hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASINDA ANADOLU’DA “AMERİKAN MANDASI” MESELESİ VE AMERİKAN KAMUOYUNA ETKİLERİ
BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASINDA ANADOLU’DA “AMERİKAN MANDASI” MESELESİ VE AMERİKAN KAMUOYUNA ETKİLERİ
Yazar: Öğreten, Ceyhun
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 0 No. 64, 2018
Anahtar kelimeler: Political Science ; Siyaset Bilimi ; Amerika,Manda,Anadolu,Ermenistan,Kamuoyu

Birinci Dünya Savaşından sonra Almanya ve Osmanlı İmparatorluğundan ayrılan milletlere, Milletler Cemiyeti Sözleşmesi kapsamında uygulanması planlanan manda statüsü Anadolu’da Amerika Birleşik Devletleri’ne verilmesi planlanmıştır. Bu kapsamda, Paris Barış Konferansı ile Başkan Wilson tarafından görevlendirilen Heyetler, Anadolu'da araştırmalarda bulunmuştur. Barış görüşmelerinin başından beri Anadolu'da uygulanması planlanan manda statüsüne karşı olan Amerikan kamuoyu, Kongreyi de etkileyerek manda tasarısının reddedilmesine katkıda bulunmuştur. Bu makalede, Amerikan kamuoyunun “Türk Sorunu” ve “Türk Barışı” olarak ele aldığı manda meselesine yönelik tartışmalar ele alınmıştır. Amerikan kamuoyu özelde Ermenistan üzerinden başlayan manda statüsü tartışmalarına bakış açısı ve konunun Anadolu’nun tamamı ve İstanbul mandası tasarısına nasıl dönüştüğü incelenecektir. Bu kapsamda, dönemin Amerikan basını, iktidar ve muhalefetin meseleye yaklaşımları ve ayrıca Amerika-Müttefik ilişkilerinin tahlil edilmesi planlanmaktadır. Amerikan Dış ilişkileri belgeleri (The Foreign Relations of the United States (FRUS), Amerikan süreli yayınları, dönemin bürokrat ile siyasetçilerinin yazdığı eserler ve diğer telif-tetkik eserlerden istifade edilerek oluşturulan bu çalışmanın Milli Mücadele dönemi ve Türk dış politikası tarihi literatürüne katkı yapması beklenmektedir.

Birinci Dünya Savaşından sonra Almanya ve Osmanlı İmparatorluğundan ayrılan milletlere, Milletler Cemiyeti Sözleşmesi kapsamında uygulanması planlanan manda statüsü Anadolu’da Amerika Birleşik Devletleri’ne verilmesi planlanmıştır. Bu kapsamda, Paris Barış Konferansı ile Başkan Wilson tarafından görevlendirilen Heyetler, Anadolu'da araştırmalarda bulunmuştur. Barış görüşmelerinin başından beri Anadolu'da uygulanması planlanan manda statüsüne karşı olan Amerikan kamuoyu, Kongreyi de etkileyerek manda tasarısının reddedilmesine katkıda bulunmuştur. Bu makalede, Amerikan kamuoyunun “Türk Sorunu” ve “Türk Barışı” olarak ele aldığı manda meselesine yönelik tartışmalar ele alınmıştır. Amerikan kamuoyu özelde Ermenistan üzerinden başlayan manda statüsü tartışmalarına bakış açısı ve konunun Anadolu’nun tamamı ve İstanbul mandası tasarısına nasıl dönüştüğü incelenecektir. Bu kapsamda, dönemin Amerikan basını, iktidar ve muhalefetin meseleye yaklaşımları ve ayrıca Amerika-Müttefik ilişkilerinin tahlil edilmesi planlanmaktadır. Amerikan Dış ilişkileri belgeleri (The Foreign Relations of the United States (FRUS), Amerikan süreli yayınları, dönemin bürokrat ile siyasetçilerinin yazdığı eserler ve diğer telif-tetkik eserlerden istifade edilerek oluşturulan bu çalışmanın Milli Mücadele dönemi ve Türk dış politikası tarihi literatürüne katkı yapması beklenmektedir.
ARMENIAN MIGRATION TO THE UNITED STATES OF AMERICA IN THE LAST QUARTER OF THE NİNETEENTH CENTURY*
ARMENIAN MIGRATION TO THE UNITED STATES OF AMERICA IN THE LAST QUARTER OF THE NİNETEENTH CENTURY*
Yazar: Akter, Ahmet
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 0 No. 65, 2019
Anahtar kelimeler: Political Science ; Siyaset Bilimi ; Ermeni Göçü,ABD,Osmanlı İmparatorluğu,Göçmen Sayısı

