hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
İbni Sina Felsefesinde Suret Cevher ve Varlık
İbni Sina Felsefesinde Suret Cevher ve Varlık
Yazar: Kara, Özlem
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 19 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: İbn Sina,Suret,Cevher,Varlık

İbnSina felsefesinde suret, cevher ve varlığı konu edinen yayınlamış doktora teziolan eser, bu kavramların felsefe tarihinde geçirmiş olduğu süreci ayrıntılıbir şekilde ortaya koyması bakımından çok önemli bir yerde durmaktadır. Yazar,konuyu olabildiğince geniş bir filozof ve felsefi akım çerçevesinde ortayakoyarak, söylenmiş bütün sözlerin, bakış açılarınınım aktarımını başarılı birşekilde ortaya koymuştur. Kullandığı dil ve ülup açısından okuyucununanlamasına uygunluk arz eden kitap İslam Felsefesi ilgililerinin başvurukaynağı olacak bir eser olarak görünmektedir.

İbnSina felsefesinde suret, cevher ve varlığı konu edinen yayınlamış doktora teziolan eser, bu kavramların felsefe tarihinde geçirmiş olduğu süreci ayrıntılıbir şekilde ortaya koyması bakımından çok önemli bir yerde durmaktadır. Yazar,konuyu olabildiğince geniş bir filozof ve felsefi akım çerçevesinde ortayakoyarak, söylenmiş bütün sözlerin, bakış açılarınınım aktarımını başarılı birşekilde ortaya koymuştur. Kullandığı dil ve ülup açısından okuyucununanlamasına uygunluk arz eden kitap İslam Felsefesi ilgililerinin başvurukaynağı olacak bir eser olarak görünmektedir.
Tokatlı El-Kazâbâdî’nin Hayatı ve Haşiyetü’l-Usûl Adlı Yazma Eserinin Tanıtılması
Tokatlı El-Kazâbâdî’nin Hayatı ve Haşiyetü’l-Usûl Adlı Yazma Eserinin Tanıtılması
Yazar: Özay, Hilal
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 18 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Kazâbâdî,Hâşiyetü’l-Usul,el-mukaddimâtü’l-erba‘a,hüsün-kubuh

Tokatlı el-KazâbâdîOsmanlı döneminde yaşamış, islam hukuku, tefsir, kelam ve tasavvuf konularındakendi dönemindeki âlimler gibi şerh ve haşiye tarzında eserler vermiştir. Buçalışmada Kazâbâdî’nin hayatı, eserleri ve bu eserler içinden Fıkıh Usulüalanında yazmış olduğu ve hâlihazırda çeşitli kütüphanelerde yazma eser olarakbulunan “Hâşiyetü’l-usul ve gâşiyetü’l-füsûl ale’l-mukaddemâti’1-erba‘a” adlıeseri hakkında bilgi verilecektir. Bu eser müteahhirîn dönemi ulemâsının yoğunbir şekilde ilgisini çeken, üzerine çok sayıda şerh ve hâşiye yazılanSadrüşşerîa’nın Tenkîhul-usûl ile buna yaptığı şerh olan et-Tavzih isimlifıkıh usulü kitabı içerisinde yer alan “Mukaddimetü’l-erbaa” bölümününhaşiyesidir. el-Mukaddimetü’l-Erbaa bölümünde Sadru’ş-şeria, hüsün-kubuhmeselesini incelemiştir. Sadrüşşerîa’nın metni üzerine yazılan hâşiyelerin enönemlisi Eş‘arî anlayışına yakın duran Teftâzânî’nin et-Telvîh adlıeseridir. Teftâzânî bu eserinde ve özellikle de Mukaddimat bölümünde,Sadrüşşerîa’nın görüşlerini hem açıklamış, hem de tenkit etmiştir. Kazâbâdî debu eserinde farklı görüşte olan Sadrüşşerîa ile Teftâzânî’nin yazdıklarınıdeğerlendirmiş ve konuya yeni katkılarda bulunmuştur.

