hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Dilini Kesmek: Ortak Atasözlerin Hikâyeleri: Fârsî-Kurmancî-Zazakî 9
Dilini Kesmek: Ortak Atasözlerin Hikâyeleri: Fârsî-Kurmancî-Zazakî 9
Yazar: Çiftçi, Hasan; Çiftçi, Hasan
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 7 No. 13, 2021
Anahtar kelimeler: ortak atasözleri,Farsça,Kurmancî,Zazakî atasözleri

ÖzetBu makale karşılaştırmalı halk edebiyatıyla ilgilidir. Ortadoğu halklarının dillerinden Farsça, Kurmancî ve Zazakî’de ortak atasözlerinin hikâyelerini ve kaynaklarını konu edinmektedir. Yer yer atasözleriyle ortak olan Arapça ve Türkçe atasözlerine de yer verilecektir. Atasözleri halkların tarihi süreçte şekillenen yaşam biçimini, adet ve geleneklerini ifade eden yasalar hükmündedir. Atasözleri yüzyılların geçmesiyle şekillenir ve toplumun ahlâkî, dinî ve dünyevî değerlerini ifade ederler. Toplumun tarihsel kültürünü kuşaktan kuşağa aktarırlar.Bu makale ve aynı konuyla ilgili seri halde yayımlanacak diğer makaleler gibi adı geçen Müslüman halkların düşünsel, dilsel ve kültürel ortak değerlerine de ışık tutacaktır.

ÖzetBu makale karşılaştırmalı halk edebiyatıyla ilgilidir. Ortadoğu halklarının dillerinden Farsça, Kurmancî ve Zazakî’de ortak atasözlerinin hikâyelerini ve kaynaklarını konu edinmektedir. Yer yer atasözleriyle ortak olan Arapça ve Türkçe atasözlerine de yer verilecektir. Atasözleri halkların tarihi süreçte şekillenen yaşam biçimini, adet ve geleneklerini ifade eden yasalar hükmündedir. Atasözleri yüzyılların geçmesiyle şekillenir ve toplumun ahlâkî, dinî ve dünyevî değerlerini ifade ederler. Toplumun tarihsel kültürünü kuşaktan kuşağa aktarırlar.Bu makale ve aynı konuyla ilgili seri halde yayımlanacak diğer makaleler gibi adı geçen Müslüman halkların düşünsel, dilsel ve kültürel ortak değerlerine de ışık tutacaktır.
Diwanê Mela Mehmet Demirbaş dı Pêğemberi
Diwanê Mela Mehmet Demirbaş dı Pêğemberi
Yazar: Apuhan, Danyal
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 7 No. 13, 2021
Anahtar kelimeler: Mela Mehmet Demirbaş,Zazaki,Diwan,Edebiyato Klasik,Pêğemberi.

Nuşteyê Zazaki kem ê. O semed ra xebat ki qay Zazaki vıraziyeni hemeyê erjaye yê. Mela Mehmet Demirbaş, Edebiyatê Zazaki dı hema nêameyo şınasnayiş, labelê esero ki yı nuşt semedi ay ra wu şınasnayiş keno heqı. Diwano ki bı destnuştayê nusiyo, tezê doktora dı qısmo pancın dı ca diyo cı. Ena maqale dı ma tezê doktora esas gureta. Şair; qay fehmkerdışê mewzuyan, Quran u hedis referans mojnano ra, menawa ki dormaleyê şexsiyetani tarixi, şeyx u aliman u pêğemberi usn. dı ameya meydan; aynan ra istifade biya. Ena maqale, pêğemberi ki diwanê Mela Mehmet Demirbaş dı viyerti derheqi aynan a. Demirbaş diwan dı 16 pêğember u Xızır u Zulkarneyn ra behs kerdo (derheqi in wırdan dı pêğember ê ya weliyullah ê qet‘i yew qerar çiniyo). Şair, goreyê dinê İslam pêğemberan ra behs kerdo.

