XVI  Yüzyılda Adana Kentinin Fiziksel Yapısına Dair Bulgular
XVI  Yüzyılda Adana Kentinin Fiziksel Yapısına Dair Bulgular
Yazar: Saban, Öğr. Gör. Dr. Duygu F.
Dergi: Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 3, 2013
Anahtar kelimeler: Adana, Çukurova, Ramazanoğulları

Adana’nın kentsel tarihi konusundaki çalışmalar sınırlıdır ve bu çalışmaların büyük bölümü teorik ifadelerle ortaya konmuş  fiziksel yapının niteliği üzerinde gereği kadar durulmamıştır  Kentin özellikle son yüzyıldaki tarihi gelişimi  bilhassa Kurtuluş Savaşı öncesi işgal yılları ve devamında Cumhuriyetin ilanını takiben 1960’larda zirveye ulaşan sosyal ve ekonomik yapıya paralel olarak gelişen kent dokusu üzerine yapılmış çalışmalar literatürde daha fazla yer tutar  Bu döneme ait önemli sayıda yazılı belgelerin yanında  sınırlı sayıda da olsa görsel malzeme de bulunmaktadır  Bununla beraber  kentin tarihi boyunca en hızlı ve belli bir ideolojiyi takiben planlı gelişimlerinden birisinin 16 yy ’da  Ramazanoğulları’nın idaresinde gerçekleştiği şu ana kadar edinilmiş bilgiler ışığında ortaya çıkmış olsa da  o döneme ait sosyo ekonomik yapıyı tanımlayan çalışmalar dışında kentsel dokunun niteliğini tespite yönelik bir çalışmaya rastlanmamıştır  Araştırmacının “XVI  Yüzyılda Adana Kenti’nin Fiziksel Yapısı” başlıklı yüksek lisans tezinin bir parçası olan bu makalede  kentin XVI  yy ’daki kaba sınırına ve sosyo ekonomik yapının kent dokusuna yansımalarına dair bulguların çizim ve haritalarla somut bir biçimde ifade edilmesi amaçlanmıştır   Anahtar Kelimeler: Adana  Çukurova  Ramazanoğulları    FINDINGS ON THE PHYSICAL STRUCTURE OF THE 16TH CENTURY ADANA

Research on urban history of a southern city in Turkey  the city of Adana was mainly concerned with the social  economical and administrative history of its recent past  mostly late 19th century  Besides  the physical outcome of those factors has rarely been subject to analysis  The city  having a rich urban history going back to the 15th century B C  was subject to rapid urban expansion during the 16th century  A C   due to the social  economical and administrative situation of the time  In fact  until the prosperous 1960s  it could be argued that the city had its golden era in the 16th century   The aim of this paper was to identify the transformation of the physical structure and in particular the boundaries of the urban settlement of the city of Adana during the 16th century  Ottoman Tax records  which included the number of taxpayers with their occupation as well as their religion in a quarter  were the main sources of information in order to trace the location of the quarters and the social structure The records of the waqf  Islamic endowment institution  property and a comprehensive archival research supported that information  The information gathered that way was discussed on a 1938 land survey map of the town  which the researcher prepared by combining approximately 40 pieces of maps in varying scales  The records of the waqf property in particular  were the major sources of information as the properties were described according to their direction and the relation with the neighbouring properties or urban elements in the town   The key findings of the study indicated that the town doubled its size between 1525 and 1572  following the construction of the Kulliye under the administration of the Ramazanoğlu family  The town was surrounded with orchards and still had the traces of the previous civilizations  mainly the Fortress and the ruins of the city walls  The population was primarily consisted of Muslims with an Armenian community living in a single quarter covering 1 10th of the total population  In conclusion  the city of Adana showed main characteristics of an Islamic town in the 16th century  having the Kulliye in the centre  which consisted of the Ulu Mosque  the Market  the Hamam and the Madrasa    Key Words: Adana  Çukurova Ramazanoğlu