hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Rize Feretiko (Rize Bezi) ve Bayburt Ehram Dokumacılığı Üzerine Bir Deneme
An Experiment on Bayburt Ehram and Rize Feretico (Rize Cloth) Weaving
Yazar: Selçuk, Keziban; Yurttaş, Hüseyin
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 66, 2019
Anahtar kelimeler: Feretiko (Rize cloth),ehram,having a whip and high loom,fabric ; Feretiko (Rize bezi),ehram,kamçılı ve yüksek tezgâh,kumaş

ÖzDokumacılık, insanlığın varoluşundan günümüze kadar gelen bir süreçtir. Başlangıçta insanoğlunun dış etkenlerden korunması ve örtünme amacıyla yaptığı dokumacılık, giderek bu ihtiyacın ötesine geçip bir sanat haline dönüşmüştür. Ancak el dokumacılığı, batıda meydana gelen sanayileşmeyle birlikte Anadolu’da her alanda olduğu gibi dokumacılıkta da etkisini göstermeye başlamış olup, yaşam biçiminde görülen değişimle birlikte son zamanlarda giderek yok olmaya yüz tutmuştur. Dokumalar, yapıldığı bölgenin iklim şartları, coğrafi şartlar, kullanılan malzeme, yaşam biçimi ve kültürüne bağlı olarak farklılık göstermekte, örneğin sıcak iklimin yaşandığı bir bölgede pamuk, ipek, keten ipliği kullanılırken, soğuk iklimi olan yerlerde yün ve kıl gibi iplikler kullanılmaktadır.Makalemizin konusunu, Doğu Karadeniz bölgesinde yer alan Rize ve Bayburt illerinde yapılan geleneksel dokumalar ile bunların teknik, kullanılan malzeme, motif bakımından benzerlik ve farklılıkları oluşturmaktadır. Rize’de feretiko (Rize bezi) ile Bayburt’ta yapılan ehram dokuma çalışmamızda yer vereceğimiz kumaş türüdür. İki ilimizde yapılan bu dokumalar, birtakım benzerlikleri olmasına rağmen iki farklı tekstil ürününü meydana getirmektedir.

AbstractWeaving is a process from the existence of humanity to the present day. In the beginning, weaving, which was done by human beings for the purpose of protection and covering from external factors, gradually went beyond this need and became an art. However, hand weaving has started to show its effect in weaving as in all areas in Anatolia with the industrialization in the west and has been gradually disappearing with the change in the way of life. Weavings vary depending on the climatic conditions, materials, geographical conditions, lifestyle and culture of the region, for example, cotton, silk, linen yarn is used in a region where warm climate is used, while wool and hair like yarns are used in cold climate areas.The subject of our article is the similarities and differences in traditional weavings made in the provinces of Rize and Bayburt in the Eastern Black Sea region and their techniques, materials and motifs. It is the kind of fabric that will be included in our ehram weaving study in Bayburt with feretiko (Rize cloth) in Rize. Although these weavings made in two provinces have some similarities, they constitute two different textile products.
Feridun Nâfiz [Uzluk] Bey’in Aksaray Notları
Feridun Nâfiz [Uzluk] Bey’s Aksaray Notes
Yazar: Erdal, Zekai; Gül, Mustafa Fırat
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 66, 2019
Anahtar kelimeler: Creative Arts and Writing ; Sanat ve Edebiyat ; Aksaray,Feridun Nafiz Uzluk,Anatolian Seljukides,Inscription ; Aksaray,Feridun Nafiz Uzluk,Anadolu Selçuklu,Kitabe

