KAMUSAL MEKANDA İNSAN-SANAT ETKİLEŞİMİ: ÇAĞDAŞ SANAT PRATİKLERİ
KAMUSAL MEKANDA İNSAN-SANAT ETKİLEŞİMİ: ÇAĞDAŞ SANAT PRATİKLERİ
Yazar: Doğan, Filiz
Dergi: Akademik Sanat No. 27, 2025
Anahtar kelimeler: Design (Other) ; Tasarım (Diğer) ; Kamusal mekan,kamusal sanat uygulamaları,çağdaş sanat uygulamaları

Toplumun hemen hemen her kesiminden bireyler adına ortak kullanım alanı şeklinde ele alınan kamusal mekanlar, insanlar adına geçmişten bugüne çevre ile iletişim kurma, ana gereksinimlerini giderme, kente ilişkin izlenim sahibi olma ve toplum olabilme bilincinin gelişimi gibi birçok hususta büyük rol üstlenmişlerdir. Kamusal mekanlar, 1950’li senelerin sonrasında, sanatçıların yapıtlarını biçimlendirip topluma sunmuş olduğu alanlara dönüşmüştür ve bu sayede kamusal mekanlar bugün, geçmiş zamanların galeri ve sergi salonu mekânlarının işlevini yüklenip hem sanat eserinin hem de sanatın topluma sunulmuş olduğu alanlar şeklinde değerlendirilmektedir. Bahsi geçen kamusal mekanda kamusal sanatın 1980 yılı ve sonrasında estetik dokunuş olmanın ötesinde toplumsal bütünleşmeyi sağlayan, mekânsal nitelikli aidiyet duygusunu daha da arttıran, kentsel mekânların daha canlı hale getirilmesine katkı sağlayan alanlara dönüştüğü, hayat standartını arttırdığı, ona kimlik vererek görünürlük oluşturduğu, ziyaretçi çektiği ve son olarak da kültür ekonomisi ile girdi oluşturan etkinlikleri tamamlayıcı bir rol aldığı iddia edilmektedir. Kamusal mekânlarda yer alan sanat eserleri, izleyicilerinin katılımıyla etkileşimli eserler olmalarının dışında, izleyici-sanatçı ve sanat yapıtı birlikteliğinin yoğun şekilde yaşanmış olduğu öznel bir süreci de açıklamaktadır.  Sokaklar, caddeler ve meydanlar esasen bir kenti kent olarak tanımlamamızı sağlayan önemli kamusal mekanlar arasında yer almaktadır. Bahsi geçen alanların toplum-sanat bütünleşmesine ortam oluşturması ve sanata kucak açması, bakımından önemi oldukça büyüktür. İlgili araştırmada, kamusal sanat uygulamalarının kent kimliği üzerindeki katkısıyla kamusal alanlarda görülen sanat etkinliklerinin topluma olan etkileri tespit edilmeye çalışılmış, mekân ve sanatçı-izleyici ekseninde kamusal alana ilişkin bilgiler sunabilmek ve ilgili alanda yapılan sanat pratiklerini gözler önüne sermek amaç edinilmiştir. İlgili bağlamda sanat etkinliklerinin kamusal mekanlardaki kullanımını ile insana sunmuş olduğu çeşitli mekan deneyimlerini açıklamak, sosyal ve fiziksel etkileşimler ile kent hayatına katkılarını gözler önüne sermek ilgili çalışmanın en temek amaçları olmuştur. Bu çalışma, betimsel metot ve tarama modeline gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda elde edilmiş olan belge ile bilgiler doğrultusunda sonuç ile öneriler geliştirilmiştir.

Toplumun hemen hemen her kesiminden bireyler adına ortak kullanım alanı şeklinde ele alınan kamusal mekanlar, insanlar adına geçmişten bugüne çevre ile iletişim kurma, ana gereksinimlerini giderme, kente ilişkin izlenim sahibi olma ve toplum olabilme bilincinin gelişimi gibi birçok hususta büyük rol üstlenmişlerdir. Kamusal mekanlar, 1950’li senelerin sonrasında, sanatçıların yapıtlarını biçimlendirip topluma sunmuş olduğu alanlara dönüşmüştür ve bu sayede kamusal mekanlar bugün, geçmiş zamanların galeri ve sergi salonu mekânlarının işlevini yüklenip hem sanat eserinin hem de sanatın topluma sunulmuş olduğu alanlar şeklinde değerlendirilmektedir. Bahsi geçen kamusal mekanda kamusal sanatın 1980 yılı ve sonrasında estetik dokunuş olmanın ötesinde toplumsal bütünleşmeyi sağlayan, mekânsal nitelikli aidiyet duygusunu daha da arttıran, kentsel mekânların daha canlı hale getirilmesine katkı sağlayan alanlara dönüştüğü, hayat standartını arttırdığı, ona kimlik vererek görünürlük oluşturduğu, ziyaretçi çektiği ve son olarak da kültür ekonomisi ile girdi oluşturan etkinlikleri tamamlayıcı bir rol aldığı iddia edilmektedir. Kamusal mekânlarda yer alan sanat eserleri, izleyicilerinin katılımıyla etkileşimli eserler olmalarının dışında, izleyici-sanatçı ve sanat yapıtı birlikteliğinin yoğun şekilde yaşanmış olduğu öznel bir süreci de açıklamaktadır.  Sokaklar, caddeler ve meydanlar esasen bir kenti kent olarak tanımlamamızı sağlayan önemli kamusal mekanlar arasında yer almaktadır. Bahsi geçen alanların toplum-sanat bütünleşmesine ortam oluşturması ve sanata kucak açması, bakımından önemi oldukça büyüktür. İlgili araştırmada, kamusal sanat uygulamalarının kent kimliği üzerindeki katkısıyla kamusal alanlarda görülen sanat etkinliklerinin topluma olan etkileri tespit edilmeye çalışılmış, mekân ve sanatçı-izleyici ekseninde kamusal alana ilişkin bilgiler sunabilmek ve ilgili alanda yapılan sanat pratiklerini gözler önüne sermek amaç edinilmiştir. İlgili bağlamda sanat etkinliklerinin kamusal mekanlardaki kullanımını ile insana sunmuş olduğu çeşitli mekan deneyimlerini açıklamak, sosyal ve fiziksel etkileşimler ile kent hayatına katkılarını gözler önüne sermek ilgili çalışmanın en temek amaçları olmuştur. Bu çalışma, betimsel metot ve tarama modeline gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda elde edilmiş olan belge ile bilgiler doğrultusunda sonuç ile öneriler geliştirilmiştir.