Kronik Psikiyatri Hastalarının Bakım Vericilerinin Sağlık Okuryazarlığı Durumunun Belirlenmesi
Determination of Health Literacy Status of Caregivers of Chronic Psychıatric Patients
Yazar: Kılıç, Emine; Tel, Havva
Dergi: Cumhuriyet Hemşirelik Dergisi, Vol. 9 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Health Services and Systems (Other) ; Sağlık Hizmetleri ve Sistemleri (Diğer) ; Kronik psikiyatrik hastalık,bakım verici,sağlık okuryazarlığı,psikiyatri hemşireliği ; Chronic psychiatric illness,caregiver,health literacy,psychiatric nursing

Amaç: Bu çalışma kronik psikiyatrik hastalık tanılı hastaların bakım vericilerinin sağlık okuryazarlığı durumlarını belirlemek amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel olarak yapılmıştır.Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikteki bu araştırma bir kamu hastanesinin psikiyatri polikliniğine başvuran kronik psikiyatrik hastalık tanılı 184 hastanın bakım vericisi ile yapılmıştır. Araştırma verileri “Hasta Tanıtım Formu”, “Bakım Verici Tanıtım Formu” ve “Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği” kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde t testi, varyans analizi, Tukey, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H testi ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır.Bulgular: Araştırmadaki bakım vericilerin %61.4’ü kadındı. Kadın, bekar, 26-35 yaş aralığında, üniversite mezunu, hastanın çocuğu konumunda olan ve 21 yıldan fazla süre hasta ile birlikte yaşayan bakım vericilerin sağlık okur yazarlığı ölçek puanları daha yüksekti. Şizofreni tanılı, daha önce psikiyatri servisinde yatmış hastaların bakım vericilerinin sağlık okuryazarlığı ölçek puanları daha düşük, son bir yılda psikiyatri servisine yatışı olmayan hastaların bakım vericilerinin sağlık okuryazarlığı ölçek puanları daha yüksekti. Bakım vericilerin yaşları ile sağlık okuryazarlığı ölçeği puanı arasında negatif yönlü zayıf bir ilişki olduğu bulunmuştur.Sonuç ve Öneri: Bakım vericilerin çoğunun kadın olduğu, kadın, bekar, genç yetişkin ve üniversite eğitimli bakım vericilerin sağlık okur yazarlığı ölçek puanlarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Hemşirelerin bakım vericilerin sağlık okuryazarlık durumu belirlemesi ve geliştirilmesine yönelik planlamalar yapması bakım verici rolünü güçlendireceği gibi hastanın iyilik halinin sürdürülmesini de destekleyecektir.

Objective: This study was conducted as a descriptive and cross-sectional study to determine the health literacy status of caregivers of patients diagnosed with chronic psychiatric diseases.Method: This descriptive and cross-sectional study was conducted with the caregivers of 184 patients diagnosed with chronic psychiatric diseases who applied to the psychiatry outpatient clinic of a public hospital. The research data were collected using the "Patient Identification Form", "Caregiver Identification Form" and "Health Literacy Scale". t-test, variance analysis, Tukey, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H test and Pearson correlation analysis were used in the analysis of the data.Findings: 61.4% of the caregivers in the study were female. Caregivers who were female, single, aged 26-35, university educated, the patient's child, and had lived with the patient for more than 21 years had higher health literacy scale scores. Health literacy scale scores of caregivers of patients diagnosed with schizophrenia who had previously been hospitalized in a psychiatric ward were lower, and health literacy scale scores of caregivers of patients who had not been hospitalized in a psychiatric ward in the last year were higher. A weak negative correlation was found between the age of caregivers and the health literacy scale score.Conclusion and Recommendation: It was determined that most of the caregivers were women, and that women, single young adults, and university educated caregivers had higher health literacy scale scores. Nurses determining the health literacy status of caregivers and making plans to improve it will strengthen the caregiver role and support the maintenance of the patient's well-being.