Edirne Selimiye Camii’nde kullanılan kemerlerin biçim özellikleri ve İstanbul'daki diğer Mimar Sinan camileri ile karşılaştırılması
Edirne Selimiye Camii’nde kullanılan kemerlerin biçim özellikleri ve İstanbul'daki diğer Mimar Sinan camileri ile karşılaştırılması
Yazar: Özyalvaç, Ali Naci
Dergi: Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Vol. 40 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Architectural Design ; Mimari Tasarım ; Architecture (Other) ; Mimarlık (Diğer) ; Architectural Engineering ; Mimari Mühendislik ; Mimar Sinan,Edirne Selimiye Camii,Sivri Kemer,Kemer Biçimlenişleri

Mimar Sinan’ın Edirne’de inşa ettiği Selimiye Camii’nde kullanılan kemer tiplerinin tespit edilerek İstanbul’da bulunan diğer Sinan camileri ile kıyaslanması bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Selimiye Camii müellifini, içinde konumlandığı klasik dönem Osmanlı Mimarlığını ve İslam Sanatı üretimlerini aşan bir şöhrete sahiptir. Kubbeli yapılar tarihi içinde başta gelen eserlerden biri olarak Sinan’ın bütünleşik mekân ve iç dış bütünlüğü gibi çabalarının bir nihai çözümlenmesi şeklinde görülmektedir. Yapısal özellikleri itibariyle, strüktürel çözümlerin temel bileşeni olan eğrisel örtü elemanı kemerin kullanımı takip edildiğinde, önceki yapılarda kullanılan çözümlerin ve denemelerin bir sonucu olarak okunması mümkün olmaktadır. Daha önceki çalışmalarımızda İstanbul’daki yirmi kadar Sinan dönemi camisinde iç mekânda, son cemaat yeri, avlu revakları ve cephelerde kullanmış olduğu kemer tiplerinin tespit edilmiş olması bu kıyaslamayı yapmayı mümkün kılmaktadır. Güncel sayısal rölöveler ve yerinde ölçümler ile kemerlerin açıklıklarının, yay merkezlerinin yerlerinin, planda ve cephede kemer boyutlarının gösterilebilmesi için öncelikle yapıdaki yerleri tarif edilmiş, daha sonra üç kısımda analitik çözümlemeleri yapılmıştır. Aynı katalog bilgilerine sahip olunan önceki yapılar ile kemerlerin tipleri, kullanım yerleri ve boyutları konularındaki tasarım kararları incelenmiştir. Sonuç olarak devam eden bir geleneğin, usta mimarın hayatının son evresinde sahip olduğu deneyimin ve bitmeyen yenilik arayışının izleri görülebilmektedir. Yapıda üslup birliği ve tasarım saflığı açısından az sayıda tipin kullanılması ve önceki kararların sürdürülmesi yanında müellifin özgürce yenilikler denediği de ortaya çıkmaktadır.

Mimar Sinan’ın Edirne’de inşa ettiği Selimiye Camii’nde kullanılan kemer tiplerinin tespit edilerek İstanbul’da bulunan diğer Sinan camileri ile kıyaslanması bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Selimiye Camii müellifini, içinde konumlandığı klasik dönem Osmanlı Mimarlığını ve İslam Sanatı üretimlerini aşan bir şöhrete sahiptir. Kubbeli yapılar tarihi içinde başta gelen eserlerden biri olarak Sinan’ın bütünleşik mekân ve iç dış bütünlüğü gibi çabalarının bir nihai çözümlenmesi şeklinde görülmektedir. Yapısal özellikleri itibariyle, strüktürel çözümlerin temel bileşeni olan eğrisel örtü elemanı kemerin kullanımı takip edildiğinde, önceki yapılarda kullanılan çözümlerin ve denemelerin bir sonucu olarak okunması mümkün olmaktadır. Daha önceki çalışmalarımızda İstanbul’daki yirmi kadar Sinan dönemi camisinde iç mekânda, son cemaat yeri, avlu revakları ve cephelerde kullanmış olduğu kemer tiplerinin tespit edilmiş olması bu kıyaslamayı yapmayı mümkün kılmaktadır. Güncel sayısal rölöveler ve yerinde ölçümler ile kemerlerin açıklıklarının, yay merkezlerinin yerlerinin, planda ve cephede kemer boyutlarının gösterilebilmesi için öncelikle yapıdaki yerleri tarif edilmiş, daha sonra üç kısımda analitik çözümlemeleri yapılmıştır. Aynı katalog bilgilerine sahip olunan önceki yapılar ile kemerlerin tipleri, kullanım yerleri ve boyutları konularındaki tasarım kararları incelenmiştir. Sonuç olarak devam eden bir geleneğin, usta mimarın hayatının son evresinde sahip olduğu deneyimin ve bitmeyen yenilik arayışının izleri görülebilmektedir. Yapıda üslup birliği ve tasarım saflığı açısından az sayıda tipin kullanılması ve önceki kararların sürdürülmesi yanında müellifin özgürce yenilikler denediği de ortaya çıkmaktadır.