hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Henryk Sienkiewicz’in Quo Vadis Adlı Eserinde Havari Petrus ve Petrus İmajı Üzerine Çözümlemeli Bir İnceleme
An Analytical Study on the Apostle Peter and the Image of Peter in Henryk Sienkiewicz’s Quo Vadis
Yazar: Ulutürk, Muammer
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları No. 33, 2025
Anahtar kelimeler: World Languages, Literature and Culture (Other) ; Dünya Dilleri, Edebiyatı ve Kültürü (Diğer) ; Henryk Sienkiewicz,Quo Vadis,Christianity,Peter,Rome ; Henryk Sienkiewicz,Quo Vadis,Hıristiyanlık,Petrus,Roma

Nobel ödüllü Polonyalı yazar Henryk Sienkiewicz’in Quo Vadis adlı romanı, Roma İmparatorluğu’nun Nero dönemindeki yozlaşmış yapısını ve Hıristiyanlığın yükselişini etkileyici bir şekilde betimleyen tarihî bir romandır. Bu çalışma, yazarın Quo Vadis romanında Havari Petrus’un kişiliği ve imgesini çözümleyerek, Hıristiyanlık inancının Roma İmparatorluğu’nun çöküş dönemindeki ahlâkî ve ruhsal yozlaşmaya karşı bir direniş biçimi olarak nasıl temsil edildiğini ortaya koymaktadır. Roman, tarihsel gerçekliği dinî ve sembolik bir düzlemde yeniden kurarken, Havari Petrus’un korku ve tereddütlerinden inanç ve teslimiyete uzanan içsel dönüşümünü merkezine alır. Sienkiewicz, Petrus’un insanî zaaflarıyla birlikte onun kararlılığını, tevazusunu ve liderlik vasıflarını da ön plana çıkararak, inancı bireysel bir deneyimden evrensel bir kurtuluş düşüncesine dönüştürür. Yapılan çözümlemeler, yazarın Hıristiyanlık değerlerini bir inanç sistemi olduğu kadar, Roma’nın baskıcı gücüne karşı manevî bir alternatif olarak kurguladığını göstermektedir. Eserdeki dil ve retorik yapı, inanç-güç, tevazu-gurur ve madde-maneviyat karşıtlıkları üzerinden ahlâkî bir denge arayışını yansıtır. Quo Vadis, insanın ruhsal bir mücadele alanında yeniden doğuşunu konu edinen evrensel bir anlatı olarak değerlendirilmektedir.

The Nobel Prize–winning Polish author Henryk Sienkiewicz’s Quo Vadis is a historical novel that powerfully depicts the corruption of the Roman Empire during Nero’s reign and the rise of Christianity. This study analyzes the personality and image of the Apostle Peter in Sienkiewicz’s Quo Vadis, revealing how Christian faith is represented as a form of resistance against the moral and spiritual decay that marked the decline of the Roman Empire. While reconstructing historical reality on both religious and symbolic levels, the novel focuses on Peter’s inner transformation from fear and hesitation to faith and submission. Sienkiewicz emphasizes Peter’s determination, humility, and leadership qualities alongside his human frailties, thereby transforming faith from an individual experience into a universal conception of salvation. The analyses demonstrate that the author presents Christian values not only as a belief system but also as a spiritual alternative to the oppressive power of Rome. The novel’s language and rhetorical structure reflect a moral search for balance through the oppositions of faith and power, humility and pride, matter and spirit. Ultimately, Quo Vadis is evaluated as a universal narrative that explores humanity’s spiritual rebirth within the realm of moral struggle.
Batı Seyahat Edebiyatında Osmanlı’nın İnşası: Batı Seyahat Edebiyatı ve Macfarlane’in Gözünden Osmanlı Dünyası
The Construction of the Ottoman Empire in Western Travel Literature: The Ottoman World through the Eyes of Charles Macfarlane
Yazar: Tunç, Taner
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları No. 33, 2026
Anahtar kelimeler: Modern Turkish Literature in Turkiye Field ; Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı ; Batı,Seyahat Edebiyatı,Osmanlı,Oryantalizm,Charles Macfarlane ; Western,Travel Literature,Ottoman,Orientalism,Charles Macfarlane

