EŞEN DELTASININ PALEOCOĞRAFYASINDA LETOON VE PATARA’NIN JEOARKEOLOJİSİ
EŞEN DELTASININ PALEOCOĞRAFYASINDA LETOON VE PATARA’NIN JEOARKEOLOJİSİ
Yazar: Öner, Ertuğ; Vardar, Serdar
Dergi: Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Vol. 5 No. 6, 2018
Anahtar kelimeler: Eşen Delta,Letoon,Patara,Lycia,Paleogeography

Antik çağlarda Likya bölgesi olarak bilinen Tekeyarımadasının güneybatısında yer alan Eşen delta ovası, Eşen çayının taşıdığıalüvyonlar ile şekillenmiştir. Delta ovası ve çevresinde Ksanthos (Xanthos),Letoon ve Patara antik kentleri bulunmaktadır. Antik kentlerin deltadaki doğalçevre değişmelerinden nasıl etkilendiklerini anlamak için 60 delgi sondajgerçekleştirilmiş, sediman örneklerinin tane boyu, kimyasal ve paleontolojikanalizleri yapılmış, 7 adet organik örnekten RC14 tarihlemesi yapılmış veeldeki verilerin ışığında alanın paleocoğrafya özellikleri belirlenmiştir. EşenOvası’nın bulunduğu alandaki tektonik çukurluk Holosen transgresyonu ilebirlikte 6000-7000 yıl önce bir körfeze dönüştürmüştür. Deniz seviyesiyükselmesi durduğunda ise bu kez Eşen Çayı’nın taşıdığı alüvyonlarla körfeziçinde bir delta gelişmiştir. Delta önce Patara’nın bulunduğu alandaki koyaulaşmayı kolaylaştırıp bu alanın liman olarak kullanılmasını sağladığı içinolumlu etki yapmıştır. Delta kıyısının giderek açık denize doğru gelişipgünümüzdeki konumuna yaklaşması ile Patara limanı kıyı boyunca oluşan denizel kumlarla dolmuş, rüzgârlarla taşınankumullarla kaplanmıştır. Zamanla bataklığa dönüşüp önemini yitirmiştir. Eşendeltası gelişiminin ilk aşamalarında Kocatepe etekleri ve çevresininkaralaşması ile Letoon kenti buradaki bir kaynağın çevresinde kurulmuştur.Ancak zamanla  delta  gelişimi sonucu taşkın sedimanları ovayüzeyini ve taban suyunu yükselmiştir. Böylece Letoon hem kıyıdan uzakta  kalmış hem de taşkın sedimanları ile örtülüptaban suyu sorunu yaşamıştır.

Antik çağlarda Likya bölgesi olarak bilinen Tekeyarımadasının güneybatısında yer alan Eşen delta ovası, Eşen çayının taşıdığıalüvyonlar ile şekillenmiştir. Delta ovası ve çevresinde Ksanthos (Xanthos),Letoon ve Patara antik kentleri bulunmaktadır. Antik kentlerin deltadaki doğalçevre değişmelerinden nasıl etkilendiklerini anlamak için 60 delgi sondajgerçekleştirilmiş, sediman örneklerinin tane boyu, kimyasal ve paleontolojikanalizleri yapılmış, 7 adet organik örnekten RC14 tarihlemesi yapılmış veeldeki verilerin ışığında alanın paleocoğrafya özellikleri belirlenmiştir. EşenOvası’nın bulunduğu alandaki tektonik çukurluk Holosen transgresyonu ilebirlikte 6000-7000 yıl önce bir körfeze dönüştürmüştür. Deniz seviyesiyükselmesi durduğunda ise bu kez Eşen Çayı’nın taşıdığı alüvyonlarla körfeziçinde bir delta gelişmiştir. Delta önce Patara’nın bulunduğu alandaki koyaulaşmayı kolaylaştırıp bu alanın liman olarak kullanılmasını sağladığı içinolumlu etki yapmıştır. Delta kıyısının giderek açık denize doğru gelişipgünümüzdeki konumuna yaklaşması ile Patara limanı kıyı boyunca oluşan denizel kumlarla dolmuş, rüzgârlarla taşınankumullarla kaplanmıştır. Zamanla bataklığa dönüşüp önemini yitirmiştir. Eşendeltası gelişiminin ilk aşamalarında Kocatepe etekleri ve çevresininkaralaşması ile Letoon kenti buradaki bir kaynağın çevresinde kurulmuştur.Ancak zamanla  delta  gelişimi sonucu taşkın sedimanları ovayüzeyini ve taban suyunu yükselmiştir. Böylece Letoon hem kıyıdan uzakta  kalmış hem de taşkın sedimanları ile örtülüptaban suyu sorunu yaşamıştır.