Genç Tüketicilerin Ekolojik Zekasının Ekolojik Ayak İzi Farkındalıkları Üzerindeki Etkisi: İstanbul İlinde Bir Uygulama
The Effect of Young Consumers’ Ecological Intelligence on Their Ecological Footprint: A Study in Istanbul
Yazar: Deniz Çakıroğlu, Arzu
Dergi: İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Vol. 12 No. 3, 2023
Anahtar kelimeler: Applied Economics (Other) ; Uygulamalı Ekonomi (Diğer) ; Ekolojik Ayak İzi Farkındalığı,Ekolojik Zeka,Tüketici Davranışı,Sürdürülebilirlik,Ekoloji ; Ecological Footprint,Ecological Intelligence,Consumer Behaviour,Sustainability,Ecology

Ekolojik ayak izi farkındalığı, bireylerin tüketim alışkanlıklarının çevreye verdiği zararı somut olarak ifade eden bir kavramdır. Doğaya verilen bu zararın bireyler tarafından fark edilmesi için sürdürülebilir yaşam tarzını ve satın alma davranışını destekleyen ekolojik zekanın geliştirilmesi gerekmektedir. Ekolojik zeka seviyesinin artmasının ekolojik ayak izi farkındalığını artırması beklenmektedir. Buradan hareketle bu çalışmanın temel amacı ekolojik zekanın ekolojik ayak izi farkındalığı üzerindeki etkisini belirlemektir. Literatürde yapılan tanımlardan bu iki değişkenin birbiriyle yakından ilişkili olduğu görülmektedir. Ancak bunların birlikte ele alındığı herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. Dolayısıyla araştırmanın bu anlamda literatürdeki boşluğu doldurması beklenmektedir. Ekolojik zekanın ekolojik ayak izi farkındalığı üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla İstanbul ilinde yaşayan genç tüketiciler üzerinde bir anket çalışması yapılarak elde edilen veriler analiz edilmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, açıklayıcı faktör analizi, doğrulayıcı faktör analizi, korelasyon analizi ve regresyon analizi kullanılmıştır. İlk olarak araştırmada kullanılan temel ölçeklerin geçerlik ve güvenilirlikleri belirlenmiştir. Daha sonra ölçeklerin örnekleme uygunluğunu belirlemek amacıyla açıklayıcı faktör analizi ve yapı geçerliliğini test etmek için doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Son olarak ekolojik zekanın ekolojik ayak izi farkındalığı üzerindeki etkisi regresyon analizi yardımıyla belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre genel olarak genç tüketicilerin ekolojik zeka seviyesinin ekolojik ayak izi farkındalıkları üzerinde etkisi bulunmaktadır. Ekolojik zeka seviyesinin artması ekolojik ayak izi farkındalığının artmasını sağlamaktadır. Buna ek olarak ekolojik zeka ölçeğinin alt boyutu olan bütünleşik bakış açısı ve sosyal zekanın gençlerin gıda ve su ayak izi farkındalığı üzerinde etkisi olduğu belirlenmiştir. Buna göre gençlerin ekolojik zekalarının duygusal alanlarla ilişkili seviyesinin geliştirilmesi onların gıda ve su kullanımı konusundaki farkındalıklarını artırmaktadır. Regresyon analizinden elde edilen diğer sonuçlara göre ekolojik zekanın bir boyutu olan ekonominin ulaşım ayak izi farkındalığı üzerinde etkisi bulunmaktadır. Dolayısıyla gençlerin ekolojik zekalarının bilişsel kısımlarıyla ilgili düzeyin artırılması onların sürdürülebilir ulaşım konusundaki farkındalıklarını artırmaktadır.

Ecological footprint awareness is a concept that concretely expresses the damage caused by the consumption habits of individuals to the environment. It is necessary to develop individuals’ ecological intelligence that supports sustainable lifestyle and purchasing behavior to realize this damage to nature.  Increasing ecological intelligence level is expected to increase ecological footprint awareness. So it is aim to determine the effect of ecological intelligence on ecological footprint awareness. These two variables are closely related to definitions in literature. However, no study was found in which these variables were considered together. Therefore, the research is expected to fill the gap in the literature in this sense. A survey was conducted on young consumers living in Istanbul and the data obtained were analyzed in order to determine ecological intelligence’s effect on ecological footprint awareness. Descriptive statistics, explanatory and confirmatory factor analysis, correlation analysis, regression analysis were used. Firstly the validity and reliability of the scales were determined. Afterwards explanatory factor analysis was performed to determine the suitability of the scales for sampling and confirmatory factor analysis was applied to test the construct validity. Finally, regression analysis was applied to determine ecological intelligence’s effect on ecological footprint awareness. To the results young consumers’ ecological intelligence generally affects their ecological footprint awareness. Ecological footprint awareness increases as the level of ecological intelligence increases. It has been determined integrated perspective and social intelligence, which are the sub-dimensions of the ecological intelligence, have an effect on the food and water footprint awareness. The increase in this level of ecological intelligence related to emotional areas increases the awareness of young people about the use of food  and water. To regression analysis, the economy, which is a dimension of ecological intelligence, effects transportation footprint awareness. The increase ecological intelligence level related to cognitive areas increases sustainable transportation awareness.