hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Zafer Toprak; Darwin’den Dersim’e Cumhuriyet ve Antropoloji, Doğan Kitap, İstanbul, 2012.
Zafer Toprak; Darwin’den Dersim’e Cumhuriyet ve Antropoloji, Doğan Kitap, İstanbul, 2012.
Yazar: Dinçer, Hasan
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 16 No. 61, 2017
Anahtar kelimeler: Political Science ; Siyaset Bilimi ; Cumhuriyet,Antropoloji,Ulus devlet,Atatürk

Prof. Dr. Zafer Toprak Boğaziçi Üniversitesi Atatürk Enstitüsü’nde çalışmaktadır. Toprak’ın İktisat Tarihi, Düşünce Tarihi, Sosyal Tarih ve Kurumlar Tarihi üzerine Türkçe ve yabancı dillerde yazılmış çok sayıda makalesi ve kitabı bulunmaktadır. Zafer Toprak’ın tanıtım yazımıza konu olan eseri, farklı zamanlarda yazılmış on sekiz makaleden oluşmaktadır. Yazıların ortak teması, Atatürk’ün son yirmi yılındaki düşünsel, kültürel arayış ve yönelişleridir. Nihai amacı ulus-devleti inşa etmek olan bu yolculuğun başlıca uğrakları antropoloji, tarih, dil ve arkeolojidir.

Prof. Dr. Zafer Toprak Boğaziçi Üniversitesi Atatürk Enstitüsü’nde çalışmaktadır. Toprak’ın İktisat Tarihi, Düşünce Tarihi, Sosyal Tarih ve Kurumlar Tarihi üzerine Türkçe ve yabancı dillerde yazılmış çok sayıda makalesi ve kitabı bulunmaktadır. Zafer Toprak’ın tanıtım yazımıza konu olan eseri, farklı zamanlarda yazılmış on sekiz makaleden oluşmaktadır. Yazıların ortak teması, Atatürk’ün son yirmi yılındaki düşünsel, kültürel arayış ve yönelişleridir. Nihai amacı ulus-devleti inşa etmek olan bu yolculuğun başlıca uğrakları antropoloji, tarih, dil ve arkeolojidir.
HATAY MÜCADELESİNE KATILANLARIN ANILARI
HATAY MÜCADELESİNE KATILANLARIN ANILARI
Yazar: Çapa, Mesut
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 16 No. 62, 2018
Anahtar kelimeler: Hatay mücadelesi,Fransız işgali,Ankara Antlaşması,Suriye,“Antakya- İskenderun Yurdu”,Hatay Egemenlik Cemiyeti.

Mondros Mütarekesi’nin ardından Hatay’da Fransızlara karşı başlatılan silahlımücadele, 1921’de Ankara Antlaşması’nın imzalanmasından sonra siyasi vediplomatik alanda devam etmiştir. Hatay mücadelesi 1938 yılında Hatay Devleti’ninkurulmasıyla sonuçlanmıştır. Başlangıçtan itibaren Hatay mücadelesinin içindebulunan Hatay Devlet Başkanı Tayfur Sökmen ve Başbakan Abdurrahman Melekanılarını yayınlamışlardır. Ahmet Faik Türkmen ise, Hatay’ın silahlı mücadeledönemini anlattığı kitabında birinci elden anılara yer vermiştir. Makalede, Hataymücadelesine katılanlardan Nuri Aydın (Konuralp), Nuri Genç, Rasim Yurtman,Samih Azmi Ezer, Kemal Akyüz, Niyazi Ramazanoğlu ve Hüsnü Halef’in kendikalemlerinden kısa anılarına yer verilecektir.Anahtar kelimeler: Hatay mücadelesi, Fransız işgali, Ankara Antlaşması, Suriye,“Antakya- İskenderun Yurdu”, Hatay Egemenlik Cemiyeti.

