hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
ÇANAKKALE YÖRESİ TAHTACI TÜRKMENLERİNDE TÖREN, KUTLAMA VE BAYRAM
CEREMONY, CELEBRATION AND FESTIVALS AMONG TAHTACI TURKMEN OF ÇANAKKALE REGION
Yazar: Çil, Gürkan
Dergi: Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, Vol. 23 No. 37, 2024
Anahtar kelimeler: Urban Archeology ; Kentsel Arkeoloji ; Alevilik,Tahtacı Türkmenleri,Cem,Tören. ; Alevism,Tahtacı Turkmens,Cem,Ceremony

Bu çalışma Çanakkale yöresindeki Tahtacı Türkmenlerinin tören, kutlama ve bayram inanç ve pratiklerini konu edinmektedir. Tahtacıların birçok kültürel kodu içinde barındıran ve senkretik bir yapıya sahip topluluklar olduğunu, bununla birlikte zengin bir yaşam tarzını ifade ettiğini söyleyebiliriz. Çanakkale yöresindeki Tahtacı Türkmenleri’nin konu edindiğimiz başlıklarda benzer topluluklardan ayrıldığı noktaların olduğunu görmekteyiz. Sahip oldukları inanç temelini yüzyıllar boyunca nasıl devam ettirdiklerine dair cevaplarla hem sahada hem literatürde karşılaştığımızı söylemek mümkündür. Çalışmamız Çanakkale yöresindeki Tahtacı Türkmen kimliğinin sahip olduğu inanç bağlamında, yaşam döngüsü içerisinde geçirdiği tören, kutlama ve bayram pratiklerine bakıldığında “cem” olgusunun ve bu olgunun sahip olduğu temeli açıklamaktadır. Cem’in kökenine nasıl ve kimler tarafından gerçekleştirildiğine, çeşitlerine Tahtacı Türkmen kimliğinin tarihsel gelişimi içerisinde inanç örüntüsü entegrasyonunu bakımından nereden bulunduğunu açıklarken sosyo-kültürel pratikler ve bu pratiklere yüklenen kültürel anlam kodlarını görmekteyiz.

Tahtacı Turkmens in Çanakkale region. We can say that Tahtacıs are communities that contain many cultural codes and have a syncretic structure, and that they also express a rich lifestyle. We see that Tahtacı Turkmens in Çanakkale region have points where they differ from similar communities in the topics we have covered. It is possible to say that we have encountered answers to how they have continued their belief base for centuries both in the field and in the literature. Our study explains the "cem" phenomenon and the basis of this phenomenon when looking at the ceremonial, celebration and holiday practices that the Tahtacı Turkmen identity in Çanakkale region has in the context of belief, and the life cycle. While explaining the origin of Cem, how and by whom it is performed, its varieties, and where it is located in terms of the integration of the belief pattern within the historical development of Tahtacı Turkmen identity, we see the socio-cultural practices and the cultural meaning codes attributed to these practices.
Mitchell Raporu Ekseninde Çanakkale Cephesi Hava Harekâtı
Air Operations on the Gallipoli Front in Accordance with the Mitchell Report
Yazar: Dereli, Mustafa Kafkas
Dergi: Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, Vol. 24 No. 38, 2024
Anahtar kelimeler: Late Modern Military History ; Yakınçağ Askeri Tarih ; Çanakkale Air Operation,Aviation in World War I,military aviation,air battleover Gallipoli,air operationsin Gallipoli ; Çanakkale Hava Harekâtı,Birinci Dünya SavaşındaHavacılık,askeri havacılık,Gelibolu hava muharebesi,Gelibolu’da havacılık faaliyetleri

Çanakkale Cephesindeki gerçekleşen tüm muharebe ve operasyonlar 1919 yılında İngiliz gözüyle ileride istifade edilmek üzere yerinde yapılan incelemelerle kayda alınmıştır. Bu işi yapmakla görevlendirilen Dardanel Komisyonu 1914 Şubat ayında yapılan bombardımanlardan başlayarak 1915 Aralık ve 1916 Ocak aylarında yapılan çekilmeler ve sonrasında Boğazın girişinin mayınlanarak kapatılması sürecinde Donanma başta olmak üzere, ordu ve hava gücünün tüm askeri teknik detaylarını, faydası ve zararlarını da ortaya koyarak yaklaşık altı yüz sayfalık bir rapor haline getirmiştir. Bu makalede hava harekatıyla ilgili olan kısımlar bir araya toplanarak bunların literatürdeki diğer kaynakla beslenmesi yöntemiyle Çanakkale Cephesindeki hava harekâtı ortaya konmuştur.

