Sanatsal Araştırma: Kuramsal Temeller, Epistemolojik Tartışmalar ve Metodik Yönelimler
Artistic Research: Theoretical Foundations, Epistemological Debates and Methodological Directions
Yazar: Kuru, Ali Şahan
Dergi: Eğitimde Kuram ve Uygulama, Vol. 21 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Fine Arts Education ; Güzel Sanatlar Eğitimi ; Art Education (Other) ; Sanat Eğitimi (Diğer) ; Artistic Research,Art Practice,Art Education,Knowledge Production,Pedagogy ; Sanatsal Araştırma,,Sanat Pratiği,,Sanat Eğitimi,,Bilgi Üretimi,,Pedagoji

Sanatsal araştırma (artistic research), sanatçının yaratıcı sürecini bilgi üretimiyle birleştirdiği, teorik ve pratik süreçlerin iç içe geçtiği disiplinler arası bir araştırma biçimidir. Özellikle 20. yüzyılın son çeyreğinde, sanat okullarının üniversitelerle bütünleşmesi ve Bologna Süreci’nde lisansüstü düzeyinde sanat üretimlerinin akademik tanınırlık kazanması, bu yaklaşımın kuramsal ve metodolojik olarak tartışılmasına zemin hazırlamıştır. Sanatsal araştırma, geleneksel bilimsel paradigmaların dışında işleyen alternatif bir bilgi üretim biçimi önerir. Bu bağlamda, epistemolojik çeşitliliği savunur; sadece nesnel ve metinsel bilgi üretimini değil, bedensel, sezgisel ve deneyimsel bilgi biçimlerini de araştırma nesnesi olarak kabul eder. Sanatsal araştırmanın gelişiminde önemli rol oynamış üç temel kuramcıdan söz etmek gerekir: Christopher Frayling, bu alanı sınıflandırarak teorik bir çerçeve sunmuş; Henk Borgdorff, sanatsal araştırmanın bilgi üretme kapasitesini felsefi bir düzlemde temellendirmiş; Robin Nelson ise bu üretimin nasıl metodolojik olarak kurgulanabileceğine dair dönüşlü ve uygulama temelli bir yapı önermiştir. Bu çalışma, söz konusu üç kuramsal yaklaşımı karşılaştırmalı bir biçimde analiz etmekte; kuramların dayandığı epistemolojik varsayımları ve araştırma yöntemlerini örnek sanat çalışmalarıyla birlikte ele alarak sanatsal araştırmanın kurumsal ve kavramsal çerçevesini detaylandırmaktadır.

Artistic research constitutes an interdisciplinary mode of inquiry in which the artist merges the creative process with knowledge production, thereby interweaving theoretical and practical dimensions. Emerging prominently in the final quarter of the twentieth century, this approach gained theoretical and methodological traction particularly through the integration of art schools into universities and the academic recognition of artistic production at the postgraduate level within the framework of the Bologna Process. Artistic research challenges the conventions of traditional scientific paradigms by proposing an alternative epistemological model of knowledge generation. Within this framework, it advocates for epistemological pluralism, embracing not only objective and text-based forms of knowledge but also embodied, intuitive, and experiential modes as legitimate forms of inquiry. Three key theorists have played a pivotal role in shaping the discourse of artistic research: Christopher Frayling provided an initial taxonomy that laid the groundwork for a theoretical framework; Henk Borgdorff articulated the philosophical foundations of artistic research as a mode of knowledge production; and Robin Nelson proposed a reflexive, practice-based methodological structure for its implementation. This study undertakes a comparative analysis of these three theoretical perspectives, examining their epistemological premises and methodological approaches through selected examples of artistic practice. In doing so, it aims to elucidate the institutional and conceptual contours of artistic research