Bu çalışma, 19. yüzyıl Batı seyahat edebiyatının Osmanlı dünyasını nasıl temsil ettiğini Charles Macfarlane örneği üzerinden eleştirel bir bakışla incelemektedir. Muhittin Doğan’ın Batı Seyahat Edebiyatı ve Charles Macfarlane’in Gözünden Osmanlı Dünyası adlı eseri merkez alınarak hazırlanan bu değerlendirme, seyahat yazılarını yalnızca betimleyici metinler olarak değil, Batı’nın ideolojik ve oryantalist söylemlerini yeniden üreten bir temsil alanı olarak ele alır. Macfarlane’in Osmanlı coğrafyasına dair gözlemleri; idari yapı, toplumsal hayat, reform girişimleri ve çok kültürlü yapı bağlamında analiz edilmekte, bu anlatıların bir çöküş söylemi ürettiği ortaya konmaktadır. Çalışma, seyyahın Osmanlı’yı reformlara muhtaç, geri ve içsel dönüşüm kapasitesinden yoksun bir yapı olarak sunarken Batı müdahalesini meşrulaştıran bir zihniyet inşa ettiğini vurgulamakta; böylece Batı seyahat edebiyatının güç ilişkileriyle iç içe geçmiş ideolojik bir söylem alanı olduğunu göstermektedir.

This study critically examines how nineteenth-century Western travel literature represented the Ottoman world through the example of Charles Macfarlane. Centered on Muhittin Doğan’s work Batı Seyahat Edebiyatı ve Charles Macfarlane’in Gözünden Osmanlı Dünyası (Western Travel Literature and the Ottoman World through the Eyes of Charles Macfarlane), this evaluation approaches travel writings not merely as descriptive texts but as a field of representation that reproduces the West’s ideological and Orientalist discourses. Macfarlane’s observations of the Ottoman geography are analyzed in terms of administrative structures, social life, reform initiatives, and the multicultural composition of the empire, revealing that these narratives construct a discourse of decline closely linked to Britain’s political interests. The study emphasizes that while portraying the Ottoman Empire as a polity in need of reforms, backward, and lacking an internal capacity for transformation, the traveler constructs a mindset that legitimizes Western intervention; thus demonstrating that Western travel literature constitutes an ideological discursive field deeply intertwined with power relations.
Etik İle Estetik Arasında Türk Edebiyatçısı Yahut Bir Mürşit Olarak Romancı
Turkish Man of Letters Between Ethics and Aesthetics or Novelist as a Mentor
Yazar: Engin, Ertan
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları, Vol. 17 No. 17, 2018
Anahtar kelimeler: Edebiyat,etik,estetik,kurmaca

Yeni Türk edebiyatınınbaşlangıcından itibaren; Rasyonalist Şinasi’den, Romantik Namık Kemal’e ondan NatüralistNâbizâde Nâzım’a ve orta sınıfın sesi olan Ahmet Mithat’a kadar, sanat veedebiyatın etik, ahlakî bir vurgusu olması gerektiğine inanan ve bunu dilegetiren çok sayıda edebiyatçı saymak mümkündür. Söz konusu etik, ahlakî vurguServet-i Fünûn’a gelindiğinde hem daha cılızlaşır hem de daha da önemli olarak–en azından bize göre- farklı bir boyuta taşınıp, etik estetiğin içindeeritilir. Dolayısıyla Birinci ve İkinci dönem Tanzimat edebiyatçıları ileServet-i Fünûn topluluğu arasındaki ayrışmayı/mesafeyi aynı zamanda bu noktadanda temellendirmek olasıdır. Kabaca ve genel olarak belirtmek gerekirse bu ikitavır, günümüze dek izlerini belirgin yahut örtük biçimde bırakarak devam eder.Edebiyat/estetik ile etik arasında akrabalığı bir postüla olarak kabul edenlerve salt estetiğin dahi etiğe hizmet ettiğine inananlar. Bu yazı daha ziyadebirinci grubun zihin yapısına ilişkin kimi irdelemeleri içermekte, bu yapınınmesele ettiği ve etmediği bazı problematikleri ortaya koymayı ve bunlarüzerinde düşünmeyi amaçlamaktadır.