All the battles and operations that took place on the Çanakkale front were recorded in 1919 through British point of view, by on-site examinations for future use. The Dardanel Commission, which was tasked with this duty, compiled a report of approximately six hundred pages, presenting all the military and technical details, advantages and disadvantages of the army and air force, starting with the bombardments in February 1914, to withdrawals in December 1915 and January 1916, and the subsequent process of closing the entrance to the Strait by mining. In this paper, the sections related to air operations were brought together and the air operations on the Çanakkale Front were presented by feeding them with other sources in the literature.
İsmail Gaspıralı’nın Düşüncelerinin II. Dünya Savaşı Sırasında Türk Dünyası Aydınlarına Etkileri
The Impact of İsmail Gaspıralı's Ideas on the Intellectuals of the Turkic World During World War II
Yazar: Atabay, Mithat
Dergi: Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, Vol. 24 No. 38, 2025
Anahtar kelimeler: Late Modern Military History ; Yakınçağ Askeri Tarih ; Language, idea,,work,,intellectual,,Turkic world ; dil,,düşünce,,iş,,aydın,,Türk dünyası

İsmail Gaspıralı, Türk dünyasının bütünleşmesini “Dilde, fikirde, işte birlik” olarak formüle etmişti. Bu formül, Türk dünyasının aydınları tarafından 20.yüzyılın başından itibaren tartışma konusu olmuştur. Uzun tartışmalar ve gelişen olaylar bu formülün önemini ve değerini çeşitli kereler ortaya koymuş ve Türk aydınları tarafından genel olarak benimsenmiştir. Ancak bu düşüncenin uygulamaya geçirilmesi ise zor olmuştur. “Dilde, fikirde, işte birlik” düşüncesinin uygulamaya geçirilmesi için her şeyden önce aynı dili ve aynı alfabeyi kullanmak gerekiyordu. Daha sonra aynı hedefe ulaşmak için düşünce birliğinin sağlanması şarttı. Son aşama ise en zor olanı idi. Türk dünyasını oluşturan halkların bağımsızlıklarına kavuşmaları şarttı. Bu süreçlerin her biri çok uzun ve acılarla dolu yıllara mal oldu. Bu makalede İsmail Gaspıralı’nın “Dilde, fikirde, işte birlik” düşüncesinin II.Dünya Savaşı yıllarında Türk dünyası aydınlarına etkileri tartışılmaktadır.

Ismail Gaspıralı formulated the integration of the Turkic world as “Unity in language, idea, work”. This Formula was used by the intellectuals of the Turkic world in the 20th century. İt has been the subject of controversy since the beginning of the century. Long discussions and developing events have demonstrated the importance and value of the formula several times and it has been generally adopted by Turkish intellectuals. However, putting this idea into practise has been difficult. In order for the idea of “unity in language, idea, work” to be put into practice, it was necessary to use the same language and the same alphabet first of all. Later, it was necessary to ensure unity of thought in order to achieve the same goal. The last stage was the most difficult. It was necessar fort he peoples forming the Turkic word to achieve their independence. Each of these processes has cost very long and painful years. In this article, it is stated that Ismail Gaspıralı’s idea of “Unity in language, idea, work” is based on during the years of Word War II, its effects on the intellectuals of the Turkic world are discusse.
Lozan Konferansı’nda Kabul Edilen Sözleşme, Protokol ve Bildiriler
Agreements, Protocols and Declarations  Adopted at the Lausanne Conference
Yazar: Acar, Erhan
Dergi: Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, Vol. 24 No. 38, 2025
Anahtar kelimeler: Late Modern History (Other) ; Yakınçağ Tarihi (Diğer) ; Lozan Antlaşması,Türk Kurtuluş Savaşı,Dış Politika,Türkiye Cumhuriyeti Tarihi ; Treaty of Lausanne,Turkish War of Independence,Foreign Policy,History of the Republic of Türkiye

