hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
SAKIZLI SÂDIK MEHMED B. ALİ VE "SURRETU'L-FETÂVÂ" ADLI ESERİ
SAKIZLI SÂDIK MEHMED B. ALİ VE "SURRETU'L-FETÂVÂ" ADLI ESERİ
Yazar: Furat, Ahmet
Dergi: Journal of Istanbul University Faculty of Theology, Vol. 0 No. 13, 2012

Bu makalenin amacı, Sakızlı Sâdık Mehmed b. Ali iie Surretu'l-Fetâvâ adlı eserinin fıkıh tarihindeki yerini tespit etmektir. Surretu'l-Fetâvâ'mn XVII . ve XVIII. yüzyıllarda ilim âleminde meşhur olduğu, eserin bu dönemlerde istinsah edilmiş çok sayıda nüshasının kütüphanelerde mevcut bulunmasından anlaşılmaktadır. Sâdık Mehmed, eserini hâkimler için bir el kitâbı olarak yazmıştır. Surretu'l-Fetâvâ sadece som-cevap şeklinde hazırlanmış klasik bir fetva mecmuası olmayıp Hanefi mezhebinin temel kitaplarından bu fetvalara mesnet teşkil eden nakilleri de içeren bir eser niteliğindedir.

Bu makalenin amacı, Sakızlı Sâdık Mehmed b. Ali iie Surretu'l-Fetâvâ adlı eserinin fıkıh tarihindeki yerini tespit etmektir. Surretu'l-Fetâvâ'mn XVII . ve XVIII. yüzyıllarda ilim âleminde meşhur olduğu, eserin bu dönemlerde istinsah edilmiş çok sayıda nüshasının kütüphanelerde mevcut bulunmasından anlaşılmaktadır. Sâdık Mehmed, eserini hâkimler için bir el kitâbı olarak yazmıştır. Surretu'l-Fetâvâ sadece som-cevap şeklinde hazırlanmış klasik bir fetva mecmuası olmayıp Hanefi mezhebinin temel kitaplarından bu fetvalara mesnet teşkil eden nakilleri de içeren bir eser niteliğindedir.
Bir Mezhep Yaratmak ya da Yaratmamak: GULAT ARAŞTIRMACILARI VE SUFRİYYE
Bir Mezhep Yaratmak ya da Yaratmamak: GULAT ARAŞTIRMACILARI VE SUFRİYYE
Yazar: Mehmet Dalkılıç, Yazan: Keith Lewinstein; Lewınsteın, Keith; Dalkılıç, Mehmet
Dergi: Journal of Istanbul University Faculty of Theology, Vol. 0 No. 13, 2012
Anahtar kelimeler: Sufriyye, Hariciler, mezhep, makalat, gulat

Bu makale, İslam Mezhepleri tarihinin temel klasiklerini oluşturan Makalat türü eserlerinden hareketle, Gulat araştırmacıları tarafından Haricî fırkalarından biri olarak kabul edilen Sufriyye'nin aslında ayrı bir grup kimliği oluşturmamasına rağmen varmış gibi gösterdikleri konusunu incelemektedir, Bu bağlamda Makalat türü eser yazarlarının İslam coğrafyasında ortaya çıkan fırkaları inceleyen bilim adamlarının yeterli bilgileri olmamasına rağmen toplumun çeşitli gruplara ayrıldığını kesin ifadelerle bildirmişlerdir. Onlar bunu yaparken, eski bir şecereyi, bu gü­nün Ortodoksluğuna hamlederler ve sonrakini başlangıçtan itibaren heterodoksiden ayrı ve ondan bağımsız bir şekilde oluştuğunu kabul ederler. Ortodoksluk olarak kabul edilen mezhep, böylece küçümseyici silsileden temizlenmiş olur. Mezhepler tarihi yazarlarının sapkınlıkla doğru inançlar arasındaki bu keskin ayrım, sadece söylediklerinde değil, söyleyiş şekillerinde de açık bir şekilde görülür. Makale, fırkaların oluşum süreci veya çerçevesiyle İlgilenen yazarların, haklarında yeterince açık bilgi veya kaynak tevarüs etmeyen gruplar hakkında nasıl bir açıklama yaptıklarını örnekler vererek özellikle de Sufriyye fırkası bağlamında konuyu açıklığa kavuşturma amacıyla yazılmıştır.