Yeni Türk edebiyatınınbaşlangıcından itibaren; Rasyonalist Şinasi’den, Romantik Namık Kemal’e ondan NatüralistNâbizâde Nâzım’a ve orta sınıfın sesi olan Ahmet Mithat’a kadar, sanat veedebiyatın etik, ahlakî bir vurgusu olması gerektiğine inanan ve bunu dilegetiren çok sayıda edebiyatçı saymak mümkündür. Söz konusu etik, ahlakî vurguServet-i Fünûn’a gelindiğinde hem daha cılızlaşır hem de daha da önemli olarak–en azından bize göre- farklı bir boyuta taşınıp, etik estetiğin içindeeritilir. Dolayısıyla Birinci ve İkinci dönem Tanzimat edebiyatçıları ileServet-i Fünûn topluluğu arasındaki ayrışmayı/mesafeyi aynı zamanda bu noktadanda temellendirmek olasıdır. Kabaca ve genel olarak belirtmek gerekirse bu ikitavır, günümüze dek izlerini belirgin yahut örtük biçimde bırakarak devam eder.Edebiyat/estetik ile etik arasında akrabalığı bir postüla olarak kabul edenlerve salt estetiğin dahi etiğe hizmet ettiğine inananlar. Bu yazı daha ziyadebirinci grubun zihin yapısına ilişkin kimi irdelemeleri içermekte, bu yapınınmesele ettiği ve etmediği bazı problematikleri ortaya koymayı ve bunlarüzerinde düşünmeyi amaçlamaktadır.
Merâgaî’nin ‘Seyahatnâme-yi İbrahim Beg’i Üzerine Bir Değerlendirme
A Review on Marāga’ī’s work ‘Sīyāhatnāma-i Ebrāhīm Baik’
Yazar: İşimtekin, Soner
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları, Vol. 17 No. 17, 2017
Anahtar kelimeler: Fars Dili,İran Edebiyatı,Seyahatname,Eleştirel Romanlar ; Fars Dili,İran Edebiyatı,Seyahatname,Eleştirel Romanlar

Farsça eleştiri romanlarından söz ederken,yazıldığı dönem içerisinde oldukça ses getiren ve geniş okuyucu kitlesi kazananHâcı Zeynülâbidîn-i Merâgaî’nin Seyahatnâme-yi İbrahim Beg ya Belâ-yiTaassub-i U (İbrahim Bey’in Seyahatnâme’si ya da Onun Taassubunun Belası)adlı eserinden mutlaka bahsedilmelidir. 1895 – 1900 yılları arasında üç cilthalinde yazılmış olan Seyahatnâme-yi İbrahim Beg çağdaş İranedebiyatında sahip olduğu edebî öncülüğünün yanı sıra toplumsal ve tarihî büyükbir önemi de haizdir. Eserin yazarı, İran dışındaki sade nesrin en önemlitemsilcilerinden biridir. Savunduğu görüşleriyle paralel biçimde ve daha çokeleştirel içerikli adı geçen bu eserini ülkesine duyduğu derin sevgi sonucundakaleme almıştır. Yazıldığı döneminsiyasal, toplumsal ve kültürel özelliklerini yansıtan, insanların yaşadıklarızor koşulları eleştirel bakış açısıyla anlatan bu eser, sosyal bilimler alanındaçalışan araştırmacılar için eşsiz bir kaynak niteliğindedir. Bu çalışmadayazarın hayatı, biçemi ve eseri değerlendirilecek, eser hakkında yapılmış olaneleştiriler karşılaştırmalı olarak verilecek, söz konusu bu eserin çağdaş İranedebiyatındaki öneminden bahsedilecektir. 