Nuşteyê Zazaki kem ê. O semed ra xebat ki qay Zazaki vıraziyeni hemeyê erjaye yê. Mela Mehmet Demirbaş, Edebiyatê Zazaki dı hema nêameyo şınasnayiş, labelê esero ki yı nuşt semedi ay ra wu şınasnayiş keno heqı. Diwano ki bı destnuştayê nusiyo, tezê doktora dı qısmo pancın dı ca diyo cı. Ena maqale dı ma tezê doktora esas gureta. Şair; qay fehmkerdışê mewzuyan, Quran u hedis referans mojnano ra, menawa ki dormaleyê şexsiyetani tarixi, şeyx u aliman u pêğemberi usn. dı ameya meydan; aynan ra istifade biya. Ena maqale, pêğemberi ki diwanê Mela Mehmet Demirbaş dı viyerti derheqi aynan a. Demirbaş diwan dı 16 pêğember u Xızır u Zulkarneyn ra behs kerdo (derheqi in wırdan dı pêğember ê ya weliyullah ê qet‘i yew qerar çiniyo). Şair, goreyê dinê İslam pêğemberan ra behs kerdo.
Mamekiye de Durımê Zonê Zazaki
Mamekiye de Durımê Zonê Zazaki
Yazar: Arslan, İlyas
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 7 No. 13, 2021
Anahtar kelimeler: Zazaki,Kırmancki,Dımıli,Dersim,Zonê ke tenge derê

Çıxa ke Tırkiya de 2-3 milion Zazay weşiya xo ramenê, oncia ki Zonê Zazaki tenge dero. Riê dina de zofe zoni tenge derê. Na mesela de taê vurnaoẋi (bedelnaoẋ) enternasyonalê, taê ki lokaliê.  Serunê peenu de eve siyasetê globalizm zoniyê ke resmi niyê, nênuşiye ya ki nêverdi-yo bınuşiyê tariye de mendê, taê bi vindi, taê ki nêẓdi benê vindi.  Fêl u emele na kari Mame-kiye de Zonê Zazaki analiz bıkero, sene tesiri na tenge kenê gıran ya ki kenê senık, nine areze bıkero. Zerê Mamekiye de iyê ke Zazaki qesey kenê, zonê xo çıtur vinenê, sene qıymet danê cı eve anketu pêmino. Na anket de taê perşi eve direkt ciavu (seçmeli), taê ki fikir perskerdena ra saniyê pê. 18 seru ra qız kesu de na anketi nêvıraẓiye, çı ke i zon nêzonenê. Tespitê ke anketu ra veciyê eve kriterunê UNESCO serva zoniyê ke tenge derê, analiz biyê. Na kar Zazau pêrune sero nê, teyna Zazaunê Mamekiye sero vıraẓiyo.

Çıxa ke Tırkiya de 2-3 milion Zazay weşiya xo ramenê, oncia ki Zonê Zazaki tenge dero. Riê dina de zofe zoni tenge derê. Na mesela de taê vurnaoẋi (bedelnaoẋ) enternasyonalê, taê ki lokaliê.  Serunê peenu de eve siyasetê globalizm zoniyê ke resmi niyê, nênuşiye ya ki nêverdi-yo bınuşiyê tariye de mendê, taê bi vindi, taê ki nêẓdi benê vindi.  Fêl u emele na kari Mame-kiye de Zonê Zazaki analiz bıkero, sene tesiri na tenge kenê gıran ya ki kenê senık, nine areze bıkero. Zerê Mamekiye de iyê ke Zazaki qesey kenê, zonê xo çıtur vinenê, sene qıymet danê cı eve anketu pêmino. Na anket de taê perşi eve direkt ciavu (seçmeli), taê ki fikir perskerdena ra saniyê pê. 18 seru ra qız kesu de na anketi nêvıraẓiye, çı ke i zon nêzonenê. Tespitê ke anketu ra veciyê eve kriterunê UNESCO serva zoniyê ke tenge derê, analiz biyê. Na kar Zazau pêrune sero nê, teyna Zazaunê Mamekiye sero vıraẓiyo.
Şîrîn Şîrîn Were/Biye/Gel: Ortak Atasözlerin Hikâyeleri: Fârsî-Kurmancî-Zazakî-10
Şîrîn Şîrîn Were/Biye/Gel: Ortak Atasözlerin Hikâyeleri: Fârsî-Kurmancî-Zazakî-10
Yazar: Çiftçi, Hasan
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 7 No. 14, 2021
Anahtar kelimeler: Atasözlerinin hikâyeleri,ortak atasözleri,Farsça,Kurmancî,Zazakî atasözleri.,Atasözlerinin hikâyeleri, ortak atasözleri, Farsça, Kurmancî, Zazakî atasözleri.

