Serik Bıçağı’nın Coğrafi İşaret Tescili Kapsamında Değerlendirilmesi
Serik Bıçağı’nın Coğrafi İşaret Tescili Kapsamında Değerlendirilmesi
Yazar: Bulut, İhsan; Fural, Şakir
Dergi: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2018
Anahtar kelimeler: El İşçiliğine Dayalı Geleneksel Üretim Faaliyetleri,Coğrafi İşaret

Coğrafi işaret Türk Patent veMarka Kurumu tarafından “Belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleriitibariyle kökenin bulunduğu bir yöre, alan, bölge veya ülke ile özdeşleşmişolan ürünü gösteren işaretler” olarak tanımlanmaktadır. Coğrafi işaret yöreselürünlerin tanıtılması ve kırsal kalkınma açısından son derece önemlidir. Çalışmakonusu olarak seçilen Serik bıçağı Türkiye’nin güneyinde Akdeniz bölgesindeAntalya’nın Serik ilçesinde geleneksel yöntemler ve el işçiliği ile üretimyapan atölyelerde imal edilmektedir. Serik bıçağının tarihi sözlü kaynaklaragöre Osmanlı döneminde bölgede yapıldığı bilinen kılıç üretim faaliyetlerinedayanmaktadır. Genelde ustadan çırağa, ya da babadan oğula geçen el işçiliğinedayalı bir üretim faaliyeti olan bıçakçılık son yıllarda ekonomik ve kültürelanlamda büyük kayıplar yaşamaya başlamıştır. Bu çalışmanın amacı Serikbıçağının coğrafi işaret olarak tescillenmesi için gerekli incelemelerinyapılması, geleneksel üretim faaliyetlerinde yaşanan sorunların araştırılmasıve bu kültürel değerin gelecek nesillere aktarılması için altyapı çalışmalarınınbaşlatılmasının sağlanmasıdır. Çalışma kapsamında öncelikle konu ve alan ileilgili literatür taraması yapılmıştır. Literatür taramasının ardından Serikilçesinde faaliyet gösteren bıçak atölyelerine ziyarette bulunarak gözlem ve derinlemesinegörüşme yoluyla veriler toplanmıştır. Ziyaret edilen atölyeler arasındageleneksel yönü ön plana çıkan bir atölye örneklem olarak seçilmiştir. Bıçakatölyesi ziyaretleri sırasında ulaşılan ve mevcut literatürden elde edilenbilgiler birleştirilerek çalışmanın sonuç bölümüne aktarılmıştır. Elde edilenbulgular değerlendirildiğinde el işçiliğine dayalı geleneksel üretim faaliyetiolarak sürdürülen Serik bıçağı imalatının bazı sorunlar ile karşı karşıyaolduğu tespit edilmiştir. Sanayide seri üretimle yapılan fabrikasyon bıçaklarınSerik bıçağı olarak piyasaya sürülmesi, çırak istihdamında sorunların yaşanmasıve en önemlisi marka değerinin oluşturulamamış olması ciddi problemleryaratmaya başlamıştır. Çalışma kapsamında tespit edilen sorunların çözülmesi vekültürel bir değer olarak yaşatılması gereken el işçiliğine dayalı gelenekselüretim faaliyeti olan bıçakçılığın gelecek nesillere aktarılması için coğrafiişaret tescilinin gerekli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Coğrafi işaret Türk Patent veMarka Kurumu tarafından “Belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleriitibariyle kökenin bulunduğu bir yöre, alan, bölge veya ülke ile özdeşleşmişolan ürünü gösteren işaretler” olarak tanımlanmaktadır. Coğrafi işaret yöreselürünlerin tanıtılması ve kırsal kalkınma açısından son derece önemlidir. Çalışmakonusu olarak seçilen Serik bıçağı Türkiye’nin güneyinde Akdeniz bölgesindeAntalya’nın Serik ilçesinde geleneksel yöntemler ve el işçiliği ile üretimyapan atölyelerde imal edilmektedir. Serik bıçağının tarihi sözlü kaynaklaragöre Osmanlı döneminde bölgede yapıldığı bilinen kılıç üretim faaliyetlerinedayanmaktadır. Genelde ustadan çırağa, ya da babadan oğula geçen el işçiliğinedayalı bir üretim faaliyeti olan bıçakçılık son yıllarda ekonomik ve kültürelanlamda büyük kayıplar yaşamaya başlamıştır. Bu çalışmanın amacı Serikbıçağının coğrafi işaret olarak tescillenmesi için gerekli incelemelerinyapılması, geleneksel üretim faaliyetlerinde yaşanan sorunların araştırılmasıve bu kültürel değerin gelecek nesillere aktarılması için altyapı çalışmalarınınbaşlatılmasının sağlanmasıdır. Çalışma kapsamında öncelikle konu ve alan ileilgili literatür taraması yapılmıştır. Literatür taramasının ardından Serikilçesinde faaliyet gösteren bıçak atölyelerine ziyarette bulunarak gözlem ve derinlemesinegörüşme yoluyla veriler toplanmıştır. Ziyaret edilen atölyeler arasındageleneksel yönü ön plana çıkan bir atölye örneklem olarak seçilmiştir. Bıçakatölyesi ziyaretleri sırasında ulaşılan ve mevcut literatürden elde edilenbilgiler birleştirilerek çalışmanın sonuç bölümüne aktarılmıştır. Elde edilenbulgular değerlendirildiğinde el işçiliğine dayalı geleneksel üretim faaliyetiolarak sürdürülen Serik bıçağı imalatının bazı sorunlar ile karşı karşıyaolduğu tespit edilmiştir. Sanayide seri üretimle yapılan fabrikasyon bıçaklarınSerik bıçağı olarak piyasaya sürülmesi, çırak istihdamında sorunların yaşanmasıve en önemlisi marka değerinin oluşturulamamış olması ciddi problemleryaratmaya başlamıştır. Çalışma kapsamında tespit edilen sorunların çözülmesi vekültürel bir değer olarak yaşatılması gereken el işçiliğine dayalı gelenekselüretim faaliyeti olan bıçakçılığın gelecek nesillere aktarılması için coğrafiişaret tescilinin gerekli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.