SİSTEMATİK MÜZİKOLOJİDE 20. YÜZYIL ANALİZ YÖNTEMLERİ
SİSTEMATİK MÜZİKOLOJİDE 20. YÜZYIL ANALİZ YÖNTEMLERİ
Yazar: Fışkın, Ümit
Dergi: Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Vol. 5 No. 12, 2018
Anahtar kelimeler: Müzik Analizi,Sistematik Müzikoloji,Müzikoloji

Müzikolojikavramı çeşitli görüşlere göre farklı tanımlara sahiptir. Genel olarak isemüzikoloji “bilimsel yöntemleri kullanarak müziği bütün yönleriyle araştırıpinceleyen yani müziği ilgilendiren bütün konularla ilgilenen bilim dalıdır” (Uslu, 2006, s. 1).20. yüzyılda sosyal bilimler, filoloji ve felsefe alanındaki metodlardanfaydalanarak müzikolojinin bilimsel metodları oluşturulmuştur. Tarihselçalışmalar müzikoloji alanın merkezindedir. Bununla birlikte farklı biliminsanları müzikoloji için değişik çerçeveler çizmiştir. Bugün Guido Adler’insınıflandırması bazı gelişmelere rağmen güncelliğini korumaktadır. Adler 1855yılında Vierteljahrsschrift fürMusikwissenschaft’ın ilk cildinde ‘Müzikolojinin Kapsamı, Yöntemi ve Amacı’(Umfang, Methode und Ziel derMusikwissenschaft) başlıklı yazısında müzikoloji ‘tarihi’ ve ‘sistematik’olarak iki ana başlıkta incelemiştir. Sistematik müzikolojinin araştırmalarısonucunda ortaya çıkan müzikal analiz yöntemleri 20. yüzyılda kayda değergelişmeler kaydetmiştir. Müzikalanaliz müzikalyapının (structure) izahı, müziktekibasit kurucu unsurların çözümlenmesi ve bu bileşenlere ait fonksiyonlarınincelenmesidir. Müzikal ‘yapı’ bir eserin bölümünü, bütünüyle bir eseri, birgrup eser ya da repertuvarı yazılı veya sözlü bir gelenek içinde temsiledebilir. Müzikal analiz sosyolojik, felsefi vedini faktörler gibi dış faktörlerden ayrı olarak teknik anlamda yapılır.Müzikal analizin kapsamı müzikal estetik ve kompozisyon teorisidir. Müzikalanalizde sadece bestelenmiş olan değil, kayıt altına alınan müzikal materyal deincelenebilir. Müzikal analizde yaklaşım ‘tanımlama/tasvir’ ve ‘karşılaştırma’dır.Tanımlamada/Tasvirde eserin ne içerdiği ve nasıl ortaya çıktığı gibi konulararaştırılır. Karşılaştırmada benzerlikler ve farklılıklar incelenir. Müzikalanaliz yöntemleri arasında form analizi, fonksiyon analizi, armonik analiz,Schenker analizi, dizisel müzik analizi, stil analizi, Gestalt Psikolojisi yaklaşımıylaanaliz, yorumbilim (Hermeneutics),bilgi teorisi analizi, pitch-class set analizi,oransal analiz, müzikal göstergebilim, AGenerative Theory of Tonal Music ve karşılaştırmalı metod gibi yöntemlerbulunur. Bu çalışmamızda 20. yüzyılda uygulanan belli başlı müzikal analizyöntemleri hakkında bilgi vermeye çalışacağız.

Müzikolojikavramı çeşitli görüşlere göre farklı tanımlara sahiptir. Genel olarak isemüzikoloji “bilimsel yöntemleri kullanarak müziği bütün yönleriyle araştırıpinceleyen yani müziği ilgilendiren bütün konularla ilgilenen bilim dalıdır” (Uslu, 2006, s. 1).20. yüzyılda sosyal bilimler, filoloji ve felsefe alanındaki metodlardanfaydalanarak müzikolojinin bilimsel metodları oluşturulmuştur. Tarihselçalışmalar müzikoloji alanın merkezindedir. Bununla birlikte farklı biliminsanları müzikoloji için değişik çerçeveler çizmiştir. Bugün Guido Adler’insınıflandırması bazı gelişmelere rağmen güncelliğini korumaktadır. Adler 1855yılında Vierteljahrsschrift fürMusikwissenschaft’ın ilk cildinde ‘Müzikolojinin Kapsamı, Yöntemi ve Amacı’(Umfang, Methode und Ziel derMusikwissenschaft) başlıklı yazısında müzikoloji ‘tarihi’ ve ‘sistematik’olarak iki ana başlıkta incelemiştir. Sistematik müzikolojinin araştırmalarısonucunda ortaya çıkan müzikal analiz yöntemleri 20. yüzyılda kayda değergelişmeler kaydetmiştir. Müzikalanaliz müzikalyapının (structure) izahı, müziktekibasit kurucu unsurların çözümlenmesi ve bu bileşenlere ait fonksiyonlarınincelenmesidir. Müzikal ‘yapı’ bir eserin bölümünü, bütünüyle bir eseri, birgrup eser ya da repertuvarı yazılı veya sözlü bir gelenek içinde temsiledebilir. Müzikal analiz sosyolojik, felsefi vedini faktörler gibi dış faktörlerden ayrı olarak teknik anlamda yapılır.Müzikal analizin kapsamı müzikal estetik ve kompozisyon teorisidir. Müzikalanalizde sadece bestelenmiş olan değil, kayıt altına alınan müzikal materyal deincelenebilir. Müzikal analizde yaklaşım ‘tanımlama/tasvir’ ve ‘karşılaştırma’dır.Tanımlamada/Tasvirde eserin ne içerdiği ve nasıl ortaya çıktığı gibi konulararaştırılır. Karşılaştırmada benzerlikler ve farklılıklar incelenir. Müzikalanaliz yöntemleri arasında form analizi, fonksiyon analizi, armonik analiz,Schenker analizi, dizisel müzik analizi, stil analizi, Gestalt Psikolojisi yaklaşımıylaanaliz, yorumbilim (Hermeneutics),bilgi teorisi analizi, pitch-class set analizi,oransal analiz, müzikal göstergebilim, AGenerative Theory of Tonal Music ve karşılaştırmalı metod gibi yöntemlerbulunur. Bu çalışmamızda 20. yüzyılda uygulanan belli başlı müzikal analizyöntemleri hakkında bilgi vermeye çalışacağız.