Tokatlı el-KazâbâdîOsmanlı döneminde yaşamış, islam hukuku, tefsir, kelam ve tasavvuf konularındakendi dönemindeki âlimler gibi şerh ve haşiye tarzında eserler vermiştir. Buçalışmada Kazâbâdî’nin hayatı, eserleri ve bu eserler içinden Fıkıh Usulüalanında yazmış olduğu ve hâlihazırda çeşitli kütüphanelerde yazma eser olarakbulunan “Hâşiyetü’l-usul ve gâşiyetü’l-füsûl ale’l-mukaddemâti’1-erba‘a” adlıeseri hakkında bilgi verilecektir. Bu eser müteahhirîn dönemi ulemâsının yoğunbir şekilde ilgisini çeken, üzerine çok sayıda şerh ve hâşiye yazılanSadrüşşerîa’nın Tenkîhul-usûl ile buna yaptığı şerh olan et-Tavzih isimlifıkıh usulü kitabı içerisinde yer alan “Mukaddimetü’l-erbaa” bölümününhaşiyesidir. el-Mukaddimetü’l-Erbaa bölümünde Sadru’ş-şeria, hüsün-kubuhmeselesini incelemiştir. Sadrüşşerîa’nın metni üzerine yazılan hâşiyelerin enönemlisi Eş‘arî anlayışına yakın duran Teftâzânî’nin et-Telvîh adlıeseridir. Teftâzânî bu eserinde ve özellikle de Mukaddimat bölümünde,Sadrüşşerîa’nın görüşlerini hem açıklamış, hem de tenkit etmiştir. Kazâbâdî debu eserinde farklı görüşte olan Sadrüşşerîa ile Teftâzânî’nin yazdıklarınıdeğerlendirmiş ve konuya yeni katkılarda bulunmuştur.
Yapay Zekâ: Geçmişi ve Geleceği
Yapay Zekâ: Geçmişi ve Geleceği
Yazar: Esen, Gülsüm
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 19 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Yapay Zeka,artificial intelligence,nils nilsson,John Searle

İlk arabanın icat edildiği gün uçan bir otomobil hayal etmek bize oldukçagülünç gelebilirdi. Fakat ilk arabanın icadından yaklaşık sadece 130 yıl sonradrone taksilerden, otonom arabalardan bahsediyoruz. Üstelik sahibi olduğumuz bilgibirikimi ile bu gelişmeleri yadırgamadan kabul ediyor ve kendi büyüme hızınıdahi baş döndürücü bir şekilde geliştiren teknolojiye uyum sağlayarak yaşıyoruz.Dahası sahibi olduğumuz bu muazzam bilim ve teknik henüz emekleme evresinde vebiz teknolojinin neolitik çağında yaşıyoruz.

İlk arabanın icat edildiği gün uçan bir otomobil hayal etmek bize oldukçagülünç gelebilirdi. Fakat ilk arabanın icadından yaklaşık sadece 130 yıl sonradrone taksilerden, otonom arabalardan bahsediyoruz. Üstelik sahibi olduğumuz bilgibirikimi ile bu gelişmeleri yadırgamadan kabul ediyor ve kendi büyüme hızınıdahi baş döndürücü bir şekilde geliştiren teknolojiye uyum sağlayarak yaşıyoruz.Dahası sahibi olduğumuz bu muazzam bilim ve teknik henüz emekleme evresinde vebiz teknolojinin neolitik çağında yaşıyoruz.
Öğretmenlerine Göre Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersinin Din Öğretimi Modelleri Çerçevesinde Konumlandırılması
Öğretmenlerine Göre Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersinin Din Öğretimi Modelleri Çerçevesinde Konumlandırılması
Yazar: Aşlamacı, İbrahim
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 18 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Din kültürü ve ahlak bilgisi,din dersi öğretmeni,din öğretimi modelleri,dini öğrenme,din hakkında öğrenme,dinden öğrenme

Bu araştırmada Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi(DKAB) öğretmenlerinin DKAB derslerini din öğretimi modelleri çerçevesindenasıl konumlandırdıklarının tespit edilmesi ve bazı değişkenler açısındanincelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma betimsel tarama ve karşılaştırmalıilişkisel tarama modellerinde tasarlanmıştır. Araştırmanın örneklemini, Malatyaili merkez ilçelerinde 2017-2018 öğretim yılında görev yapan 187 Din Kültürü veAhlak Bilgisi öğretmeni oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarakaraştırmacı tarafından geliştirilen 16 maddelik “Öğretmen DKAB Algı Ölçeği”kullanılmıştır. Araştırma sonucunda Din Kültürü ve Ahlak Bilgisiöğretmenlerinin büyük çoğunluğunun DKAB derslerini dini öğrenme yaklaşımınauygun bir ders olarak konumlandırdıkları tespit edilmiştir.

