Türkiye'de Hisse Senetleri, Banka Kredileri ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Zaman Serileri Analizi
The Relationship Between Stocks,Bank Credits and Economic Growth in Turkey: Time Series Analysis
Yazar: Öz, Bülent; Uslu, Hüseyin
Dergi: Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi No. 56, 2020
Anahtar kelimeler: Bank Credits,Stocks,Economic Growth,Analysis with Structural Break ; Banka Kredileri,Hisse Senetleri,Ekonomik Büyüme,Yapısal Kırılmalı Analiz

Bu çalışmada, Türkiye'de hisse senetleri, banka kredileri ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiler, 1986:Q1-2019:Q2 dönemi verileri kullanılarak analiz edilmiştir. Serilerin durağanlığı; Carrion-i-Silvestre vd. (2009) çoklu yapısal kırılmalı birim kök testiyle analiz edilmiş ve bütün serilerin I(1) oldukları bulunmuştur. Seriler arasındaki eşbütünleşme ilişkileri; Maki (2012) çoklu yapısal kırılmalı eşbütünleşme testiyle incelenmiş ve modellerde yer alan serilerin eşbütünleşik oldukları tespit edilmiştir. Yapısal kırılmalı eşbütünleşme testinde, test yöntemi tarafından içsel olarak belirlenen yapısal kırılma tarihleri, kukla değişkenlerle uzun dönem analizlerine dâhil edilmiştir. Uzun dönem analizleri, DOLS, FMOLS ve CCR yöntemleri yardımıyla gerçekleştirilmiş ve ekonomik büyümeyi; banka kredilerindeki %1’lik artışın %0.14, hisse senedi fiyatlarındaki %1’lik artışın %0.86 oranında artırdığı bulunmuştur. Kısa dönem analizleri; hata düzeltme modeli çerçevesinde yine DOLS, FMOLS ve CCR yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiş ve bankacılık sektörü tarafından verilen krediler ve hisse senetlerinin, ekonomik büyümeyi kısa dönemde de artırdığı belirlenmiştir. Modellerin hata düzeltme mekanizmaları çalışmaktadır. Seriler arasındaki nedensellik ilişkileri, VECM nedensellik testi ile analiz edilmiş ve banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında iki yönlü, banka kredilerinden ve ekonomik büyümeden hisse senetlerine doğru tek yönlü kısa dönemli nedensellik ilişkileri bulunmuştur. Uzun dönemde ise banka kredileriyle hisse senetlerinden ekonomik büyümeye ve banka kredileri ve ekonomik büyümeden hisse senetlerine doğru nedensellik ilişkilerinin var olduğu belirlenmiştir.

In this study, the relationship between stocks, bank credits and economic growth in Turkey is analyzed using the data of 1986:Q1-2019:Q2 period. Stationarity of the series is examined by Carrion-i-Silvestre et al. (2009) multiple structural break unit root test and it is found that all series are I(1). Cointegration relationships between the series are investigated by Maki (2012) multiple structural break cointegration test and it is determined that the series in the models are cointegrated. Structural break dates determined endogenously by cointegration test are included in the long-term analysis with dummy variables. Long-term analyzes are carried out with the help of DOLS, FMOLS and CCR methods and it is determined that 1% increase in bank loans increases economic growth by 0.14% and 1% increase in stock prices raises it by 0.86%. Short-term analysis is also conducted by DOLS, FMOLS and CCR methods within the framework of the error correction model and it is found that credits by banks and stocks rise economic growth also in short term. The error correction mechanisms of the models operate. Causality relationships between the series are analyzed by VECM causality test and two-way short-term causality relationship between bank credits and economic growth and one-way causality from bank credits and economic growth to stocks are determined. In long-term, causality relationships from bank credits and stocks to economic growth and from bank credits and economic growth to stocks are estimated.