TÜRKİYE'NİN GÜMRÜK BİRLİĞİ'NE GİRİŞİNİN FİKRİ VE SINAİ HAKLAR ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ
TÜRKİYE'NİN GÜMRÜK BİRLİĞİ'NE GİRİŞİNİN FİKRİ VE SINAİ HAKLAR ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ
Yazar: Deren Yıldırım, Nevhis
Dergi: Marmara Üniversitesi Avrupa Araştırmaları Enstitüsü Avrupa Araştırmaları Dergisi, Vol. 13 No. 1&amp;2, 2005
Anahtar kelimeler: GÜMRÜK BİRLİĞİ,TÜRKİYE,AB

Tiirkiye, Avrupa Ekonomik Toplulugu'na iiyelik gorii~melerininba~latzlmasz i9in 31.Temmuz.1959 tarihinde resmen ba~urdu. AvrupaEkonomik Toplulugu ile Tiirkiye arasmda ortaklzk kurulmasma ili~kinanla~ma Ankara' da 12.Eyliil.1963 tarihinde imzalandz ve 1.Aralzk.1964tarihinde yiiriirliige girdi. Ortaklzk anl~masz ile ilk etapta giimriikbirliginin kurulmasz ama(:lanmz~tz. Bunun dz~mda, ticari ve ekonomikili~kilerin gii(:lendirilmesi, Tiirk ekonomisinin hzzla kalkmmasmmsaglanmasz anl~mada sayzlan ama(:lardandz. Ortaklzk ba~lzca ii(:a~amadan olu~makta idi. Bunlar szraszyla hazzrlzk a~amasz, ge9i~ a~amaszve son a~amaydz. Son a~amayz olu~turan Tiirkiye'nin Giimriik Birligi'negirmesi, Avrupa Toplulugu- Tiirkiye Ortaklzk Konseyi'nin 22.Aralzk.1995tarihli ve 1/95 sayzlz karanna dayanmaktadzr. Soz konusu karar, DevletlerUmumi Hukuku anlammda bir anla~ma olmadzgz gibi son ~eklini dealmamz~tzr. Bu kararda yalmz mallann serbest dol~zmz, giimriik vergisininkaldmlmasz, benzer ticaret politikasmm benimsenmesi, ortak giimriiktarifesi ve tercihli tarife politikalarmm uygulanmasz degil, fikri miilkiyetalamnda hukuk kurallarmm uyumlu hale getirilmesi de diizenlenmi~tir.Fikri ve smai haklarm etkin bi(:imde korunmasz hususuna kararda apk(:ayer verilmi~tir (m. 3111). Tiirkiye Cumhuriyeti'nin Giimriik Birligi'ne  katzlzmz Fikri ve Smai Miilkiyet Hukuku alanmda dikkat gekici bir hukukreformuna yol agmz~tzr. Avrupa Birligi Hukuku ile hzzlz bir bigimde uyumunsaglanmasz igin birden fazla Kanun Hiikmiinde Kararname yiiriirliigesokulmu~tur. 551 sayzlz Patent Haklannm Korunmasz Hakkmda KanunHiikmiinde Kararname, 1879 tarihli ihtira Beratz Kanunu 'nu yiiriirliiktenkaldzrmz~tzr. 1965 tarihli Markalar Kanunu ise, 556 sayzlz MarkalannKorunmasz Hakkmda Kanun Hiikmiinde Kararname ile ilga edilmi~tir.Bunun yam szra, iki ayn Kanun Hiikmiinde Kararname ile endiistriyeltasanmlar (554 sayzlz KHK) ve cografi i~aretler (555 sayzlz KHK) yiiriirliigekonmu~tur. Amlan Kanun Hiikmiinde Kararnameler'in tiimii aym YetkiKanunu'na dayanmaktadzr. 