Yaşlı Bireylerde Uyku Sorunlarını Gidermeye Yönelik Nonfarmakolojik Müdahaleler: Sistematik Derleme
Nonpharmacological Interventions towards the Sleep Problems in the Elderly: A Systematic Review
Yazar: Başer, Gülfidan; Hisar, Filiz
Dergi: Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, Vol. 8 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Elderly,evidence-based practic,nonpharmacological intervention,sleep ; Kanıta dayalı uygulamalar,nonfarmakolojik müdahale,uyku,yaşlı

Amaç: Bu çalışmada yaşlı bireylerde uyku sorunlarını gidermeye yönelik nonfarmakolojik müdahaleleri içeren randomize kontrollü çalışmaların sistematik olarak incelenmesi amaçlanmıştır.Gereç ve Yöntem: Çalışma için, Nisan-Haziran 2019 tarihleri arasında; Google Akademik, Wiley, Web of Science, Springer Link, Scopus, Science Direct, Clinical Key, CINAHL, PubMed, Ulusal Tez Merkezi (https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/), Dergipark ve Ulakbim arama motorlarından tarama yapılmıştır. Sistematik derlemeye Ocak 2014-Mayıs 2019 yıllarında yayımlanmış, yaşlılıkta uyku sorunlarına yönelik kullanılan nonfarmakolojik yöntemleri bildiren randomize kontrollü çalışmalar dahil edilmiştir.Bulgular: Tarama sonucunda altı çalışma ile veri çekme işlemi gerçekleştirilmiştir. İncelenen çalışmalarda yaşlı bireylerde uyku ile ilgili görülen sorunlara yönelik kullanılan yöntemler; bilişsel davranışçı terapi, müzik terapi, anımsama terapisi, fitoterapi (papatya özü), akupres, refleksoloji ve ayak banyosu olarak sıralanmaktadır.Sonuç: Sonuç olarak bu sistematik derlemeye dahil edilen çalışmalarda uygulanan yöntemlerin hiçbir yan etkisi bildirilmemiştir. Kullanılan yöntemlerin hepsinde uyku kalitesinde iyileşmeler olduğu görülmektedir. Bu yöntemler uyku sorunlarını gidermeye yönelik kolaylıkla kullanılacak yöntemler olmakla birlikte bu çalışmaların tekrarlanıp daha güçlü kanıtların sunulmasına ihtiyaç vardır.

Aim: This study aims to perform a systematic review of the randomized controlled studies conducted on nonpharmacological interventions to relieve sleep problems in the elderly.Material and Methods: Google Scholar, Wiley, Web of Science, Springer Link, Scopus, Science Direct, Clinical Key, CINAHL, PubMed, National Thesis Center (https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/), Dergipark and Ulakbim databases were searched between April and June 2019. Randomized controlled trials, published between January 2014 and May 2019, reporting nonpharmacological methods used for sleep problems in the elderly were included in the systematic review.Results: As a result of the database search, six studies were used for data collection. In the studies reviewed, the common methods used for the sleep-related problems in the elderly include cognitive behavioral therapy, music therapy, reminiscence therapy, phytotherapy (chamomile extract), acupressure, reflexology, and foot bath.Conclusion: As a result, no side effects of the methods applied were reported in the studies included in this systematic review. All of the methods used seem to have improvements in sleep quality. Although these methods are easily used to solve sleep problems, there is a need to repeat these studies and provide stronger evidence.