Bu araştırmada Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi(DKAB) öğretmenlerinin DKAB derslerini din öğretimi modelleri çerçevesindenasıl konumlandırdıklarının tespit edilmesi ve bazı değişkenler açısındanincelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma betimsel tarama ve karşılaştırmalıilişkisel tarama modellerinde tasarlanmıştır. Araştırmanın örneklemini, Malatyaili merkez ilçelerinde 2017-2018 öğretim yılında görev yapan 187 Din Kültürü veAhlak Bilgisi öğretmeni oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarakaraştırmacı tarafından geliştirilen 16 maddelik “Öğretmen DKAB Algı Ölçeği”kullanılmıştır. Araştırma sonucunda Din Kültürü ve Ahlak Bilgisiöğretmenlerinin büyük çoğunluğunun DKAB derslerini dini öğrenme yaklaşımınauygun bir ders olarak konumlandırdıkları tespit edilmiştir.
Hadis Istılahlarından Mühmel ve Sahîh-i Buhârî Ricâlinden Süfyân’ın Tayini Meselesi
Hadis Istılahlarından Mühmel ve Sahîh-i Buhârî Ricâlinden Süfyân’ın Tayini Meselesi
Yazar: Çelikan, Serkan
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 18 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Süfyân b. Uyeyne,Süfyân es-Sevrî,İhmâl,Mühmel,İsnâd

Temel hadis kaynaklarında, isnâdı zikrederkenbazı râvîlerin kimliğini açıkça tayin etmemek musannıfların sıkça görülentasarruflarındandır. Bu durum hadislerin tasnif edilmeye başlandığı hicrî II.ve III. yüz yıl gibi ilk dönemlerde yaygın olan, isnâdlar ve râvîler hakkındakiyüksek bilgi düzeyi dikkate alındığında anlaşılabilir mahiyette olmakla beraberbu sahadaki bilginin azaldığı sonraki dönemler için “isnâdın sıhhat düzeyi”problemini gündeme getirmiştir. Farklı türleri olan bu uygulamanınörneklerinden biri de “ihmâl” veya “mühmel” dir. Bu araştırmada söz konusuıstılahın anlamı üzerinde durulmuş ve özellikle Buhârî’nin (ö. 256/870)Sahîh’indeki isnâdlarda yer alan iki önemli râvî, Süfyân es-Sevrî (ö. 161/778)ve Süfyân b. Uyeyne (ö. 198/814) hakkında ne ölçüde kullanıldığı ve bunlarıbirbirinden temyiz etmenin imkânı, mezkûr eserin bazı önemli şerhleri esasalınarak belirlenmeye çalışılmıştır. Yine Süfyân’ın tayini hususundaki ihtilaflarve farklı görüşlerin gerekçeleri, bulundukları isnâdın sıhhatine doğrudan etkietmeleri nedeniyle bu râvîlerin biyografileri ve adâlet ve zabt durumları ve butür rivayetlerin genel olarak sıhhat açısından değeri de inceleme konusuyapılmıştır.

Temel hadis kaynaklarında, isnâdı zikrederkenbazı râvîlerin kimliğini açıkça tayin etmemek musannıfların sıkça görülentasarruflarındandır. Bu durum hadislerin tasnif edilmeye başlandığı hicrî II.ve III. yüz yıl gibi ilk dönemlerde yaygın olan, isnâdlar ve râvîler hakkındakiyüksek bilgi düzeyi dikkate alındığında anlaşılabilir mahiyette olmakla beraberbu sahadaki bilginin azaldığı sonraki dönemler için “isnâdın sıhhat düzeyi”problemini gündeme getirmiştir. Farklı türleri olan bu uygulamanınörneklerinden biri de “ihmâl” veya “mühmel” dir. Bu araştırmada söz konusuıstılahın anlamı üzerinde durulmuş ve özellikle Buhârî’nin (ö. 256/870)Sahîh’indeki isnâdlarda yer alan iki önemli râvî, Süfyân es-Sevrî (ö. 161/778)ve Süfyân b. Uyeyne (ö. 198/814) hakkında ne ölçüde kullanıldığı ve bunlarıbirbirinden temyiz etmenin imkânı, mezkûr eserin bazı önemli şerhleri esasalınarak belirlenmeye çalışılmıştır. Yine Süfyân’ın tayini hususundaki ihtilaflarve farklı görüşlerin gerekçeleri, bulundukları isnâdın sıhhatine doğrudan etkietmeleri nedeniyle bu râvîlerin biyografileri ve adâlet ve zabt durumları ve butür rivayetlerin genel olarak sıhhat açısından değeri de inceleme konusuyapılmıştır.
Kur’an’daki “Kalbinde Hastalık Olanlar” İfadesinin Muhatapları
Audiences of the Term “Those Who have Disease in Their Hearts” in the Qur’an
Yazar: Kilinçli, Sami
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 14 No. 2, 2015
Anahtar kelimeler: Maraz, nifak, münafık, sahabe, şüphe ; Disease,nifaq,munafiq,sahaba,suspicion

