hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Geleneksel Erzurum Evlerinin İstatistiki veri Analizi
Statistical Data Analysis of Traditional Erzurum Houses
Yazar: Sağlam, Temel; Yurttaş, Hüseyin
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 67, 2019
Anahtar kelimeler: Türk evi,Erzurum evi ; Turkish house,Erzurum house

Anadolu yapı sanatının önemli bir bölümünü geleneksel evler oluşturmaktadır. Anadolu’daki bu evler, farklı bölgelere ayrılarak sınıflandırılmaktadır. Bu sınıflandırmanın kayda değer bir bölümü de geleneksel Erzurum evlerinden müteşekkildir. Erzurum evleri, tandırevli planları bakımından diğer bölge evleri ile farklılık göstermektedir. Geleneksel Erzurum evinin diğer bütün oylumlarının da belirleyicisi olan tandırevi, çok işlevli mekân kurgusu ve mimarisi ile özgün bir yapı elamanıdır. Erzurum şehir merkezinde belirlenen 224  geleneksel evin 180 tanesi tandırevli plan üzerine inşa edilmiştir. Çoğunlukla iki katlı olarak yapılan Erzurum evleri; tandırevinin de bulunduğu zemin katı kışlık, cumbalı/çıkmalı üst kat da yazlık olarak tasarlanmıştır. Haremlik-selamlık bölümlemesi kıstasına uygun planlanan Erzurum evleri, ortalama 290 m² alan üzerine kurulmaktadır. Bu alanın 140 m²’lik kısmı, ahır ve mereği de içerisine alan bahçe bölümüdür. Evin zemin katı 155 m², üst katı da 110 m² olmak üzere toplam 265 m²  kapalı kullanım alanına sahiptir. Geleneksel Erzurum evinin zemin kat yüksekliği ortalama 3,80 m, üst kat yüksekliği ise 3,50 m’dir. Erzurum evleri, tandırevleri, çıkmalı cepheleri, tırhıçlı kapıları, altın oranlı pencereleri ve düz dam örtüleri ile Anadolu Türk evinin müstesna bir örneğini temsil etmektedir.

Traditional houses constitute an important part of the Anatolian art of construction. Traditional houses in Anatolia are classified into different regions. Traditional Erzurum houses constitute a significant part of this classification. Traditional Erzurum houses differ from the other regional houses in terms of their plan of tandir. Tandırevi, which is the determinant of all the other sizes of the traditional Erzurum house, is an original building element with its multi-functional space structure and architecture. 180 of 224 traditional houses in Erzurum city center were built on a plan. Mostly two-storey Erzurum houses; The ground floor, including the tandırevi, is designed as a winter floor and the upper floor with bay window. Erzurum houses, which are planned in accordance with the criteria of Haremlik-Selamlık division, are built on an average area of 290 m². 140 m² of this area is the garden section which includes the barn and the vine. The ground floor of the house is 155 m² and the top floor is 110 m². The traditional Erzurum house has an average floor height of 3.82 m and an upper floor height of 3.47 m. Erzurum houses represent an exceptional example of the Anatolian Turkish house with its tandirreves, projected façades, knurled doors, golden-proportioned windows and flat roofs
Eski Türk İnançlarında Tabiat Kültü: Erzurum Kazancı Örneği
Natural Turkish Beliefs: The Case of Erzurum Kazanci
Yazar: Berkli, Yunus; Gültepe, Gülten
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 67, 2019
Anahtar kelimeler: Kültür,Folklor,Mitoloji,Dağ,Ağaç,Tabiat ; Culture,Folklore,Mythology,Mountain,Tree,Nature

Türk halk kültürü ve folkloru tarihi süreç içerisinde yaşadığı coğrafyasıyla ve iklimiyle birlikte çeşitli özellikleri bünyesinden devralarak sergilemiştir. Kültürün ilk deneyimleri de tabiatla iç içe geçen bir birlikteliğin dökümünü sunan malzemeleriyle açıklanmaktadır. Dünyanın muhtemel ve gerçek durumunu kavramaya, benzetmeye veya tasvir etmeye imkân sağlayan, öncelikli olarak dağ, nehir, ağaç ve hayvanlar âlemi içerisinde sıklıkla yer alan seçilmiş hayvan türleri, tabiat içerisinde var olan gerçek nesnelerdir. Bu nesnelerin kendi aralarındaki ilişkinin yoğunluğu ve çeşitliliği mecazi anlamda oldukça geniş yer tutmuştur. Görünen tabiat elemanları, reel âlemin biçim dünyasını sunarken öte dünya için de yüklenilen anlamlar neticesinde ezeli ve ebedi bir denge özelliğine bürünmüştür. Epistemolojik bağlamda, subje ve objeyi temsil eden gören ile görünenin şekil aldığı fikri intikallerin bütünü olarak değerlendirmek gerekir. Makale metni, “Eski Türk İnançlarında Tabiat Kültü: Erzurum Kazancı Örneği” başlığı ile bu yörede yaşayan halklarda görülen, tabiat kültünün geçmişe ait inancın izlerini, alan araştırmaları ve görsel malzemeleri ile açıklama yoluna gidilmiş olmasıdır.

