Beslendiği Kaynaklar İtibariyle Sembolik Metinlerin Işığında Mesnevilerde Gerçeklik Tasavvurları
Reality Imaginations in Mesnevis in Respect of its Sources in the Light of Symbolic Texts
Yazar: Orhanoğlu, Hayrettin
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 13 No. 13, 2015
Anahtar kelimeler: Mathnawi, traveler, reality, sufizm, love. ; Mesnevi, yolcu, gerçeklik, aşk, tasavvuf.

Her sanat eseri özünde bir gerçeklik kurgusu barındırır.  Buna göre kurmaca bir dünya yaratmanın bedeli, o eserin  gerçekliğinin sınanacağı tasavvur algısıdır. Bu tasavvurların  başında “hayal” kavramı gelmektedir. Gerçekliğin  diğer algılarıyla karşılaştırılıp özellikle klasik şiirimizin  hayale verdiği konum incelendiğinde günümüz itibarilik  anlayışından farklı bir yol izlediği ortaya çıkacaktır.  Felsefenin de temel taşı sayılan gerçeklik vurgusu, tasavvufi  kimi hikâyeler ve öte yanda medrese kültürüyle  yetişmiş Kaygusuz Abdal’ın Budalaname’si türünden kimi  metinlerle karşılaştırıldığında geniş bir yelpazede karşımıza  çıkmaktadır. Bu, hiç şüphesiz gerçekliğin tasavvufta  önemli bir teşkil ettiğini kanıtlamaktadır. İslam kültür  coğrafyasında öne çıkan tasavvufî risalelerinin gerçeklikleri  ele alma biçimlerinin çoğu kez Divan şiiri ve özellikle  mesnevilerle olan bağıntısı, hemen hemen hiç ele alınmamıştır.  Oysa bu metinlerle mesnevilerdeki gerçeklik  algılarının karşılaştırılması, Divan şiirinin ve dolayısıyla  mesnevilerin de anlaşılmasına katkıda bulunacaktır.  Gerçeklik kurgusu itibariyle anlatı temelinde mesnevilerin  de oturduğu bir gerçeklik temelinden söz etmek mümkündür.  Farazya, ütopya yahut gerçeküstücülük gibi tanımlamaların  dışında nasıl bir gerçeklik kurgusu söz konusudur  bu metinlerde? Biz bu çalışmada gerçeklik algılarından  hareket ederek mesnevilerdeki gerçeklik algılarını sorgulayacağız.

Each work of art contains the essence of reality. Accordingly,  the cost of creating a fictional world, is to test the  perception of reality. At the beginning of perception there  comes the concept of "dream". Compared with the position  where the other perception of reality of dream,  especially in our classical poetry, followed a different path  from today&apos;s fiction understanding that will arise when  examined. Reality emphasis is also considered the cornerstone  of the philosophy of mystical stories such as  Budalaname of Kaygusuz Abdal who was trained in  culture of some madrasas as also in some other types of  text encountered in a wide range. This proves that no  doubt constitutes an important reality of Sufism. Divan  poetry often, especially with relation to the handling  mesnevis mystical treatise on the reality of the prominent  Islamic cultural landscape format, hardly been addressed.  However, comparison of the perception of reality in this  mesnevis texts, poems, and thus will contribute to the  understanding of the Court in the Mathnawi. As far as  reality construct is concerned, it&apos;s possible to speak of a  reality that sits at the base of mesnevis basis. What kind  of reality constructs are in question besides the definitions  of farazia, utopia and surrealism?In this study, we will  question the perception of reality in the act of perception  of reality in Mathnawis.