Firmaların İş Sağlığı ve Güvenliği Performansının Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri Yardımıyla Ölçülmesi
Assessing Occupational Health and Safety Performances of Companies Using Multi-Criteria Methods
Yazar: Erol, Merve; Erdebilli, Babek
Dergi: Duzce University Journal of Science and Technology, Vol. 9 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Occupational health and safety systems,Indicators,Entropy,TOPSIS,Performance ; İş Sağlığı ve Güvenliği,Göstergeler,Entropy,Topsis,Performans

İş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemleri, iş süreçlerinde oluşan kaza ve hastalıkların sayısının azaltılması amacıyla kullanılan temel yaklaşımlardan biridir. Sürekli gelişme bağlamında inşa edilen bu sistemlerin hedeflenen sonuçları doğurması, sistem kapsamında geliştirilen performans ölçüm araçlarının oluşturulması ile mümkündür. Kapsamlı bir performans ölçüm aracı, birden fazla göstergeyi içermeli, sayısal analiz imkanı sunmalı ve karşılaştırma yapabilmeye elverişli olmalıdır. Bu araştırmada, etkin bir iş sağlığı ve güvenliği performans ölçümü aracının geliştirilmesi amacıyla; performans gösterge havuzu oluşturulmuş ve uygun göstergeler taranarak belirlenmiş, Entropy ve TOPSIS tabanlı çok kriterli bir karar verme modeli geliştirilmiş, Türkiye’de demir-çelik sektöründe faaliyet gösteren bir firmadan elde edilen veriler kullanılarak Entropy tabanlı bir gösterge ağırlığı belirleme çalışması yapılmış, firmanın iş sağlığı ve güvenliği performansı, yıllar itibariyle TOPSIS kullanılarak karşılaştırmalı olarak hesaplanmış ve araştırmanın sonuçları, zayıf yanları ve yeni araştırma imkanları tartışılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre, “güvenli olmayan faaliyetler nedeniyle meydana gelen kazaların sayısı”, 0,2971 ağırlığıyla en önemli göstergedir. Buna ek olarak, TOPSIS tabanlı göreceli yakınlık değerleri, firmanın iş sağlığı ve güvenliği performans sıralamasının 2018, 2017, 2016, 2015 ve 2014 şeklinde gerçekleştiğini ortaya koymaktadır. Bu bulgulara göre, firmanın iş sağlığı ve güvenliği performansında yıllar itibari ile bir gelişme sağlandığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu araştırmada geliştirilen çok kriterli karar verme modelinin karar vericilerin karar alma süreçlerine belirtilen katkıları sunabileceği öngörülmektedir: iş sağlığı ve güvenliği performanslarının karşılaştırmalı analizlerinin yapılması, iş sağlığı ve güvenliği alanındaki farklı göstergelerin dikkate alınması, bu analizlerin yıllık raporlarda kullanılmasıyla paydaşların firma hakkında yapacakları yatırım kararlarının sağlıklı bir biçimde alınabilmesi ve sezgilere dönük karar verme sürecinin bilimsel olarak desteklenmesi.

Occupational health and safety and management systems were founded to overcome the threats of main catastrophes and health issues in many industries. With this in mind, as occupational health and safety and management systems evolved, there has been a necessity to assess the performance of these systems. It is argued that the preliminary phase of such an assessment may be to identify the right indicators and employ them using  expert data. To this end, the goals of this research are as to gather and scan a list of performance indicators in the context of OHS, to calculate the importance ratings of the scanned indicators and prioritize them using Entropy Method based on quantitative data, to evaluate the occupational health and safety performance of a company comparatively using TOPSIS, and finally to discuss the implications of our research. The findings of this study suggest that the number of accidents due to the unsafe activities is the most important criterion with 0,2971 using Entropy. Moreover, based on TOPSIS results  the findings  suggest that the case company has improved its occupational health and safety performance, 2018 being the first ranked year. The methodology developed in this study assists decision makers in making comparative analysis between the yearly performances of companies, making rational investment decisions, considering various indicators, and making more scientific decisions rather than intuitive.