hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
19. YÜZYILDA TÜRK VE ALMAN YAZININDA KADIN VE AİLEYE GENEL BİR BAKIŞ
19. YÜZYILDA TÜRK VE ALMAN YAZININDA KADIN VE AİLEYE GENEL BİR BAKIŞ
Yazar: Küçükbatır, Tuncer; Küçükbatır, Tuncer
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 37, 2010
Anahtar kelimeler: Kadın ve Aile Olgusu, Doğu-Batı Medeniyetleri, Kadınlara Eşit Hak, Eski-Yeni Değerler, Doğulu-Batılı Kadın

Kadın ve aile olgusu, 19. Yüzyılı belirleyen en önemli hareketlerin başında gelmiştir. Tanzimat’la birlikte Avrupa, özellikle de Fransa ile yazın iletişimlerine giren Türk yazarları, daha sonraki yıllarda kadın ve aile sorunsallığı ile ilgilenmeye başladılar. Almanca ve Türkçe eserlere yansımış şekliyle kadın ve aile sorunu, toplumsal yaptırımların, sosyal belirlemeciliğin, geleneksel değer yargılarının klasik normlarının arasında oldukça dar bir alana sahipti. Bütün bu olumsuzluklara rağmen, ailenin en önemli unsurlarından biri olan çağın kadını, kendisini psikolojik değişim eğilimi paralelinde yeni arayışlara ve bir kimlik edinebilme faaliyetlerine zorlamıştır.

Kadın ve aile olgusu, 19. Yüzyılı belirleyen en önemli hareketlerin başında gelmiştir. Tanzimat’la birlikte Avrupa, özellikle de Fransa ile yazın iletişimlerine giren Türk yazarları, daha sonraki yıllarda kadın ve aile sorunsallığı ile ilgilenmeye başladılar. Almanca ve Türkçe eserlere yansımış şekliyle kadın ve aile sorunu, toplumsal yaptırımların, sosyal belirlemeciliğin, geleneksel değer yargılarının klasik normlarının arasında oldukça dar bir alana sahipti. Bütün bu olumsuzluklara rağmen, ailenin en önemli unsurlarından biri olan çağın kadını, kendisini psikolojik değişim eğilimi paralelinde yeni arayışlara ve bir kimlik edinebilme faaliyetlerine zorlamıştır.
CENGİZ ALYILMAZ İLE YAZITLARIN İZİNDE
CENGİZ ALYILMAZ İLE YAZITLARIN İZİNDE
Yazar: Söylemez, Orhan; Söylemez, Orhan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 37, 2010
Anahtar kelimeler: (Kök)türk harfli yazıtlar, Orhun yazıtları, Türkoloji, estampaj

Dr. Cengiz Alyılmaz’ın (Kök)türk Harfli Yazıtların İzinde isimle çalışması yayınlandı. Kitap Türkoloji sahasında son yıllarda yayınlanan eserler arasında önemli bir yere sahip. İki bölümden oluşan eserin ilk bölümü (Kök)türk harfli yazıtlar üzerine daha önce yapılmış çalışmalara genel bir bakışla, tanınmış Türkologların transkripsiyon alfabelerini ihtiva ediyor. Bu bölüm, Dr. Alyılmaz’ın bizzat çektiği önemli fotoğrafları da içinde barındırıyor. Kitabın ikinci bölümü en önemli kısmı oluşturuyor. Bu bölümde, yazıtlarla uğraşan herkesin bilmesi gereken önemli ipuçları veriliyor. Bunlar, yazıtların yerinin tespiti, temizlenmesi, estampajının hazırlanması, okunması, bilgisayar ortamına aktarılması ile alakalı metodolojik bilgiler. Çalışmanın son bölümü ise kapsamlı olarak yazıtlarla ilgili bütün çalışmalara yer veriyor

