HZ. PEYGAMBER’İN AMCASI ABBÂS B. ABDİLMUTTALİB’TEN NAKLEDİLEN RİVAYETLER
HZ. PEYGAMBER’İN AMCASI ABBÂS B. ABDİLMUTTALİB’TEN NAKLEDİLEN RİVAYETLER
Yazar: Aydın, Garip
Dergi: Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Vol. 10 No. 4, 2023
Anahtar kelimeler: Sociology of Religion ; Din Sosyolojisi ; Abbâs b. Abdilmuttalib,Hadis,Rivayet,Şerh

İslam tarihinde önemli bir konumu olan ve soyundan gelenlerin Abbâsî devletini oluşturduğu bir şahsiyet olan Abbâs b. Abdilmuttalib ile ilgili İslam tarihi alanında sınırlı çalışmalar olmakla birlikte hadis alanında şimdiye kadar bir çalışma yapılmamıştır. Kütübi’t-Tis’a’nın fihrist çalışması olan Concardance’de, Abbâs’la ilgili 210 tane rivayet zikredilmesine rağmen onunla ilgili hadis alanında çalışma yapılmamış olması dikkat çekicidir. TDV İslam Ansiklopedisinde onunla ilgili maddenin komisyon tarafından yapılması da onula ilgili çalışmalara ilginin azlığının bir yansıması olarak değerlendirilebilir. Bu çalışmada hadislerde onunla ilgili rivayetler, onun naklettiği rivayetler, bunların sıhhat durumları, hadis şerhlerindeki yorumların araştırılmasının gerekli olduğu düşünülmüş ve Abbâs’ın hadis kaynaklarındaki yerinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem olarak öncelikle Concardance’nin son cildinde yer alan onunla ilgili bütün rivayetler taranmış daha sonra şamile programı aracılığıyla orada zikredilmeyen, eksik olan rivayetler araştırılmıştır. Ancak araştırmamızın ilerleyen aşamalarında bütün bunların bir makaleye sığmayacağı anlaşılmıştır. Bu sebeple öncelikle Hz. Abbâs’ın naklettiği rivayetlerin isnad ve metin açısından değerlendirilmesi daha sonra onunla ilgili rivayetlerin değerlendirilmesi düşünülmüş ve bu çalışmada onun naklettiği rivayetler öne alınarak makale yazılmıştır. Onunla ilgili rivayetler ise başka çalışmaya havale edilmiştir.  Bu bağlamda Abbâs’ın naklettiği hadisler ve bunların muhtevası ve onunla ilgili rivayetlere muhaddislerin yaklaşımları tespit edilmeye çalışılmıştır. Daha sonra bu rivayetlerin sıhhat durumları ve hadis şerhlerindeki yorumlar araştırılmış, rivayetlerin isnad şemaları çıkarılmıştır.

İslam tarihinde önemli bir konumu olan ve soyundan gelenlerin Abbâsî devletini oluşturduğu bir şahsiyet olan Abbâs b. Abdilmuttalib ile ilgili İslam tarihi alanında sınırlı çalışmalar olmakla birlikte hadis alanında şimdiye kadar bir çalışma yapılmamıştır. Kütübi’t-Tis’a’nın fihrist çalışması olan Concardance’de, Abbâs’la ilgili 210 tane rivayet zikredilmesine rağmen onunla ilgili hadis alanında çalışma yapılmamış olması dikkat çekicidir. TDV İslam Ansiklopedisinde onunla ilgili maddenin komisyon tarafından yapılması da onula ilgili çalışmalara ilginin azlığının bir yansıması olarak değerlendirilebilir. Bu çalışmada hadislerde onunla ilgili rivayetler, onun naklettiği rivayetler, bunların sıhhat durumları, hadis şerhlerindeki yorumların araştırılmasının gerekli olduğu düşünülmüş ve Abbâs’ın hadis kaynaklarındaki yerinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem olarak öncelikle Concardance’nin son cildinde yer alan onunla ilgili bütün rivayetler taranmış daha sonra şamile programı aracılığıyla orada zikredilmeyen, eksik olan rivayetler araştırılmıştır. Ancak araştırmamızın ilerleyen aşamalarında bütün bunların bir makaleye sığmayacağı anlaşılmıştır. Bu sebeple öncelikle Hz. Abbâs’ın naklettiği rivayetlerin isnad ve metin açısından değerlendirilmesi daha sonra onunla ilgili rivayetlerin değerlendirilmesi düşünülmüş ve bu çalışmada onun naklettiği rivayetler öne alınarak makale yazılmıştır. Onunla ilgili rivayetler ise başka çalışmaya havale edilmiştir.  Bu bağlamda Abbâs’ın naklettiği hadisler ve bunların muhtevası ve onunla ilgili rivayetlere muhaddislerin yaklaşımları tespit edilmeye çalışılmıştır. Daha sonra bu rivayetlerin sıhhat durumları ve hadis şerhlerindeki yorumlar araştırılmış, rivayetlerin isnad şemaları çıkarılmıştır.