Kur’an-ı Kerim’de anlatılan konuların zamanı, mekânı ve muhatapları genel olarak açık bir şekilde belirtilmemektedir. Muhataplardan mü’minler, muttakiler, muhsinler, kitap ehli, kâfirler, müşrikler, fasıklar,  mücrimler ve zalimler gibi isimlendirmelerle bahsedilmektedir. Bu hitapların muhatapları doğru bir şekilde tespit edilmediğinde birçok ayet yapılan genelmelerden dolayı eksik veya yanlış anlaşılmaktadır. İman edip etmeme konusunda gelgit yaşayanlar, iman ettiğini iddia ettiği halde hicreti göze alamayanlar, ahlakî açıdan sorunlu mü’minler, Allah ve Rasulünün hakemliğini kabul etmek istemeyenler ve münafıklar gibi farklı anlamlarda kullanılan ve fakat genelde münafıklar olarak anlaşılan kalbinde hastalık bulunanlar anlamındaki “fî kulûbihim meradun” ifadesi de bu tür kullanımlardandır. Bu makalede ilgili ifadenin muhataplarının kimler oldukları tefsir literatürü temelinde açıklanmaktadır.

The time, place and audiences of the topics explained in the Qur’an are not generally expressed clearly. Audiences are referred as Mumin, Muttaqi, Muhsin, People of the Book, Kafir, Mushrik, Fasik, Mucrim, Zalim namely. If the audiences adressed are not identified correctly, many verses will be misunderstood or not be understood thoroughly. The term “fi qulubihim maradun”, meaning “those who have disease in their hearts”, which is used in different meanings like those who fluctuate in faith, those who can not dare to immigrate although they claim to be believer, those who have moral problems, those who are not willing to accept Allah and His Messenger as judge, munafiqs; but usually understood as munafiqs, is one that kind of terms. In this article, audiences of the corresponding term is clarified basen on the tafsir literature.
Sadreddin Konevî’nin (ö. 673/1274) Hadisçiliği Meselesi
Sadreddin Konevî’nin (ö. 673/1274) Hadisçiliği Meselesi
Yazar: Tatlı, Bekir
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 14 No. 2, 2015
Anahtar kelimeler: Sadreddin Konevî, hadis, sünnet, kırk hadis, peygamberlik, Anadolu Selçuklu, Osmanlı, İbn Arabî, vahdet-i vücûd

Anadolu Selçuklu devletinin son dönemlerinde ve Osmanlı devletinin kuruluş döneminde oldukça etkili olan Türk-İslam düşüncesinin büyük ismi Sadreddin Konevî, kendi asrında ve sonrasında pek çok ilim adamı üzerinde etkili olmuş bir mutasavvıftır. İbnü’l-Arabî’nin vahdet-i vücud görüşünün anlaşılması ve yayılmasında Konevî’nin büyük tesiri olduğu gibi, Dâvûd-i Kayserî, Molla Fenârî, Fatih Sultan Mehmet Han, Aziz Mahmud Hüdâyî, Bursalı İsmail Hakkı gibi daha pek çok meşhur ismin de yetişmesinde büyük katkılarda bulunmuştur. Kendisi aynı zamanda hadis ilmine de ilgi duyan bir kişiliktir ve eserlerinde bol miktarda hadise yer vermiştir. Bu çalışmamızda Konevî’nin hadisçiliği ve Rasûlullah’ın sünneti ile ilgili görüşleri dikkatlere sunularak, onun hadisçi olduğu iddialarının doğru olmadığı savunulmuştur.