Farsça eleştiri romanlarından söz ederken,yazıldığı dönem içerisinde oldukça ses getiren ve geniş okuyucu kitlesi kazananHâcı Zeynülâbidîn-i Merâgaî’nin Seyahatnâme-yi İbrahim Beg ya Belâ-yiTaassub-i U (İbrahim Bey’in Seyahatnâme’si ya da Onun Taassubunun Belası)adlı eserinden mutlaka bahsedilmelidir. 1895 – 1900 yılları arasında üç cilthalinde yazılmış olan Seyahatnâme-yi İbrahim Beg çağdaş İranedebiyatında sahip olduğu edebî öncülüğünün yanı sıra toplumsal ve tarihî büyükbir önemi de haizdir. Eserin yazarı, İran dışındaki sade nesrin en önemlitemsilcilerinden biridir. Savunduğu görüşleriyle paralel biçimde ve daha çokeleştirel içerikli adı geçen bu eserini ülkesine duyduğu derin sevgi sonucundakaleme almıştır. Yazıldığı döneminsiyasal, toplumsal ve kültürel özelliklerini yansıtan, insanların yaşadıklarızor koşulları eleştirel bakış açısıyla anlatan bu eser, sosyal bilimler alanındaçalışan araştırmacılar için eşsiz bir kaynak niteliğindedir. Bu çalışmadayazarın hayatı, biçemi ve eseri değerlendirilecek, eser hakkında yapılmış olaneleştiriler karşılaştırmalı olarak verilecek, söz konusu bu eserin çağdaş İranedebiyatındaki öneminden bahsedilecektir.
Gercüşlü Fıkra Tipi Üzerine Bir Değerlendirme
A Revıew On The Local Of Gerçüş Joke Type
Yazar: Kardaş, Canser
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları, Vol. 17 No. 17, 2018
Anahtar kelimeler: Mahalli tip,Gercüşlü,Fıkra,Mizah ; Mahalli tip,Gercüşlü,Fıkra,Mizah

Halk edebiyatında anlatmaya dayalı türlerarasında en yaygın denilebilecek ve kolay çeşitlenme özelliğine sahip olan türfıkradır. Çoğunlukla nesir olan fıkra türü, yoğun ve kısa anlatım özelliğinesahiptir. Sadece dar bir bölgede tanınan fıkra tiplerine mahalli tiplerdenilmektedir. Mahalli fıkra tipleri kişi ismiyle veya bir yerleşim adıyla daoluşabilmektedir. Mahalli fıkra tipleri, yerelde bilinmesine rağmen verdiklerihaz ve güldürme işlevleri bakımından evrensel değer taşımaktadır.Makalemizde Batman iline bağlı Gercüşilçesi ve çevresine bağlı olarak oluşan “Gercüşlü” mahalli fıkra tipiincelenmiştir. Yörede çok sık olarak anlatılmasına rağmen, söz konusu fıkratipi üzerine bugüne kadar herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Günlük hayattaGercüşlü mahalli fıkra tipi etrafında oluşan fıkralar, yoğun biçimde Gercüş veçevresindeki yerleşim yerleri ile Diyarbakır, Siirt, Mardin ve Şırnak gibiçevre illerde de anlatılmaktadır. Gercüşlü fıkra tipinin temel özelliklerifıkralar referans alınarak açıklanmıştır. Yazıda tipe bağlı olarak oluşanfıkraların yapısal, sosyal ve kültürel özellikleri de değerlendirilmiştir.Çalışmada derlenen fıkralar arasından yirmi metin seçilerekdeğerlendirilmiştir. 