Bu çalışmada Ermenilerin ABD'ye göç etmelerinin nedenini belirlemek, bu hareket sonucunda iki ülke arasında meydana gelen gelişmeleri ortaya çıkarmak ve Ermeni göçmenlerin yeni ülkelerinde Osmanlılar tarafından nasıl izlendiğini tartışmak amaçlanmıştır. Bu konu üzerindeki çalışmaların çoğu Ermeni tehciri dönemine odaklandığı için, bu makale tehcirden önce ABD'ye göç eden Ermenilerin sayıları hakkında bazı görüşler sunmaktadır.

Bu çalışmada Ermenilerin ABD'ye göç etmelerinin nedenini belirlemek, bu hareket sonucunda iki ülke arasında meydana gelen gelişmeleri ortaya çıkarmak ve Ermeni göçmenlerin yeni ülkelerinde Osmanlılar tarafından nasıl izlendiğini tartışmak amaçlanmıştır. Bu konu üzerindeki çalışmaların çoğu Ermeni tehciri dönemine odaklandığı için, bu makale tehcirden önce ABD'ye göç eden Ermenilerin sayıları hakkında bazı görüşler sunmaktadır.
KÜLTÜREL FAALİYETLERİ ÇERÇEVESİNDE OSMANLI DONANMA CEMİYETİ
KÜLTÜREL FAALİYETLERİ ÇERÇEVESİNDE OSMANLI DONANMA CEMİYETİ
Yazar: Dinçer, Hasan
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 0 No. 65, 2019
Anahtar kelimeler: Political Science ; Siyaset Bilimi ; Osmanlı Donanma Cemiyeti,İkinci Meşrutiyet Dönemi (19081918),Tiyatro,Sinema,Konser

Osmanlı tarihinde İkinci Meşrutiyet Dönemi, yoğun bir örgütlenme evresidir. Lale Devri’nden beri oluşan düşünsel ve siyasal birikim, yıkılmakta olan bir devleti kurtarmaya dönük arayış ve çabalar ile birleşince çok sayıda dernek, cemiyet ve siyasi parti kuruldu. Bu dönemin etkili derneklerinden biri de Osmanlı Donanma Cemiyeti’dir. Osmanlı Donanma Cemiyeti, 19 Temmuz 1909’da, şahısların maddi bağışları ile güçlü bir donanma vücuda getirmek amacıyla kuruldu. Cemiyet’in bu amaçla gerçekleştirdiği birçok faaliyet arasında konser, tiyatro ve sinema gibi sanatsal etkinlikler önemli yer tutmuştur. Araştırmamızda Osmanlı Donanma Cemiyeti’nin kültürel faaliyetleri arşiv belgeleri çerçevesinde incelenmiş, bazı sonuçlara ulaşılmıştır. Cemiyet’in kültürel faaliyetlerine farklı toplumsal katmanların geniş katılımı/katkısı söz konusudur. Katılım yelpazesinde üst düzey yöneticiden ince saz heyeti çalgıcısına, kahveciden emekli subaya kadar çeşitli meslek mensuplarını görmek mümkündür. Söz konusu katkıları, her bir bireyin devleti kurtarmaya dönük samimi çabası olarak değerlendirmek mümkündür. Dahası, Cemiyet’in kültürel faaliyetlerinin, İkinci Meşrutiyet Dönemi’ni, ayırt edici özellikleri yönüyle, tasvir etmekte işlevsel olduğu savunulabilir.

