COĞRAFYA DERSLERİNDE MEKÂNSAL DÜŞÜNME ÖĞRETİMİ ÖLÇEĞİ: TÜRKÇE’YE UYARLAMA GEÇERLİK VE  GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI
Teaching spatial thinking through geography disposition inventory:  a validity and reliability study on its Turkish adaptation
Yazar: Şanlı, Cennet; Sezer, Adem
Dergi: Ege Coğrafya Dergisi, Vol. 28 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Coğrafya,mekânsal düşünme ölçeği,ölçek uyarlama,geçerlik ve güvenirlik ; Geography,spatial thinking inventory,inventory adaptation,validity and reliability

Bu çalışmada Jo & Bednarz (2014b) tarafındangeliştirilen Dispositions Toward TeachingSpatial Thinking Through Geography’ ölçeğinin (Coğrafya DerslerindeMekânsal Düşünme Öğretimi) Türkiye koşullarında geçerliliğini vegüvenilirliğini belirlemek amaçlanmıştır. 40 maddeden oluşan 5’li likerttipindeki ölçek, 2018-2019 yılında 9 devlet üniversitesinde toplamda 1170coğrafya öğretmen adayına gönüllülük esaslı uygulanmıştır. Ölçeğin geçerliliğive güvenirliği belirlemek için birtakım çalışmalar yürütülmüştür. Yapıgeçerliliği için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi(DFA) yapılmıştır. AFA için 590, DFA için ise 587 coğrafya öğretmen adayınınverileri kullanılmıştır. Kapsam geçerliliği için uzman görüşü alınmıştır.Yapılan analizler sonucunda ölçekten 17 madde çıkarılmıştır. Elde edilensonuçlar, 23 maddelik ölçeğin beş faktörlü özgün yapı ile tutarlı ve verilerleuyumlu olduğunu göstermektedir. Ölçeğin güvenilirliği için, ölçeğin tamamınınve alt boyutlarının iç tutarlılık katsayıları kontrol edilmiştir. Elde edilenCronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı ölçeğin tümü için 89; mekânsalkavramların açık öğretimi alt boyutu için.79; mekânsal düşünme becerileriöğretme alt boyutu için .79; coğrafyada mekânsal düşünme alt boyutu için .75;mekânsal temsiller ve mekânsal teknolojilerin kullanımı alt boyutu için .73 vedüşünme becerilerini öğretimi alt boyutu için .62 olarak elde edilmiştir. Testtekrar-test yöntemi ile elde edilen sonuçlar ölçeğin kararlı bir yapıya sahipolduğunu işaret etmiştir. Bu bulgular dikkate alındığında, “Coğrafya Derslerinde Mekânsal Düşünme Öğretimi” ölçeğinin Türkkültüründe geçerli ve güvenilir bir ölçme yaptığı sonucuna ulaşılmıştır.Bununla birlikte ölçekten alınan puanların artması, öğretmen adaylarınıncoğrafya derslerinde mekânsal düşünmeyi öğretmeye ilişkin eğilimlerinin yüksekolduğu; ölçekten alınan puanların azalması ise öğretmen adaylarının coğrafyaderslerinde mekânsal düşünmeyi öğretmeye ilişkin eğilimlerinin düşük olduğuanlamına geldiği ifade edilebilir.

In this study, it was aimed to determine thevalidity and reliability of “TeachingSpatial Thinking through Geography Disposition Inventory”, developed by (Jo& Bednarz, 2014b), in Turkey. The 5-point Likert-type inventory consistingof 40 items was applied voluntarily to a total of 1170 preservice geographyteachers in nine public universities in the 2018-2019 academic year. A numberof studies were conducted on the validity and reliability of the inventory.Exploratory Factor Analysis (EFA) and Confirmatory Factor Analysis (CFA) werecarried out for the construct validity. The data from 590 and 587 preservicegeography teachers were used for EFA and CFA, respectively. Expert opinion wasobtained for the concept validity. As a result of the analyzes, 17 items wereremoved from the inventory. The results showed that the 23-item inventory wasconsistent with the original five-factor structure and the data. For thereliability of the inventory, the internal consistency coefficients of thewhole inventory and its sub-dimensions were checked. Accordingly, theCronbach’s Alpha internal consistency coefficient was found to be .89 for thewhole inventory; .79 for the sub-dimension of the explicit teaching of spatialconcepts; .79 for the sub-dimension of teaching spatial thinking skills; .75for the sub-dimension of spatial thinking in geography; .73 for the sub-dimensionof the use of spatial representations and spatial technologies; and .62 for thesub-dimension of teaching thinking skills. The results obtained via theTest-Retest Reliability method indicated that the inventory had a stablestructure. In light of these findings, the “SpatialThinking Inventory in Geography Teaching” leads to a valid and reliablemeasurement in Turkish culture. Furthermore, according to the study, theincrease in the scores obtained from the inventory means the preservice teachershave high tendency to teach spatial thinking in geography teaching, while thelow scores point to preservice teachers' low tendency in this scope.