1951 tarihli Fikir ve Sanat EserleriKanunu'nda da 1995 yzlmda onemli degi~iklikler yapzlmz~tzr. Artzkbilgisayar programlarz Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu 'nun korumaszaltmdadzr. Ko~u haklar ( =baglantzlz haklar) kanunkoyucu tarafmdantamnmz~tzr. Koruma siiresi 70 yzla uzatzlmz~, haklarm tiiketilmesi ilkesikabul edilmi~, hukuk ve ceza davalan yeniden formiile edilmi~tir. Sozkonusu kanun degi~ikliginde Avrupa Birligi yonergeleri esas almmz~tzr.Avrupa Birligi'nin yonerge ve tiiziiklerinin etkisi ozellikle Tiirk MarkalarHukuku'nda belirgindir. Avrupa Birligi Komisyonu'nun Uye DevletlerdeMarka Hukuku 'na ili~kin Diizenlemelerin Uyumlu Hale Getirilmesineili~kin 21.Aralzk.1988 tarihli 89/104 sayzlz birinci yonergesi ve KomisyonunOrtaklzk Markasma ili~kin 20.Aralzk.1993 tarihli 40/94 tarihli Tiiziigii,Markalarm Korunmasz Hakkmda KHK'da geni~ uygulama alam bulmu~tur.Soz konusu etkiler ozellikle nispi ve mutlak red nedenlerine, markage~itlerine, marka kullammz ve korunmasma ili~kin hiikiimlerde gozegarpmaktadzr. Sekil ve hizmet markalarz da Tiirk Hukuk sistemi igin yenidir.Patent Haklarmm Korunmasz Hakkmda Kararname 'yi hazzrlayan olgularise biraz daha farklzdzr. Reform galz~malan 1988 yzlma kadar gitmektedir,dolayzszyla bu kararname 1973 tarihli Miinih Patent Anla~masz'nm, 1991tarihinde degi~iklige ugrayan Alman Patent Kanunu'nun, Alman FaydalzModel Kanunu 'nun, Alman i~gi Bulu~larz Kanunu 'nun ve nihayet ispanyolPatent Kanunu 'nun izlerini t~zmaktadzr. Patent Haklarmm KorunmaszHakkmda KHK yer yer geviri hatalarz, kanun bo$luklarz ve tekrarlarigermektedir. Faydalz model haklarz, i~gi bulu~larz, zorunlu lisans, patentvekilligi diizenlemenin getirdigi en belli ba~lz yeniliklerdir. Bu hukukreformunu, Tiirk Patent Enstitiisii 'niin ve Fikri ve Smai Haklara ili~kinihtisas Mahkemeleri'nin kurulmasz izlemi~tir. Tiirkiye'nin TRIPSanla~masma iiye olmasz ve Giimriik Birligi 'ne girmesi, devleti Fikri ve SmaiMiilkiyet Hukuk alamnda bir gok uluslararasz anl~mayz da imzazorunlulugu altmda bzrakmz~tzr.

Tiirkiye, Avrupa Ekonomik Toplulugu'na iiyelik gorii~melerininba~latzlmasz i9in 31.Temmuz.1959 tarihinde resmen ba~urdu. AvrupaEkonomik Toplulugu ile Tiirkiye arasmda ortaklzk kurulmasma ili~kinanla~ma Ankara' da 12.Eyliil.1963 tarihinde imzalandz ve 1.Aralzk.1964tarihinde yiiriirliige girdi. Ortaklzk anl~masz ile ilk etapta giimriikbirliginin kurulmasz ama(:lanmz~tz. Bunun dz~mda, ticari ve ekonomikili~kilerin gii(:lendirilmesi, Tiirk ekonomisinin hzzla kalkmmasmmsaglanmasz anl~mada sayzlan ama(:lardandz. Ortaklzk ba~lzca ii(:a~amadan olu~makta idi. Bunlar szraszyla hazzrlzk a~amasz, ge9i~ a~amaszve son a~amaydz. Son a~amayz olu~turan Tiirkiye'nin Giimriik Birligi'negirmesi, Avrupa Toplulugu- Tiirkiye Ortaklzk Konseyi'nin 22.Aralzk.1995tarihli ve 1/95 sayzlz karanna dayanmaktadzr. Soz konusu karar, DevletlerUmumi Hukuku anlammda bir anla~ma olmadzgz gibi son ~eklini dealmamz~tzr. Bu kararda yalmz mallann serbest dol~zmz, giimriik vergisininkaldmlmasz, benzer ticaret politikasmm benimsenmesi, ortak giimriiktarifesi ve tercihli tarife politikalarmm uygulanmasz degil, fikri miilkiyetalamnda hukuk kurallarmm uyumlu hale getirilmesi de diizenlenmi~tir.Fikri ve smai haklarm etkin bi(:imde korunmasz