İskoç Masalları’ndaki Özel İsim Çevirilerinin Van Coillie’nin Modeliyle İncelenmesi
Analyzing the Turkish Translations of Proper Nouns in The Scottish Fairy Book Using Van Coillie’s Model
Yazar: Kumlu, Dolunay
Dergi: İstanbul Üniversitesi Çeviribilim Dergisi No. 18, 2023
Anahtar kelimeler: Linguistics (Other) ; Dilbilim (Diğer) ; Literary translation,Translation of fairy tales,Translation of proper nouns,Van Coillie’s model,Scottish fairy tales ; Yazın çevirisi,masal çevirisi,özel isim çevirileri,Van Coillie modeli,İskoç masalları

Masallar, halk edebiyatının sözlü ve anonim eserleridir. Bir nesilden diğerine anlatı yoluyla taşınırlarken aslında ait oldukları kültürü de taşırlar. Olağanüstü olaylar, olağanüstü kahramanlar ve hayal gücü ile bezenmiş masallar nesilden nesle yolculuklarını sürdürürken bazen sözler yazıya dökülür ve yazılı eserlere dönüşürler. Bu da masalların kalıcılığını artıran bir unsurdur. Daha geniş kitlelere ulaşmaları ise ancak çeviri yoluyla mümkün olur. Bu çalışmada İskoç yazar Elizabeth Wilson Grierson’ın The Scottish Fairy Book adıyla İngilizce olarak derlediği eser ve bu eserin İskoç Masalları adıyla Derya Işık tarafından yapılmış çevirisi incelenmiştir. Çalışmanın amacı, bu eserdeki masalların içinde geçen özel isimlerin çevirisinde çevirmenin nasıl stratejiler izlediğini kuramsal dayanaklarıyla ele almak ve örneklendirmektir. Bu amaçla özel isimlerin çevirisi üzerine yapılmış çeşitli araştırmalar incelendikten sonra, bu çalışmaya zemin oluşturan kuramsal çerçeve bu konuda en çağdaş görüşlerden biri olan Van Coillie’nin (2014) özel isim çevirileri için önerdiği model ile çizilmiştir. Bu model ışığında, eserden ve çevirisinden örnek olarak seçilen özel isimler karşılaştırılarak incelenmiştir. Çevirmenin özel isimlerin çevirisinde hangi stratejileri daha çok benimsediğinin gerekçelendirmeleri de Van Coillie’nin önerdiği model kapsamındaki sınıflandırması temelinde yapılmış, elde edilen bulgular değerlendirilerek sonuç ve öneriler sunulmuştur.

Fairy tales are anonymous verbal works of folk literature. They are transferred from a generation to another by narration and in this way transfer the culture of the society in which they were created to successive generations. Fairy tales are embellished with extraordinary plots, extraordinary characters, and imagination and are sometimes published and become written literary works, thus increasing the permanence of fairy tales. Fairy tales can be transmitted to wider masses only by being translated. This article researches the book The Scottish Fairy Book compiled by Scottish author Elizabeth Wilson Grierson and İskoç Masalları as the Turkish translation of this literary work translated by Derya Işık. The aim of this research is to demonstrate and illustrate on the basis of a theoretical framework the strategies the translator pursued while translating the fairy tale compilation.Literary works have different perspectives for translating proper nouns. This study examines the views and strategies suggested by Van Coillie (2014) and his contemporary model of analysis for translating proper nouns in literary works in order to reveal the translator’s motives behind her decisions and preferences.