Covid-19 Pandemisinin Kadınların Meme, Serviks ve Kolorektal Kanser Tarama Programlarına Katılımlarına Etkisi ve Bunu Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi
Determining the Effect of the Covıd-19 Pandemic on Women's Participation in Breast, Cervical, and Colorectal Cancer Screening Programs and the Influencing Factors
Yazar: Koçoğlu, Ferdane; Aşcı, Özlem; Kocaöz, Semra
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, Vol. 13 No. 4, 2023
Anahtar kelimeler: Preventative Health Care ; Koruyucu Sağlık Hizmetleri ; Public Health Nursing ; Halk Sağlığı Hemşireliği ; Covıd-19,Cancer Screening,Colorectal Cancer,Breast Cancer,Risk Factors,Cervical Cancer ; Covid-19,Kanser Taraması,Kolorektal Kanser,Meme Kanseri,Risk Faktörleri,Serviks kanseri

Bu çalışma, Covid-19 pandemisinin kadınların meme, serviks ve kolorektal kanser tarama programlarına katılımlarına etkisi ve bunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Kesitsel tipteki bu çalışma, 30-70 yaş arası, ilkokul ve üstü eğitimi olan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan 409 kadın ile web tabanlı olarak gerçekleştirilmiştir. Tanımlayıcı özelliklere ve kanser tarama programlarına katılımlarına yönelik 20 sorudan oluşan bir anket formuyla veriler toplanmıştır. Çalışmanın verileri tanımlayıcı istatistikler, Mc Nemar testi ve Lojistik regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. Çalışmaya katılan kadınların %24,2’si Covid-19 pandemisinde kanser tarama programlarına katılımda zorluk yaşamıştır. Kadınların programlara katılımı engelleyen faktörlerin başında “kanser tarama hizmetlerindeki aksama” (%37,3) ve “seyahat/sokağa çıkma kısıtlaması” (%34,3) yer almaktadır. Pandemi sürecinde kadınların %17’si pap-smear, %16,7’si klinik meme muayenesi, %15,8’i mamografi, %7,4’ü gaitada gizli kan ve %3,7’si kolonoskopi yaptırmıştır. Pandemi öncesinde bu oranlar sırasıyla, %35,4, %22,2, %31,2, %16,7 ve %3,7’dir. Kadınların kanser tarama programlarına katılım olasılığını, bireysel kanser öyküsünün varlığı ve Covid-19 ile ilgili yaşanan yoğun endişe artırırken, tarama testlerini yaptırmada zorluk yaşama ise azaltmaktadır. Pandemi kadınların kanser tarama programlarına katılımlarını olumsuz yönde etkilemiştir. Kadınların kanser tarama programlarına katılımlarının sürdürülebilmesi için pandemi gibi afetler esnasında sağlık hizmetlerinin sürdürülebilmesi ve devamlılığının sağlanmasına yönelik stratejik müdahalelerin önceden planlanması gerekmektedir.

The aim of this study was to determine how the Covıd-19 pandemic affected women's participation in breast, cervical, and colorectal cancer screening programs and identify the influencing factors. This cross-sectional study was conducted as web-based with 409 women who were aged between 30-70 years, had primary school or above education, and were voluntary to participate in the study. Data were collected using a survey including 20 questions about descriptive characteristics of the participants and their participation in cancer screening programs. The data were analyzed using descriptive statistics, McNemar test and Logistic regression analysis. 24,2% of the women participating in the study had difficulty in participating in cancer screening programs during the Covıd-19 pandemic. The main factors that inhibited women from participating in the programs were "disruption in cancer screening services" (37,3%) and "travel/lockdown restrictions" (34,3%). During the pandemic, 17% of women had pap-smear, 16,7% had clinical breast examination, 15,8% had mammography, 7,4% had fecal occult blood test, and 3,7% had colonoscopy. Before the pandemic, these rates were 35,4%, 22,2%, 31,2%, 16,7%, and 3,7%, respectively. While the presence of an individual cancer history and intense anxiety about COVID-19 increased the likelihood of women participating in cancer screening programs, having difficulty in getting screening tests decreased this possibility. The pandemic has negatively affected women's participation in cancer screening programs. Strategic interventions must be planned in advance to maintain health services and ensure their continuity during disasters such as pandemics so that women can continue their participation in cancer screening programs.