Türkiye ve Azerbaycan Örnekleminde Büyümenin, Enerji ve Dış Ticaret Dinamikleri
Energy and Foreign Trade Dynamics of Growth in the Sample of Turkey and Azerbaijan
Yazar: Şahin, Güller; Konak, Ali
Dergi: İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Vol. 8 No. 3, 2019
Anahtar kelimeler: International Relations ; Uluslararası İlişkiler ; Energy and Trade Dynamics of Growth,Johansen Cointegration,Vector Error Correction Model,Granger Causality,Azerbaijan,Turkey. ; Büyümenin Enerji ve Ticaret Dinamikleri,Johansen Eşbütünleşme,Vektör Hata Düzeltme Modeli,Granger Nedensellik,Azerbaycan,Türkiye.

Enerji, ülkelerin büyüme vekalkınma aşamalarında başat rol oynayan üretim faktörlerinden birisidir. Ancak,ülkelerin tamamı üretim sürecinde gerekli olan enerji kaynakları açısındanzengin değildir. Bu durum, ülkelerin başta petrol ve doğal gaz olmak üzere pekçok enerji kaynağının temini açısından diğer ülkelere bağımlı hale gelmesineneden olmaktadır. Dolayısıyla, bu bağımlılık enerji ithal edilen diğer ülkelereönemli bir sermeye transferi anlamına gelmektedir. Böylece üretim faaliyetlerisonucunda elde edilen gelirlerin önemli bir kısmı enerji ithal edilen ülkelereaktarılmaktadır. Bu çalışmanın amacı,1995-2016 dönem aralığı içerisinde Türkiye ve Azerbaycan örnekleminde, enerjiithalatı ve ihracatı ile dış ticaretin büyüme üzerindeki etkisininincelenmesidir. Amaç doğrultusunda GSMH, ihracat, ithalat, enerji ithali veihracı değişkenleri arasındaki ilişki eşbütünleşme, Vektör Hata Düzeltme Modelive nedensellik metodolojileri kullanılarak tahmin edilmiştir. Çözümlemebulguları, her iki ülke için değişkenler arasında uzun ve kısa dönemlietkileşimlerin varlığını, ayrıca tek ve/veya çift yönlü nedensellikilişkilerini göstermiştir. Temel sonuçlar, tüm değişkenlerin birlikte hareketettiğinin; Türkiye ekonomisinde büyüme dinamiğinin daha çok ihracata,Azerbaycan ekonomisinde ise ithalata dayalı olarak gerçekleştiğinin bilgilerinivermiştir.

Energy is oneof the production factors playing a major role in the growing and developingstages of countries. However, not all countries are rich in energy resourcesrequired in the production process. This situation causes countries to becomedependent on other countries in terms of the supply of many energy resources,primarily oil and natural gas. Therefore, this dependence leads to the transferof a significant amount of capital to other countries from which energy isimported. Thus, a significant portion of the revenues generated as a result ofproduction activities is transferred to the countries from which energy isimported.The purpose of the study isto examine the impact of energy import and export and foreign trade on growthin the sample of Turkey and Azerbaijan in the period between 1995-2016. Forthat purpose, the relationship between the variables of GNP, export, import,energy import and export was estimated using cointegration, Vector ErrorCorrection Model and causality methodologies. Analysis findings showed theexistence of long and short term interactions between the variables for bothcountries, as well as one and/or two-way causality relationships. The mainresults showed that all the variables were moving together and the growthdynamic in the Turkish economy was based on exports, whereas the growth dynamicin the Azerbaijani economy was based on imports.