Mondros Mütarekesi’nin ardından Hatay’da Fransızlara karşı başlatılan silahlımücadele, 1921’de Ankara Antlaşması’nın imzalanmasından sonra siyasi vediplomatik alanda devam etmiştir. Hatay mücadelesi 1938 yılında Hatay Devleti’ninkurulmasıyla sonuçlanmıştır. Başlangıçtan itibaren Hatay mücadelesinin içindebulunan Hatay Devlet Başkanı Tayfur Sökmen ve Başbakan Abdurrahman Melekanılarını yayınlamışlardır. Ahmet Faik Türkmen ise, Hatay’ın silahlı mücadeledönemini anlattığı kitabında birinci elden anılara yer vermiştir. Makalede, Hataymücadelesine katılanlardan Nuri Aydın (Konuralp), Nuri Genç, Rasim Yurtman,Samih Azmi Ezer, Kemal Akyüz, Niyazi Ramazanoğlu ve Hüsnü Halef’in kendikalemlerinden kısa anılarına yer verilecektir.Anahtar kelimeler: Hatay mücadelesi, Fransız işgali, Ankara Antlaşması, Suriye,“Antakya- İskenderun Yurdu”, Hatay Egemenlik Cemiyeti.
MİLLİYETÇİLİĞİN MÜPHEMLİĞİ: MİLLİYETÇİLİK NEDİR?
MİLLİYETÇİLİĞİN MÜPHEMLİĞİ: MİLLİYETÇİLİK NEDİR?
Yazar: Ertan, Temuçin F.
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 16 No. 62, 2017
Anahtar kelimeler: Political Science ; Siyaset Bilimi ; Milliyetçilik,Müphemlik,Kuram,Millet,Ulus,Etnisite

Düşünsel gelişimiyle eylemsel yönü neredeyse paralel olan milliyetçiliğin, anlamı vetanımı üzerine çok sayıda düşünür, sosyal bilimci ve siyasetçi kafa yormuş ve fikritelakkileriyle kavrama katkı sağlamıştır. Milliyetçilik ile ilgili hemen her katkı, sözkonusu düşüncenin gelişimini olumlu yönde etkilediği gibi, zaman içerisinde birmüphemliğin de oluşmasını önleyememiştir. Milliyetçiliğin müphemliği, hem kenditarihsel serencamının bir parçası hem de kendi dışında dünyada gelişen diğer teorive pratiklerin bir sonucudur. Milliyetçiliğin tarihsel gelişim sürecinde, millet, etnisite,ırk ve din gibi akraba ya da hısım kavramlar da ona yol arkadaşlığı etmişlerdir. Busüreçte modernist, ilkçi, etnik-simgeci ve daimici kuramları üreten düşünürlermilliyetçiliğe katkı sunmuşlardır. Sonuçta tarihsel süreçteki yol arkadaşları vekuramlarının etkisiyle milliyetçilik, bir yandan düşünsel açıdan zenginleşirken, diğeryandan daha da müphem bir vaziyete bürünmüştür.

Düşünsel gelişimiyle eylemsel yönü neredeyse paralel olan milliyetçiliğin, anlamı vetanımı üzerine çok sayıda düşünür, sosyal bilimci ve siyasetçi kafa yormuş ve fikritelakkileriyle kavrama katkı sağlamıştır. Milliyetçilik ile ilgili hemen her katkı, sözkonusu düşüncenin gelişimini olumlu yönde etkilediği gibi, zaman içerisinde birmüphemliğin de oluşmasını önleyememiştir. Milliyetçiliğin müphemliği, hem kenditarihsel serencamının bir parçası hem de kendi dışında dünyada gelişen diğer teorive pratiklerin bir sonucudur. Milliyetçiliğin tarihsel gelişim sürecinde, millet, etnisite,ırk ve din gibi akraba ya da hısım kavramlar da ona yol arkadaşlığı etmişlerdir. Busüreçte modernist, ilkçi, etnik-simgeci ve daimici kuramları üreten düşünürlermilliyetçiliğe katkı sunmuşlardır. Sonuçta tarihsel süreçteki yol arkadaşları vekuramlarının etkisiyle milliyetçilik, bir yandan düşünsel açıdan zenginleşirken, diğeryandan daha da müphem bir vaziyete bürünmüştür.
İSTANBUL İLKOKULLARINDA OKUYAN YOKSUL ÇOCUKLARA YARDIM CEMİYETLERİ BİRLİĞİ (1940-1947)
İSTANBUL İLKOKULLARINDA OKUYAN YOKSUL ÇOCUKLARA YARDIM CEMİYETLERİ BİRLİĞİ (1940-1947)
Yazar: Ökte, Sezai Kürşat
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 16 No. 62, 2017
Anahtar kelimeler: İstanbul İlkokullarında Okuyan Yoksul Çocuklara Yardım Cemiyetleri Birliği,CHP İstanbul Vilayet Kongreleri,Savaş Ekonomisi,Yardım Cemiyetleri.

