ÜNİVERSİTENİN NÜFUS ARTIŞI VE İLLER ARASI GÖÇLER  ÜZERİNE ETKİLERİ: ÇANAKKALE ÖRNEĞİ
The Impacts of  University on Population Growth and Inter Provincial Migrations:  The Case of Çanakkale
Yazar: Işık, Şevket
Dergi: Ege Coğrafya Dergisi, Vol. 27 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: University,population growth,urbanization,internal migration,Çanakkale ; Üniversite,nüfus artışı,kentleşme,iç göçler,Çanakkale

Türkiye’de özellikle 1990’dan sonra yaşananüniversiteleşme süreci, bu kurumlarda öğrenim gören öğrenci sayısını arttırmışve “eğitim” önemli bir göç nedeni haline gelmiştir. Bu durum, bir yandanüniversitelerin bulundukları merkezlerin ekonomik yapısında; bir yandan da hemgöç hareketleri hem de kent nüfuslarında önemli değişimler yaratmıştır.Bu çalışmanın amacı, 1992’de kurulan ÇanakkaleOnsekiz Mart Üniversitesi’nin, Çanakkale’nin özellikle net göç miktarı ile netgöç hızları üzerindeki etkilerini araştırmak ve net göç hızları açısından ülkeiçindeki konumunda meydana gelen değişimleri ortaya koymaktır. Çalışmanın başkabir amacı da, Çanakkale ilinde net göçlerin coğrafi dağılışında hangideğişimlerin oluştuğunu belirlemektir. Çalışmada 1975-2000 yılları arasındadaimi ikametgâh değişimine dayalı göç verileri kullanılırken, 2008 sonrası içinAdrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) göç verileri kullanılmıştır.Günümüzde 50 binin üzerinde öğrenciye ev sahipliğiyapan Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, kurulduğu 1992 yılından itibaren,hem il merkezinde hızlı bir nüfus artışı yaratmış, hem de Çanakkale’yi göçveren bir ilden göç alan bir ile dönüştürmüştür. 1975-1990 yılları arasında ilmerkezindeki nüfus artış hızı gerilerken, 1990’dan günümüze kadar sürekliolarak yükselmiştir. 1990 öncesinde ‰ -5 civarında olan net göç hızı, 1995-2000döneminde ‰ 27,4’e yükselirken; 2008-2012 döneminde ‰ 29,7, 2013-2017 dönemindeise ‰ 50,5’e ulaşmıştır. Bu veriler, Çanakkale’nin üniversitenin kurulduğu 1990sonrasında ilin negatif olan net göç bilançosunun, büyük farklarla pozitifedöndüğünü göstermektedir.Bu süreç, ilin net göçlerinin coğrafi boyutunda daçarpıcı değişimler yaratmıştır. Çanakkale ili 1990’a kadar, Marmara Bölgesibaşta olmak üzere Ege Bölgesi’ne göç verirken, 1995’ten sonra, tüm bölgelerdennet olarak göç almıştır. Aldığı bu göçlerin büyük kısmı da İstanbul ilininetkisiyle Marmara Bölgesi’nden kaynaklanmaktadır.

Particularly after 1990 due to the increase in thenumber of universities in Turkey, the number of students in higher educationhas increased. For this reason, "education" has become an importantcause of migration especially in population movements between provinces. Thissituation caused significant changes in both the migration data and urbanpopulations as well as in the economic structure of the urban centers where theuniversities were located. The aim of this study is to investigate the effectsof Çanakkale Onsekiz Mart University, which was founded in 1992, on the netmigration and net migration rates of Çanakkale. Another aim of the study is todetermine which changes have occured in the geographical distribution of netmigrations in Çanakkale. In the study, migration data based on permanentresidence change were used for 1975-2000, and for after 2008 Address BasedPopulation Registration System (ABPRS) migration data were used.Today, Çanakkale Onsekiz Mart University, which hasmore than 50 thousand students, has created a rapid population increase in theprovince center since its foundation in 1992, and has transformed Çanakkalefrom an emigration to immigration province. In the province of Çanakkale, while the population growth rate declinedbetween 1975-1990, it has increased continuously since 1990. The net migrationrate, which was around -5 per thousand before 1990, increased to 27.4 perthousand in the period 1995-2000, to 29.7 per thousand in 2008-2012 period andto 50.5 per thousand in 2013-2017 period. These data indicate that Çanakkalerecorded significant increases in both emigration and immigration after 1990when the University was established. The net migration balance, which isnegative for the province, turned positive with big differences.This process has resulted in dramatic changes inthe geographical distribution of the net migration of Çanakkale. The provinceof Çanakkale has lost its population to the Aegean Region especially to theMarmara Region until 1990 and after 1995 it has received a net migration fromall regions of Turkey. Most of these migrations are from the provinces ofMarmara Region, especially with the effects of Istanbul province.