Millî Mücadelenin ardından uluslararası arenada Türkiye’nin bağımsızlığını tasdik eden en önemli vesika Lozan Barış Antlaşması’ydı. Lozan’da imzalanan antlaşmanın ana metninde yer alan maddeler, yeni Türk devletinin kuruluş safhasında devletlerarası münasebetlerin düzenlenmesinde gündeme gelen konuları ve bunları ilgilendiren meseleleri çözen ya da çözmeye çalışan, diplomatik olarak çok sayıda bilgi ve belgeye işaret etti. Lozan Antlaşması’nın ana metninin haricinde yer alan ve metinle ilişkili olan sözleşme, protokol ve bildirilerin de farklı bir önemi vardır. Söz konusu bu bağıtlı belgeler, antlaşma içerisinde yer alan hususlar için bir yol ve yöntem belirlenmesinde etkili olmuştur. Dahası Boğazlar sorunu, sınırların belirlenmesi, ticaret ve yargı alanındaki düzenlemelerin teyit edilmesi ile mübadelenin belli bir düzen içinde gerçekleştirilebilmesi gibi antlaşmanın içeriğindeki temel noktalara yol haritası çizen, ayrıntılandıran bilgilerin, bahis konusu sorunlara taraf olan devletlerle karşılıklı olarak kayıt altına alınması ve tespitinin ayrı bir yeri vardır.

After the National Struggle, the Lausanne Peace Treaty was the most important document that confirmed Turkey's independence in the international arena. The articles in the main text of the treaty signed in Lausanne pointed to a great deal of diplomatic information and documents that resolved or attempted to resolve the issues that came up in the regulation of interstate relations during the establishment phase of the new Turkish state and the issues that concerned them. The agreements, protocols and declarations that are outside the main text of the Treaty of Lausanne and related to the text also have a different importance. These related documents have been instrumental in determining a way and method for the matters contained in the treaty. Furthermore, the mutual recording and determination of the information that draws a road map and elaborates the basic points in the content of the treaty, such as the Straits problem, the determination of the borders, the confirmation of the regulations in the field of trade and jurisdiction, and the realization of the exchange in a certain order, with the states that are parties to the aforementioned problems have a special place.
Troas Bölgesi’nde Kabeiroi/ Kabeiros Kültü Üzerine Bir İnceleme
An Analysis of the Kabeiros/Kabeiroi Cult in the Troas Region
Yazar: Arslan, Melisa
Dergi: Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, Vol. 24 No. 39, 2025
Anahtar kelimeler: Archaeological Science ; Arkeoloji Bilimi ; Kabeiroi,Korybantai,Pelasg,Troas Bölgesi,Kült. ; Kabeiroi,Korybantai,Pelasg,Troas Region,Cult

Bu çalışma, Troas bölgesinde Kabeiros/Kabeiroi kültüne dair mevcut arkeolojik, epigrafik ve yazılı kaynakları inceleyerek bu kültün bölgedeki varlığını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Öncelikle Kabeiros’un kim olduğu, isminin kökeni ve mitolojideki yeri üzerine antik ve modern kaynaklar üzerinden bir tartışma yürütülmüştür. Ardından, Kabeiros kültü genel hatları ile ele alınarak antik kaynaklardaki referanslar ve modern araştırmalar ışığında değerlendirilmiştir. Son olarak, Troas bölgesinde Kabeiros kültü ile ilişkilendirilebilecek yerleşim yerleri, mitolojik anlatılar ve sikke buluntuları ele alınarak kültün bölgedeki etkisi incelenmiştir.

