Divan Şairinin Özgünlüğü Bağlamında Fuzûlî’nin Türkçe Gazellerinde Bezm
Bazm in The Turkish Ghazals of Fuzuli on The Basis of Originality of The Diwan Poet
Yazar: Taş, Bünyamin
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 65, 2019
Anahtar kelimeler: Diwan Poet,Originality,Fuzuli,Bazm ; Divan Şairi,Özgünlük,Fuzûlî,Bezm

Klasik Türk şiiri nispeten sınırlı bir söz dağarına ve katı biçim kurallarına sahiptir. Bu durumdan hareketle divan şairlerinin ilhamının olabildiğince sınırlandığı ve ister istemez birbirinin tekrarı olan metinler ortaya koydukları görüşü yaygın kabul görmüştür. Bu görüşe karşı çıkanlar dahi itirazlarını temelde söyleyiş güzelliği üzerine geliştirerek mezkûr iddiayı bir yönüyle kabul etmişlerdir. Nitekim yüzyıllara sâri ve yüzlerce mensubu olmasına rağmen, geleneğin belirlediği standartlaşmanın sağladığı imkânla, klasik Türk şiirindeki herhangi bir kavram, olgu veya telakki üzerine genel hükümlere varılabilmektedir. Bundan olsa gerek, klasik Türk şiiri üzerine yapılan tahlilî akademik çalışmaların çoğu da bu şiirin ortak özelliklerini tespit etmeye yöneliktir. Hâliyle klasik şiirdeki herhangi bir imajın ortak muhayyiledeki özelliklerini tespit etmek için geniş bir imkân sahası meydana çıkmıştır. Ancak aynı imajdan hareketle bireysel farklılıkları ve dolayısıyla şairin özgünlüğünü/özgünlük alanını tespit etmeye yönelik herhangi bir standart oluştuğu söylenemez. Bu sebeple divan şairinin özgünlüğü meselesi hâlâ muhtelif açılardan tartışılmaya muhtaçtır. Bu çalışmada, söz konusu ihtiyaçtan hareketle, klasik Türk şiirinin en klişe temalarından birisi şeklinde nitelenebilecek bezm kavramı odağa alınarak, bu edebiyatın en şöhretli temsilcilerinden biri olan Fuzûlî’nin [ö. 1556] şahsında, divan şairinin özgünlüğü meselesi tartışılmıştır.

Classical Turkish poetry has a relatively limited vocabulary and strict rules of form. From this point of view, it is widely accepted that the inspiration of diwan poets is limited and inevitably create texts that are repetitive. Even those who have opposed this view have developed their objections on the basis of beauty of utterance . Therefore, they accepted this claim in a certain aspect. As a matter of fact, despite the fact that classical Turkish literature is a tradition that lasts for centuries and has hundreds of members, general terms can easily be reached on any concept, phenomenon or understanding in this literature. However, most of the analyzes on classical Turkish poetry are aimed at identifying the common features of this poem. A large literature has emerged to identify the features of any image in the classical Turkish poem in the common imagination. However, it is not possible to say that there is any standard for determining individual differences and the specificity/originality of the poet. For this reason, the question of the originality of the diwan poet still needs to be discussed in various respects. In this study, the concept of bazm which can be defined as one of the cliché themes of classical Turkish poetry has been taken into consideration. And the originality of the diwan poet is discussed in the person of Fuzuli (died 1556), who is seen as one of the greatest representatives of this literature.