Turkish folk culture and folklore have taken various features together with their geography and climate. The first experiences of culture are explained by the materials that provide a breakdown of a unity that is intertwined with nature. The selected animal species, which are often found on mountains, in rivers, on trees and animal populations, which enable us to grasp, simulate or depict the probable and real state of the world, are real objects that exist in nature. The intensity and diversity of the interrelations of these objects occupied quite a metaphorical sense. The appearing natural elements represent the realm of the real world, and as a result of the meanings attribute to the other world has assumed an eternal balance. In the epistemological context, the idea representing the subject and the object, and the idea that the appearance takes shape, should be considered as the whole of the relics. In our paper, titled “Natural Turkish Beliefs: The Case of Erzurum Kazanci”, the traces of the belief of the past in this region and the shamanistic elements experienced in the history have been explained with their visuals as a living asset.
Muş Merkezde Yer Alan Nadide Bir Eser: Selim Paşa Taş Vakfiyesi
A Unique Work of Art Located in Mus City Centre: Selim Pasha Tas Foundation Certificate-Charter
Yazar: Şen, Korkmaz
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 67, 2019
Anahtar kelimeler: Muş,Selim Paşa ; : Mus,Selim Pasha

Taş vakfiye, Muş merkezde Kültür Müdürlüğü binasında yer almaktadır. 1.24x0.95 m. ölçülerinde dikdörtgen ölçülerde yapılmış, 4cm. satır aralığına sahip 23 satırdan oluşan taş bir vakfiyedir. Osmanlı Türkçesiyle yazılmış olan bu vakfiye Muş yerel beylerinden Selim Paşa’ya ait olup 1824 tarihlidir. Vakfiye kurallarına uygun bir şekilde yazıldığı görülmektedir. Yazılar alçak kabartma tekniğiyle taşa işlenmiştir. Buradaki bilgilere göre babası Murat Paşa’nın yaptırmış olduğu cami ve medresesinin bitişiğinde yer alan tekkeye ait bir vakfiyedir. Muş merkeze bağlı Arınç ve Norşin (Sungu) köylerindeki arazilerin tamamı vakfedilmiştir. Bu vakıf ile ilintili elde edilen arşiv belgelerinden vakfedilen köylerin Yurtluk/ocaklık statüsünde, yani devlet arazisi olması hasebiyle şer'en ve örfen vakfedilmesi mümkün olmadığı anlaşılmaktadır. Zamanla yöneticiler bu durumu fark etmiş ve bu köylerin vakıf statüsüne son vermişlerdi. Diğer bir husus ise Selim Paşa’nın içinde bulunduğu zor durumdur. Taş vakfiye yazdırıldığı zaman, Selim Paşa’nın merkezî hükümeti ile arası pek de iyi değildi, bu nedenle azledilme ihtimali bulunmaktaydı. Bu makalede bilimsel bir çalışmaya ilk kez konu olan taş vakfiyenin tanıtılması ve öneminin ortaya konması amaçlanmaktadır.

Tas foundation certificate-charter is located in the building of the Directorate of Culture in Mus city centre. It is a stone foundation certificate-charter constructed at measurements of a rectangular with sizes of 1.24x0.95 m and comprised of 23 lines with spaces of 4cm. The foundation certificate-charter inscribed in Ottoman Turkish belongs to Selim Pasha, one of Mus governors, and dates from 1824. It is observed that it was inscribed in accordance with the spelling rules of a foundation certificate-charter. The scripts were inscribed onto the stone by means of the bas-relief technique. According to the information obtained, it is a foundation certificate-charter of a tekke situated next to the mosque and madrasah built by his father, Murat Pasha. All Mus-centred lands in Arınc and Norsin (Sungu) villages were consecrated.It is deduced from the obtained archive documents related to the foundation that as the consecrated villages were with country estate statutes, that is, state lands, it was impossible to consecrate them ecclesiastically and martially. The governors had already discerned this situation in time and terminated the foundation statutes of the villages in question. Another issue is the tough situation of Selim Pasha. When the stone foundation certificate-charter was inscribed, Selim Pasha was not so good with the central government, so it was probable for him to be discharged. This study aims at introducing Tas foundation certificate-charter which is subject to a scientific study for the first time and pointing out its significance in terms of art history.
Şîa’nın Siyasallaşma Sürecinde Seyyid Kıvâmeddin Marâşî
Sayyid Ghavam Al-Din Marashi in The Politicisation of Shia
Yazar: Çoşkun, Derya
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 67, 2019
Anahtar kelimeler: Şîa,Mâzenderân,Seyyid Kıvâmeddin ; Shia,Mazandaran,Sayyid Kıvâmeddin

