hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Sûdî-i Bosnevî’ye Reddiyeler
Refutations to Sûdî-i Bosnevî
Yazar: Gök, Taner
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 21 No. 21, 0
Anahtar kelimeler: Şerh,Sûdî-i Bosnevî,Reddiye ; Comment,Sûdî-i Bosnevî,Refutation

16. asırda yaşayan Sûdî-i Bosnevî, Bostan, Gülistan ve Divan-  ı Hafız’a yazdığı şerhlerle Türk şerh edebiyatı alanında  büyük bir şöhret ve saygı kazanmıştır. Sûdî, ele aldığı metinleri  mana ve dil bilgisi açısından detaylı bir şekilde açıklamış ayrıca  aynı eseri kendinden önce şerh eden şarihlerin çalışmalarını  inceleyip bunlarda gördüğü hata ve eksikliklere binlerce reddiye  yazmıştır. Böylelikle bu eserler, şerhin sınırlarını aşıp reddiye  geleneği açısından da önemli birer kayn,ak haline gelmişlerdir.  Sûdî, şerh konusunda önemli bir müdekkik olmasına rağmen  Gülistan şerhindeki açıklama ve yorumları nedeniyle sonraki  şarihler tarafından birtakım eleştirilere maruz kalmıştır. Gülistan’ın  tamamını şerh eden Kefevî Hüseyin Efendi ile aynı eserin  yalnızca dibacesine şerh yazan Safvet, eserlerinde Sûdî’nin  hatalı olduğunu düşündükleri yerleri tespit ederek bunları  reddetmişlerdir. Dil bilgisi konularının ağırlıkta olduğu bu  reddiyelerde şarihler arası rekabeti, gelenekteki tenkit anlayışını  ve Osmanlı bilginlerinin çalışma disiplinini yansıtan birçok  bilgiye ulaşmak mümkündür. Bu makalede, Kefevî Hüseyin  Efendi ve Safvet’in söz konusu eserleri hakkında bilgi verildikten  sonra bu eserlerdeki reddiyeler, konularına göre sınıflandırılıp  örneklerle açıklanmıştır.

Sûdî Bosnevî, who lived in the 16th century, has gained  a great reputation and respect in the field of Turkish  Literature with the commentaries written to Bostan,  Gülistan and Divan-ı Hafiz. Sûdî explained the works in  terms of meaning and grammar in detail, and also  examined the same works which were commented by the  commentators before he did and wrote thousands of  refutations to the errors and deficiencies he saw. Therefore,  these works have become important sources in terms of  tradition of refutation by going beyond the comment’s  borders. Although Sûdî was an important searcher on  comment, he was under some criticism by following  commentators due to his explanations and commentaries  on Gulistan. Safvet who wrote comment only on preamble  of same work with Kefevî Hüseyin Efendi, who completely  commented Gülistan both rejected Sûdî ‘s works by  identifying the points which they thought they were  wrong. In these refutations where grammar subjects are  dominant, it is possible to reach many information  reflecting the competition between the commentators, the  perception of criticism in the tradition and the discipline of  Ottoman scholars. In this article, after giving information  about the mentioned works of Kefevî Hüseyin Efendi and  Safvet, the refutations in these works are classified  according to their subjects and explained with examples.
Azmî-zâde Hâletî’nin Derviş Paşa Hicviyyesi: Hadd-i Mestân
Azmi-zade Haleti's Satire About Derviş Paşa: Hadd-i Mestân
Yazar: Gedik, Nusret
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 15 No. 15, 0
Anahtar kelimeler: Hiciv,hicviyye,XVII. yy.,Derviş Paşa,Hâletî ; Satire,17th century,Derviş Pasha,Haleti

