TOPLUMSAL YAPININ AYNASI OLARAK SİNEMA: SÖYLEM VE ELEŞTİREL SÖYLEM ANALİZ YÖNTEMLERİNE GÖRE AYLA FİLMİNİN ÇÖZÜMLEMESİ
TOPLUMSAL YAPININ AYNASI OLARAK SİNEMA: SÖYLEM VE ELEŞTİREL SÖYLEM ANALİZ YÖNTEMLERİNE GÖRE AYLA FİLMİNİN ÇÖZÜMLEMESİ
Yazar: Yıldırım, Erhan
Dergi: İnönü Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi (İNİF E-Dergi), Vol. 3 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Toplumsal Yapı,Sinema,Gerçeklik

TOPLUMSALYAPININ AYNASI OLARAK SİNEMA; Söylemve Eleştirel Söylem Analiz Yöntemlerine Göre Ayla Filminin Çözümlemesi*   Dr. ErhanYILDIRIM* ÖZETSinema, sanatın ve estetiğindesteği ile toplumun içinde cereyan eden toplumsal olaylara, hareketlere ışıktutarak yaşanılanları gösterebilme, izleyicileri harekete geçirebilmeözelliğine sahiptir. Bunu gerçekleştirirken toplumsal olayların görünmeyenyanını gösterebilme, fark edilmeyenleri fark ettirebilme becerisine sahiptir.Sanatın içinde fiziksel gerçekliğiaktarma konusunda başka bir sanat dalının sahip olmadığı bir nesnelliğe sahipolduğu düşünülen sinemanın, fiziksel gerçekliği olduğu gibi aktarmak suretiyle,seyircinin yüzeyin altında yatan gerçeği kavrayacağına inanılmaktadır. Sinemagerçeği ortaya koyarken kendi dilini kullanır. Kendi dilini kullanan sinema,sinema gerçeğini gerçekle anlatan bir sanat olarak karşımıza çıkar. Sinemanıniçeriği, yaşanılan zamanın inançlarını, tavırlarını ve değerlerini yansıtır.Sinemada gösterilen şeyler, gösterilenin toplumsal, siyasal, ekonomik,kültürel, ideolojik, estetik vb. gösterinin etkin bir biçimde geçtiği dönemintarihsel, dönemsel ve toplumsal özelliklerine göre belirlenir. Burada dasinemanın sosyolojik yapısı ortaya çıkar ki bu da sinemanın toplumbiliminioluşturur. Sinema toplumbiliminin içinde toplumsal olaylar, olgular vehareketler vardır.Toplum insanın ürünüdür, insandatoplumun ürünüdür. Dolayısıyla aralarında karşılıklı bir neden sonuç ilişkisive etkileşim vardır. Bu etkileşim sonucunda toplumun dinamikleri hareketegeçer. Bu hareket toplumsal olayları ve dinamikleri ortaya çıkartır. Budinamikler toplumsal olaylara sebebiyet verir. Bu çalışmada yer verilen örnektoplumsal olay Kore savaşında yaşanmış gerçek olaylardır. Bu çalışmanın amacı, filmyaratıcılarının ortaya koyduğu gerçeklik ile toplumsal gerçeklik arasındakifarklar nelerdir? Sorusunun cevabını Ayla filmi üzerinden verebilmektir. Toplumsal yapının aynası olduğudüşünülen sinema konusu teorik çerçevede ele alınmıştır. Çalışmaya örnek olarakseçilmiş film Ayla’nın çözümlemesi söylem ve eleştirel söylem analiziçerçevesinde yapılmıştır.Çalışmanın sonuç bölümünde Aylafilminde Türk insanının yapısı sevgi üzerinden, meslek aşkı üzerinden, adamlıkve insanlık üzerinden verilmiştir. Milliyetçiliğin özünde de olan bu konularfilmin ana temasını oluşturmuştur. Ayla’nın olay örgüsünün iskeletini oluşturanmilliyetçi temaların sunumunda estetiğin öğeleri filmi keyifle izlenecek birsanat eseri haline getirmiştir. ANAHTAR KELİMELER: Toplumsal Yapı, Sinema,Gerçeklik. KAYNAKLAR Büker,Seçil (2012). Sinemada Anlam Yaratma. (2.Baskı).İstanbul: Hayalperest Yayınevi. Dijk,Teun Van (2003). Söylem ve İdeoloji: Çok Alanlı Bir Yaklaşım. (Hazırlayan:Barış Çoban, Zeynep Özarslan).  Söylem Ve İdeoloji: Mitoloji, Din, İdeoloji.İstanbul: Su Yayınları. Güçhan, Gülseren (1992). ToplumsalDeğişme ve Türk Sineması, Ankara: İmge Kitabevi. Kolker,Robert (2011). Film, Biçim, Kültür,(Yayına Hazırlayan: Ertan Yılmaz). (Çevirenler: Fırat Ertınaz, Ali Güney,Zeynep Özen, Onur Şakır, Perihan Tokem, Dilek Tunalı, Ertan Yılmaz). Ankara: Deki Basım Yayım Ltd. Kracauer,Siegfried (2015). Film Teorisi-FizikselGerçekliğin Kurtuluşu. (Çeviren: Özge Çelik).  İstanbul: Metis Yayınları. Platon(2008). Devlet. (Çeviren: SabahattinEyüpoğlu, Mehmet Ali Camgöz). (15. Baskı). İstanbul: Türkiye İş Bankası KültürYayınları. Yaylagül,Levent (2004). 1960-1970 Dönemi Türk Sinemasında Düşünce Akımları. (Editör:Fatma Dalay Küçükkurt ve Ahmet Gürata). SinemadaAnlatı ve Türler. Ankara: Vadi Yayınları.

