Türkiye’de Dijital Bağımlılık Üzerine Yapılan Lisansüstü Tezlere Yönelik Bibliyometrik Bir Analiz
A Bibliometric Analysis of Graduate Theses on Digital Addiction in Turkey
Yazar: Yılmaz, Mehmet Barış; Dündar, Gufran
Dergi: İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Vol. 14 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Media Technologies ; Medya Teknolojileri ; Dijital Bağımlılık,Bibliyometrik Analiz,Lisansüstü Eğitim,İletişim,Teknoloji ; Digital Addiction,Bibliometric Analysis,Postgraduate Education,Communication,Technology

Dijital bağımlılık kavramına ilişkin çalışmalar iletişim teknolojilerinin hem niceliksel hem de niteliksel olarak gelişim gösterdiği son yıllarda artış göstermektedir. Kavramın literatüre giriş süreciyle birlikte birçok farklı bilim dalı kendi perspektifinden çalışmalar yapmaktadır. Özellikle pandemi sürecinde evde daha fazla vakit geçirmek zorunda kalan bireylerin söz konusu bağımlılık türüne daha yatkınlaştığı yadsınamaz bir gerçektir. Çalışmanın sonuçları da bu durumu doğrulayacak niteliktedir. Özellikle 2019 yılından sonra dijital bağımlılık konusunda lisansüstü çalışmaların sayısında önemli bir arış görülmektedir. Bu bağlamda dijital bağımlılık ile ilgili lisansüstü tezlere yönelik bibliyometrik bir analiz yapmak durumu tespit edebilmek adına önemlidir. Dolayısıyla araştırmanın amacı, dijital bağımlılık ile ilgili Türk Akademisinde tamamlanan lisansüstü tezleri incelemektir. Çalışmada bibliyometrik analiz yöntemi kullanılmış ve YÖK Tez Tarama Sisteminden bu konuyla ilgili yazılan toplam 52 adet yüksek lisans, doktora ve tıpta uzmanlık tezleri incelenmiştir. Araştırma soruları doğrultusunda tezlerin bibliyometrik göstergeleri çıkartılmış ve bu göstergeler üzerinden analiz işlemi uygulanmıştır. Araştırmada dijital bağımlılık konusunun Türkiye'deki ilk olarak 2016 yılında lisansüstü tez konusu olarak ele alındığı ve en çok Eğitim Bilimleri Enstitülerinde yazıldığı anlaşılmaktadır. Her ne kadar konunun çok önemli bir boyutunu oluştursa da İletişim Bilimleriyle ilişkili ana bilim dallarında ise sadece 2 lisansüstü tezin hazırlandığı anlaşılmaktadır. Son dönemde artan oranda toplumsal bir sorun olarak görülen dijital bağımlılık konusunun akademik alanda daha fazla incelenmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Yapılacak çalışmaların disiplinler arası olmasının nitelik açısından son derece önemli olduğu anlaşılmakta ayrıca yapay zeka, makine öğrenimi gibi yeni gelişen alanların çalışmalara dahil edilmesi önemsenmektedir. Bununla birlikte farklı yaş gruplarına yönelik çalışmaların ufuk açıcı bir perspektif sunacağı da düşünülmektedir.

Studies on the concept of digital addiction have increased in recent years as communication technologies have developed both quantitatively and qualitatively. With the introduction of the concept into the literature, many different disciplines have been conducting studies from their own perspectives. It is an undeniable fact that individuals who have to spend more time at home, especially during the pandemic, are more prone to this type of addiction. The results of the study confirm this situation. Especially after 2019, there has been a significant increase in the number of graduate studies on digital addiction. In this context, it is important to conduct a bibliometric analysis of graduate theses on digital addiction in order to determine the situation. Therefore, the aim of the study is to examine the postgraduate theses on digital addiction completed in the Turkish Academy. The bibliometric analysis method was used in the study and a total of 52 master's, doctoral and medical specialty theses written on this subject were examined from the YOK Thesis Screening System. In line with the research questions, bibliometric indicators of the theses were extracted and the analysis process was applied on these indicators. In the research, it is understood that digital addiction was first addressed as a postgraduate thesis topic in Turkey in 2016 and was mostly written in Educational Sciences Institutes. Although it constitutes a very important dimension of the subject, it is understood that only 2 graduate theses were prepared in the main disciplines related to Communication Sciences. It is understood that the issue of digital addiction, which has recently been increasingly seen as a social problem, needs to be examined more in the academic field.