hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
DĪVĀNÜ LUĠĀTİ’T-TÜRK’TE GÖZDEN KAÇAN BİR FİİL: ATIL- “AÇILMAK”
DĪVĀNÜ LUĠĀTİ’T-TÜRK’TE GÖZDEN KAÇAN BİR FİİL: ATIL- “AÇILMAK”
Yazar: Ünal, Orçun
Dergi: Gazi Türkiyat No. 23, 2018
Anahtar kelimeler: Dīvānü Luġāti’t-Türk,Yakut (Saha) Türkçesi,fiil,etimoloji

Bu çalışmanın amacı, Dīvānü Luġāti’t-Türk’te “açılmak” anlamıyla tanıklanmış olan atıl- fiilinin Genel Türkçe at- “atmak, fırlatmak” yaygın kökünden değil, yalnızca Kuzeydoğu Türk lehçelerinde korunan nadir at- “(ağzını) açmak” kökünden geldiğini göstermektir. Altay, Hakas, Yakut ve Dolgan Türkçesinde at-, atıt- ve adın- şekillerinde korunan bu fiil, Yakut Türkçesinde ıt- biçimini alan at- “atmak, fırlatmak” fiilinden hem anlam hem ses bilgisi açısından farklıdır. Sonuç olarak, İlk Türkçede *pat- “atmak” ve *at- “(ağız) açmak” biçiminde iki farklı fiil kökü mevcuttur ve Dīvānü Luġāti’t-Türk’te tanıklanan atıl- fiili ikincisinden türetilmiştir.

Bu çalışmanın amacı, Dīvānü Luġāti’t-Türk’te “açılmak” anlamıyla tanıklanmış olan atıl- fiilinin Genel Türkçe at- “atmak, fırlatmak” yaygın kökünden değil, yalnızca Kuzeydoğu Türk lehçelerinde korunan nadir at- “(ağzını) açmak” kökünden geldiğini göstermektir. Altay, Hakas, Yakut ve Dolgan Türkçesinde at-, atıt- ve adın- şekillerinde korunan bu fiil, Yakut Türkçesinde ıt- biçimini alan at- “atmak, fırlatmak” fiilinden hem anlam hem ses bilgisi açısından farklıdır. Sonuç olarak, İlk Türkçede *pat- “atmak” ve *at- “(ağız) açmak” biçiminde iki farklı fiil kökü mevcuttur ve Dīvānü Luġāti’t-Türk’te tanıklanan atıl- fiili ikincisinden türetilmiştir.
KARAYCANIN FONETİĞİ VE MORFOLOJİSİ ÜZERİNE NOTLAR
KARAYCANIN FONETİĞİ VE MORFOLOJİSİ ÜZERİNE NOTLAR
Yazar: Öztürk, Abdulkadir
Dergi: Gazi Türkiyat No. 23, 2018
Anahtar kelimeler: Karayca,Fonetik,Morfoloji

Karayca 16.-21. yüzyıllar arasında Kırım başta olmak üzere Doğu Avrupa’da yazı dili olmuş bir Kıpçak lehçesidir. Karay Türkleri, inançlarına bağlı olarak İbrani alfabesini kullanmaya başlamışlardır. Uzun yıllar İbrani alfabesini kullanan Karaylar, daha sonraları Leh ve Litvan kaynaklı Lâtin alfabeleriyle Kiril alfabesini kullanmışlardır. Kullandıkları bu alfabeler ile çeviri eserler çoğunlukta olmak üzere az sayıda edebî eserler de ortaya koyarak ve bilhassa süreli yayınlar ile Karay yazı dilini meydana getirmişlerdir.Tarihî süreç, dinî yaşam, coğrafya, sosyo-kültürel etkileşimler, iktisadî ve askeri gelişmeler gibi çok yönlü sonuçlara bağlı olarak Karayca, Türk dilinin kaybolmaya yüz tutan bir lehçesi konumuna gelmiştir. Nüfusu azalan ve çeşitli bölgelerde dağınık halde yaşayan Karaylar, günümüzde yaşadıkları ülkelerin dillerini, konuşma ve yazı dili olarak kullanmaktadırlar. Karayca, kendine has bazı dil hususiyetleriyle Türk dili içerisinde özel ve önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmada, Karayca üzerine bazı fonetik ve morfolojik unsurlar ele alınacaktır.

