Çok Kriterli ve Katılımcı Yaklaşımla Orman Kaynaklarının İşlevsel Önceliklerinin Belirlenmesi: Ulus Devlet Orman İşletmesi Örneği
Determining of Functional Priorities of Forest Resources by Multicriteria and Participatory Approach: Case of Ulus State Forest Enterprise
Yazar: Daşdemir, İsmet; Güngör, Ersin
Dergi: Bartın Orman Fakültesi Dergisi, Vol. 12 No. 17, 2009
Anahtar kelimeler: Participatory,Forest Resources,Forest Function Priorities,Analytic Hierarchy Process,Ulus State Forest Enterprise ; Katılımcılık,Orman Kaynakları,Orman İşlevi Öncelikleri,Analitik Hiyerarşi Süreci,Ulus Devlet Orman İşletmesi

Bu çalışma, Ulus Devlet Orman İşletme Müdürlüğü (UDOİM) orman kaynaklarının işlevsel önceliklerini çokkriterli ve katılımcı bir yaklaşımla belirlemek amacıyla ele alınmıştır. Bu amacı gerçekleştirmek için çok aşamalıhiyerarşik bir süreç içerisinde çok kriterli ve katılımcı yaklaşımla karar vermeye yarayan Analitik Hiyerarşi Süreci(AHS) tekniği kullanılmıştır. Bu suretle ilgi gruplarının (uzmanlar, yerel halk, kamu kurumu temsilcileri, siviltoplum kuruluşu temsilcileri) orman işlevlerinin önceliklerinin belirlenmesine ilişkin görüşlerinin alınması veorman kaynaklarının yönetim sürecine etkin bir şekilde katılması sağlanmıştır. Geliştirilen özel anket formlarıilgi gruplarından katmanlı-basit rastgele örnekleme yöntemiyle seçilen toplam 409 katılımcıya uygulanmıştır.Elde edilen tüm veriler AHS tekniği yardımıyla değerlendirilerek, orman kaynaklarının planlama ve yönetimsürecinde esas olacak, en çok tercih edilen orman işlevleri belirlenmiştir. Buna göre tüm kriter, alt kriter ve ilgigrupları dikkate alındığında UDOİM orman kaynaklarının su üretimi (0,269), odun hammaddesi üretimi (0,251),karbon birikimi (0,131), odun dışı orman ürünleri üretimi (0,124), yaban hayatı (0,119) ve ot faydalanması(0,106) şeklinde işlevsel önceliklere ve ağırlıklara sahip olduğu saptanmıştır. Bu işlevler ve öncelikler dikkatealınarak UDOİM orman kaynaklarının planlanması ve yönetilmesi durumunda, hem toplumsal refahın artmasınahem de sürdürülebilir orman yönetimine katkı yapılmış olacaktır.

This study was handled to determine functional priority of forest resources of Ulus State Forest Enterprise(USFE) by multicriteria and participatory approach. To realize these aims, the Analytic Hierarchy Process(AHP), giving possibility to decide with a multicriteria and participatory approach, was used. Therefore, it wasprovided to take the opinions of interest groups (experts, local stakeholders, public institution andnongovernmental organization representatives) about on priorities setting of forest functions and to add those toforest resources management effectively. The developed special questionnaire forms were submitted to 409interviewees selected from four interest groups by layer-random sampling method. The obtained all data wasevaluated by AHP technique and the most came into prominence forest functions that those are to take base inplanning and management process of forest resources were determined. According to these, when taking into consideration all criteria, sub-criteria and interest groups, the functions priorities of forest resources of USFEwere determined respectively as water production (0.269), wood raw-material production (0.251), carbon stock(0.131), non-wood forest products production (0.124), wildlife (0.119) and forage utilization (0.106). When theforest resources of USFE are planned and managed by taking into account these functions and their priorities,both it will be contributed to increasing of social welfare and sustainable forest management.