Dr. Cengiz Alyılmaz’ın (Kök)türk Harfli Yazıtların İzinde isimle çalışması yayınlandı. Kitap Türkoloji sahasında son yıllarda yayınlanan eserler arasında önemli bir yere sahip. İki bölümden oluşan eserin ilk bölümü (Kök)türk harfli yazıtlar üzerine daha önce yapılmış çalışmalara genel bir bakışla, tanınmış Türkologların transkripsiyon alfabelerini ihtiva ediyor. Bu bölüm, Dr. Alyılmaz’ın bizzat çektiği önemli fotoğrafları da içinde barındırıyor. Kitabın ikinci bölümü en önemli kısmı oluşturuyor. Bu bölümde, yazıtlarla uğraşan herkesin bilmesi gereken önemli ipuçları veriliyor. Bunlar, yazıtların yerinin tespiti, temizlenmesi, estampajının hazırlanması, okunması, bilgisayar ortamına aktarılması ile alakalı metodolojik bilgiler. Çalışmanın son bölümü ise kapsamlı olarak yazıtlarla ilgili bütün çalışmalara yer veriyor
ORHUN YAZITLARINDA KULLANILAN İŞARETSİZ (/.Ø./) GÖREV ÖGELERİ
ORHUN YAZITLARINDA KULLANILAN İŞARETSİZ (/.Ø./) GÖREV ÖGELERİ
Yazar: Mert, Osman
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 38, 2010
Anahtar kelimeler: Orhun yazıtları, anlamlı ve görevli dil ögeleri, işaretsiz görev ögesi

“Orhun Yazıtlarında Kullanılan İşaretsiz (/.ø./) Görev Ögeleri” adlı bu yazıda önce “anlamlı ve görevli öge kavramları” hakkında bilgi verildi. Ardından da yazıtlarda kolaylık ve anlaşılabilirlik kanunları çerçevesinde zaman zaman görevlerini yanlarındaki diğer görev ve anlam ögelerine bırakarak düşen ya da aynı grup içerisinde işaretli öge ya da ögeler karşısında işaretsiz kullanılan görev ögeleri incelendi.

“Orhun Yazıtlarında Kullanılan İşaretsiz (/.ø./) Görev Ögeleri” adlı bu yazıda önce “anlamlı ve görevli öge kavramları” hakkında bilgi verildi. Ardından da yazıtlarda kolaylık ve anlaşılabilirlik kanunları çerçevesinde zaman zaman görevlerini yanlarındaki diğer görev ve anlam ögelerine bırakarak düşen ya da aynı grup içerisinde işaretli öge ya da ögeler karşısında işaretsiz kullanılan görev ögeleri incelendi.
ONMAK FİİLİ ÜZERİNE
ONMAK FİİLİ ÜZERİNE
Yazar: Böler, Tuncay
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 38, 2010
Anahtar kelimeler: klasik dil, yeniden canlandırılan sözcükler, Türkçe Sözlük

Fiiller yönünden oldukça zengin bir dil olan Türkçe, yapısı itibarıyla fiillerden birçok yeni sözcük türetmeyi mümkün kılmaktadır. Bu durum yüzlerce yeni sözcüğün türetilmesine imkân sağlamışken, belki yabancı dillerin de etkisiyle bu fiillerden bazıları tarihî dönemler içerisinde yok olup gitmiş, bazıları ise günümüze ulaşmış olsa da artık unutulmaya yüz tutmuştur. Unutulmaya yüz tutmuş fiillerimizden biri de onmak’tır. Bu yazıda onmak fiili ve bu fiilin türevlerinden bahsedilmiş; fiilin tarihî metinler, Anadolu ağızları, atasözleri, diğer lehçeler, halk şiiri ve Türkiye Türkçesindeki durumu ortaya konmuştur. Ardından onmak’tan türetilmiş sözcüklerden günümüze ulaşmayanları verilerek bunların Türkçe Sözlük’e alınmasının sözlüğe bir katkı olabileceği üzerinde durulmuştur. Dilimizin zenginliğini koruyabilmesinin bu türden unutulmaya yüz tutmuş fiillerin yaygınlaştırılmasıyla mümkün olacağı vurgulanmış, bu noktada konuyla ilgili araştırmacılara, şair ve yazarlara görev düştüğü ifade edilerek yazıya son verilmiştir