Karayca 16.-21. yüzyıllar arasında Kırım başta olmak üzere Doğu Avrupa’da yazı dili olmuş bir Kıpçak lehçesidir. Karay Türkleri, inançlarına bağlı olarak İbrani alfabesini kullanmaya başlamışlardır. Uzun yıllar İbrani alfabesini kullanan Karaylar, daha sonraları Leh ve Litvan kaynaklı Lâtin alfabeleriyle Kiril alfabesini kullanmışlardır. Kullandıkları bu alfabeler ile çeviri eserler çoğunlukta olmak üzere az sayıda edebî eserler de ortaya koyarak ve bilhassa süreli yayınlar ile Karay yazı dilini meydana getirmişlerdir.Tarihî süreç, dinî yaşam, coğrafya, sosyo-kültürel etkileşimler, iktisadî ve askeri gelişmeler gibi çok yönlü sonuçlara bağlı olarak Karayca, Türk dilinin kaybolmaya yüz tutan bir lehçesi konumuna gelmiştir. Nüfusu azalan ve çeşitli bölgelerde dağınık halde yaşayan Karaylar, günümüzde yaşadıkları ülkelerin dillerini, konuşma ve yazı dili olarak kullanmaktadırlar. Karayca, kendine has bazı dil hususiyetleriyle Türk dili içerisinde özel ve önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmada, Karayca üzerine bazı fonetik ve morfolojik unsurlar ele alınacaktır.
KAZAK TÜRKÇESİ VE TÜRKİYE TÜRKÇESİ ARASINDAKİ YALANCI EŞ DEĞERLER ÜZERİNE
KAZAK TÜRKÇESİ VE TÜRKİYE TÜRKÇESİ ARASINDAKİ YALANCI EŞ DEĞERLER ÜZERİNE
Yazar: Aydoğmuş, Erdal
Dergi: Gazi Türkiyat No. 23, 2018
Anahtar kelimeler: Yalancı eş değerler,Kazak Türkçesi,Türkiye Türkçesi

Köklü bir geçmişe sahip olan Türk dili değişik sebeplerden (siyasi, göç vs.) dolayı zaman zaman farklı coğrafyalarda konuşulmuş hatta çeşitli lehçelere bölünmüştür. Bölünmeyle birlikte kelimeler arasında anlam değişimine uğrama olmuştur. Mana değişimlerinin sonucunda bazı kelimelerin anlamında daralma ya da genişlemeler gözlemlenmiştir.Özellikle Sovyetler Birliğinin dağılmasıyla birlikte lehçeler arası aktarmalar gündeme gelmiş ve böylelikle “yalancı eşdeğer” meselesi ortaya çıkmıştır. Lehçeler arası aktarmalarda yaşanan ”yalancı eş değer” meselesi ile bilim insanları yakında ilgilenilmiş, bilim insanları tarafından çalışmalar yapılmış konuyla ilgili fikirler ortaya atılmıştır.Bu çalışmada Kuzey- Batı Türk lehçelerinden Kazak Türkçesi ile Güney- Batı (Oğuz) grubundan Türkiye Türkçesindeki “yalancı eş değer” kelimeler (isim ve fiil) başlıklar halinde ele alınmıştır.

Köklü bir geçmişe sahip olan Türk dili değişik sebeplerden (siyasi, göç vs.) dolayı zaman zaman farklı coğrafyalarda konuşulmuş hatta çeşitli lehçelere bölünmüştür. Bölünmeyle birlikte kelimeler arasında anlam değişimine uğrama olmuştur. Mana değişimlerinin sonucunda bazı kelimelerin anlamında daralma ya da genişlemeler gözlemlenmiştir.Özellikle Sovyetler Birliğinin dağılmasıyla birlikte lehçeler arası aktarmalar gündeme gelmiş ve böylelikle “yalancı eşdeğer” meselesi ortaya çıkmıştır. Lehçeler arası aktarmalarda yaşanan ”yalancı eş değer” meselesi ile bilim insanları yakında ilgilenilmiş, bilim insanları tarafından çalışmalar yapılmış konuyla ilgili fikirler ortaya atılmıştır.Bu çalışmada Kuzey- Batı Türk lehçelerinden Kazak Türkçesi ile Güney- Batı (Oğuz) grubundan Türkiye Türkçesindeki “yalancı eş değer” kelimeler (isim ve fiil) başlıklar halinde ele alınmıştır.
“BULUT BULUT ÜSTÜNE”: TÜRKÜLERDE BULUT KAVRAMININ DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ
“BULUT BULUT ÜSTÜNE”: TÜRKÜLERDE BULUT KAVRAMININ DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ
Yazar: Türkyılmaz, Dilek
Dergi: Gazi Türkiyat No. 23, 2018
Anahtar kelimeler: Türkü,tabiat,bulut,kara bulut,duman