Bu makale, İslam Mezhepleri tarihinin temel klasiklerini oluşturan Makalat türü eserlerinden hareketle, Gulat araştırmacıları tarafından Haricî fırkalarından biri olarak kabul edilen Sufriyye'nin aslında ayrı bir grup kimliği oluşturmamasına rağmen varmış gibi gösterdikleri konusunu incelemektedir, Bu bağlamda Makalat türü eser yazarlarının İslam coğrafyasında ortaya çıkan fırkaları inceleyen bilim adamlarının yeterli bilgileri olmamasına rağmen toplumun çeşitli gruplara ayrıldığını kesin ifadelerle bildirmişlerdir. Onlar bunu yaparken, eski bir şecereyi, bu gü­nün Ortodoksluğuna hamlederler ve sonrakini başlangıçtan itibaren heterodoksiden ayrı ve ondan bağımsız bir şekilde oluştuğunu kabul ederler. Ortodoksluk olarak kabul edilen mezhep, böylece küçümseyici silsileden temizlenmiş olur. Mezhepler tarihi yazarlarının sapkınlıkla doğru inançlar arasındaki bu keskin ayrım, sadece söylediklerinde değil, söyleyiş şekillerinde de açık bir şekilde görülür. Makale, fırkaların oluşum süreci veya çerçevesiyle İlgilenen yazarların, haklarında yeterince açık bilgi veya kaynak tevarüs etmeyen gruplar hakkında nasıl bir açıklama yaptıklarını örnekler vererek özellikle de Sufriyye fırkası bağlamında konuyu açıklığa kavuşturma amacıyla yazılmıştır.
DİNİ KİMLİK OLUŞUMU: EĞİTİMSEL BİR YAKLAŞIM
DİNİ KİMLİK OLUŞUMU: EĞİTİMSEL BİR YAKLAŞIM
Yazar: Johannes Van Der Ven, Yazanlar:; Vermeer, Paul; Furat, Çeviren:; Furat, Ayşe Zişan
Dergi: Journal of Istanbul University Faculty of Theology, Vol. 0 No. 13, 2012
Anahtar kelimeler: Din eğitimi, dini anlatısal kimlik, öğrenme teorisi, güdümlü Öğrenme, tecrübi öğrenme, fiili öğrenme

Bu makale din eğitiminin amacıyla ilgili gündemdeki tartışmadan yola çıkarak, bu amacı dini kimlik oluşumu açısından eie almaktadır. Ricoer'un kimlik oluşumuna artlatısal yaklaşımının yardımıyla, dini kimlik oluşumu süreci, öncelikle, hermönetik; sonra da eğitsel bir iş olarak tanımlanmıştır. Yazarlar dini kimlik oluşumunun, özel bir eğitim yaklaşımı istediğini öne sürmektedirler, yani fiili öğrenmeyi. Müteakiben, bu Özel eğitim yaklaşımının değeri, teodise problemini konu alan bir din eğitimi müfredatının sonuçlarını yeniden değerlendirmede kullanılarak gösterilmiştir. Yapılan incelemeler, bu müfredatın kısıtlı sonuçlarının fiili Öğrenme karşısında güdümlü Öğrenmenin hakimiyeti dolayısıyla meydana geldiğini göstermektedir. Bu bulgular, makalenin ana tezini desteklemektedir: dini kimlik oluşumu fiili Öğrenmeyi, güdümlü öğrenmeye bir alternatif olarak talep etmektedir.