Fiiller yönünden oldukça zengin bir dil olan Türkçe, yapısı itibarıyla fiillerden birçok yeni sözcük türetmeyi mümkün kılmaktadır. Bu durum yüzlerce yeni sözcüğün türetilmesine imkân sağlamışken, belki yabancı dillerin de etkisiyle bu fiillerden bazıları tarihî dönemler içerisinde yok olup gitmiş, bazıları ise günümüze ulaşmış olsa da artık unutulmaya yüz tutmuştur. Unutulmaya yüz tutmuş fiillerimizden biri de onmak’tır. Bu yazıda onmak fiili ve bu fiilin türevlerinden bahsedilmiş; fiilin tarihî metinler, Anadolu ağızları, atasözleri, diğer lehçeler, halk şiiri ve Türkiye Türkçesindeki durumu ortaya konmuştur. Ardından onmak’tan türetilmiş sözcüklerden günümüze ulaşmayanları verilerek bunların Türkçe Sözlük’e alınmasının sözlüğe bir katkı olabileceği üzerinde durulmuştur. Dilimizin zenginliğini koruyabilmesinin bu türden unutulmaya yüz tutmuş fiillerin yaygınlaştırılmasıyla mümkün olacağı vurgulanmış, bu noktada konuyla ilgili araştırmacılara, şair ve yazarlara görev düştüğü ifade edilerek yazıya son verilmiştir
YUSUF U ZÜLEYHA MESNEVİLERİNDE SOSYAL HAYATIN YANSIMALARI
YUSUF U ZÜLEYHA MESNEVİLERİNDE SOSYAL HAYATIN YANSIMALARI
Yazar: Türkdoğan, Melike Gökcan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 38, 2010
Anahtar kelimeler: Yusuf kıssası, sosyal yaşam, devlet yönetimi, hukuk, mimari, evlilik, ticaret

Yusuf u Züleyha hikâyesinin Türk edebiyatında ilk örnekleri XIII. yüzyılda, Câmi’nin mesnevisinin tercümeleriyle görülmeye başlamıştır. İlk Türkçe mesnevi olan, Ali’nin “Kıssa-i Yusuf”undan itibaren XIX. yüzyıla kadar yazılan eserler Osmanlı devletinin kuruluş, yükseliş ve gerileme dönemlerini içine alan uzun bir sürece yayılmaktadır. İncelenen mesnevilerde, şairlerin, Kısas-ı Enbiya, Kur’an ve Tevrat anlatılarına dayanarak, Mısır devlet idaresi ve sosyal hayatından tespit ettikleri tarihi kesitleri kendi dönemlerinin perspektifinden bakarak yorumladıkları gözlemlenmektedir. Bu da üç bin yıllık kadim kıssanın içinde erken ve geç dönem Osmanlı yaşantısının izlerini görünür kılmaktadır.  Kur’an ve Tevrat’ta çizilen “Hükümdar”, “Aziz” tiplerine Osmanlı şair/devlet adamlarının yorumunun katılması; Kadim Mısır saray ve toplum yaşantısına Osmanlı geleneğinin içinden bir yaklaşımın varlığı da, Yusuf u Züleyha mesnevilerindeki sosyal yapı özelliklerini zenginleştirmektedir. Bu çalışmada Ali, Sule Fakih, Darir, Hamdi, Kemal Paşazâde, Taşlıcalı Yahya, Şerifi ve Esad’ın eserlerinden hareketle devlet idaresi, hukuk, mimari,ticaret, evlilik- aile ilişkileri gibi sosyal hayatın yapısını belirleyen temel dinamikler karşılaştırmalı olarak işlenecektir.