Türküler halkın içinden çıkmış, halkı tanımlayan ve halka mal olmuş bir müzik türü olup, söylendiği bölgenin tabiatından da önemli ölçüde etkilenmektedir. Tarih boyunca medeniyetleri üzerinde barındıran Anadolu türkülerinde bir toplumun günlük yaşamına dair görünümler mevcut olduğu gibi, türkünün yakıldığı bölgenin tabiatı ve bu olguya ait pek çok unsur da kendisine yer bulur. Halk hayatının her türlü tezahürünü bulabildiğimiz türkülerde yer alan semboller; insan hayatı ile ilgili duygu, düşünce ve konuları, tabiat olaylarıyla eşleştirmek için kullanılmıştır ve kaynağını yerli kültürden almıştır. Dağlar, rüzgârlar, karlar, ırmaklar, dereler, gökyüzü, ay, bulut, doğal bitki örtüsü vb. gibi daha birçok unsurlar, türkülerimizde konu edilmiştir. Doğa varlıkları türküyü yakanın bakış açısına göre anlam kazanmaktadır. Türküyü yakan duygularını; üzüntüsünü, ayrılık acısını, yalnızlığını adeta doğa varlıklarıyla paylaşılır. Türküyü yakanın kendi ruh halinin tabiata yansıdığını görmesi, acısını doğayla paylaşarak dindirmesi anlamına gelmektedir. Bu makalede gökyüzündeki unsurlardan biri olan bulutun türkülerdeki görünümleri analiz edilmeye çalışılacaktır.

Türküler halkın içinden çıkmış, halkı tanımlayan ve halka mal olmuş bir müzik türü olup, söylendiği bölgenin tabiatından da önemli ölçüde etkilenmektedir. Tarih boyunca medeniyetleri üzerinde barındıran Anadolu türkülerinde bir toplumun günlük yaşamına dair görünümler mevcut olduğu gibi, türkünün yakıldığı bölgenin tabiatı ve bu olguya ait pek çok unsur da kendisine yer bulur. Halk hayatının her türlü tezahürünü bulabildiğimiz türkülerde yer alan semboller; insan hayatı ile ilgili duygu, düşünce ve konuları, tabiat olaylarıyla eşleştirmek için kullanılmıştır ve kaynağını yerli kültürden almıştır. Dağlar, rüzgârlar, karlar, ırmaklar, dereler, gökyüzü, ay, bulut, doğal bitki örtüsü vb. gibi daha birçok unsurlar, türkülerimizde konu edilmiştir. Doğa varlıkları türküyü yakanın bakış açısına göre anlam kazanmaktadır. Türküyü yakan duygularını; üzüntüsünü, ayrılık acısını, yalnızlığını adeta doğa varlıklarıyla paylaşılır. Türküyü yakanın kendi ruh halinin tabiata yansıdığını görmesi, acısını doğayla paylaşarak dindirmesi anlamına gelmektedir. Bu makalede gökyüzündeki unsurlardan biri olan bulutun türkülerdeki görünümleri analiz edilmeye çalışılacaktır.
“GECE”YLE GÖRÜNÜR OLAN: RECAİZADE MAHMUT EKREM’İN ŞİİR ESTETİĞİ
“GECE”YLE GÖRÜNÜR OLAN: RECAİZADE MAHMUT EKREM’İN ŞİİR ESTETİĞİ
Yazar: Aslan Ayar, Pelin
Dergi: Gazi Türkiyat No. 23, 2018
Anahtar kelimeler: Recaizade Mahmut Ekrem,şiir,tabiat,gece,yenileşme,klasik şiir,romantizm

