Sanatta Kanguru ve Osmanlı Dönemi Çanakkale Seramiklerinde Görülen Kanguru Biçimli Bibloların Araştırılması
The Kangaroo in Art – An Investigation of the Kangaroo-Formed Bibelots In Çanakkale Ceramics in the Ottoman Period
Yazar: Önder, Azize Melek
Dergi: Art-Sanat No. 12, 2019
Anahtar kelimeler: Kanguru,Osmanlı Dönemi,Çanakkale,Seramik,Biblo ; Kangaroo,Ottoman Period,Çanakkale,Ceramic,Trinket

Osmanlıimparatorluğunun 15. yüzyıldan 20. yüzyılın başlarına kadar uzanan geniş zamandiliminde üretildiği bilinen seramik, farklı merkezlerin varlığı sebebiylegünümüze kadar gelebilmiştir. Bu merkezlerin en önemlilerinden olan İznik,Kütahya ve Çanakkale, Osmanlı devletinin kurulmasından yıkımına kadar olansürenin tamamını eksiksiz bir şekilde doldurmaktadır. 16-17 yüzyıllarda Osmanlıdöneminde üretilen seramikler gerek teknik, gerekse sanatsal yönlerden enmükemmel çağını yaşamıştır. İznik bu dönemde seramik üretim merkezi olmuştur.17. yüzyıldan itibaren renk ve sırlarda başlayan olumsuz değişmeler, zamanlakalitesinin düştüğü, 18. yüzyılda ise tamamen gerilemeye başladığı görülür.İznik’ten ayrı üretim yapan Kütahya bu dönemde önemli seramik merkezi olaraköne çıkmaktadır. 17-20. yüzyıllar arasında Çanakkale, Kütahya seramikleri ilebirlikte üretim yapan bir diğer merkez olarak bilinmektedir. Kütahya’da seramiküretimini durması ile birlikte Çanakkale seramikleri önem kazanmıştır.Çanakkale’de üretilen birçok kapalı (küp, kavanoz, sürahi. v.b.) ve açık (tabak,kâse. v.b.) formlu seramik bulunmaktadır. Bu tip seramiklerin haricinde bibloolarak isimlendirilen hayvansal biçimli kaplara da rastlanmıştır. Biblolarınarasında en dikkat çeken hayvansal biçimli kaplar arasında “kanguru” olarakisimlendirdiğimiz formlar bulunmaktadır. Türk sanatında yer almayan kangurubiçimlerinin birden bire Çanakkale seramiklerinde görülmesi ve araştırmacılartarafından ele alınmaması sebebiyle araştırma amacımızı oluşturmuştur.Bu çalışma, yaşam alanıAvustralya olan kanguruların dünya sanatında görülmeye başladığı zamanaralığını belirleyebilmek ve Osmanlı döneminin önemli seramik merkezlerindenbirisi olan Çanakkale’de görülen Kanguru biçimli bibloların kimlerden,nerelerden etkilenerek seramik biblo haline getirildiklerini tespit edebilmekamacını taşımaktadır. Bu konu da yapılan çalışmalara bakıldığında Çanakkaleseramikleri konusunda genel bir bilgi verildiği görülmektedir. Kaynaklarda,çalışılan bu konu hakkında detaylı bir bilgiye rastlanmamaktadır.

Pottery, which is known to have been producedover a long period of time from the 15th century to the beginning of the 20thcentury, has survived to the present day due to the existence of specificproduction centers. A few of the most important of these centers, İznik,Kütahya and Çanakkale completely fill the time period from the establishment ofthe Ottoman state to its demise. Theceramics produced during Ottoman period in the 16th and 17th centuries hadtheir greatest times not only in technical aspects but also artistic aspects. Iznikbecame the center of ceramic production in this period. From the 17th centuryonwards, negative changes in colors and glazes were observed. Improvements inquality decreased over time, and in the 18th century began to declinecompletely. Kütahya, which produces separately from İznik, stands out as animportant ceramic center in this period. Between the 17th and 20th centuries,Çanakkale was known as another center of production alongside Kütahya ceramics.With the decline of ceramic production in Kütahya, Çanakkale ceramics gainedimportance. There were many closed (cube, jar, jug, etc.) and open (plate, bowletc.) ceramics produced in Çanakkale. In addition to these types of ceramics,animal shaped vessels called trinkets were found. Among the most noteworthyanimal-shaped vessels are those forms that we call “kangaroo”. Given that thesekangaroo forms (which are not typically rendered in Turkish art) appeared sosuddenly in Çanakkale ceramics and these forms haven’t previously beenresearched, this has formed the basis of our research.The first aim of this study is to pinpoint thetimeline in which the kangroos, whose habitta is Australia, emerged in theworld art. Furthermore, it was aimed to determine from who and from where theywere affected in the process in which kangaroo shaped figurines seen inÇanakkale, which is one of the important ceramic centers of the Ottoman period,were turned into ceramic figurines. When we look at previous studies on thissubject, we can see that only general information is given about Çanakkaleceramics and that there is no detailed information available regarding thissubject in scientific sources.