Osmanlı Dönemi'nde Ardanuç Darphanesinde Basılan Nadir Sikke Örnekleri
An Assessment on The Mint of Ardanuç and Rare Samples of Ottoman Period Coins Minted Here
Yazar: Aytekin, Osman
Dergi: Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 9 No. 1, 2023
Anahtar kelimeler: Art History ; Sanat Tarihi ; Ardanuc Mint,Ottoman,Gümüşhane Village,Mint,Coin ; Ardanuç Darphanesi,Osmanlı,Gümüşhane Köyü,Darphane,Sikke

Ardanuç, günümüzde Artvin iline bağlı bir ilçedir. Tarihsel geçmişi İlk çağlara kadar giden Ardanuç Kalesi (Gevhernik /Adakale), Ortaçağ ve Osmanlı Dönemi’nde yörenin en önde gelen idari merkezlerinden birisi olmuştur.dMakalenin konusunu, Ardanuç ilçesinde Osmanlı Dönemi’nde “Ardanuç” adıyla basılan sikke örneklerini içermektedir. Ardanuç darphanesinde, 16. yüzyılda Kanuni Sultan Süleyman zamanından başlayarak 19. yüzyıl ortalarına kadar kısıtlı ve kesintili olarak sikkelerin darp edildikleri anlaşılmaktadır. Ancak günümüze, Kanuni Sultan Süleyman, II. Selim ve III. Mahmud’a ait üç tanesi altın geri kalanı gümüş akçe olmak üzere toplam 36 sikke örneğine ulaşılabilmiştir. Ardanuç darphanesinde basılan bu nadir sikkelerin ekseriyeti yabancı koleksiyonerlerde ve müzelerde yer aldıkları anlaşılmaktadır. Çok az bir Bölümü de Türkiye’de bulundukları bilinse de, Gümüşhane ili ile Ardanuç ilçesine bağlı Gümüşhane köyünün ad benzerliğinden dolayı karıştırılabildiği görülmektedir.  Bu sikkelerin, Ardanuç ilçesinin bir köyü olan Gümüşhane köyündeki maden yataklarından elde edildiği Osmanlı arşiv belgelerinden öğrenilebilmektedir. Araştırmanın amacı olarak, bugüne kadar derli toplu Ardanuç darplı sikkeleri içeren herhangi bir yayına ulaşılamamış olmasıdır. Yazar tarafından T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izinleri ile Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi adına Artvin ve ilçelerinde yapılan Yüzey Araştırmaları (1998-2019) sayesinde, Gümüşhane köyünün maden yatakları/galerileri ile üretimin yapıldığını doğrulayan sahanın belirlenmesinden sonra buraya ait sikkelerin tümü tespit edilmeye çalışılmıştır. Sonrasında, mevcut sikkelerin katalog çalışmaları tamamlanarak okunabilecek durumda olan sikkeler Osmanlıcaları ile birlikte tanımlanmaya çalışılmıştır. Makale; özgün olduğu gibi içerik açısından da alanında ilk olma özelliğini taşımaktadır. İleri aşamada, Ardanuç darphanesi ile ilgili daha somut verilere ulaşabilme ümidini taşıyoruz.

Ardanuç is a district of Artvin province today. Ardanuç Castle (Gevhernik / Adakale), whose historical past goes back to the first ages, became one of the most prominent administrative centers of the region in the Middle Ages and Ottoman periods. The subject of our article includes examples of coins minted under the name "Ardanuç" in the Ottoman period in Ardanuç district. It is understood that coins were minted in the Ardanuç mint on a limited and intermittent basis, starting from the time of Suleiman the Magnificent in the 16th century, until the middle of the 19th century. However, to the present day, Suleiman the Magnificent, II. Selim and III: A total of 36 coins, three of which were gold and the rest were silver coins, belonging to Mahmud could be reached. It is understood that the majority of these rare coins minted in the Ardanuç mint are in foreign collectors and museums. Although it is known that very few of them are in our country, it is seen that Gümüşhane province and Gümüşhane village in Ardanuç district can be confused due to the similarity of names. It can be learned from Ottoman archive documents that these coins were obtained from the mineral deposits in Gümüşhane village, a village of Ardanuç district. For the purpose of our research, no publications containing compact Ardanuç minted coins have been found so far. By us, T.C. Thanks to the Surveys (1998-2019) we conducted in Artvin and its districts on behalf of Van Yüzüncü Yıl University with the permission of the Ministry of Culture and Tourism, after the determination of the area confirming the production with the mineral deposits/galleries of Gümüşhane village, all the coins belonging to this place were tried to be determined. Afterwards, the catalog studies of the existing coins were completed and the coins that could be read were tried to be defined together with their Ottoman Turkish. Article; As it is original, it also has the feature of being the first in its field in terms of content. In the next stage, we hope to reach more concrete data about the Ardanuç mint.