Termodinamik İndekslerin ve Atmosferik Kararlılık Parametrelerinin Oraj Hadiselerinin Tahmininde Performans Analizi: Samsun Örneği
Performance Analysis of Thermodynamic Indices and Atmospheric Stability Parameters in Thunderstorm Prediction: The Case of Samsun
Yazar: Kaya, Ahmet Can; Yavuz, Veli
Dergi: Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Vol. 10 No. 1, 2023
Anahtar kelimeler: Climate Change Impacts and Adaptation (Other) ; İklim Değişikliği Etkileri ve Uyarlama (Diğer) ; Oraj,Kararlılık Parametreleri,Termodinamik İndeksler,CAPE,BRN,Samsun ; Thunderstorm,Stability Indices,Thermodynamic Indices,CAPE,BRN,Samsun

Bu çalışmada Samsun radyozonde istasyonu verileri ve Samsun Çarşamba Havalimanı havacılık rasatları kullanılarak, 2018-2022 yılları arası beş yıllık periyot için termodinamik indeks ve atmosferik kararlılık parametrelerinin oraj tahminindeki performansını analiz etmek amaçlanmıştır. Çalışmada kullanılan termodinamik indeks ve atmosferik kararlılık parametreleri; Showalter Index (SI), Lifted Index (LI), Severe Weather Threat Index (SWEAT), K-Index (KI), Totals Totals Index (TTI), Convective Available Potential Energy (CAPE), Convective Inhibition (CIN) ve Bulk Richardson Number (BRN)’dir. İndeks ve parametrelerin oraj olaylarını tahmin etme başarısını ölçmek için Probability of Detection (POD), False Alarm Ratio (FAR), Miss Rate (MR), Critical Success Index (CIS), Hiedke Skill Score (HSS) ve True Skill Score (TSS) gibi istatistiksel başarım testleri uygulanmıştır. Analizler R programlama dili ve Excel kullanılarak yapılmıştır. Sonuçlara göre; oraj tahmininde en başarılı indeks SI olurken, CAPE ve BRN parametrelerinin başarısı en düşük olmuştur. Tüm bu analizler sonucunda orajların çoğunluğunun yılın en sıcak aylarında ve günün en sıcak saatlerinde gerçekleştiği görülmektedir. Bu durum orajların çoğunluğunun ısınma nedeniyle gerçekleştiğini gösterir. Bazı olaylarda indeks ve parametreler oraj oluşumu için belirlenen eşik değerine dahi ulaşamamıştır. İndeks ve parametrelerin, eşik değerleri Samsun için optimize edildiği takdirde tahmin başarısının daha da artacağı ortadadır. Ayrıca bu indeks ve parametreleri tek başına kullanarak oraj tahmini yapmak yerine birden fazla indeks ve parametre değerlendirilerek yapılacak tahminler tutarlılığı artıracak ve daha doğru sonuçlar alınmasını sağlayacaktır.

In this study, the performance of thermodynamic indices and atmospheric stability parameters in thunderstorm prediction was analyzed for a five-year period between 2018 and 2022 using data from Samsun radiosonde station and aviation observations from Samsun Çarşamba Airport. The thermodynamic indices and atmospheric stability parameters used in the study are Showalter Index (SI), Lifted Index (LI), Severe Weather Threat Index (SWEAT), K-Index (KI), Totals Totals Index (TTI), Convective Available Potential Energy (CAPE), Convective Inhibition (CIN), and Bulk Richardson Number (BRN). Statistical performance tests such as Probability of Detection (POD), False Alarm Ratio (FAR), Miss Rate (MR), Critical Success Index (CIS), Hiedke Skill Score (HSS), and True Skill Score (TSS) were used to measure the success of the indices and parameters in predicting thunderstorm events. The analyses were performed using R and Excel. According to the results, the most successful index in thunderstorm prediction was SI, while the performance of CAPE and BRN parameters was the lowest. Based on all these analyses, it is observed that the majority of thunderstorms occur during the hottest months of the year and the hottest hours of the day. This indicates that most thunderstorms occur due to heating. In some events, the indices and parameters did not even reach the threshold value determined for thunderstorm formation. It is obvious that the prediction accuracy will be further improved if the thresholds of the indices and parameters are optimized for Samsun. Furthermore, evaluating multiple indices and parameters instead of relying on a single index or parameter for thunderstorm prediction will increase consistency and lead to more accurate results.