Şîa,  XIV. yüzyıl başlarında etkin bir ideoloji olarak Horasan’da görülmeye başlamış bu çerçevede çeşitli isyanlar ve siyasi teşekküller vasıtasıyla varlığını hissettirmiştir. Serbedârîler tarafından Horasan’da tohumları atılan ve zamanla filizlenerek Mâzenderân coğrafyasına kadar etkisini sürdüren bu akım, dinî içerikli siyasi yapılanmaların oluşmasına öncülük etmiştir. Bu siyasallaşma Horasan’da Serbedârîler tarafından kendini göstermiş sonraki süreçte de Mâzenderân’da Marâşîler’in bünyesinde vücut bulmuştur. Şîa’nın özellikle Mâzenderân’da siyasi bir kimlik kazanmasındaki otorite, Seyyid Kıvâmeddin Marâşî’dir. Bu bağlamda makale dinî bir kimlik olarak ortaya çıkan Şîa’nın Seyyid Kıvâmeddin Marâşî tarafından siyasallaşma sürecini konu edinmektedir.

Shia began to be noticed as an active ideology in Khorasan in the beginning of the XIVth century and made its presence felt through various rebellions and political organisations. Seeded by the Sarbadars in Khorasan, sprouted in time and expanding its influence up to the region of Mazandaran, this movement pioneered the formation of political organisations with a religious content. Although this politicisation showed itself by the Sarbadars in Khorasan, it eventually came into being among the Marashis in Mazandaran. The authority who ensured that Shia gained a political identity especially in Mazandaran is Seyed Ghavam Al-Din Marashi. In this context, the present article addresses Seyed Ghavam's politicisation of Shia that initially emerged as a religious identity.
Haçlı Tarihi Yazımında Pıerre L’ermıte: Sıradan Bir Keşiş Mi, Haçlı Seferinin Mimarı Mı?
Pierre L’ermite in The Historiography of The Crusades: An Ordinary Monk or Architect of The Crusade?
Yazar: Özer, Serkan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 67, 2019
Anahtar kelimeler: Birinci Haçlı Seferi,Pierre L’Ermite ; The First Crusade,Pierre L’Ermite

Birinci Haçlı Seferi’nin en ateşli vaizi olan Pierre L’ermite, Haçlı kronistlerinden Albertus ve onun eserini referans alan Willermus tarafından ilgi çekici rivayetlerle Haçlı seferinin mimarı olarak gösterilmiştir. Pierre’in Kudüs’e hac ziyaretinde bulunduğu, İsa’nın emriyle Kudüs patriğinden yardımlarını talep eden bir mektup alarak döndüğü ve nihayet Roma’da papa ile görüşerek onu Haçlı seferine teşvik ettiği mezkûr yazarlar tarafından çok canlı bir şekilde tasvir edilmiştir. Zaman içinde iyice zenginleştirilip süslenen bu kayıtlar, XIX. yüzyıl boyunca telif edilen eserlerde de tam karşılığını bulmuş -istisnaları olmakla birlikte- uzunca bir süre Pierre L’Ermite’in Haçlı seferini organize ettiğine inanılmıştır. Ancak Papalığın uzun bir süreden beri fikrî altyapısını hazırladığı Haçlı seferinin sıradan bir keşişe mal edilmesini anlamak mümkün değildir. Nitekim yapılan araştırmalar, etkili bir vaiz olan Pierre’in Papalığın bir politikası olan Haçlı seferinde yalnızca Haçlı ordularının öncülerine komuta eden başarısız bir lider olduğunu ortaya koymuştur. Bu makalede, Albertus ve Willermus’un kayıtları dönemin kaynakları ile karşılaştırılmış ve modern yazım da incelenerek Pierre L’Ermite’in Haçlı seferindeki konumu tespit edilmeye çalışılmıştır.