Hicviyyeler, insanın yaratılıştan gelen; öfke, nefret, alay  etme isteği, eleştiri gibi kimi duyguların şairin muhayyilesiyle  birleşmesiyle ortaya çıkar. Bu bağlamda bu türün  hangi dönemlerde artış gösterdiği dikkatle irdelenmeli,  vermeye çalıştığı mesajlar iyi okunmalıdır. Türk edebiyatında  da XVII. yüzyılda hiciv türünde örneklerin diğer  dönemlere nazaran fazlaca verildiği görülür. Bunda pek  tabii ki Osmanlı Devleti’nin bozulmaya başlayan siyasî  yapısı önemli rol oynamıştır. Devlet yönetimindeki şahısların  çeşitli ayak oyunları ile birbirlerini gözden düşürmeye  çalışmaları çok iyi bir gözlemci olan Divan şairlerinin  gözünden kaçmamıştır. Şairler zulüm eden, haksızlık  peşinde koşan, siyasî oyunlar çeviren kişilerin daimâ  kalemleriyle karşısında olmuşlardır. Azmi-zâde Hâletî de  bu şairlerden birisidir. Şairin devrin sadrazamı hakkında  söylediği ve kaynaklarda bu minvalde bilgi bulunmasına  rağmen bugüne kadar ele geçmeyen Hadd-i Mestân adlı  hicviyyesi makalenin konusudur. Edebiyat tarihlerinde  daha çok rubâi-gûluğu ile anılan Hâletî, hicviyyesinde  dönemin hiciv üstadı Nef’î’yi aratmayan sivri bir dil  kullanmıştır. Şairin, Osmanlı kroniklerinde adı hiç de iyi  anılmayan devrin sadrazamı Derviş Paşa’nın katledilmesinin  ardından yazdığı anlaşılan Hadd-i Mestân’ı, Türk  hiciv edebiyatı literatüründe önemli bir yer edinecektir.

Satires come out of the mergence of the poet's  imagination and the emontions such as rage, hatred, will  to ridicule, criticism that comes from human nature. In  this context, increase in the writings in this genre must  be carefully addressed, the mesages it gives must be  examined thoroughly. We witness that works belong to  satire genre is written more than any otherperiod in 17th  century in Turkish literature. Decay in the political  structure of Ottoman Empire played a substantial role on  this. Divan poets did not fail to notice how bureaucrats  tried to disgrace their rivals with plots. Poets took a stand  against the people who are high-handed, wrongdoers and  engaged in political plots. Azmi-zade Haleti is one of this  poets. The subject of this article is his satire named Hadd-i  Mestan which he said about the grand vizier of the  period. This satire had not been come to light before  although there could be found information about it on the  reference works. Haletiwho is mostly mentioned with his  rubais in the literature histories, used a very strong  language that is similar to Nef'i's. Hadd-i Mestan that  the poet wrote after the execution of Derviş Pasha who is  not refered with fairness in Ottoman chroniclesis an  important piece of work for Turkish satire literature.
Melâmet Karşısında Kaygusuz Abdâl
Love Again Kaygusuz Abdâl
Yazar: Harmancı, M. Esat
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 21 No. 21, 0
Anahtar kelimeler: Melâmet edebiyatı,Kaygusuz Abdâl,Abdâllık,meşrep ; Melâmet literature,Kaygusuz Abdâl,Heteredox sufism

