Ağaç Ürünleri İmalatı Sektörünün Ölçek Bazlı Karlılık Performansının DuPont Analiz Tekniği ile Değerlendirilmesi
Evaluation of the Scale-Based Profitability Performance of the Wood Products Manufacturing Sector Using DuPont Analysis Technique
Yazar: Bakir, Kıvanç; Yavuz, Hasan
Dergi: Bartın Orman Fakültesi Dergisi, Vol. 28 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Forest Industry Management ; Orman Endüstri İşletmeciliği ; Business Administration ; İşletme ; Ağaç Ürünleri İmalatı,DuPont Analiz Tekniği,Varyans Analizi,Karlılık Performansı ; Wood Products Manufacturing,DuPont Analysis Technique,Variance Analysis,profitability performance

Yapılan çalışma ile Türkiye’de ağaç ürünleri imalatı sektöründe faaliyet gösteren kurumlar vergisi mükellefi işletmelerin 2009-2023 yılları arasındaki kârlılık performansları ölçek bazlı olarak DuPont analiz tekniği ile değerlendirilmiştir. Araştırma verileri Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından hazırlanan sektör bilançolarından elde edilmiştir. Yapılan çalışma ile mikro, küçük, orta ve büyük ölçekli işletmelerin 2009-2023 yılları arasındaki satış kârlılığı (ROS), aktif kârlılığı (ROA) ve öz sermeye kârlılığı (ROE) oranları karşılaştırılmış ve ölçekler arasında anlamlı bir fark bulunup bulunmadığı test edilmiştir. Araştırma kapsamında Kruskal–Wallis non-parametrik varyans analizi ve Dunn–Bonferroni post-hoc testleri, SPSS istatistik programında yapılmıştır. Araştırma bulguları en düşük satış kârlılığının küçük ölçekli işlemelerde, en yüksek satış kârlılığın ise büyük ölçekli işletmelerde gerçekleştiğini göstermiştir. Çalışma sonunda ağaç ürünleri imalatı sektöründe aktif kârlılığı ve öz sermaye kârlılığının ise ölçek büyüdükçe arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Diğer bir ifade ile en düşük aktif kârlılığı ve öz sermaye kârlılığı mikro ölçekli işletmelerde gerçekleşirken en yüksek aktif kârlılığı ve öz sermaye kârlılığının ise büyük ölçekli işletmelerde gerçekleştiği görülmüştür. Yapılan fark analizleri sonucunda da aktif kârlılığı ve öz sermaye kârlılığında mikro ölçekli işletmelerin diğer ölçeklerdeki işletmelerden anlamlı şekilde farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma sonucunda ağaç ürünleri imalatı sektöründe ölçek ekonomisinin geçerli olduğu ve dezavantajlı konumda olan daha mikro ve küçük ölçekli işletmelerin satış kârlılığı, aktif kârlılığı ve öz sermaye kârlılığını artırmaya yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur.

The study evaluated the profitability performance of corporate tax-paying businesses operating in the wood products manufacturing sector in Turkey between 2009 and 2023 on a scale basis using the DuPont analysis technique. The research data was obtained from sector balance sheets prepared by the Central Bank of the Republic of Turkey (CBRT). The study compared the return on sales (ROS), return on assets (ROA), and return on equity (ROE) ratios of micro, small, medium, and large-scale enterprises between 2009 and 2023 and tested whether there was a significant difference between the scales. Within the scope of the research, Kruskal–Wallis non-parametric variance analysis and Dunn–Bonferroni post-hoc tests were performed using the SPSS statistical program. Research findings indicate that the lowest sales profitability occurs in small-scale operations, while the highest sales profitability occurs in large-scale businesses. The study concluded that in the wood products manufacturing sector, both operating profitability and return on equity increase as the scale of operations grows. In other words, the lowest operating profitability and return on equity were observed in micro-scale businesses, while the highest operating profitability and return on equity were observed in large-scale businesses. The difference analyses also revealed that micro-scale enterprises differed significantly from enterprises of other scales in terms of asset profitability and return on equity. The study concluded that economies of scale are valid in the wood products manufacturing sector and presented various recommendations for micro and small-scale enterprises, which are at a disadvantage, to increase their sales profitability, asset profitability, and equity profitability.