Dikkat Kontrolü Ölçeği Kısa Formu’nun Lise Öğrencileri İçin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışmaları
Adaptation of the Attentional Control Scale Short Form into Turkish for High School Students: Validity and Reliability Studies
Yazar: Özen, Beyza; Bağatarhan, Tuba
Dergi: Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 28 No. 2026, 2025
Anahtar kelimeler: Cross-Cultural Scale Adaptation ; Kültürlerarası Ölçek Uyarlama ; Measurement and Evaluation in Education (Other) ; Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme (Diğer) ; Psychological Counseling and Guidance (Other) ; Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık (Diğer) ; Attention,attentional control,adolescents,scale adaptation ; Dikkat,dikkat kontrolü,ergenler,ölçek uyarlama

Bu araştırmanın amacı Dikkat Kontrolü Ölçeği Kısa Formu'nun Türkçeye uyarlanması ve lise öğrencileri için geçerlik ve güvenirlik çalışmalarının gerçekleştirilmesidir. Araştırma İzmir ilinde ortaöğretim kurumlarına devam eden 708 lise öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri Dikkat Kontrolü Ölçeği Kısa Formu, Barratt Dürtüsellik Ölçeği-Kısa Formu, Ergenlerde Öz-Denetim Becerileri Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılarak elde edilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi ile yapı geçerliği, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı hesaplanarak benzer ve ayırt edici ölçek geçerliği incelenmiştir. Bulgular, Dikkat Kontrolü Ölçeği Kısa Formu’nun iki faktörlü modeline ilişkin uyum indekslerinin iyi düzeyde olduğunu göstermiştir. Dikkat Kontrolü Ölçeği Kısa Formu’nun Ergenlerde Öz-Denetim Becerileri Ölçeği Öz-Denetim Başarısı Alt Ölçeği ile pozitif yönde, Barratt Dürtüsellik Ölçeği-Kısa Formu ve Ergenlerde Öz-Denetim Becerileri Ölçeği Öz-Denetim Başarısızlığı Alt Ölçeği ile de negatif yönde ilişkili olduğu belirlenerek benzer ve ayırt edici ölçek geçerliği doğrulanmıştır. Ölçeğin cinsiyete göre ölçme değişmezliği test edilerek yapısal, metrik, skalar ve kısmi güçlü ve katı değişmezliğin sağlandığı görülmüştür. Ölçeğin güvenirlik çalışmaları çerçevesinde, ölçeğin Cronbach Alfa güvenirlik katsayısının .80 olduğu, bileşik güvenirlik katsayısının ise .96 olduğu saptanmıştır. Ayrıca test-tekrar test güvenirlik katsayısı .84 bulunmuştur. Bulgular, Dikkat Kontrolü Ölçeği Kısa Forumu’nun Türkçe versiyonunun ergenler için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olarak kullanılabileceğini doğrulamaktadır.

The objective of this study is to adapt the Short Form of the Attentional Control Scale into Turkish and to examine its validity and reliability among high school students. The study was conducted with 708 students attending secondary education institutions in İzmir. Data was collected using the Short Form of the Attentional Control Scale, the Barratt Impulsiveness Scale-Short Form, the Adolescent Self-Regulatory Inventory, and a Personal Information Form. Construct validity was examined through confirmatory factor analysis, while convergent and discriminant validity were assessed using Pearson’s correlation coefficient. The findings indicated that the two-factor model of the scale provided a good fit. The Short Form of the Attentional Control Scale correlated positively with the Self-Regulation Success Subscale of the Adolescent Self-Regulatory Inventory, and negatively with the Short Form of the Barratt Impulsiveness Scale and the Self-Regulation Failure Subscale of the Adolescent Self-Regulatory Inventory, confirming its convergent and discriminant validity. Measurement invariance of the scale across gender was tested, and configural, metric, scalar, and partial strong and strict invariance were established. Within the framework of the scale's reliability studies, it was determined that the Cronbach's Alpha reliability coefficient of the scale was .80, while the composite reliability coefficient was .96. Additionally, the test-retest reliability coefficient was found to be .84. The findings confirm that the Turkish version of the Attentional Control Scale Short Form can be used as a valid and reliable measurement tool for adolescents.