Recaizade Mahmut Ekrem, kuramsal düşünceleriyle Osmanlı şiirini şekillendiren, onun estetik ölçütlerini belirleyen isimlerin başında gelir. Recaizade Mahmut Ekrem’e göre fikir, his ve hayalden oluşan yeni şiirin tek kaynağı tabiat olmalıdır. Ekrem klasik şiirdeki belli anlamları iletmek için kullanılan, soyut, kalıplaşmış bir fon olarak işlev gören tabiatın karşısında, gözlem sonucu şiire giren tabiatı savunur. Şairi tabiatı gözlemlemekle, fikir, his ve hayalini tabiat hakikatlerine sadık kalarak dile getirmekle mükellef kılar. Onun tabiat-şiir ilişkisine bakışı başta Victor Hugo ve Lamartine olmak üzere Fransız romantiklerinin etkisiyle şekillenmiştir. Recaizade Mahmut Ekrem kuramcı olduğu kadar uygulayıcıdır da. O, tabiattaki her türlü güzel “şey”e yer veren çok sayıda şiir yayımlamıştır. Bu şiirlerin içinde gece, imge ve konu olarak geniş yer tutar. Gece, klasik şiirin de vazgeçilmez bir parçasıdır. Recaizade Mahmut Ekrem’in şiirlerinde gece, klasik şiirdeki gibi kalıplara hapsolmaz; şiirin o anki estetik atmosferine uygun olarak sürekli değişen bir imge olur. Bu bağlamda, Recaizade Mahmut Ekrem’in şiirinde geceye odaklanmak onun şiirinin estetiğini, hem klasik şiiri aşamayan hem de yenileşen taraflarını, kuramsal olarak savunduklarının pratikle örtüşen ve çelişen yanlarını tartışma imkânı sunar.

Recaizade Mahmut Ekrem, kuramsal düşünceleriyle Osmanlı şiirini şekillendiren, onun estetik ölçütlerini belirleyen isimlerin başında gelir. Recaizade Mahmut Ekrem’e göre fikir, his ve hayalden oluşan yeni şiirin tek kaynağı tabiat olmalıdır. Ekrem klasik şiirdeki belli anlamları iletmek için kullanılan, soyut, kalıplaşmış bir fon olarak işlev gören tabiatın karşısında, gözlem sonucu şiire giren tabiatı savunur. Şairi tabiatı gözlemlemekle, fikir, his ve hayalini tabiat hakikatlerine sadık kalarak dile getirmekle mükellef kılar. Onun tabiat-şiir ilişkisine bakışı başta Victor Hugo ve Lamartine olmak üzere Fransız romantiklerinin etkisiyle şekillenmiştir. Recaizade Mahmut Ekrem kuramcı olduğu kadar uygulayıcıdır da. O, tabiattaki her türlü güzel “şey”e yer veren çok sayıda şiir yayımlamıştır. Bu şiirlerin içinde gece, imge ve konu olarak geniş yer tutar. Gece, klasik şiirin de vazgeçilmez bir parçasıdır. Recaizade Mahmut Ekrem’in şiirlerinde gece, klasik şiirdeki gibi kalıplara hapsolmaz; şiirin o anki estetik atmosferine uygun olarak sürekli değişen bir imge olur. Bu bağlamda, Recaizade Mahmut Ekrem’in şiirinde geceye odaklanmak onun şiirinin estetiğini, hem klasik şiiri aşamayan hem de yenileşen taraflarını, kuramsal olarak savunduklarının pratikle örtüşen ve çelişen yanlarını tartışma imkânı sunar.
ORTADOĞU VE BALKANLAR’DA ETNİK VE DİNSEL ÇATIŞMALAR (LÜBNAN VE BOSNA-HERSEK ÖRNEĞİ)
ORTADOĞU VE BALKANLAR’DA ETNİK VE DİNSEL ÇATIŞMALAR (LÜBNAN VE BOSNA-HERSEK ÖRNEĞİ)
Yazar: Nas, Fethi
Dergi: Gazi Türkiyat No. 23, 2018
Anahtar kelimeler: Ortadoğu,Balkanlar,Etnisite,Din