Anadolu’da ilk ürünlerini vermeye başlayan Türk edebiyatı,  göçerlerin yeni dini ve yeni kültürleri tanıma sürecinin  etkisinde şekillenmiştir. Sözlü kültürün ve henüz kurumsallaşma  öncesi inanç düzeninin etkisi de söz konusu  edildiğinde, Anadolu’da kendine özgü bir edebi dil ortaya  çıkmış oldu. İslam dinini göç sürecinde tanımış olan Türk  toplumu, tabiatına da uygun olan ezoterik yatkınlık  nedeniyle adına daha sonra tasavvuf diyeceğimiz bir duygu  dilini özümsemiştir. Bahsi geçen İslamlaşma ve Batıya  doğru göç sürecinde, manevi hava Melâmet merkezli bir  maneviyat ekseninde şekillenmekte idi. Anadolu’daki  öncülere bakıldığında ilk edebi üretim yapan sanatçıların  hemen hepsinin Melâmet meşrepli aşk anlayışını dile  getirdikleri görülür. Zamanla Anadolu’ya özgü hale gelen  bu gezginci dervişliğin en yetkin temsilcilerinden biri de  Kaygusuz Abdâl’dır. Bu makalede, eserlerinden hareketle  Kaygusuz’un Melâmet algısı üzerinde durulacak ve  eserlerine yansıması ele alınacaktır. Erkan ve doktrin  açısından Anadolu Melâmîliği bağlamında Kaygusuz  Abdâl’ın yeri ve önemi üzerinde durulacaktır. Melâmet  doktrinine uygun düşen anahtar kavramlar üzerinden  Kaygusuz’un Melâmete yaklaşımı ve kendine özgü söylemi  ortaya çıkarılmaya çalışılacaktır.

Turkish literature, which started to give its first  products in Anatolia, was shaped under the influence of the  process of recognizing the new religious and new cultures  of the nomads. When the influence of the oral culture and  pre-institutionalization of the order of belief was  mentioned, a literary language emerged in Anatolia.  Turkish society, who recognized the religion of Islam in the  process of immigration, assimilated a sense of emotion  which we would call sufism in the name of esoteric  predisposition. In the process of Islamization and  migration to the West, the spiritual air was formed on the  axis of a spirituality centered on Melâmet. When we look  at the pioneers in Anatolia, it is seen that almost all of the  artists who make the first literary production express their  understanding of Melâmet love. Kaygusuz Abdâl is one of  the most competent representatives of these sofists who  have become peculiar to Anatolia. In this article, we will  focus on Kaygusuz Abdâl 's Melâmet perception and  reflect on his works. In terms of doctrine, the place and  importance of Kaygusuz Abdâl in the context of Anatolian  Melâmet will be emphasized. The key concepts of the  Melâmet doctrine will attempt to elucidate Kaygusuz  Abdâl 's approach to discourse and his own discourse.
Bursalı Şair Huldî ve Şiirleri
The Poet Huldî From Bursa and His Poems
Yazar: Güzel, Bilal
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 24 No. 24, 0
Anahtar kelimeler: Huldî,18. yüzyıl,Divan Edebiyatı ; Huldî,18th century,Divan Literature

Bursalı şair Huldî’nin asıl adı Mustafa’dır. Şair, 1667-68 yılında Bursa’da doğmuştur. Bir bezirgânın oğludur. Kaynaklar şairin eğitim aşamalarından bahsetmez. Biyografik kaynaklarda sadece Seyit Feyzullah Efendi’den ders aldığı kayıtlıdır. Aynı şekilde şairin mesleği hakkında da yeterli bilgi yoktur. Tezkirelerde ve diğer biyografik kaynaklarda Huldî’nin Bursa’da Sultan Orhan Türbesi’nde imaret şeyhliği yaptığı belirtilmiştir. On sekizinci yüzyıl şair tezkirelerinde Huldî’nin şiirlerinden övgü ile bahsedilmiştir ancak şu ana kadar Huldî’nin şiirleri tezkirelerde yer alan birkaç örnek dışında yayımlanmamıştır.  Bu makalenin konusunu Huldî’nin biyografisi ve bugüne kadar yayımlanmamış şiirleri oluşturmaktadır. Nuruosmaniye Kütüphanesi 4965/2 numarada kayıtlı şiir mecmuasında Huldî’nin şiirleri yer almaktadır. Mecmuada Huldî’ye ait 1 kaside, 1 Farsça gazel ve 24 Türkçe gazel kayıtlıdır. Makalenin birinci bölümünde başta şair tezkireleri ve Bursa vefeyât-nâmelerindeki bilgiler derlenerek Huldî’nin biyografisine yer verilmiş, şiirlerin şekil ve içerik özellikleri incelenmiştir. İkinci bölümde ise şairin bugüne kadar yirmi dördü yayımlanmamış yirmi altı şiirinin çeviri yazı metnine yer verilmiştir.

