuklular,Eyyübiler ; Zaradkhanah,Arsenal,Army,Great Seljuks,Ayyubids

Türk-İslâm Devletlerinde insan gücü kadar mühim olan diğer bir unsur ordunun silâhlarıdır. Kendine has taarruz, kuşatma ve savunma silâhlarına sahip ordunun silâh mahzenine tarih boyunca zerrâdhâne, zeredhâne, zerdhâne ve silâhhâne gibi çeşitli isimler verilmiştir. Selçuklu Türklerinin batıya ilerlemeleri ve bu bölgelerdeki kent yapılarının surlarla çevrili olmasının yanı sıra muhkem kalelerin varlığı onların muharebe düzenlerini ve taktiklerini değiştirmelerine sebep olmuştur. Bunun neticesinde de taarruz silâhlarına kuşatma ve savunma teçhizatları eklenmiştir. Mancınık, arrâde, merdiven, nakkâb ve neffât gibi ağır silâhların stratejik ehemmiyeti bunların muhafaza zaruretini ortaya çıkarmış, zaman içinde de silâhhânelerin tesisine başlanmıştır. Selçuklu devletlerinde zeredhânelerin özelliklerine, işlevlerine, muhafaza edilen silâhlara ve görevlilerine dair yapılan bu çalışma birinci elden kaynakların ve modern araştırmaların verdiği bilgiler ışığında telif edilmiştir.

Another element that is as important as manpower in Turkish-Islamic States is the weapons of the army. The armory of the army, which has its own offensive, siege and defense weapons, has been given various names throughout history, such as Zarradkhanah, Zaradkhanah, zardkhanah and arsenal. The advance of the Turks to the west, the fact that the city structures in these regions were surrounded by walls and the presence of strong castles caused them to change their combat patterns and tactics. As a result of this situation, siege and defense equipment were added to the offensive weapons. On the other hand, the strategic importance of heavy weapons such as catapults, arrâde, ladder, nakkab and neffat revealed the necessity of keeping them, and over time, armories began to be established. This study, which is about the characteristics and functions of the zeredhanes in the Seljuk States, the weapons kept and their officials, has been compiled in the light of the information provided by first-hand sources and modern researches.
17-19. Yüzyıllarda Kıbrıs-İçel Deniz Ticareti
Cyprus-Içel Maritime Trade in the 17th-19th Centuries
Yazar: Köse, Ensar
Dergi: Tarih İncelemeleri Dergisi, Vol. 37 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Kıbrıs,İçel,Osmanlı Devleti,Limanlar,Deniz Ticareti. ; Cyprus,İçel,Ottoman State,Ports,Maritime Trade

Kıbrıs adasının, bulunduğu coğrafî konumun bir gereği olarak, Doğu Akdeniz sahillerindeki liman kentleriyle daima yakın irtibatı olmuştur. Adanın Osmanlı Devleti yönetimine girmesinden sonra, İçel sahillerindeki limanlarla da böylesi bir münasebetten söz etmek mümkündür. Ticarî hacimleri bakımından bölgenin büyük limanlarının gerisinde kalsalar da Silifke, Akliman, Gilindire ve Anamur gibi İçel limanlarıyla Kıbrıs arasında, karşılıklı mal alışverişine dayalı bir ticaret vardı. Bu araştırmada öncelikle, söz konusu ticaretin genel seyri ve değişmeler gözden geçirilecektir. Ardından, 1834 tarihli İçel İskeleleri Gümrük Defteri’ndeki ticarî kayıtlar incelenecektir. Bu defterde, adayla karşı sahiller arasında ticaret yapan tüccarın yarısının Kıbrıslı olduğu ve bunların toplam ticarette önemli bir hacme sahip oldukları görülmektedir. Bunun ne anlama geldiği, tüccar sınıfı ve ticarete konu malların vasfında, 19. yüzyıldan itibaren konjonktürel şartlarla irtibatlı değişmelerin olup olmadığı gibi hususlar, yine bu kayıtlara istinaden analiz edilmeye çalışılacaktır. Araştırmanın asıl kaynakları, Osmanlı Arşivi’ndeki belge ve defterlerdir. Bunun yanı sıra, değişik vesilelerle adayı ziyaret etmiş olan seyyahların gözlemlerine bakılmış ve konuyla alakalı ikincil kaynaklardan da yararlanılmıştır.

