BEHÇET NECATİGİL’İN THOMAS MANN’DAN YAPTIĞI “VENEDİK’TE ÖLÜM” ÇEVİRİSİNİN ÇAĞDAŞ ÇEVİRİ ELEŞTİRİSİ YAKLAŞIMLARI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
Assessment of  Behçet Necatigil’s translation of “Death in Venice” by Thomass Mann in view of the approaches to criticism of modern literary translation
Yazar: Tanrıkulu, Lokman
Dergi: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 28 No. 1, 2017
Anahtar kelimeler: Çeviri,Yazınsal çeviri,Eşdeğerlik,Yazınsal çeviri eleştirisi,üstü örtük ifadeler,üslup,analiz ; Translation,Literary Translation,Equivalence,Criticism on Literary Translation,Inexplicit expressions,style,analysis

Çeviri işlemi günümüzde insanları ve toplumları birbirine yaklaştıran vearalarında iletişimin kurulmasını sağlayan bir faaliyettir. Dili ne olursaolsun, insanoğlunun üstün zekâsının ürünü olan roman, öykü, masal, tiyatro vsgibi yazınsal metinler çeviri işlemi sayesinde insanoğlunun ortak mirasıolmaktadır. Günlük hayatımızda da çeviri olayıyla sık sık karşılaşmaktayız. Buaraştırmanın kuramsal bölümünde yazınsal metinlerin bir dilden diğer bir dile,bir kültürden diğer bir kültüre aktarış biçimi ve bu aktarılışı sırasındaortaya çıkan sorunlar üzerinde odaklanmıştır.Çeviri eleştirisi, zaman zaman sözü edilmekle birlikte, yöntemleri ileölçütleri tanımlanmamış baştan sona belirsizliklerle dolu bir alandır. Heleyazın çevirisinin eleştirisi söz konusu olunca, bir belirsizlik iyice artar.Gündelik basında, dergilerde, çeviri yapıtlarla ilgili tanıtma yazıları ileincelemeler, bir takım uluorta yargılarla işi geçiştirir hep: ”Rahat okunur”,“özgün yapıta bağlı”, “yazarın sesini aktaran”, özgününden daha güzel”, “akıcı”türünden övücü, ya da karşıt nitelikte, yerici yargılardır bunlar (Göktürk(2016: 89).Türkçe etimolojik tipolojiye göre Ural-Altay dil grubuna, morfolojiktipolojiye göre eklemeli diller grubuna girmektedir. Bu gruptaki dillerinözellikleri, farklı biçimbirimlerin ve sözcüklerin birbirine bağlanarak sözcükoluşumunun gerçekleştirilmesidir. Çekimli dillerde, değişmeyen bir köke çeşitligörevleri olan ekler getirilmekte ve söz konusu ekler, ek yerleri belliolmayacak şekilde kaynaşmaktadırlar. Bunların yanı sıra ünlü uyumunun olması,kimi eklerin hem çekim sırasında eylemlerde, hem de sözcük türetmedekullanılması, ses, ses dizimi, sözcük eşliklerin oldukça fazla olması da budilleri, diğerlerinden ayıran özelliklerdir.Almanca etimolojik tipolojiye göre Hint-Avrupa dil grubundan GermenDillerine girmektedir. Bu gruptaki diller morfolojik sınıflamaya göreçoğunlukla çekimli dil grubunda kabul edilmektedir. Bu dil grubunda iseeklemeli dillerden farklı olarak, çekim sırasında kökün, özellikle köktekiünlünün değişmesi söz konusudur. Böylelikle eylem kökündeki başkalaşmayladeğişik kavramların yansıtılması ve çeşitli ilişkilerin kurulmasısağlanmaktadır (Aksan, (2000: 113).  Bu çalışmada çeviri kuramlarının değişik yaklaşımlarının tanımı yapıldıktansonra Çağdaş Alman Edebiyatının önde gelen isimlerinden Thomas Mann’ın BehçetNecatigil tarafından Türkçeye çevirisinin değişik kesitlerinde seçtiğimizörnekleri yazın çevirisi eleştirisi ilkeleri doğrultusunda karşılaştırmalı vebetimlemeli yöntemle irdelenmesi, bilimsel literatür ışığında tartışılmasıaraştırmamızın konusunu oluşturmaktadır.

Translation process is anirreplaceable activity which brings societies and individuals together andwhich helps them have dialogue and communicate with each other. Whatever thelanguage is, the literary works such as novel, story, tale, theatre, which arethe products of superior intelligence of human, is the common heritage of themankind thanks to translation process. We often come across translation processin our daily life as well. In theoretical part of our study we focus on thestyle of transferring literary texts from one language to another, from oneculture to another and the challenges encountered during the transfer.Translation criticism ismentioned from time to time, however, it is an uncertain domain which is notdefined in terms of methods or criteria. Above all, when it comes to criticismof translation of literary texts, this uncertainty raises more.   Credits and Criticism on translated literaryworks in daily newspapers and journals always circumvent with some rashjudgments some of which are praising like “easy to read”, “based on theoriginal work of art”, “echoing the voice of the author”, “more beautiful thanthe original”, “fluent” or unlikely critical comments. (Göktürk, (2016: 89). Turkish language belongs toUral-Altaic group in terms of etymologic typology and suffixing language groupaccording to morphologic typology. The property of this group of languages isthat different morphemes and words are affixed to one another and form a newword. In suffixing languages, affixes with several functions are attached tothe stem without changing it and these affixes unite with the stem in such away that the joints are unnoticeable. In addition to this property, there is avowel harmony and some affixes are used both to derive verbs and other wordsduring suffixation.German language takes placein Germanic Languages in Indo-European Group according to etymologicaltypology. This group of languages is often included in inflected languagesaccording to morphological classification. The property of the languages in thisgroup is that the stem, especially the vowel in the stem is subject to change.In this way, different concepts are reflected and various relations areestablished through the change in the verb root (Aksan, (2000: 113).In this study,   the definitions of various approaches totranslation theories are given in the first place. Samples from differentsections of “Death in Venice”by Thomass Mann, prominent figure of Modern German Literature, translated byBehçet Necatigil into Turkish, are analyzed by using a comparative anddescriptive method in accordance with the principles of literary translationcriticism and discussed in the light of scientific literature, which is thesubject of our research.