ÖzAksaray, Âşıklı Höyük’le birlikte MÖ 8000’den beri farklı toplulukların, kavimler ve devletlerin yerleştiği, imar faaliyetleri gösterdiği ya da yağma ve talana maruz kalan bir yer olmuştur. Bu nedenle de Aksaray ve çevresinde farklı dönemlere ve devletlere ait birçok eser günümüze ulaşabilmiştir. Anadolu Selçuklu döneminde en ihtişamlı günleri yaşayan Aksaray, Moğollarla birlikte yıkımlara maruz kalmıştır. Osmanlı Devleti zamanında ise iyice gözden düşer şehir küçük bir kasaba şeklinde Cumhuriyet dönemine kadar gelmiştir. Eski eserlere düşkün olan, onları yerince inceleyen ve onlar hakkında çeşitli notlar tutarak belgeleyen bir kişi olan Feridun Nafiz Uzluk, Aksaray’a hekim olarak atanmıştır. Uzluk görev yaptığı süre boyunca (1929-1932) Aksaray’daki Selçuklu eserlerini incelemiş, fotoğraflarını çekmiş ve kendince çeşitli notlar tutmuştur. Ömrü boyunca toplamış olduğu belgeler, bilgiler ve yazdığı notlar Uzluk’un vefatından sonra Selçuk Üniversitesi’ne bağışlanmıştır. Uzluk, Aksaray hakkında 13 sayfalık bir not tutmuştur. Osmanlı Türkçesi ile yazılan defterde yapılarla ilgili basit çizimler, mezar taşları ve kitabelerin dökümü ve bazı yapılar hakkında çeşitli bilgiler yer almaktadır.

AbstractAksaray including Aşıklı Höyük has been an area where various communities, tribes, and states had settled and carried out construction activities, and destructions and sacks occurred since BC 8000 with Aşıklı Höyük. Therefore, a lot of works from various periods and states is able to reach today around Aksaray. Aksaray which had experienced its golden age in the Anatolian Seljuk period suffered the destruction by the Mongols. In the Ottoman period, the city lost its value and reached the Republican period as a small town. Feridun Nafiz Uzluk who was keen on ancient works, examined them on side, and documented them by taking notes about them was appointed as a doctor (1929-1932) to Aksaray. Uzluk examined the Turkish-Islamic works in Aksaray, took photos of them, and took notes in his own style during his term of duty. All the documents and information he gathered in his lifetime and the notes he wrote were donated to Selçuk University after his death. Uzluk took notes, consisting of 13 pages, regarding Aksaray. In the notebook written in Ottoman Turkish, simple drawings about structures, inventory of headstones and epitaphs, and diverse information on certain structures are found.
İhtirasın Bedeli Bağdat Hatun Piyesinde İntikam Peşinde İki İnsan: Togay ve Bağdat Hatun
The Price of Lost Two vengeful Persons in Bagdat Hatun: Togay and Bagdat Hatun
Yazar: Güneş, Mehmet
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 66, 2019
Anahtar kelimeler: Creative Arts and Writing ; Sanat ve Edebiyat ; Bağdat Hatun; The Ilkhanid State; Play; Historical Drama; Lust; Revenge ; Bağdat Hatun,İlhanlı Devleti,piyes,tarihî tiyatro,ihtiras,intikam

Güngör Dilmen, Bağdat Hatun piyesinde tarihî hadisedeki ana hikâyeyi bazı değişiklikler yapıp yeniden kurgulayarak tarihî tiyatro örneği oluşturur. Kişisel ihtirasların yoğunluğu oluşturduğu Bağdat Hatun piyesinde Bahadır Han’ın en yakınında bulunan Togay eylem ve tavırlarıyla “kötü adam” arketipine örnek oluşturur, kişisel hırsları ve intikam arzusuyla İlhanlı hakanı Bahadır’ı hep olumsuza yönlendirir. Bahadır Han kendisine evlilik teklif etmeden önce geleneksel Türk kızı/kadınına örnek oluşturan Bağdat Hatun da Bahadır’ın evlilik teklifi sonrası ihtiraslarıyla hareket eden kötücül kadına örnek oluşturur. Hem Togay hem de Bağdat Hatun intikam arzusu ve ihtiraslarıyla hem kendilerinin hem de birçok kişinin feci şekilde ölümüne neden olurlar. Bağdat Hatun piyesi, daha önce piyese ilişkin müstakil yayınlarda ya da Güngör Dilmen’in piyeslerine ilişkin çalışmalarda farklı açılardan incelenmiştir. Bu çalışmada ise Bağdat Hatun piyesi arketipçi eleştiri yönteminden de yararlanılarak simgesel okumayla değerlendirilmiştir.