Osmanlı Devletinin, uzun yıllar boyunca yönetimi altında bulunan bölgelerde, göreli bir istikrar ve barış ortamının yaşandığını iddia etmek mümkündür. Bu durum Osmanlı yöneticilerinin yönetimi altında bulunan bölgelerde millet sistemini hayata geçirmiş olmaları ile yakından ilişkilidir. Farklı dil, din ve etnik özelliklere sahip Osmanlı toplumunu bir arada tutmanın yolu dönemin koşulları gereği dinsel özelliklerce belirlenen cemaat yapılarının oluşturulması ile mümkün olmuştur. Ayrıca Osmanlı yöneticileri, Balkanlar ve Ortadoğu olarak bilinen yerlerdeki idari yapıları tesis ederken yerel toplumsal özellikleri göz önünde bulundurmuş ve buna uygun biçimde denge siyasetini izlemişlerdir. Ne varki, 19.yy’dan itibaren Avrupa’da ortaya çıkan düşünce akımları Osmanlı toplumunu oluşturan cemaatlerin ilgisini çekmiş ve geleneksel hale gelmiş olan toplumsal dokuyu büyük ölçüde sarsmıştır. Özellikle ulusçuluk düşüncesinin ilk başlarda gayrımüslim cemaatler daha sonra Müslümanlar arasında yayılması sonucunda söz konusu bölgelerde etnik ve dinsel çatışmaların yoğunluğu artmıştır. Çalışmada, Osmanlı Devletinin yıkılmasından sonra Balkanlar (Bosna-Hersek) ve Ortadoğu’da (Lübnan) kurulan iki farklı devlette yaşanan etnik ve dinsel çatışmalar ele alınmıştır. Konu ile ilgili olarak hem literatür incelemesi yapılmış hem de saha çalışmaları esnasında gerçekleşen gözlemlere yer verilmiştir.

Osmanlı Devletinin, uzun yıllar boyunca yönetimi altında bulunan bölgelerde, göreli bir istikrar ve barış ortamının yaşandığını iddia etmek mümkündür. Bu durum Osmanlı yöneticilerinin yönetimi altında bulunan bölgelerde millet sistemini hayata geçirmiş olmaları ile yakından ilişkilidir. Farklı dil, din ve etnik özelliklere sahip Osmanlı toplumunu bir arada tutmanın yolu dönemin koşulları gereği dinsel özelliklerce belirlenen cemaat yapılarının oluşturulması ile mümkün olmuştur. Ayrıca Osmanlı yöneticileri, Balkanlar ve Ortadoğu olarak bilinen yerlerdeki idari yapıları tesis ederken yerel toplumsal özellikleri göz önünde bulundurmuş ve buna uygun biçimde denge siyasetini izlemişlerdir. Ne varki, 19.yy’dan itibaren Avrupa’da ortaya çıkan düşünce akımları Osmanlı toplumunu oluşturan cemaatlerin ilgisini çekmiş ve geleneksel hale gelmiş olan toplumsal dokuyu büyük ölçüde sarsmıştır. Özellikle ulusçuluk düşüncesinin ilk başlarda gayrımüslim cemaatler daha sonra Müslümanlar arasında yayılması sonucunda söz konusu bölgelerde etnik ve dinsel çatışmaların yoğunluğu artmıştır. Çalışmada, Osmanlı Devletinin yıkılmasından sonra Balkanlar (Bosna-Hersek) ve Ortadoğu’da (Lübnan) kurulan iki farklı devlette yaşanan etnik ve dinsel çatışmalar ele alınmıştır. Konu ile ilgili olarak hem literatür incelemesi yapılmış hem de saha çalışmaları esnasında gerçekleşen gözlemlere yer verilmiştir.
TUTMACI’NIN YÂDİGÂRI: “TABİATNÂME”
TUTMACI’NIN YÂDİGÂRI: “TABİATNÂME”
Yazar: Koç Keskin, Neslihan
Dergi: Gazi Türkiyat No. 23, 2018
Anahtar kelimeler: Tutmacı Tabiatnâme,tercüme,sözlük

372 beyitten oluşan ve mesnevî nazım şekli ile kaleme alınmış olan eser; Prof. Dr. Yakup Karasoy tarafından Tutmacı Tabiatnâme adıyla yayına hazırlanmıştır. Bu yayında eserin 1960 yılında İsmail Hikmet Ertaylan tarafından yapılan neşrinden farklı olarak yeni nüshalar tespit edilmiş, tıpkıbaskıları verilmiş ve gramatikal dizin eklenmiştir. Eserin günümüz Türkçesine aktarımı ve sözlüğü, konuya ilgi duyan herkesin kullanımı açısından önem arz etmektedir.