Osmanlı tarihinde İkinci Meşrutiyet Dönemi, yoğun bir örgütlenme evresidir. Lale Devri’nden beri oluşan düşünsel ve siyasal birikim, yıkılmakta olan bir devleti kurtarmaya dönük arayış ve çabalar ile birleşince çok sayıda dernek, cemiyet ve siyasi parti kuruldu. Bu dönemin etkili derneklerinden biri de Osmanlı Donanma Cemiyeti’dir. Osmanlı Donanma Cemiyeti, 19 Temmuz 1909’da, şahısların maddi bağışları ile güçlü bir donanma vücuda getirmek amacıyla kuruldu. Cemiyet’in bu amaçla gerçekleştirdiği birçok faaliyet arasında konser, tiyatro ve sinema gibi sanatsal etkinlikler önemli yer tutmuştur. Araştırmamızda Osmanlı Donanma Cemiyeti’nin kültürel faaliyetleri arşiv belgeleri çerçevesinde incelenmiş, bazı sonuçlara ulaşılmıştır. Cemiyet’in kültürel faaliyetlerine farklı toplumsal katmanların geniş katılımı/katkısı söz konusudur. Katılım yelpazesinde üst düzey yöneticiden ince saz heyeti çalgıcısına, kahveciden emekli subaya kadar çeşitli meslek mensuplarını görmek mümkündür. Söz konusu katkıları, her bir bireyin devleti kurtarmaya dönük samimi çabası olarak değerlendirmek mümkündür. Dahası, Cemiyet’in kültürel faaliyetlerinin, İkinci Meşrutiyet Dönemi’ni, ayırt edici özellikleri yönüyle, tasvir etmekte işlevsel olduğu savunulabilir.
TÜRK DIŞ POLİTİKASINDA İSLAM DÜNYASINA YÖNELİŞİN İDEOLOJİ VE GÜÇ DENGESİ BAĞLAMINDA ANALİZİ
TÜRK DIŞ POLİTİKASINDA İSLAM DÜNYASINA YÖNELİŞİN İDEOLOJİ VE GÜÇ DENGESİ BAĞLAMINDA ANALİZİ
Yazar: Gülbay, Alper
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 0 No. 65, 2019
Anahtar kelimeler: Political Science ; Siyaset Bilimi ; Türk Dış Politikası,İslam Konferansı Örgütü,Milli Selamet Partisi,Modernleşme,çok yönlülük

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan günümüze kadar olan süreçte Türk dış politikası (TDP), Batıyı ve Batıyla ittifakları esas alan bir karaktere sahip olmuştur. Ancak temel yöneliş Batı olmakla birlikte TDP’nın çok boyutlu bir görünüm sergilediği de görülmüştür. Zira 70’li yıllar, İslam dünyası ile ilişkilerin sıklaştığı, hükümet ortakları arasında yer alan Milli Selamet Partisi (MSP)’nin dış politika ağırlığını İslam dünyasına verdiği bir dönem olarak göze çarpmaktadır. Bu çalışmada, 14 Ekim 1973 tarihli milletvekili genel seçimleri sonrası ile 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi arasında kalan süreçte, İslam Konferansı Örgütü’ne yönelişin kapsamı ele alınacaktır. Bu yönelişin, yeni bir yön arayışı şeklinde mi, yoksa Batı eksenli dış politikaya karşı bir denge unsuru olarak mı yorumlanması gerektiği ortaya konacaktır. Ayrıca bu yönelişin “dış politikada özgürlük” anlamına gelip gelmediği, bu yakınlaşmada tarihsel derinliğin etkisi konuları üzerinde durulacaktır. Ekonominin, Batı ile sorunların yaşanmasının, Türkiye’nin güvenliğinin, böylesi bir dış politika çeşitliliğine katkı sağlayıp sağlamadığı, bu katkının tamamlayıcı nitelikte olup olmadığı sorularına yanıt aranacaktır.