Yusuf u Züleyha hikâyesinin Türk edebiyatında ilk örnekleri XIII. yüzyılda, Câmi’nin mesnevisinin tercümeleriyle görülmeye başlamıştır. İlk Türkçe mesnevi olan, Ali’nin “Kıssa-i Yusuf”undan itibaren XIX. yüzyıla kadar yazılan eserler Osmanlı devletinin kuruluş, yükseliş ve gerileme dönemlerini içine alan uzun bir sürece yayılmaktadır. İncelenen mesnevilerde, şairlerin, Kısas-ı Enbiya, Kur’an ve Tevrat anlatılarına dayanarak, Mısır devlet idaresi ve sosyal hayatından tespit ettikleri tarihi kesitleri kendi dönemlerinin perspektifinden bakarak yorumladıkları gözlemlenmektedir. Bu da üç bin yıllık kadim kıssanın içinde erken ve geç dönem Osmanlı yaşantısının izlerini görünür kılmaktadır.  Kur’an ve Tevrat’ta çizilen “Hükümdar”, “Aziz” tiplerine Osmanlı şair/devlet adamlarının yorumunun katılması; Kadim Mısır saray ve toplum yaşantısına Osmanlı geleneğinin içinden bir yaklaşımın varlığı da, Yusuf u Züleyha mesnevilerindeki sosyal yapı özelliklerini zenginleştirmektedir. Bu çalışmada Ali, Sule Fakih, Darir, Hamdi, Kemal Paşazâde, Taşlıcalı Yahya, Şerifi ve Esad’ın eserlerinden hareketle devlet idaresi, hukuk, mimari,ticaret, evlilik- aile ilişkileri gibi sosyal hayatın yapısını belirleyen temel dinamikler karşılaştırmalı olarak işlenecektir.
ANTAKYALI MUSTAFA ŞEHDÎ VE GAZELLERİ
ANTAKYALI MUSTAFA ŞEHDÎ VE GAZELLERİ
Yazar: Selçuk, Bahir; Tuğluk, İ. Halil
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 38, 2010
Anahtar kelimeler: Şehdî, divan, hayatı, sanatı, gazeller

Antakyalı Mustafa Şehdî, XVIII. yüzyılın ikinci yarısında yaşamıştır. Şair, devletin üst kademelerinde görev yapmıştır. Aynı zamanda hattat olan Şehdî’nin bilinen tek eseri divanıdır. Üç nüshasını tespit ettiğimiz divan, muhteva ve tertip bakımından geleneksel divan tarzını yansıtmamaktadır. Kaside, gazel, kıt’a, lügaz gibi manzumeleri içeren eserde ayrıca mensur bölümler de yer almaktadır. Bu çalışmada, Şehdî’nin hayatı ve sanatı üzerinde durulmuş, gazelleri yeni yazıya aktarılmıştır.

Antakyalı Mustafa Şehdî, XVIII. yüzyılın ikinci yarısında yaşamıştır. Şair, devletin üst kademelerinde görev yapmıştır. Aynı zamanda hattat olan Şehdî’nin bilinen tek eseri divanıdır. Üç nüshasını tespit ettiğimiz divan, muhteva ve tertip bakımından geleneksel divan tarzını yansıtmamaktadır. Kaside, gazel, kıt’a, lügaz gibi manzumeleri içeren eserde ayrıca mensur bölümler de yer almaktadır. Bu çalışmada, Şehdî’nin hayatı ve sanatı üzerinde durulmuş, gazelleri yeni yazıya aktarılmıştır.
XVII. YÜZYIL MEVLEVÎ ŞAİRLERİNDEN ‘ABÎRÎ VE İKİ ESERİ
XVII. YÜZYIL MEVLEVÎ ŞAİRLERİNDEN ‘ABÎRÎ VE İKİ ESERİ
Yazar: Çetin, Abdülbaki
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 38, 2010
Anahtar kelimeler: Abîrî, Kenzü‟l-esrâr, Mesnevi, Mevlevî, Türkçe

Bu makalede Mevlevî şairlerden Abîrî ve iki eseri tanıtılmıştır. Abîrî hakkındāa pek bilgimiz yoktur. Abîrî’den kısaca bahseden bazı kaynaklar ve çalışmalar, onun 15. yüzyıl Mevlevî şairlerinden olduğunu ve Kenzü’lesrâr adlı bir eserinin bulunduğunu bildirirler. Kenzü’l-esrâr’ından Abîrî’nin, Medh-i Resûlu‟llâh adlı bir eserinin daha olduğunu anlıyoruz. Eserlerinden hareketle Abiri’nin 17. yüzyıl Mevlevî şairlerinden olduğu tespit edilmiştir.