Türkiye için siyasi ve iktisadi bakımdan en buhranlı dönemlerden olan biri II. DünyaSavaşı (1939-1945) esnasında, ülkede çok sayıda yardım kuruluşu faaliyet göstermiştir.Başta Kızılay ve Çocuk Esirgeme Kurumu olmak üzere çeşitli yardım cemiyetleri,muhtaçlara yardım amacıyla çalışmıştır. Yazılı kaynaklardan yapılan incelemelerde bufaaliyetlerin belirli bir bölümüne ilişkin çeşitli araştırmaların bulunduğu görülmektedir.Ancak, 1940 yılında faaliyete başlayıp 1947 yılına kadar etkili çalışmaları olan“İstanbul İlkokullarında Okuyan Yoksul Çocuklara Yardım Cemiyetleri Birliği”hakkında aydınlatıcı ve güncel bir bilgiye rastlanmamıştır. Oysa bu dönemde iktidardaolan CHP, II. Dünya Savaşının ülkede yarattığı ekonomik sarsıntıları gidermekamacıyla büyük çaba göstermektedir. Bütün parti örgütleriyle; bir yandan halkınyoksulluk şartlarından etkilenmemesi için uğraşılırken, diğer yandan girişilen eğitimseferberliğinin de hedefine ulaşabilmesi amacıyla büyük bir gayret sarf edilmiştir. Buçalışmada; CHP İstanbul Vilayet Örgütünün yardım çabalarından biri olan İstanbulİlkokullarında Okuyan Yoksul Çocuklara Yardım Cemiyetleri Birliğinin faaliyetleri,ilgili arşiv belgelerinden faydalanılarak incelenmiştir.

Türkiye için siyasi ve iktisadi bakımdan en buhranlı dönemlerden olan biri II. DünyaSavaşı (1939-1945) esnasında, ülkede çok sayıda yardım kuruluşu faaliyet göstermiştir.Başta Kızılay ve Çocuk Esirgeme Kurumu olmak üzere çeşitli yardım cemiyetleri,muhtaçlara yardım amacıyla çalışmıştır. Yazılı kaynaklardan yapılan incelemelerde bufaaliyetlerin belirli bir bölümüne ilişkin çeşitli araştırmaların bulunduğu görülmektedir.Ancak, 1940 yılında faaliyete başlayıp 1947 yılına kadar etkili çalışmaları olan“İstanbul İlkokullarında Okuyan Yoksul Çocuklara Yardım Cemiyetleri Birliği”hakkında aydınlatıcı ve güncel bir bilgiye rastlanmamıştır. Oysa bu dönemde iktidardaolan CHP, II. Dünya Savaşının ülkede yarattığı ekonomik sarsıntıları gidermekamacıyla büyük çaba göstermektedir. Bütün parti örgütleriyle; bir yandan halkınyoksulluk şartlarından etkilenmemesi için uğraşılırken, diğer yandan girişilen eğitimseferberliğinin de hedefine ulaşabilmesi amacıyla büyük bir gayret sarf edilmiştir. Buçalışmada; CHP İstanbul Vilayet Örgütünün yardım çabalarından biri olan İstanbulİlkokullarında Okuyan Yoksul Çocuklara Yardım Cemiyetleri Birliğinin faaliyetleri,ilgili arşiv belgelerinden faydalanılarak incelenmiştir.
CUMHURİYET’E GEÇİŞTE ANKARA’DA EĞİTİMSEL GELİŞMELER
CUMHURİYET’E GEÇİŞTE ANKARA’DA EĞİTİMSEL GELİŞMELER
Yazar: Sezer Feyzioğlu, Hamiyet
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 16 No. 62, 2017
Anahtar kelimeler: Ankara,eğitim,Tanzimat,reform,batılılaşma