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan günümüze kadar olan süreçte Türk dış politikası (TDP), Batıyı ve Batıyla ittifakları esas alan bir karaktere sahip olmuştur. Ancak temel yöneliş Batı olmakla birlikte TDP’nın çok boyutlu bir görünüm sergilediği de görülmüştür. Zira 70’li yıllar, İslam dünyası ile ilişkilerin sıklaştığı, hükümet ortakları arasında yer alan Milli Selamet Partisi (MSP)’nin dış politika ağırlığını İslam dünyasına verdiği bir dönem olarak göze çarpmaktadır. Bu çalışmada, 14 Ekim 1973 tarihli milletvekili genel seçimleri sonrası ile 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi arasında kalan süreçte, İslam Konferansı Örgütü’ne yönelişin kapsamı ele alınacaktır. Bu yönelişin, yeni bir yön arayışı şeklinde mi, yoksa Batı eksenli dış politikaya karşı bir denge unsuru olarak mı yorumlanması gerektiği ortaya konacaktır. Ayrıca bu yönelişin “dış politikada özgürlük” anlamına gelip gelmediği, bu yakınlaşmada tarihsel derinliğin etkisi konuları üzerinde durulacaktır. Ekonominin, Batı ile sorunların yaşanmasının, Türkiye’nin güvenliğinin, böylesi bir dış politika çeşitliliğine katkı sağlayıp sağlamadığı, bu katkının tamamlayıcı nitelikte olup olmadığı sorularına yanıt aranacaktır.
KARAMANLICA MUHACİR SEDASI GAZETESİNE GÖRE YUNANİSTAN’DA MÜBADELENİN  İLK YILLARI VE TÜRKÇE KONUŞAN ORTODOKSLARIN YAŞADIĞI SORUNLAR
KARAMANLICA MUHACİR SEDASI GAZETESİNE GÖRE YUNANİSTAN’DA MÜBADELENİN  İLK YILLARI VE TÜRKÇE KONUŞAN ORTODOKSLARIN YAŞADIĞI SORUNLAR
Yazar: Orakçı, Meryem
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 0 No. 65, 2019
Anahtar kelimeler: Political Science ; Siyaset Bilimi ; Karamanlıca,Muhacir Sedası,Mübadele,Türkçe Konuşan Ortodokslar,Yunanistan

Türkiye ve Yunanistan arasında 30 Ocak 1923 tarihinde “Yunan ve Türk Halklarının Mübadelesine İlişkin Sözleşme ve Protokol” imzalanmış ve iki ülke arasında karşılıklı nüfus değişimi kararı alınmıştır. Bu kararla birlikte Türkiye’nin farklı bölgelerinden, farklı özelliklere sahip kalabalık bir göçmen kitlesi ayrılmıştır. Bu gruplardan en ilgi çekicilerinden biri yoğun olarak Anadolu’nun iç kesimlerinde yaşayan ve ana dili Türkçe olan Ortodokslardır. Türkçe konuşan Ortodokslar, diğer bölgelerden ayrılan göçmenlere nazaran Yunanistan’a uyum sağlamakta daha büyük zorluklarla karşı karşıya kalmışlardır. Dilini bilmedikleri bir ülkede yaşamsal ihtiyaçlarını karşılamak ve sosyal hayatın içerisinde yer bulmakta ciddi güçlükler yaşamışlardır. Türkçe konuşan göçmenlerin mübadelenin ilk yıllarında yüzleşmek zorunda kaldıkları sıkıntıları hafifletmek ve hakları konusunda bilinçlendirmek amacıyla Yunan alfabesiyle Türkçe Muhacir Sedası adında bir gazete yayımlanmıştır. Bu çalışmada, yayın yeri Atina olan bu gazete incelenerek, Türkçe konuşan mübadillerin, mübadelenin ilk yıllarında yaşadığı sorunlar ortaya konulacaktır.