This study aims to evaluate the presence of the Kabeiros/Kabeiroi cult in the Troas region by examining the available archaeological, epigraphic, and written sources. First, a discussion has been conducted on the identity of Kabeiros, the etymology of the name, and its place in mythology based on ancient and modern sources. Then, the Kabeiros cult has been analyzed in general terms, considering references in ancient texts and modern research. Finally, the impact of the cult in the region has been examined by assessing settlements, mythological narratives, and coin finds that may be associated with the Kabeiros cult in the Troas region.
15. Asır Şairlerinden Bursalı Resmî’nin Yeni Şiirleri
New Poems by Bursalı Resmi, a 15th Century Poet
Yazar: Gök, Taner
Dergi: Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, Vol. 24 No. 39, 2025
Anahtar kelimeler: Late Modern History (Other) ; Yakınçağ Tarihi (Diğer) ; Resmî,Ahmed Paşa,şiir mecmuası,yeni şiirler ; Resmî,Ahmed Pasha,poetry anthology,newly identified poems

Resmî, XV. yüzyılda Bursa’da yaşamış divan şairlerindendir. Tezkirelerde, meşhur şair Ahmed Paşa’nın sohbet arkadaşı olduğu belirtilen Resmî’nin bir divanı bulunduğu kaydedilmekle birlikte, eser günümüze ulaşmamıştır. Yakın zamanda şairin şiirleri çeşitli şiir mecmularından yararlanılarak araştırmacılar tarafından neşredilmiştir.Bu çalışmada Süleymaniye Kütüphanesi Hacı Mahmud Efendi 3563 numarada kayıtlı mecmuada bulunan Resmî’ye ait şiirler incelenmiştir. Mecmuada şaire ait toplam 13 şiir yer almakta olup bunlardan dördü daha önce yayımlanan şiirler arasında, dokuzu ise henüz herhangi bir çalışmada ele alınmamıştır. Makalede bu dokuz şiirin çeviri yazısı verilmiş, şiirlerin Resmî’ye aidiyeti üzerine değerlendirmeler yapılmıştır. Mecmualardaki şiirlerin şairlere kesin olarak mal edilmesi güç olmakla birlikte söz konusu dokuz şiirin Bursalı Resmî’ye ait olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Resmî is a divan poet who lived in Bursa in the 15th century. According to the tezkires, he was a companion of the renowned poet Ahmed Pasha. Although it is recorded that Resmî had a divan, the work has not survived to the present day. In recent years, researchers have published some of his poems found in various poetry anthologies (mecmuas). This study focuses on the poems attributed to Resmî in the manuscript registered at the Süleymaniye Library, Hacı Mahmud Efendi 3563. The manuscript contains a total of 13 poems by the poet, four of which had already been published, while the remaining nine had not been examined in previous studies. In this article, the transcription of these nine poems is provided, and their attribution to Resmî is discussed. Although it is generally difficult to establish the exact authorship of poems in mecmuas, the findings suggest that these nine poems most likely belong to Resmî of Bursa.
Arşiv Belgeleri Işığında Osmanlı Dönemi Çanakkale Camileri ve Müştemilatı
Ottoman Period Mosques and Their Outbuildings in Çanakkale in the Light of Archival Documents
Yazar: Övüç, Erkan
Dergi: Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, Vol. 25 No. 40, 2025
Anahtar kelimeler: Archeology of Ottoman ; Osmanlı Arkeolojisi ; çanakkale,osmanlı dönemi,cami ; Çanakkale,Ottoman period,mosque