The real name of the poet Huldî from Bursa is Mustafa. The poet was born in Bursa in 1667-68. He is the son of a merchant. Sources do not mention the educational stages of the poet. It is registered in the biographical sources that he only took lessons from Seyit Feyzullah Efendi. Similarly, there is not enough information about the profession of the poet. In Tezkires and other biographical sources, it was stated that Huldî was a sheikh in the Sultan Orhan Tomb in Bursa. Huldî's poems were mentioned with praise in the eighteenth-century poet tezkires, but Huldî's poems have not been published until now, except for a few examples.  The subject of this article is Huldi's biography and poems that have not been published to date. In the poem mecmua registered in Nuruosmaniye Library numbered 4965, Huldî's poems are recorded. In the poem mecmua, there are 1 kasideh, 1 Persian Gazel and 24 Turkish Gazels that belonged to Huldî. In the first part of the article, poet tezkires and Bursa vefeyât-nâmas will be scanned, and the biography of Huldî will be given and the shape and content features of the poems will be examined. In the second part, the transcribed texts of the twenty-six poems of the poet -in which twenty four of them has not been published until today- will be given.
BAYKARA MECLİSİ’NDEN YANSIMALAR -Eğlence Meclisleri-Edebî Meclisler-Hikâyeler 4-
REFLECTIONS FROM THE BAYKARA ASSEMBLY -Entertainment Assemblies-Literary Assemblies-Stories 4-
Yazar: Kartal, Ahmet
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 24 No. 24, 0
Anahtar kelimeler: Meclis,Alî Şîr Nevâ’î,Herât,şiir,kültür,sosyal hayat ; Assembly,Alî Şîr Nevâ’î,Herât,poetry,culture,social life

Zeynüddîn-i Vâsıfî tarafından Farsça olarak kaleme alınan Bedâyi’u’l-vekâyi’, özellikle Türk kültür ve sosyal hayatına dair ihtiva ettiği geniş ve önemli bilgiler vesilesiyle dikkat çekmektedir. Bu çalışmada, Bedâyi’u’l-vekâyi’de yer alan ve Türkistân coğrafyasındaki Türk kültür hayatına ışık tutup günümüze aktaran iki bölümün tercümesine yer verilecektir. Bunlardan birincisi, Hâce Mecdüddîn Muhammed tarafından tertip edilen ve Alî Şîr Nevâ’î’nin de katıldığı bir meclis ile Nevâ’î etrafında oluşan beş hikâyeden oluşmaktadır. Özellikle bu bölümde yer alan eğlence meclisi, bu dönemde tertip edilen meclislerin hüviyetini geniş, detaylı ve gerçeğe uygun bir şekilde yansıtması bakımından dikkat çekici ve önemlidir. Ayrıca bu bölümde o dönem giyim kuşamlarının teferruatlı bir şekilde tasvir edilmesi de önem arz etmektedir. İkinci bölüm, kitabın yazarı Vâsıfî’nin Semerkand’da bulunduğu sırada meydana gelen çok soğuk ve şiddetli bir kış ile kıtlığın sosyal hayata etkisini içermektedir.