Türkiye ve Yunanistan arasında 30 Ocak 1923 tarihinde “Yunan ve Türk Halklarının Mübadelesine İlişkin Sözleşme ve Protokol” imzalanmış ve iki ülke arasında karşılıklı nüfus değişimi kararı alınmıştır. Bu kararla birlikte Türkiye’nin farklı bölgelerinden, farklı özelliklere sahip kalabalık bir göçmen kitlesi ayrılmıştır. Bu gruplardan en ilgi çekicilerinden biri yoğun olarak Anadolu’nun iç kesimlerinde yaşayan ve ana dili Türkçe olan Ortodokslardır. Türkçe konuşan Ortodokslar, diğer bölgelerden ayrılan göçmenlere nazaran Yunanistan’a uyum sağlamakta daha büyük zorluklarla karşı karşıya kalmışlardır. Dilini bilmedikleri bir ülkede yaşamsal ihtiyaçlarını karşılamak ve sosyal hayatın içerisinde yer bulmakta ciddi güçlükler yaşamışlardır. Türkçe konuşan göçmenlerin mübadelenin ilk yıllarında yüzleşmek zorunda kaldıkları sıkıntıları hafifletmek ve hakları konusunda bilinçlendirmek amacıyla Yunan alfabesiyle Türkçe Muhacir Sedası adında bir gazete yayımlanmıştır. Bu çalışmada, yayın yeri Atina olan bu gazete incelenerek, Türkçe konuşan mübadillerin, mübadelenin ilk yıllarında yaşadığı sorunlar ortaya konulacaktır.
MİLLİ TÜRK TALEBE BİRLİĞİ’NİN YAYIN ORGANI: BİRLİK GAZETESİ
MİLLİ TÜRK TALEBE BİRLİĞİ’NİN YAYIN ORGANI: BİRLİK GAZETESİ
Yazar: Kaya, Asil; Çakmak, Fevzi
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 0 No. 65, 2019
Anahtar kelimeler: Political Science ; Siyaset Bilimi ; Birlik Gazetesi,Gençlik,Milli Türk Talebe Birliği (MTTB),Basın,Üniversite

Milli Türk Talebe Birliği tarafından çıkarılmakta olan Birlik gazetesi, 2 Temmuz 1933 tarihinde İstanbul’da yayın hayatına başladıktan sonra toplamda 14 sayı çıkarılmış ve 4 Ağustos 1934 tarihinde son sayısını yayınlamıştı. Gençlik arasında kalp, kafa ve inanış beraberliğini kuvvetlendirmek için çıkarılmakta olan Birlik gazetesi, özellikle milliyetçi söylemleri ile ön plana çıkmıştı. Zaman zaman milliyetçi söylemler hükümetin bile dikkatini çekmiş, hatta bazen hükümetle ters düşüldüğü olmuştu. Birlik gazetesinde milliyetçilik, dış politika, yabancı sermaye-şirketler, yabancı okullar, masonluk ile ülke içinde yaşanan gelişmelere yönelik kimi zaman sert söylemlerin yer aldığı yazılar kaleme alınmıştır. Bu çalışmamızda Birlik gazetesinin tüm nüshaları incelenmiştir. Yayınlanan yazılar üzerinden, gazetenin yayın siyaseti, konuları ele alış tarzı ve tepkileri ortaya konulmaya; MTTB’nin kamuoyuna sesini duyurmak için çıkardığı gazetenin etkisinin ne olduğuna cevap verilmeye çalışılmıştır.

