TÜRKİYE’DE KENTSEL MEKANIN DÖNÜŞÜMÜ VE DEĞİŞEN TOPLUMSAL İLİŞKİLER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: FARUK FİLMİ ÖRNEĞİ
TRANSFORMATION OF URBAN SPACE IN TÜRKİYE AND ITS EFFECTS ON CHANGING SOCIAL RELATIONS: THE CASE OF FARUK FILM
Yazar: Beyaz Özbey, İlknur
Dergi: HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 13 No. 26, 2025
Anahtar kelimeler: Urban Sociology and Community Studies ; Kent Sosyolojisi ve Toplum Çalışmaları ; Kentleşme,Mekan,Kentsel Mekan,Türk Sineması,Türkiye ; Urbanization,Space,Urban Space,Turkish Cinema,Türkiye

Bu çalışma, 2000’li yıllarda Türkiye’de kentsel mekanın dönüşüm sürecini ve bu sürecin toplumsal ilişkiler üzerindeki etkilerini anlamayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda bu çalışma, günümüz Türkiye’sinin neoliberal küresel kalkınma süreçlerinin kentsel mekanları nasıl dönüştürdüğüne ve bu dönüşümün bireylerin yaşam pratiklerini nasıl etkilediğine odaklanmaktadır. Kentsel mekânlarda bireylerin gündelik yaşam pratiklerini nasıl şekillendirdiği, kentsel dönüşüm sürecinde kentsel mekânların nasıl imgesel bir anlam kazandığı, bu süreçte bireylerin karar mekanizmalarında nerede yer aldıkları ve bu sürecin ne tür yeni eşitsizlikleri ürettiği bu çalışmanın temel sorunsalını oluşturmaktadır. Bu sorunsal çerçevesinde, çalışmada, 2024 yılında gösterime giren ‘Faruk’ filmi örneği üzerinden Türkiye’nin kentsel dönüşüm sürecinin bireysel ve toplumsal yaşam üzerindeki etkileri analiz edilmektedir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi çerçevesinde tematik analiz tekniğine başvurulmuştur. Bu kapsamda, Faruk filmi, kentsel dönüşüm, bireyselleşme, katılım, eşitsizlik, mekan ve toplumsal değerler temaları üzerinden analiz edilmiştir. Yapılan analizler çerçevesinde, bu çalışmada, kentsel dönüşümün toplumsal düzeyde mesafeli, uzak, samimi olmayan ve bireyselci anlayışları öne çıkardığı görülmüştür. Kentsel dönüşüm sürecinin hızlı yaşandığı dönemlerde yaşlı, yavaş ve yeniliğe çabuk uyum sağlayamayanların ötekileştirildiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu sürecin bireylerin toplumsal katılımından uzak bir şekilde gerçekleştiği anlaşılmıştır. İnşaata dayalı hızla dönüşen yeni kentsel mekanların gücün, başarının ve ihtişamın sembolü olan gökdelenler üzerinden şekillendiği ve toplumsal ve ekonomik eşitsizliklerin izdüşümüne dönüştüğü gözlenmiştir.

This study aims to understand the transformation process of urban space in Turkey in the 2000s and the effects of this process on social relations. The main problematic of this study is how urban spaces shape the daily life practices of individuals, how urban spaces gain an imaginary meaning in the process of urban transformation, where individuals take part in decision-making mechanisms in this process and what kind of new inequalities this process produces. Within the framework of this problematic, the study analyses the effects of Turkey's urban transformation process on individual and social life through the example of the film ‘Faruk’, which was released in 2024. In the study, thematic analysis technique was used within the framework of qualitative research method. In this context, the film Faruk was analysed through the themes of urban transformation, individualisation, participation, inequality, space and social values. In this context it has been observed that urban transformation has brought forward distant, distant, insincere and individualistic understandings at the social level. It has been concluded that the elderly, slow and those who cannot adapt to innovation quickly are marginalised in periods when the urban transformation process is experienced rapidly. It has been understood that this process takes place far from the social participation of individuals. It has been observed that new urban spaces, which are rapidly transformed based on construction, are shaped through skyscrapers, which are the symbols of power, success and splendour, and have turned into a projection of social and economic inequalities.