MODERNLEŞME EKSENİNDE TÜRK ROMANINDA KADIN MERKEZLİ DEĞİŞİM VE FEMİNİST EDEBİYAT KURAMIYLA AHMET MİTHAT EFENDİ’NİN “VAH” İSİMLİ ROMANININ İNCELENMESİ
Women Centered Change On The Axis Of Modernization/Westernization And The Look At Women In Ahmet Mithat Efendi's Novel “Vah”
Yazar: Soy, Esra
Dergi: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 17 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Ahmet Mithat,woman,feminist literature criticism,feminism ; Ahmet Mithat,kadın,feminist edebiyat eleştirisi,feminizm

Tanzimat ile başlayanBatılılaşma/modernleşme girişimlerinin ve bu girişimi destekleyici yayınlaryapan gazete ve dergilerin etkisiyle Osmanlı Devleti’nin sosyal yaşamında büyükdeğişimler yaşanmış; Cumhuriyet’le birlikte farklı bir boyut kazanacak olankadın konusu, kadının rolleri ve toplumda kadına yönelik algı ilk kez budönemde değişmeye başlamıştır. Batılılaşma/modernleşme girişimlerine paralelolarak kadın-erkek ilişkilerinde giderek artan serbestlik, aile hayatı ve evdüzenindeki değişim de Tanzimat’tan itibaren Türk anlatısının (hikâye veromanın) konuları arasına girmiştir.Romanın bir tür olarakTürk edebiyatında yerleşmesinde önemli payı bulunan Ahmet Mithat Efendi,yüzeysel batılılaşma/modernleşme anlayışının toplum yaşamında ortaya çıkardığıolumsuzluklara (çatışma ve gülünçlükler, yapay ve sonradan görme tipler... vs.)ve bunların gündelik hayattaki yansımalarına sıklıkla romanlarında yervermiştir. Yazarın 1882 yılında neşrettiği Vah adlı romanı, yanlış Batılılaşmasonucunda ortaya çıkan ahlakî dejenerasyonu, kadın-erkek ilişkileriçerçevesinde ve bir kadın kahraman etrafında ele aldığı romanlarından biridir. Bu makaledeBatılılaşma/modernleşme ekseninde Türk romanında kadın merkezli değişime birörnek olarak Ahmet Mithat Efendi’nin “Vah” adlı romanı (vaka, kişi, zaman,mekân ve anlatıcı gibi) roman unsurları ekseninde değerlendirilecek; romandakadına bakış, kadın meselesinin ele alınışı, kadına yönelik değer vetanımlamalar gibi konular feminist edebiyat eleştirisi yöntemiyleincelenecektir

There havebeen major changes in the Ottoman Empire’s social life due to the effect ofWesternization/modernization attempts that started with Tanzimat and theinfluence of newspapers and magazines supporting this initiative. The topic ofwoman, the role of woman and the perception of woman in society that will gaina different dimension with the Republic have started to change for the firsttime in this period. In parallel with the Westernization/modernizationattempts, ever-increasing freedom in female-male relations, the change infamily life and house layout have become the topics of Turkish narrative (storyand novel) beginning from Tanzimat. Ahmet MithatEfendi, who has a significant role in the settlement of novel in Turkishliterature as a genre, often included in his novels the negativities ofsuperficial modernization in social life (conflicts and funniness, unnaturaland parvenu characters etc.) and their everyday reflections. His novel Vah,published in 1882, is one his novels in which moral degeneration that emergedas a result of false Westernization was dealt with, in the context ofmale-female relations and around a female hero. In this article, in theaxis of westernization/modernization, the woman-centered change in the Turkishnovel will be evaluated on the line of novel elements in the example of AhmetMithat Efendi's novel “Vah” (such as case, person, time, space and narrator),and in the novel the topics such as the approach to woman, the handling ofwoman issues, values and definitions for woman will be examined throughfeminist literature criticism.