Bu çalışmada Tanzimat’tan Cumhuriyet dönemine kadar Ankara’da eğitimselgelişmeler analiz edilmiştir. Osmanlı İmparatorluğunda Tanzimat ile birlikte devletinidari açıdan yeniden teşkilatlanması ve eğitim kurumlarının değişimi başlamıştır.Yönetsel açıdan merkezileşmeye ek olarak Tanzimat reformları ile eğitim politikalarıve anlayışı da değişmiştir. İstanbul’da başlayan bu değişimler daha sonra taşraya daulaşmıştır. Bu reform politikaları Ankara’da da etkisini göstermiş, sosyo-ekonomikdeğişikliklere yol açmıştır. Bununla birlikte, Tanzimat reformları Ankara’daki yerelyapıyı çok fazla etkilememiş Tanzimat sonrası ortaya çıkan eğitim kurumlarıAnkara’yı da eğitimsel açıdan etkilemiş ve Ankara’da batılı tarzda okullar faaliyetegeçmiştir. Çalışmada Tanzimat sonrasında Ankara’daki eğitimin evrimi ve dönüşümüistatistikler, yıllıklar ve arşiv dokümanlarına dayanarak analiz edilmiş veCumhuriyet’e nasıl bir miras bırakıldığı belirlenmeye çalışılmıştır. Sayısal veriler vekurumsal değişiklikler, Tanzimat sonrasındaki değişimlerin geç de olsa Ankara’yaulaştığını ve Ankara’daki eğitimin batılı tarzda örgütlendiğini göstermiştir.

Bu çalışmada Tanzimat’tan Cumhuriyet dönemine kadar Ankara’da eğitimselgelişmeler analiz edilmiştir. Osmanlı İmparatorluğunda Tanzimat ile birlikte devletinidari açıdan yeniden teşkilatlanması ve eğitim kurumlarının değişimi başlamıştır.Yönetsel açıdan merkezileşmeye ek olarak Tanzimat reformları ile eğitim politikalarıve anlayışı da değişmiştir. İstanbul’da başlayan bu değişimler daha sonra taşraya daulaşmıştır. Bu reform politikaları Ankara’da da etkisini göstermiş, sosyo-ekonomikdeğişikliklere yol açmıştır. Bununla birlikte, Tanzimat reformları Ankara’daki yerelyapıyı çok fazla etkilememiş Tanzimat sonrası ortaya çıkan eğitim kurumlarıAnkara’yı da eğitimsel açıdan etkilemiş ve Ankara’da batılı tarzda okullar faaliyetegeçmiştir. Çalışmada Tanzimat sonrasında Ankara’daki eğitimin evrimi ve dönüşümüistatistikler, yıllıklar ve arşiv dokümanlarına dayanarak analiz edilmiş veCumhuriyet’e nasıl bir miras bırakıldığı belirlenmeye çalışılmıştır. Sayısal veriler vekurumsal değişiklikler, Tanzimat sonrasındaki değişimlerin geç de olsa Ankara’yaulaştığını ve Ankara’daki eğitimin batılı tarzda örgütlendiğini göstermiştir.
LOZAN SONRASI ERMENİ EMVAL-İ METRUKESİNE YÖNELİK DÜZENLEME ve UYGULAMALAR (1923-1928)
LOZAN SONRASI ERMENİ EMVAL-İ METRUKESİNE YÖNELİK DÜZENLEME ve UYGULAMALAR (1923-1928)
Yazar: Temizgüney, Firdes
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 16 No. 62, 2017
Anahtar kelimeler: Lozan Antlaşması,Ermeniler,Türkiye Büyük Millet Meclisi,emval-i metruke,Temlik Kanunu.