Due to its geographical location, the island of Cyprus has always been in close contact with the port cities of the eastern Mediterranean coasts. It is also possible to mention such a connection with the ports of İçel sanjak, after the island entered under the administration of the Ottoman State. Although the İçel ports such as Silifke, Akliman, Gilindire and Anamur were behind the other major ports of the region in terms of their commercial volumes, there was a trade based on mutual goods exchange between them and Cyprus. In this paper, firstly, the general condition and possible changes will be monitored during the Ottoman administration. Then, the commercial records in the Customs Register of İçel Ports -dated 1834- will be examined. According to the records in this register, half of the traders who trade between the island and the İçel coasts are Cypriot, and they have a significant volume in total trade. The characteristics of merchant class and merchandise items, and whether there are any changes depending on the conditions of the period since the 19th century. The main sources of the research are documents and records in the Ottoman Archives. In addition, the observations of western travelers who have visited the island have been looked at and benefited from relevant secondary sources.
Orta Çağ Kıbrıs’ında Türk-Sarazen İmgesi ve Varlığı Üzerine Bir İnceleme
An Examination of the Turkish-Muslim Image and Presence in Medieval Cyprus
Yazar: Özkutlu, Seyit
Dergi: Tarih İncelemeleri Dergisi, Vol. 37 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Ortaçağ,Kıbrıs,Türkler,Müslümanlar,Kültür ; Medieval,Cyprus,Turks,Muslims,Culture

Ortaçağ döneminde Kıbrıs adasının en belirgin özelliklerinden bir tanesi de hiç şüphesiz ki çok kültürlü yapısıdır. Bu konu ile alakalı, Batılı tarihçiler adanın sosyal ve kültürel yapısını inceleyen birçok değerli eseri modern literatüre kazandırmıştır.  Fakat bu eserlerin neredeyse tamamı adadaki Hristiyan gruplara odaklanmakla birlikte, Kıbrıs’ın çok kültürlü yapısı içerisinde Türklerin ve diğer Müslüman grupların katkısı ile alakalı neredeyse hiçbir çalışma yoktur. Kıbrıs adasının Ortaçağ Akdeniz ticaretinde Doğu ile Batı arasında üstlendiği rol ve Müslüman topraklarına olan yakınlığı şüphesiz kültürel etkileşimi de beraberinde getirmiştir. Nitekim dönemin noter belgeleri, seyyah notları, mahkeme ve kilise kayıtları gibi birincil kaynaklar incelendiği zaman Türklerin ve Müslümanların adada çeşitli sebeplerle ikamet ettikleri ve diğer Hıristiyan gruplarla etkileşim halinde oldukları gözlemlenmektedir. Bu çalışmada, Ortaçağ Kıbrıs’ında Türk-Sarazen imgesi ve varlığı çeşitli dönem kayıtları üzerinden bütüncül bir şekilde incelenmeye çalışılmıştır.

One of the most distinctive features of the medieval Cyprus is undoubtedly its multi-cultural society. Thanks to the modern scholarship who have contributed enormously to the existing literature by examining socio-cultural dynamics of the island, the complex cultural structure of the island becomes more comprehensible. However, although most of these works focus on the Christian groups on the island, there are almost no studies on the Turks and other Muslim groups existed in the island. When the archival material is scrutinized, it becomes apparent that Muslim community was a part of the multi-cultural society and their socio-cultural activities can be traced through the archival material. In this regard, this study aims to contribute to a better understanding and assessment of the Turkish-Saracen image and existence in the medieval Cyprus.
Yemen’de Islahat ve Çözüm: Osmanlı Meclis-i Mebusan’ında Tartışmalar (1908-1911)
Remedy and Solution in Yemen: Discussions in the Ottoman Assembly (1908-1911)
Yazar: Sert, Serap
Dergi: Tarih İncelemeleri Dergisi, Vol. 37 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Yemen province,Parliament,Deputies,Ottoman Empire,Islahat,Takrir ; Yemen vilayeti,Meclis-i Mebusan,Mebus,Islahat,Takrir,Osmanlı Devleti