Written in Persian by Zeynüddîn-i Vâsıfî, Bedâyi’u'l-vekâyi’ draws attention with his extensive and important information on Turkish culture and social life. In this study, the translation of two sections in Bedâyi'u'l-vekâyi’ that shed light on the Turkish cultural life in Turkistan geography and transmitted it to the present day has been translated. The first one consists of an assembly organized by Hâce Mecduddin Muhammad and with the participation of Alî Şîr Nevâ’î and five stories formed around Nevâ’î. Especially the entertainment assembly in this section is remarkable and important in that it reflects the identity of the assemblies organized in this period in a broad, detailed and realistic manner. Also in this section, it is noteworthy that the clothing styles of that period were depicted in detail. The second part talks about the impact of a very cold and violent winter and famine that occurred when the author of the book, Vâsifî, was in Semerkand.
XVIII. Yüzyıl Ortalarında İstanbul’da Yaşanan Maddî Müzâyaka ve Bunun Sosyal Hayattaki Yansımalarına Işık Tutan Bir Ramazaniyye
A Ramadaniyye Shedding Light on the Scarcity in the XVIII. Century Istanbul and Its Effects on Social Life
Yazar: İnan, Göker
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 21 No. 21, 0
Anahtar kelimeler: Ramazaniyye,Hekimoğlu Ali Paşa,Osmanlı Devleti’nde sosyal hayat,XVIII. yüzyıl ; Ramadaniyye,Hekimoglu Ali Pasha,social life in the Ottoman Empire,XVIII. century

Osmanlı edebiyat sahasında kaleme alınan bazı eserlerde  sosyal hayatın izlerini yakalamak mümkün olabilmektedir.  Kimi şairler ramazan ayının gelişi münasebetiyle “ramazaniyye”  adı altında manzumeler kaleme almışlar ve bu  maneviyat dolu ayın insanlar üzerindeki tesirini şiirlerinde  işlemişlerdir. Bunlardan biri de XVIII. yüzyılın ilk  yarısında müderrislik yapan Abdülbâkî Efendi’dir. Onun  manzumesinde dikkat çeken taraf ise o dönemde İstanbul’da  ihtiyaç maddelerinde yaşanan sıkıntıyı ve bunun sosyal  hayata yansımalarını edebî bir dille tasvir etmesidir.  Abdülbâkî Efendi şiirinde canlı bir tasvir yapmış, sırası  düştükçe diyaloglara da yer vermiştir. Sözü güçlendirmek  için kullandığı ve o zamandan günümüze intikal eden bazı  deyim ve söz kalıpları da dikkat çekicidir. 131 beyitlik bu  manzume daha sonra devrin sadrazamlarından Hekimoğlu  Ali Paşa’ya takdim edilmiştir. Makalemizde XVIII. asrın ilk  yarısında İstanbul’da yaşanan maddî müzâyakanın dönem  kaynaklarına nasıl yansıdığı gösterilmiş ve ramazaniyyenin  tam metni verilerek dikkat çekici tarafları tahlil edilmiştir.

It is possible to catch the traces of social life in some  works written in the field of Ottoman literature. Some  poets had written poems under the name of  "Ramadaniyya" with advent of holy Ramadan and they  had worked on the influence of this spiritual month on  people. One of them was Abdulbaki Effendi who was  a mudarris in the first half of 18th. century. But the  remarkable aspect of his poem was describing the scarcity  of neccessaries and its effects on the social life of the  Ottoman Empire with a literary style. Abdulbaki Effendi  used a rich depiction in his poem and inclued dialogues as  well when the occasion arosed. Idioms and expressions are  used to enpower the word which extanted until today are  remarkable. Later, that poem with 131 couplet are  presented to grand vizier Hekimoglu Ali Pasha. This  article shows the reflection of famine which was in the first  half of 18th century on Ottoman chronicles and archive  records. Full text of "Ramadaniyya" is given and the  remarkable sides are analyzed.
Bâkî Dîvânı’nda Bahâriyye
Bahariyye in Baki’s Divan
Yazar: Öz, Zeynep
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 19 No. 19, 0
Anahtar kelimeler: Bahar, bahâriyye, Bâkî, gazel, kaside, Divan şiiri ; Spring,bahariyye,Baki,gazel,kaside,Divan poetry