Bu makalede Mevlevî şairlerden Abîrî ve iki eseri tanıtılmıştır. Abîrî hakkındāa pek bilgimiz yoktur. Abîrî’den kısaca bahseden bazı kaynaklar ve çalışmalar, onun 15. yüzyıl Mevlevî şairlerinden olduğunu ve Kenzü’lesrâr adlı bir eserinin bulunduğunu bildirirler. Kenzü’l-esrâr’ından Abîrî’nin, Medh-i Resûlu‟llâh adlı bir eserinin daha olduğunu anlıyoruz. Eserlerinden hareketle Abiri’nin 17. yüzyıl Mevlevî şairlerinden olduğu tespit edilmiştir.
TÜRK EDEBİYATINDA MERSİYELER
TÜRK EDEBİYATINDA MERSİYELER
Yazar: Stebler Çavuş, M. Zeliha
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 38, 2010
Anahtar kelimeler: Ölüm, Mersiye, Türk Edebiyatı

İnsanlığın ilk zamanından beri ölüm düşüncesi gizemini korur. Sevilen birinin ölümünü kabullenmek kolay değildir. Kaybedilen kişinin ardından onu anmak ihtiyacı, her toplumda dışa vurulan, doğal bir ihtiyaçtır. Türk edebiyatında mersiyeler de bu doğal ve samimi ihtiyaçtan meydana gelir. Genel anlamıyla mersiyeler, ölenin ardından onu anmanın en zarif şeklidir. Bu eserlerle, değerli insanların tanınmasına katkıda bulunulduğu gibi dönem insanının ölüm karşısındaki tutumu da gözler önüne serilir. Bazı mersiyelerle kaybedilen şehirlere ağlanırken bazılarıyla da padişahtan istekte bulunulur. Çeşitli inanışlar, farklı tutumlar mersiyelerden öğrenilebilecek diğer bilgilerdendir. Özellikleri değişmekle birlikte mersiye türü günümüzde de varlığını sürdürmektedir ve sevilen insanların ölümü ardından, yaşayanların acısını hafifletmek için varlığını sürdürmeye devam edecektir. Bu çalışmada, mersiyelerin ortaya çıkışından itibaren Türk edebiyatındaki gelişimi incelenmeye çalışılmıştır.

İnsanlığın ilk zamanından beri ölüm düşüncesi gizemini korur. Sevilen birinin ölümünü kabullenmek kolay değildir. Kaybedilen kişinin ardından onu anmak ihtiyacı, her toplumda dışa vurulan, doğal bir ihtiyaçtır. Türk edebiyatında mersiyeler de bu doğal ve samimi ihtiyaçtan meydana gelir. Genel anlamıyla mersiyeler, ölenin ardından onu anmanın en zarif şeklidir. Bu eserlerle, değerli insanların tanınmasına katkıda bulunulduğu gibi dönem insanının ölüm karşısındaki tutumu da gözler önüne serilir. Bazı mersiyelerle kaybedilen şehirlere ağlanırken bazılarıyla da padişahtan istekte bulunulur. Çeşitli inanışlar, farklı tutumlar mersiyelerden öğrenilebilecek diğer bilgilerdendir. Özellikleri değişmekle birlikte mersiye türü günümüzde de varlığını sürdürmektedir ve sevilen insanların ölümü ardından, yaşayanların acısını hafifletmek için varlığını sürdürmeye devam edecektir. Bu çalışmada, mersiyelerin ortaya çıkışından itibaren Türk edebiyatındaki gelişimi incelenmeye çalışılmıştır.
MURÂD-NÂME’DE GELENEKSEL TÜRK SANAT MÜZİĞİ MAKAMLARI, DARBLAR VE SÂZENDELİK ÂDÂBI
MURÂD-NÂME’DE GELENEKSEL TÜRK SANAT MÜZİĞİ MAKAMLARI, DARBLAR VE SÂZENDELİK ÂDÂBI
Yazar: Feyzioğlu, Nesrin
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 38, 2010
Anahtar kelimeler: Murâd-Nâme, Geleneksel Türk Sanat Müziği, makam, ezgi