Osmanlı Devleti’nin, Yemen vilayetinde hakimiyet kurup idari yapıya ilişkin düzenlemeler yapması 20. yüzyıla kadar sürdü.  Bu durum vilayette var olan aşiret, kabile ve mezhep farklılıklarından kaynaklanmıştı. 1908 yılında II. Meşrutiyet ilan edildi ve Kânun-ı Esasi hükümleri yürürlüğe konuldu. Meşrutiyetin ilanı Mebusan Meclis açılmasını sağladı.1908 yılında Osmanlı vilayetlerinde seçimler yapıldı aynı yılın sonunda Meclis-i Mebusan açıldı. Yemen vilayetinde de Hudeyde, San’a, Taizz ve Asir sancakları için mebus seçimi yapıldı. 1909 yılından başlayarak Meclis-i Mebusan oturumlarına Yemen mebusları katıldılar ve Yemen hakkında sundukları takrirler ve çözüm önerileri ile vilayetlerine olan ilgiyi canlı tuttular. Hazırladıkları metinler ile vilayette süre giden sorunları çözüp, isyanları bastırmak için alınacak önlemleri Osmanlı hükümetine sunmuşlardı. Metnimiz 1909 yılında başlayıp 1911 yılında İmam Yahya ile yapılan Da’an antlaşmasına kadar geçen süreçte Yemen ıslahatına odaklanmıştır.

It took until the 20th century for the Ottoman Empire to establish dominance in the Yemen province and make arrangements regarding the administrative structure. This situation was caused by the tribe, tribe and sect differences existing in the province. In 1908, II. The Constitutional Monarchy was proclaimed and the provisions of the Kanûn-ı Esasi were put into effect. The proclamation of the Constitutional Monarchy led to the opening of the Parliament. In the province of Yemen, deputies were elected for the sanjaks of Hudeyde, San’a, Taizz and Asir. Beginning in 1909, Yemeni deputies attended the Parliamentary Sessions and kept the interest in their provinces alive with the comments they presented about Yemen and their solution proposals. With the texts they prepared, they resolved the ongoing problems in the province and presented the measures to be taken to suppress the rebellions to the Ottoman government. Our text has focused on Yemeni reform in the period from 1909 to the Da'an agreement with Imam Yahya in 1911.
Orta Çağ’dan Osmanlı Dönemine Doğu Akdeniz’de Rekabet Kıskacında Bir Ada: Meis
From the Medieval Age to the Ottoman Period an Island in the Grip of Competition  in the Eastern Mediterranean: Megisti
Yazar: Şimşek, Fatma
Dergi: Tarih İncelemeleri Dergisi, Vol. 37 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Meis,Rodos,Rodos Şövalyeleri,Cezayir-i Bahr-i Sefid,Girit Seferi ; Cezayir-i Bahr-i Sefid,Castellorizo,Rhodes,The Hospitaller Knights,Crete Campaign.

