2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programında Tarihî Kahramanların İzleri: 5. Sınıf Ders Kitaplarının İncelenmesi
Traces of Historical Heroes in the 2024 Social Studies Curriculum: An Analysis of Fifth Grade Textbooks
Yazar: Karasu Avcı, Emine; Faiz, Melike
Dergi: Anadolu Journal of Educational Sciences International, Vol. 15 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: Social Studies Education ; Sosyal Bilgiler Eğitimi ; Curriculum,Historical Heroes,Maarif Model.  Social Studies,Textbook ; Ders Kitabı,Maarif Modeli,Öğretim Programı,Sosyal Bilgiler,Tarihi Kahraman.

Tarihî kahramanlar, kişilik özellikleri ve toplumsal katkılarıyla hem yaşadıkları döneme hem de kendilerinden sonraki nesillere etki eden şahsiyetler olarak tanımlanabilir. Bilim insanları, sanatçılar, politikacılar ve toplum liderleri gibi şahsiyetler, tarihîn akışını şekillendiren önemli aktörlerdir. Eğitim-öğretim süreçlerinde ders kitapları, çeşitli içeriklerin öğrencilere kazandırılmasında temel bir araç işlevi görmektedir. Bu kapsamda, ders kitaplarında tarihî kahramanlardan faydalanmak, içeriklerin somutlaştırılmasına ve kalıcılığının artırılmasına olanak sağlamaktadır. Sosyal bilgiler dersi ise geniş ve zengin içeriği ile tarihî kahramanları ele almak için ideal bir zemin sunmaktadır. Bu dersin temel amacı, iyi ve etkili vatandaşlar yetiştirmektir. Bu doğrultuda, tarihî kahramanların sosyal bilgiler ders kitaplarında ele alınması, öğrenme sürecine derinlik katabilir. Bu çalışma, 2024 yılı Maarif Modeli doğrultusunda güncellenen öğretim programına uygun şekilde hazırlanan ortaokul 5. sınıf sosyal bilgiler ders kitabında yer alan tarihî kahramanların incelenmesini amaçlamaktadır. Çalışma, nitel araştırma modelinde tasarlanmış olup veriler doküman incelemesi tekniği ile elde edilmiştir. Araştırmanın veri kaynağını, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından 17.07.2024 tarih ve 110460159 sayılı yazı ile eğitim aracı olarak onaylanan Sosyal Bilgiler Ders Kitabı oluşturmaktadır. Çalışma sonucunda, ders kitabındaki 6 farklı öğrenme alanında toplam 18 tarihî kahramanın yer aldığı tespit edilmiştir. Mustafa Kemal Atatürk’e, bir tarihî kahraman olarak, 5 farklı öğrenme alanında yer verilmiştir. Bunun yanı sıra, "Yaşayan Demokrasimiz", "Hayatımızdaki Ekonomi" ve "Teknoloji ve Sosyal Bilgiler" öğrenme alanlarında daha az sayıda tarihî kahramanın bulunduğu görülmüştür. İncelenen tarihî şahsiyetlerin genellikle tarih, siyaset ve edebiyat alanlarına odaklandığı tespit edilmiştir.

Historical heroes can be defined as individuals who, with their personal characteristics and contributions to societal life, have influenced their era and subsequent generations. Scientists, artists, politicians, and community leaders are prominent historical heroes. In education, textbooks are a primary tool to deliver various contents to students through texts. These texts occasionally utilize historical heroes to enrich the learning experience. With its comprehensive and diverse content, social studies stands out as one of the primary subjects where historical heroes can be effectively integrated. The primary objective of social studies lessons is to nurture good and effective citizens. In this context, incorporating historical heroes into social studies lessons can help concretize the content and enhance retention. This study aims to examine the historical heroes featured in the 5th-grade social studies textbook prepared in alignment with the curriculum updated under the 2024 Maarif Model.The study was designed using a qualitative research model, and the data were collected through document analysis. The textbook analyzed in this study was approved as an educational tool by the Board of Education and Discipline (Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı) with the official letter dated 17.07.2024 and numbered 110460159. The findings revealed that the textbook includes 18 historical heroes across six learning domains. Mustafa Kemal Atatürk was identified as a historical hero in five distinct learning domains. On the other hand, learning domains such as "Our Living Democracy," "Economy in Our Lives," and "Technology and Social Studies" contain fewer historical heroes. Most identified historical figures were associated with history, politics, and literature.