SAĞLIK ÇALIŞANLARINA YÖNELİK ŞİDDET: TUNCELİ İL ÖRNEĞİ
VIOLENCE AGAINST HEALTHCARE WORKERS:  THE CASE OF TUNCELI PROVINCE
Yazar: Zengin, Melahat; Ünal, Erdinç
Dergi: Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, Vol. 29 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Health Management ; Sağlık Yönetimi ; Beyaz Kod,Sağlık Çalışanına Şiddet,Sağlıkta Şiddet ; White Code,Violence Against Healthcare Workers,Violence in Healthcare

Sağlık işyerleri, şiddetin sık yaşandığı ortamlar hâline gelmiş; sağlık çalışanları da geçmişe kıyasla çok daha yoğun biçimde şiddetin mağduru olmaya başlamıştır. Bu durum, yalnızca bireysel mağduriyetlere yol açmakla kalmayıp, sağlık hizmetlerinin kalitesi ile sürdürülebilirliği üzerinde ciddi sonuçlar doğuran yapısal bir sorun niteliği kazanmıştır. Bu nedenle, şiddetin ortaya çıkış dinamiklerinin ayrıntılı biçimde analiz edilmesi ve önleyici yönetsel tedbirlerin geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu araştırma, Tunceli ilinde görev yapan sağlık çalışanları tarafından Ocak 2017 ile Ekim 2022 tarihleri arasındaki 5 yıl 9 aylık dönemde bildirilen toplam 102 Beyaz Kod vakasını, retrospektif, tanımlayıcı ve kesitsel bir yöntemle incelemeyi amaçlamaktadır. Bulgular, şiddete en sık maruz kalan meslek grubunun hekimler olduğunu ve en yaygın şiddet türünün sözel şiddet olarak öne çıktığını göstermektedir. Şiddet vakalarının en sık Kasım, Aralık ve Ağustos aylarında; hizmet birimi olarak ise ağırlıklı oranda polikliniklerde meydana geldiği belirlenmiştir. Öne çıkan nedenler arasında tedaviden duyulan memnuniyetsizlik, hasta ve yakınlarının kullandığı dil ile randevu süreçlerine ilişkin kurallara uyumsuzluk hususları yer almaktadır. COVID-19 pandemi döneminde, bildirilen şiddet vakalarında belirgin bir azalma olduğu saptanmıştır. Bu azalmanın, pandemi sürecinde uygulanan kısıtlamalar ve triyaj uygulamaları nedeniyle hasta ile sağlık çalışanı arasındaki temasın sınırlandırılmasıyla ilişkili olabileceği değerlendirilmektedir. Ayrıca, pandemi döneminde sağlık çalışanlarına yönelik toplumsal duyarlılığın artmasının da bu sürece katkı sağladığı düşünülmektedir. Sağlıkta şiddetin önlenebilmesi için, sistemik nedenlere yönelik politikaların geliştirilmesi, sağlık personelinin profesyonel iletişim becerileri açısından güçlendirilmesi ve hasta ile yakınlarının sağlık hizmetlerini kullanma davranışlarına yönelik bilinçlendirme ve iletişim programlarının yaygınlaştırılması, olumlu sonuçlar doğuracaktır.

Healthcare workplaces have become environments where violence is frequently encountered, and healthcare professionals have increasingly been exposed to violence compared to previous years. This situation has evolved into a structural problem that not only causes individual victimization but also has serious consequences for the quality and sustainability of healthcare services. Therefore, a detailed analysis of the dynamics underlying violence and the development of preventive managerial measures are of great importance. This study aims to examine a total of 102 White Code reports submitted by healthcare professionals working in Tunceli province between January 2017 and October 2022, covering a period of 5 years and 9 months, using a retrospective, descriptive, and cross-sectional design. The findings indicate that physicians are the professional group most frequently exposed to violence, with verbal violence being the most common type. Violent incidents were most frequently reported in November, December, and August, and predominantly occurred in outpatient clinics. The leading causes of violence included dissatisfaction with treatment, the language used by patients and their relatives, and noncompliance with appointment-related rules. A significant decrease in reported violence cases was observed during the COVID-19 pandemic period. This decrease is considered to be associated with reduced patient–healthcare worker contact due to pandemic-related restrictions and triage practices. Additionally, increased societal awareness and sensitivity toward healthcare professionals during the pandemic may have contributed to this decline. To prevent violence in healthcare settings, the development of policies addressing systemic factors, strengthening healthcare workers’ professional communication skills, and expanding awareness-raising and communication programs targeting patients and their relatives regarding the appropriate use of healthcare services are expected to yield positive outcomes.