HİTİT HUKUKİ METİNLERİNDE ATAERKİLLİK VE ANAERKİLLİK IŞIĞINDA VERASET
HİTİT HUKUKİ METİNLERİNDE ATAERKİLLİK VE ANAERKİLLİK IŞIĞINDA VERASET
Yazar: Kumaş, Arif
Dergi: Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Hitit,Anadolu,Hukuk,Veraset

Anadolu’nunilk merkezi siyasi devletini kuran Hititler, askerî, siyasi, ekonomik ve sosyalalanlarda olduğu gibi hukuk alanında da özenli bir kurumsallaşmaya gitmiş,“Eski Devlet” zamanından itibaren muhtelif konularda kanun hükümleri hazırlayıpkayıt altına almıştır. Bunlar, devletin işleyişiyle ilgili ferman, vasiyetname,talimatname ve 200 maddeden oluşan ve tarım, üretim, ceza hukuku ve aile hukukugibi birçok alanda hükümler içeren Hitit kanunudur. Kanun niteliğindekihükümlerde aile hukuku, evlenme, boşanma, içgüveyilik, evlatlık alma gibikonuların yanı sıra veraset hususunda da bilgiler bulunmaktadır. Hitit hukukimetinlerinde veraset meselesi ataerkil aile yapısı temelinde ortaya çıkmıştır. Nitekim I. Hattušili, Hitit tahtı için kız kardeşiHaštayar’ın oğlu Huzziya’yı veliahtlıktan azledip yerine I. Muršili’yi veliahttayin ettiğini vasiyet etmiştir. Telipinu Fermanı’nda kraliyet ailesininveraset sırası düzenlenirken kralın hiç oğlu yoksa en büyük kızının kocasınınkral yapılması ve Hitit kanununun bazı maddelerinde erkekler kadınlardan dahaönceliklidir. Bütün bunlar Hititlerde ataerkil toplum yapısının birneticesidir. Bunun yanında kadınların da “iwaru” denilen çeyizlerivardır ki evlenen kadının yanında kocasının evine götürdüğü bu çeyiz, kadın öldüğündeardında bırakabileceği mirası, boşanma durumunda ise yanında babasının evinegetirebileceği mal varlığıdır. Hitit kanunlarında kadınların erkeklere görebazı ayrıcalıklarının olması, Hititlerde anaerkil bir aile yapısının bulunduğugörüşünü ortaya çıkarmaktadır. Ayrıca bu durum M.Ö. III. Binyılda Anadolu’davar olan yerli anaerkil aile yapısından kalma izler olarak da görülmektedir.

Anadolu’nunilk merkezi siyasi devletini kuran Hititler, askerî, siyasi, ekonomik ve sosyalalanlarda olduğu gibi hukuk alanında da özenli bir kurumsallaşmaya gitmiş,“Eski Devlet” zamanından itibaren muhtelif konularda kanun hükümleri hazırlayıpkayıt altına almıştır. Bunlar, devletin işleyişiyle ilgili ferman, vasiyetname,talimatname ve 200 maddeden oluşan ve tarım, üretim, ceza hukuku ve aile hukukugibi birçok alanda hükümler içeren Hitit kanunudur. Kanun niteliğindekihükümlerde aile hukuku, evlenme, boşanma, içgüveyilik, evlatlık alma gibikonuların yanı sıra veraset hususunda da bilgiler bulunmaktadır. Hitit hukukimetinlerinde veraset meselesi ataerkil aile yapısı temelinde ortaya çıkmıştır. Nitekim I. Hattušili, Hitit tahtı için kız kardeşiHaštayar’ın oğlu Huzziya’yı veliahtlıktan azledip yerine I. Muršili’yi veliahttayin ettiğini vasiyet etmiştir. Telipinu Fermanı’nda kraliyet ailesininveraset sırası düzenlenirken kralın hiç oğlu yoksa en büyük kızının kocasınınkral yapılması ve Hitit kanununun bazı maddelerinde erkekler kadınlardan dahaönceliklidir. Bütün bunlar Hititlerde ataerkil toplum yapısının birneticesidir. Bunun yanında kadınların da “iwaru” denilen çeyizlerivardır ki evlenen kadının yanında kocasının evine götürdüğü bu çeyiz, kadın öldüğündeardında bırakabileceği mirası, boşanma durumunda ise yanında babasının evinegetirebileceği mal varlığıdır. Hitit kanunlarında kadınların erkeklere görebazı ayrıcalıklarının olması, Hititlerde anaerkil bir aile yapısının bulunduğugörüşünü ortaya çıkarmaktadır. Ayrıca bu durum M.Ö. III. Binyılda Anadolu’davar olan yerli anaerkil aile yapısından kalma izler olarak da görülmektedir.