CUMHURİYET DÖNEMİNİN İLK NÜFUS SAYIMINA GÖRE GAZİANTEP (1927)
GAZİANTEP ACCORDING TO THE FIRST CENSUS OF THE REPUBLIC PERIOD (1927)
Yazar: Sert, Şahin
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi No. 77, 2025
Anahtar kelimeler: History of The Republic of Turkiye ; Türkiye Cumhuriyeti Tarihi ; Cumhuriyet,,Demografi,,Gaziantep,,Nüfus,,2. Mahmut ve Nüfus Sayımı ; Republic,,Demography,,Gaziantep,,Population,,Mahmud II end the Census

Osmanlı Devleti’nde ilk nüfus sayımı, 2. Mahmut döneminde askerlik yapabilecek erkekleri belirlemek amacıyla 1831 yılında gerçekleştirilmiştir. Ardından 1844, 1866, 1885 ve 1907 yıllarında da nüfus sayımları yapılmıştır. Osmanlı Devleti’nin çöküşünün ardından kurulan Türkiye Cumhuriyeti, sağlıklı olmayan nüfus verilerini güncellemek ve ülke sınırları içindeki vatandaşların özelliklerini belirlemek amacıyla 1927 yılında 63 vilayette Cumhuriyet tarihinin ilk nüfus sayımını gerçekleştirmiştir. Bu araştırmada, 1927 yılında yapılan nüfus sayımının sonuçları üzerinden Gaziantep ilinin demografik yapısı incelenmiştir. İncelenen veriler arasında bekâr ve evli birey sayıları, yaş grupları, meslekler, okuma yazma oranları, dini inançlar, engellilik durumları ve konuşulan diller yer almaktadır. Sonuç olarak, Gaziantep'teki nüfus yoğunluğunun, 20 yaş altındaki genç nüfusun, engelli birey sayısının, dul erkek oranının ve bekâr kadın ile bekâr erkek oranının Türkiye ortalamasının üzerinde olduğunu göstermektedir. Öte yandan, okuma yazma oranı, hem erkek hem de kadın çalışan oranı ile dul kadın oranının Türkiye ortalamasının altında kaldığı gözlemlenmiştir. Ayrıca, Gaziantep'te hem erkeklerin hem de kadınların büyük bir kısmının tarımla uğraştığı belirlenmiştir. Araştırmada, Türkiye İstatistik Kurumu, Başkanlık Cumhuriyet Arşivi ve konuyla ilgili inceleme ve araştırma eserlerinden yararlanılmıştır.

The first census during the Ottoman Empire was conducted in 1831 during the reign of Mahmud II in order to determine men who could serve in the military. Subsequently, censuses were conducted in 1844, 1866, 1885 and 1907. The Republic of Turkey, which was founded after the collapse of the Ottoman Empire, conducted the first census in the history of the Republic in 63 provinces in 1927 in order to update the unreliable population data and to determine the characteristics of the citizens within the borders of the country. In this study, the demographic structure of Gaziantep province was examined based on the results of the census conducted in 1927. The data examined includes the number of single and married individuals, age groups, occupations, literacy rates, religious beliefs, disability status and languages spoken. As a result, it is shown that the population density in Gaziantep, the young population under the age of 20, the number of disabled individuals, the rate of widowed men and the rate of single women and single men are above the Turkish average. On the other hand, it was observed that the literacy rate, the rate of both male and female employees and the rate of widowed women are below the Turkish average. In addition, it was determined that a large portion of both men and women in Gaziantep are engaged in agriculture. The research utilized the Turkish Statistical Institute, the Presidency Republic Archive and related studies and research works.