Orman Yollarında Kazı-Dolgu Miktarlarının Hesaplanmasında Topoğrafik Harita Tabanlı Geleneksel Yöntem ile Bilgisayar Destekli Yöntemin Karşılaştırılması
Comparison of Topographical Map Based Traditional Method and Computer-Assisted Method in Calculation of Cut-Fill Volumes in Forest Roads
Yazar: Şentürk, Necmettin; Akgül, Mustafa; Öztürk, Tolga; Akay, Anıl Orhan
Dergi: Bartın Orman Fakültesi Dergisi, Vol. 20 No. 3, 2018
Anahtar kelimeler: Orman yolları,sayısal arazi modeli,kazı-dolgu hacmi,geometrik parametreler. ; Forest road,cut-fill volumes,digital terrain model,geometrical parameters

Bu çalışmada, topoğrafik harita tabanlıgeleneksel yöntem ve bilgisayar destekli yöntemle yürütülen yol projelendirmeçalışmalarının, geometrik unsurları tanımlanan bir orman yolunda kazı-dolgumiktarlarını hesaplamadaki etkinlikleri karşılaştırılmıştır. Bu amaçla çalışmaalanı olarak İstanbul ili Sultanbeyli sınırları içerisindeki 789 m uzunluğundageleneksel yöntemle planlanan normal B tipi orman yolu incelenmiştir. Bilgisayar-destekli yöntem uygulamasında, farklıprojelendirme kriterleri dikkate alınarak ortaya çıkacak kazı-dolgu oranlarınınbelirlenmesi aşamasında Autocad Civil 3D yazılımı kullanılmıştır. Kazı ve dolgu oranlarının farklılaşmasıgüzergâhtaki yatay kurpların büyüklüklerine ve enkesit sıklığına bağlı olarakdeğişebilmektedir. Bu nedenle öncelikle gelenekselyöntemle oluşturulan yol güzergâhındaki some noktaları sabit kalacak şekilde,AutoCAD Civil 3D ortamında yatay kurp parametreleri (proje tasarım hızı veorman yollarında kullanılan minimum ve maksimum yatay kurp yarıçapları)tanımlanarak otomatik olarak kurp genişlikleri belirlenmiştir. İkinci aşamadaise hem geleneksel hem de bilgisayar destekli yöntem kullanılarak üç farklışekilde kazı dolgu hesaplaması yapılmıştır: 1) 65 adet enkesit noktası için, 2)5 m’de bir alınan enkesit noktaları için ve 3) 10 m’de bir alınan enkesit noktalarıiçin. Yatay kurp parametrelerinin ve enkesitlerin klasik yöntemle belirlenmesisonucu kazı-dolgu hacmi enkesit aralığının 10 m olması durumunda net kazı hacmi140 m3 iken, 5 m aralık için 150 m3 olarakhesaplanmıştır. Yatay kurp parametrelerinin bilgisayar destekli kararverilmesi, enkesitlerin ise geleneksel yöntemle çizilmesi durumunda, 10 maralıklı enkesitlerde 80 m3 ve 5 aralıklı enkesitlerde 40 m3kazı-dolgu hacmi hesaplanmıştır. Çalışma sonuçları, kazı-dolgu hacimlerininhesaplanması için yatay yol geometrik parametrelerinin belirlenmesindebilgisayar tabanlı karar destek sistemlerinin kullanılması durumunda, gerçeğedaha yakın sonuçların elde edildiğini ortaya koymaktadır.

In this study, the effectiveness oftopographical map based traditional method and computer-assisted method wascompared in calculation of cut and fill volumes in a sample forest road withknown geometric elements.  For thispurpose, 789 m of normal B type forest road, which was planned by usingtraditional method in the boundaries of Sultanbeyli in Istanbul, wasinvestigated. Autocad Civil 3D software was used to determine the cut-fillratios by considering different projecting criteria in application ofcomputer-assisted method. The differentiation of the cut-fill ratios may varydepending on the size of the horizontal curves and the cross-section densityalong the roadway. Thus, firstly, the sizes of horizontal curves were definedin AutoCAD Civil 3D environment by defining some of the horizontal curveparameters (i.e. project design speed and minimum and maximum radius of horizontalcurves used in forest roads) while keeping the original intersection points ofthe roads designed by traditional method. In the second stage, by taking intoaccount of both traditional and computer-assisted methods, cut-fillcalculations were made in three different ways: 1) for 65 cross-sections, 2)for  cross-sections  5 m intervals, and3)  for cross-sections with 10 m intervals.. Determinationof horizontal curve parameters and cross sections by traditional method, the  net cut volume was calculated as 140 m3in the case of cross section of 10 m intervals, while it was calculated as 150m3 for 5 mintervals. In the case of computerizeddecision making of horizontal curves and cross sectioning by traditional method,80 m3 and at 40 m3 of net cut volume was calculated incross sections of 10 m intervals and in cross sections at 5 intervals, respectively.The results of the study showed that more realistic results can be achievedwhen using computer based decision-support systems in the determination of thehorizontal road geometric parameters for calculating the cut-fill volumes.