Heyelan Duyarlılığının Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) ve Frekans Oranı (FR) ile Belirlenmesi: Kürk Çayı Havzası (Elazığ) Örneği
Determination of Landslide Susceptibility by Analytical Hierarchy Process and Frequency Ratio: Kürk Stream Basin (Elazığ) Example
Yazar: Öz, Turgay
Dergi: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 35 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Environmental Assessment and Monitoring ; Çevresel Değerlendirme ve İzleme ; Natural Resource Management ; Doğal Kaynak Yönetimi ; Frequency Ratio,Analytical Hierarchy,Landslide Susceptibility,Landslide Risk,Geographic Information Systems ; Frekans Oranı,Analitik Hiyerarşi,Heyelan Duyarlılığı,Heyelan Riski,Coğrafi Bilgi Sistemleri

ÖZHeyelan duyarlılık haritalarının oluşturulması, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve Uzaktan Algılama Teknolojileri (UA) kullanılarak gerçekleştirilen önemli bir çalışmadır. Bu haritalar, riskli bölgelerin belirlenmesini ve afet yönetim planlarının geliştirilmesini sağlar. Çalışma alanı olarak seçilen Kürk Çayı Havzası, Doğu Anadolu Fay Zonu (DAF) üzerinde yer almakta olup, bölgenin tektonik olarak aktif bir yapıya sahip olması heyelan riskini artırmaktadır. Ayrıca, litolojik çeşitlilik ve yüksek eğim oranları da heyelan oluşumunu tetikleyen önemli faktörler arasında yer almaktadır. Çalışmada heyelan duyarlılık haritaları 12 faktör   Frekans Oranı (FR) ve Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) yöntemleri kullanılarak üretilmiş ve doğrulukları ROC eğrisi ile test edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, FR yöntemi, istatistiksel hesaplamaya dayalı daha objektif bir yaklaşım sunarak, AHS yöntemine kıyasla daha başarılı sonuçlar vermiştir. FR yönteminin doğruluğu, heyelan duyarlılık haritalarının üretilmesinde etkili bir yöntem olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma hem istatistiksel hem de uzman temelli yöntemleri bir araya getirerek kapsamlı bir heyelan duyarlılık analizi sunmaktadır. Üretilen duyarlılık haritalarının, havza yönetimi, afet riskinin azaltılması ve sürdürülebilir arazi kullanımı gibi alanlarda önemli katkılar sağlayabileceği ortaya konulmuştur.

The creation of landslide susceptibility maps is an important study carried out using Geographic Information Systems (GIS) and Remote Sensing Technologies (RST). These maps enable the determination of risky areas and the development of disaster management plans. The Kürk Stream Basin selected as the study area is located on the East Anatolian Fault Line, and the tectonically active structure of the region increases the risk of landslides. In addition, lithological diversity and high slope rates are among the important factors that trigger landslide formation. In the study, landslide susceptibility maps were produced using Frequency Ratio (FR) and Analytical Hierarchy Process (AHS) methods and their accuracy was tested with the ROC curve. According to the analysis results, the FR method provided a more objective approach based on statistical calculation and yielded more successful results compared to the AHS method. The accuracy of the FR method reveals that it is an effective method in the production of landslide susceptibility maps. In conclusion, this study offers a comprehensive landslide susceptibility analysis by combining both statistical and expert-based methods. It has been demonstrated that the produced susceptibility maps can make significant contributions to areas such as watershed management, disaster risk reduction and sustainable land use.