KIRIM SAVAŞI’NDA (1853 – 1856) RUS – İRAN YAKINLAŞMASINA KARŞILIK OSMANLI’NIN İNGİLTERE İLE İZLEDİĞİ POLİTİKANIN ESASLARI
The Basis of Ottoman Policies Towards England In The Aftermath Of Russo-Iranian Rapprochement In Crimean War (1853-1856)
Yazar: Uluerler, Sıtkı
Dergi: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 28 No. 1, 2017
Anahtar kelimeler: Kırım Savaşı,Osmanlı,İran,İngiltere,Rusya ; Crimean War,Ottoman,Iran,Britain,Russia

Kırım Savaşı; ortaya çıkışsebepleri, savaşın seyri ve sonuçları açısından pek çok özelliği içindebarındırmaktadır. Savaş görünürde Osmanlı ile Rusya arasında yaşanan siyasianlaşmazlıkların sonucu gibidir. Ancak savaşın çıkış sürecindeki gelişmeler, KırımSavaşı’nın devrin büyük güçleri olan İngiltere, Fransa ve Rusya arasındakirekabetin bir yansıması olduğunu da göstermektedir. Bu dönemde yoğun birşekilde yürütülen diplomatik görüşmeler ve çok cepheli müzakereler, herdevletin kendi çıkarları bağlamında meseleyi değerlendirdiğini ortayakoymaktadır. Böylesine siyasi hesaplarınve menfaatlerin ön planda olduğu bir vaziyette başlayan Kırım Savaşı’nda, Rusyakarşısında Osmanlı’ya destek veren İngiltere ve Fransa, kendi siyasi çıkarlarıözelinde hareket etmişlerdir. Rusya, bu durumu fark edince en azından savaşıncephesini genişletmek, Osmanlı’yı daha da hırpalamak ve Asya topraklarındanHindistan ile ilgili İngiltere’ye gözdağı vermek için İran ile ittifak kurmayaçalışmıştır. O sıralar Rus baskısı ve etkisi altında olduğu anlaşılan İranŞahı, 1853 yılı sonbaharında Rusya ile ittifak antlaşması yapmıştır. Bu bağlamda Kırım Savaşı’nda (1853-1856)Rusya’nın İran ile kurduğu ittifakın aşamaları ve bunun Osmanlı üzerindekiyansımaları temel inceleme konumuz olacaktır. Aynı zamanda savaşın önemlitaraflarından biri olan İngiltere’nin, Rusya’nın esas niyetini fark edip buittifakı bozmak için yaptığı girişimler incelenecektir. Bu çerçevede 1853yılından 1854 senesi sonlarına kadar yoğun bir seyir izleyen diplomatiktemaslar, Osmanlı’nın, İngiltere ile birlikte hareketi ve İngiltere’nin etkinoktasında hem Osmanlı hem de İran üzerindeki tesirleri izah edilmeyeçalışılacaktır.

Crimean War has several characteristics concerning the reasons for itsoutbreak, course and consequences. The war seems to be the result of politicaldisputes between the Ottoman Empire and Russia. However, the developmentsexperienced during the outbreak of the conflict were a reflection of thecompetition between the great powers of the era; Britain, France and Russia.Because, the intense diplomatic negotiations and multi-faceted negotiationsthat were conducted at the time demonstrated that each party assessed the issuebased on its own interests.In the Crimean War, that started in an environment where such politicalcalculations and interests were in the focus, Britain and France that supportedthe Ottoman Empire against Russia, acted in their own political interests. WhenRussia realized this fact, it tried to form an alliance with Iran in order toexpand the battlefield, to further crush the Ottoman Empire and to intimidateBritain in India in Asia. Iran Shah, who was understood to be under the Russianinfluence during the time, signed an alliance agreement with Russia in theautumn of 1853.In this context, the stages of the alliance that Russia established withIran during the Crimean War (1853-1856) and its repercussions on the OttomanEmpire will be the main topic of the present study. Furthermore, the attemptsof Britain, which was one of the most significant sides of the war, to disruptthe alliance after recognizing the real objective of Russia will be examined.In this framework, the intense diplomatic contacts that lasted during 1853 and1854, Ottoman actions along with the British intentions and the Britishinfluence on the Ottoman Empire and Iran will be discussed.