KARABURUN YARIMADASI’NIN NÜFUS ÖZELLİKLERİ (1890-1990)
The Population  Features of the Karaburun Peninsula (18901990)
Yazar: Işık, Şevket
Dergi: Ege Coğrafya Dergisi, Vol. 7 No. 1, 2015

Karaburun Yarımadası, Ege Bölgesi'nin batıya, Ege denizi ne en fazla çıkıntı yaptığı kara parçasını meydana getiren Urla Yarımadası'nın kuzey kesimini oluşturmaktadır. Doğuda Balıklıova batıda Gerence Koyu arasında çizilecek bir hattın kuzeyinde kalan yarımada, bu sınırları ile 436 km2'lik bir alana sahiptir. Sözkonusu sınır, Karaburun ilçesinin idari sınırlarına da büyük ölçüde uymaktadır. Ancak güneyde idari açıdan günümüzde Urla ilçesine bağlı olan Balıklıova köyü de araştırma kapsamına alınmıştır.Urla Yarımadası'nın en yüksek ve en engebeli bölümünü meydana getiren Karaburun Yarımadası, eğim değerlerinin yüksek olmasıyla da dikkati çekmektedir. Yarımadanın orta kesiminde, kabaca kuzey-güney doğrultusunda uzanan ve yüksekliği 1218 metreye ulaşan Bozdağ kütlesi yer alır. Yarımadanın büyük bir kısmında, dağların denize dik bir şekilde inmesi nüfus, yerleşme ve arazi kullanımını da büyük ölçüde etkilemiştir.Yaptığımız araştırmalar, yarımada nüfusunun miktarında, etnik yapısında ve coğrafi dağılışında son yüzyıl içinde önemli değişmelerin yaşandığını göstermektedir. Farklı koşullar altında olmakla birlikte, nüfusun özellikle miktarı ve coğrafi dağılışında bugün de devam eden bu değişimler; yarımadanın yerleşme dokusu ve tarıma dayalı ekonomik yapısında da bazı yapısal dönüşümleri beraberinde getirmiştir. Bu çalışmanın amacı da, 1890-1990 yıllan arasında, Karaburun Yarımadası'nın nüfus özelliklerinde ortaya çıkan gelişmeleri belirterek, bu gelişmelerin hangi koşullar altında gerçekleştiğini ve ne gibi sonuçlar doğurduğunu ortaya koymaktır.Bu amaçla konu, Cumhuriyet öncesi dönem ve Cumhuriyet Dönemi olmak üzere iki dönemde incelenmiştir. Ancak, bunlardan Cumhuriyet öncesi dönem, kendi içinde gösterdiği farklı özellikler dikkate alınarak, 1890-1914 ve 1914-1922 yıllarını kapsayan iki alt döneme ayrılmıştır.

The main purpose of this article is to explain the changes on the population features of the Karaburun Peninsula and the results of these changes during the last century. There has been a different population structure from the point of view of ethnic and religious tie between 1890 and 1922. Just so, this structure has consisted of Turkish and Greek people in this period. Their rates in the total population have considerably fluctuated in connected with the geographical situation of peninsula and p .at conditions. The basic change on the population (in particular, its number, ethnic structure and geographical distribution) has taken place after 1922 when all of the Greek people migrated from Karaburun Peninsula to some Aegean islands and Greece. For example, the numbers of population which was 15.724 in 1920 have decreased to 6720 in 1923. On the other hand, the depopulation has occurred particularly along the west coasts of peninsula. The population has tended to reduce because of the migrations from peninsula between 1923 and 1975. Other important changes on the population features have occurred after 1975. As a result of these changes, the population density has highly increased in the east coasts. These changes are results of several factors such as building of summer houses, earthquakes and improvements on transport conditions.