Pierre L’ermite, the most enthusiastic preacher of the First Crusade, was shown as the architect of the Crusade with interesting narrations by Albertus, one of the crusade chronist and Willermus, who took his work as reference,  Pierre's pilgrimage to Jerusalem, that he returned receiving a letter asking for help from the Patriarch of Jerusalem by Jesus’ order, and that finally he encouraged the Pope for the Crusade by meeting with him in Rome were depicted vividly by the aforementioned authors. These records, enriched and adorned over time, corresponded exactly in the Works written through the 19th century, and Pierre L’Ermite has long been believed to have organized the Crusade despite some exceptions.Yet, it is not possible to understand that the Crusade which the Papacy prepared its intellectual infrastructure for a long time is attributed to an ordinary monk. Indeed, the studies have shown that Pierre, an influential preacher, was an unsuccessful leader in the Crusades, commanding only the pioneers of the Crusade armies. In this article, the records of Albertus and Willermus have been compared with the sources of the period and the role of Pierre L’Ermite in the Crusade has been attempted to be determined examining modern works as well.
Mustafa Âli ve Evliyâ Çelebi’ye Göre Osmanlılarda Deniz Korkusu
Fear of the Sea (Thalassophobia) in The Ottomans According to Mustafa Âli and Evliyâ Çelebi
Yazar: Bulunur, Kerim İlker
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 67, 2019
Anahtar kelimeler: Deniz korkusu,Osmanlı denizciliği ; Thalassophobia (fear of the sea),Ottoman seafaring

Osmanlıların denizden korktukları, denizcilikten anlamadıkları ve denizcilik alanında geri kalmış olduklarına dair iddialar, çoğunlukla birbirleri ile bağlantılı bir şekilde, Osmanlı topraklarını ziyaret eden elçiler, seyyahlar ve resmi devlet görevlileri tarafından yazılan raporlarda, seyahatnamelerde ve eserlerde ifade edilmiştir. Bunlardan faydalanan modern çalışmalarda da benzer görüşler değişik ölçülerde tekrar edilmiştir. Ancak deniz korkusunun modern çağdan önce herhangi bir bölge, devlet ve toplumla bağlantısı olmaksızın çok genel ve doğal bir olgu olduğu genellikle görmezden gelinmiştir. Bu makalenin amacı Osmanlılardaki deniz korkusunu, bu olgunun genelliğini göz önünde bulundurularak ele almaktır. Konu Mustafa Âli’nin Mevâidü’n-Nefâis Fî-Kavâidi’l-Mecâlis ve Evliyâ Çelebi’nin Seyahatname isimli eserlerinde yazdıkları üzerinden değerlendirilmiştir. Bu iki eserin seçilmesinin temel sebebi, yazarlarının deniz korkusunu başından geçen olaylarla birlikte açık ve dolaysız bir şekilde anlatmalarıdır.

It is mentioned in the governmental reports, travel accounts and other pieces written by the ambassadors, travelers and statesmen who visited the Ottoman lands that the Ottomans were afraid of sea, their knowledge of seamanship was lacking and interconnectedly they were relatively immature in maritime and navigation. Modern studies which make use of such accounts also repeat very similar opinions in different ways. However, they neglect the fact that, before the modern era, thalassophobia (or fear of the sea) is not dependent on any region, state or society. Rather it is a natural and prevalent phenomenon. This article tries to study thalassophobia in the Ottomans by taking mentioned general features of the phenomenon into consideration. It evaluates the topic by analyzing Mustafa Âli’s Mevâidü’n-Nefâis Fî-Kavâidi’l-Mecâlis and Evliyâ Çelebi’s Seyahatname.  This is because these writers give clear and firsthand accounts about their own fear of the sea by offering personal experiences and real stories.
Osmanlı Devleti'nde Kartpostal Kullanımı ve Yasaklı Kartpostallar
Use of Postcards in The Ottoman Empire and Prohibited Postcards
Yazar: Öztunç, Hüseyin Baha
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 67, 2019
Anahtar kelimeler: Efemera,Kartpostal,Yasak,Osmanlı,Sansür. ; Ephemera,Postcard,Forbidden,Ottoman,Censorship