Bu makale karşılaştırmalı halk edebiyatıyla ilgilidir. Ortadoğu halklarının dillerinden Farsça, Kurmancî ve Zazakî’de ortak atasözlerinin hikâyelerini ve kaynaklarını konu edinmektedir. Yer yer atasözleriyle ortak olan Arapça ve Türkçe atasözlerine de yer verilecektir. Atasözleri halkların tarihi süreçte şekillenen yaşam biçimini, adet ve geleneklerini ifade eden yasalar hükmündedir. Atasözleri yüzyılların geçmesiyle şekillenir ve toplumun ahlâkî, dinî ve dünyevî değerlerini ifade ederler. Toplumun tarihsel kültürünü kuşaktan kuşağa aktarırlar.Bu makale ve aynı konuyla ilgili seri halde yayımlanacak diğer makaleler gibi adı geçen Müslüman halkların düşünsel, dilsel ve kültürel ortak değerlerine de ışık tutacaktır.

Bu makale karşılaştırmalı halk edebiyatıyla ilgilidir. Ortadoğu halklarının dillerinden Farsça, Kurmancî ve Zazakî’de ortak atasözlerinin hikâyelerini ve kaynaklarını konu edinmektedir. Yer yer atasözleriyle ortak olan Arapça ve Türkçe atasözlerine de yer verilecektir. Atasözleri halkların tarihi süreçte şekillenen yaşam biçimini, adet ve geleneklerini ifade eden yasalar hükmündedir. Atasözleri yüzyılların geçmesiyle şekillenir ve toplumun ahlâkî, dinî ve dünyevî değerlerini ifade ederler. Toplumun tarihsel kültürünü kuşaktan kuşağa aktarırlar.Bu makale ve aynı konuyla ilgili seri halde yayımlanacak diğer makaleler gibi adı geçen Müslüman halkların düşünsel, dilsel ve kültürel ortak değerlerine de ışık tutacaktır.
بنه‌ماڵه‌ی مه‌ولانا خالیدی نەقشبەندی له‌ به‌ڵگه‌نامه‌كانی عوسمانیدا
بنه‌ماڵه‌ی مه‌ولانا خالیدی نەقشبەندی له‌ به‌ڵگه‌نامه‌كانی عوسمانیدا
Yazar: Ahmad, Hemin Omar
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 7 No. 14, 2022
Anahtar kelimeler: بنەماڵەی مەولانا خالیدی نەقشبەندی,مەحموود ساحێب,كچی مەولانا,كوڕی مەولانا,ستی خانمی هاوسەری مەولانا