hususuna kararda apk(:ayer verilmi~tir (m. 3111). Tiirkiye Cumhuriyeti'nin Giimriik Birligi'ne  katzlzmz Fikri ve Smai Miilkiyet Hukuku alanmda dikkat gekici bir hukukreformuna yol agmz~tzr. Avrupa Birligi Hukuku ile hzzlz bir bigimde uyumunsaglanmasz igin birden fazla Kanun Hiikmiinde Kararname yiiriirliigesokulmu~tur. 551 sayzlz Patent Haklannm Korunmasz Hakkmda KanunHiikmiinde Kararname, 1879 tarihli ihtira Beratz Kanunu 'nu yiiriirliiktenkaldzrmz~tzr. 1965 tarihli Markalar Kanunu ise, 556 sayzlz MarkalannKorunmasz Hakkmda Kanun Hiikmiinde Kararname ile ilga edilmi~tir.Bunun yam szra, iki ayn Kanun Hiikmiinde Kararname ile endiistriyeltasanmlar (554 sayzlz KHK) ve cografi i~aretler (555 sayzlz KHK) yiiriirliigekonmu~tur. Amlan Kanun Hiikmiinde Kararnameler'in tiimii aym YetkiKanunu'na dayanmaktadzr. 1951 tarihli Fikir ve Sanat EserleriKanunu'nda da 1995 yzlmda onemli degi~iklikler yapzlmz~tzr. Artzkbilgisayar programlarz Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu 'nun korumaszaltmdadzr. Ko~u haklar ( =baglantzlz haklar) kanunkoyucu tarafmdantamnmz~tzr. Koruma siiresi 70 yzla uzatzlmz~, haklarm tiiketilmesi ilkesikabul edilmi~, hukuk ve ceza davalan yeniden formiile edilmi~tir. Sozkonusu kanun degi~ikliginde Avrupa Birligi yonergeleri esas almmz~tzr.Avrupa Birligi'nin yonerge ve tiiziiklerinin etkisi ozellikle Tiirk MarkalarHukuku'nda belirgindir. Avrupa Birligi Komisyonu'nun Uye DevletlerdeMarka Hukuku 'na ili~kin Diizenlemelerin Uyumlu Hale Getirilmesineili~kin 21.Aralzk.1988 tarihli 89/104 sayzlz birinci yonergesi ve KomisyonunOrtaklzk Markasma ili~kin 20.Aralzk.1993 tarihli 40/94 tarihli Tiiziigii,Markalarm Korunmasz Hakkmda KHK'da geni~ uygulama alam bulmu~tur.Soz konusu etkiler ozellikle nispi ve mutlak red nedenlerine, markage~itlerine, marka kullammz ve korunmasma ili~kin hiikiimlerde gozegarpmaktadzr. Sekil ve hizmet markalarz da Tiirk Hukuk sistemi igin yenidir.Patent Haklarmm Korunmasz Hakkmda Kararname 'yi hazzrlayan olgularise biraz daha farklzdzr. Reform galz~malan 1988 yzlma kadar gitmektedir,dolayzszyla bu kararname 1973 tarihli Miinih Patent Anla~masz'nm, 1991tarihinde degi~iklige ugrayan Alman Patent Kanunu'nun, Alman FaydalzModel Kanunu 'nun, Alman i~gi Bulu~larz Kanunu 'nun ve nihayet ispanyolPatent Kanunu 'nun izlerini t~zmaktadzr. Patent Haklarmm KorunmaszHakkmda KHK yer yer geviri hatalarz, kanun bo$luklarz ve tekrarlarigermektedir. Faydalz model haklarz, i~gi bulu~larz, zorunlu lisans, patentvekilligi diizenlemenin getirdigi en belli ba~lz yeniliklerdir. Bu hukukreformunu, Tiirk Patent Enstitiisii 'niin ve Fikri ve Smai Haklara ili~kinihtisas Mahkemeleri'nin kurulmasz izlemi~tir. Tiirkiye'nin TRIPSanla~masma iiye olmasz ve Giimriik Birligi 'ne girmesi, devleti Fikri ve SmaiMiilkiyet Hukuk alamnda bir gok uluslararasz anl~mayz da imzazorunlulugu altmda bzrakmz~tzr.