Postmodern Yazında “Diyalektik Duyuş”: Şule Gürbüz’ün Kambur’u
“Dialectical Perception” in Postmodern Literature: Kambur by Şule Gürbüz
Yazar: Aras, Emel
Dergi: Erdem, Vol. 0 No. 81, 2020
Anahtar kelimeler: Şule Gürbüz Kambur,dialectical perception,postmodernnovel,postmodernism ; Şule Gürbüz Kambur,diyalektik duyuş,postmodern roman,postmodernizm

ÖZPostmodern dünya içinde bulunduğu kaotik yapının doğası gereğibirçok unsurun birleşiminden oluşur. Bu çoklu yapı içerisinde görülenparçalılığın yol açtığı uyumsuzluk durumu insan yaşantısına doğrudanetki eder. Teknolojiden mimariye, bilimden sanata insan üretkenliğiniesas alan tüm alanlarda kendini gösteren bu durum, üretimde bulunankişi açısından karmaşık bir görüntünün biçimlendirilmesini zorunlukılar. Sanatçı da bu etkinin kendisi açısından doğurduğu sonuçlarıçeşitli biçimlerde ürünler vererek/bu görüntüyü kendisine göredüzenleyerek ortaya koyar. Roman türü açısındansa böylesi bir ürün/tepki ancak dil üzerinden mümkündür. Dilin kullanımına bağlı olarakgeliştirilen söylem evreni postmodern dünyanın karmaşasını hemiçeriğe hem de biçime yansıtma gayesindedir.1980 sonrası Türk romanında yaşanan çoksesliliğin neden olduğuçeşitlilik ve karmaşanın romanımızı dönüştürme noktasında önemlibir rol üstlendiği göz önünde bulundurulmalıdır. Bu dönemde eserveren roman yazarlarından biri olan Şule Gürbüz hem üslup hem deiçerik bağlamında roman türünü farklı bir yere taşımıştır. Yazar, buçalışmada ele alınacak olan 1992 tarihli ilk eseri Kambur’da kendisöylem evreninin yansımalarına dair ilk ipuçlarını ortaya koymuştur.Daha sonraki dönemlerde roman, hikâye ve deneme türünde verdiğieserlerde de Kambur’da kurulmaya çalışan söylemi destekleyenGürbüz’ün klasik yazın üslubunu çeşitli biçimlerde yıkma/parçalamagayesinde olduğu düşünülmektedir. Yazar, söylemini kimi zaman tabantabana zıt iki durum üzerinden “diyalektik duyuş” esasına bağlı olarakinşa ederken, kimi zamansa bu diyalektik duyuş yaklaşımını besleyensöylemlerin dolaylı bağlantılar üzerinden kurulduğu görülmektedir.Bu bağlamda, Gürbüz’ün postmodern bir roman yazarı olarak böylesibir söylem biçimini benimsemesi üzerinden nasıl bir dil oluşturmayaçalıştığı üzerine odaklanılacak ve eserin anlatmak istediklerinoktasında “diyalektik duyuş” yaklaşımının postmodern romanınvar oluşu noktasında sağladığı imkânlar üzerinde durulacaktır. Sözkonusu romanın açtığı anlam alanları “okur merkezli” yorumlamatekniğiyle ele alınacak, özellikle roman kahramanı olarak seçilen“kambur” tipinin arka planında yer alan düşünsel evrene yönelikdeğerlendirmelere yer verilecektir. Böylelikle yazarın kurmayaçalıştığı roman evreninde diyalektiğin ne ölçüde görünür kılındığıbelirlenecek, postmodern söylemin izleri roman söylemine yansıdığıölçüde tespit edilmeye çalışılacaktır. Bunu yaparken de romandayer alan ifadelere yer verilerek söylemin doğrudan yorumlanmasınadayanan bir değerlendirme süreci işletilecektir.

ABSTRACTPostmodern world comprises of many components in accordance withthe chaotic structure which it is included. The disharmony caused bythe fragmentation seen in this multiple structure directly affects humanlife. This situation, which manifests itself in all fields based onhuman productivity, from technology to architecture, from science toart, necessitates the shaping of a complex image for the person makingit. The artist also reveals the consequences of this effect for herself bygiving products in various forms / arranging this image according toherself. In terms of the novel genre, such a product/reaction is possibleonly through language. The universe of discourse, developed dependingon the use of language, aims to reflect the complexity of the postmodernworld both in content and form.It should be considered that the diversity and complexity causedby the polyphony experienced in the Turkish novel after 1980 playedan important role in transforming our novel. Şule Gürbüz oneof the novel writers who produced works in this period, carried thenovel genre to a different place in terms of both style and content.The author revealed the first clues about the reflections of her owndiscourse universe in her first work Kambur dated 1992, which willbe discussed in this study. It is thought that Gürbüz who supportedthe discourse that tried to be established in Kambur in the works shewrote in the genres of novels, stories and essays in the later periods,aimed to destroy/smash the classical literary style in various ways.While the author sometimes builds her discourse on the basis of “dialecticalsense” over two diametrically opposite situations, sometimesit is seen that the discourses that feed this dialectical sense approachare built on indirect connections. In this context, it will be focused onhow Gürbüz as a postmodern novelist, tries to create a language byadopting such a discourse form, and the possibilities provided by the“dialectical sense” approach at the point of the existence of the postmodernnovel will be emphasized at the point of what the work wantsto tell. The meaning areas of the novel in question will be discussedwith the “reader-centered” interpretation technique, and evaluationswill be made about the intellectual universe in the background of the“Humpback” type, especially chosen as the hero of the novel. Thus, itwill be determined to what extent the dialectic is made visible in thenovel universe that the author is trying to establish, and it will be triedto be determined to the extent that the traces of postmodern discourseare reflected in the novel discourse. While doing this, an evaluationprocess based on the direct interpretation of the discourse will be operatedby including the expressions in the novel.