بێگومان تا ئێستا بە زۆر لە زمانان چەندین تێز و توێژینەوەی ئەكادیمی و كتێب لەسەر ژیان و بەرهەمەكانی مەولانا خالیدی نەقشبەندی نووسراون و چەند لایەنی ژیانی ئەو ڕابەر و كەسایەتییە ڕوونكراوەتەوە، بەڵام وەك پێویست ئاوڕ لە خێزان و منداڵ و كەس و كارەكەی نەدراوەتەوە. بەو پێیەی كۆتایی ژیانی مەولانا لە شام بووە و بەشێكی دیاری بنەماڵەكەی لەوێ نیشتەجێ بوونە، ئەو دەڤەرەش بەشێكی ژێر دەستەڵاتی عوسمانییەكان بووە، بۆیە زانیاری لەبارەی كەس و كار و بنەماڵە و بەشێك لە خەلیفەكانی و خانەقاكانی لە شوێنە جیاوازەكانی وڵاتانی ئیسلامی لەناو ئەرشیڤخانەی عوسمانی دەبینرێت. لەم ڕووەوە چەند لایەنێكی ژیانی هەر یەكە لە مەحموود ساحێبی برای، محەمەد ئەسعەدی برازای، نەجمەددین ئەفەندی كوڕی، فاتیمەخانی كچی و ستی خانمی هاوسه‌ری لەبەر ڕۆشنایی بەڵگە ڕەسمی و كارگێڕییەكانی ئەرشیڤخانەی عوسمانی خراونەتەڕوو و بە گوێرەی پێویستی زانستی، زانیارییەكانی پێشووتر ڕاستكراونەتەوە یان پشتگیری كراون و یانیش زانیاری تازەیان خراوەتەسەر.

بێگومان تا ئێستا بە زۆر لە زمانان چەندین تێز و توێژینەوەی ئەكادیمی و كتێب لەسەر ژیان و بەرهەمەكانی مەولانا خالیدی نەقشبەندی نووسراون و چەند لایەنی ژیانی ئەو ڕابەر و كەسایەتییە ڕوونكراوەتەوە، بەڵام وەك پێویست ئاوڕ لە خێزان و منداڵ و كەس و كارەكەی نەدراوەتەوە. بەو پێیەی كۆتایی ژیانی مەولانا لە شام بووە و بەشێكی دیاری بنەماڵەكەی لەوێ نیشتەجێ بوونە، ئەو دەڤەرەش بەشێكی ژێر دەستەڵاتی عوسمانییەكان بووە، بۆیە زانیاری لەبارەی كەس و كار و بنەماڵە و بەشێك لە خەلیفەكانی و خانەقاكانی لە شوێنە جیاوازەكانی وڵاتانی ئیسلامی لەناو ئەرشیڤخانەی عوسمانی دەبینرێت. لەم ڕووەوە چەند لایەنێكی ژیانی هەر یەكە لە مەحموود ساحێبی برای، محەمەد ئەسعەدی برازای، نەجمەددین ئەفەندی كوڕی، فاتیمەخانی كچی و ستی خانمی هاوسه‌ری لەبەر ڕۆشنایی بەڵگە ڕەسمی و كارگێڕییەكانی ئەرشیڤخانەی عوسمانی خراونەتەڕوو و بە گوێرەی پێویستی زانستی، زانیارییەكانی پێشووتر ڕاستكراونەتەوە یان پشتگیری كراون و یانیش زانیاری تازەیان خراوەتەسەر.
Kêşeya Wergera Biwêj û Gotinên Pêşiyan di navbera Tirkî û Kurdî de
Kêşeya Wergera Biwêj û Gotinên Pêşiyan di navbera Tirkî û Kurdî de
Yazar: Aykaç, Yakup
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 7 No. 14, 2022
Anahtar kelimeler: Werger,wergera tirkî bo kurdî,biwêj,gotinên pêşiyan,Mona Baker.

