Vergi Gelirlerini Belirleyen Faktörlerin Bölgesel Analizi: Türkiye Örneği
Regional Analysis of the Determinants of Tax Revenues: The Case of Turkey
Yazar: Sağdıç, Ersin Nail
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi No. 60, 2019
Anahtar kelimeler: Vergi Gelirleri,Vergi Gelirlerinin Belirleyen Faktörler,Vergileme,Panel Veri Analizi,Bölgesel Vergi Analizi ; Tax Revenues,The Determinants of Tax Revenues,Taxation,Panel Data Analysis,Regional Tax Analysis

Devletin asli ve diğer görevlerini yerinigetirebilmek amacıyla ihtiyaç duyduğu finansman kaynaklarının başında vergilergelmektedir. Vergiler sadece bir kamu geliri olmayıp aynı zamanda siyasi, mali,sosyal ve iktisadi açıdan etki yaratan önemli bir araçtır. Bu açıdan devletinhem gelirlerinin önemli bir kısmını oluşturan hem de ekonomik ve diğersahalarda etkili bir role sahip olan vergi gelirlerinin hangi faktörlerdenetkilendikleri ve belirlendikleri ülkeler açısından büyük önem arz etmektedir.Nitekim bir çok ekonomik olgu ya da olayın nedeni veya sonucu olan aynı zamandadevletin en önemli finansman aracı olan vergi gelirlerini Türkiye temelindeincelemek ve analiz etmek bu çalışmanın temel çıkış noktasını oluşturmuştur. Buçalışmanın amacı Türkiye’de vergi gelirlerini belirleyen faktörleribelirleyerek bu faktörlerin vergi gelirleri üzerindeki etkilerini analizetmektir. Analiz veri kısıtı nedeniyle, 1990-2001 yılları arasında iller bazıtemelinde, 2004-2011 yılları arasında ise 26 Kalkınma Bölgesi temelindekategorize edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, Türkiye’de kişi başına milligelir düzeyi, sanayi sektörünün milli gelir içerisindeki payı, hizmetlersektörünün milli gelir içerisindeki payı ve ticari dışa açıklık derecesi vergigelirlerini olumlu yönde etkilemektedir. Tam tersine Türkiye’de tarım sektörünün bölgesel açıdan verimli olarakvergilendirilmediği ve vergi gelirlerini negatif yönde etkilediği tespitedilmiştir. Benzer şekilde kamu harcamaları da bölgesel açıdan vergigelirlerini negatif etkilemektedir.

Taxes are among the main sources of finance needed by a stateto fulfil its essential and other duties. Taxes are not only a public revenue,but they are also an important tool that has an effect in political, financial,social and economic scales. In this sense, the factors that affect anddetermine the tax revenues, comprising an important part of a state’s revenuesand having an influential role in both economy and other fields, carry a hugeimportance for countries. Thus, the basic starting point of this study is toexamine and analyse tax revenues, which are the reason or result of variouseconomic facts or events and which are the most important source of finance aswell, on the basis of Turkey. The purpose of this study is to identify thedeterminants of tax revenues and analyse the effects of these determinants ontax revenues. Due to the data constraint in Turkey, the analysis has beencategorized on the basis of provinces between the years of 1990-2001 and on thebasis of 26 Development Regions between 2004 and 2011. According to theresults, GDP per capita, the shares of industry and service sectors in GDP andthe ratio of export plus imports to GDP positively affect tax revenues inTurkey. On the other hand, it has been identified that taxes are not collectedby efficiently in agriculture sector on a regional scale and that this processaffects tax revenues in a negative way. Similarly, public expenditures alsoaffect the regional tax revenues negatively.