Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Kullanılan Ders Kitaplarında Duygu Bildiren İfadeler
Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Kullanılan Ders Kitaplarında Duygu Bildiren İfadeler
Yazar: Kalenderoğlu, İhsan; Arslan, Hatice
Dergi: 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, Vol. 6 No. 17, 2016
Anahtar kelimeler: duygu ifadeleri,ders kitapları,yabancı dil olarak Türkçe

Duygular (mutluluk, üzüntü, korku, şaşkınlık vb.) bireyin kişisel ve sosyal hayatınınayrılmaz parçasıdır. Dil iç dünyamızı dışarıya yansıtan temel aracımızdır.Her dilde bireylerin ruhsal yaşantısını aktarabileceği duygu ifadeleri vardır. Türkçeduygu ifadeleri yönüyle oldukça zengindir. Yaşam içerisinde duygu bildirimindesıkça kullanılan dil unsurları (ünlem, kalıp sözler, deyim, atasözü, ikilemeler) Türktoplumun kültürünü yansıtmakta anlatıma güç katarak iletişime canlılık vermektedir.Bu dil unsurlarının yabancılar tarafından öğrenilmemesi hedeflenen anlamaktarımının gerçekleşmemesine yol açmaktadır. Dolayısıyla içsel yaşantı sürecindeöğrencinin hangi duygu durumunda hangi sözcük ya da sözcük gruplarıyla kimenasıl tepki vereceğinin önemi karşımıza çıkmaktadır. Bu bağlamda ders kitaplarıöğrencilerin yararlandığı birincil kaynak olarak görülmektedir. İlgili literatüre bakıldığındadilin psikolojik boyutunun irdelendiği çalışmaların yetersiz olduğu veyabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarında duygu ifadelerine ne düzeyde yerverildiği ile ilgili bir çalışmanın yapılmadığı görülmüştür. Bu doğrultuda araştırmada,21 duygu durumu belirlenerek yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde  kullanılan öğretim setlerinde duygu durumu bildiren ifadelerin temel ve orta dü-zey bazında kullanım sıklığını inceleme amaçlanmıştır. Nitel araştırma desenininkullanıldığı çalışmanın verileri doküman analizi yöntemiyle elde edilmiştir. Yediİklim Türkçe, Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe, İstanbul Yabancılar İçin Türkçeve Gazi Üniversitesi Yabancılar İçin Türkçe öğretim setlerinin incelenmesi neticesindetoplamda en fazla “üzüntü” duygusuna yer verildiği saptanmıştır. Bununlabirlikte Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe öğretim setinin duygu ifadeleri yönüyledaha zengin olduğu tespit edilmiştir. Çalışma neticesinde dilimizin inceliğini vederinliğini yansıtan duygu ifadelerine kitaplarda daha fazla ver verilmesinin yabancıuyruklu öğrencilerin iletişimsel ve kültürel yeterliğini geliştireceği belirtilmiştir

Duygular (mutluluk, üzüntü, korku, şaşkınlık vb.) bireyin kişisel ve sosyal hayatınınayrılmaz parçasıdır. Dil iç dünyamızı dışarıya yansıtan temel aracımızdır.Her dilde bireylerin ruhsal yaşantısını aktarabileceği duygu ifadeleri vardır. Türkçeduygu ifadeleri yönüyle oldukça zengindir. Yaşam içerisinde duygu bildirimindesıkça kullanılan dil unsurları (ünlem, kalıp sözler, deyim, atasözü, ikilemeler) Türktoplumun kültürünü yansıtmakta anlatıma güç katarak iletişime canlılık vermektedir.Bu dil unsurlarının yabancılar tarafından öğrenilmemesi hedeflenen anlamaktarımının gerçekleşmemesine yol açmaktadır. Dolayısıyla içsel yaşantı sürecindeöğrencinin hangi duygu durumunda hangi sözcük ya da sözcük gruplarıyla kimenasıl tepki vereceğinin önemi karşımıza çıkmaktadır. Bu bağlamda ders kitaplarıöğrencilerin yararlandığı birincil kaynak olarak görülmektedir. İlgili literatüre bakıldığındadilin psikolojik boyutunun irdelendiği çalışmaların yetersiz olduğu veyabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarında duygu ifadelerine ne düzeyde yerverildiği ile ilgili bir çalışmanın yapılmadığı görülmüştür. Bu doğrultuda araştırmada,21 duygu durumu belirlenerek yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde  kullanılan öğretim setlerinde duygu durumu bildiren ifadelerin temel ve orta dü-zey bazında kullanım sıklığını inceleme amaçlanmıştır. Nitel araştırma desenininkullanıldığı çalışmanın verileri doküman analizi yöntemiyle elde edilmiştir. Yediİklim Türkçe, Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe, İstanbul Yabancılar İçin Türkçeve Gazi Üniversitesi Yabancılar İçin Türkçe öğretim setlerinin incelenmesi neticesindetoplamda en fazla “üzüntü” duygusuna yer verildiği saptanmıştır. Bununlabirlikte Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe öğretim setinin duygu ifadeleri yönüyledaha zengin olduğu tespit edilmiştir. Çalışma neticesinde dilimizin inceliğini vederinliğini yansıtan duygu ifadelerine kitaplarda daha fazla ver verilmesinin yabancıuyruklu öğrencilerin iletişimsel ve kültürel yeterliğini geliştireceği belirtilmiştir