Sevk ve İskân Kanunu’yla başlayan ve emval-i metruke olarak adlandırılan Ermenimalları sorunu, Osmanlı dönemi yapılan hukuki düzenlemelerle aşılmaya çalışılmış,aynı faaliyetler, Osmanlı mirasını devralan TBMM Hükûmetleri döneminde de devametmiştir. Lozan Barış Antlaşması’nın imzalanması ile hukuki olarak da savaş hâlisona ermiş bulunuyordu. Bu dönemde emval-i metruke ile ilgili çalışmalara devamlaiç hukuk düzenlemelerinin ve uygulamalarının Lozan Antlaşması’yla uyumlu hâlegetirilmesi için çalışılmalar yapıldı. Ancak konunun hukuken çözümü için uğraşılsabile siyaseten ve propaganda aracı olarak sürdürülmeye çalışıldığı görülmektedir. Buçalışmanın amacı Lozan sonrasında Ermeni emval-i metrukesi ile ilgili yapılan hukukidüzenlemeleri, uygulamaları ile birlikte 1928 Temlik Kanunu’nun kabulüne kadar kigeçen süreçte arşiv kayıtları ve ilgili kaynaklar ışığında ele almaktır.

Sevk ve İskân Kanunu’yla başlayan ve emval-i metruke olarak adlandırılan Ermenimalları sorunu, Osmanlı dönemi yapılan hukuki düzenlemelerle aşılmaya çalışılmış,aynı faaliyetler, Osmanlı mirasını devralan TBMM Hükûmetleri döneminde de devametmiştir. Lozan Barış Antlaşması’nın imzalanması ile hukuki olarak da savaş hâlisona ermiş bulunuyordu. Bu dönemde emval-i metruke ile ilgili çalışmalara devamlaiç hukuk düzenlemelerinin ve uygulamalarının Lozan Antlaşması’yla uyumlu hâlegetirilmesi için çalışılmalar yapıldı. Ancak konunun hukuken çözümü için uğraşılsabile siyaseten ve propaganda aracı olarak sürdürülmeye çalışıldığı görülmektedir. Buçalışmanın amacı Lozan sonrasında Ermeni emval-i metrukesi ile ilgili yapılan hukukidüzenlemeleri, uygulamaları ile birlikte 1928 Temlik Kanunu’nun kabulüne kadar kigeçen süreçte arşiv kayıtları ve ilgili kaynaklar ışığında ele almaktır.
DEMOKRAT PARTİ DÖNEMİNDE AYDIN’DA TARIM (1950-1955)
DEMOKRAT PARTİ DÖNEMİNDE AYDIN’DA TARIM (1950-1955)
Yazar: Yılmaz, Duygu
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 16 No. 62, 2017
Anahtar kelimeler: DP,Adnan Menderes,Tarım Politikaları,Aydın.

“Demokrat Parti Döneminde Aydın’da Tarım” başlıklı çalışmada; Türkiye’nin çokpartili hayata geçişi ile birlikte kurulan ve 1950 genel seçimleri ile iktidara gelenDemokrat Parti’nin (DP) uyguladığı tarım politikaları, Aydın ili ele alınarakincelenmiştir. DP döneminin 1950-1955 yılları arasında izlemiş olduğu tarımpolitikalarının, dönemin başbakanı Adnan Menderes’in memleketi olan Aydın ilinintarımsal yapısına nasıl yansıdığı, ne gibi gelişmeler gözlemlendiği aktarılmıştır.Ayrıca çalışma da ilin dünyaca meşhur tarımsal ürünlerinden olan pamuk, tütün, incirve zeytincilik faaliyetlerindeki önemli gelişmeler de ayrıntılarıyla incelenmiştir.