Bu makale din eğitiminin amacıyla ilgili gündemdeki tartışmadan yola çıkarak, bu amacı dini kimlik oluşumu açısından eie almaktadır. Ricoer'un kimlik oluşumuna artlatısal yaklaşımının yardımıyla, dini kimlik oluşumu süreci, öncelikle, hermönetik; sonra da eğitsel bir iş olarak tanımlanmıştır. Yazarlar dini kimlik oluşumunun, özel bir eğitim yaklaşımı istediğini öne sürmektedirler, yani fiili öğrenmeyi. Müteakiben, bu Özel eğitim yaklaşımının değeri, teodise problemini konu alan bir din eğitimi müfredatının sonuçlarını yeniden değerlendirmede kullanılarak gösterilmiştir. Yapılan incelemeler, bu müfredatın kısıtlı sonuçlarının fiili Öğrenme karşısında güdümlü Öğrenmenin hakimiyeti dolayısıyla meydana geldiğini göstermektedir. Bu bulgular, makalenin ana tezini desteklemektedir: dini kimlik oluşumu fiili Öğrenmeyi, güdümlü öğrenmeye bir alternatif olarak talep etmektedir.
TÜRKLERDE ANADİLDE İBADET MESELESİ -CUMHURİYET DÖNEMİ-
TÜRKLERDE ANADİLDE İBADET MESELESİ -CUMHURİYET DÖNEMİ-
Yazar: Aydar, Hidayet
Dergi: Journal of Istanbul University Faculty of Theology, Vol. 0 No. 15, 2012
Anahtar kelimeler: Türkiye Cumhuriyeti, Atatürk, anadilde ibadet, dinde reform, ezan

Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasından sonra başta namaz olmak üzere ibadetlerin Türkçe olarak yapılması yönünde çok önemli girişimler olmuştur. Önceleri özellikle Batıdaki gelişmelerin etkisinde kalan bazı düşünürler tarafından dile getirifert anadilde ibadet anlayışı, Cumhuriyetin kurulmasından sonra bizzat Devletin öncülük yaptığı bir hareket halini almıştır. Devletin resmi bir kuruluşu olan İstanbul Darülfünun İlahiyat Fakültesi, ibadetlerin Türkçe ifası yönünde bir rapor hazırladığı gibi, Cumhuriyetin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk de, bu harekete destek vermiş, bizzat kendisi seçtiği dönemin ünlü imamlarına Türkçe ezan okuyup Türkçe Kur'an okumalarını emretmiştir. Bunun sonucu olarak Türkiye'de başta ezan olmak üzere bazı ibadetler uzun süre Türkçe olarak ifa edilmiştir. Bu çalışmada, yakın tarihimizin oldukça önemli hadiseleri arasında yer alan bu gelişmeler işlenmekledir.

Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasından sonra başta namaz olmak üzere ibadetlerin Türkçe olarak yapılması yönünde çok önemli girişimler olmuştur. Önceleri özellikle Batıdaki gelişmelerin etkisinde kalan bazı düşünürler tarafından dile getirifert anadilde ibadet anlayışı, Cumhuriyetin kurulmasından sonra bizzat Devletin öncülük yaptığı bir hareket halini almıştır. Devletin resmi bir kuruluşu olan İstanbul Darülfünun İlahiyat Fakültesi, ibadetlerin Türkçe ifası yönünde bir rapor hazırladığı gibi, Cumhuriyetin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk de, bu harekete destek vermiş, bizzat kendisi seçtiği dönemin ünlü imamlarına Türkçe ezan okuyup Türkçe Kur'an okumalarını emretmiştir. Bunun sonucu olarak Türkiye'de başta ezan olmak üzere bazı ibadetler uzun süre Türkçe olarak ifa edilmiştir. Bu çalışmada, yakın tarihimizin oldukça önemli hadiseleri arasında yer alan bu gelişmeler işlenmekledir.
FRANSA'DA DİN-DEVLET AYRIMI KANUNU VE ÜLKELERİNDE DIŞLANAN DİN ADAMLARININ OSMANLI DEVLETİNE SIĞINMASI MESELESİ
FRANSA'DA DİN-DEVLET AYRIMI KANUNU VE ÜLKELERİNDE DIŞLANAN DİN ADAMLARININ OSMANLI DEVLETİNE SIĞINMASI MESELESİ
Yazar: Kavas, Ahmet
Dergi: Journal of Istanbul University Faculty of Theology, Vol. 0 No. 15, 2012
Anahtar kelimeler: Fransa, Din-Devlet Ayrımı, Osmanlı Devleti

Fransa hükümeti din ile devlet arasındaki ilişkileri 31 Aralık 1905 tarihli bir kanunla tamamen kopardı. Altıncı yüzyıldan itibaren köklü bir Hrıstiyan geleneğine sahip olan bu ülke halkının tamamına yakını bu dini benimsemiş bir vaziyetteydi. 16. yüzyıla kadar da bu dine inananların büyük bir çoğunluğu Kilise idaresince verilen ağır cezalar sebebiyle Katolik mezhebi dışında farklı bir dinî oluşuma tevessül edemedi. Bunun tek istisnası ise çektikleri büyük sıkıntılara rağmen mezheplerine bağlılıklarını sabırla sürdüren Protestanlar oldu ve bunlar ancak 18. nci yüzyılın sonundan İtibaren belli bir huzur ortamına kavuşabildiler.

