SERBEST BÖLGELERİN İSTİHDAM ALANI OLARAK  ETKİNLİĞİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME: ANTALYA SERBEST BÖLGESİ ÖRNEĞİ
AN ASSESSMENT OF THE EFFECTIVENESS OF FREE ZONES AS A WORKSPACE: EXAMPLE OF ANTALYA FREE ZONE
Yazar: Namal, Mete Kaan; Çakır, Engin
Dergi: Akademik Hassasiyetler, Vol. 6 No. 11, 2019
Anahtar kelimeler: Free Trade Zones,Employment,Foreign Trade,Import ; Serbest Bölgeler,İstihdam,Dış Ticaret,İthalat

Serbest bölge uygulamaları,ülkelerin dış ticaret ve gümrük mevzuatlarında istisna veya muafiyetleryapmasıyla, birbirleriyle olan ticaretlerini geliştirmek ve kolaylaştırmakmaksadıyla ortaya çıkmıştır. Dünyada serbest bölge benzeri uygulamalar yaklaşık300 yıllık tarihe sahip iken Türkiye’nin gerçek anlamda serbest bölge macerasıise yaklaşık 30 yıllık bir geçmişe sahiptir. Dünyada serbest bölgelerin kurulmanedenleri ülkelerin gelişmişlik düzeylerine ve sosyo-ekonomik yapılarına görefarklı amaçlar taşımaktadır. Genellikle gelişmiş ülkeler sınaî, üretim veistihdamlarını geliştirmekten ziyade ticaretlerini geliştirmek için bubölgelere yönelmişlerdir.  Buna karşıngelişmekte olan ülkeler ise ihracatı, üretimi ve istihdamlarını artırmak gibiamaçlar için serbest bölge uygulamalarına başvurmuşlardır. Gelişmekte olanTürkiye’de ise serbest bölgelerin kuruluşlarında ihracat, üretim ve istihdamıartırmak başlıca amaçlar olarak belirlenmiştir. Türkiye’de 1980’li yıllarınbaşından beridir faaliyet gösteren serbest bölgelerin belirlenen bu amaçları nekadar gerçekleştirdiği ise merak konusu olmaktadır. Türkiye’de serbest bölgelerile ilgili yapılan araştırmaların tümünde serbest bölgelerin istihdama etkisiüzerine bir çalışma yapılmamıştır. Serbest bölgelerle ilgili yapılmış olan bazıaraştırmalarda ise istihdam konusundan kısaca bahsedilmiş ve istihdamaetkisinin her şartta olumlu olduğu ifade edilmiştir. Bu çalışmada, AntalyaSerbest Bölgesi örnekleminde, bölgede faaliyet gösteren firmaların yöneticileriile derinlemesine mülakat yöntemiyle serbest bölgelerin istihdama etkisiincelenmiştir. Araştırma sonucunda ortaya çıkan sorunlar tespit edilerek serbestbölgelerin istihdamı artırmasını sağlayabilecek öneriler sunulmuştur.

Since they bring exceptions or exemptions in foreigntrade and customs legislations of countries, free zone practices have emerged todevelop and facilitate their trade with each other. While free zone-likepractices around the world have a history of nearly 300 years, Turkey's freezone adventure has a history of nearly 30 years in real terms. The reasons forthe establishment of free trade zones in the world vary according to thedevelopment levels and socio-economic structures of the countries. Developedcountries have headed towards to these zones to develop their trade rather thandeveloping their industries, production and employment.  On the other hand, developing countries haveapproached free zone practices to increase their export, production, and employment.For Turkey, which is a developing country, the main purpose for theestablishment of free trade zones has been set as to increase export,production, and employment. It is an object of interest to what extent the freetrade zones operating since the early 1980s in Turkey have achieved thispurpose. There is no study conducted on the effect of free trade zones onemployment among all of the studies related to free trade zones in Turkey. Somestudies conducted on free trade zones have briefly mentioned the employmentissue and it has been stated that the effect of free trade zones on employmentis positive in any case. This study examined, specific to the sample of AntalyaFree Trade Zone, the effect of free trade zones on employment through in-depthinterviews with the managers of the companies operating in the region. The problemsidentified as a result of the study were determined and suggestions that mayenable free trade zones to increase employment were presented.