“Demokrat Parti Döneminde Aydın’da Tarım” başlıklı çalışmada; Türkiye’nin çokpartili hayata geçişi ile birlikte kurulan ve 1950 genel seçimleri ile iktidara gelenDemokrat Parti’nin (DP) uyguladığı tarım politikaları, Aydın ili ele alınarakincelenmiştir. DP döneminin 1950-1955 yılları arasında izlemiş olduğu tarımpolitikalarının, dönemin başbakanı Adnan Menderes’in memleketi olan Aydın ilinintarımsal yapısına nasıl yansıdığı, ne gibi gelişmeler gözlemlendiği aktarılmıştır.Ayrıca çalışma da ilin dünyaca meşhur tarımsal ürünlerinden olan pamuk, tütün, incirve zeytincilik faaliyetlerindeki önemli gelişmeler de ayrıntılarıyla incelenmiştir.
BİR MODERNLEŞME PROJESİ OLARAK HALKEVLERİ: ÜNYE HALKEVİ VE FAALİYETLERİ (1932-1950)
BİR MODERNLEŞME PROJESİ OLARAK HALKEVLERİ: ÜNYE HALKEVİ VE FAALİYETLERİ (1932-1950)
Yazar: Yılmaz, Miraçhan
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 16 No. 62, 2017
Anahtar kelimeler: Halkevleri,Ünye Halkevi,Ünye,CHP

Türk Devrimi’nin modernleşme projelerinden biri olan Halkevleri, Cumhuriyetdöneminin en önemli kültür kurumlarından biridir. İnkılâpların halka aktarımıkonusunda aracı bir kurum olan Halkevleri, yerel ve ulusal alanda yaptığı çalışmalar,spor aktiviteleri, folklorik derlemeler gibi birçok çalışma sahasına imza atmıştır.Halkevleri resmi olarak 19 Şubat 1932 tarihinde açılıp, her yıl şube sayısını düzenlibir şekilde arttırmıştır. 19 Şubat 1934, ikinci kuruluş yıldönümünde açılmasıkararlaştırılan halkevlerinden biri olan Ünye Halkevi, kuruluşundan itibaren faaliyetkollarıyla aktif bir çalışma programı izlemiştir. Alt katındaki fırından çıkan yangınsonucu, binası kullanılamaz hale gelen Ünye Halkevi, yaşanan talihsizliğe ve uzunyıllar yeni bina arayışlarına rağmen eldeki imkânlarla faaliyetlerine devam etmiştir.Bu makalede Ünye Halkevinin faaliyetleri ve kurumsal yapısı incelenmeyeçalışılmıştır.

Türk Devrimi’nin modernleşme projelerinden biri olan Halkevleri, Cumhuriyetdöneminin en önemli kültür kurumlarından biridir. İnkılâpların halka aktarımıkonusunda aracı bir kurum olan Halkevleri, yerel ve ulusal alanda yaptığı çalışmalar,spor aktiviteleri, folklorik derlemeler gibi birçok çalışma sahasına imza atmıştır.Halkevleri resmi olarak 19 Şubat 1932 tarihinde açılıp, her yıl şube sayısını düzenlibir şekilde arttırmıştır. 19 Şubat 1934, ikinci kuruluş yıldönümünde açılmasıkararlaştırılan halkevlerinden biri olan Ünye Halkevi, kuruluşundan itibaren faaliyetkollarıyla aktif bir çalışma programı izlemiştir. Alt katındaki fırından çıkan yangınsonucu, binası kullanılamaz hale gelen Ünye Halkevi, yaşanan talihsizliğe ve uzunyıllar yeni bina arayışlarına rağmen eldeki imkânlarla faaliyetlerine devam etmiştir.Bu makalede Ünye Halkevinin faaliyetleri ve kurumsal yapısı incelenmeyeçalışılmıştır.
BELGE TRANSKRİPSİYONU DONANMA-YI OSMANÎ MUAVENET-İ MİLLİYE CEMİYETİ1
BELGE TRANSKRİPSİYONU DONANMA-YI OSMANÎ MUAVENET-İ MİLLİYE CEMİYETİ1
Yazar: Aysal, Necdet
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 16 No. 62, 2017
Anahtar kelimeler: DONANMA-YI OSMANÎ MUAVENET-İ MİLLİYE CEMİYETİ,Osmanlı Devleti,Donanma

Osmanlı Devleti’nde XVIII ve XIX. yüzyılda yaşanan siyasi ve ekonomikbunalımlara, üst üste kaybedilen ve toprak-itibar kaybına yol açan savaşlarıngerekli kıldığı yüksek askeri harcamalar da eklenince büyük bütçe açıklarıoluşmuş ve bu durum giderek artan bir şekilde ekonomiyi sarsmaya başlamıştır.XX. yüzyılın başlarında Kuzey Afrika ve Balkanlarda güç dengelerinin değiştiğive hızlı bir silahlanma yarışının başladığı günlerde, Osmanlı Devleti aleyhineAkdeniz ve Ege’de bozulan dengelerin yeniden kurulabilmesi için donanmanıngüçlendirilmesi gerekmekteydi. Bu bağlamda ülkenin içinde bulunduğuekonomik zorluklar ve donanmanın yetersizliği halkı endişeye sevk etmiş vedonanmanın yeniden modernize edilmesi yolunda çeşitli çalışmaları başlatmıştır.

