Modern Türk Şehir Planlamasında Aktif Yeşil Alan Standardı: Kayseri Şehir Planlarında Zamansal Bir İnceleme
Active Green Area Standard in Modern Turkish Urban Planning: A Temporal Examination in Kayseri City Plans
Yazar: Çabuk, Suat
Dergi: Bartın Orman Fakültesi Dergisi, Vol. 21 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Environmentally Sustainable Engineering ; Çevresel Olarak Sürdürülebilir Mühendislik ; Urban planning,urban land use standards,active green area,public parks ; Şehir planlama,şehirsel arazi kullanım standartları,aktif yeşil alan,kamu parkları

Buçalışmanın amacı, şehir planlarında önemli bir yere sahip olan aktif yeşilalanlara ilişkin mekânsal standardın Türk imar mevzuatında ve Kayseri şehir planlarındazamansal değişimini incelemektir. Osmanlı’dan günümüze imar mevzuatında aktifyeşil alanlar için ortaya konulan asgari standartlar ile Kayseri’nin 1933,1944, 1975 ve 1986 yıllarında hazırlanan dört şehir planında beklenen değerlerile dönem sonunda gözlenen değerler, betimleyici araştırma yöntemi çerçevesindeele alınmıştır. ModernTürk şehir planlamasında ve imar mevzuatında yeşil alan kavramı, gerçekanlamını Cumhuriyet Dönemi’nde kazanmıştır. Türk şehirciliğinde yeşil alanstandartları ise 1933 yılından beri kullanılmaktadır. Kayseri şehir planlarıhazırlanırken, başlangıçta imar mevzuatında öngörülen asgari standartlarauyulduğu anlaşılmaktadır. Buna karşılık 2006 yılında şehirde gözlenen kişibaşına 2,97 m2 aktif yeşil alan değeri, oldukça düşük bir düzeye işaretetmektedir.Araştırmakapsamında, Kayseri’de kişi başına aktif yeşil alan değeri, Osmanlı’nın sonyıllarında 0,89 m2, birinci plan dönemi sonu olan 1944 yılında 1,04 m2, ikinciplan dönemi sonu olan 1975 yılında 3,40 m2, üçüncü plan dönemi sonu olan 1986yılında 1,84 m2 olarak tespit edilmiştir. Bu çalışmada incelenen son Kayserişehir planı ise dördüncü plan olup, dönem sonu olarak 2006 yılı esasalındığında kişi başına 2,97 m2 aktif yeşil alan değeri ile karşılaşılmaktadır.Bu bulgular ışığında, imar mevzuatının 1933 yılından günümüze zorlayıcıhükümlerine ve Kayseri’de uygulamaya geçirilen dört şehir planına rağmen,asgari aktif yeşil alan değerlerine -günümüzde 10 m2/kişi- 2006 yılına kadarulaşılamadığı sonucuna varılmaktadır. Kayseri’demetropoliten alan sınırının 2004 yılında değişmesi ile şehrin çeperlerindekiyeşil alan potansiyeli, 2006 sonrasında hazırlanan yeni planlarda devreyealınmıştır. Bu planlarda 2025 yılı hedeflenmiş olup, şehir nüfusunun 1.700.000olacağı varsayılarak, yine asgari düzeyden hareketle kişi başına 10 m2 aktifyeşil ayrılması öngörülmüştür.

The aim of this study is to examine the timewisechange of the spatial standard regarding the active green areas having animportant place within Turkish development legislations and Kayseri urbanplans. The minimum standards expected for the active green areas in thedevelopment legislation from the Ottoman Empire until today, the valuesexpected in four urban plans of Kayseri prepared in 1933, 1944, 1975 and 1986and the values observed at the end of the period have been examined within theframe of the descriptive research method.The concept of active green area in modern Turkishurban planning and development legislation gained its real meaning inRepublican Period. Active green area standards in Turkish urbanism have beenused since 1933. Minimum standards foreseen in the legislation are seen to havebeen respected at the beginning during the preparation of Kayseri urban plans.In contrast, the value of active green area observed per person in 2006 as 2.97m2 is in a very low level.In the scope of the research, the active green areavalue per person in Kayseri was determined to be 0.89 m2 in the last years ofthe Ottoman Empire, 1.04 m2 in 1944 which was the end of the first planningperiod, 3.40m2 in 1975 which was the end of second planning period and 1.84m2in 1986 which was the end of third planning period. The last Kayseri urban planthat was examined in this study was the fourth plan and the value of 2.97 m2 ofactive green area per person was encountered in 2006 year which was assumed asthe end of the planning period. In the light of these findings, it can beconcluded that despite the challenging provisions of the urban planninglegislation and the four urban plans implemented in Kayseri, the minimum activegreen field values (10 m2 / person) could not be reached until 2006. After the change ofthe metropolitan area boundary in Kayseri in 2004, the green space potentialwithin the city perimeter was commissioned in the new plans prepared after2006. Year 2025 is targeted in these new plans and assuming that the populationof the city will be 1,700,000, 10 m2 of active green area per person isforeseen to be spared as the minimum level