DEPREMZEDELERDE ALGILANAN SOSYAL DESTEK İLE TRAVMATİK STRES BELİRTİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE PSİKOLOJİK DAYANIKLILIĞIN ARACILIK ROLÜ
THE MEDIATION ROLE OF PSYCHOLOGICAL RESILIENCE IN THE RELATIONSHIP BETWEEN PERCEIVED SOCIAL SUPPORT AND TRAUMATIC STRESS SYMPTOMS IN EARTHQUAKE SUCCESSORS
Yazar: Keskin, Ahmet; Sanberk, İsmail
Dergi: Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 34 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Behaviour-Personality Assessment in Psychology ; Psikolojide Davranış-Kişilik Değerlendirmesi ; Social and Personality Psychology (Other) ; Sosyal ve Kişilik Psikolojisi (Diğer) ; Perceived Social Support,Post-Traumatic Stress,Psychological Resilience ; Algılanan Sosyal Destek,Travma Sonrası Stres,Psikolojik Dayanıklılık

Bu araştırma betimsel bir desende olup nicel araştırma yöntemlerinden biri olan ilişkisel tarama modelinde tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Kahramanmaraş depreminden etkilenmiş yetişkin olan yaşları 18 ile 56 aralığında değişen 232 kadın 185 erkek olmak üzere toplam 417 katılımcıdan oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Kısa Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kısa Ölçekleri kullanılmıştır. Bu çalışmanın amacı, Kahramanmaraş depreminden etkilenen yetişkin bireylerin Psikolojik Dayanıklılığın, Algılanan Sosyal Destek ile Travma Sonrası Stres belirtileri arasındaki ilişkide aracılık rolüne ilişkin geliştirilen teorik modelin test edilmesidir. Araştırmada teorik model Yapısal Eşitlik Modeli aracılığıyla test edilmiştir. Verilerin analizinde SPSS ve Process Macro eklentisi kullanılmıştır. Aracılık rolüne ilişkin kurulan yapısal modelin iyi uyuma sahip olduğu belirlenmiş ve psikolojik dayanıklılığın modelde tam aracılık rolü olduğu görülmüştür. Analiz sonuçları çalışmanın değişkenlerinin birbiriyle anlamlı ilişkileri olduğunu göstermiştir. Sonuçta modelden elde edilen veriler, algılanan sosyal destek ile travma sonrası stress belirtileri arasındaki ilişkide psikolojik dayanıklılığın da etkisi olduğu ancak aralarındaki ilişkinin tamamıyla pskolojik dayanıklılıktan kaynaklanmadığı ifade edilebilir. Anlaşıldığı kadarıyla bireylerin travma sonrası stress belirtilerini azaltmak için doğrudan algıladıkları sosyal desteğe müdahalenin zorlaştığı veya imkansız hale geldiği durumlarda alternatif bir olasılık, psikolojik dayanıklılıklarına müdahale etmektir.

This research has a descriptive design and is designed in the relational survey model, which is one of the quantitative research methods. The study group of the study consists of a total of 417 participants, 232 women and 185 men, aged between 18 and 56, who were adults affected by the Kahramanmaraş earthquake. Brief Psychological Resilience Scale, Multidimensional Perceived Social Support Scale and Post-Traumatic Stress Disorder Short Scales were used as data collection tools. The aim of this study is to test the theoretical model developed regarding the mediating role of Psychological Resilience in the relationship between Perceived Social Support and Post-Traumatic Stress symptoms of adults affected by the Kahramanmaraş earthquake. In the study, the theoretical model was tested through the Structural Equation Model. SPSS-24 and Amos-24 statistical programs were used in the analysis of the data. It was determined that the structural model established regarding the mediation role had good compatibility and it was seen that psychological resilience had a full mediating role in the model. The results of the analysis showed that the variables of the study had significant relationships with each other. As a result, it can be stated that psychological resilience also has an effect on the relationship between perceived social support and post-traumatic stress symptoms, but the relationship between them is not entirely due to psychological resilience. As it turns out, an alternative possibility in cases where it becomes difficult or impossible to intervene directly with the social support that individuals perceive to reduce the symptoms of post-traumatic stress is to intervene in their psychological resilience.