Fransa hükümeti din ile devlet arasındaki ilişkileri 31 Aralık 1905 tarihli bir kanunla tamamen kopardı. Altıncı yüzyıldan itibaren köklü bir Hrıstiyan geleneğine sahip olan bu ülke halkının tamamına yakını bu dini benimsemiş bir vaziyetteydi. 16. yüzyıla kadar da bu dine inananların büyük bir çoğunluğu Kilise idaresince verilen ağır cezalar sebebiyle Katolik mezhebi dışında farklı bir dinî oluşuma tevessül edemedi. Bunun tek istisnası ise çektikleri büyük sıkıntılara rağmen mezheplerine bağlılıklarını sabırla sürdüren Protestanlar oldu ve bunlar ancak 18. nci yüzyılın sonundan İtibaren belli bir huzur ortamına kavuşabildiler.
FÂRÂBÎ'NİN ARİSTOTELES' İ FELSEFEDE BİR OTORİTE OLARAK YORUMU
FÂRÂBÎ'NİN ARİSTOTELES' İ FELSEFEDE BİR OTORİTE OLARAK YORUMU
Yazar: Alper, Ömer
Dergi: Journal of Istanbul University Faculty of Theology, Vol. 0 No. 15, 2012
Anahtar kelimeler: Aristoteles, Fârâbî, İslâm Felsefesi. Felsefe Kavramı, Otorite

Bu makalenin amacı, Fârâbî'nin, Aristoteles'i felsefede bir otorite olarak yorumunu incelemek ve tartışmak yanında pek çok meselede Aristoteles'i izlememesine rağmen Fârâbî'nin onu felsefede bir otorite olarak gördüğünü ve onun felsefesini izlenmesi gereken "doğru bir felsefe" olarak düşündüğünü ortaya koymaktır. Buna ilaveten bu makalede, Özgün ve yaratıcı bir Müslüman filozof olarak Fârâbî'nin böyle bir görüşe sahip olmasının sebepleri tespit edilip analiz edilecektir. Bu, onun hakikat, hakikatin birliği, bilgi, gerçek felsefe ve benzeri tasavvurları bağlamında ele alınacak ve Fârâbî örneğinde, böyle bir tutumun gerçek ve sahici bir filozof olmayla çelişip çelişmediği tartışılacaktır.

Bu makalenin amacı, Fârâbî'nin, Aristoteles'i felsefede bir otorite olarak yorumunu incelemek ve tartışmak yanında pek çok meselede Aristoteles'i izlememesine rağmen Fârâbî'nin onu felsefede bir otorite olarak gördüğünü ve onun felsefesini izlenmesi gereken "doğru bir felsefe" olarak düşündüğünü ortaya koymaktır. Buna ilaveten bu makalede, Özgün ve yaratıcı bir Müslüman filozof olarak Fârâbî'nin böyle bir görüşe sahip olmasının sebepleri tespit edilip analiz edilecektir. Bu, onun hakikat, hakikatin birliği, bilgi, gerçek felsefe ve benzeri tasavvurları bağlamında ele alınacak ve Fârâbî örneğinde, böyle bir tutumun gerçek ve sahici bir filozof olmayla çelişip çelişmediği tartışılacaktır.
"MEVLANA'NIN YEDİ ÖĞÜDÜ": EVRENSEL ERDEMLER, KOZMİK TEMELLENDİRMELER VE AİDİYET MESELESİ
"MEVLANA'NIN YEDİ ÖĞÜDÜ": EVRENSEL ERDEMLER, KOZMİK TEMELLENDİRMELER VE AİDİYET MESELESİ
Yazar: Yaran, Cafer
Dergi: Journal of Istanbul University Faculty of Theology, Vol. 0 No. 16, 2012
Anahtar kelimeler: Mevlana, yedi öğüt, erdem

