GAYELERİ BAĞLAMINDA KUR’AN-I KERÎM’DE ÜSLÛB-I HAKÎM SANATI1
The Art of Uslub al-Hakim in The Qur'an in the Context of Its Objectives
Yazar: Özcan, Elif; Hacımüftüoğlu, Esra
Dergi: EKEV Akademi Dergisi, Vol. 0 No. 93, 2022
Anahtar kelimeler: Tafsir,I‘jâz,Rhetoric,Bedi‘,Uslub al-hakim ; Tefsir,Belâgat,î'caz,Bedî',Üslûb-ı Hakîm

İlahî emre muhatap olan insanın Rabbine ulaşmasında rehber olan Kur’ân, içinde ilim ve hikmet barındıran bir deryadır. Bu deryadan faydalanmak suretiyle Kur’an-ı Kerîm üzerine pek çok araştırmalar yapılmaktadır. Bu makale ilâhi mesajın dilsel ifade ve kodlaması olan Kur’an-ı Kerîm’in üslûbundaki î‘câz özelliklerinden, belâgat ilmi kapsamında yer alan bedi‘ sanatlardan üslûb-ı hakîm sanatını gayeleri bağlamında konu edinmektedir. Kur'ân'ın dili, muhtevası içinde bulunan tekrarlar, kıssaların anlatımı, soru-cevap formları, yemin, istifhâm, te’kid vb. konular Kur'ân'ın üslûp özellikleri bağlamında değerlendirilmektedir. Kur'ân'ın üslûbu konusu âlimler tarafından daha çok i‘câz özellikleri bağlamında incelenmiştir. Her kesimden ve her seviyeden insana hitap etmenin, konuşmanın yöntem ve metotlarını öğreten üslûb-ı hakîm sanatı, risalet döneminde en beliğ ve fasih dili kullanan muhatapların İslam dinine davetinde, tevhid inancının yerleştirmesinde kullanılan bir üslûbtur. Gerek bireysel gerekse ictimâi açıdan daha latif bir dille, konuşmanın, istemenin ve cevap vermenin edebini öğreten bir yöntem sunmaktadır. Üslûb-ı hakîm, Kur’an’ın geçmişten günümüze ve geleceğe yön veren evrensel, taptaze ve güncel üslûbunu yansıtan yönlerden biridir. Bu makalede, ilahi mesajların iletiminde, tebliğ ve irşatta muhataplarına hitabı, yönlendirmesi, hakikate ulaşmak için nasıl bir üslûb kullandığı üslûb-ı hakîm sanatının uygulanma alanı içerisinde ele alınmış; üslûb-ı hakîm sanatının gayeleri ortaya çıkarılmıştır. Makalenin bundan sonra yapılacak tefsir ve belâgat çalışmalarında Kur’ân’da yer alan sanatların bağlam, muhatap ve toplumsal gerçekler çerçevesinde bir bütün olarak ele alınması adına Kur'an araştırmalarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

The Qur'an, which is the guide for the person who is the addressee of the divine command, to reach his God, is an ocean containing knowledge and wisdom. There are many researches on the Qur'an with the intention of benefiting from this sea. This article deals with the i‘jaz features in the style of the Qur'an, which is the linguistic expression and coding of the divine message and uslub al-hakim, which is one of the bedi‘ arts included in the science of rhetoric, in the context of its aims. The language of the Qur'an, the repetitions in its content, the narration of the stories, the question-answer forms, the oath, the istifham, the ta'kid, etc. The subjects are evaluated in the context of the stylistic features of the Qur'an. The style of the Qur'an has been evaluated by scholars mostly in the context of i'jaz features. Uslub al-hakim, which teaches the methods and methods of addressing and speaking to people from all walks of life and from all levels, is a style used in the invitation of the addressees who used the most eloquent and fluent language to Islam, and in the establishment of the belief of oneness. It offers a method that teaches the decency of speaking, asking and responding in a more elegant language, both individually and socially. Style is one of the aspects that reflects the universal, fresh and contemporary style of the Qur'an that directs the past from the past to the present and the future. In this article, it has been discussed within the scope of the application of the art of uslub al-hakim, what kind of style he uses to reach the truth, to address and direct his interlocutors in the transmission of divine messages, notification and guidance; The aims of the art uslub al-hakim have been revealed. It is thought that the article will contribute to the Qur'an researches in order to consider the arts in the Qur'an as a whole within the context and social realities in the tafsir and rhetoric studies to be made from now on.