Özbek Ovası (Çanakkale) Tarım Topraklarında Ağır Metal Mobilitesinin Bir Ardışık Ekstraksiyon Yöntemiyle Değerlendirilmesi
Evaluation of the Heavy Metal Mobility by a Sequential Extraction Method in the Agricultural Fields of Özbek Plain (Çanakkale)
Yazar: İşler, Mehmet; Sungur, Ali; Soylak, Mustafa
Dergi: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, Vol. 4 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; heavy metal,mobility,sequential extraction,soil ; Ağır metal,Ardışık ekstraksiyon,Mobilite,Toprak

İnsan faaliyetlerine bağlı olaraktoprakların ağır metallerce kirletilmesi çevresel kaygıları beraberindegetirmektedir. Karasal ortamdaki ağır metal kirliliği, tarım alanları içindünya çapında bir sorundur. Bu çalışmanın amacı Özbek Ovası topraklarında ağırmetal fraksiyonlanmasını, mobilitesini ve olası kaynaklarını bir ardışıkekstraksiyon yöntemi kullanarak belirlemektir. Bu amaçla önemlibir tarımsal potansiyeline sahip olan Özbek Ovasından (Çanakkale) toplam on ikinoktadan toprak numuneleri alınmıştır. Örneklerde bulunan kadminyum (Cd), krom(Cr), bakır (Cu), kurşun (Pb) ve çinko (Zn) elementleri ardışık ekstraksiyonyöntemiyle her basamakta farklı çözücü sistemi kullanarak çözücü içerisineekstrakte edilmiş ve metallerin konsantrasyonları alevli atomik absorpsiyonspektrometresi ile belirlenmiştir. Topraklardabulunan toplam ağır metal içerikleri incelendiğinde Cd, Pb ve kısmen Cu’nun geneltarımsal toprak değerlerin üzerinde olduğu görülmüştür. Ardışık ekstraksiyon yöntemininuygulanması, Cd (% 59) ve Pb (% 58) elementlerinin yüksek oranda mobil fraksiyonlarasahip olduğu ve bunun antropojenik kaynaklardan beslendiğini göstermiştir. Çalışma alanındaözellikle Cd ve Pb elementlerinin kontrol altında tutulması ve izlenmesi çevreaçısından önemli olacağı kanısına varılmıştır. Gerekçevresel bakımdan gerekse de tarımsal üretim bakımından ardışık ekstraksiyonyöntemleri, özellikle tarımsal üretimin yapıldığı alanlarda planlama ve yönetimiçin daha ayrıntılı ve güvenilir bilgiler verdiğinden daha geniş kapsamlıkullanılması yararlı olacaktır.

Heavymetal contamination of the soil caused by human activity brings along theenvironmental concerns. Heavy metal pollution in the terrestrial environment isa worldwide problem for agricultural areas. The aim of this study is todetermine the heavy metal fractionation, mobility, and its possible sources inÖzbek Plain agricultural fields using a sequential extraction method. For thispurpose, soil samples were taken from a total of twelve points in the Özbekplain (Çanakkale), which has an important agricultural potential. Cadmium (Cd),chromium (Cr), copper (Cu), lead (Pb) and zinc (Zn) elements found in thesamples were extracted into the solvent by sequential extraction method using adifferent solvent system in each phase and the metal concentrations weredetermined by a flame atomic absorption spectrometer. As the analysis of totalmetal contents found in soil samples indicate, the values of Cd, Pb, andpartially Cu were determined to be higher than the general agricultural soilvalues. Application of the sequential extraction method revealed that Cd (59%)and Pb (58%) elements have high rates of mobile fractions, which is fed byanthropogenic sources. It was concluded that the control and monitoring of Cdand Pb elements in the investigation site will be important for the environment.It will be beneficial to use the sequential extraction methods in a wider rangeboth ecologically and in terms of agricultural production, as they provide moredetailed and reliable information for planning and management, especially inareas where agricultural production is made.