Mevlana'nın yedi öğüdü popüler düzeyde yaygın olarak bilinen bir ahlaki erdemler listesidir. Özellikle yedinci ve sonuncu öğüdü en azından Türkiye'de duymayan yok gibidir. Bu yedi öğüt şunlardır: Cömertlik ve yardım etmede akarsu gibi ol. Şefkat ve merhamette güneş gibi ol. Başkalarının kusurunu örtmede gece gibi ol. Hiddet ve asabiyette ölü gibi ol. Tevazu ve alçakgönüllülükte toprak gibi ol. Hoşgörürlükte deniz gibi ol. Ya olduğun gibi görün, ya göründüğün gibi ol. Bu yazıda, bu öğütlerde geçen erdemler Mevlana'nm eserlerinden hareketle anlatılmaya çalışılmaktadır. Fakat, böyle bir araştırma aynı zamanda göstermektedir ki, bu yedi öğüde Mevlana 'mn eserlerinde hepsi bir arada rastlamak zor olduğu gibi, tek tek rastlamak da o kadar kolay gözükmemektedir. Yine de bu öğütler günümüz için son derece geçerli ve gerekli öğütlerdir.

Mevlana'nın yedi öğüdü popüler düzeyde yaygın olarak bilinen bir ahlaki erdemler listesidir. Özellikle yedinci ve sonuncu öğüdü en azından Türkiye'de duymayan yok gibidir. Bu yedi öğüt şunlardır: Cömertlik ve yardım etmede akarsu gibi ol. Şefkat ve merhamette güneş gibi ol. Başkalarının kusurunu örtmede gece gibi ol. Hiddet ve asabiyette ölü gibi ol. Tevazu ve alçakgönüllülükte toprak gibi ol. Hoşgörürlükte deniz gibi ol. Ya olduğun gibi görün, ya göründüğün gibi ol. Bu yazıda, bu öğütlerde geçen erdemler Mevlana'nm eserlerinden hareketle anlatılmaya çalışılmaktadır. Fakat, böyle bir araştırma aynı zamanda göstermektedir ki, bu yedi öğüde Mevlana 'mn eserlerinde hepsi bir arada rastlamak zor olduğu gibi, tek tek rastlamak da o kadar kolay gözükmemektedir. Yine de bu öğütler günümüz için son derece geçerli ve gerekli öğütlerdir.
MEVLÂNÂ'NIN OSMANLI'YA ETKİLERİ
MEVLÂNÂ'NIN OSMANLI'YA ETKİLERİ
Yazar: Öngören, Reşat
Dergi: Journal of Istanbul University Faculty of Theology, Vol. 0 No. 16, 2012
Anahtar kelimeler: Mevlânâ, Mesnevi, Mevlevilik, Tarikatlar, Osmanlı

Osmanlı Devleti'nin kuruluşu arifesinde Anadolu'da faaliyet gösteren ünlü mutasavvıflardan birisi de Mevlânâ Celâleddin-i Rûmî (ö. 1273} idi. Onun görüşleri, tasavvuf düşünce ve anlayışına hak ettiği değeri veren Osmanlılar tarafından tevarüs edilerek asırlar boyu devam ettirildi. Öyle ki Mevlânâ Osmanlı'da. Muhyiddin İbnü'l-Arabî ile birlikte görüşlerine en çok değer verilen iki mutasavvıftan biri konumuna geldi. Mevlânâ'nın özellikle İslâm kültürünün en önemli eserlerinden biri olan Mesnevfsi saraylarda, konaklarda, camilerde ve tekkelerde okunan el kitabı haline geldi, adına bir çok şerh ve tercümeler yapılarak toplumun her kesimine ulaştırıldı. Mesnevfye Mevlevilerin yanı sıra diğer tarikat mensuplarının da sahip çıkması daha da geniş çevreye ulaşmasını sağladı. Bu makalede Mevlânâ'nın takipçileri ve eserleri çerçevesinde Osmanlı toplumuna etkisi ortaya konulacaktır.

