Ebû Bekir Er-Râzî’nin Adâlet Anlayışı
Ebû Bekir Er-Râzî’nin Adâlet Anlayışı
Yazar: Turan, Ramazan
Dergi: Bilimname, Vol. 2018 No. 36, 2018
Anahtar kelimeler: İslam Felsefesi,Ebû Bekir er-Râzî,Adalet,Erdem

Bu makâlenin amacı Ebû Bekir er-Râzî ninadalet anlayışını genel hatlarıyla ortaya koymaktır. Râzî adaleti, hem ahlakierdem olarak ele almış hem de sosyal yönlerine değinmiştir. Ona göre adaletinkaynağı nefstir. Platon kaynaklı üçlü nefs ayrımını aynen almıştır. Geleneğeuyarak her bir nefs için bir erdem tayin etmiştir, adalet ise bunların üçünü deiçine alan kapsayıcı bir erdemdir. Adalet, nefsi oluşturan her üç parçanınifrat ile tefrit arasında gereken ideal dengeyi bulmasıdır. Râzî, adaletin sosyal görünüşlerine de vurguyapar. Dağıtımda mutlak adalet söz konusu değildir. İnsanlar dağıtıma konu olanmal ve şereften katkılarına göre pay almalıdır. Ona göre insanlar arasındakifarklılıkları göz önünde bulundurmak gerekir. Farkları dikkate almadaninsanları yükümlülük konusunda eşit saymak akla ve adalete uymaz. Ayrıcadağıtımda bireylerin ihtiyaçları da göz önünde bulundurulmalıdır. Râzî, yanlışdini görüşler ve özensiz hazırlanmış kanunların insanları zalimce bir hayatasevk edeceğine dikkat çeker. Adil hukuk kurallarının kaynağı akıldır. Toplumdabir suç karşılığı verilecek cezada, aşırıya kaçmamak gerekir. Ona göre, aklınve adaletin gereği olarak bir insanın diğerine eziyet etmeye, dahası kendisine,çevresine ve hayvanlara da zarar vermeye, hakkı yoktur.Râzî’nin adalet anlayışıPlatoncu bir zemine dayanır ve orta yol anlayışı üzerine bina edilir.  Onun adaletle ilişkili görüşleri kendi çağınındüşünce yapısını yansıtmakla birlikte, günümüz dağıtım ve dekleştirme sorunlarınada çözüm önerileri de sunmaktadır.

Bu makâlenin amacı Ebû Bekir er-Râzî ninadalet anlayışını genel hatlarıyla ortaya koymaktır. Râzî adaleti, hem ahlakierdem olarak ele almış hem de sosyal yönlerine değinmiştir. Ona göre adaletinkaynağı nefstir. Platon kaynaklı üçlü nefs ayrımını aynen almıştır. Geleneğeuyarak her bir nefs için bir erdem tayin etmiştir, adalet ise bunların üçünü deiçine alan kapsayıcı bir erdemdir. Adalet, nefsi oluşturan her üç parçanınifrat ile tefrit arasında gereken ideal dengeyi bulmasıdır. Râzî, adaletin sosyal görünüşlerine de vurguyapar. Dağıtımda mutlak adalet söz konusu değildir. İnsanlar dağıtıma konu olanmal ve şereften katkılarına göre pay almalıdır. Ona göre insanlar arasındakifarklılıkları göz önünde bulundurmak gerekir. Farkları dikkate almadaninsanları yükümlülük konusunda eşit saymak akla ve adalete uymaz. Ayrıcadağıtımda bireylerin ihtiyaçları da göz önünde bulundurulmalıdır. Râzî, yanlışdini görüşler ve özensiz hazırlanmış kanunların insanları zalimce bir hayatasevk edeceğine dikkat çeker. Adil hukuk kurallarının kaynağı akıldır. Toplumdabir suç karşılığı verilecek cezada, aşırıya kaçmamak gerekir. Ona göre, aklınve adaletin gereği olarak bir insanın diğerine eziyet etmeye, dahası kendisine,çevresine ve hayvanlara da zarar vermeye, hakkı yoktur.Râzî’nin adalet anlayışıPlatoncu bir zemine dayanır ve orta yol anlayışı üzerine bina edilir.  Onun adaletle ilişkili görüşleri kendi çağınındüşünce yapısını yansıtmakla birlikte, günümüz dağıtım ve dekleştirme sorunlarınada çözüm önerileri de sunmaktadır.