Afet Sonrası İlk 72 Saatte Yapılacak Faaliyetlere İlişkin Stratejiler: Türkiye
Strategies for Activities to be Conducted in the First 72 Hours After a Disaster: Türkiye
Yazar: Yurtlu, Feyza Betül; Öztürk, Başak; Güven, Emel; Eren, Tamer
Dergi: Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Vol. 10 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Natural Hazards ; Doğal Afetler ; Disaster Management,Coordination and Administration,Multi-Criteria Decision Making ; Afet Yönetimi,Koordinasyon ve Yönetim,Çok Kriterli Karar Verme

Afetler, olağan yaşamı etkileyerek kesintiye uğratan, insanları fiziksel, ekonomik ve sosyal yönden kayıplara uğratan olaylar bütünüdür. Türkiye konumu itibariyle birçok afete maruz kalmaktadır. Bu durum afet yönetim sürecinin başarılı bir şekilde sürdürülmesini önemli kılmaktadır. Afet öncesi ve sonrası yapılacakların planlanması ve gerekli önlemlerin alınması afet yönetimi sürecinde büyük önem taşımaktadır. Özellikle arama kurtarma faaliyetleri için en önemli zaman dilimini ifade eden ilk 72 saatte uygulanacak stratejiler sürecin en önemli parçalarından birisidir. İlk 72 saat içerisindeki yapılacak faaliyetler, afet sonrası sürecin yönetimi ve iyileşme sürecinin başlaması için kritik bir süreci ifade etmektedir. Hızlı kurtarma ve ilk yardım, iletişim altyapısının sağlanması, acil ihtiyaçların karşılanması, hasar tespiti ve değerlendirme, toplumun güvenliğinin sağlanması ve koordinasyon merkezi oluşturulması gibi durumların çözülmesi afet sonrası ilk 72 saat içerisinde hayati önem taşır. Bu çalışma afet gerçekleştikten sonra kritik olan ilk 72 saat içerisinde uygulanacak stratejilerin belirlenmesini kapsamaktadır. Yapılan çalışmada çok kriterli karar verme yöntemlerinden yararlanılmıştır. Müdahale stratejilerinin belirlenmesinde etkili olan kriterler, Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) yöntemiyle ağırlıklandırılmıştır. Ağırlıklandırılan kriterler doğrultusunda oluşturulan stratejiler ise Technique For Order Preference By Similarity To An Ideal Solution (TOPSIS) yöntemi kullanılarak önceliklendirilmiştir. AHP yöntemiyle kriterlerin ağırlıklandırılması sonucunda, afet şiddeti ilk sırada, ardından afet türü ikinci sırada yer almaktadır. TOPSIS yöntemiyle stratejilerin sıralanmasında ise hızlı kurtarma ve ilk yardım birinci sırada, koordinasyon merkezi oluşturulması ise ikinci sırada yer almaktadır. Bu şekilde, faaliyetlerin önem sırasını belirleyerek en kısa sürede etkili sonuca ulaşmayı hedeflemekteyiz.

Disasters are events that disrupt normal life and cause physical, economic, and social losses to people. Due to its location, Turkey is exposed to many disasters. This makes it important to successfully carry out the disaster management process. Planning what to do before and after a disaster and taking the necessary precautions are of great importance in the disaster management process. Strategies to be implemented in the first 72 hours, which is the most critical time period for search and rescue activities, are one of the most important parts of the process. Activities to be carried out within the first 72 hours represent a critical period for the management and commencement of the recovery process after a disaster. Resolving situations such as rapid rescue and first aid, ensuring communication infrastructure, meeting emergency needs, damage assessment and evaluation, ensuring community safety, and establishing a coordination center are vital within the first 72 hours after a disaster. This study encompasses the determination of strategies to be implemented in the critical first 72 hours after a disaster occurs. Multi-criteria decision-making methods were utilized in this study. The criteria influencing the determination of intervention strategies were weighted using the Analytic Hierarchy Process (AHP) method. The strategies developed in line with the weighted criteria were then prioritized using the Technique for Order Preference by Similarity to an Ideal Solution (TOPSIS) method. As a result of weighting the criteria with the AHP method, disaster severity ranked first, followed by the type of disaster in second place. In the ranking of strategies with the TOPSIS method, rapid rescue and first aid ranked first, and establishing a coordination center ranked second. In this way, we aim to achieve effective results in the shortest time by determining the priority order of activities.