Halk edebiyatında anlatmaya dayalı türlerarasında en yaygın denilebilecek ve kolay çeşitlenme özelliğine sahip olan türfıkradır. Çoğunlukla nesir olan fıkra türü, yoğun ve kısa anlatım özelliğinesahiptir. Sadece dar bir bölgede tanınan fıkra tiplerine mahalli tiplerdenilmektedir. Mahalli fıkra tipleri kişi ismiyle veya bir yerleşim adıyla daoluşabilmektedir. Mahalli fıkra tipleri, yerelde bilinmesine rağmen verdiklerihaz ve güldürme işlevleri bakımından evrensel değer taşımaktadır.Makalemizde Batman iline bağlı Gercüşilçesi ve çevresine bağlı olarak oluşan “Gercüşlü” mahalli fıkra tipiincelenmiştir. Yörede çok sık olarak anlatılmasına rağmen, söz konusu fıkratipi üzerine bugüne kadar herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Günlük hayattaGercüşlü mahalli fıkra tipi etrafında oluşan fıkralar, yoğun biçimde Gercüş veçevresindeki yerleşim yerleri ile Diyarbakır, Siirt, Mardin ve Şırnak gibiçevre illerde de anlatılmaktadır. Gercüşlü fıkra tipinin temel özelliklerifıkralar referans alınarak açıklanmıştır. Yazıda tipe bağlı olarak oluşanfıkraların yapısal, sosyal ve kültürel özellikleri de değerlendirilmiştir.Çalışmada derlenen fıkralar arasından yirmi metin seçilerekdeğerlendirilmiştir.
İmam-Hatip Lisesi 9. Sınıf Öğrencilerinin Arapça Yazma Becerileri Kazanımlarını Edinme Düzeylerinin İncelenmesi
Examination of 9th  Grade Imam-Hatip High School Students’ Levels of Arabic Writing Skills Acquisitions
Yazar: Dağbaşı, Gürkan
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları, Vol. 17 No. 17, 2018
Anahtar kelimeler: Arapça,yazma becerisi,yabancı dil öğretimi,kazanım

Yazma becerisi yabancı dil öğretiminin dörtsacayağından biridir ve genellikle bu ayakların dördüncüsü olarak kabul edilir.Bu dört becerinin birbiriyle paralel yürümesi ise dil öğretiminde en istenilendurumdur. Yazma becerisi, dinleme, okuma ve konuşma becerileriyle iç içe geçmişve edinilmesi zor olan bir beceridir. Ancak ayrıntılı planlanmış, öğrencilerinseviyesine, yaşına ve ilgisine uygun seçilmiş etkinliklerle yazma becerisininöğrencilere kazandırılması sanıldığı kadar zor değildir. Bu araştırma; yabancıdil olarak Arapça öğrenen öğrencilerin Milli Eğitim Bakanlığınca hazırlananöğretim programında yer alan yazma becerileri kazanımlarını ne dereceedindiklerini ortaya koymayı amaçlayan nitel bir çalışmadır. Araştırmanınbaşlangıcında yabancı dil olarak Arapça öğrenen ve daha önce Arapça geçmişiolmayan 9. sınıf seviyesindeki 70 İmam-Hatip lisesi öğrencisine öğretimprogramında yer alan yazma becerisi kazanımlarına göre hazırlanan bir sınavuygulanmış ve ardından değerlendirilmiştir. Daha sonra bu sınav sonucuna göreöğrencilerin yazma becerilerine dair birtakım çıkarımlar yapılmıştır.Çalışmanın sonuç bölümünde yazma becerisinin geliştirilmesine yönelik programgeliştiricilerine ve öğretmenlere yönelik bazı önerilerde bulunulmuştur.