Osmanlı Devleti’nde XVIII ve XIX. yüzyılda yaşanan siyasi ve ekonomikbunalımlara, üst üste kaybedilen ve toprak-itibar kaybına yol açan savaşlarıngerekli kıldığı yüksek askeri harcamalar da eklenince büyük bütçe açıklarıoluşmuş ve bu durum giderek artan bir şekilde ekonomiyi sarsmaya başlamıştır.XX. yüzyılın başlarında Kuzey Afrika ve Balkanlarda güç dengelerinin değiştiğive hızlı bir silahlanma yarışının başladığı günlerde, Osmanlı Devleti aleyhineAkdeniz ve Ege’de bozulan dengelerin yeniden kurulabilmesi için donanmanıngüçlendirilmesi gerekmekteydi. Bu bağlamda ülkenin içinde bulunduğuekonomik zorluklar ve donanmanın yetersizliği halkı endişeye sevk etmiş vedonanmanın yeniden modernize edilmesi yolunda çeşitli çalışmaları başlatmıştır.
Zafer Toprak: Türkiye’de Yeni Hayat İnkılap ve Travma 1908-1928
Zafer Toprak: Türkiye’de Yeni Hayat İnkılap ve Travma 1908-1928
Yazar: Yıldırım, Yüksel
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 16 No. 62, 2017
Anahtar kelimeler: Zafer Toprak,İnkılap,Türkiye

Prof. Dr. Zafer Toprak’ın iktisat tarihi, düşünce tarihi, sosyal tarih vekurumlar tarihi üzerine Türkçe ve yabancı dillerde yazılmış çok sayıdamakale ve kitabı bulunmaktadır.Toprak’ın tanıtım yazımıza konuolan söz konusu eserinde ise daha önceyayımlanmış üç kitabında değinilmeyen1920’li yıllar ele alınmış böylelikle diğereserleri ile arasında bir bütünlüksağlanmıştır. Eserde, Osmanlı Devleti’nde18. Yüzyılda yaşanan değişim sürecininen kritik denebilecek bir evresi ile çokuzun bir süre devam eden savaşlarınyarattığı toplumsal ve ekonomik sonuçlarbirlikte ele alınmıştır. Yaşanan toplumsalve bireysel travmalar, Cumhuriyetkurulurken iktidarın karşılaştığıproblemler, dönemin kaynaklarından çokçarpıcı bir şekilde işlenmiştir. Ayrıca1908-1928 yılları arasında Türkiye’deyaşanan sağlık sorunları, çocuk ölümleri,moda eğilimi, kadının iş hayatına girmesi,yoksulluğun tetiklediği fuhuş, intiharolayları, çocuk düşürme vb. birçok sorun

