Gümüşhane İli ve Yöresi Ağızları Söz Varlığında Eski Türkçe Kelimeler
Old Turkish Words in Vocabulary of Gümüşhane Province and its Neighourhood Dialects
Yazar: Bulduk, Türker Barış
Dergi: Mavi Atlas, Vol. 7 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Ağız,Gümüşhane Ağzı,Eski Türkçe,Türkiye Türkçesi,söz varlığı

TürkiyeTürkçesinin en önemli zenginliklerinden biri olan ağızlar, bünyelerindebarındırdıkları farklı birçok ses ve şekil özellikleriyle Türkçe kelimelerindeğişim ve gelişim çizgisini ortaya koymada belirleyici bir rol oynamaktadır.Türkiye Türkçesi ağızları, anayurttan batıya göç eden birçok Oğuz boyununAnadolu’yu yurt edinmelerine bağlı olarak anayurttan getirmiş oldukları Türkçeile Anadolu’daki çeşitli boyların konuşmuş oldukları Türkçenin etkileşimi ileortaya çıkmıştır. Oğuz boyları Anadolu’nun farklı coğrafyalarına dağınık birbiçimde yerleşmişlerdir. Bu nedenle, Türkiye Türkçesi ağızlarında sınırı idarîsınırlarla belirlenemeyecek kadar farklı yüzlerce ağız bölgesi oluşmuştur. Buağız bölgelerinde yazı dilinde olmayan birçok ses, şekil ve kelimeye rastlamakmümkündür. Gümüşhane ili ve yöresi de köklü geçmişi ve bölgede yaşayan halkınyapısı itibariyle zengin ağız bölgelerimizden biridir. Bu çalışmada Gümüşhaneili ve yöresi ağızlarında varlığını sürdüren Eski Türkçe kelimeler ortayakonulacaktır. Eski Türkçe,Türkçenin tarihî dönemlerinden ilki olup bu dönemde ortaya konulan yazılıeserler Türkçeye kaynaklık etmektedir. Bu döneme ait Köktürkçe ve Uygurcametinlerde kullanılan söz varlığı konuştuğumuz Türkçenin temelinioluşturmaktadır. Eski Türkçeye ait söz varlığının birçoğu çeşitli nedenlerebağlı olarak (zaman, din değişikliği, göç hareketleri vb.) ya ses ve/veya şekildeğişikliğine uğramış ya da unutulmuştur. Bugün bu söz varlığına aitkelimelerin bir kısmı yazı dilinde olmamasına rağmen ağızlarda yaşamaya devametmektedir. Zengin kültürümüz içerisinde önemli bir yeri olan bu kelimelerinortaya konulması unutulup kullanımdan düşmelerini engelleyecektir.

TürkiyeTürkçesinin en önemli zenginliklerinden biri olan ağızlar, bünyelerindebarındırdıkları farklı birçok ses ve şekil özellikleriyle Türkçe kelimelerindeğişim ve gelişim çizgisini ortaya koymada belirleyici bir rol oynamaktadır.Türkiye Türkçesi ağızları, anayurttan batıya göç eden birçok Oğuz boyununAnadolu’yu yurt edinmelerine bağlı olarak anayurttan getirmiş oldukları Türkçeile Anadolu’daki çeşitli boyların konuşmuş oldukları Türkçenin etkileşimi ileortaya çıkmıştır. Oğuz boyları Anadolu’nun farklı coğrafyalarına dağınık birbiçimde yerleşmişlerdir. Bu nedenle, Türkiye Türkçesi ağızlarında sınırı idarîsınırlarla belirlenemeyecek kadar farklı yüzlerce ağız bölgesi oluşmuştur. Buağız bölgelerinde yazı dilinde olmayan birçok ses, şekil ve kelimeye rastlamakmümkündür. Gümüşhane ili ve yöresi de köklü geçmişi ve bölgede yaşayan halkınyapısı itibariyle zengin ağız bölgelerimizden biridir. Bu çalışmada Gümüşhaneili ve yöresi ağızlarında varlığını sürdüren Eski Türkçe kelimeler ortayakonulacaktır. Eski Türkçe,Türkçenin tarihî dönemlerinden ilki olup bu dönemde ortaya konulan yazılıeserler Türkçeye kaynaklık etmektedir. Bu döneme ait Köktürkçe ve Uygurcametinlerde kullanılan söz varlığı konuştuğumuz Türkçenin temelinioluşturmaktadır. Eski Türkçeye ait söz varlığının birçoğu çeşitli nedenlerebağlı olarak (zaman, din değişikliği, göç hareketleri vb.) ya ses ve/veya şekildeğişikliğine uğramış ya da unutulmuştur. Bugün bu söz varlığına aitkelimelerin bir kısmı yazı dilinde olmamasına rağmen ağızlarda yaşamaya devametmektedir. Zengin kültürümüz içerisinde önemli bir yeri olan bu kelimelerinortaya konulması unutulup kullanımdan düşmelerini engelleyecektir.