Yazma becerisi yabancı dil öğretiminin dörtsacayağından biridir ve genellikle bu ayakların dördüncüsü olarak kabul edilir.Bu dört becerinin birbiriyle paralel yürümesi ise dil öğretiminde en istenilendurumdur. Yazma becerisi, dinleme, okuma ve konuşma becerileriyle iç içe geçmişve edinilmesi zor olan bir beceridir. Ancak ayrıntılı planlanmış, öğrencilerinseviyesine, yaşına ve ilgisine uygun seçilmiş etkinliklerle yazma becerisininöğrencilere kazandırılması sanıldığı kadar zor değildir. Bu araştırma; yabancıdil olarak Arapça öğrenen öğrencilerin Milli Eğitim Bakanlığınca hazırlananöğretim programında yer alan yazma becerileri kazanımlarını ne dereceedindiklerini ortaya koymayı amaçlayan nitel bir çalışmadır. Araştırmanınbaşlangıcında yabancı dil olarak Arapça öğrenen ve daha önce Arapça geçmişiolmayan 9. sınıf seviyesindeki 70 İmam-Hatip lisesi öğrencisine öğretimprogramında yer alan yazma becerisi kazanımlarına göre hazırlanan bir sınavuygulanmış ve ardından değerlendirilmiştir. Daha sonra bu sınav sonucuna göreöğrencilerin yazma becerilerine dair birtakım çıkarımlar yapılmıştır.Çalışmanın sonuç bölümünde yazma becerisinin geliştirilmesine yönelik programgeliştiricilerine ve öğretmenlere yönelik bazı önerilerde bulunulmuştur.
Yeni Belgeler Işığında Mehmed Şâkir Efendi
Mehmed Şâkir Efendi İn The Light Of New Documents
Yazar: Durmuş, Ersin
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları, Vol. 17 No. 17, 2018
Anahtar kelimeler: Mehmed Şâkir Efendi,Enderun Mektebi

Bazı çalışmalarda, Mehmed Şâkir Efendi (1764-1836) hakkındayeterince bilgi sahibi olunamadığından, kimliği konusunda birtakımtereddütlerin bulunduğundan ve farklı Şâkir efendilerin aynı kimse olmaihtimalinden söz edilmektedir. Bu çalışmada, öncelikle son dönem Osmanlısahasına ait klasik biyografik eserlerden hareketle Mehmed Şâkir Efendi’ninhayatına dair ana hatlarıyla bilgiler verilmiş; arşiv taramaları neticesindeulaşılabilen belgelerle bu bilgiler desteklenmiştir. Mehmed Şâkir Efendi’nin eserleriniincelemek suretiyle hayatına dair ulaşılan yeni bilgilere de yer verilmiştir. Bubağlamda Mehmed Şâkir Efendi’nin kimliği ve eserlerinin, hiçbir tereddüde mahalbırakmayacak kadar kesin olmakla birlikte, isim/künye bilgilerinin farklı şekillerdeyazıldığı gösterilmiştir. Mehmed Şâkir Efendi’nin Enderun Mektebi’ndeyetiştiği, Osmanlı Sarayı’nda çeşitli görev ve hizmetlerde bulunduğu; kaynaklardaseyyid, hoca, dülbend ağası, rikâbdâr, sancak-ı şerif şeyhi, şair, mütercim veşârih olarak kaydedildiği ifade edilmiştir. Ardından ise Abdurrahmân Molla Câmî’ninBahâristân’ını şerh eden; Mevlânâ Celâleddîn Rûmî’nin Mesnevi’sini manzum olaraktercüme eden; mürettep bir Divan sahibi olan ve edebi otoriteler tarafındanbaşarılı bulunan Mehmed Şâkir Efendi’nin, eserleri ile ilgili bilgiverilmiştir.

Bazı çalışmalarda, Mehmed Şâkir Efendi (1764-1836) hakkındayeterince bilgi sahibi olunamadığından, kimliği konusunda birtakımtereddütlerin bulunduğundan ve farklı Şâkir efendilerin aynı kimse olmaihtimalinden söz edilmektedir. Bu çalışmada, öncelikle son dönem Osmanlısahasına ait klasik biyografik eserlerden hareketle Mehmed Şâkir Efendi’ninhayatına dair ana hatlarıyla bilgiler verilmiş; arşiv taramaları neticesindeulaşılabilen belgelerle bu bilgiler desteklenmiştir. Mehmed Şâkir Efendi’nin eserleriniincelemek suretiyle hayatına dair ulaşılan yeni bilgilere de yer verilmiştir. Bubağlamda Mehmed Şâkir Efendi’nin kimliği ve eserlerinin, hiçbir tereddüde mahalbırakmayacak kadar kesin olmakla birlikte, isim/künye bilgilerinin farklı şekillerdeyazıldığı gösterilmiştir. Mehmed Şâkir Efendi’nin Enderun Mektebi’ndeyetiştiği, Osmanlı Sarayı’nda çeşitli görev ve hizmetlerde bulunduğu; kaynaklardaseyyid, hoca, dülbend ağası, rikâbdâr, sancak-ı şerif şeyhi, şair, mütercim veşârih olarak kaydedildiği ifade edilmiştir. Ardından ise Abdurrahmân Molla Câmî’ninBahâristân’ını şerh eden; Mevlânâ Celâleddîn Rûmî’nin Mesnevi’sini manzum olaraktercüme eden; mürettep bir Divan sahibi olan ve edebi otoriteler tarafındanbaşarılı bulunan Mehmed Şâkir Efendi’nin, eserleri ile ilgili bilgiverilmiştir.
Bingöl Halk İnançları ve Uygulamaları
Bingöl Folk Beliefs and Practices
Yazar: Irmak, Yılmaz
Dergi: Dil ve Edebiyat Araştırmaları, Vol. 17 No. 17, 2018
Anahtar kelimeler: Bingöl,Halk İnançları,Şamanizm,İlahi Dinler

