TİMURLU İMPARATORLUĞUNDA KONAR-GÖÇER KÜLTÜRÜN YANSIMALARI: ÇADIR MİMARİSİ VE TOPLUMSAL İŞLEVLERİ
REFLECTIONS OF THE NOMADIC CULTURE IN THE TIMURID EMPIRE: TENT ARCHITECTURE AND ITS SOCIAL FUNCTIONS
Yazar: Küçükyıldız, Nagehan
Dergi: Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 27 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Historical Studies (Other) ; Tarihsel Çalışmalar (Diğer) ; Timurlular,Çadır,Göçebelik,Ekonomik Durum,Mimari Yapı ; Timurids,Tent,Nomadism,Economic Situation,Architectural Structure

Çadır, tarih boyunca göçebe yaşam tarzının bir unsuru olarak insanların konaklama ve korunma ihtiyaçlarına yönelik geliştirdikleri çözümlerin bir ürünü olarak meydana çıkmıştır. Değişik ölçü ve formda tasarlanan çadırlar, göçebe toplulukların gereksinimlerini karşılamak üzere kolayca monte edilebilen, demonte edilebilen ve taşınabilir nitelikte konutlar olarak işlev görmüştür. Bu bağlamda Eski Türk toplulukları için çadır, hayatlarının ayrılmaz bir parçası olup önemli bir rol oynamıştır. Eski Türk toplumlarında olduğu gibi Timurlu döneminde de, çadırlar, toplumun yaşam tarzını, ekonomik durumunu, sosyal ve mimari yapılarını yansıtan önemli bir öğe olarak öne çıkmıştır. Bu nedenle, çadırların iç ve dış tasarımına büyük bir önem verilmiş ve sanatsal yetenekler, mimari yapılarla benzer şekilde çadırlarda da sergilenmiştir. Çadır, Timurlular arasında toplumsal yapının önemli bir unsurunu oluşturarak aileleri bir araya getirmiş ve toplumsal dayanışmayı artırmıştır. Bu dayanışma, Timurluların sosyal bağlarını güçlendirmiş ve bir arada yaşama kültürüne katkıda bulunmuştur. Belirtmek gerekir ki, çadırlar sadece hanedan üyeleri için değil, aynı zamanda toplumun diğer kesimleri için de kurulmuş ve tüm aktivitelerini gerçekleştirmişlerdir. Çalışmamızda, Timurlu dönemi çadırlarının fonksiyonları, mahiyeti ve kullanım alanları detaylı bir şekilde ele alınmış, bu çadırların topluma sağladığı katkılar üzerine değerlendirmeler yapılmıştır. Ayrıca, Timurluların bu çadırları hangi amaçlarla ve nerede kullanıp, toplumun kültürünü nasıl yansıttıkları incelenmiştir. Minyatürler aracılığıyla yapılan analizler, hanedan ile halk tabakasının çadırları hakkında bilgiler sunarak, bu iki grup arasındaki farkları ve benzerlikleri ortaya koymaktadır.

The tent, emerged throughout history as a solution developed by people for the accommodation and shelter needs of the nomadic lifestyle. Designed in different sizes and forms, tents served as easily mountable, demountable, and portable dwellings to meet the requirements of nomadic communities. In this context, for ancient Turkic communities, the tent became an integral part of their lives and played a significant role. As in ancient Turkic societies, during the Timurid period, tents stood out as an important element reflecting the society's lifestyle, economic situation, and social and architectural structures. Therefore, great importance was placed on the interior and exterior design of tents, and artistic talents were showcased in tents similarly to architectural structures. Among the Timurids, the tent constituted an important element of the social structure, bringing families together and enhancing social solidarity. This solidarity strengthened the social ties of the Timurids and contributed to a culture of cohabitation. It's worth noting that tents were not only established for members of the dynasty but also set up for other segments of society, where they carried out all their activities. In the study, the functions, nature, and usage areas of Timurid period tents have been discussed in detail, and evaluations have been made on the contributions these tents provided to society. Additionally, detailed examinations have been conducted on the purposes for which the Timurids used these tents, where they used them, and the culture of society. Analyses conducted through miniatures provide information about the tents of both the dynasty and the common people, revealing the differences and similarities between these two groups.