Milli Türk Talebe Birliği tarafından çıkarılmakta olan Birlik gazetesi, 2 Temmuz 1933 tarihinde İstanbul’da yayın hayatına başladıktan sonra toplamda 14 sayı çıkarılmış ve 4 Ağustos 1934 tarihinde son sayısını yayınlamıştı. Gençlik arasında kalp, kafa ve inanış beraberliğini kuvvetlendirmek için çıkarılmakta olan Birlik gazetesi, özellikle milliyetçi söylemleri ile ön plana çıkmıştı. Zaman zaman milliyetçi söylemler hükümetin bile dikkatini çekmiş, hatta bazen hükümetle ters düşüldüğü olmuştu. Birlik gazetesinde milliyetçilik, dış politika, yabancı sermaye-şirketler, yabancı okullar, masonluk ile ülke içinde yaşanan gelişmelere yönelik kimi zaman sert söylemlerin yer aldığı yazılar kaleme alınmıştır. Bu çalışmamızda Birlik gazetesinin tüm nüshaları incelenmiştir. Yayınlanan yazılar üzerinden, gazetenin yayın siyaseti, konuları ele alış tarzı ve tepkileri ortaya konulmaya; MTTB’nin kamuoyuna sesini duyurmak için çıkardığı gazetenin etkisinin ne olduğuna cevap verilmeye çalışılmıştır.
ALİ ULVİ ÖZDEMİR’E REDDİYE
ALİ ULVİ ÖZDEMİR’E REDDİYE
Yazar: Akcan, Erol
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 0 No. 65, 2019
Anahtar kelimeler: Political Science ; Siyaset Bilimi ; eleştiri,reddiye

Ali Ulvi Özdemir’in Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü tarafından yayımlanan Atatürk Yolu Dergisi’ndeki makalesi1, “bir bilimsel makale nasıl olmamalıdır?” sorusuna yanıt arayan herkese ve özellikle Cumhuriyet Tarihi alanında yüksek lisans ve doktora ihtisası yapan bütün öğrencilere tarih araştırma yöntem ve teknikleri dersinde örnek olarak okutulmalıdır! Bu eleştiri yazısını yazmak iki sebepten dolayı boynumuzun borcudur. Birincisi, Özdemir’in makalesinin konusu olan Demirci Mehmet Efe üzerine yapılmış ve resmi bir kurum tarafından yayımlanmış çalışmamızın olması2, ikincisi ise bu ülkenin düşman işgalinden kurtuluşunda ve kuruluşunda katkısı bulunan Demirci Mehmet Efe başta olmak üzere Kuva-yı Milliyecilerin aziz hatırasına olan saygı ve minnet duygusudur. Bilimsellik adına, bilimsel yol ve yöntemlerin dışına çıkarak yayınlar yapılması ve bu yayınların internetin sağladığı imkânlar sayesinde hızla yayılması kamuoyunda bilgi kirliliğinin oluşmasına ve tarihi hakikatlerin ters yüz edilmesine yol açmaktadır. Nitekim Özdemir’in üzerinde duracağımız bu makalesinden sosyal medya aracılığıyla haberimiz olmuştur3.

Ali Ulvi Özdemir’in Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü tarafından yayımlanan Atatürk Yolu Dergisi’ndeki makalesi1, “bir bilimsel makale nasıl olmamalıdır?” sorusuna yanıt arayan herkese ve özellikle Cumhuriyet Tarihi alanında yüksek lisans ve doktora ihtisası yapan bütün öğrencilere tarih araştırma yöntem ve teknikleri dersinde örnek olarak okutulmalıdır! Bu eleştiri yazısını yazmak iki sebepten dolayı boynumuzun borcudur. Birincisi, Özdemir’in makalesinin konusu olan Demirci Mehmet Efe üzerine yapılmış ve resmi bir kurum tarafından yayımlanmış çalışmamızın olması2, ikincisi ise bu ülkenin düşman işgalinden kurtuluşunda ve kuruluşunda katkısı bulunan Demirci Mehmet Efe başta olmak üzere Kuva-yı Milliyecilerin aziz hatırasına olan saygı ve minnet duygusudur. Bilimsellik adına, bilimsel yol ve yöntemlerin dışına çıkarak yayınlar yapılması ve bu yayınların internetin sağladığı imkânlar sayesinde hızla yayılması kamuoyunda bilgi kirliliğinin oluşmasına ve tarihi hakikatlerin ters yüz edilmesine yol açmaktadır. Nitekim Özdemir’in üzerinde duracağımız bu makalesinden sosyal medya aracılığıyla haberimiz olmuştur3.
1930 YILI SONLARINDA CUMHURİYET HALK FIRKASI TAŞRA TEŞKİLATI: HEYET RAPORLARI ÜZERİNDEN BİR DEĞERLENDİRME
1930 YILI SONLARINDA CUMHURİYET HALK FIRKASI TAŞRA TEŞKİLATI: HEYET RAPORLARI ÜZERİNDEN BİR DEĞERLENDİRME
Yazar: Göndürü, Döndü Sena
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 0 No. 66, 2020
Anahtar kelimeler: 1931,CumhuriyetHalk Fırkası,Halkevleri,Propaganda,Taşra Teşkilatı,Serbest Cumhuriyet Fırkası,Türk Ocakları

