Yangın Gözetleme Kuleleri Konumlarının Uygunluğunun Değerlendirilmesi (Ilgaz Orman İşletme Müdürlüğü Örneği)
Yangın Gözetleme Kuleleri Konumlarının Uygunluğunun Değerlendirilmesi (Ilgaz Orman İşletme Müdürlüğü Örneği)
Yazar: Kudu, Uğur Melih; Buğday, Ender
Dergi: Bartın Orman Fakültesi Dergisi, Vol. 21 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Forest Industry Engineering ; Orman Endüstri Mühendisliği ; Görünürlük analizi,Orman yangını,Yangın gözetleme kulesi,Ilgaz

Ormanlarınkorunmasına hizmet eden birçok birim bulunmaktadır. Bunlardan yaygın olarakkullanılan tesislerden biri yangın gözetleme kuleleri (YGK) dir. YGK yangınınhenüz başlama evresinde erken bilgi vermesi sebebiyle çok etkilidir. YGKlokasyonları itibariyle sorumluluk alanına hâkim olmak ve azami seviyede alanıgörmek üzere inşa edilmektedir. Bu sebeple, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS)yardımıyla önceden belirlenmiş kriterler ışığında YGK yapımından önceihtiyaçlar seviyelerine göre bir hiyerarşik sıralama veya gruplamaylaönceliklere göre belirlenmeli ve en fazla alanı görebilecek şekilde lokasyonlartespit edilmelidir. Bu yürütülen yöntem, mevcut olan YGK lokasyonlarının daortaya konması amaçlı olarak ayrıca kullanılabilecek bir yaklaşımdır. Bu çalışmada, öncelikleYGK lokasyonlarından görebilen alanlar CBS yardımıyla tespit edilerek YGKetkinliği değerlendirilmiştir. Sonra, YGK ihtiyacı olabilecek alanları tespitetmek amacıyla; ormanlık alanlar, yollara olan mesafe ve yükseklik kriterlerinegöre ağırlıklı çoklu kriter analizi yapılmış ve sonuç olarak ihtiyaç seviyeleriüç grupta (düşük, orta ve yüksek) haritalandırılarak ifade edilmiştir.  Çalışma alanı sınırları (toplam 205,258.4 ha)içerisinde 86,785.6 ha (%42) alanın görülebildiği, 118,472.8 ha (%58) alanınise YGK’lar tarafından görülemediği tespit edilmiştir. Çalışma alanında ihtiyaçseviyelerine göre yapılan analizde Karakaya YGK lokasyonunun değişmesidurumunda daha çok alanın görülebileceğinden hareketle simülasyon yapılmıştır.Simulasyon sonucunda en uygun lokasyonun, Karakaya YGK lokasyonunun 2,089 myükseltiden kuzeybatı istikametine 1,028 m uzaklıkta yer alan ve 2,138 myükseltiye taşınması halinde %44 (90,666.3 ha) oranında görülebilen alanaisabet ettiği tespit edilmiştir. Günümüzde CBS tekniklerinin ve yazılımlarınınyaygınlaşması sayesinde daha verimli, tutarlı ve kısa sürede sonuçlar eldeedilebilmektedir. Ormancılık koruma faaliyetlerinde yapılacak planlamaçalışmalarında, belirlenen hedeflere en uygun şekilde hizmet edecek YGK lokasyontespitinde CBS imkanlarından pratik bir şekilde faydalanılabileceği ve buçalışmada benimsenen kriter ve yaklaşımların uygulanabileceği düşünülmektedir.

Ormanlarınkorunmasına hizmet eden birçok birim bulunmaktadır. Bunlardan yaygın olarakkullanılan tesislerden biri yangın gözetleme kuleleri (YGK) dir. YGK yangınınhenüz başlama evresinde erken bilgi vermesi sebebiyle çok etkilidir. YGKlokasyonları itibariyle sorumluluk alanına hâkim olmak ve azami seviyede alanıgörmek üzere inşa edilmektedir. Bu sebeple, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS)yardımıyla önceden belirlenmiş kriterler ışığında YGK yapımından önceihtiyaçlar seviyelerine göre bir hiyerarşik sıralama veya gruplamaylaönceliklere göre belirlenmeli ve en fazla alanı görebilecek şekilde lokasyonlartespit edilmelidir. Bu yürütülen yöntem, mevcut olan YGK lokasyonlarının daortaya konması amaçlı olarak ayrıca kullanılabilecek bir yaklaşımdır. Bu çalışmada, öncelikleYGK lokasyonlarından görebilen alanlar CBS yardımıyla tespit edilerek YGKetkinliği değerlendirilmiştir. Sonra, YGK ihtiyacı olabilecek alanları tespitetmek amacıyla; ormanlık alanlar, yollara olan mesafe ve yükseklik kriterlerinegöre ağırlıklı çoklu kriter analizi yapılmış ve sonuç olarak ihtiyaç seviyeleriüç grupta (düşük, orta ve yüksek) haritalandırılarak ifade edilmiştir.  Çalışma alanı sınırları (toplam 205,258.4 ha)içerisinde 86,785.6 ha (%42) alanın görülebildiği, 118,472.8 ha (%58) alanınise YGK’lar tarafından görülemediği tespit edilmiştir. Çalışma alanında ihtiyaçseviyelerine göre yapılan analizde Karakaya YGK lokasyonunun değişmesidurumunda daha çok alanın görülebileceğinden hareketle simülasyon yapılmıştır.Simulasyon sonucunda en uygun lokasyonun, Karakaya YGK lokasyonunun 2,089 myükseltiden kuzeybatı istikametine 1,028 m uzaklıkta yer alan ve 2,138 myükseltiye taşınması halinde %44 (90,666.3 ha) oranında görülebilen alanaisabet ettiği tespit edilmiştir. Günümüzde CBS tekniklerinin ve yazılımlarınınyaygınlaşması sayesinde daha verimli, tutarlı ve kısa sürede sonuçlar eldeedilebilmektedir. Ormancılık koruma faaliyetlerinde yapılacak planlamaçalışmalarında, belirlenen hedeflere en uygun şekilde hizmet edecek YGK lokasyontespitinde CBS imkanlarından pratik bir şekilde faydalanılabileceği ve buçalışmada benimsenen kriter ve yaklaşımların uygulanabileceği düşünülmektedir.