Biwêj û gotinên pêşiyan perçeyek ji malê gelê xwe ne. Ji ber ku her neteweyek xwedî taybetmendiyên xusûsî ne, lewma jî di navbera her neteweyekê de ji her aliyê ve cihêtî peyda dibin. Gava ku ew cihêtî bê li ser karê wergerê hingê girîngiya biwêj û gotinên pêşiyan bêtir derdikeve holê. Çunkî yek ji xalên herî girîng di wergerê de kultur e ku divê wergêr vê yekê li ber çavan bigire û bala xwe bide ser. Dikare bê gotin ku yek ji wan cihên kulturî ku wergêr asê dibe, hêmanên wek biwêj û gotinên pêşiyan in. Ji ber vê yekê, armanca vê nivîsarê di çarçoveya biwêj û gotinên pêşiyan de diyarkirina kêşeya wergerê ye. Di biwara wergerê de gelek rê û rêbaz hene ku ji wan a li ser wergera biwêj û gotinên pêşiyan zîq bûye metodolojiya M. Bakerê ye. Lewma em jî di nav sînorên tirkî û kurdî/kurmancî de li dor metodolojiya M. Bakerê li ser kêşeya wergera biwêj û gotinên pêşiyan hûr bûn. Li gor vê rêbazê, bi mînakan, me biwêj û gotinên pêşiyan ên herdu zimanan li gor hevtayiyên xwe dabeş kirin. Di dawiyê de jî ji bo wergereke baş hin pêşniyaz û tesbît kirin.

Biwêj û gotinên pêşiyan perçeyek ji malê gelê xwe ne. Ji ber ku her neteweyek xwedî taybetmendiyên xusûsî ne, lewma jî di navbera her neteweyekê de ji her aliyê ve cihêtî peyda dibin. Gava ku ew cihêtî bê li ser karê wergerê hingê girîngiya biwêj û gotinên pêşiyan bêtir derdikeve holê. Çunkî yek ji xalên herî girîng di wergerê de kultur e ku divê wergêr vê yekê li ber çavan bigire û bala xwe bide ser. Dikare bê gotin ku yek ji wan cihên kulturî ku wergêr asê dibe, hêmanên wek biwêj û gotinên pêşiyan in. Ji ber vê yekê, armanca vê nivîsarê di çarçoveya biwêj û gotinên pêşiyan de diyarkirina kêşeya wergerê ye. Di biwara wergerê de gelek rê û rêbaz hene ku ji wan a li ser wergera biwêj û gotinên pêşiyan zîq bûye metodolojiya M. Bakerê ye. Lewma em jî di nav sînorên tirkî û kurdî/kurmancî de li dor metodolojiya M. Bakerê li ser kêşeya wergera biwêj û gotinên pêşiyan hûr bûn. Li gor vê rêbazê, bi mînakan, me biwêj û gotinên pêşiyan ên herdu zimanan li gor hevtayiyên xwe dabeş kirin. Di dawiyê de jî ji bo wergereke baş hin pêşniyaz û tesbît kirin.
نامه‌ی ۱۲۳ نفر از درویشان و منسوبان شیخ علی خالص طالبانی در شهر سنندج به دولت عثمانی
نامه‌ی ۱۲۳ نفر از درویشان و منسوبان شیخ علی خالص طالبانی در شهر سنندج به دولت عثمانی
Yazar: Ahmad, Hemin Omar
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 8 No. 15, 2022
Anahtar kelimeler: City of Sina,Iran State,Ottoman State,Qadri Order,Sheikh Ali Khalis Kirkuki

At the end of the nineteenth century and the final days of Ottoman authority, the border areas between the state of Iran and Ottoman empire experienced severe tensions. Part of the population under the power of Iran sought to be ruled by Ottoman authority due to the pressure of Iranian Shia government. The city of Sina (Sanandaj) was one of the cities from which some families of scholars had immigrated to Baghdad and Istanbul. This document of Ottoman archive which dates back to 1911 shows the effect of Qadri order led by the family of Sheikh Abdulrahman Talabani from Kirkuk whose followers in Sina required Ottoman Empire to accept them as the followers of the state. Among them, there were the Mufti of the city and 122 other figures of Sheikh and dervishes of the order.