Osmanlı Devleti'nin kuruluşu arifesinde Anadolu'da faaliyet gösteren ünlü mutasavvıflardan birisi de Mevlânâ Celâleddin-i Rûmî (ö. 1273} idi. Onun görüşleri, tasavvuf düşünce ve anlayışına hak ettiği değeri veren Osmanlılar tarafından tevarüs edilerek asırlar boyu devam ettirildi. Öyle ki Mevlânâ Osmanlı'da. Muhyiddin İbnü'l-Arabî ile birlikte görüşlerine en çok değer verilen iki mutasavvıftan biri konumuna geldi. Mevlânâ'nın özellikle İslâm kültürünün en önemli eserlerinden biri olan Mesnevfsi saraylarda, konaklarda, camilerde ve tekkelerde okunan el kitabı haline geldi, adına bir çok şerh ve tercümeler yapılarak toplumun her kesimine ulaştırıldı. Mesnevfye Mevlevilerin yanı sıra diğer tarikat mensuplarının da sahip çıkması daha da geniş çevreye ulaşmasını sağladı. Bu makalede Mevlânâ'nın takipçileri ve eserleri çerçevesinde Osmanlı toplumuna etkisi ortaya konulacaktır.
MUHADDİSLERİN FELSEFÎ İLİMLERE BAKIŞLARI VE FİLOZOF MUHADDİSLER (HADİS İLMİNDE YENİ BİR KAVRAM DENEMESİ)
MUHADDİSLERİN FELSEFÎ İLİMLERE BAKIŞLARI VE FİLOZOF MUHADDİSLER (HADİS İLMİNDE YENİ BİR KAVRAM DENEMESİ)
Yazar: Ertürk, Mustafa
Dergi: Journal of Istanbul University Faculty of Theology, Vol. 0 No. 16, 2012
Anahtar kelimeler: Filozof Muhaddis, hadis filozofu, İbn Hibbân, İbn Nefis, Gazâlî, İbnü's-Salâh

Hadis Felsefe ilişkisine yönelik çalışmalara kapı aralamak amacıyla konusunda ilk defa yapılan bu çalışmada, Hadis tarihinin Önemli muhaddislerinin kadîm felsefe, felsefi ilimler ve İslam filozofları hakkındaki görüşlerine, felsefeyle iştigal eden hadisçilerin durumlarına kısaca işaret edilmektedir. Ayrıca meşhur bazı muhaddislere atfedilen "filozof sıfatı üzerinde durulmuştur. İlaveten "Filozof Muhaddis" kavramı ve buna bağlı olarak hem kadîm felsefeyle hem de hadis ilmiyle (hadis dinleyerek ve naklederek) ilgilenmiş veya eser yazmış İslâm âlimlerinden, ayrıntıya girmeksizin kısaca bahsedilmiştir.

Hadis Felsefe ilişkisine yönelik çalışmalara kapı aralamak amacıyla konusunda ilk defa yapılan bu çalışmada, Hadis tarihinin Önemli muhaddislerinin kadîm felsefe, felsefi ilimler ve İslam filozofları hakkındaki görüşlerine, felsefeyle iştigal eden hadisçilerin durumlarına kısaca işaret edilmektedir. Ayrıca meşhur bazı muhaddislere atfedilen "filozof sıfatı üzerinde durulmuştur. İlaveten "Filozof Muhaddis" kavramı ve buna bağlı olarak hem kadîm felsefeyle hem de hadis ilmiyle (hadis dinleyerek ve naklederek) ilgilenmiş veya eser yazmış İslâm âlimlerinden, ayrıntıya girmeksizin kısaca bahsedilmiştir.
OSMANLI-DARFUR MÜNASEBETLERİ
OSMANLI-DARFUR MÜNASEBETLERİ
Yazar: Kavas, Ahmet
Dergi: Journal of Istanbul University Faculty of Theology, Vol. 0 No. 16, 2012
Anahtar kelimeler: Osmanlı Devleti, Afrika, Sudan, Darfur, Sömürgecilik

Osmanlı Devleti'nin 16. yüzyılın başından İtibaren Afrika kıtasının kuzeyi ile başlayan münasebetleri ilerleyen asırlar İçinde diğer bölgelerle de gelişti. 16-20. yüzyıllar arasında bugünkü Sudan Cumhuriyeti'nin batısında hüküm süren Darfur Sultanlığı da özellikle 17 yüzyıldan itibaren İstanbul ile zaman zaman yakın münasebetler kurdu. Mısır Valisi Kavalah Mehmed Ali Paşa'nm Sudan bölgesinde yayılma siyaseti karşısında Darfur sultanları Osmanlı padişahlarından yardım istediler. Özellikle İngilizlerin 1882 yılından itibaren Afrika'nın bu bölgesinde giriştikleri sömürgeleştirme faaliyetlerini yaklaşık 35 sene Darfur sultanları engellediler. Bunların sonuncusu Ali Dinar da ülkesinin her tarafında Osmanlı bayraklarını dalgalandırmak istedi. Fakat 1916 yılında İngilizler tarafından öldürülünce toprakları işgal edildi ve bu isteği gerçekleşemedi.

