Şemseddîn-i İtâkî’nin Resimli Anatomi Kitabı Üzerine
Şemseddîn-i İtâkî’nin Resimli Anatomi Kitabı Üzerine
Yazar: Çetin, Hasan Ali
Dergi: Erdem No. 85, 2023
Anahtar kelimeler: History of Science ; Bilim Tarihi ; Şemseddîn-i İtâkî,Aydın Sayılı,Esin Kahya,İbn-i Sînâ,El-Ḳânûn fi’ṭ-Ṭıbb,anatomi,yazma eserler,yayın değerlendirme

Prof. Dr. Esin Kâhya tarafından hazırlanan Şemseddîn-i İtâķî’nin ResimliAnatomi Kitabı adlı eserin ikinci baskısı Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığıtarafından yayımlandı. Kâhya tarafından hazırlanan ve daha önce AKMByayınlarından çıkan İbn-i Sînâ’nın El-Ḳânûn fi’ṭ-Ṭıbb, Ebu’r-Reyhan elBeyrunî’nin Kitâbü’s-Saydana fi’t-Tıbb (2019), Mustafa Behçet Efendi veTürkçe İlk Fizyoloji Kitabı (2017) ile Mansur B. Muhammed B. Ahmed’inKitab-ı Teşrihü’l-Ebdan Min e’t-Tıb (2014) adlı eserlerin her biri tıp tarihiaraştırmaları sahasında yayımlanmış nitelikli eserlerdir.Kâhya’nın “Sevgili hocam Ord. Prof. Dr. Aydın Sayılı’nın anısına...” şeklindetakdim cümlesiyle başlayan eser, Sayılı ekolüyle ülkemiz bilim tarihiçalışmaları ve yayınlarına yapılan büyük katkıların en güzel örneklerindenbiridir.Kâhya, Ord. Prof. Dr. Aydın Sayılı’nın idaresinde doktora tezi olarakyürüttüğü çalışmasında birçok yönden büyük önem taşıyan ve müellifiŞemseddîn-i İtâkî olan Kitâb-ı Teşrîh-i Ebdân ve Tercümân-ı Kıbâle-iFeylesûfân adlı eseri inceleyerek tenkitli metnini, bugünkü Türkçeyeçevirisini hazırlayıp klasik devirde, İslâm dünyasında ve Avrupa’da ModernÇağ’ın başında yapılan anatomi çalışmalarıyla karşılaştırmasını yapmıştır.Müellif, eserinin ön sözünde belirtmiş olduğu gibi bu eserin Doğu ve Batıetkilerini bize ne derecede verdiğini ve zaman zaman kendisinin konularakatkısı olup olmadığını belirlemeye çalışmıştır. Kâhya’nın doktora tezi 1971yılında Ord. Prof. Dr. Aydın Sayılı başkanlığında, Prof. Dr. Sevim Tekeli,Prof. Dr. Mübahat Küyel, Prof. Dr. Feridun Nafiz Uzluk ve Prof. Dr. NihalErk’ten oluşan jüri tarafından oy birliği ile kabul edilmiştir. Yazımıza konuolan eser, bu meşakkatli doktora süreci sonucunda oluşan ve çok değerli birjüri tarafından onaylanan tez metninin yayına dönüştürülmüş hâlidir.

Prof. Dr. Esin Kâhya tarafından hazırlanan Şemseddîn-i İtâķî’nin ResimliAnatomi Kitabı adlı eserin ikinci baskısı Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığıtarafından yayımlandı. Kâhya tarafından hazırlanan ve daha önce AKMByayınlarından çıkan İbn-i Sînâ’nın El-Ḳânûn fi’ṭ-Ṭıbb, Ebu’r-Reyhan elBeyrunî’nin Kitâbü’s-Saydana fi’t-Tıbb (2019), Mustafa Behçet Efendi veTürkçe İlk Fizyoloji Kitabı (2017) ile Mansur B. Muhammed B. Ahmed’inKitab-ı Teşrihü’l-Ebdan Min e’t-Tıb (2014) adlı eserlerin her biri tıp tarihiaraştırmaları sahasında yayımlanmış nitelikli eserlerdir.Kâhya’nın “Sevgili hocam Ord. Prof. Dr. Aydın Sayılı’nın anısına...” şeklindetakdim cümlesiyle başlayan eser, Sayılı ekolüyle ülkemiz bilim tarihiçalışmaları ve yayınlarına yapılan büyük katkıların en güzel örneklerindenbiridir.Kâhya, Ord. Prof. Dr. Aydın Sayılı’nın idaresinde doktora tezi olarakyürüttüğü çalışmasında birçok yönden büyük önem taşıyan ve müellifiŞemseddîn-i İtâkî olan Kitâb-ı Teşrîh-i Ebdân ve Tercümân-ı Kıbâle-iFeylesûfân adlı eseri inceleyerek tenkitli metnini, bugünkü Türkçeyeçevirisini hazırlayıp klasik devirde, İslâm dünyasında ve Avrupa’da ModernÇağ’ın başında yapılan anatomi çalışmalarıyla karşılaştırmasını yapmıştır.Müellif, eserinin ön sözünde belirtmiş olduğu gibi bu eserin Doğu ve Batıetkilerini bize ne derecede verdiğini ve zaman zaman kendisinin konularakatkısı olup olmadığını belirlemeye çalışmıştır. Kâhya’nın doktora tezi 1971yılında Ord. Prof. Dr. Aydın Sayılı başkanlığında, Prof. Dr. Sevim Tekeli,Prof. Dr. Mübahat Küyel, Prof. Dr. Feridun Nafiz Uzluk ve Prof. Dr. NihalErk’ten oluşan jüri tarafından oy birliği ile kabul edilmiştir. Yazımıza konuolan eser, bu meşakkatli doktora süreci sonucunda oluşan ve çok değerli birjüri tarafından onaylanan tez metninin yayına dönüştürülmüş hâlidir.