372 beyitten oluşan ve mesnevî nazım şekli ile kaleme alınmış olan eser; Prof. Dr. Yakup Karasoy tarafından Tutmacı Tabiatnâme adıyla yayına hazırlanmıştır. Bu yayında eserin 1960 yılında İsmail Hikmet Ertaylan tarafından yapılan neşrinden farklı olarak yeni nüshalar tespit edilmiş, tıpkıbaskıları verilmiş ve gramatikal dizin eklenmiştir. Eserin günümüz Türkçesine aktarımı ve sözlüğü, konuya ilgi duyan herkesin kullanımı açısından önem arz etmektedir.
KİTÂB-I MUKADDİME-İ EBU'L-LEYSİ'S-SEMERKANDÎ
KİTÂB-I MUKADDİME-İ EBU'L-LEYSİ'S-SEMERKANDÎ
Yazar: Şimşek, Yaşar
Dergi: Gazi Türkiyat No. 23, 2018
Anahtar kelimeler: Kıpçak,Kitâb-ı Mukaddime-i Ebu’l-Leysi’s-Semerkandî,Giriş – İnceleme – Metin –Dizinler – Tıpkıbasım

Kitâb-ı Mukkadime-i Ebu’l-Leysi’s-Semerkandî, İslam’ın şartları, farzın çeşitleri,namaz ve abdest, temizlik, sünnet gibi konular üzerine satıraltı yöntemiyle yapılmışbir tercümedir. Eser üzerine Zajaczkowski, Eckmann, Menges ve Toparlı’nınçalışmaları olmakla birlikte, en geniş çaplı çalışma Abdurrahman Özkan tarafındanhazırlanan Kitâb-ı Mukaddime-i Ebu’l-Leysi’s-Semerkandî, (Giriş – İnceleme – Metin –Dizinler – Tıpkıbasım) başlığı ile Palet Yayınlarından 2018 yılında yayımlanmıştır.Özkan’ın 1994 yılında tamamladığı Kitâb-ı Mukaddime-i Ebu’l-Leysi’s-Semerkandî, İmlâ-Gramer-Tenkitli Metin-İndeks, başlıklı yüksek lisans tezi esas alınarak hazırlanan kitap,Giriş – İnceleme – Metin – Dizinler ve Tıpkıbasım olmak üzere 5 ana başlık üzerinebina edilmiştir.

Kitâb-ı Mukkadime-i Ebu’l-Leysi’s-Semerkandî, İslam’ın şartları, farzın çeşitleri,namaz ve abdest, temizlik, sünnet gibi konular üzerine satıraltı yöntemiyle yapılmışbir tercümedir. Eser üzerine Zajaczkowski, Eckmann, Menges ve Toparlı’nınçalışmaları olmakla birlikte, en geniş çaplı çalışma Abdurrahman Özkan tarafındanhazırlanan Kitâb-ı Mukaddime-i Ebu’l-Leysi’s-Semerkandî, (Giriş – İnceleme – Metin –Dizinler – Tıpkıbasım) başlığı ile Palet Yayınlarından 2018 yılında yayımlanmıştır.Özkan’ın 1994 yılında tamamladığı Kitâb-ı Mukaddime-i Ebu’l-Leysi’s-Semerkandî, İmlâ-Gramer-Tenkitli Metin-İndeks, başlıklı yüksek lisans tezi esas alınarak hazırlanan kitap,Giriş – İnceleme – Metin – Dizinler ve Tıpkıbasım olmak üzere 5 ana başlık üzerinebina edilmiştir.
İBNÜ MÜHENNÂ LÜGATİ – TÜRKÇE KISMI
İBNÜ MÜHENNÂ LÜGATİ – TÜRKÇE KISMI
Yazar: Zavalsız, Furkan Can
Dergi: Gazi Türkiyat No. 23, 2018
Anahtar kelimeler: İbnü Mühennâ Lügati,Karahanlı Türkçesi,Harezm Türkçesi