İnsanoğlu tarihsahnesinde var olmaya başladığından beri hep bir şeylere inanma ihtiyacıhissetmiştir. Bu inancın kaynağını ilahi dinler oluşturmuştur. Ancak zamanlailahi dinin hükümleri ve öğretileri dışında kalan inançlar da oluşmayabaşlamıştır. Bu inançlar, “halk inançları” olarak adlandırılmıştır. Dinîkurallar gibi kesinlik ve katılık taşımayan halk inançları, geçmişten günümüzebir yerden bir yere, bir toplumdan diğer topluma değişiklikler göstererekvarlıklarını devam ettirmiştir. Orta Asya Eski Türk inançlarına dayanangöktanrı kültü, atalar kültü, ocak kültü, dağ kültü, ağaç kültü, ateş kültü, sukültü, hayvan kültü ve ölüm kültü gibi kültler, günümüzde Anadolu halkinançları içerisinde yaşamaktadır. Bu çalışmada; sözlü kültürün hâlencanlılığını sürdürdüğü bir şehir olan Bingöl’de alan araştırması ve kaynakkişilerle görüşme sonucu elde edilen bilgiler ışığında Bingöl halk inançları veuygulamaları ortaya konulmaya çalışılacaktır. Sonuç olarak; Bingöl’de devameden halk inançlarının kökeninin; Şamanizm, Anadolu’daki eski dinler veİslamiyet’e bağlı olarak ortaya çıkan kültler, âdetler ve uygulamalar olduğugörülecektir.

İnsanoğlu tarihsahnesinde var olmaya başladığından beri hep bir şeylere inanma ihtiyacıhissetmiştir. Bu inancın kaynağını ilahi dinler oluşturmuştur. Ancak zamanlailahi dinin hükümleri ve öğretileri dışında kalan inançlar da oluşmayabaşlamıştır. Bu inançlar, “halk inançları” olarak adlandırılmıştır. Dinîkurallar gibi kesinlik ve katılık taşımayan halk inançları, geçmişten günümüzebir yerden bir yere, bir toplumdan diğer topluma değişiklikler göstererekvarlıklarını devam ettirmiştir. Orta Asya Eski Türk inançlarına dayanangöktanrı kültü, atalar kültü, ocak kültü, dağ kültü, ağaç kültü, ateş kültü, sukültü, hayvan kültü ve ölüm kültü gibi kültler, günümüzde Anadolu halkinançları içerisinde yaşamaktadır. Bu çalışmada; sözlü kültürün hâlencanlılığını sürdürdüğü bir şehir olan Bingöl’de alan araştırması ve kaynakkişilerle görüşme sonucu elde edilen bilgiler ışığında Bingöl halk inançları veuygulamaları ortaya konulmaya çalışılacaktır. Sonuç olarak; Bingöl’de devameden halk inançlarının kökeninin; Şamanizm, Anadolu’daki eski dinler veİslamiyet’e bağlı olarak ortaya çıkan kültler, âdetler ve uygulamalar olduğugörülecektir.