Akdeniz’de önemli deniz-kara güzergahları üzerinde olan Meis adası, eski çağlardan itibaren bölgede egemen olmak isteyen güçler için önemini her zaman korumuştur. Hem birbirleriyle bağlantılı bu ana güzergahların hem de anakaraya sadece 2 km uzaklıkta olması dolayısıyla kıyı güvenliğinin sağlanması açısından Meis adası stratejik bir öneme haizdi. Özellikle tarih boyunca Rodos ile bağlantılı olan Meis’in bu ilişkisini tarihsel olaylar ve kaynaklar analiz edilerek ortaya koyabilmek çalışmamızın öncelikli amaçlarındandır. Bunun yanı sıra bölgede yaşanan gelişmeler ve Doğu Akdeniz’in genel genel konjonktürü göz önünde tutularak Türklerin ada ile bağlantılarının Anadolu Selçukluları dönemine kadar uzanabileceği üzerinde durulmaktadır. Ele alınan diğer bir konu ise 10 kilometre kareye yakın küçük yüzölçümü ve kısıtlı kaynakları ile adada Osmanlı yönetim organizasyonun ne şekilde kurulduğu ne gibi kontrol mekanizmaları geliştirildiğidir.  Akdeniz’de hakimiyet savaşlarının arttığı dönemlerde egemenler ile düşman unsurlar arasında zaman zaman karakol-istasyon işlevleri ile adanın, tarihsel süreçteki yeri ve önemi bütüncül bir bakış açısıyla tanımlanmaya çalışılmıştır. Ada tarihine dair Osmanlı arşiv kaynaklarının yetersiz-sessiz kaldığı yerlerde yoğunlukla bölgeyi ziyaret eden seyyahların anlatımlarına başvurulmuştur.

Located on important sea-land routes in the Mediterranean, Megisti Island, has always maintained its importance for the powers that want to dominate the region, since ancient times. The Island is only 2 km away from the mainland and it had strategic importance both in that terms of ensuring coastal security and these interconnected main routes. One of the main purposes of this study is to reveal the connection between Rhodes and Megisti throughout history by analysing the historical events and sources. In addition, considering the developments in the region and the general conjuncture of the Eastern Mediterranean, it is emphasized that the connection of the Turks with Megisti can be traced back to the period of Anatolian Seljucks. Another issue discussed is how the Ottoman administrative organization was established and what kind of control mechanisms were developed on the island which has a small area of about 10 km2 and limited resources. In the periods when the wars of dominance increased in the Mediterranean, the place and the importance of the island in the historical process, from time to time with the functions of outpost and station between the sovereigns and the enemy elements, are try to be defined from holistic point of view. Where the Ottoman archive sources on the history of the island are insufficient and silent, the narratives of the travellers who visited the region are mostly used.
Anadolu’da “Eramine-i Acem”i Haritalandırmak: Yollar, Hanlar, Mallar ve Gümüş
Mapping Iranian Armenian Merchants (Eramine-i Acem) in Ottoman Anatolia: Routes, Inns, Goods and Silver
Yazar: Telci, Cahit; Kokdaş, İrfan
Dergi: Tarih İncelemeleri Dergisi, Vol. 37 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Eramine-i Acem,Anadolu,hanlar,ipek,gümüş,Anatolia,inns,silk,silver ; Eramine-i Acem,Anatolia,inns,silk,silver

Bu çalışma, “Eramine-i Acem” olarak anılan İran Ermeni tüccarlarının erken modern dönem Anadolu’sundaki ticari merkezlerin haritalandırılmasını amaçlamaktadır. Çalışmanın gös-terdiği üzere 1550-1800 döneminde tüccarlar, Anadolu coğrafyasını kesen uluslararası tica-ret yollarının dışındaki küçük kasaba ve kentlerde kendi ticari sahalarını oluşturabilmişler-di. Arşiv belgelerinden de anlaşılacağı gibi ticari faaliyetlerinin genişlemesi, Acem tüccarla-rını hanlarda uzun süre kalmaya ve yerel tacirlerle iş birliği yapmaya itmişti. Ancak bu faali-yetler, tüccarların vergi yükümlülükleri ve yerel unsurların mal alışverişlerindeki ticari öncelikleri hususlarında yerelden sert bir muhalefetle karşılaşmıştı. Özellikle 1550’lerden sonra çıkarılan birçok emir, Acem tüccarının Osmanlı merkeziyle çatışmaktan olabildiğince kaçındığını gösterirken tüccarların gümrük vergisi ödemekten sıklıkla kaçtıklarına ve ticari düzenlemeler için devletle sıkı pazarlıklar yaptıklarına işaret etmektedir. Ancak 1550-1650 döneminde Osmanlı merkezi ile Acem tüccarların aralarındaki ilişkiyi belirleyen asıl dina-mik, tüccarların vergi kaçırmasından ziyade Osmanlı-Akdeniz havzasındaki para kriziydi. Bu krizin tam ortasında Acem tüccarları gümüş ve değerli madenleri, Batı ve Orta Anado-lu’dan doğudaki gümrük bölgesine ve Safevi sahasına taşımaya çalışmışlardı.