İbnü Mühennâ Lügati’nin Türkçe kısmı üzerine yapılan son çalışma ise konuyu Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsünde, Türk Dili ve Lehçeleri Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Zeki Kaymaz danışmanlığında doktora tezi olarak hazırlayan Savaş Karagözlü’ye aittir. Karagözlü tezinde, Kitâb Hilyetü’l-İnsân ve Helbetü’l-Lisân eserinin tamamını incelemiştir; ancak Karagözlü’nün İbnü Mühennâ Lügati-Türkçe Kısmı adlı eseri, adından da anlaşılacağı üzere tezin sadece Türkçe bölümü ile ilgili olan kısmını içermektedir.

İbnü Mühennâ Lügati’nin Türkçe kısmı üzerine yapılan son çalışma ise konuyu Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsünde, Türk Dili ve Lehçeleri Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Zeki Kaymaz danışmanlığında doktora tezi olarak hazırlayan Savaş Karagözlü’ye aittir. Karagözlü tezinde, Kitâb Hilyetü’l-İnsân ve Helbetü’l-Lisân eserinin tamamını incelemiştir; ancak Karagözlü’nün İbnü Mühennâ Lügati-Türkçe Kısmı adlı eseri, adından da anlaşılacağı üzere tezin sadece Türkçe bölümü ile ilgili olan kısmını içermektedir.
BAŞKURT MİTOLOJİSİNDE HALK HEKİMLERİ
BAŞKURT MİTOLOJİSİNDE HALK HEKİMLERİ
Yazar: Hisamitdinova, Firdaus
Dergi: Gazi Türkiyat No. 27, 2020
Anahtar kelimeler: mitoloji,Başkurt mitolojisi,efaneleştirilen karakterler,halk hekimliği

İnsanlık tarihinin ortak bilincinin eseri olan mitoloji birçok açıdan incelenip araştırılmış bir  alandır. Onun önemi insanlığın kültür dünyasını anlamakla yakından ilgilidir. Genel olarak mitolojide yer alan karakterleri efsanevi ve efsaneleştirilen karakterler olarak iki ana grupta incelemek  mümkündür. Çok zengin bir mitoloji tarihine sahip olan Başkurtlarda da her iki gruba giren karakterler oldukça fazladır. Başkurt mitolojisi üzerine yapılmış bazı çalışmalarda bunlar yer almıştır. Bu çalışmada Başkurt Türkçesinde efsaneleştirilen karakterler üzerinde durulmuştur. Bunlar ilk olarak üç grupta incelenmiştir. Bu sınıflandırmanın ilk grubunu teşkil eden bílímsílär “falcılar” (alternatif tıpçı, falcı, büyücü, büyükbaba, sihirbaz vb.) alt grubunu da dört başlık altında incelemek mümkündür. Çalışmada bunlardan imsí “halk hekimi” üzerinde durulmuş. Bu alt grubu oluşturan imsí “halk hekimi”, ŭsŭqsŭ “efsuncu”, arbavsı (büyücü), ǚşkǚrǚwsí “ürüfükçü”, baqsı/baġımsı “bahşı/ büyücü” terimlerinin Başkurt mitolojisindeki anlamları, tarihî ve çağdaş lehçelerdeki şekilleri ve kökenleri ile ilgili açıklamalar verilmiştir.