Baharı konu edinen manzumeler olan bahâriyyeler klasik  Türk edebiyatında rağbet gören türlerin başında gelmektedir.  Baharın güzellikleri, doğanın yeniden canlanışı, insanlarda  doğanın yenilenmesiyle paralel olarak ortaya çıkan  mutluluk ve ferahlama, bunun sonucu olarak kurulan  eğlence meclisleri bahâriyyelerde zengin hayaller ve benzetmelerle  tasvir edilmiştir.  Klasik Türk edebiyatının en büyük şairlerinden biri  olarak kabul edilen Bâkî de bahâriyye türünde şiirler yazmıştır.  Çoğu klasik şairin aksine tevhit, münacat, na’t gibi  türlerde eser vermeyen Bâkî şiirlerinde daha çok aşk, şarap,  eğlence meclisleri gibi hayatın tadını çıkarmaya yönelik  konular işlemiştir. Bu nedenle içerik olarak şairin edebi  kişiliğine oldukça uygun olması dolayısıyla Bâkî pek çok  bahâriyye yazmıştır.  Çalışmada Bâkî’nin divanında yer alan kasidelerin teşbib  bölümleri ve gazeller incelenmiş, bunlardan bahâriyye  hususiyetleri taşıyanlar tespit edilip incelenmiştir. Bahâriyyeye  benzeyen ancak konu bütünlüğünün bulunmaması ya  da şiirdeki esas konunun bahar olmaması gibi nedenlerle  bahâriyye türüne dâhil edilmeyen şiirlere ise değinilmiştir.

Bahariyyes which are about springtime are among the  most popular literary genres in classical Turkish literature.  The beauties of spring, the revitalization of nature, the happiness  and refreshing that emerged in parallel with the  renewal of nature in humans and the entertainment gatherings  which are formed as a result of this, have been portrayed  by using rich images and metaphors in bahâriyyes.  Being considered as one of the greatest poets of classical  Turkish literature, Baki also wrote poems in the literary  genre of bahariyye. Contrary to most classical poets, Baki  who had never written poems in tevhit, münacat and na’t  genres -which are religious genres- mostly treated the  subjects of love, wine, entertainment gatherings, the enjoyment  of life in his works. For this reason, as its content  being quite suitable for Baki’s literary persona, he has  written many bahariyye poems.  In this study, teşbib sections of kasides and all gazels are  examined and the ones that can be considered as bahariyyes  are identified and examined. The poems that resembled  bahariyyes but not included in the study for various  reasons are also mentioned.
Baykara Meclisinden Yansımalar: -Edebî Meclisler 1-
Reflections from Baykara's Gathering -Literary Gatherings 1-
Yazar: Kartal, Ahmet
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 21 No. 21, 0
Anahtar kelimeler: meclis,Baykara meclisi,şiir,lügaz,muamma,hikâye,ödül ; majlis,literarygatherings of Bayqara,poetry,lügaz,muamma,story,award

Türk kültür ve medeniyetinin teşekkül edip gelişerek  tekâmüle ulaştığı coğrafî mekânların başında hiç şüphesiz Maveraünnehir  ve Türkistan bölgesi gelmektedir. Bunda bu  bölgelerde hüküm süren Türk asıllı sultanlar, devlet erkânı ve  hali vakti yerinde olan ilim-irfan sahibi kimselerin tertip ettiği  ve daha sonra “Baykara Meclisleri” olarak genel kabul gören  edebiyat ve kültür meclislerinin önemi çok büyüktür.  Oluşturulan bu tip meclislerin hüviyetini bize aktaran en  önemli eserlerden birisi hiç şüphesiz Zeynuddîn Mahmûd-ı  Vâsıfî’nin Bedâyi’u’l-vekâyi’ isimli kitabıdır. Bu çalışmada,  Buhârâ’da 14 Şubat 1514 tarihinde ve daha sonraki günlerde  tertip edilen ve bu eserin müellifi Vâsıfî tarafından aktarılan  edebî meclislere yer verilecektir.

