Ünye Cevizdere taşkın afetinin taşkın yayılım ve tehlike haritaları ile incelenmesi
Ünye Cevizdere taşkın afetinin taşkın yayılım ve tehlike haritaları ile incelenmesi
Yazar: Hacı, Abdülbaki; Peker, İsmail Bilal; Uzun, Abdülkadir; Yıldız, Ecem; Gülbaz, Sezar
Dergi: Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Vol. 40 No. 4, 2024
Anahtar kelimeler: Water Resources and Water Structures ; Su Kaynakları ve Su Yapıları ; Ünye Havzası,taşkın yayılım ve tehlike haritası,taşkın koruma önlemleri,HEC–HMS,HEC–RAS

Bu çalışma, Ordu ili Ünye ilçesindeki Cevizdere’de 8 Ağustos 2018’de meydana gelen taşkını inceleyerek farklı tekerrür periyotları için taşkın tehlike haritaları üretmeyi ve olası taşkınlara karşı yapısal önlemleri değerlendirmeyi amaçlar. Modelin kalibrasyon ve validasyon için 2016 ve 2018 taşkınları kullanılmıştır. WMS, HEC-HMS ve HEC-RAS ile hidrolojik ve hidrolik modellemeler yapılmıştır. Önce, havzadaki yağış-akış ilişkisi HEC-HMS ile saatlik adımda gözlenen yağışlar kullanılarak modellenmiştir. Kalibrasyon 8–9 Ağustos 2018, validasyon 28–30 Mayıs 2016 verileriyle yapılmış; Nash-Sutcliffe (NS) verimlilik katsayıları sırasıyla 0,78 ve 0,57 bulunmuştur. Ardından HEC-RAS ile 2018 olayı simüle edilmiş, farklı tekerrür periyotları için taşkın yayılım alanları, akım hızı ve su derinliği dağılımları elde edilerek tehlike haritaları üretilmiştir. 8 Ağustos 2018’de tahmin edilen yayılım alanı 3,51 km2 iken, 500 yıllık taşkın için 8,56 km2’ye ulaşmaktadır. Analizler, mansap kesimdeki dere yatağında yapılaşma kaynaklı değişimlerin taşkının etkisini ve yayılımını belirgin biçimde artırdığını göstermektedir. Sonuç olarak, 50, 100, 200 ve 500 yıllık taşkınların neden olacağı zararları azaltmaya yönelik bir yapısal önlem önerilmiştir. Ayrıca, taşkın modelleme ve önleme çalışmalarında eski dere yatağı güzergahlarının ve geçmiş yıllara ait yerleşim planlarının mutlaka dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır.

Bu çalışma, Ordu ili Ünye ilçesindeki Cevizdere’de 8 Ağustos 2018’de meydana gelen taşkını inceleyerek farklı tekerrür periyotları için taşkın tehlike haritaları üretmeyi ve olası taşkınlara karşı yapısal önlemleri değerlendirmeyi amaçlar. Modelin kalibrasyon ve validasyon için 2016 ve 2018 taşkınları kullanılmıştır. WMS, HEC-HMS ve HEC-RAS ile hidrolojik ve hidrolik modellemeler yapılmıştır. Önce, havzadaki yağış-akış ilişkisi HEC-HMS ile saatlik adımda gözlenen yağışlar kullanılarak modellenmiştir. Kalibrasyon 8–9 Ağustos 2018, validasyon 28–30 Mayıs 2016 verileriyle yapılmış; Nash-Sutcliffe (NS) verimlilik katsayıları sırasıyla 0,78 ve 0,57 bulunmuştur. Ardından HEC-RAS ile 2018 olayı simüle edilmiş, farklı tekerrür periyotları için taşkın yayılım alanları, akım hızı ve su derinliği dağılımları elde edilerek tehlike haritaları üretilmiştir. 8 Ağustos 2018’de tahmin edilen yayılım alanı 3,51 km2 iken, 500 yıllık taşkın için 8,56 km2’ye ulaşmaktadır. Analizler, mansap kesimdeki dere yatağında yapılaşma kaynaklı değişimlerin taşkının etkisini ve yayılımını belirgin biçimde artırdığını göstermektedir. Sonuç olarak, 50, 100, 200 ve 500 yıllık taşkınların neden olacağı zararları azaltmaya yönelik bir yapısal önlem önerilmiştir. Ayrıca, taşkın modelleme ve önleme çalışmalarında eski dere yatağı güzergahlarının ve geçmiş yıllara ait yerleşim planlarının mutlaka dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır.