İdeal Okul Yöneticilerinin Yetiştirilmesi: Türkiye İçin Bir Model Önerisi
Training Ideal School Administrators: A Model Proposal for Türkiye
Yazar: Oynar, Görkem; Şahin, İdris
Dergi: Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, Vol. 16 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Other Fields of Education (Other) ; Alan Eğitimleri (Diğer) ; School principal,ideal school administrator,school administrator training. ; Okul müdürü,İdeal okul yöneticisi,okul yöneticisi yetiştirme

Bu araştırmanın amacı, Türkiye'deki ideal okul yöneticisi algılarını belirlemek ve okul yöneticisi yetiştirilmesine yönelik bir model önerisi sunmaktır. Karma yöntem kullanılarak nicel ve nitel veriler toplanmıştır. Araştırmanın nicel kısmı, Manisa'da çeşitli okullarda çalışan 434 öğretmenden elde edilen verilerle gerçekleştirilmiştir. Nicel veriler, "İdeal Okul Yöneticisi Ölçeği (İOYÖ)" ile toplanmış ve çeşitli istatistiksel testlerle analiz edilmiştir. Nitel veriler 12 okul müdürü ile birebir görüşmeler ile toplanmıştır. Araştırmanın nicel verilerine göre öğretmenlerin çalışmakta oldukları okul müdürlerine ilişkin ideal okul yöneticisi algıları X=3,67– “Katılıyorum” düzeyindeyken beklenti düzeyleri X̄=4,54 – “Tamamen katılıyorum” düzeyindedir. Okul müdürü katılımcıların öğretmenlerin görüşlerini destekler nitelikte olduğu görülmüştür. Oluşturulacak model önerisine temel oluşturmak amacıyla okul müdürü katılımcılara ilk müdürlük deneyiminde karşılaştıkları zorluklar ve okul yöneticilerin yetiştirilmesi konusundaki görüşleri de alınmıştır. Yapılan literatür taraması ve elde edilen araştırma bulguları doğrultusunda Türkiye için "Aşamalı ve Sürekli Gelişim Odaklı Okul Yöneticisi Yetiştirme Modeli" önerisi sunulmuştur. Bu model, okul yöneticiliği öncesi ve esnasında alınacak eğitimler olarak iki aşamadan oluşmaktadır. Eğitimlerin ilk ayağını öğretmenlik bölümlerinde okuyan öğrencilerin katılabileceği okul yöneticiliği yan dal programları oluşturmaktadır. Bu eğitimlerin benzeri “Temel Okul Yöneticiliği Eğitimi” adı altında öğretmenlik mesleğine atandıktan sonra da alınabilecektir. Bu eğitimler yerel eğitim birimleri olan il müdürlüklerince verileceği gibi okul yöneticileri mesleki birliklerince de verilebilecektir. Söz konusu bu eğitimlerde teorik derslerin yanı sıra gözlem uygulamasının da olması planlanmıştır. Modele göre temel okul yöneticiliği eğitimi alarak okul müdür yardımcılığı görevini belirli bir süre ifa eden yöneticiler üç dönemlik “Okul Müdürlüğü Yeterlik Programına” alınacaklar; teorik dersler, gözlem raporları ve dönem projesinden sonra “Okul Müdürlüğü Yeterlik Sertifikasına” sahip olacaklardır.

The aim of this research is to determine perceptions of the ideal school principal in Turkey and propose a model for developing school leadership. A mixed-method approach was employed, gathering both quantitative and qualitative data. The quantitative phase involved data collected from 434 teachers working in various schools in Manisa. Data were gathered using the "Ideal School Principal Scale (ISPS)" and analyzed through various statistical tests. According to the quantitative data, teachers' perceptions of their school principals averaged at X‾=3.67\overline{X}=3.67X=3.67 on a scale of agreement, whereas their expectations averaged at X‾=4.54\overline{X}=4.54X=4.54, indicating a high level of agreement. Qualitatively, school principals' views were found to support teachers' perceptions. To lay the foundation for the proposed model, school principals were interviewed regarding their initial challenges in assuming the role and their views on leadership development. Based on a literature review and research findings, the study proposes a "Gradual and Continuous Development-Focused School Leadership Development Model" for Turkey. This model consists of two stages of training: first, optional school leadership minor programs for undergraduate students majoring in education, and second, a "Basic School Leadership Training" available post-appointment to teaching positions. These training sessions can be provided by local educational authorities or professional associations of school administrators and include theoretical courses alongside practical observation. According to the model, after completing basic school leadership training and serving as deputy principals for a specified period, administrators would enroll in a three-term "School Leadership Competency Program." Upon completing theoretical courses, observation reports, and a term project, they would be awarded a "School Leadership Competency Certificate."