HER DİZEDE BİR İZ: GÜLTEN AKIN’IN ŞİİRLERİNDE OTOBİYOGRAFİK SÖYLEM
Autobiographical Reading of Gülten Akın's Poems
Yazar: Bodur, Neslihan
Dergi: Gazi Türkiyat No. 37, 2025
Anahtar kelimeler: Modern Turkish Literature in Turkiye Field ; Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı ; Gülten Akın,otobiyografi,biyografi,şiir,edebiyat ; Gülten Akın,autobiography,biography,poetry,literature

GGülten Akın, geniş bir ailede; sanat ve edebiyatla iç içe büyür. Şiirle ilgilenen bir ailede yetişmesi dolayısıyla çocukluğundan itibaren yazmaya başlar. Yazma eylemini hayatı boyunca devam ettirir. 1950 ve 1960’lı yıllardaki “Rüzgâr Saati”, “Kestim Kara Saçlarımı”, “Sığda” adlı ilk eserlerinde bireysel temalar ön plandadır. 1970’lerden itibaren Anadolu’nun doğası, insanı ve toplumsal yapısının izlerini “Kırmızı Karanfil” ile “Ağıtlar ve Türküler” de somutlaşmıştır. 1980 darbesi ile yaşanan olumsuzlukları ise, “İlahiler” ve “42 Günün Şiirleri” eserlerinde işlemiştir. Yaşanmışlıklarıyla dinginleştiği 90’lı yıllar ve sonrasındaki “Sevda Kalıcıdır”, “Sonra İşte Yaşlandım”, “Sessiz Arka Bahçeler” gibi kitaplarında bireysel temalar ile toplumsal duyarlılıkları bir arada sunmuştur. Gülten Akın’ın şiirine yalnızlık, hüzün, umut, mutluluk, yabancılaşma, kadın temaları hâkimdir. Güçlü lirizmi ve imge dünyasının yanı sıra halk söylemlerine de şiirinde yer vermiştir. Şiirinin kaynağı yaşamıdır. Yaşadıklarını yazan bir şair olduğunu ifade eden Akın’ın tanık oldukları, gözlemledikleri, hissettikleri şiirinde dizeleşir. Şiirlerinde şahit olduğu dönemlerin yaşam koşullarını, kültürünü, sosyo-ekonomik yapısını bulmak mümkündür. Akın’ın şiiri, yaşamla kurduğu bu diyalog sayesinde sadece bireysel değil toplumsal bir hafızanın da kaydıdır. Sanat anlayışının bireysellikten toplumsallığa evrildiği süreçte toplumsal temaların merkezinde bile bireyin yaşantısının izleri belirgin biçimde hissedilir. Bu çalışmada Gülten Akın’ın şiirleri; düz yazılarından, kendi yaşamına ve sanatına dair verdiği röportajlardan hareketle otobiyografik bağlamda incelenmiş, şiirlerini biyografisinden ayrı değerlendirmenin, değerlendirmeleri eksik bırakacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Gülten Akın grew up in a large family, surrounded by nature, books, poems, and folk tales. Raised among family members interested in poetry and driven by an inner desire, she began writing from childhood. She continued the act of writing throughout her life. In her first works from the 1950s and 1960s, titled "Rüzgâr Saati", "Kestim Kara Saçlarımı" and "Sığda" she highlighted individual themes. From the 1970s onartsa, the traces of Anatolia's nature, people, and social structure became concrete in "Kırmızı Karanfil" and "Ağıtlar ve Türküler". She addressed the negative experiences of the 1980 coup in "İlahiler" and "42 Günün Şiirleri" In the 90s and later, as she found serenity through her life experiences, she presented individual themes and social sensibilities together in books like "Sevda Kalıcıdır", "Sonra İşte Yaşlandım" and "Sessiz Arka Bahçeler". Themes of loneliness, sorrow, hope, happiness, alienation, and women dominate Akın's poetry. In addition to her strong lyricism and world of imagery, she also included folk expressions in her poetry. The source of her poetry is her life. Akın, who states that she is a poet who writes what she has lived, puts her witnessed, observed, and felt experiences into her lines. In her poems, one can find the living conditions, culture, and socio-economic structures of the periods she witnessed. Thanks to this dialogue with life, Akın's poetry is not only a record of individual memory but also of collective memory. As her artistic understanding evolves from individualism to social consciousness, her personal life experiences remain a focus even within the social context. In this study, Gülten Akın's poems were examined in an autobiographical context, based on her prose writings and interviews about her life and art, concluding that evaluating her poems separately from her biography would leave the evaluations incomplete.