Hicretin Kur’an’î Hedefleri Üzerine Bir Değerlendirme
An Evaluation on the Qur'anic Goals of Hijrah
Yazar: Varlı, Abdussamet
Dergi: İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Vol. 13 No. 1, 2022
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Commentary ; Commentary ; Commentary ; Commentary ; Commentary,Qur'an,Hijra,Destination,Migration ; Commentary ; Tefsir,Kur'an,İslam,Hicret,Hedef,Göç

İnsanlık tarihinin en eski toplumsal hareketlerinden bir tanesinin göç olduğu söylenebilir. Kişinin doğup büyüdüğü ortamı terk etmesi bazı durumlarda tercihe bağlı olsa da çeşitli gerekçelerle farklı zamanlarda zaruret olmuştur. Bu mecburiyet günümüzde de değişmemiş ve birbirinden farklı sebeplerle insanların yurtlarını terk etme serüveni devam etmiştir. Bu kapsamda insanoğlunun göç etmesinin temel gerekçelerinden bir tanesinin, sahip olunan inanç veya ideoloji sebebiyle kişilere yapılan baskılar olduğu söylenebilir. İslamî açıdan bakıldığında söz konusu gerekçeyle yapılmış göçler, Hz. Peygamber’e atfen hicret başlığı altında ele alınmıştır. Bu bakımdan hicret denilen yolculuk, sıradan göç etme eyleminden özenle ayrılmış ve farklı bir kavramsal temelde yeniden teşekkül etmiştir. Bu temel hicretin diğer sosyal, beşerî ve ekonomik kaygılar dışında, hareket noktasının dinî kaygıları içeriyor olmasıdır. Günümüzde de farklı coğrafyalarda varlığını devam ettiren hicret olgusunu sıradan göçlerden ayıran nokta, bu olguyu besleyen dinî bir arka planın var oluşudur. Dolayısıyla bu çalışmada ele alınacak ilk husus hicretin epistemolojik arka planı olacaktır.İnsanların inançlarını değiştirmeleri için yapılmış olan baskıların tarihine bakıldığında, insanlık tarihi kadar eski ve neredeyse tüm peygamberlerin hayatlarının değişmez gerçeği olduğu görülecektir. Bireylerin inançları sebebiyle görmüş oldukları zulümler Kur’an’da peygamberlerin hayatlarıyla örneklendirilmek suretiyle ele alınmış ve inananlar övülerek manevi açıdan desteklenmiştir. Bundan dolayı çalışmanın diğer bir başlığı da değer yargıları ve inançları sebebiyle Kur’an’daki bazı peygamberlerin hicret etmeleri ve bunun gerekçeleri olacaktır.Kur’an baskı ve zulüm yoluyla inançlarına müdahale edilen mü’minlere hicret etmeleri tavsiyesinde bulunurken bu noktada hangi hedefleri gözetmiş olduğu önemli bir husus olarak karşımıza çıkmaktadır. Kur’an kendi öğretilerini kabul etmek suretiyle dünya hayatına yön veren ve bu bakış açısı neticesinde farklı zorluklarla karşılaşan muhataplarının hicret etmelerini tavsiye ederken, bu zorlu yolculuğun neticesinde ortaya çıkacak olan olumlu sonuçlara vurgu yapmak suretiyle onları hicret etmeye teşvik etmektedir. Sonuçları açısından hem dünya hem de ahirete taalluk eden bu teşvikler, inananlara hicretleri esnasında moral ve motivasyon sağlayıcı niteliğe sahiptir. Bu araştırma, inanan muhatapların hicrete teşvik edilmesiyle amaçlanan gayelerin neler olduğunu Kur’anî çerçevede ele almayı amaç edinmiştir. Farklı başlıklar altında bu Kur’anî hedeflerin gözler önüne serilmesiyle hicret yolculuğunun dini kazanımları ortaya konulmaya çalışılmıştır.

It can be said that one of the oldest social movements in human history is migration. If the reason is different from each other and leaving the environment in which he was born and raised, in some cases it is optional, but many times it has been a necessity. This situation has not changed today and the adventure of people leaving their homeland for different reasons has continued. Among these reasons, it can be said that one of the main reasons for the migration phenomenon of human beings is the pressures made due to their beliefs and ideologies. From the Islamic point of view, the migrations that were made and will be made for this reason were Hz. It has been discussed under the title of Hijrah, referring to the Prophet. With this approach, the journey of migration, called migration, was carefully separated from ordinary homeland changes and became a different reality. The first issue to be addressed in this study will be the epistemological background of the hijra.When we look at the history of pressures made for people to change their values and beliefs, it will be seen that it is as old as the history of humanity and is the constant of almost all prophets. The persecutions that individuals have suffered because of the values they believe in are discussed in the Qur'an by exemplified by the lives of the prophets, and the believers are supported spiritually by praising them. The fact that the prophets in the Qur'an had to leave their homeland, which they encountered due to their values and beliefs, constitutes the other subject of this study. While advising believers whose beliefs have been interfered with by oppression and persecution to emigrate, another important issue is which goals the Qur'an pursues. While the Qur'an demands that its interlocutors, who guide the worldly life by accepting its own teachings and encounter different difficulties as a result of this approach, emigrate, it encourages them by emphasizing the positive results that will emerge as a result of this difficult journey. Among these incentives, it is possible to find approaches to the hereafter as well as those that directly concern the worldly life. This research aims to deal with the aims of the emigration of the believers within the framework of the Qur'an. It has been tried to reveal the religious gains of the Hijrah journey by revealing these Qur'anic goals under different headings.