Güngör Dilmen creates anexample of historical drama by making some changes and reconstructing the mainstory in the historical event in Bağdat Hatun. Togay, who is the closest toBahadır Khan in Bağdat Hatun, a play full of personal ambitions and passions,is an example of the villain archetype with his actions and attitudes; he alsoalways affects Bahadır, the Ilkhanid khan, in a negative way. Bağdat Hatun, whosets an example for the traditional Turkish girl/woman before Bahadır Khanproposed marriage to her, exemplifies a female villain acting with her lust andpassion after the marriage proposal of Bahadır Khan. Togay and Bağdat Hatun,with their lust and desire for revenge, cause both themselves and many othersto die terribly. Bağdat Hatun was examined from different perspectives inindependent publications or other studies related to the plays of GüngörDilmen. In this study, Bağdat Hatun was analyzed and investigated by means ofsymbolic reading through archetypal literary criticism.
Osmanlı-Akkoyunlu İlişkilerinde Saray Hatun
Saray Hatun at Ottoman–Aqqoyunlu Relations
Yazar: Toksoy, Ahmet
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 66, 2019
Anahtar kelimeler: Fatih Sultan Mehmet,Aqqoyunlu,Uzun Hasan,Turkmens,Trebizond ; Fatih Sultan Mehmet,Akkoyunlular,Uzun Hasan,Türkmenler,Trabzon

ÖzFatih Sultan Mehmet, 18 Şubat 1451’de Osmanlı tahtına geçti. Fatih Sultan Mehmet Devri’nde Osmanlı-Karaman meselesi aynı zamanda Osmanlı-Akkoyunlu ilişkilerini de etkiledi ve bu ilişkiler kopma noktasına geldi. Trabzon topraklarını çevreleyen bölgelerde de sivrilen birçok Türkmen beyleri maiyetlerindeki savaşçı kuvvetlerle Trabzon Komnenos Devleti için büyük bir tehlike arz etmeye başladılar. Bu Türk beylerinin bazıları Selçuklu ümerası, bazıları ise hareket serbestisine kavuşan ve kendilerine yurt arayan Türkmen boylarının liderleriydi. Bunlar arasından bilhassa Akkoyunlu beyleri sivrildi. Bu akınları hangi Akkoyunlu beyinin idare ettiği bilinmemektedir. Uzun Hasan zamanına gelinceye kadar böyle dostane bir gelişme gösteren Komnenos-Akkoyunlu münasebetleri, bu dönemde daha sıkı bir hale geldi. Hatta Uzun Hasan, Komnenos Hanedanı’nın koruyucusu durumuna geçti.Anahtar Kelimeler: Fatih Sultan Mehmet, Akkoyunlular, Uzun Hasan, Türkmenler, Trabzon.

AbstractFatih Sultan Mehmet assumed the Ottoman throne on 18 February 1451. During the reign of Sultan Mehmet, the Conqueror, the Ottoman-Karaman issue also affected Ottoman - Aqqoyunlu relations, and these relations reached the point of rupture. Many Turkmen Bey who prominent in the regions surrounding the territory of Trabzon began to pose a great danger to the Komnenos State of Trabzon with the warrior forces in their entourage. Some of these Turkmens were the Seljuq umaras, others were the leaders of the Turkmen tribes who gained freedom of movement and sought their own homes. Among these, especially Aqqoyunlu Bey’s prominent. It is not known which Aqqoyunlu brain managed these raids. Comnenus - Aqqoyunlu relations, which showed such amicable development until the time of long Hasan, became tighter during this period. Even Uzun Hasan became the protector of the Comnenus Dynasty.
Avusturyalı Diplomat Sigismund Von Herberstein ve Buda’da Osmanlı Elçiliğine Dair Anıları (1541)
Austrian Diplomat Sigismund Von Herberstein and His Memories of the Ottoman Embassy in Buda (1541)
Yazar: Aliyazıcıoğlu, Zeynep İnan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 66, 2019
Anahtar kelimeler: Herberstein,Suleiman the Magnificant,Ferdinand I,Rüstem,Pasha,Buda ; Herberstein,Kanuni Sultan Süleyman,I. Ferdinand,Rüstem Paşa,Buda