Anadolu Selçuklu devletinin son dönemlerinde ve Osmanlı devletinin kuruluş döneminde oldukça etkili olan Türk-İslam düşüncesinin büyük ismi Sadreddin Konevî, kendi asrında ve sonrasında pek çok ilim adamı üzerinde etkili olmuş bir mutasavvıftır. İbnü’l-Arabî’nin vahdet-i vücud görüşünün anlaşılması ve yayılmasında Konevî’nin büyük tesiri olduğu gibi, Dâvûd-i Kayserî, Molla Fenârî, Fatih Sultan Mehmet Han, Aziz Mahmud Hüdâyî, Bursalı İsmail Hakkı gibi daha pek çok meşhur ismin de yetişmesinde büyük katkılarda bulunmuştur. Kendisi aynı zamanda hadis ilmine de ilgi duyan bir kişiliktir ve eserlerinde bol miktarda hadise yer vermiştir. Bu çalışmamızda Konevî’nin hadisçiliği ve Rasûlullah’ın sünneti ile ilgili görüşleri dikkatlere sunularak, onun hadisçi olduğu iddialarının doğru olmadığı savunulmuştur.
Cihad Kavramı Üzerinden İslâm’a Sürülmek İstenen Leke: Terör
Cihad Kavramı Üzerinden İslâm’a Sürülmek İstenen Leke: Terör
Yazar: Orhan, Fatih
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 14 No. 2, 2015
Anahtar kelimeler: Cihad, terör, İslam

Savaş, insanlık tarihi kadar eski bir olgudur. Tarih sahnesinde yer alan her toplum varlığını sürdürme mücadelesinde mutlaka bir savaşa iştirak etmiştir. Bazı toplumlar haksız nedenlerle savaş başlatırken bazıları da sadece kendisini korumak gibi meşru gerekçelerle savaşa başvurmuştur. Savaş tekniğinin değiştiği ve soğuk savaşın hâkim olduğu günümüzde bile geçmişinde savaş olmayan devlet yoktur. İslâm dini de hayatının her safhasını düzenlediği İslâm toplumunu dışarıdan gelen/gelebilecek tehlikelere karşı korumak adına Müslümanların savaşa katılmasına müsaade etmiştir. Ancak bu müsaade ediş, ahlaki kurallardan âri bir izin değildir. Bundan dolayı İslâm dini, döneminde icrâ edilen ve savaş etiğinden yoksun diğer savaşlardan farkını ortaya koymak için izin verdiği bu savaşa “cihad” ismini vermiştir. Fakat İslâm'ın ahlaki müeyyideler getirdiği cihad, bu vasfının tam aksi yönünde bir anlam yüklenerek terörizmin kaynağı olmak ithamıyla karşı karşıya kalmıştır. Masum sivilleri katleden ve cihad yaptığı iddiasıyla ortaya çıkan her yeni örgüt, cihad ile terör arasında nasıl bir ilişki olduğu ve İslâm'ın terörü desteklediği şeklindeki algının haklılık payının olup olmadığı hususunda bizi yeniden düşünmeye sevk etmiştir.

Savaş, insanlık tarihi kadar eski bir olgudur. Tarih sahnesinde yer alan her toplum varlığını sürdürme mücadelesinde mutlaka bir savaşa iştirak etmiştir. Bazı toplumlar haksız nedenlerle savaş başlatırken bazıları da sadece kendisini korumak gibi meşru gerekçelerle savaşa başvurmuştur. Savaş tekniğinin değiştiği ve soğuk savaşın hâkim olduğu günümüzde bile geçmişinde savaş olmayan devlet yoktur. İslâm dini de hayatının her safhasını düzenlediği İslâm toplumunu dışarıdan gelen/gelebilecek tehlikelere karşı korumak adına Müslümanların savaşa katılmasına müsaade etmiştir. Ancak bu müsaade ediş, ahlaki kurallardan âri bir izin değildir. Bundan dolayı İslâm dini, döneminde icrâ edilen ve savaş etiğinden yoksun diğer savaşlardan farkını ortaya koymak için izin verdiği bu savaşa “cihad” ismini vermiştir. Fakat İslâm'ın ahlaki müeyyideler getirdiği cihad, bu vasfının tam aksi yönünde bir anlam yüklenerek terörizmin kaynağı olmak ithamıyla karşı karşıya kalmıştır. Masum sivilleri katleden ve cihad yaptığı iddiasıyla ortaya çıkan her yeni örgüt, cihad ile terör arasında nasıl bir ilişki olduğu ve İslâm'ın terörü desteklediği şeklindeki algının haklılık payının olup olmadığı hususunda bizi yeniden düşünmeye sevk etmiştir.
Ebu Osman el-Mâzinî’nin Arap Sarf ve Gramerine Dair Farklı Bazı Görüşleri
Some Different Views of Ebu Osman Al-Mazzini About Arabic Grammar and Morphology
Yazar: Balcıoğlu, Mehmet
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 14 No. 2, 2015
Anahtar kelimeler: Grammar,language,scholars,Arabic ; Gramer, dil, âlim, Arapça

