ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİ MADDİ KÜLTÜRÜ (1923-1950): OTURMA MOBİLYASI ÜSLUPLARI
MATERIAL CULTURE OF THE EARLY REPUBLICAN PERIOD (1923-1950): SEATING FURNITURE STYLES
Yazar: Özdemir Türker, Nihan; Özkan, Ayşen
Dergi: Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 32 No. 3, 2023
Anahtar kelimeler: Visual Communication Design (Other) ; Görsel İletişim Tasarımı (Diğer) ; Early Republican Period,Seating Furniture,Furniture History,Furniture Styles,Material Culture ; Erken Cumhuriyet Dönemi,Oturma Mobilyası,Mobilya Tarihi,Mobilya Üslupları,Maddi Kültür

Türkiye tarihinde Erken Cumhuriyet Dönemi, mevcut kültürel mirası ve yeni kültürel oluşumları ile pek çok farklı etkinin görüldüğü maddi kültüre sahip olması bakımından önemlidir. Bu dönemde, çeşitli üslup ve türlerdeki oturma mobilyaları birbirinden farklı kökenlere sahip maddi kültür unsurları olarak yer almaktadır. Bu anlamda çalışmada, Erken Cumhuriyet Dönemi’nde (1923-1950) kullanılmış olan oturma mobilyalarındaki üslup çeşitliliğini kültürel kökenleriyle birlikte değerlendirmek amaçlanmıştır. Bu kapsamda, alan yazını, fotoğraf arşivleri ile çeşitli kaynaklar üzerinden bilgi ve belge taraması yürütülmüştür. Elde edilen veriler içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Türkiye’de hem ithal edilen hem de yerli üretime sahip oturma mobilyalarından kamu yapılarında ve konutlarda kullanılmış olduğu görülen örnekler ele alınmıştır. Analiz sonucunda, maddi kültür öğesi olarak Erken Cumhuriyet Dönemi’nde kullanılan başlıca oturma mobilyası üsluplarının Barok, Rokoko, Ampir, Art Nouveau ve Art Deco üslupları olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, spesifik mobilya modellerinden ve o dönemin çağdaş gelişmelerden etkilenerek tasarlanan mobilyalar bulunmaktadır. Türk kültüründe yer alan geleneksel referanslı mobilyalar da kullanılmaya devam etmiştir. Sonuç olarak, Erken Cumhuriyet Dönemi’nde kullanılan oturma mobilyalarının Türkiye Cumhuriyeti’nin temel ilkelerinden biri olan çağdaşlaşmayı temsil ettiği ve 1950’ler ve sonrasında Türk toplumunun her kesiminde kullanımının yaygınlaşmasına ışık tuttuğu görülmektedir. Bu anlamda, ülkenin kültürel zenginliğini yansıtan ve çeşitli üsluplarda görülen oturma mobilyasının önemli bir maddi kültür öğesi olduğu anlaşılmaktadır.

The Early Republican Period holds significant importance in the history of Türkiye due to its rich cultural heritage, the emergence of new cultural formations, and the diverse material culture influenced by various sources. During this period, seating furniture in various styles and types became prominent as material culture elements with diverse origins. The study aims to evaluate the style diversity of seating furniture used in the Early Republican Period (1923–1950) and explore its cultural origins. To achieve this, we conducted information and document reviews using literature, photograph archives, and various sources. The acquired data were analyzed through content analysis. We examined examples of both imported and domestically produced seating furniture used in public buildings and residences in Türkiye. The findings revealed that the primary styles of seating furniture observed as material culture in the Early Republican Period included Baroque, Rococo, Empire, Art Nouveau, and Art Deco styles. Additionally, specific furniture models from the period and contemporary developments had an impact on furniture designs, and traditional Turkish culture-referenced furniture was still in use. As a result, it becomes apparent that the seating furniture employed during the Early Republican Period served as a representation of modernization, which was a fundamental policy of the Republic of Türkiye. Furthermore, it sheds light on the widespread use of such furniture in various segments of Turkish society from the 1950s and beyond. In this regard, seating furniture, which manifests in diverse styles and reflects the cultural richness of Türkiye, is regarded as a significant element of material culture.