Prof. Dr. Zafer Toprak’ın iktisat tarihi, düşünce tarihi, sosyal tarih vekurumlar tarihi üzerine Türkçe ve yabancı dillerde yazılmış çok sayıdamakale ve kitabı bulunmaktadır.Toprak’ın tanıtım yazımıza konuolan söz konusu eserinde ise daha önceyayımlanmış üç kitabında değinilmeyen1920’li yıllar ele alınmış böylelikle diğereserleri ile arasında bir bütünlüksağlanmıştır. Eserde, Osmanlı Devleti’nde18. Yüzyılda yaşanan değişim sürecininen kritik denebilecek bir evresi ile çokuzun bir süre devam eden savaşlarınyarattığı toplumsal ve ekonomik sonuçlarbirlikte ele alınmıştır. Yaşanan toplumsalve bireysel travmalar, Cumhuriyetkurulurken iktidarın karşılaştığıproblemler, dönemin kaynaklarından çokçarpıcı bir şekilde işlenmiştir. Ayrıca1908-1928 yılları arasında Türkiye’deyaşanan sağlık sorunları, çocuk ölümleri,moda eğilimi, kadının iş hayatına girmesi,yoksulluğun tetiklediği fuhuş, intiharolayları, çocuk düşürme vb. birçok sorun
HALKEVLERİ BÜTÇESİ İÇİN BİR DENEME: GELİR-GİDER TABLOSUNUN TESPİTİ
HALKEVLERİ BÜTÇESİ İÇİN BİR DENEME: GELİR-GİDER TABLOSUNUN TESPİTİ
Yazar: Akter, Ahmet
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 16 No. 63, 2018
Anahtar kelimeler: Halkevleri,CHP,bütçe,gelir-gider kalemleri,hesap tablosu

Cumhuriyet Tarihimizin tozlu sayfalarında yerini almış önemli kurumlarından biri olan Halkevleri, bir yasa ile kurulmamasının sıkıntılarını her şeyden önce mali konularda yaşamıştır. Yasal olarak bir geliri olmadığı gibi standartlaştırılamayan bir bütçeye sahip olmuştur. Her ne kadar tek parti döneminin avantajlarını kullanarak kendisine bir bütçe oluşturabilmişse de çok partili düzene geçilmesiyle birlikte tartışılan bir konuma gelmiştir. Halkevlerinin bütçesini oluşturan gelir-gider tablosuna ait kalemler düzenli bir liste halinde arşivlerde henüz bulunamamıştır. Bu kalemlerin neler olduğu dağınık belgelerden tespit edilmeye çalışılmıştır. Halkevlerine genel bütçeden yapılan tahsisler için en önemli belgeler TBMM’de görüşülen Bütçe ve Kesin Hesap Kanunları ile 1950 yılında Demokrat Parti tarafından görevlendirilen Maliye Müfettişlerinin raporudur. Bu rapor eksiktir ve ayrıntılı açıklamaların bulunduğu ekleri bulunmamaktadır. Ayrıca Taşra yönetimlerinin tahsisatları da her belediyenin kendi hesap cetvelinde bir kalem olarak kaydedilmiştir. Bu kayıtlar da oldukça dağınık ve eksiktir. Bu makalede bütçe kalemlerinin para olarak tespitinden ziyade hangi kalemlerden oluştuğunu tespit etmek amaçlanmıştır.

Cumhuriyet Tarihimizin tozlu sayfalarında yerini almış önemli kurumlarından biri olan Halkevleri, bir yasa ile kurulmamasının sıkıntılarını her şeyden önce mali konularda yaşamıştır. Yasal olarak bir geliri olmadığı gibi standartlaştırılamayan bir bütçeye sahip olmuştur. Her ne kadar tek parti döneminin avantajlarını kullanarak kendisine bir bütçe oluşturabilmişse de çok partili düzene geçilmesiyle birlikte tartışılan bir konuma gelmiştir. Halkevlerinin bütçesini oluşturan gelir-gider tablosuna ait kalemler düzenli bir liste halinde arşivlerde henüz bulunamamıştır. Bu kalemlerin neler olduğu dağınık belgelerden tespit edilmeye çalışılmıştır. Halkevlerine genel bütçeden yapılan tahsisler için en önemli belgeler TBMM’de görüşülen Bütçe ve Kesin Hesap Kanunları ile 1950 yılında Demokrat Parti tarafından görevlendirilen Maliye Müfettişlerinin raporudur. Bu rapor eksiktir ve ayrıntılı açıklamaların bulunduğu ekleri bulunmamaktadır. Ayrıca Taşra yönetimlerinin tahsisatları da her belediyenin kendi hesap cetvelinde bir kalem olarak kaydedilmiştir. Bu kayıtlar da oldukça dağınık ve eksiktir. Bu makalede bütçe kalemlerinin para olarak tespitinden ziyade hangi kalemlerden oluştuğunu tespit etmek amaçlanmıştır.