KÜLTÜRLER ARASI YOLCULUKTA İNSAN BAŞLI EFSANEVİ KUŞLAR
Human-head legendary birds in a interculturel journey
Yazar: Deniz, Yavuz
Dergi: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 33 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Mit,Mitoloji,Ritüel,Efsane,İnsan Başlı Kuş ; Myth,Mythology,Ritual,BirdWith A Human Head,legend

Mitler, dünyayı anlamaya çalışan insanoğlunun, doğa olaylarını anlamlandırma çabasıdır. Korkular, ihtiyaçlar, sonsuz yaşam arzusu ve tanrıları mutlu etme çabası neticesinde oluşturulan bu söylenceler, zamanın inançlarını yansıtan belgeler niteliğindedir. Bazen destan adıyla düzenli ve ölçülü şiirler, bazen de kahramanların abartılı hikayeleri olarak karşımıza çıkarlar. Tanrıların doğuşunu, mücadelelerini, kainatın yaratılışını, dünyevi meseleleri anlatan mitlerin temel özelliği anlatılan olayların sıra dışı ve doğa üstü özelliklere büründürülmesidir. Birtakım ritüeller ile aktarımları sağlanırken kutsal bir statü kazandırılan mitler zamanla sembollere dönüşerek günümüze dek gelmişlerdir. İçeriğinde yer alan tanrılar genellikle başrolü alsalar da bazen savaştıkları bazen de yardımcıları olarak görülen doğaüstü yaratıklar, benzersiz bir hayal gücünün ürünleridir. Birçok topluma ait kültür envanterinde sıklıkla karşılaşılan insan başlı kuş öğesinin, farklı ve benzer versiyonlarının araştırıldığı bu çalışmada literatür taramaları yapılarak elde edilen veriler konu kapsamında bir araya getirilmiştir. Toplumlara ait mitlerde farklı isimlerle anılan bu efsanevi yaratıkların özellikleri, inançlar çerçevesinde değerlendirilerek kültürler arası yolculuklarında edindikleri değişim ve dönüşümler incelenmiştir. Kadın başlı kuş gövdeli doğaüstü yaratıklara dair kültürel aitliğin araştırıldığı bu çalışmada elde edilen verilerin bir araya getirilerek bilime ve sanata katkı sağlanması amaçlanmıştır.

Myths are the efforts of human beings trying to understand the world to make sense of natural events. These myths, which were created as a result of fears, needs, the desire for eternal life and the effort to make the gods happy, are documents reflecting the beliefs of the time. Sometimes they appear as regular and measured poems with the name of epic, and sometimes as exaggerated stories of heroes. The main feature of the myths that describe the birth of the gods, their struggles, the creation of the universe, and worldly issues is that the events described are transformed into extraordinary and supernatural features. Myths, which were given a sacred status while being transmitted through certain rituals, have survived to the present day by turning into symbols over time. Although the gods in its content usually take the lead role, the supernatural creatures sometimes seen as fighters and sometimes as helpers are the products of a unique imagination. In this study, in which different and similar versions of the human-headed bird item, which is frequently encountered in the cultural inventory of many societies, are investigated, the data obtained by making literature reviews are brought together within the scope of the subject. The characteristics of these mythical creatures, which are known by different names in the myths of societies, were evaluated within the framework of beliefs, and the changes and transformations they acquired in their intercultural journeys were examined. It is aimed to contribute to science and art by bringing together the data obtained in this study, in which the cultural belonging of supernatural creatures with female heads and bird bodies is investigated.