Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde “Bir Firar” Adlı Öykünün Metindilbilimsel Sadeleştirilmesi: A2 Düzeyi
Textlinguistic Simplification of the Story “Bir Firar” in Teaching Turkish as a Foreign Language: A2 Level
Yazar: Kalın Salı, Mesout; Kalın Salı, Melek
Dergi: Eğitimde Kuram ve Uygulama, Vol. 20 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Turkish and Social Sciences Education (Diğer) ; Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi (Diğer) ; Language teaching,text simplification,textlinguistics,Turkish,Turkish as a foreign language ; Dil öğretimi,metin sadeleştirme,metindilbilim,Türkçe,yabancı dil olarak Türkçe.

Bu çalışma özgün bir metnin yabancı dil olarak Türkçe öğretimi temel dil seviyesine (A2) yönelik metindilbilimsel bir yaklaşımla sadeleştirilmesini amaçlamaktadır. Kapsam dâhiline alınan metin, canlı bir Türkçe kullanılarak halk dili ve folklor unsurlarına yönelik bir üslup barındırmasından dolayı “Firar” adlı öykü olarak belirlenmiştir. Araştırma sürecinde metin, genellikle cümle kısaltma, kelime ekleme, çıkarma ve değiştirme gibi “yüzeysel” yapıya sahip olan geleneksel sadeleştirme yöntemi yerine metnin küçük ölçekli yapısındaki bağlaşıklığı sağlayan “yineleme”, “eşdizimlilik”, “gönderim (artgönderim, öngönderim)”, “değiştirim”, “eksilti”, “bağlaçlar”, “koşutluk”, “örgeler ve izlek”, “sezdirimler ve çıkarsamalar”, “dilbilgisel eylem zamanları” ve metnin büyük ölçekli yapısındaki bağdaşıklığı sağlayan “metnin başlığı”, “metnin konusu”, “metnin amacı”, “metnin anahtar sözcükleri”, “olay ve durum örgüsü”, “anlatıcı ve metin kişileri”, “zaman”, “uzam (mekân)”, “kesitleme”, “anlatının oluşumu” ve “biçem” alt başlıkları ele alınarak sadeleştirilmiştir. Bu sadeleştirme aşamaları, mevcut çalışmanın Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi (YDTÖ) alanında metin sadeleştirmeye yönelik bir prosedür oluşturabilmesi açısından detaylı bir şekilde verilerek açıklanmaya çalışılmıştır. Sonuç olarak dil öğretiminde özellikle kültürel unsurların önemi gözetilerek kullanılabilecek özgün bir metnin hem yabancı dil öğretimi dil düzeylerine uygun hem metindilbilim parametrelerine dayalı şekilde belli bir sistematik dâhilinde A2 dil düzeyine yönelik sadeleştirilmesi gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmanın, özellikle YDTÖ alanına yönelik sadeleştirmelerde izlenebilecek bir prosedür oluşturması açısından da önem arz ettiği söylenebilir.

This study aims to simplify an authentic text on teaching Turkish as a foreign language at the basic language level (A2) with a metalinguistic approach. The text has been determined as the tale with the name of “Firar” because of its Turkish style which contains folkloric and colloquial language by employing vivid language elements. In the research process, instead of the traditional simplification method which usually involves sentence shortening, adding, removing, or changing words; a simplification method that maintains the coherence in the small-scale structure of the text is used. This method includes repetition, co-occurrence, reference (anaphora reference, cataphora reference), substitution, ellipsis, conjunctions, parallelism, elements and themes, implications and inferences, grammatical tense, as well as coherence in the large-scale structure of the text such as title, subject, purpose, keywords, plot of events and situations, narrator and characters, time, place, segmentation, narrative formation, and style. These simplification steps have been tried to explain to create a procedure to simplify texts in the field of teaching of Turkish as a foreign language by providing details. As a result, an authentic text that can be used in language teaching, especially considering the importance of cultural elements, has been systematically simplified to target the A2 language level in an appropriate manner for foreign language teaching language levels and based on text linguistic parameters. This study is also significant in terms of establishing a procedure that can be followed for simplifications specifically aimed at the field of teaching Turkish as a foreign language.