İSLÂMÎ İLİMLER TEMELİNDE SÜLEYMAN HİLMİ TUNAHAN’IN TEDRİS VE İRŞAD HAREKETİ
The Fundamental Characteristics and Qualities of the Educational and Guidance Movement Carried Out by Suleyman Hilmi Tunahan
Yazar: Gümüşoğlu, Hasan
Dergi: EKEV Akademi Dergisi No. 99, 2023
Anahtar kelimeler: Islamic Studies (Other) ; İslam Araştırmaları (Diğer) ; Islamic Sciences,Suleyman Hilmi Tunahan,Naqshibandi,Education,Guıdance ; İslami ilimler,Süleyman Hilmi Tunahan,Nakşibendî,Talim,İrşad

Süleyman Hilmi Tunahan, Osmanlı’nın son dönem ulemasından ve meşâyihinden olup cumhuriyet döneminde dinî hareketler noktasında oldukça etkili bir şahsiyet olmakla birlikte onun faaliyetleri hakkındaki çalışmalar sınırlı kalmıştır. Bu sebeple çalışmamızın amacı bilgi ve belgelere dayalı olarak Süleyman Efendi’nin irşad ve tedris hareketinin usûl ve esaslarının ortaya koymaya yöneliktir. Bunun için bu çalışmada doküman analiz metodu kullanılmıştır. Tunahan’ın özellikle irşad ve tedris hareketinin usûl ve esaslarının ortaya konulması çağdaş İslâmî hareketlerin sağlıklı bir şekilde anlaşılmasına katkı sunacaktır. Tunahan, Osmanlı medreselerinde tahsiline devam ederek ihtisas kısmından üstün derece ile mezun olup dersiâm ve kadılık unvanı almıştır. O ayrıca tahsili esnasında Nakşibendiyye/Müceddidiyye şeyhi Salâhüddin b. Mevlânâ Sirâcüddîn’e intisap ederek seyr ü sülûkünü tamamlayıp aynı tarikatın son mürşid-i kâmili olmuştur. Tunahan’ın talim usûlü Osmanlı medreselerinde verilen eğitim ve okutulan kitaplar temelinde olmakla birlikte onun tevarüs edilen ilim geleneğini tecdit ederek eğitime aksiyon kazandırması dikkat çekmiştir. Kendisinden sonra talebeleri tarafından devam ettirilen tedris ve talim usûlüyle Süleyman Efendi, İslâmî eğitimi medreseye nispetle daha kısa zamanda tamamlatmakla temayüz etmiştir. Süleyman Efendi, İslâmî ilimlerin her birine ait genel kabul gören ve asırlardır medrese müfredatında yer alan kitapları okutmuş ve bu usûle daha sonra talebeleri de devam etmiştir. Ehl-i Sünnet’in esaslarından taviz vermeksizin faaliyetini yürütmekle bilinen Süleyman Efendi, Nakşibendiyye tarikatına göre sohbet, rabıta, zikir ve hatm-i hâcegân gibi vuslat yollarının usûlüne uygun bir şekilde icra edilmesine büyük önem vermiştir. Süleyman Efendi ve talebelerinin Kur’an kurslarıyla başlayıp talebe yurtlarıyla yaygınlık kazanan ve sonraki dönemde kreş, anaokulu ve özel okul gibi kurumlarda yapılan tedris ve irşad faaliyetleri, bazı zorluklarla beraber devam etmiştir. İmam-hatip okullarının 1958 yılında ilk mezunlarını vermesine kadar dinî vazife yapanların sistemli olarak yetiştikleri tek yer Kur’an kursları olmuştur. İmam-hatip okulu mezunlarının sayılarının sınırlı olması sebebiyle bu durum, 1965 yılında kadar fazla bir değişiklik olmadan devam etmiştir.

sis of Ahl as-Sunnah and gained qualifications to become a lecturer and judge, which were at the highest level of Islamic scholarship. While continuing his education he joined the Naqshibandi/Mujaddidi Sufi order under Salahiddin Thaqib bin Mawlana Sirajuddin and became Murshid Kamil (perfect spiritual guide). Tunahan served as a professor in Istanbul for a while, after the closure of the madrasahs he carried out preaching and guidance duties in Istanbul mosques for a long time. Tunahan and his students carry out a teaching and guidance movement based on fundamental Islamic sciences. İt was based on the education and books taught in the classical period İslamic states and Ottoman madrasahs in the training method of Tunahan. However, it is noteworthy that he brought action to education by renewing the inherited science tradition. It has been pointed out that Suleyman Efendi, completed the Arabic and Islamic education in a shorter time compared to the madrasah, with the teaching and training method continued by his students after him and he increased the quality considerably. Suleyman Efendi had the generally accepted books of each of the Islamic sciences included in madrasah curriculum for centuries and this method was continued by his students later on. Suleyman Efendi who is known for carrying out science and guidance activities without compromising the principles of the Ahl as-Sunnah and Camaa scet he emphasized the importance of his students’ adherence to the practices of the Naqshibandi Sufi order, such as dhikr, rabita and Khatim Khawajagan Naqshi, in addition to their religious education. It has been observed that the teaching and guidance activities of Suleyman Efendi’s students, which started with the Qur’an Madrasahs’ and expanded with student dormitories, and in the following period included various institutions such as nurseries, kindergartens, and private schools, continued without losing their dynamism despite the difficulties. Until the Imam-Hatip Schools had their first graduates in 1958, the only place where those who performed religious duties were systematically trained were the Qur’an Madrasahs. Due to the limited number of Imam-Hatip School graduates, it was observed that this situation continued without much change until 1965