Onarımdan Sanata: XVIII. Yüzyıl Osmanlı Kitap Sanatlarında Vassale Tekniği
From Repaır To Art: Vassale Technıque In Ottoman Book Arts In The XVIIIth Century
Yazar: Konyalı, Neslihan
Dergi: Journal of Academic Inquiries, Vol. 19 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Archeology of Ottoman ; Osmanlı Arkeolojisi ; Turkish Cultural History ; Türk Kültür Tarihi ; Political and Civilization History of Islam ; İslam Tarihi ve Medeniyeti ; Ottoman Book Arts,Muraqqa,Miniature,Shahnâme Translation,Vassale Technique ; Osmanlı Kitap Sanatları,Murakka,Minyatür,Şehnâme Tercümesi,Vassale Tekniği

Osmanlı sanatçıları tarafından, zamanla bozulan nüshalardan çıkarmak suretiyle ya da müzayedelerde satışa sunulan hat ve minyatürleri bir şekilde temin edip, daha fazla yok olmalarının önüne geçmek amacıyla uygulanan onarım işlemine vassale tekniği, bu tekniği uygulayan sanatçıya da vassal adı verilmiştir. XVII. yüzyılda Kalender Paşa tarafından hazırlanan I. Ahmed Albümü ile öne çıkan vassalecilik, XVIII. yüzyılda gelişerek devam etmiş, özellikle koleksiyoner Mehmed Emin Efendi ve adı bilinmeyen vassallar tarafından onarım tekniği olarak uygulanmıştır. Ancak onarım işlemi olarak başlayan bu teknik, Kalender Paşa ile birlikte sanata dönüşmüş ve başta murakkalar olmak üzere çok sayıda resimli nüshalar hazırlanmıştır. Bu makalede, XVIII. yüzyılda Osmanlı kitap sanatlarında karşılaşılan farklı bir şekilde uygulanması nedeniyle, önemli bir yere sahip vassale tekniğinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda, söz konusu yüzyıllarda karşılaşılan ve kitapları onarmak amacıyla kullanılan vassale tekniğinin yüzyıllara bağlı olarak sanatçılar ve koleksiyonerler tarafından uygulanış biçimi, Osmanlı kitap sanatları içinde önemli bir yeri olan murakka ve resimli elyazmaları üzerinden seçilen örnekler ışığında incelenmiştir. Araştırma kapsamında ulaşılan örnekler arasından seçilen nüshalar; “Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi B.408 numaralı I. Ahmed Albümü, H.1115 numaralı Hamse-i Nizami, H.2155 numaralı Albüm, H.2135 numaralı Murakka ve İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi Türkçe Yazmalar Koleksiyonu 06131, 06132, 06133 numaralı Şehnâme Tercümesi” adlı koleksiyonlarda yer almaktadır.

By Ottoman artists, by removing them from copies that have deteriorated over time or by procuring calligraphy and miniatures offered for sale at auctions, the repair process applied in order to prevent them from disappearing further is called the vassale technique and the artist who applies this technique is called vassal. Vassalism, which came to the fore with the Ahmed I Album prepared by Kalender Pasha in the 17th century, ıt continued to develop in the XVIII century and was applied as repair technique especially by the collector Mehmed Emin Efendi and unknown name vassals. But this technique, which started as a repair process, With Kalender Pasha, it turned into art and many illustrated copies, especially muraqqa, were prepared. The aim of the study is to evaluate the vassale technique, which emerged as a repair technique in Ottoman book arts in the XVIIIth century, through selected miniatures. In addition, the lack of sufficient academic research on vassale technique miniatures makes this study important. In this context, the way in which the vassale technique, which was encountered in the centuries in question and used to repair books, was applied by artists and collectors depending on the centuries, was discussed and examined in the light of examples selected from murakka and illustrated manuscripts, which had an important place in Ottoman book arts. Copies selected from among the samples obtained within the scope of the research; "TSMK.  B.408 Album of Ahmed I, H.1115 Hamse-i Nizami, H.2155, H.2135 Muraqqa, Istanbul University Rare Books Library Turkish Manuscripts Collection 06131, 06132, 06133 numbered Shahnameh Translation" is included in the collections.