Osmanlı Devleti'nin 16. yüzyılın başından İtibaren Afrika kıtasının kuzeyi ile başlayan münasebetleri ilerleyen asırlar İçinde diğer bölgelerle de gelişti. 16-20. yüzyıllar arasında bugünkü Sudan Cumhuriyeti'nin batısında hüküm süren Darfur Sultanlığı da özellikle 17 yüzyıldan itibaren İstanbul ile zaman zaman yakın münasebetler kurdu. Mısır Valisi Kavalah Mehmed Ali Paşa'nm Sudan bölgesinde yayılma siyaseti karşısında Darfur sultanları Osmanlı padişahlarından yardım istediler. Özellikle İngilizlerin 1882 yılından itibaren Afrika'nın bu bölgesinde giriştikleri sömürgeleştirme faaliyetlerini yaklaşık 35 sene Darfur sultanları engellediler. Bunların sonuncusu Ali Dinar da ülkesinin her tarafında Osmanlı bayraklarını dalgalandırmak istedi. Fakat 1916 yılında İngilizler tarafından öldürülünce toprakları işgal edildi ve bu isteği gerçekleşemedi.
KUR'ÂN-I KERÎM'DEKİ ESMÂ-İ HÜSNÂ VE GRUPLARI
KUR'ÂN-I KERÎM'DEKİ ESMÂ-İ HÜSNÂ VE GRUPLARI
Yazar: Gülle, Sıtkı
Dergi: Journal of Istanbul University Faculty of Theology, Vol. 0 No. 16, 2012
Anahtar kelimeler: Esma-i Hüsna, Tefsir, Kıraat.

Bu makalede, Kur'ân-i Kerîm'de değişik kalıplarda yalın veya tamlama konumunda yer aldığı halde mevcut Esmâ-i Hüsnâ listelerinde görülemeyen bazı isim sıfatların tespit edilmesine, yeni bir liste oluşturularak muhtevaları doğrultusunda gruplandınİmasına çalışıldı. Allah'ın zatında tek olduğu gibi sıfat ve fiillerinde de benzersiz olduğuna vurgu yapıldı. Zâtının varlıklarla mukayesesi nasıl mümkün değilse i si m-sıfatlarının içerdiği manaların da insanların fiilleri gibi algılanmasının doğru olmadığı yansıtıldı, Allah'ın bazı isimlerini "isim sıfat" şeklinde ifâde etmenin gerekçesi gösterildi. Esmâ-i Hüsnâ'nm tcvkîfîliği konusuna değinildi. Bu hususta temel ilkenin "en güzel isim" olması gerektiği belirtildi. "Allah" lafzıyla irtibatlı fiil ve mastarlardan isim-sıfat türetilip türetilemeyeceğİ meselesi analiz edildi. En güzel ismin tespit edilmesi şartıyla Yüce Allah'la ilgili mastar ve fiillerden isim-sıfat türel ilebileceği kanaatine varıldı.

Bu makalede, Kur'ân-i Kerîm'de değişik kalıplarda yalın veya tamlama konumunda yer aldığı halde mevcut Esmâ-i Hüsnâ listelerinde görülemeyen bazı isim sıfatların tespit edilmesine, yeni bir liste oluşturularak muhtevaları doğrultusunda gruplandınİmasına çalışıldı. Allah'ın zatında tek olduğu gibi sıfat ve fiillerinde de benzersiz olduğuna vurgu yapıldı. Zâtının varlıklarla mukayesesi nasıl mümkün değilse i si m-sıfatlarının içerdiği manaların da insanların fiilleri gibi algılanmasının doğru olmadığı yansıtıldı, Allah'ın bazı isimlerini "isim sıfat" şeklinde ifâde etmenin gerekçesi gösterildi. Esmâ-i Hüsnâ'nm tcvkîfîliği konusuna değinildi. Bu hususta temel ilkenin "en güzel isim" olması gerektiği belirtildi. "Allah" lafzıyla irtibatlı fiil ve mastarlardan isim-sıfat türetilip türetilemeyeceğİ meselesi analiz edildi. En güzel ismin tespit edilmesi şartıyla Yüce Allah'la ilgili mastar ve fiillerden isim-sıfat türel ilebileceği kanaatine varıldı.
KELAM BİLGİNLERİNİN YAHUDİ VE HIRİSTİYANLARA YAKLAŞIMI
KELAM BİLGİNLERİNİN YAHUDİ VE HIRİSTİYANLARA YAKLAŞIMI
Yazar: Biçer, Ramazan
Dergi: Journal of Istanbul University Faculty of Theology, Vol. 0 No. 16, 2012
Anahtar kelimeler: Kelam, Hıristiyanlık, İslam, Yahudi, Kur'an