1930 yılında Cumhuriyet Tarihinin ikinci çok partili yaşama geçiş denemesi yaşanmıştır. Serbest Cumhuriyet Fırkası güdümlü bir şekilde kurulmakla birlikte kısa sürede önemli bir başarı elde etmiş, kitlelerin yoğun ilgisi ile karşılaşmıştır. Bu ise Cumhuriyet Halk Fırkası teşkilatlarının beklemediği bir sonuçtur. İktidar partisi yönetimi, taşra teşkilatlarında Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın oluşturduğu sarsıntının giderilmesi, Serbest Fırka sonrası vilayetlerde durumun tetkik edilmesi amacıyla milletvekillerinden oluşacak heyetlerin gönderilmesine karar vermiştir. 26 heyet 46 il için görevlendirilmiştir. Heyetler 1930 yılı sonu 1931 başlarında görev yapmışlardır. Cumhuriyet Halk Fırkası taşra teşkilatı için görevlendirilen heyetler, Parti Genel Sekreterliğine gözlem ve çalışmalarını içeren raporlar göndermişlerdir. Söz konusu raporlarda Cumhuriyet Halk Fırkası’nın taşra teşkilatında hem örgütlenme hem de örgütlerin işleyişi konusunda önemli sorunların var olduğu ortaya konmuştur. Halkın ve hatta parti mensuplarının parti ilkelerini ve rejimi henüz benimseyemediği de dile getirilmektedir. Raporlarda parti teşkilatının güçlendirilmesi için de pek çok öneriye yer verilmiştir. Bu önerileri yeni nizamnamenin oluşturulmasında ve parti yönetiminde yapılacak değişimlerde büyük ölçüde etkili olmuştur.

1930 yılında Cumhuriyet Tarihinin ikinci çok partili yaşama geçiş denemesi yaşanmıştır. Serbest Cumhuriyet Fırkası güdümlü bir şekilde kurulmakla birlikte kısa sürede önemli bir başarı elde etmiş, kitlelerin yoğun ilgisi ile karşılaşmıştır. Bu ise Cumhuriyet Halk Fırkası teşkilatlarının beklemediği bir sonuçtur. İktidar partisi yönetimi, taşra teşkilatlarında Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın oluşturduğu sarsıntının giderilmesi, Serbest Fırka sonrası vilayetlerde durumun tetkik edilmesi amacıyla milletvekillerinden oluşacak heyetlerin gönderilmesine karar vermiştir. 26 heyet 46 il için görevlendirilmiştir. Heyetler 1930 yılı sonu 1931 başlarında görev yapmışlardır. Cumhuriyet Halk Fırkası taşra teşkilatı için görevlendirilen heyetler, Parti Genel Sekreterliğine gözlem ve çalışmalarını içeren raporlar göndermişlerdir. Söz konusu raporlarda Cumhuriyet Halk Fırkası’nın taşra teşkilatında hem örgütlenme hem de örgütlerin işleyişi konusunda önemli sorunların var olduğu ortaya konmuştur. Halkın ve hatta parti mensuplarının parti ilkelerini ve rejimi henüz benimseyemediği de dile getirilmektedir. Raporlarda parti teşkilatının güçlendirilmesi için de pek çok öneriye yer verilmiştir. Bu önerileri yeni nizamnamenin oluşturulmasında ve parti yönetiminde yapılacak değişimlerde büyük ölçüde etkili olmuştur.
TÜRK BASIN HAYATINDA DEMİRKIRAT GAZETESİ VE FİKRET KARAKOYUNLU
TÜRK BASIN HAYATINDA DEMİRKIRAT GAZETESİ VE FİKRET KARAKOYUNLU
Yazar: Gözcü, Alev; Çakmak, Fevzi
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 0 No. 66, 2020
Anahtar kelimeler: Basın,Bedii Faik,Demirkırat,Demokrat Parti,Fikret Karakoyunlu