Dil insanların birbiriyle anlaşabilmeleri için gerekli olan en önemli araçlardandır. Tarihin en eski dönemlerinden itibaren insanlar bir şekilde anlaşmaya çalışmışlardır. Dillerin ortaya çıkması konusunda farklı görüşler olsa da varlıkları inkâr edilmez bir gerçektir. Geçirmiş oldukları birçok evreden sonra günümüzde çok sayıda dil bulunmaktadır. Dilleri birbirinden ayıran en büyük özelliklerinden biri de hiç şüphesiz gramer kurallarıdır. En basitinden karmaşık olanına doğru bütün dillerde bu kur allar mevcuttur. Bunlar içerisinde özellikle Arapçada diğerlerine göre daha fazla ve karmaşık gramer kuralları vardır. Biz bu makalemizde Arapçada bulunan bu kuralların bir kısmının âlimler ve Ebu Osman el-Mâzinî tarafından nasıl değerlendirildiğini incelemeye çalışacağız.

Language is one of the most crucial tools for people to interact with each other. People have always tried to interact since the earliest period of the history. While there are different opinions regarding the emergence of languages, their existence is still an undeniable fact. There are a great many languages that have undergone various stages and exist today. One of the greatest distinguishing characteristics of the languages is doubtlessly their grammar rules. From the simplest to the most complex one, these rules are available in all languages. Among those languages, when compared to the others, there are further and more complex grammar rules in Arabic. In this article will we try to examine how very small part of the rules in Arabic isevaluated by the scholars.
Ebû Zeyd Seâlibî (ö. 875/1471) ve el-Cevâhiru’l-Hısân fî Tefsîri’l-Kur’ân Adlı Eseri Üzerine Bir İnceleme
Ebû Zeyd Seâlibî (ö. 875/1471) ve el-Cevâhiru’l-Hısân fî Tefsîri’l-Kur’ân Adlı Eseri Üzerine Bir İnceleme
Yazar: Döner, Ertuğrul
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 14 No. 2, 2015
Anahtar kelimeler: Ebû Zeyd es-Seâlibî, el-Cevâhirü’l-Hisân fî Tefsîri’l-Kur’ân, tefsir, elMuharrerü’l-Vecîz, el-Bahru’l-Muhît

Bu çalışma Kuzey Afrika’nın yetiştirdiği önemli ilim adamlarından biri olan Ebû Zeyd Abdurrahman b. Muhammed b. Mahlûf es-Seâlibî’nin (ö. 875/1471) hayatı, ilmî kişiliği, eserleri ve tefsir tarihindeki yeri hakkında birtakım mütevazı bilgiler vermektedir. Ayrıca bu makalede özellikle İbn Atiyye’nin el-Muharreru’l-Vecîz ve Ebû Hayyân el-Endelusî’nin el-Bahru’l-Muhît isimli eserlerinden etkilenmiş ve çalışmasını bu iki eser üzerine kurmuş olan Seâlibî’nin, bir Rivayet Tefsiri örneği olan el-Cevâhirü’l-Hisân fî Tefsîri’l-Kur’ân adlı en önemli ve meşhur eserini kaleme alma ve bu başlıkla isimlendirme sebepleri üzerinde durulmuş ve tefsiri hakkında önemli bilgilere yer verilmiştir.

