Türkiye’de Seçilen Hava Kalitesi İzleme İstasyonları için Eğilim (Trend) Değerlendirmeleri
Trend Assessments for Selected Air Quality Monitoring Stations in Turkey
Yazar: Şişman, Eyüp
Dergi: Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Vol. 5 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Environment,Air Pollution,Coal-fired Power Plants,Risk Analysis,Trend Analysis,Innovative Trend Diagram ; Çevre,Hava Kirliliği,Kömürlü Termik Santraller,Risk Analizi,Trend Analizi,Yenilikçi Trend Diyagramı

Mühendisliktenekonomiye, sağlıktan sosyal bilimlere kadar çoğu alanda toplanan çok sayıdakiverinin eğilim (gidiş-trend) analizi yöntemleriyle işlenmesi, artan ve/yaazalan durumların ortaya konulması, gelecek için öngörüde bulunulması vesonuçta tüm bu bilgiler ışığında her alanın sorunu ve çözümlerine yönelik yolharitalarının belirlenmesi için yoğun çaba harcanmaktadır. Tüm bu alanlardakifaaliyetlerin sürdürülebilirliği için, en başta çevrenin korunması gerekir. Çalışmada Türkiye’de yakıt olarak ithal ve linyit kömürkullanan termik santrallerin çevresinde yer alan ulusal hava kalitesi izlemeistasyonlarında kirletici verilerinin belli periyot içerisindeki değişimi YenilikçiTrend (Eğilim) Diyagramı (YTD) yardımıyla değerlendirilmiştir. Yapılançözümleme ile illerdeki kirlilik eğilimi (trendi) veya sağlık riskindekideğişim ortaya konularak, konuyla ilgilenen idareler, sivil toplumkuruluşları, uzmanlar ve paydaşlar için faydalanabilecekleri grafik, bilgi veyorumlar üretilmiştir. Havayı kirleten salım (emisyon)verilerinin, belirlenen standartlar arasındaki değişimi, geliştirilen yenitrend analizi yaklaşımındaki görsel grafiklerle açıklanabilirse, havakalitesine bağlı risk analizlerinin ve önlemlerin daha somut şekilde ortayakonulabilmesi mümkün olacaktır. Yapılan çalışmasonunda Zonguldak(Merkez), Kahramanmaraş (Merkez), Çanakkale (Merkez, Biga, Çan), Adana (Çatalan,Doğankent, Valilik), Hatay (İskenderun), Manisa (Merkez), Ankara (Sincan),Kütahya ve Şırnak’ın havakalitesinin zamanla iyileştiği, Kahramanmaraş (Elbistan),Hatay (Antakya), Muğla (Yatağan) ve Manisa (Soma)’nın hava kalitesinin ise zamanla kötüleştiğigörülmüştür. Kullanılan verilerin zaman aralığı vehava kirlilik koşullarında gelinen nokta yapılan araştırma çalışmasına göredeğerlendirildiğinde, hava kalitesinde hedefimiz olan iyi koşullaraulaşılabilmesi için daha fazla çaba gösterilmesinin gerektiği anlaşılmaktadır.

Numerous data collected from engineering, economy,health and social sciences activities are analyzed by trend test methods. Afteranalyzing the data, information about the trend is gathered leading toincreasing and / or decreasing trends cases. As a result, intensive efforts arebeing made to determine the plan for each area's unique problems and solutionsin the light of all this information. It is necessary to protect the environmentand to ensure that all activities in these areas are sustainable. In thisstudy, the trend in the stations data around the coal-fired power plants isdetermined by the Innovative Trend Diagram (ITD). With ITD, it is tried toreveal the change in the future air quality trend or health risk. At the end ofthis analysis, graphics, information and comments are produced for theadministrations, non-governmental organizations, experts and stakeholders. Ifthe trend of air pollutant emissions can be explained by the visual graphs, itwill be possible to reveal the air quality related risk analyzes and measuresin a more concrete way. It has been determined that the air quality ofZonguldak (Center), Kahramanmaraş (Center), Çanakkale (Center, Biga, Çan), Adana(Çatalan, Doğankent, Valilik), Hatay (İskenderun), Manisa (Center), Ankara (Sincan),Kütahya and Şırnak has improved over time. At the same time, Kahramanmaraş (Elbistan),Hatay (Antakya), Muğla (Yatağan) and Manisa (Soma) air quality has deterioratedover time. It is clear that further efforts are necessary in order to be ableto reach the target conditions of good quality in the air quality.