GELENEKSEL GÜMÜŞHANE MESKENLERİNİN KÜLTÜREL COĞRAFYA ANALİZİ
GELENEKSEL GÜMÜŞHANE MESKENLERİNİN KÜLTÜREL COĞRAFYA ANALİZİ
Yazar: Sarı, Yunus Emre; Kayserili, Alperen
Dergi: Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 7 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Gümüşhane,Kültür,Kültürel Coğrafya,Gümüşhane Meskenleri,Kültürel Miras Turizmi

İnsanın fizyolojik ihtiyaçlarının en önemlilerinden birisi dışsal faktörlerden korunma amacı ile ortaya çıkarılmış olan meskenlerdir.  Bu ihtiyaçtan dolayı ilk insanların dünyaya geldiği andan itibaren barınma ihtiyaçlarını ilkel de olsa mağaralar veya ağaç kovukları gibi az korunaklı mekânlarda giderdikleri bilinmektedir. Özellikle tarımsal faaliyetlerin etkisi ile birlikte yerleşik hayata geçtikten sonra ise çeşitli özellikleri ve zenginlikleri olan ev, konut veya mesken adını verdikleri yapılar inşa ederek barınma ihtiyaçlarını giderdikleri anlaşılmaktadır. Evlerin bir toplumun mimari kimliğinin izleri olduğu kabul edilmektedirBu çalışmanın amacı Gümüşhane’deki geleneksel yöntemlerle inşa edilmiş olan tarihi konakların kültürel kökenleri açısından incelenip geçmişten günümüze aktarılan kültürel mirasın izlerini ortaya çıkarıp sürdürülebilir turizm faaliyetlerine dâhil edilebilmesi için önerilerde bulunmaktır.  Bu amaç doğrultusunda gerçekleştirilen çalışmada etnografik araştırma yöntemlerinden faydalanılarak Gümüşhane konaklarına ait unsurların kültürel kökenleri hakkında açıklamalar yapılmaya çalışılmıştır. Bu yöntem kullanılırken hem yerinde gözlemler yapılmış hem de konut sahipleri ile yapılandırılmamış görüşme formları kullanılarak veriler elde edilmiştir. Gümüşhane şehri sınırları içerisinde beş farklı mahallede toplam 40 geleneksel mesken tespit edilmiştir. Bu meskenlerin bir kısmının tescil edildiği belirlenmiş ancak bir kısmının tescil edilmediği bir kısmının ise isimlendirilmediği görülmüştür. Sonuç olarak yok olma tehlikesi ile karşı karşıya olduğu düşünülen bu konakların ve yerleşim birimlerinin koruma altına alınması gerekmektedir. Ayrıca kültürel miras turizmi ve sürdürülebilir turizm açısından oldukça elverişli olan konaklarda destinasyon oluşturulmasının kent ekonomisine katkı sağlayabilecek bir zenginlik kaynağı olduğu düşünülmektedir.

İnsanın fizyolojik ihtiyaçlarının en önemlilerinden birisi dışsal faktörlerden korunma amacı ile ortaya çıkarılmış olan meskenlerdir.  Bu ihtiyaçtan dolayı ilk insanların dünyaya geldiği andan itibaren barınma ihtiyaçlarını ilkel de olsa mağaralar veya ağaç kovukları gibi az korunaklı mekânlarda giderdikleri bilinmektedir. Özellikle tarımsal faaliyetlerin etkisi ile birlikte yerleşik hayata geçtikten sonra ise çeşitli özellikleri ve zenginlikleri olan ev, konut veya mesken adını verdikleri yapılar inşa ederek barınma ihtiyaçlarını giderdikleri anlaşılmaktadır. Evlerin bir toplumun mimari kimliğinin izleri olduğu kabul edilmektedirBu çalışmanın amacı Gümüşhane’deki geleneksel yöntemlerle inşa edilmiş olan tarihi konakların kültürel kökenleri açısından incelenip geçmişten günümüze aktarılan kültürel mirasın izlerini ortaya çıkarıp sürdürülebilir turizm faaliyetlerine dâhil edilebilmesi için önerilerde bulunmaktır.  Bu amaç doğrultusunda gerçekleştirilen çalışmada etnografik araştırma yöntemlerinden faydalanılarak Gümüşhane konaklarına ait unsurların kültürel kökenleri hakkında açıklamalar yapılmaya çalışılmıştır. Bu yöntem kullanılırken hem yerinde gözlemler yapılmış hem de konut sahipleri ile yapılandırılmamış görüşme formları kullanılarak veriler elde edilmiştir. Gümüşhane şehri sınırları içerisinde beş farklı mahallede toplam 40 geleneksel mesken tespit edilmiştir. Bu meskenlerin bir kısmının tescil edildiği belirlenmiş ancak bir kısmının tescil edilmediği bir kısmının ise isimlendirilmediği görülmüştür. Sonuç olarak yok olma tehlikesi ile karşı karşıya olduğu düşünülen bu konakların ve yerleşim birimlerinin koruma altına alınması gerekmektedir. Ayrıca kültürel miras turizmi ve sürdürülebilir turizm açısından oldukça elverişli olan konaklarda destinasyon oluşturulmasının kent ekonomisine katkı sağlayabilecek bir zenginlik kaynağı olduğu düşünülmektedir.