Türkçeye Fransızca “carte postale” kelimesinden geçmiş olan kartpostal, ülkelerin posta tarihini ortaya koymakla kalmayıp içerikleri itibarıyla da çıkarıldıkları dönem hakkında önemli veriler sağlamaktadır. Osmanlı Devleti'nde 19. yüzyılın sonlarında kullanılmaya başlanan ve daha sonraki yıllarda yaygınlaşan kartpostal basımı ve kullanımı belirli kurallara bağlanmıştı. II. Abdülhamid döneminde Devletin kartpostallarla ilgili birtakım tasarrufları olmuştur. Bu dönemde kendisini etkin bir şekilde gösteren sansür mekanizması kartpostallar için de geçerli olmuştur. Devlet ülkede satılan kartpostalları sıkı bir şekilde takip etmiş ve gerek siyasi gerekse sosyal bazı sebeplerden ötürü kartpostalların basımını ve satışını yasaklama yoluna gitmiştir. Bu çalışmada Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivindeki konuyla ilgili çeşitli tasniflerden ve araştırma eserlerinden yararlanarak, Osmanlı Devleti’nde hangi kartpostalların kullanılabildiği, kartpostalların ülkeye girişi ve ülkede basım ve dağıtımı yasak kartpostalların nasıl tespit edildiği incelenecektir. Ayrıca basımı yasak olan kartpostallarla ilgili Devletin uyguladığı cezalar da ortaya konulacaktır

The postcard, which has passed through the French “carte postale” eye into turkish, provides important data about the period in which the countries were issued, not only in revealed, but also in terms of their contents. Postcard printing and its use, which began to be used in the Ottoman Empire in the late 19th century and became widespread in the following years, was spesified with certain rules.  During Abdulhamid II period, there have been some rules related to the postcards by the state. The censorship mechanism, which has shown itself effectively during the period, is also valid for postcards. The state has strictly followed the postcards sold in the country and went on to ban the printing and sale of postcards for political or social reasons. In this study, it will be examined which postcards can be used in the Ottoman Empire, how postcards can be used in the country and the postcards that are prohibited from being printed and distributed in the country will be examined by making use of various classifications and research work in the Presidental Ottoman Archive.
Soğuk Savaş Döneminde Bulgaristan’daki Roman Azınlığına Uygulanan Asimilasyon Politikaları (1945-1985)
Assimilation Policies Applied to The Roma Minority in Bulgaria During The Cold War Period (1945-1985)
Yazar: Kamil, İbrahim
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 67, 2019
Anahtar kelimeler: Bulgaria,The Roma ; Bulgaristan,Romanlar,Türkler,Asimilasyon,BKP Kararları.

Bulgaristan’daki Roman azınlığı, Türklerden sonra ülkenin en kalabalık nüfusuna sahiptir. Sayılarının 600 bin civarında olduğu Bulgaristan Komünist Partisi Merkez Komitesi Politbürosu tarafından 1989 yılında itiraf edilmiştir. Bugün Bulgaristan’daki Romanların yarıya yakını kendilerini “Türk Çingenesi” ve Müslüman olarak tanımlamaktadır. Romanların diğer yarısını Ortodoks “Bulgar Çingeneleri” ile “Romanya Çingeneleri” oluşturmaktadır. Türk etnik kimliğine sahip olduklarını söyleyen Romanların büyük çoğunluğu Bulgaristan’daki Türklerin yoğun olarak bulundukları bölgelerde yaşamaktadır.Bulgaristan’da İkinci Dünya Savaşı sonrasında başlatılan, ülkedeki azınlıkların yok edilmesine yönelik faaliyetler Müslüman-Türk bilincine ulaşmış Romanları da kapsamıştır. Sonraki yıllarda asimilasyon politikaları hızlandırılmış, Bulgaristan siyasal iktidarının “tek milletli sosyalist bir toplum yaratma” politikası doğrultusunda Bulgaristan Komünist Partisi bir dizi kararlar almıştır. Romanlar, bu kararların uygulanması sırasında yapılan baskı ve zulümlere tepkilerini göstermişler; eylemler yaparak, mitingler düzenleyerek ve en üst makamlara şikâyet dilekçeleri göndererek, isimlerinin Bulgar isimleri ile değiştirilmesine karşı çıkmışlardır.

The Roma minority in Bulgaria has the most populous community of the country after Turks. It was admitted in 1989 by the Politburo of the Bulgarian Communist Party Central Committee that their population was around 600 thousand. Today, approximately half of the Roma in Bulgaria describe themselves as “Turkish gypsies” and Muslims. The other half of them are composed of Orthodox “Bulgarian Gypsies” and “Romanian Gypsies”. The vast majority of the Roma claiming Turkish ethnic identity live in the regions where Turks in Bulgaria are heavily populated.The acts launched in Bulgaria after the Second World War to destroy the minorities in the country also include the Roma who have reached Muslim-Turkish consciousness in the following years, assimilation policies were accelerated and the Bulgarian Communist Party made a series of decisions in line with the policy of Bulgaria's political power to “create a single nationalist socialist society”. The Roma have shown their reactions to oppression and persecution during the implementation of these decisions and were opposed to replacing their names with Bulgarian names by protesting against, organizing rallies and sending complaints to the highest authorities.