Türkiye’de İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurulan Demokrat Parti’nin kuruluş sürecinde, İstanbul’da yayın hayatına başlayan Demirkırat gazetesi muhalefetin sesi olmuştur. Demirkırat gazetesi ilk sayısının 27 Mayıs 1947’de çıkarmış olup başlangıçta Pazartesi, Perşembe günleri olmak üzere haftada iki gün yayımlanmıştır. Kendisini “siyasi demokrat gazete” olarak tanımlayan gazeteyi, Türkiye’nin önemli siyasetçilerinden ve devlet eski bakanlarından biri olan Yılmaz Karakoyunlu’nun babası Fikret Karakoyunlu çıkarmıştır. Fikret Karakoyunlu, Türkiye’nin değişik yerlerinde kaymakamlık görevinde bulunmuş, uzun yıllar devlet hizmetinde görev yapan biriydi. Fikret Karakoyunlu, siyaset yapma arzusuyla Demokrat Parti’nin kuruluş sürecinde yer almış, çıkardığı gazetenin imtiyaz sahibi ve aynı zamanda yazarı olarak, gazetesinde etkili yazılar kaleme almıştır. Gazetenin yazı işlerini fiilen idare eden kişi Türk basın hayatının önemli bir ismi Bedii Faik Akın’dı. Gazetenin yazarları arasında Fikret Karakoyunlu ve Bedii Faik’in yanı sıra dönemin önemli isimlerinden Kenan Öner, Samed Ağaoğlu gibi isimler de yer almıştı. Karakoyunlu ailesinden temin edilen belge ve bilgiler yanında İçişleri Bakanlığı arşivi ile Demirkırat gazetesinin çeşitli nüshalarından faydalanılarak, Demirkırat gazetesi ve Fikret Karakoyunlu hakkında bir bilimsel çalışma ortaya çıkmıştır.

Türkiye’de İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurulan Demokrat Parti’nin kuruluş sürecinde, İstanbul’da yayın hayatına başlayan Demirkırat gazetesi muhalefetin sesi olmuştur. Demirkırat gazetesi ilk sayısının 27 Mayıs 1947’de çıkarmış olup başlangıçta Pazartesi, Perşembe günleri olmak üzere haftada iki gün yayımlanmıştır. Kendisini “siyasi demokrat gazete” olarak tanımlayan gazeteyi, Türkiye’nin önemli siyasetçilerinden ve devlet eski bakanlarından biri olan Yılmaz Karakoyunlu’nun babası Fikret Karakoyunlu çıkarmıştır. Fikret Karakoyunlu, Türkiye’nin değişik yerlerinde kaymakamlık görevinde bulunmuş, uzun yıllar devlet hizmetinde görev yapan biriydi. Fikret Karakoyunlu, siyaset yapma arzusuyla Demokrat Parti’nin kuruluş sürecinde yer almış, çıkardığı gazetenin imtiyaz sahibi ve aynı zamanda yazarı olarak, gazetesinde etkili yazılar kaleme almıştır. Gazetenin yazı işlerini fiilen idare eden kişi Türk basın hayatının önemli bir ismi Bedii Faik Akın’dı. Gazetenin yazarları arasında Fikret Karakoyunlu ve Bedii Faik’in yanı sıra dönemin önemli isimlerinden Kenan Öner, Samed Ağaoğlu gibi isimler de yer almıştı. Karakoyunlu ailesinden temin edilen belge ve bilgiler yanında İçişleri Bakanlığı arşivi ile Demirkırat gazetesinin çeşitli nüshalarından faydalanılarak, Demirkırat gazetesi ve Fikret Karakoyunlu hakkında bir bilimsel çalışma ortaya çıkmıştır.