İlk kez Türkler tarafından bir garnizon şehri olarak kurulan Çanakkale, başlangıçta Kale-i Sultaniye’nin (1462) koruması altında, kale ve çevresinde görev yapan personelin iskânıyla oluşmuş küçük bir yerleşim yeri olarak karşımıza çıkar. Zamanla Rum, Ermeni ve Yahudi topluluklarının da nüfusa katılmasıyla kent merkezinde, şehir sakinlerinin dini ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla cami, kilise ve havralar inşa edilmiştir. Bu çalışma, özellikle şehrin Müslüman nüfusunun ibadet mekânları olan Osmanlı dönemi camilerine odaklanmaktadır.Söz konusu dönemi bütüncül biçimde ele alan arşiv merkezli bir araştırmanın bulunmayışı, makalenin ilk çıkış noktasını oluşturmuştur. Arşivlerde yaptığımız incelemelerde günümüze ulaşmamış dokuz mescit ya da caminin varlığına rastlamamız, araştırmanın yeni ve bakir bir alanı ortaya koyduğunu göstermektedir. Makalenin ikinci bölümü olan “günümüze ulaşmayan camiler” kısmı, bu açıdan alandaki ilk çalışma özelliğini taşımaktadır.Çalışma iki ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, günümüze ulaşan toplam yedi mescit ve cami tanıtılmaktadır. İkinci bölümde ise görsel malzeme ve 1932 şehir planı aracılığıyla konumu tespit edilebilen beş; varlığı yalnızca arşiv belgeleriyle doğrulanabilen dört mescit/cami ele alınmıştır.

Founded for the first time by the Turks as a garrison town, Çanakkale initially emerged as a small settlement inhabited by the personnel stationed at the fortress of Kale-i Sultaniye (1462) and its surroundings. Over time, as Greek, Armenian, and Jewish communities joined the population, various places of worship—mosques, churches, and synagogues—were constructed to meet the religious needs of the city’s inhabitants. This study focuses specifically on the Ottoman-period mosques that served as the centers of worship for the Muslim population of the city.The absence of any archive-based research covering this period constitutes the initial motivation for the present study. During our archival investigations, we encountered references to nine mosques or mescids that have not survived to the present day, revealing that we were dealing with a new and unexplored field. The section of the article devoted to the mosques that no longer exist thus represents the first study of its kind in the field.Our work is divided into two main sections. Under the heading “Mosques Surviving to the Present Day,” seven mosques/mescids are introduced. In the section titled “Mosques Not Surviving to the Present Day,” five structures whose locations could be identified through visual materials and the 1932 city plan, as well as four mosques/mescids whose existence can be verified solely through archival documents, are examined.
Dardanelles, Hellespont, Çanakkale: Çanakkale Haritaları
Dardanelles, Hellespont, Çanakkale: Çanakkale Maps
Yazar: Nemlioğlu Koca, Yasemin
Dergi: Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, Vol. 15 No. 22, 2017
Anahtar kelimeler: Map,Çanakkale,Geography ; Harita,Çanakkale,Coğrafya

Tarih boyunca devletler, denizlere egemen olma durumlarına göre dünya siyaset ve kamuoyunda etkinliklerini arttırmıştır. Türk Tarihi de bu açıdan benzer özellikler taşımakta ve denizcilik tarihinin araştırılmasında yazılı kaynaklardan biri olan haritalar çalışmalara kaynak sağlamaktadır. Haritalar, dönemlerinin siyasi, ekonomik, askeri ve sosyal değerlerini aktarmalarının yanı sıra estetik ve kültürel özelliklerini de yansıtırlar. Bu kapsamda iki kıtayı birleştiren konumuyla Çanakkale, Anadolu’nun, Marmara Denizi’nin ve Karadeniz’in kapısı olması nedeniyle ayrı bir öneme sahiptir ve birçok tarihi haritaya konu olmuştur. Osmanlı Devleti’nde ilk deniz üssü olarak Gelibolu’nun seçilmesiyle Çanakkale, denizlerdeki faaliyetlerde her dönem önemli yere sahip olmuş ve sonrasında da Başkent İstanbul’a yakınlığı nedeniyle ayrı bir önem kazanmıştır. Çanakkale bu konumuyla ve şehirsel dokusuyla birçok tarihi haritada yer almaktadır ve bu haritalarda şehrin ve çevresinin zaman içerisinde değişimleri de tespit edilmektedir. Ayrıca I. Dünya Savaşı’nın en önemli cephesi olan Çanakkale için üretilen deniz ve kara haritaları dönemin savaşlarına ışık tutmaktadır. Bu çalışmada, farklı dönemlerden seçilen haritalar incelenerek kaynaklar arasında ilişki kurulmuş, özellikle Çanakkale Savaşları sırasında üretilen haritalar tanıtılmıştır