At the end of the nineteenth century and the final days of Ottoman authority, the border areas between the state of Iran and Ottoman empire experienced severe tensions. Part of the population under the power of Iran sought to be ruled by Ottoman authority due to the pressure of Iranian Shia government. The city of Sina (Sanandaj) was one of the cities from which some families of scholars had immigrated to Baghdad and Istanbul. This document of Ottoman archive which dates back to 1911 shows the effect of Qadri order led by the family of Sheikh Abdulrahman Talabani from Kirkuk whose followers in Sina required Ottoman Empire to accept them as the followers of the state. Among them, there were the Mufti of the city and 122 other figures of Sheikh and dervishes of the order.
Îmkanên Dimilî yên Xweparastinê û Hêza wê ya Jîyanê li Herêma Dîyarbekirê
Îmkanên Dimilî yên Xweparastinê û Hêza wê ya Jîyanê li Herêma Dîyarbekirê
Yazar: Yıldız, Ayhan
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 8 No. 16, 2022
Anahtar kelimeler: zazaca,unesco,ölü diller,devlet imkanları

Zazaca bir dil veya lehçe olarak ve Zazaca konuşucuları etnik aidiyet açısından Kurmanc, Soran ve yabancı araştırmacılar arasında yaklaşık yüz yıldır tartışma konusu olarak literatürde yer almaktadır. Zazaca konuşucuların büyük bir kısmı Diyarbakır ve çevresinde Kurmanclarla içiçe yaşamaktadırlar. Zazacanın zor durumu karşısında bazı edîp ve bilim insanı, kendi az ve sınırlı imkanlarıyla 1990’lı yıllardan bu yana burada Zazacanın korunması ve geliştirilmesi için çalışmaktadırlar.  Türkiye Cumhuriyeti Devleti, 2000’li yıllardan sonra resmi olan üniversite, okul ve yayın kurum ve imkanlarıyla Zazaca'yı desteklemektedir. Ne var ki Zazaca'nın gerileme ve zayıflamasının önüne geçilememiştir. UNSCO, bir raporunda Zazaca'yı hayatî tehlike altında olan bir dil olarak kaydetti.Bu yüzden bu çalışma, Zazaca'nın Diyarbakır ve çevresindeki gerçek durumunu, sahaya inerek, sözlü ve yazılı veriler toplayarak, görüşme ve gözlem teknikleriyle göz önüne sermeyi amaç edindi. Bu şekilde bu alandaki bilimsel çalışmalara bir katkı yapmayı amaçlamaktadır. Araştırmanın sonucunda elde edilen bulgulara göre Zazaca'yı destekleyen kişisel, toplumsal, kurumsal ve develete ait imkanlara rağmen Zazaca'nın hayatta kalma gücü azdır ve bu bölgede tehlike altındadır.

Zazaca bir dil veya lehçe olarak ve Zazaca konuşucuları etnik aidiyet açısından Kurmanc, Soran ve yabancı araştırmacılar arasında yaklaşık yüz yıldır tartışma konusu olarak literatürde yer almaktadır. Zazaca konuşucuların büyük bir kısmı Diyarbakır ve çevresinde Kurmanclarla içiçe yaşamaktadırlar. Zazacanın zor durumu karşısında bazı edîp ve bilim insanı, kendi az ve sınırlı imkanlarıyla 1990’lı yıllardan bu yana burada Zazacanın korunması ve geliştirilmesi için çalışmaktadırlar.  Türkiye Cumhuriyeti Devleti, 2000’li yıllardan sonra resmi olan üniversite, okul ve yayın kurum ve imkanlarıyla Zazaca'yı desteklemektedir. Ne var ki Zazaca'nın gerileme ve zayıflamasının önüne geçilememiştir. UNSCO, bir raporunda Zazaca'yı hayatî tehlike altında olan bir dil olarak kaydetti.Bu yüzden bu çalışma, Zazaca'nın Diyarbakır ve çevresindeki gerçek durumunu, sahaya inerek, sözlü ve yazılı veriler toplayarak, görüşme ve gözlem teknikleriyle göz önüne sermeyi amaç edindi. Bu şekilde bu alandaki bilimsel çalışmalara bir katkı yapmayı amaçlamaktadır. Araştırmanın sonucunda elde edilen bulgulara göre Zazaca'yı destekleyen kişisel, toplumsal, kurumsal ve develete ait imkanlara rağmen Zazaca'nın hayatta kalma gücü azdır ve bu bölgede tehlike altındadır.
Estetîk û Çavkaniya Wê  di Nêrîna Hunerî ya Melayê Cizîrî de
Estetîk û Çavkaniya Wê  di Nêrîna Hunerî ya Melayê Cizîrî de
Yazar: Eminoğlu, Nevzat; Ahmad, Hemin Omar
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 8 No. 15, 2022
Anahtar kelimeler: edebiyat,estetîk,şiîr,Melayê Cizîrî