This study is an attempt to map the commercial centers of Iranian Armenian merchants (Era-mine-i Acem) in early modern Asia Minor. It shows that during the 1550-1800 period Ar-menian merchants were able to carve out strong commercial niches in several small towns and townlets outside the main international routes traversing the Anatolian plateau. Several archival also documents demonstrate that the expansion of their commercial operations compelled Armenian merchants to overextend their stays at the travelers’ inns and cooperate with local brokers, which, however, faced stiff resistance from local traders on the matters of fiscal obligations of Armenian merchants and provisioning rights of local dealers. Several imperial orders issued especially after the 1550s also reveal that Armenian merchants did everything to avoid any open clash with the state, although they frequently tried to escape customs duties and eagerly negotiated with the Ottoman authorities over trade regulations. However, in the 1550-1650 period the Ottoman/Mediterranean monetary crisis rather than tax evasion set the relations between the two as the Armenian merchants attempted to carry silver and precious metal from Western and Central Anatolia to Eastern customs zone and Safavid lands.
TRABZON VİLAYETİ ÖRNEĞİNDE OSMANLI DEVLETİ’NDE MUZIR NEŞRİYATLA MÜCADELE
Struggling with Detrimental Publications in the Ottoman Empire in the Case of Trabzon Province
Yazar: Tan, Hakan
Dergi: Tarih İncelemeleri Dergisi, Vol. 38 No. 1, 2023
Anahtar kelimeler: Political History (Other) ; Siyasi Tarih (Diğer) ; Basın,Neşriyat,Trabzon Vilayeti,Muzır Yayın ; : Press,Publication,Trabzon Province,Detrimental Publication

Basın ve yayın faaliyetlerinde gerçekleşen gelişim ve dönüşüm uygarlık tarihine pek çok açıdan katkı sağlamıştır. Özellikle matbaanın yaygınlaşmasının ardından kâğıda dökülen bilgi ve düşünceler çok sayıda insan tarafından kolaylıkla ulaşılabilir hale gelmiştir. Ancak bu durum iktidarları endişelendirmiştir. Devleti yönetenler, düşüncelerine ve menfaatlerine ters düşen yayınlara karşı bazı önlemler geliştirmişlerdir. Buna bağlı olarak yöneten sınıf tarafından onaylanmayan yayınlara karşı sansür uygulanması yaygınlaşmıştır. Sakıncalı görülen eserleri tespit etmek, kontrol altına almak ve yayılmasını önlemek için çeşitli kurumlar oluşturmuş, farklı uygulamalar ortaya konulmuştur. Bu çalışmada Osmanlı Devleti’nin muzır olarak nitelendirdiği yayınlara karşı vermiş olduğu mücadele Trabzon Vilayeti örneğinde ele alınmıştır. Muzır yayınlara karşı devletin bakış açısı, muzır neşriyatın hangi yollarla Osmanlı ülkesine sokulduğu ve bu kapsamda devlet tarafından alınan önlemler incelenmeye çalışılmıştır.

The development and transformation of the press and publishing activities contributed to the history of civilization in many ways. Especially after the widespread use of the printing press, the information and ideas put on paper became easily accessible to many people. However, that situation started to worry the state administrators. State administrators tried to develop some measures against all kinds of publications that were contrary to their opinions and advantages. Accordingly, censorship against publications not approved by the ruling class became widespread. They established various institutions and put forward different practices to detect, control, and prevent the spread of the documents they called detrimental. In this study, the struggle of the Ottoman Empire against the publications described as detrimental is discussed in the Trabzon Province. The state's point of view against such publications, how detrimental publications were introduced into the Ottoman country, and the measures taken by the state in this context were tried to be examined.