Güney Kore’de Siyasi Partiler ve Kurumsallaşma
Güney Kore’de Siyasi Partiler ve Kurumsallaşma
Yazar: Kılıçdaroğlu, Kerem; Arslantaş, Düzgün
Dergi: Mülkiye Dergisi, Vol. 45 No. 3, 2021
Anahtar kelimeler: Güney Kore,Otonomi,Panebianco,Parti Kurumsallaşması,Sistemlilik.

Güney Kore’de askeri diktatörlüğün 1987 yılında yıkılmasının ardından 33 yıl geçmişolmasına rağmen siyasi partiler kurumsallaşmasını tamamlayamamıştır. Demokratikkurumlar başarılı bir şekilde inşa edilirken siyasi partiler örgütlenme, parti-içidemokrasi, parti-seçmen ilişkileri ve liderlik gibi konularda sıkıntı yaşamaktadır. Bukapsamda, her ne kadar Güney Kore demokrasiye geçişte simge ülkelerden birtanesi olarak kabul edilse de siyasi partiler ülkenin demokrasiye evrilmesinde enzayıf halkalardan biridir. Bu çalışma, Angelo Panebianco’nun parti kurumsallaşmasıteorisinin iki öğesinden (otonomi ve sistemlilik) faydalanarak, bu durumun nedenleriüzerindeki durmaktadır. Panebianco’ya göre, otonomi partinin sendikalar gibi dışsalkurumlarla olan ilişkisini tanımlar. Bu aktörler, sivil toplumdan meslek örgütlerine,sendikalardan sermayedarlara geniş bir kümeyi kapsamaktadır. Panebianco’ya göre,bir parti izleyeceği politikayı bu aktörlere göre şekillendirmiyor ve zımni de olsa buaktörler üzerinde tahakküm kurabiliyorsa, kurumsallaşmıştır. Sistemlilik ise parti içikurumsallaşmaya işaret eder. Homojen ve tutarlı bir yapı oluşturmak için partininalt birimlerini kontrol edebildiği merkezi bürokrasiye sahip olması; taşra-merkezilişkisinde parti içi demokrasiye uygun hiyerarşik bir yapı oluşturulması; tüm altbirimleri aynı şekilde örgütlenmesi; parti finansmanın düzenli ve çok çeşitli olmasıgerekmektedir. Güney Kore’de parti kurumsallaşması 3 Kim dönemi (1987-2004) ve3 Kim sonrası dönem (2004-2018) olmak üzere iki dönemde incelenmektedir. GüneyKore siyasetinde, demokrasiye geçiş sürecinde partilerden ziyade liderlerin ön planaçıktığı görülmüştür. Özellikle demokrasiye geçiş sürecinin liderleri Kim Dae-jung, KimYoung-sam ve Kim Jong-pil’in siyasette artan popülaritesinden dolayı bu döneme ‘3Kim dönemi’ denilmektedir. 3 Kim döneminde sivil toplum kuruluşlarının görünürlüğüve siyasetteki etkisi artarken siyasi partiler söz konusu sivil toplum kuruluşlarındanbağımsız hareket etmiş, kurumsallaşmanın otonomi boyutunda başarılı olmuşlardır.Liderler partileri üzerinde hâkimiyet kurmayı başarmış fakat örgütlenme, iç işleyiş,adaylık ve parti-içi demokrasi gibi (sistemlilik) kriterlerde sınıfta kalmıştır. 3 Kim sonrasıdönemde ise sivil toplum kuruluşlarının etkisinin artması partilerin otonomileriniazaltırken örgütlenme ve parti-içi demokraside önemli gelişmeler yaşanmış, liderlergüç kaybederken partilerin finansman ve üye yapısının yataylaşması sistemliliğiarttırmıştır. Özetle, bu çalışmada mevcut literatürün analizinden ve kamuoyu yoklamaverilerinden hareketle, ilk dönemde otonominin güçlü ama sistemliliğin zayıf olduğu,ikinci dönemde ise sistemlilik güçlenirken otonominin zayıfladığı ifade edilmiştir.

Güney Kore’de askeri diktatörlüğün 1987 yılında yıkılmasının ardından 33 yıl geçmişolmasına rağmen siyasi partiler kurumsallaşmasını tamamlayamamıştır. Demokratikkurumlar başarılı bir şekilde inşa edilirken siyasi partiler örgütlenme, parti-içidemokrasi, parti-seçmen ilişkileri ve liderlik gibi konularda sıkıntı yaşamaktadır. Bukapsamda, her ne kadar Güney Kore demokrasiye geçişte simge ülkelerden birtanesi olarak kabul edilse de siyasi partiler ülkenin demokrasiye evrilmesinde enzayıf halkalardan biridir. Bu çalışma, Angelo Panebianco’nun parti kurumsallaşmasıteorisinin iki öğesinden (otonomi ve sistemlilik) faydalanarak, bu durumun nedenleriüzerindeki durmaktadır. Panebianco’ya göre, otonomi partinin sendikalar gibi dışsalkurumlarla olan ilişkisini tanımlar. Bu aktörler, sivil toplumdan meslek örgütlerine,sendikalardan sermayedarlara geniş bir kümeyi kapsamaktadır. Panebianco’ya göre,bir parti izleyeceği politikayı bu aktörlere göre şekillendirmiyor ve zımni de olsa buaktörler üzerinde tahakküm kurabiliyorsa, kurumsallaşmıştır. Sistemlilik ise parti içikurumsallaşmaya işaret eder. Homojen ve tutarlı bir yapı oluşturmak için partininalt birimlerini kontrol edebildiği merkezi bürokrasiye sahip olması; taşra-merkezilişkisinde parti içi demokrasiye uygun hiyerarşik bir yapı oluşturulması; tüm altbirimleri aynı şekilde örgütlenmesi; parti finansmanın düzenli ve çok çeşitli olmasıgerekmektedir. Güney Kore’de parti kurumsallaşması 3 Kim dönemi (1987-2004) ve3 Kim sonrası dönem (2004-2018) olmak üzere iki dönemde incelenmektedir. GüneyKore siyasetinde, demokrasiye geçiş sürecinde partilerden ziyade liderlerin ön planaçıktığı görülmüştür. Özellikle demokrasiye geçiş sürecinin liderleri Kim Dae-jung, KimYoung-sam ve Kim Jong-pil’in siyasette artan popülaritesinden dolayı bu döneme ‘3Kim dönemi’ denilmektedir. 3 Kim döneminde sivil toplum kuruluşlarının görünürlüğüve siyasetteki etkisi artarken siyasi partiler söz konusu sivil toplum kuruluşlarındanbağımsız hareket etmiş, kurumsallaşmanın otonomi boyutunda başarılı olmuşlardır.Liderler partileri üzerinde hâkimiyet kurmayı başarmış fakat örgütlenme, iç işleyiş,adaylık ve parti-içi demokrasi gibi (sistemlilik) kriterlerde sınıfta kalmıştır. 3 Kim sonrasıdönemde ise sivil toplum kuruluşlarının etkisinin artması partilerin otonomileriniazaltırken örgütlenme ve parti-içi demokraside önemli gelişmeler yaşanmış, liderlergüç kaybederken partilerin finansman ve üye yapısının yataylaşması sistemliliğiarttırmıştır. Özetle, bu çalışmada mevcut literatürün analizinden ve kamuoyu yoklamaverilerinden hareketle, ilk dönemde otonominin güçlü ama sistemliliğin zayıf olduğu,ikinci dönemde ise sistemlilik güçlenirken otonominin zayıfladığı ifade edilmiştir.