Throughout the history, states have increased their power on the world politics and the public opinion according to their rule on the seas. Turkish history also has similar properties in this respect and maps about maritime history provide sources for researchers. Maps show the political, military, social and economic characteristics as well as reflect the cultural and artistic values of their periods. In this scope, Çanakkale, with its location combining two continents, is very important and it has been the subject of many historical maps because it is the gate of Anatolia, the Marmara Sea and the Black Sea. Çanakkale had a significant place in the activities at sea by Gallipoli which was selected as the first naval base in the Ottoman Empire and afterwards it has gained a special importance because of its proximity to the capital İstanbul. Çanakkale appears in many historical maps due to its location and history. Changes of the city and its surroundings over time are also identified in these maps. Moreover, maps produced for the Gallipoli Campaign, which is the most important front of the First World War, are shedding light on the naval and land battles of the period. In this study, an attempt has been made to explain features of maps selected from different periods and especially maps produced during the Gallipoli Campaign have been introduced.
19. yüzyılda Osmanlı Devleti’nde Yaşanan Kuraklığın Ankara’ya Yansıması
19. yüzyılda Osmanlı Devleti’nde Yaşanan Kuraklığın Ankara’ya Yansıması
Yazar: Tekemen Altındaş, Eylem
Dergi: Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, Vol. 16 No. 24, 2017
Anahtar kelimeler: Kuraklık,Kıtlık,Ankara,Yardım,Göç

19. yüzyılda Dünyanın farklı coğrafyalarındaolduğu gibi Osmanlı Devleti’nin de birçok bölgesinde kuraklık ve onun doğalsonucu olan kıtlık yaşanmıştır. Bu makalede Osmanlı coğrafyasında Ankaraözelinde 19. yüzyılda 1845, 1875, 1887, 1894 ve 1895 senelerinde yaşanankuraklık ve etkileri incelenmeye çalışılmıştır. Doğal afetlerden biri olarakkabul edilen kuraklığın Ankara’daki etkisi konusunda yaşanan zahire sıkıntısı,hububat eksikliği nedeniyle halkın yeterince beslenememesinden kaynaklananölümler ve halkın yakın yerlere göç etmesi, ailesiz kalan çocukların durumu,kuraklıktan dolayı kuruyan su kaynakları nedeniyle merkezdeki su sıkıntısınınartmış olması, bölge halkının hijyen koşullarını sağlayamamasından dolayıortaya çıkan hastalıklar gibi dikkat çeken hususlar ele alınmıştır. Ankara veyakın çevresinde yaşanan olumsuzlukların giderilmesi konusunda hükümetin veyerel idarecilerin tutumu, zahire sıkıntısı ve fiyatlardaki artış olaylarıüzerinde de durulmuştur.

19. yüzyılda Dünyanın farklı coğrafyalarındaolduğu gibi Osmanlı Devleti’nin de birçok bölgesinde kuraklık ve onun doğalsonucu olan kıtlık yaşanmıştır. Bu makalede Osmanlı coğrafyasında Ankaraözelinde 19. yüzyılda 1845, 1875, 1887, 1894 ve 1895 senelerinde yaşanankuraklık ve etkileri incelenmeye çalışılmıştır. Doğal afetlerden biri olarakkabul edilen kuraklığın Ankara’daki etkisi konusunda yaşanan zahire sıkıntısı,hububat eksikliği nedeniyle halkın yeterince beslenememesinden kaynaklananölümler ve halkın yakın yerlere göç etmesi, ailesiz kalan çocukların durumu,kuraklıktan dolayı kuruyan su kaynakları nedeniyle merkezdeki su sıkıntısınınartmış olması, bölge halkının hijyen koşullarını sağlayamamasından dolayıortaya çıkan hastalıklar gibi dikkat çeken hususlar ele alınmıştır. Ankara veyakın çevresinde yaşanan olumsuzlukların giderilmesi konusunda hükümetin veyerel idarecilerin tutumu, zahire sıkıntısı ve fiyatlardaki artış olaylarıüzerinde de durulmuştur.