İzmir İlinde Bulunan Nadir, Endemik ve Tehdit Altındaki Bitki  Türlerinin Toplanması ve Ex Situ Muhafazası
Collection and Ex Situ Conservation of Rare, Endemic and Threatened Plant Species in İzmir Province
Yazar: Oğur, Erdinç
Dergi: ANADOLU Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, Vol. 31 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Agricultural, Veterinary and Food Sciences ; Ziraat, Veterinerlik ve Gıda Bilimleri ; İzmir,nadir ve endemik bitkiler,ex situ koruma,herbaryum örneği,tohum gen bankası ; İzmir,rare and endemic plants,ex situ conservation,herbarium specimens,seed gene bank

Endemik ve nadir bitkiler bir ülkenin bitkisel genetik kaynak zenginliklerinin başında gelmektedir. Ülkenin sahip olduğu zengin genetik kaynaklar ekonomik, sosyal ve kültürel değerleri nedeniyle stratejik bir öneme sahiptir. Bitki genetik kaynaklarımızın korunması, mevcut ve gelecek nesiller için sürdürülebilir kullanımının sağlanarak ekonomik değere dönüştürülmesi ülkemiz için büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, İzmir ilinde bulunan endemik, nadir ve tehdit altındaki bitki türlerinin toplanması ve ex situ muhafazası amacıyla 2014-2018 yılları arasında gerçekleştirilmiştir. Yapılan arazi çalışmaları sonucunda toplanan örneklerin 188 tanesinin çalışmada hedeflenen taksonlar olduğu belirlenmiştir. Bu türlerden 115 tanesi endemik, 48 tanesi tip örneği Türkiye olan, 13 tanesi nadir ve 12 tanesi endemik ya da nadir olmayıp IUCN kriterlerine göre tehdit kategorisinde olan taksonlardır. Yapılan arazi çalışmaları sonucunda tespit edilen taksonların IUCN tehdit kriterlerine göre tehlike kategorileri de belirlenmiştir. Bu taksonlardan bir takson Doğada Tükenmiş (EW), 6 takson Kritik (CR), 19 takson Tehlikede (EN), 36 takson Duyarlı (VU), 9 takson Korumaya Tabi (CD), 50 takson Düşük Riskli (LC), 14 takson Tehdite Yakın (NT) ve 3 takson Veri Yetersiz (DD) kategorisindedir. Hedef türlerin 188’inin herbaryum örnekleri alınırken 75’inden tohum materyali alınmıştır. Toplanan herbaryum örnekleri ETAE Herbaryumunda (İZ), tohum materyali ETAE Ulusal Tohum Gen Bankasında muhafazaya alınmıştır. Bu çalışmanın sonuçları, endemik ve nadir bitkilerimizin iyi tanınması, korunması ve çoğaltılarak ekonomiye kazandırılması açısından önemlidir.

Endemic and rare plants are at the foremost of a country’s plant genetic resource richness. The rich genetic resources of the country have a strategic importance due to their economic, social and cultural values. It is of great importance for Turkey to protect plant genetic resources and to transform them into economic value by ensuring their sustainable use for current and future generations. This study was carried out between 2014-2018 for the collection and ex situ conservation of endemic, rare and endangered plant species in İzmir Province. As a result of the field studies, it was determined that 188 of the collected specimens were the target species taxa of the study. Overall, 115 out of 188 specimens are endemic, 48 are type samples which are only found in Turkey, 13 are rare and 12 are neither endemic nor rare but categorized as endangered according to IUCN criteria. The conservation status of the taxa found as a result of the field studies were also determined according to IUCN criteria. Among these taxa 1 is in the Extinct in the Wild (EW) category, 6 are in the Critically (CR), 19 are in the Endangered (EN), 36 are in the Vulnerable (VU), 9 are in the Conservation Dependent (CD), 50 are in the Least Concern (LC), 14 are in the Near Threatened (NT) and 3 are in the Data Deficient (DD) categories. While herbarium specimens were taken from 188 of the target species, seed material was taken from 75 of them. The collected herbarium samples were kept at the AARI Herbarium (IZ) and the seed material were kept National Seed Gene Bank at AARI. The results of this study are important allowing for our endemic and rare plants to be well known, protected, and reproduced and to contribute to the economy.