Haricîler'in Erken Dönem Tarih Algısı: Salim b. Zekvan Örneği
The Kharidjites' Perception of Early History: The Example of Salim b. Dhakwan
Yazar: Yıldız, Harun
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 2 No. 2, 2010
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Kharidjites, Salim b. Dhakwan, Sirah, Caliph Ali, Historical Perception. ; Haricîler, Salim b. Zekvan, Sîre, Hz. Ali, Tarih Algısı

Hâricîler, bilindiği gibi, erken dönem İslam tarihinde ortaya çıkan ve Müslüman toplumun ana bünyesinden ayrılan ilk farklılaşma hareketidir. İslam düşünce tarihinde geniş yankılar uyandırmış olan Hâricîler'in etkileri, hem siyasal hem de toplumsal düzeyde uzun süre devam etmiştir. Hâricîler, Hz. Osman ve arkasından Hz. Ali dönemlerinde yaşanan olay ve ortaya çıkan gelişmelere kendilerine özgü bir bakış tarzıyla yaklaşıp buna göre tavır ve tutum geliştirmişlerdir. İşte bu bakış tarzının öncülerinden biri de, Sâlim b. Zekvân'dır. Sâlim b. Zekvân'ın es-Sîre adlı eseri, erken dönem İslam ve Mezhepler Tarihi ile ilgili önemli ve otantik bir kaynaktır. Sâlim b. Zekvân'ın hayat hikayesi ve kimliği ile ilgili yeterince bilgi sahibi olmamakla birlikte, eserin bilim çevrelerinde ortaya çıkışı, daha yeni sayılabilecek bir döneme denk düşer. Sîre'nin bilim çevrelerinde keşfedilip ortaya çıkışıyla birlikte, özellikle Mezhepler Tarihi ile ilgili yerleşik bazı kanaat ve bakış tarzlarının doğruluğu tartışılır hale gelmiş ve bunların bir kısmı, değişmek zorunda kalmıştır. Sîre, Hâricîlik'le ilgili bilgi veren elimizdeki ilk kaynak eser olma özelliğine de sahiptir. Eserin asıl kaleme alınış gayesi, Hâricîler tarafından Mürcie'nin fikirlerinin yanlış olduğunu göstererek, bunları çürütmektir. Ayrıca eser, erken dönem İslam Tarihi'nde ortaya çıkan olay ve gelişmeleri farklı bir bakış açısı ile ele alıp yorumlamaktadır.Bu makalede biz, eserin Hz. Osman ve Hz. Ali dönemleri ile ilgili kısmını esas alarak, Hâricîler'in sözünü ettiğimiz bu dönemlerde ortaya çıkan siyasal olay ve gelişmelere nasıl yaklaştıklarını ve bunları nasıl yorumladıklarını ortaya koymaya çalışacağız.

As known, Kharidjites is of political importance within the early Islamic history. Moreover, it draws attention due to its separating itself from the general body of Muslim society. The Influences of Kharidjites have lasted for a long time in both political and social level. Kharidjites have evaluated the political events and developments during the period of the Caliph Uthman and then Caliph Ali with their original viewpoint.Here, one of the vanguards of this viewpoint is Salim b. Dhakwan. The Epistle (Sirah) of Salim b. Dhakwan is an important work in the early Islamic history and Islamic sects. The work has been come into being recently in scientific environments, although we haven't enough knowledge about lifestory and personel identity of Salim b. Dhakwan. Some opinions and approachs particularly about the history of sects has been changed with coming into being of the Epistle in scientific environments. The Epistle is also first source in our hands that informed about Kharidjites. The essential aim of Epistle is to refute the opinions of Murji'a by Kharidjites. Moreover, the epistle have analyze and interpret the events and developments in the early Islamic history with a different point of view. In this paper, we try to present the Kharidjites perspective on the political events and developments during the period of the Caliph Uthman and Caliph Ali focusing the part related to them.