Öz1486’da doğan Sigismund von Herberstein Viyana’da hümanist bir eğitim almıştır. Üniversite eğitiminden sonra Habsburg ordusunda bir süre hizmet etmiş, sonrasında Avusturya sarayında memur olarak göreve başlamıştır. Başta Slavca olmak üzere bildiği yabancı diller sayesinde kısa sürede yükselerek önemli diplomatik görevler üstlenmiştir. Kayser I. Maximilian, V. Karl ve I. Ferdinand’ın görevlendirmesiyle Avrupa’nın pek çok merkezine, Rusya’ya hatta Osmanlı sultanının huzuruna elçi olarak gitmiştir. Macaristan’da Osmanlı hâkimiyetinin tesisi üzerine Osmanlılar ile ateşkes yapılması için I. Ferdinand tarafından 1541’de Kont Salm ile birlikte Buda’ya gönderilmiştir. Osmanlı sefaretiyle Hıristiyan dünyası dışına ilk kez çıkan Herberstein gittiği Osmanlı karargâhında yaşadığı tecrübeleri otobiyografisinde kaleme almıştır. Diplomat olması yanında Rusya üzerine yazdığı eser ve otobiyografisi yoğun yaşantısının birer izdüşümüdür. Bu iki eser dönemin diplomatik, siyasi, kültürel, sosyal hayatına dair araştırmacılara önemli bilgiler sunmaktadır. Otobiyografisinde, Osmanlı karargâhına ilk girişi, vezirlerle ve paşalarla görüşmesi, sultanın huzuruna çıkışı, sultan tarafından kendilerine verilen hediyeler, Osmanlı ordusunun gücü, Osmanlıların yemek alışkanlıkları gibi konuları detaylı bir şekilde kaydetmiştir.

Sigismund von Herberstein, who was born in 1486, received a humanist education in Vienna. After graduation, he served in the Habsburg army for a while, and then began his career as a civil servant at the Austrian court. Thanks to the foreign languages he knows, especially in Slavic, he quickly promoted important diplomatic missions. He went to many centers of Europe, Russia; even appear of the Ottoman sultan in consequence of commissioned by Kayser Maximilian I, Karl V and Ferdinand I. Upon the establishment of Ottoman rule in Hungary, he was sent to Buda together with Count Salm in 1541 by Ferdinand I for a cease-fire with the Ottomans. Herberstein, who went out of the Christian world for the first time with the Ottoman expedition, wrote his experiences in the Ottoman headquarters in his work. In addition to being a diplomat, his autobiography and works on Russia are projections of his intense life. These two works provide important information about the diplomatic, political, cultural and social life of the period. In his autobiography, the author recorded in detail the subjects such as his first entrance to the Ottoman headquarters, his meeting with the viziers and the pashas, his audience, the gifts given to them by the sultan, the power of the Ottoman army, and the Ottoman cooking habits.
Diyarbekir Vilayetinde Vakıflarda Ortaya Çıkan Problemler ve Çözümleri (H. 1155-1166- M. 1742-1751)
Problems and Solutions of the Foundations in Diyarbekir Province (1742 - 1751)
Yazar: Özgül, İbrahim
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 66, 2019
Anahtar kelimeler: Diyarbekir,Foundation,Complaint,Judgment,Kadi (Judge) ; Diyarbekir,Vakıf,Şikâyet,Hüküm,Kadı

