TÜRK DİL KURUMU OKUL SÖZLÜĞÜ’NÜN BİÇİM VE İÇERİK STANDARTLARINA UYGUNLUĞU AÇISINDAN İNCELENMESİ
ANALYSIS OF THE TURKISH LANGUAGE INSTITUTION SCHOOL DICTIONARY FOR COMPLIANCE WITH  FORM AND CONTENT STANDARDS
Yazar: Gülden, Bahadır; Demirer, Emre
Dergi: Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi No. 46, 2023
Anahtar kelimeler: Turkish Education ; Türkçe Eğitimi ; Dictionary,school dictionaries,stylistic features,contextual features,target words. ; Sözlük,okul sözlükleri,biçimsel özellikler,içeriksel özellikler,hedef kelimeler.

Bu araştırma, Türk Dil Kurumu tarafından hazırlanan Okullar İçin Türkçe Sözlük’ün biçim ve içerik özellikleri açısından hedef kitleye uygunluğunu ortaya koymayı amaçlamıştır. Araştırma nitel araştırma desenlerinden doküman analizi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. İnceleme nesnesi, ölçüt örnekleme yöntemine göre belirlenmiştir. Sözlüğün biçim özellikleri açısından incelenmesi gereken yönleri alanyazın taramasında ortaya koyulan ağırlık, ebat, sırt, kapak, birleştirme yöntemi, kâğıt, yazı tipi ve puntosu niteliklerine göre incelenmiştir. Sözlüğün içerik özellikleri ise kullanılmakta olan Türkçe ders kitaplarının söz varlığı etkinliklerindeki ve hedef kelime listelerindeki kelimeler taranarak ortaya koyulmuştur.Araştırma sonucunda elde edilen bulgulardan hareketle sözlüğün biçimsel standartlarının yalnızca yazı puntosu açısından uygunluk taşımadığı, diğer ölçütlerinse uygun olduğu saptanmıştır. İçerik özellikleri açısından sözlük, taranan hedef kelime listelerindeki madde başlarının büyük bir oranını karşılayabilmiştir. 5. sınıf ders kitabındaki hedef kelimelerin %87’sini, 6. sınıf ders kitabındaki hedef kelimelerin %90’ını, 7. sınıf ders kitabındaki hedef kelimelerin %88’ini, 8. sınıf ders kitabındaki hedef kelimelerin ise %82’sini karşılamaktadır. Sözlük 5. sınıf öğrencilerinin yaygın olarak kullandığı kelimelerin %96’sını (561 kelime), 6. sınıf öğrencilerinin yaygın olarak kullandığı kelimelerin %95’ini (588 kelime), 7. sınıf öğrencilerinin yaygın olarak kullandığı kelimelerin %94’ünü (611 kelime), 8. sınıf öğrencilerinin yaygın olarak kullandığı kelimelerin %95’ini (593 kelime) karşılayabilmiştir. Genel olarak bakıldığında sözlüğün kelime listelerinin %94,65’ini (2353 kelime) karşılayabildiği sonucuna ulaşılmıştır.

This research aimed to reveal the suitability of the Turkish Dictionary for Schools prepared by the TDK for the target audience in terms of form and content features. Findings were collected through document review, one of the qualitative research data collection techniques. Form and content characteristics were determined by scanning the literature, and the findings were subjected to descriptive analysis. The aspects that should be examined in terms of the format features of the dictionary were determined as weight, size, spine, cover, combination method, paper, font type and size, based on the criteria in the literature review. The content features of the dictionary were determined from the words in the vocabulary activities of the Turkish textbooks in use and the words in the target word lists of the 5th-8th grade levels, based on whether the object of study corresponds to these words.As a result of the research, it was determined that the formal standards of the dictionary were not only suitable in terms of font size, but also other criteria. In terms of content features, the dictionary was able to cover the words in the target word lists at a rate of 87%-96% according to grade levels.