TOPLUMSALYAPININ AYNASI OLARAK SİNEMA; Söylemve Eleştirel Söylem Analiz Yöntemlerine Göre Ayla Filminin Çözümlemesi*   Dr. ErhanYILDIRIM* ÖZETSinema, sanatın ve estetiğindesteği ile toplumun içinde cereyan eden toplumsal olaylara, hareketlere ışıktutarak yaşanılanları gösterebilme, izleyicileri harekete geçirebilmeözelliğine sahiptir. Bunu gerçekleştirirken toplumsal olayların görünmeyenyanını gösterebilme, fark edilmeyenleri fark ettirebilme becerisine sahiptir.Sanatın içinde fiziksel gerçekliğiaktarma konusunda başka bir sanat dalının sahip olmadığı bir nesnelliğe sahipolduğu düşünülen sinemanın, fiziksel gerçekliği olduğu gibi aktarmak suretiyle,seyircinin yüzeyin altında yatan gerçeği kavrayacağına inanılmaktadır. Sinemagerçeği ortaya koyarken kendi dilini kullanır. Kendi dilini kullanan sinema,sinema gerçeğini gerçekle anlatan bir sanat olarak karşımıza çıkar. Sinemanıniçeriği, yaşanılan zamanın inançlarını, tavırlarını ve değerlerini yansıtır.Sinemada gösterilen şeyler, gösterilenin toplumsal, siyasal, ekonomik,kültürel, ideolojik, estetik vb. gösterinin etkin bir biçimde geçtiği dönemintarihsel, dönemsel ve toplumsal özelliklerine göre belirlenir. Burada dasinemanın sosyolojik yapısı ortaya çıkar ki bu da sinemanın toplumbiliminioluşturur. Sinema toplumbiliminin içinde toplumsal olaylar, olgular vehareketler vardır.Toplum insanın ürünüdür, insandatoplumun ürünüdür. Dolayısıyla aralarında karşılıklı bir neden sonuç ilişkisive etkileşim vardır. Bu etkileşim sonucunda toplumun dinamikleri hareketegeçer. Bu hareket toplumsal olayları ve dinamikleri ortaya çıkartır. Budinamikler toplumsal olaylara sebebiyet verir. Bu çalışmada yer verilen örnektoplumsal olay Kore savaşında yaşanmış gerçek olaylardır. Bu çalışmanın amacı, filmyaratıcılarının ortaya koyduğu gerçeklik ile toplumsal gerçeklik arasındakifarklar nelerdir? Sorusunun cevabını Ayla filmi üzerinden verebilmektir. Toplumsal yapının aynası olduğudüşünülen sinema konusu teorik çerçevede ele alınmıştır. Çalışmaya örnek olarakseçilmiş film Ayla’nın çözümlemesi söylem ve eleştirel söylem analiziçerçevesinde yapılmıştır.Çalışmanın sonuç bölümünde Aylafilminde Türk insanının yapısı sevgi üzerinden, meslek aşkı üzerinden, adamlıkve insanlık üzerinden verilmiştir. Milliyetçiliğin özünde de olan bu konularfilmin ana temasını oluşturmuştur. Ayla’nın olay örgüsünün iskeletini oluşturanmilliyetçi temaların sunumunda estetiğin öğeleri filmi keyifle izlenecek birsanat eseri haline getirmiştir. ANAHTAR KELİMELER: Toplumsal Yapı, Sinema,Gerçeklik. KAYNAKLAR Büker,Seçil (2012). Sinemada Anlam Yaratma. (2.Baskı).İstanbul: Hayalperest Yayınevi. Dijk,Teun Van (2003). Söylem ve İdeoloji: Çok Alanlı Bir Yaklaşım. (Hazırlayan:Barış Çoban, Zeynep Özarslan).  Söylem Ve İdeoloji: Mitoloji, Din, İdeoloji.İstanbul: Su Yayınları. Güçhan, Gülseren (1992). ToplumsalDeğişme ve Türk Sineması, Ankara: İmge Kitabevi. Kolker,Robert (2011). Film, Biçim, Kültür,(Yayına Hazırlayan: Ertan Yılmaz). (Çevirenler: Fırat Ertınaz, Ali Güney,Zeynep Özen, Onur Şakır, Perihan Tokem, Dilek Tunalı, Ertan Yılmaz). Ankara: Deki Basım Yayım Ltd. Kracauer,Siegfried (2015). Film Teorisi-FizikselGerçekliğin Kurtuluşu. (Çeviren: Özge Çelik).  İstanbul: Metis Yayınları. Platon(2008). Devlet. (Çeviren: SabahattinEyüpoğlu, Mehmet Ali Camgöz). (15. Baskı). İstanbul: Türkiye İş Bankası KültürYayınları. Yaylagül,Levent (2004). 1960-1970 Dönemi Türk Sinemasında Düşünce Akımları. (Editör:Fatma Dalay Küçükkurt ve Ahmet Gürata). SinemadaAnlatı ve Türler. Ankara: Vadi Yayınları.