ÖzDiyarbekir vilayetinde 1742-1751 yılları arasında vakıf mallarına yönelik, gerek vakıf yöneticileri gerek devlet görevlilerinin haksız müdahaleleri ve gerekse mütevellilerle çalışanlar arasında ortaya çıkan sorunlar, bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Bu çalışmada, Diyarbekir vakıflarıyla ilgili kayıtların yer aldığı transkripsiyonlar yapılmış, arşiv belgelerinin, vakıfların denetimi ve işleyişi, ortaya çıkan problemlerin çözüme kavuşturulma şekline ait anılan döneme ait değişik birçok vesikaya yer verilmiştir. Ortaya çıkan sorunların çözümü ortaya konulmuş ve devletin vakıflara vermiş olduğu önem belirtilmeye çalışılmıştır. Osmanlı Devleti’ndeki vakıfların işleyişinin diğer İslam devletlerinden çok farklı olmadığı belirtilmiş ayrıca yapılan düzenlemelerle farklı dönemlerde vakıfların fonksiyonlarını yitirmemeleri için ortaya konmuş çalışmalara da yer verilmiştir. Devletin titiz bir vakıf politikası yürüttüğü ve vakıf kayıtlarına ne kadar riayet ettiğine dair hususlar da belirtilmeye çalışılmıştır. Osmanlı Devleti açısından hukuki birer müessese olan vakıfların, karşılaşmış oldukları sorunların çözümüne ilişkin belgeler incelenerek vakıflara verilen önemin boyutu ortaya konulmaya çalışılmıştır.

AbstractIn this study, intervention problems on Diyarbekir province foundations’ assets by foundation managers and state officials, and also problems between the trustees and the employees are examined which includes 1742-1751 period. Various kinds of documents like; transcribed archival documents, the inspection and functioning documents and documents including problem solving methods of the Diyarbekir foundations were used to show the importance of foundations by the state. Functions of the foundations in the Ottoman Empire were not different from the other Islamic states.  It was also determined that there were struggles and precautions which aim to prevent the foundations from losing their functions in different periods. Sensitive studies which were carried out by state on foundations were examined to designate their impacts and quantity in state records.  We tried to reveal the importance given to the foundations, which were legal institutions in Ottoman State, by examining the problem solving methods of foundations in the light of archive documents.
Rudolf Von Slatin’in Sudan Kariyeri (1879-1914)
Rudolf Von Slatin's Sudan Career (1879-1914)
Yazar: Özdağ, Abdullah
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 66, 2019
Anahtar kelimeler: Africa,Sudan,Rudolf V. Slatin,The Mahdi Movement,Darfur ; Afrika,Sudan,Rudolf V. Slatin,Mehdi Hareketi,Darfur

ÖzRudolf Von Slatin’in kariyeri aslen Avusturya-Macaristan vatandaşı olduğu halde Sudan’a seyahati esnasında karşılaştığı İngiliz sivil ve askeri yetkilileri sayesinde Mısır Hükümeti altında resmi görevler almasıyla başlamıştır. Viyana’dan 17 yaşında ayrılan R. Slatin iyi bir eğitim tahsiline sahip olmamasına rağmen çok genç yaşlarda Sudan’da önemli görevlere gelebilmiştir. R. Slatin’in bu görevlere gelmesinde o dönemin güçlü İngiliz Generali C. Gordon’un katkısı tartışılmaz bir gerçektir. R. Slatin’in Sudan kariyeri kaza müdürlüğünden vilayet valiliğine, 12 yıllık esaret döneminden Sudan Genel Müfettişliğine kadar inişli çıkışlı seyir izlemiştir. Özellikle 1896-1898 İngilizlerin Sudan’ı işgal yıllarında R. Slatin’in İngiliz-Mısır askeri gücünde aldığı önemli görevler onun tanınırlığını daha da artırmıştır. Sudan’ın iç bölgelerine ilerleyen İngiliz-Mısır ordusunda ön cephelerde yer alan R. Slatin bir zamanlar kendisini esaret altında tutan Halife ve onun komutanlarının yakalanması için verilen orduyu sevk eden kişi olmuştur. 1899’da Mehdi Devleti’nin ortadan kaldırılmasıyla başlayan İngiliz hâkimiyet döneminde Sudan’ı yeniden yapılandıran birkaç isimden birisi olmuştur. Sudan’ın modern tarihinde bir kırılma noktası denilebilecek “Mehdi Hareketi’ni” yakından gözlemleyen R. Slatin’in hikâyesi döneme ilişkin yapılacak çalışmalara yeni kapılar aralayacaktır.

