The Joy Luck Club’ın Türkçe Çevirisi Yoluyla Göçmen Kültürünün Aktarımı
Transmission of Immigrant Culture through the Turkish Translation of the Joy Luck Club
Yazar: Topaloğlu, Ayşe Bilge; Fidan, Giray
Dergi: Mavi Atlas, Vol. 14 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Translation and Interpretation Studies ; Çeviri ve Yorum Çalışmaları ; Translation Studies ; Çeviribilim ; Migrant literature,Hybrid culture,Chinese-American,Translation strategies. ; Göçmen edebiyatı,Melez kültür,Çinli-Amerikalı,Çeviri stratejileri.

Günümüzde yoğun bir şekilde yaşanan göç hareketleri bizi melez kültüre sahip insanları anlamaya yöneltmiş, bunun sonucunda kültür odaklı çevirinin önemi artmıştır. Bu çalışmada, göçmenlere ait melez kültürlerin farklı toplumlara aktarımının bir örnek eser aracılığıyla incelenmesi amaçlanmıştır. Bu incelemeyle, göç olgusunun sonuçlarından biri olan melez kültürel unsurların çevirisinde karşılaşılan durumlar ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Çalışmada, Çinli bir göçmen ailenin kızı olan ve “Çinli-Amerikalı” olarak adlandırılan, melez bir kimliğe sahip olan yazar Amy Tan’in The Joy Luck Club adlı romanı ve Mehmet Doğan tarafından Talih Kuşu adıyla Türkçeye aktarılan çevirisi örnek olarak seçilmiştir. Öncelikle kaynak eser, Peter Newmark’ın kültürel unsurlar sınıflandırmasına göre analiz edilmiştir. Eserin çevirisi ise, Lawrence Venuti’nin “yerlileştirme” ve “yabancılaştırma” olarak adlandırdığı makro çeviri stratejileri ile Eirlys E. Davies’in “koruma”, “ekleme”, “yaratma”, “küreselleştirme”, “yerelleştirme”, “çıkarma” ve “değiştirme” olan mikro çeviri stratejileri doğrultusunda incelenmiş olup, çevirmenin süreç içerisindeki tercihleri değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda, çevirmenin Çin kültürüne ait ögelerin çevirisinde çoğunlukla “yabancılaştırma” stratejisini uyguladığı, ancak bazı durumlarda, özellikle melez kültürel unsurları hedef kültüre aktarma güçlüğünden dolayı “yerlileştirme” stratejisine başvurduğu gözlemlenmiştir. Bu bulgular, kültürel kimliklerin çeviri sürecinde nasıl yeniden biçimlendiğini göstermesi açısından önem taşımaktadır. Ayrıca bu çalışma, kültürlerarası iletişimde çevirmenin rolünün yalnızca dilsel aktarım değil, aynı zamanda kültürel arabuluculuk işlevi taşıdığını da vurgulamaktadır.

The growing intensity of migration flows in today’s world has shifted attention toward hybrid cultural identities, resulting in an increased emphasis on culture-oriented translation. In this study, it is aimed to examine the transfer of hybrid cultures of immigrants to different societies through a case study. Also, it is tried to reveal the difficulties encountered in the translation of hybrid cultural elements, which is one of the consequences of the phenomenon of migration. In the study, the novel The Joy Luck Club by author Amy Tan, who is the daughter of a Chinese immigrant family and has hybrid identity called "Chinese-American", and its translation into Turkish by Mehmet Doğan under the name Talih Kuşu were selected as examples. First, the source text was analyzed according to Peter Newmark's classification of cultural elements. The translation of the text was examined in line with Lawrence Venuti's macro strategies called "domestication" and "foreignization" and the translation was analyzed in accordance with Eirlys E. Davies’s micro translation strategies of “preservation,” “addition,” “creation,” “globalization,” “localization,” “omission,” and “transformation,” and the translator’s choices throughout the process were evaluated. The study concluded that the translator mostly employed the "foreignization" strategy when translating elements of Chinese culture, but in some cases, particularly due to the difficulty of translating hybrid cultural elements into the target culture, the translator employed the "localization" strategy. Moreover, this study emphasises that the translator’s role in intercultural communication is not limited to linguistic transfer, but also involves a function of cultural mediation.