Estetik, klasik edebiyatta yüzyıllar boyunca edip ve şairlerin bu konudaki görüş ve duygularını dile getirdikleri temel konulardan biri olmuştur. Bu kavram, güzel ve güzelliği ifade eder. Maddenin bileşiminin güzelliğinden yüce güzelliğe veya Wacib’ul-Vücud'a kadar geniş bir anlam içerir ve insanın görsel eyleminin bir parçasıdır. Güzellik, çoğu ortaçağ şairi tarafından ortak unsurlar üzerinde ve aynı şekilde tasvir edilmiştir. Bunun yanı sıra standart bir üslupla dile getirilen güzellik, her şairin alegorik, karmaşık ve çoğulcu anlatıları aracılığıyla mükemmel bir boyut kazanmıştır. Şairler, güzelliğin anlatımını çok zengin fikirlerle yeniden tanımlamışlar, onu çeşitli biçim ve kılıklarda yeniden kurgulamışlar ve güzelliği farklı teşbih, temsil, kıssa ve klişe sözleriyle dile getirmişlerdir. Klasik dönem Kürt edebiyatının önde gelen temsilcilerinden olan Melayê Cizîrî’nin lirik ve coşkun şiirinde belirgin şekilde ortaya çıkan özellik, ihtişam, duyarlılık, özgüven, güzellik ve dikkat gibi ruh unsurlarıdır. Bu çalışmamızda amacımız Mela'ya göre güzel ve güzelliğin kaynağını onun şiirleri ışığında incelemek ve değerlendirmektir

Estetik, klasik edebiyatta yüzyıllar boyunca edip ve şairlerin bu konudaki görüş ve duygularını dile getirdikleri temel konulardan biri olmuştur. Bu kavram, güzel ve güzelliği ifade eder. Maddenin bileşiminin güzelliğinden yüce güzelliğe veya Wacib’ul-Vücud'a kadar geniş bir anlam içerir ve insanın görsel eyleminin bir parçasıdır. Güzellik, çoğu ortaçağ şairi tarafından ortak unsurlar üzerinde ve aynı şekilde tasvir edilmiştir. Bunun yanı sıra standart bir üslupla dile getirilen güzellik, her şairin alegorik, karmaşık ve çoğulcu anlatıları aracılığıyla mükemmel bir boyut kazanmıştır. Şairler, güzelliğin anlatımını çok zengin fikirlerle yeniden tanımlamışlar, onu çeşitli biçim ve kılıklarda yeniden kurgulamışlar ve güzelliği farklı teşbih, temsil, kıssa ve klişe sözleriyle dile getirmişlerdir. Klasik dönem Kürt edebiyatının önde gelen temsilcilerinden olan Melayê Cizîrî’nin lirik ve coşkun şiirinde belirgin şekilde ortaya çıkan özellik, ihtişam, duyarlılık, özgüven, güzellik ve dikkat gibi ruh unsurlarıdır. Bu çalışmamızda amacımız Mela'ya göre güzel ve güzelliğin kaynağını onun şiirleri ışığında incelemek ve değerlendirmektir
Kitabo Verin ê Hikayeyanê Zazaki Cer Hard Cor Asmen Ser yo Etud
Kitabo Verin ê Hikayeyanê Zazaki Cer Hard Cor Asmen Ser yo Etud
Yazar: Dağılma, İbrahim; Avcı, Elif
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 8 No. 15, 2022
Anahtar kelimeler: Modern,Zazaki,Edebiyat,Hikâye,Etudkerdış

