Hava yollarında hiyerarşi ve otorite: Kokpitte güç mesafesi, sessizlik ve kararlı ısrarcılık arasındaki dinamiklere ilişkin nitel bir araştırma
Hierarchy and authority in airlines: A qualitative study on the dynamics between power distance, silence and assertiveness in cockpit
Yazar: Kaynak, Özlem Munise
Dergi: Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi No. 73, 2025
Anahtar kelimeler: Human Resources and Industrial Relations (Other) ; İnsan Kaynakları ve Endüstriyel İlişkiler (Diğer) ; Business Administration ; İşletme ; Güç mesafesi,Hava yolları,Otorite,Sessizlik,Sivil havacılık ; Power distance,Airlines,Authority,Silence,Civil aviation

Sivil havacılık sektörü giderek artan şekilde başarılı emniyet siciline sahip olmasıyla tanınmakta, en emniyetli taşımacılık modu olarak kabul görmektedir. Ancak insan faktörleri karmaşık uçuş operasyonlarında, kokpit ortamlarında kritik bir zaaf olmaya devam etmektedir. Kokpitte kaptan ve yardımcı pilot arasındaki hiyerarşik ilişkiler, eşitsiz güç dağılımının kabulünü yansıtan bir unsur olan güç mesafesini belirginleştirmektedir. Güç mesafesi dinamikleri sebebiyle yardımcı pilotların uçuş operasyonları sırasında olası hataları, aksaklıkları veya riskleri bildirmekten çekinmesi, sessiz kalması ciddi emniyet sorunlarına yol açabilecek, kaza-kırımlara sebebiyet verebilecek bir etmendir. Bu dinamikleri anlamak, kurumsal hiyerarşilerin bireysel psikolojik faktörlerle nasıl etkileşime girdiğini incelemeyi gerektirmektedir. Bu çalışma, uçuş operasyonlarında güç mesafesinin emniyet açısından önemine odaklanmakta ve kokpitte güç mesafesinin pilotların operasyonel işleyişi, iletişimi ve karar alma süreçleri üzerindeki etkilerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yardımcı pilotların kaptan pilotlarla ilişkileri, algılanan örgütsel güç mesafesi doğrultusunda nasıl hareket ettikleri ve hangi faktörlerin onları konuşmaya veya sessiz kalmaya teşvik ettiği araştırılmaktadır. Bu amaçlarla nitel araştırma yöntemine dayalı olarak yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiş, amaçlı örneklemeyle belirlenen 18 yardımcı pilottan veri toplanmıştır. Betimsel içerik analizine dayalı olarak yürütülen analizlerde elde edilen bulgular kokpit ortamındaki iletişim ve karar alma süreçlerinin bireysel faktörler (tecrübesizlik, özgüven eksikliği, pasif kişilik özellikleri) ile örgütsel/yapısal faktörlerin (otorite, hiyerarşi, kurumsal normlar, iş güvencesi kaygısı) kesişiminde şekillendiğini göstermiştir. Kaptanın nihai otoritesi düzen sağlarken iletişimi sınırlayabilmekte; yardımcı pilotlar emniyet kritik durumlarda ısrarcı, diğer durumlarda çekingen davranabilmektedir. Sessizlik, bireysel özellikler, güç mesafesi ve kurumsal kültürün ürünü olarak ortaya çıkmakta; bu da CRM eğitimlerinde yapısal faktörlerin önemini vurgulamaktadır.

The civil aviation sector is recognized for its strong safety record and is considered the safest mode of transportation. Nevertheless, human factors remain a critical vulnerability in complex flight operations and cockpit environments. One key human factor is power distance, reflecting acceptance of unequal power distribution within hierarchical structures, particularly between captains and first officers. High power distance may discourage first officers from speaking up about potential errors, malfunctions, or risks, increasing the likelihood of safety incidents or accidents. This study examines the safety implications of power distance in flight operations by exploring its impact on pilots’ communication, decision-making, and operational performance. It focuses on how first officers interact with captains, how they perceive organizational power distance, and which factors influence their tendency to voice concerns or remain silent. A qualitative research design was employed, and data were collected through structured interviews with 18 first officers selected using purposive sampling. The data were analyzed using descriptive content analysis. The findings indicate that cockpit communication and decision-making processes are shaped by the interaction of individual factors, such as inexperience, lack of confidence, and passive personality traits, and organizational or structural factors, including authority, hierarchical norms, organizational culture, and job security concerns. While the captain’s authority supports operational order, it may also restrict open communication. First officers are more assertive in safety-critical situations but remain hesitant in others. Silence in the cockpit emerges from power distance and organizational culture, highlighting the importance of addressing these dynamics within Crew Resource Management training programs.