İnsanlık tarihinin ortak bilincinin eseri olan mitoloji birçok açıdan incelenip araştırılmış bir  alandır. Onun önemi insanlığın kültür dünyasını anlamakla yakından ilgilidir. Genel olarak mitolojide yer alan karakterleri efsanevi ve efsaneleştirilen karakterler olarak iki ana grupta incelemek  mümkündür. Çok zengin bir mitoloji tarihine sahip olan Başkurtlarda da her iki gruba giren karakterler oldukça fazladır. Başkurt mitolojisi üzerine yapılmış bazı çalışmalarda bunlar yer almıştır. Bu çalışmada Başkurt Türkçesinde efsaneleştirilen karakterler üzerinde durulmuştur. Bunlar ilk olarak üç grupta incelenmiştir. Bu sınıflandırmanın ilk grubunu teşkil eden bílímsílär “falcılar” (alternatif tıpçı, falcı, büyücü, büyükbaba, sihirbaz vb.) alt grubunu da dört başlık altında incelemek mümkündür. Çalışmada bunlardan imsí “halk hekimi” üzerinde durulmuş. Bu alt grubu oluşturan imsí “halk hekimi”, ŭsŭqsŭ “efsuncu”, arbavsı (büyücü), ǚşkǚrǚwsí “ürüfükçü”, baqsı/baġımsı “bahşı/ büyücü” terimlerinin Başkurt mitolojisindeki anlamları, tarihî ve çağdaş lehçelerdeki şekilleri ve kökenleri ile ilgili açıklamalar verilmiştir.
БАШҠОРТ МИФОЛОГИЯҺЫНДА ИМ-ТОМСОЛАР
БАШҠОРТ МИФОЛОГИЯҺЫНДА ИМ-ТОМСОЛАР
Yazar: Hisamitdinova, Firdaus
Dergi: Gazi Türkiyat No. 27, 2020
Anahtar kelimeler: mitoloji,Başkurt mitolojisi,efaneleştirilen karakterler,halk hekimliği

İnsanlık tarihinin ortak bilincinin eseri olan mitoloji birçok açıdan incelenip araştırılmış bir alandır. Onun önemi insanlığın kültür dünyasını anlamakla yakından ilgilidir. Genel olarak mitolojide yer alan karakterleri efsanevi ve efsaneleştirilen karakterler olarak iki ana grupta incelemek mümkündür. Çok zengin bir mitoloji tarihine sahip olan Başkurtlarda da her iki gruba giren karakterler oldukça fazladır. Başkurt mitolojisi üzerine yapılmış bazı çalışmalarda bunlar yer almıştır. Bu çalışmada Başkurt Türkçesinde efsaneleştirilen karakterler üzerinde durulmuştur. Bunlar ilk olarak üç grupta incelenmiştir. Bu sınıflandırmanın ilk grubunu teşkil eden bílímsílär “falcılar” (alternatif tıpçı, falcı, büyücü, büyükbaba, sihirbaz vb.) alt grubunu da dört başlık altında incelemek mümkündür. Çalışmada bunlardan imsí “halk hekimi” üzerinde durulmuş. Bu alt grubu oluşturan imsí “halk hekimi”, ŭsŭqsŭ “efsuncu”, arbavsı (büyücü), ǚşkǚrǚwsí “ürüfükçü”, baqsı/baġımsı “bahşı/ büyücü” terimlerinin Başkurt mitolojisindeki anlamları, tarihî ve çağdaş lehçelerdeki şekilleri  ve kökenleri ile ilgili açıklamalar verilmiştir

İnsanlık tarihinin ortak bilincinin eseri olan mitoloji birçok açıdan incelenip araştırılmış bir alandır. Onun önemi insanlığın kültür dünyasını anlamakla yakından ilgilidir. Genel olarak mitolojide yer alan karakterleri efsanevi ve efsaneleştirilen karakterler olarak iki ana grupta incelemek mümkündür. Çok zengin bir mitoloji tarihine sahip olan Başkurtlarda da her iki gruba giren karakterler oldukça fazladır. Başkurt mitolojisi üzerine yapılmış bazı çalışmalarda bunlar yer almıştır. Bu çalışmada Başkurt Türkçesinde efsaneleştirilen karakterler üzerinde durulmuştur. Bunlar ilk olarak üç grupta incelenmiştir. Bu sınıflandırmanın ilk grubunu teşkil eden bílímsílär “falcılar” (alternatif tıpçı, falcı, büyücü, büyükbaba, sihirbaz vb.) alt grubunu da dört başlık altında incelemek mümkündür. Çalışmada bunlardan imsí “halk hekimi” üzerinde durulmuş. Bu alt grubu oluşturan imsí “halk hekimi”, ŭsŭqsŭ “efsuncu”, arbavsı (büyücü), ǚşkǚrǚwsí “ürüfükçü”, baqsı/baġımsı “bahşı/ büyücü” terimlerinin Başkurt mitolojisindeki anlamları, tarihî ve çağdaş lehçelerdeki şekilleri  ve kökenleri ile ilgili açıklamalar verilmiştir