TURGUT ÖZAL DÖNEMİ TÜRKİYE-BULGARİSTAN İLİŞKİLERİ
TURGUT ÖZAL DÖNEMİ TÜRKİYE-BULGARİSTAN İLİŞKİLERİ
Yazar: Kurnaz, Sevcan; Kurt, Rıza
Dergi: Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Vol. 6 No. 12, 2019
Anahtar kelimeler: Turgut Özal,Bulgaristan,ABD,12 Eylül,Anavatan Partisi

Bu çalışmada Turgut Özal Dönemi Türk Dış Politikası Türkiye-Bulgaristan ilişkileri incelenmiştir. Çalışmanın odağı, Osmanlı döneminde başlayan Türkiye-Bulgaristan ilişkilerinin Özal döneminde geldiği noktanın yanı sıra, Özal’ın kişiliği, liderliği, politikası, fikirleri ve uygulamış olduğu stratejilerden bahsedilmiştir. Anavatan Partisi’nin kuruluşu, ABD ve IMF ile ilişkilere yer verilmekle birlikte Özal’ın Amerika hayranlığından bahsedilmiştir.Özal politikalarını belirleyen en önemli etkenlerden biri 12 Eylül darbesi olmuştur. Bilindiği üzere Adnan Menderes ve Süleyman Demirel hükümetlerini askeri darbeler sona erdirmiştir. Özal ise, 1980 askeri darbesi sonrasında iktidara gelmiştir. Özal iktidara geldiği zaman öncelikli olarak ekonomik programlara ağırlık vermiş ve aldığı ekonomik kararlarla Türkiye’nin, Latin Amerika modelinden liberal ekonomik sisteme geçmesinde en büyük paya sahip olmuştur.Özal, dış politika yapımında sürekli aktif rol almıştır. Bürokrasinin ağır işleyen durumlarında çoğu zaman bizzat kendisi devreye girerek, hatta kendi dışişleri bürokratlarını ve bakanlarını devre dışı bırakarak dış politika yapımını üstlenmiştir. Özal’ın Batı dünyasına yakınlığı, Batı’nın liberal düşünce sistemine duyduğu hayranlıktan kaynaklanmıştır. Bu sebeple de hem ekonomik hem de düşünce özgürlüğü bakımından Türkiye’ye bu sistemi uygulamayı uygun görmüştür.Türkiye ile Bulgaristan, köklü tarihi ilişkilere sahip iki ülkedir. Bulgaristan’ın demokrasiye ve serbest piyasa ekonomisine geçişiyle birlikte, ilişkiler her alanda kapsamlı bir gelişme kaydetmiştir.Türkiye-Bulgaristan ilişkilerine damga vuran olay, Bulgaristan’daki Türk azınlığa yönelik asimilasyon politikaları olmuştur. 1989 zorunlu göç ile gündeme gelen problemlerin çözülmesi niyetiyle iki ülke arasında temasların başlatılması, Türkiye ile Bulgaristan arasında soğukluk dönemine girmiş olan ilişkilerin canlanmasında önemli rol oynamıştır. İki ülke ilişkilerinin yumuşama sürecine girmesinde etkili olan diğer önemli faktör de, Bulgaristan’ın 1990 yılı sonrası yaşanan iç siyasal gelişmeler ve bunların Bulgaristan’daki Türk azınlığının yaşamına ilişkin yansımaları olmuştur.

Bu çalışmada Turgut Özal Dönemi Türk Dış Politikası Türkiye-Bulgaristan ilişkileri incelenmiştir. Çalışmanın odağı, Osmanlı döneminde başlayan Türkiye-Bulgaristan ilişkilerinin Özal döneminde geldiği noktanın yanı sıra, Özal’ın kişiliği, liderliği, politikası, fikirleri ve uygulamış olduğu stratejilerden bahsedilmiştir. Anavatan Partisi’nin kuruluşu, ABD ve IMF ile ilişkilere yer verilmekle birlikte Özal’ın Amerika hayranlığından bahsedilmiştir.Özal politikalarını belirleyen en önemli etkenlerden biri 12 Eylül darbesi olmuştur. Bilindiği üzere Adnan Menderes ve Süleyman Demirel hükümetlerini askeri darbeler sona erdirmiştir. Özal ise, 1980 askeri darbesi sonrasında iktidara gelmiştir. Özal iktidara geldiği zaman öncelikli olarak ekonomik programlara ağırlık vermiş ve aldığı ekonomik kararlarla Türkiye’nin, Latin Amerika modelinden liberal ekonomik sisteme geçmesinde en büyük paya sahip olmuştur.Özal, dış politika yapımında sürekli aktif rol almıştır. Bürokrasinin ağır işleyen durumlarında çoğu zaman bizzat kendisi devreye girerek, hatta kendi dışişleri bürokratlarını ve bakanlarını devre dışı bırakarak dış politika yapımını üstlenmiştir. Özal’ın Batı dünyasına yakınlığı, Batı’nın liberal düşünce sistemine duyduğu hayranlıktan kaynaklanmıştır. Bu sebeple de hem ekonomik hem de düşünce özgürlüğü bakımından Türkiye’ye bu sistemi uygulamayı uygun görmüştür.Türkiye ile Bulgaristan, köklü tarihi ilişkilere sahip iki ülkedir. Bulgaristan’ın demokrasiye ve serbest piyasa ekonomisine geçişiyle birlikte, ilişkiler her alanda kapsamlı bir gelişme kaydetmiştir.Türkiye-Bulgaristan ilişkilerine damga vuran olay, Bulgaristan’daki Türk azınlığa yönelik asimilasyon politikaları olmuştur. 1989 zorunlu göç ile gündeme gelen problemlerin çözülmesi niyetiyle iki ülke arasında temasların başlatılması, Türkiye ile Bulgaristan arasında soğukluk dönemine girmiş olan ilişkilerin canlanmasında önemli rol oynamıştır. İki ülke ilişkilerinin yumuşama sürecine girmesinde etkili olan diğer önemli faktör de, Bulgaristan’ın 1990 yılı sonrası yaşanan iç siyasal gelişmeler ve bunların Bulgaristan’daki Türk azınlığının yaşamına ilişkin yansımaları olmuştur.