Keiamcılar, reddiye tarzı çalışmalarla, İslam dinine yönelik itirazlara cevap vermişlerdir. Bu çabalarının çoğu, Yahudilik ve Hıristiyanlık etrafında odaklanmıştır. Kelam bilginleri, karşı tarafın hücumlarını bertaraf etmeye çalışırken, bir yandan da onların inanç sistemleri, metot ve dinlerini algılayış biçimlerini de eleştirmişlerdir. Onlar, reddiye ve eleştiri içerikli tartışma konularını, Kur'an verileri doğrultusunda ele almışlardır. Bu bağlamda, Maturidi, Bakıllani, İbn Hazm, Cüveyni, Gazali, Fahreddin er-Razi, İbn Teymİyye, Muhammed Abduh gibi bilginler, Kitab-ı mukaddes'in sözlü ve/veya yazılı tahlif edildiği, Hıristiyanlıktaki teslis, önceki dinlerin nesih edilmesi türü tezlerle o din mensuplarının doğmalarını eleştirmişlerdir. Tarihsel süreç dikkate alındığında, kelam bilginlerinin reddiye ve eleştiri türü çalışmalarında ana tema korunmuş olmakla birlikte, konuların içeriği, işleniş şekli ve tartışma metotları değişikliğe uğramıştır. Kelamcılann çoğunluğu, reddiye ve eleştiri türü çalışmalarında, ölçülü davranmışlar, karşı tarafı'kırıcı ve hakaret içeren sözlerden kaçınmışlardır. Oysaki o dönemlerde İslamiyet aleyhinde kaleme alınan çalışmalar, çoğunlukla aşırı biçimde insaf ölçülerini aşmış durumdaydı.

Keiamcılar, reddiye tarzı çalışmalarla, İslam dinine yönelik itirazlara cevap vermişlerdir. Bu çabalarının çoğu, Yahudilik ve Hıristiyanlık etrafında odaklanmıştır. Kelam bilginleri, karşı tarafın hücumlarını bertaraf etmeye çalışırken, bir yandan da onların inanç sistemleri, metot ve dinlerini algılayış biçimlerini de eleştirmişlerdir. Onlar, reddiye ve eleştiri içerikli tartışma konularını, Kur'an verileri doğrultusunda ele almışlardır. Bu bağlamda, Maturidi, Bakıllani, İbn Hazm, Cüveyni, Gazali, Fahreddin er-Razi, İbn Teymİyye, Muhammed Abduh gibi bilginler, Kitab-ı mukaddes'in sözlü ve/veya yazılı tahlif edildiği, Hıristiyanlıktaki teslis, önceki dinlerin nesih edilmesi türü tezlerle o din mensuplarının doğmalarını eleştirmişlerdir. Tarihsel süreç dikkate alındığında, kelam bilginlerinin reddiye ve eleştiri türü çalışmalarında ana tema korunmuş olmakla birlikte, konuların içeriği, işleniş şekli ve tartışma metotları değişikliğe uğramıştır. Kelamcılann çoğunluğu, reddiye ve eleştiri türü çalışmalarında, ölçülü davranmışlar, karşı tarafı'kırıcı ve hakaret içeren sözlerden kaçınmışlardır. Oysaki o dönemlerde İslamiyet aleyhinde kaleme alınan çalışmalar, çoğunlukla aşırı biçimde insaf ölçülerini aşmış durumdaydı.