Türkiye’nin İlk Kanun Hükmünde Kararnameleri
The First Decree Laws of Republic of Turkey
Yazar: Angın, Cem
Dergi: Gazi İktisat ve İşletme Dergisi, Vol. 6 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Public Administration ; Kamu Yönetimi ; Neoliberalism,Public Administration,Decree-Laws ; Kamu Yönetimi,Kanun Hükmünde Kararname,Neoliberalizm

Süre, amaç ve konusu yasamaorganı tarafından çıkarılan bir yetki yasasıyla belirlenen, Bakanlar Kurulununyasama organından veya doğrudan anayasadan aldığı bir yetkiye dayanarak yapmışolduğu, kanuna denk sayılan ve geniş çaplı düzenleyici bir araç olan KanunHükümde Kararname (KHK) müessesi Türkiye’de 1971 yılında yapılan anayasadeğişikliği ile hukuksal-yönetsel hayatımıza dahil olmuştur. Bu dahil oluşunardından KHK’lar Türkiye’nin siyasal, yönetsel, hukuksal ve ekonomikyaşantısında çok önemli bir yere sahip olmuş, her dönemde ve her siyasaliktidar tarafından çok sık kullanılan bir müessese haline gelmiştir. Çalışma,yaklaşık yarım asırlık bir ömre sahip olmuş olan KHK’ların Türkiye tarihindeyaşanan birçok önemli değişim-dönüşüme aracılık etmesi ve hali hazırda halayoğun olarak gündemde olması nedeniyle önemli görülerek ele alınmıştır.Çalışmada amaç Türkiye’de KHK müessesenin tarihçesini, çıkarılan ilk KHK’larıve bu KHK’larla devlette yaşanan değişim-dönüşümü ortaya koymaktır. Bukapsamda, Türkiye’de çıkarılan ilk KHK’ların kapitalizmin neoliberal evresinegeçişte önemli bir araç haline gelerek devlette yaşanan değişim-dönüşümün adetaasli aracı haline geldiği ileri sürülmüştür. Çalışma sonucunda varsayımıdestekler nitelikte olan: Türkiye’nin ilk KHK’larının bir yandan ekonomiyi biryandan da kamu personel rejimini neoliberalize ettiği bulgusuna ulaşılmıştır.Çalışmada ilk önce kısaca tarihsel açıdan KHK müessesi ele alınacak, ardındanTürkiye’nin ilk KHK’larının (1972-1980 yılları arasında çıkarılan 34 KHK),kapitalizmin neoliberal evresine geçiş döneminde (1972-1980 yılları arasındakidönem) hangi alanları değişim-dönüşüme uğrattığı ortaya koyulacaktır.

Decree Laws identified by an empowering act whoseduration, purpose and subject are issued by legislative organ, which Council ofMinisters issues based on the authority granted by legislative organs ordirectly from the constitution, are corresponding to law are extensivelyregulatory and were introduced to our legal-administrative life with Turkey’sconstitutional amendment in 1971. The Decree Laws have had a significant rolein political, administrative, legal and economic life in Turkey after itsintroduction and they became a practice commonly employed in each era and byevery government. This study was carried out considering the decree laws whichhave been present for about half a century and are important since they havecaused many significant alteration-transformation happened in the history ofTurkey and have remained on the agenda. This study aims to put forth thehistory of decree laws in Turkey, the first decree laws issued and thealteration-transformation which occurred in Turkey due to these decree laws. Inthis regard, it was suggested that the first decree laws issued in Turkey hadbecome a significant instrument in the period of transition to neoliberal phaseof capitalism and the main instrument of the alteration-transformation whichoccurred in the state. As a result of the study, we acquired the finding thatthe first decree laws in Turkey had neoliberalized both the economy and thecivil servant regime, which supports the hypothesis. Firstly, this studyaddresses the brief history of decree laws, then puts forth which areas werealtered and transformed by the first decree laws (34 decree laws issued between1972-1980) during the period of transition to neoliberal phase of capitalism(the period between 1972-1980).