Atıklardan Siyanürün Geri Kazanımı: SART Prosesi
Recovery of Cyanide from Effluents: SART Process
Yazar: Yılmaz, Elif; Yazıcı, Ersin Y.; Celep, Oktay; Deveci, Hacı
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Vol. 9 No. 3, 2018
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Copper-gold Ores,Cyanide Leaching,Cyanide Recovery,SART Process ; Bakır İçeren Altın Cevherleri,Siyanür Liçi,Siyanür Geri Kazanımı,SART Prosesi

Dünya’da bakır içeriğiyüksek altın cevherlerinden altın üretimi giderek artmaktadır. Bakırminerallerinin siyanür çözeltilerinde yüksek oranlarda çözünmesi nedeniyle butür cevherlerden altın kazanımında teknik ve ekonomik zorluklar yaşanmaktadır.Bakır içeriği %0,5’ten yüksek cevherlerden geleneksel siyanür liçi ile altınkazanımı genellikle ekonomik değildir. Yüksek altın kazanımlarına ulaşmak için liçişleminin yüksek siyanür konsantrasyonlarında (CN:Cu>4) yapılmasıgerekmektedir. Bu durum, hem reaktif maliyetini artırmakta hem de daha fazlasiyanür kullanımıyla ilgili olarak çevresel riskin artmasına neden olmaktadır.SART prosesi özellikle bakır içeren altın cevherlerinin yoğun siyanür liçisonrası atıklardan siyanürün geri kazanımı için geliştirilmiş bir prosestir.Dünya’da ve ülkemizde farklı tesislerde endüstriyel olarak uygulanmaktadır.Prosesin temeli, liç çözeltisinden bakırın asidik koşullarda (pH 4-5) sülfür(Na2S) ilavesiyle Cu2S halinde çöktürülmesi ve böylecesiyanürün serbest hale getirilerek geri kazanımına dayanmaktadır. Elde edilenCu2S yan ürün olarak satılmaktadır. Prosesin performansı sülfürilavesi, çöktürme süresi, bakır çökeleğinin tikinerde bekleme süresi vd.koşullara bağlıdır. Yüksek saflıkta bir Cu2S çökeleği elde etmekiçin sülfür ilavesinin hassas bir şekilde kontrol edilmesi gerekmektedir. Buçalışmada, SART prosesinin kimyasal esasları ve performansını etkileyenparametreler detaylı olarak irdelenmiştir. Prosesin ilk yatırım ve işletmemaliyetleri ışığında genel bir ekonomik analizi de sunulmuştur.

Gold production from copper-rich gold ores isincreasing at worldwide. Owing to the high dissolution of copper minerals incyanide solutions, technical and economic difficulties have been faced intreatment of those ores. Gold extraction from ores that contain >0.5% Cu isoften uneconomic by traditional cyanide leaching. High cyanide concentrations(CN:Cu>4) should be maintained to achieve high gold extractions. This, inturn, leads to an increase in reagent consumptions and environmental risk dueto higher use cyanide. SART process was developed in particular for recovery ofcyanide from the effluents of intensive cyanidation of Au-Cu ores. The processis applied worldwide and in Turkey at industrial scale. It is based onprecipitation of copper in the form of Cu2S from leach solutionsunder acidic conditions (pH 4-5) by addition of sulphide (as Na2S)leading to the release of free cyanide prior to its recovery. Cu2Sis sold as a by-product. The performance of the process is dependent on theaddition of sulphur, precipitation period, retention of copper precipitates inthe thickener and other parameters. Addition of sulphur should be strictlycontrolled to obtain a high purity Cu2S precipitate. In this study,chemical principles and factors affecting the performance of SART process arediscussed in detail. A general economic analysis of the process in view ofcapital and operating costs is also presented.