Hikâye, modern türler içinde sayılır ve ‘olmuş veya olması mümkün olan olayları edebi bir üslupla kısa anlatmak’ olarak tanımlanır. Günümüzde hikâye olarak bilinen kısa olay anlatılı bu tür, klasik dönemlerde ‘destan, menkıbe, kıssa, rivayet, menkıbe ve mesele’ gibi isimlerle bilinen olay anlatılı türlerin devamıdır. Modern edebiyatlarda ilk örneklerin verilmesinde hikâye, etkili bir tür olmuştur. Modern Zaza edebiyatta da ilk örnekler çoğunlukla hikâye şeklinde kaleme alınmıştır. Zaza edebiyatı siyasi baskılar ve toplumsal nedenlere bağlı ilk örneklerini geç bir tarihte verir. Zaza edebiyatında ilk hikâye örneği 1963’te Roja Newe adlı gazetede yayımlanan Macera î Silêmonî Gince adlı hikâyedir. 1979’tan itibaren belirgin olmaya başlayan bu edebiyatta diasporadaki kişilerin gayreti önemlidir. Bu dönemde dergiler, modern Zaza edebiyatının oluşum, ilerleme, bilinme ve vitrine çıkmasında önemli bir rol üstlenir. Tirej, Çıra, Hevi, Kormışkan, Ayre, Piya, Vate, Şewçıla ve Vir gibi dergiler bu bağlamda akla gelen birkaç dergidir. Modern Zaza edebiyatında şiir, hikâye, roman, tiyatro, deneme, anı, biyografi ve mizah gibi modern türlerde 1990’dan bu yana 30 yıl gibi kısa bir sürede 200’den fazla eser yazılmıştır. Bu eserler içinde hikâye kitabları önemli bir yer tutmaktadır. Zazaca olarak yazılan ilk hikâye kitabı Kemal Astare’nin Cer Hard Cor Asmen adlı kitabıdır. Bu çalışmada bu hikâye kitabı inceleme yöntemiyle ele alınacaktır.

Hikâye, modern türler içinde sayılır ve ‘olmuş veya olması mümkün olan olayları edebi bir üslupla kısa anlatmak’ olarak tanımlanır. Günümüzde hikâye olarak bilinen kısa olay anlatılı bu tür, klasik dönemlerde ‘destan, menkıbe, kıssa, rivayet, menkıbe ve mesele’ gibi isimlerle bilinen olay anlatılı türlerin devamıdır. Modern edebiyatlarda ilk örneklerin verilmesinde hikâye, etkili bir tür olmuştur. Modern Zaza edebiyatta da ilk örnekler çoğunlukla hikâye şeklinde kaleme alınmıştır. Zaza edebiyatı siyasi baskılar ve toplumsal nedenlere bağlı ilk örneklerini geç bir tarihte verir. Zaza edebiyatında ilk hikâye örneği 1963’te Roja Newe adlı gazetede yayımlanan Macera î Silêmonî Gince adlı hikâyedir. 1979’tan itibaren belirgin olmaya başlayan bu edebiyatta diasporadaki kişilerin gayreti önemlidir. Bu dönemde dergiler, modern Zaza edebiyatının oluşum, ilerleme, bilinme ve vitrine çıkmasında önemli bir rol üstlenir. Tirej, Çıra, Hevi, Kormışkan, Ayre, Piya, Vate, Şewçıla ve Vir gibi dergiler bu bağlamda akla gelen birkaç dergidir. Modern Zaza edebiyatında şiir, hikâye, roman, tiyatro, deneme, anı, biyografi ve mizah gibi modern türlerde 1990’dan bu yana 30 yıl gibi kısa bir sürede 200’den fazla eser yazılmıştır. Bu eserler içinde hikâye kitabları önemli bir yer tutmaktadır. Zazaca olarak yazılan ilk hikâye kitabı Kemal Astare’nin Cer Hard Cor Asmen adlı kitabıdır. Bu çalışmada bu hikâye kitabı inceleme yöntemiyle ele alınacaktır.