Maveraünnehir  Mâwarâ’ an-Nahr/Transoxania  and  the Turkistan regionareamong the leading geographical  regions where the Turkish culture and civilization have  been formed and developed. The Turkish sultans who ruled  those lands, their high official sandeducatedelites of the  society woul dorganise meeting storecite and discusspoetry,  which were later known as the Baykara  Meclisleri  literary gathering sorganised by Baykara , and  those gatherings had greatin fluence on the formative  period of Turkish culture and civilization in thoselands.  The Bedâyi’u’l-vekâyi by Zeynuddîn Mahmûd-ı Vâsıfî is  one of the important workswhich gives information about  the characteristics of those meetings. This article will examine  the literary gathering smentioned in Vâsıfî'swork,  with a particularfocus on theonedatedto 14 February 1514,  and some other sorganised in thefollowing days.
Manzum Sözlüklerde İslâmî Bir Gelenek
An Islamic Tradition in Dictionaries in Verse
Yazar: Kuşoğlu, M. Oğuzhan
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 24 No. 24, 0
Anahtar kelimeler: Manzum sözlük,İslâmî edebiyat,eser tertibi ; Dictionary in verse,The Islamic Literature,distribution of the text

Türk edebiyatında 15. yüzyıldan itibaren örnekleri görülen manzum sözlük yazma geleneğinin kökeni 11. yüzyıl Arap dilcilerinin eserlerine dayanır. Genellikle aruz vezni ile yazılan bu sözlüklerin başlangıçta Kur’ân-ı Kerîm ve Mevlânâ’nın Mesnevî’si gibi eserlerin daha iyi anlaşılması için yazıldığı görülmektedir. Kısa zamanda yaygınlaşan manzum sözlük yazma geleneğinde Arapça-Türkçe, Farsça-Türkçe, Arapça-Farsça-Türkçe şeklinde iki veya üç dilli sözlükler yazılmıştır. Sayıları az da olsa Boşnakça-Türkçe, Rumca-Türkçe, Fransızca-Türkçe şeklinde sözlüklerin yazıldığı da görülmektedir. Sıbyan mektebinde ve medrese çağındaki çocukların eğitimi veya bir eserin daha iyi anlaşılmasına yardımcı olacak şekilde pek çok manzum sözlüğün yazıldığı bu gelenekte eserlerin belli bir kompozisyonunun olduğu görülür.  Manzum sözlükler mukaddime, asıl sözlük bölümü ve hâtime şeklinde üç ana bölümden oluşur. Mukaddime bölümlerinde İslamî gelenekte ortaya konan pek çok eserde olduğu gibi besmele, tevhid, münâcât, na‘t içerikli manzumeler yer alır. Bu sözlüklerin asıl sözlük bölümü başlarken müelliflerin pek çoğunun yazdıkları sözlüğün özelliğine göre Allah adının karşılıklarını vermekle asıl bölüme başlamaları dikkat çeker. Bu yazıda manzum sözlüklerde görülen bu özellik üzerinde durulmuştur.

The tradition of writing dictionaries in verse examples of which have been seen in Turkish literature from the 15th century is based on the works of 11th century Arabic linguists. It is seen that these dictionaries which are generally written with prosody meter were originally written for a better understanding of works such as the Quran and Masnavi of the Mevlana. In the tradition of writing dictionaries in verse that became widespread in a short time, bilingual dictionaries such as Arabic-Turkish, Persian-Turkish, Arabic-Persian-Turkish were written. It is also seen that dictionaries such as Bosnian-Turkish, Greek-Turkish, French-Turkish are written few in number. In this tradition where many dictionaries in verse were written in order to help the education of children of the age of madrasah and the school, or a better understanding of a work, it is observed that those written materials had a certain compositions.  Dictionaries in verse consist of three main sections: Introduction  mukaddime , the original dictionary section, and epilogue  hatime . The verses like besmele, tevhid, münacat, na’t take part in the sections of introduction  mukaddime  as it is seen in many works in the Islamic tradition. While the actual dictionary section of these dictionaries starts, it is noteworthy that many of the authors started to the original section by giving the answers of the name of Allah according to the feature of the dictionary they wrote. This article focuses on this feature seen in dictionaries in verse.