Bu çalışma Kuzey Afrika’nın yetiştirdiği önemli ilim adamlarından biri olan Ebû Zeyd Abdurrahman b. Muhammed b. Mahlûf es-Seâlibî’nin (ö. 875/1471) hayatı, ilmî kişiliği, eserleri ve tefsir tarihindeki yeri hakkında birtakım mütevazı bilgiler vermektedir. Ayrıca bu makalede özellikle İbn Atiyye’nin el-Muharreru’l-Vecîz ve Ebû Hayyân el-Endelusî’nin el-Bahru’l-Muhît isimli eserlerinden etkilenmiş ve çalışmasını bu iki eser üzerine kurmuş olan Seâlibî’nin, bir Rivayet Tefsiri örneği olan el-Cevâhirü’l-Hisân fî Tefsîri’l-Kur’ân adlı en önemli ve meşhur eserini kaleme alma ve bu başlıkla isimlendirme sebepleri üzerinde durulmuş ve tefsiri hakkında önemli bilgilere yer verilmiştir.
Cerh ve Taʻdîl Âlimlerine Göre Vâkıdî (ö. 207/823)
Cerh ve Taʻdîl Âlimlerine Göre Vâkıdî (ö. 207/823)
Yazar: Yarba, Rıdan
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 14 No. 2, 2015
Anahtar kelimeler: Vâkıdî, hadîs, telfîk, teferrüd, rivayet, uydurma

Vâkıdî, hayatının neredeyse tamamını Abbâsîler’in yönetimi altında geçirmiş bir âlimdir. İslâm’ın ilk dönemlerine rastlayan bu süreçte, birbirlerinden tamamen ayrılmamış olan İslâmî ilimlerle meşgul olmuştur. Her ne kadar tarihçi vasfıyla ön plana çıkmışsa da, uzun yıllar kadılık yapmış ve hadîs ile de ilgilenmiştir. Sırf hadîse dair bir eseri bulunmayan Vâkıdî’nin rivayetlerine, Kitâbü’l-megâzî’si ile mu‘cem ve müsned gibi bazı hadîs kaynaklarında ulaşılabilmiştir. Ehl-i sünnetin muteber hadîs kaynaklarında ise -bir rivayet hariç- onun herhangi bir rivayetine rastlanmamıştır. Tarihçi yönüyle övülmüş biri olmasına karşın İmam Şâfi‘î, Yahyâ b. Ma‘în, Ali b. el-Medînî ve Ahmed b. Hanbel gibi bazı hadîs âlimleri tarafından telfîk, hadîs uydurma, maklûb ve mu‘dal rivayetlerde bulunma, teferrüd ve tedlîs gibi konularda tenkit edilmiştir. Buna karşılık çoğunluğunu öğrencilerinin oluşturduğu bir grup tarafından övülmüştür. Bu çalışmada Vâkıdî’nin hadîs rivayetindeki ehliyetine dair tespitlere yer verilmiştir.

Vâkıdî, hayatının neredeyse tamamını Abbâsîler’in yönetimi altında geçirmiş bir âlimdir. İslâm’ın ilk dönemlerine rastlayan bu süreçte, birbirlerinden tamamen ayrılmamış olan İslâmî ilimlerle meşgul olmuştur. Her ne kadar tarihçi vasfıyla ön plana çıkmışsa da, uzun yıllar kadılık yapmış ve hadîs ile de ilgilenmiştir. Sırf hadîse dair bir eseri bulunmayan Vâkıdî’nin rivayetlerine, Kitâbü’l-megâzî’si ile mu‘cem ve müsned gibi bazı hadîs kaynaklarında ulaşılabilmiştir. Ehl-i sünnetin muteber hadîs kaynaklarında ise -bir rivayet hariç- onun herhangi bir rivayetine rastlanmamıştır. Tarihçi yönüyle övülmüş biri olmasına karşın İmam Şâfi‘î, Yahyâ b. Ma‘în, Ali b. el-Medînî ve Ahmed b. Hanbel gibi bazı hadîs âlimleri tarafından telfîk, hadîs uydurma, maklûb ve mu‘dal rivayetlerde bulunma, teferrüd ve tedlîs gibi konularda tenkit edilmiştir. Buna karşılık çoğunluğunu öğrencilerinin oluşturduğu bir grup tarafından övülmüştür. Bu çalışmada Vâkıdî’nin hadîs rivayetindeki ehliyetine dair tespitlere yer verilmiştir.