AbstractAlthough Rudolf Von Slatin was originally an Austro-Hungarian citizen, he began his official duties under the Egyptian Government thanks to the British civil and military officials he encountered during his trip to Sudan. Rudolf Slatin, who left Vienna at the age of 17, did not have a good education, but was able to assume important duties in Sudan at a very young age. Rudolf Slatin's appointment to these positions was made possible thanks to the contributions of the powerful British General C. Gordon. Rudolf Slatin’s career in Sudan fluctuated from mudir to governor, from 12 years of captivity to General Inspectorate of Sudan. Especially during the years of the British invasion of Sudan from 1896 to 1898, Rudolf Slatin’s important duties in the Anglo-Egyptian military power increased his recognition even further. Rudolf Slatin was on the front lines of the Anglo-Egyptian army moving towards the interior of Sudan and Rudolf Slatin led the army, which tried to capture the Caliph and his commanders, who once kept him in captivity. He was one of the few who restructured Sudan during the period of British rule, which began in 1899 with the elimination of the Mahdi State. The story of Rudolf Slatin, who closely observes the Mahdi Movement, which can be called a breaking point in the modern history of Sudan, will open new doors to the studies to be made in the period.
Ordu Kazasında Kıtlıklar (1891-1911)
Famines in Ordu District (1891-1911)
Yazar: Aktaş, Esat
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 66, 2019
Anahtar kelimeler: Ordu district,Famine,Drought,Corn Production ; Ordu Kazası,Kıtlık,Kuraklık,Mısır Üretimi

Öz19. yüzyılın sonunda Trabzon vilayetine bağlı bir kaza olan Ordu, 100 bin civarında nüfusa sahipti. Temel ekonomisi tarıma dayanan kazada 19. yüzyılın sonunda ve 20. yüzyılın başında kıtlıklar meydana geldi. Söz konusu kıtlıklar; 1891, 1895, 1902-1905 ve 1910-1911 yıllarında görüldü. Kıtlıklardan etkilenen kaza ahalisi, sıkıntılı dönemler geçirdi. Bu kıtlık yıllarında özellikle, bölgenin önemli bir tarım ürünü olan mısır üretiminde azalma görüldü. Ahalinin ihtiyacının karşılanması amacıyla kazada yetiştirilen mısırın ihracının yasaklanmasına dair idareciler talepte bulundular. Devlet, bir taraftan bölge ahalisinin sorunlarını gidermeye çalışırken diğer taraftan genel ekonomiyi de düşünmek zorundaydı. Bu sebeple mısır ihracının yasaklanması konusundaki talepler, çoğu zaman kabul edilmedi. Fakat ihtiyaç duyanlara zahire dağıtımı yapılmaya ve eldeki mevcut imkânlar doğrultusunda kredi sağlanmaya çalışıldı. Bu çalışmada, söz konusu yıllarda Ordu kazasında meydana gelen kıtlıklar ve kıtlıkların sebep olduğu sosyal ve ekonomik sorunlar ele alınmaktadır.

At the end of the 19th century, Ordu, a district of Trabzon province, had a population of around 100,000. In this district where the basic economy is based on agriculture, famines occurred at the end of the 19th century and at the beginning of the 20th century. These shortages were observed in 1891, 1895, 1902-1905 and 1910-1911. The people of the region, affected by famines, went through troubled periods. Especially during these years of scarcity, there was a decrease in corn production, an important agricultural product of the region. In order to meet the needs of the inhabitants, the administrators demanded to ban the export of corn grown in the region. The state had to think about the general economy on the one hand while trying to solve the problems of the people of the region. For this reason, requests for the prohibition of export of corn were often rejected. However, it was tried to be distributed to the ones who need it for grains and to provide loans in line with the available means. In this study, the famine and social and economic problems caused by the famine in Ordu in the mentioned years are discussed.