Kıbrıs Türk Federe Devleti’nin (1975) Kuruluş İlanına İngiliz Parlamentosunun Tepkisi
The Reaction of the British Parliament to the Establishment of the Turkish Federated State of Cyprus (1975)
Yazar: Coşkun, Yasin
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları No. 37, 2020
Anahtar kelimeler: Turkish Federated State of Cyprus,Rauf Denktaş,The Cyprus problem,Anglo-Turkish relation ; Kıbrıs Türk Federe Devleti,Rauf Denktaş,Kıbrıs sorunu,Türk-İngiliz ilişkileri

Bu çalışma 13 Şubat 1975 tarihinde ilan edilen Kıbrıs Türk Federe Devleti’ne yönelik İngiliz parlamentosunun yaklaşımını incelemektedir. İngiltere, 1960’ta kurulan Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Türkiye ve Yunanistan ile beraber üç garantör devletinden birisidir. Ayrıca adada iki askeri üsse sahiptir. Bu açıdan Kıbrıs’ta yaşanan gelişmeleri yakından takip etmiştir. 1974 yılındaki Kıbrıs Barış Harekatı’ndan sonra adada yeni bir durum ortaya çıkmıştır. Adanın kuzeyinde Kıbrıslı Türkler KTFD’yi kurmuşlardır. İngiliz Hükümeti’nden yapılan açıklamalarda, bu yeni yönetime tepki gösterilmiştir. KTFD’nin ilanının ardından İngiliz milletvekilleri konuyu İngiliz parlamentosunun gündemine taşımışlardır. Gerek muhalefet gerek iktidar partisi vekilleri KTFD’nin ilanına olumsuz yaklaşmışlardır. Ayrıca vekiller iktidarda bulunan İşçi Partisi Hükümeti’ni KTFD’nin ilanını önleyemediği için eleştirmişlerdir. Kıbrıs sorununda İngiltere’nin ne gibi yeni adımlar atabileceği parlamentoda tartışılmıştır. Bu çerçevede makale, KTFD’nin ilanının ardından İngiliz parlamentosunda yaşanan tartışmalar üzerinden İngiltere’nin Kıbrıslı Türklerin adada almış olduğu karara yaklaşımının genel bir analizini yapmaktadır. İngiliz parlamento tutanaklarının detaylı bir şekilde incelenmesi sonucunda ortaya çıkan bu çalışma, İngiltere’nin Kıbrıs politikası ve Türk-İngiliz ilişkileri konu başlıklarında alana katkı sunmaktadır.

This study examines the approach of the British parliament to the Turkish Federated State of Cyprus (TFSC), announced on 13 February 1975. Britain together with Turkey and Greece became one of the three guarantor powers of the Republic of Cyprus founded in 1960. Britain also has two military bases on the island. Thus, Britain closely followed the developments in Cyprus. After the Cyprus Peace Operation in 1974, a new situation emerged on the island. Turkish Cypriots established the TFSC in the north of the island. In the statements made by the British government, there was a negative reaction to this new administration. British deputies brought the issue to the agenda of the British parliament. Both opposition and ruling party representatives reacted negatively to the announcement of the establishment of the TFSC. They also criticized the ruling Labour Party government for failing to prevent the announcement of the TFSC. In addition, the steps which Britain could take in the Cyprus problem were discussed in parliament. Within this context, the article analyses the debates in the British parliament after the announcement of the establishment of the TFSC and gives a general assessment of Britain’s approach to the Turkish Cypriot decisions. This study, which is the result of a detailed examination of minutes taken at meetings of the British parliament, contributes to the field by examining British policy towards the Cyprus issue and Turkish-British relations.