Türkçede Metaforlar ve Metaforik Anlatımlar
Metaphors and Metaphorical Expressions in Turkish
Yazar: Demir, Celal; Karakaş Yıldırım, Özge
Dergi: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 21 No. 4, 2019
Anahtar kelimeler: metaphor,figurative meaning,metaphorical expression,metaphorical naming ; metafor,mecaz,metaforik anlatım,metaforik adlandırma

“Metafor” kavramı, Batı literatüründe eski Yunan filozofuAristoteles’ten bu yana hem terim hem de leksik bir unsur olarak bilimselçalışmalara konu olmuş, her yönüyle tartışılmış ve uygulamada fikir birliğinevarılmıştır. Bu kavramın gerek sanat alanında gerekse bilim dallarındakipratikleri, eğitim-öğretim kurumlarında bir ders olarak okutulmakta veöğretilmektedir. Türkiye Türkçesi literatüründe “metafor”, “metaforik anlatım”ve “metaforik adlandırma” ile ilgili tartışmalar yeni başlamıştır. Çeşitlimetaforların kavram ve tasavvur olarak Türk kültüründe de bin yıl öncesindenoluştuğu, bu tasavvurların anlama ve anlatma unsuru olarak günlük yaşamdakullanıldığı bilinmektedir. Bunun örneklerine yaklaşık bin üç yüz yıl önceyazılmış olan Göktürk metinlerinde de rastlamaktayız. Ancak bu konuda yapılmışçalışmaların sayıca az olduğunu, bazı kaynaklarda verilen bilgilerin deyetersiz olduğunu görmekteyiz. Bazı çalışmalarda “metafor” olgusunun terim vekavram olarak tartışılmadığı, bazı çalışmalarda yer alan bilgi ve açıklamalarınyanlış veya yetersiz olduğu görülmüştür. Güncel sözlüklerde ve ansiklopedilerdeise gerektiği gibi açıklanmamıştır. Hatta bazı sözlüklerde bu kelimeye maddebaşı olarak hiç yer verilmemiştir. Bu çalışmanın amacı, literatürümüze yenigirmiş olan “metafor” terimiyle ilgili tespit, tanım ve açıklamaları inceleyip eksik ve yanlışları belirleyerekdüzeltilmesini sağlamaktır. Bu nedenle “metafor” kelimesinin terim olaraktanımı, kavram olarak özellikleri üzerinde durulmuş ve “metafor” olgusunun“mecaz” terimiyle açıklanamayacağı vurgulanmıştır. Ayrıca metaforik anlatım veadlandırmaların Türk kültüründe yeni bir tarz olmadığı, dilimizin bilinen eneski metinlerinde bile metaforik anlatımlara ve adlandırmalara yer verildiği örneklerüzerinde gösterilmiştir.

Some dictionaries donot even include this word at all. However, we see that there are few studies onthis subject and the information given in some sources is insufficient. It wasseen that in some studies “metaphor” was not discussed as terms and concepts.The information and the explanations in some studies were insufficient as well.In the current dictionaries and encyclopedias, metaphor is not properlyexplained. Examples of this can be found in the Gokturktexts written a thousand and three hundred years ago. Practices both in the field of art and scienceare taught in educational institutions. The discussions about “metaphor”,“metaphorical expression” and “metaphorical naming” in Turkish have recentlybegun. It is known that various metaphors in Turkish culture as a concept andthought were formed a thousand years ago, and these thoughts were used in dailylife as an element of understanding and expression. In this study, the definition of the “metaphor”as a term and its features as a concept is emphasized, it is also emphasizedthat the phenomenon of “metaphor” cannot be explained with the figurativemeaning and the terms of “metaphorical expression” and “metaphorical naming”are discussed on the examples. The concept of “metaphor” has been the subjectof scientific studies, both as a term and a lexical element, discussed in allaspects and has become stable in the practice since the ancient Greekphilosopher Aristotle in the Western literature.