Erken Dönem Stoa Düşüncesinde Erdem
Virtue in Early Stoic Thought
Yazar: Molacı, Melike
Dergi: Felsefe Arkivi No. 54, 2021
Anahtar kelimeler: Philosophy ; Felsefe ; Stoacılık,Erdem,Mutluluk,Erek,Doğa ; Stoicism,Virtue,Happiness,End,Nature

Stoacılığın “doğaya uygun yaşamak” ifadesinde dile gelen meşhur düsturu, doğanın, uygunluğun ve yaşamın anlamıyla yakından ilgilidir. Bu kavramların mahiyeti ereğin “doğaya, akla ve erdeme uygun yaşamak” şeklinde genişletilmesini sağlar ve bu haliyle erek,  Stoacı  felsefe  bölümlerinin  tümüne  sirayet  eder.  Doğanın  fizikle,  uygunluğun  da  mantıkla  olan  bağlantısı,  erdemi  de  etikle  ilişkilendirmeyi  sağlar  ve  Stoa  etiği  bütünüyle  erdem  araştırmasına  adanmış  gibi  görünür.  Pek  çok  Antikçağ  filozofu  gibi erdemi yetkinlik ya da tamamlanma olarak düşünen Stoacılar, insanın iyisinin ve nihai ereğinin erdemli bir yaşam olduğunu düşünürler. Bu iddialarını temellendirmek üzere  erdemin  doğasını  incelemeye  yöneldiklerinde  ise  onun  doğasını,  türlerini,  niteliklerini  ve  değerini  tartışma  konusu  yaparlar.  Bu  noktada  erdemin  biricikliğini  temellendirmeyi  amaçlayan  erken  dönem  Stoacıların  bazen  benimsemek  bazen  de  reddetmek  üzere  sahiplendikleri  Nikomakhos’a  Etik,  Stoacı  filozoflar  ile  Peripatetik  okulun  temsilcileri  arasında  süre  giden  tartışmaların  asli  kaynağı  olur.  Aristotelesçi  öncülleri  kısmen  paylaşan  erken  dönem  Stoacılar,  sahiplendikleri  Sokratesçi  mirası  tahrif  etmeksizin  erdemin  biricikliğini  vurgulayan  görüşleriyle  bir  ahlaklılık  olanağı  sunarlar. Erken  dönem  Stoacıların  öncellerinden  farklılaşan  erdem  görüşlerinin  tartışıldığı  bu  çalışmada  erdem  kavramı  üç  açıdan  ele  alınmıştır.  Etik,  epistemolojik  ve  ontolojik  kuramlarla  yakından  ilişkili  olan  bu  sınıflandırmaya  göre  erdemin  neden  tek  iyi  olarak konumlandırıldığı, bilgiyle özdeşleştirilmesinin ne anlama geldiği ve bilgenin ruhunda   bedenlenen   erdemlerin   nasıl   bir   bilgelik   anlayışına   yol   açtığı   ortaya   konulmuştur.   Sonuç   bölümünde   ise   günümüz   açısından   bu   erdem   görüşünün   anlamına ve değerine ilişkin birtakım hususlara değinilmiştir.

The famous motto of Stoicism, “living in accordance with nature”, is closely related to the meaning of nature, accordance and life. The connection of nature to physics, and  accordance  to  logic,  makes  it  possible  to  relate  virtue  to  ethics,  and  the  Stoic  ethics seem entirely devoted to the study of virtue. Like many ancient philosophers, the Stoics, who think of virtue as perfection or completion, think that the good and ultimate end of man is a virtuous life. As they tend to examine the nature of virtue to justify these claims, they see its nature, kinds, characteristics and value as a matter of debate.In  this  study,  which  discusses  the  early  Stoics’  views  of  virtue  as  distinct  from  their  predecessors,  the  concept  of  virtue  is  considered from three angles. These three angles are closely related to ethical, epistemological and ontological theories and they  address  why  virtue  is  positioned  as  the  only  good,  what  it  means  to  be  identified  with  knowledge,  and  what  kind  of  understanding of wisdom the virtues embodied in the spirit of the wise possess. In the conclusion, some issues related to the meaning and value of this view of virtue are discussed from the point of view of today.