Bu çalışmada, 15. Yüzyılda kaleme alınan ve bir edebî risâle olan MurâdNâme’de 34. bölümü oluşturan Geleneksel Türk Sanat Mûsıkîsi, bazı alt başlıkları ile tanıtılmış, makamlarla ilgili küçük karşılaştırmalar yapılmıştır. Seyir özellikleri bugün itibarı ile değişmiş olan makamlar belirtilmiştir. Mûsıki kuramcılarının görüşleri, tasnif çalışmaları, dönemin mûsıki anlayışları, makamların sınıflandırılması, makamların evrenle, bir toplumun yaşama felsefesiyle karşılıklı bağlantıları, iyileştirici etkisi, uyuşum (consonance) ile uyuşumsuzluğun (dissonance) kuralları, ana dizi, ezgi dizilerinin seyri, usûllerin yapısı, sazların tanımlanması ve icra şekli ile ilgili bilgiler değrlendirilmiştir. Murâd-Nâme gibi eserlerin, araştırılıp incelenmesi ve değerlendirilmesinin, geleneksel Türk sanat mûsıkîsinin tarihsel gelişim sürecini belirlemek açısından önemine dikkat çekilmiştir.

Bu çalışmada, 15. Yüzyılda kaleme alınan ve bir edebî risâle olan MurâdNâme’de 34. bölümü oluşturan Geleneksel Türk Sanat Mûsıkîsi, bazı alt başlıkları ile tanıtılmış, makamlarla ilgili küçük karşılaştırmalar yapılmıştır. Seyir özellikleri bugün itibarı ile değişmiş olan makamlar belirtilmiştir. Mûsıki kuramcılarının görüşleri, tasnif çalışmaları, dönemin mûsıki anlayışları, makamların sınıflandırılması, makamların evrenle, bir toplumun yaşama felsefesiyle karşılıklı bağlantıları, iyileştirici etkisi, uyuşum (consonance) ile uyuşumsuzluğun (dissonance) kuralları, ana dizi, ezgi dizilerinin seyri, usûllerin yapısı, sazların tanımlanması ve icra şekli ile ilgili bilgiler değrlendirilmiştir. Murâd-Nâme gibi eserlerin, araştırılıp incelenmesi ve değerlendirilmesinin, geleneksel Türk sanat mûsıkîsinin tarihsel gelişim sürecini belirlemek açısından önemine dikkat çekilmiştir.
GELENEKSEL TÜRK SANAT MÜZİĞİNDE MEŞK SİSTEMİNDEN NOTALI EĞİTİM SİSTEMİNE GEÇİŞLE İLGİLİ BAZI DÜŞÜNCELER
GELENEKSEL TÜRK SANAT MÜZİĞİNDE MEŞK SİSTEMİNDEN NOTALI EĞİTİM SİSTEMİNE GEÇİŞLE İLGİLİ BAZI DÜŞÜNCELER
Yazar: Gerçek, İsmail Hakkı
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 38, 2010
Anahtar kelimeler: Türk Musıkîsi, meşk sistemi, hafıza eğitimi, müzik eğitimi

Tekrar ve hafıza esasına dayanan meşk sistemi, Türk musıkîsinde, notanın kullanılmadığı zamanlarda işlevsel olup, binlerce eser ve üslûbun asırlarca sonraya taşınmasını sağlamıştır. Bir musıkî eğitim sistemi olan meşk, dönem içinde metod olarak, hafızaya verilen önemi göstermenin yanında, bir üstattan öğrenmenin de içinde olduğu “bir eserin güftesine uygun bir ifade tarzı ile bestelendiği makamın özellikleri de dikkate alınarak, usûl ve formun bozulmadan ve bestekârın estetik anlayışına saygılı kalmak kaydı ile icracının kendi estetik anlayışını da katarak icra ettiği” bir modeli, üslûbu da sunar. Klasik Türk musikisi, icrası itibarı ile bir nüans müziğidir. Bu sebeple notaya alınması sırasında nesnelleşir, böylece icra sırasında yapılabilecek yorumların alanı sınırlandırılmış olur. Meşk, sakıncalarına rağmen özellikle Türk musikisinin yapısına uygun icranın gerçekleşmesini sağlayan bir eğitim biçimidir.

Tekrar ve hafıza esasına dayanan meşk sistemi, Türk musıkîsinde, notanın kullanılmadığı zamanlarda işlevsel olup, binlerce eser ve üslûbun asırlarca sonraya taşınmasını sağlamıştır. Bir musıkî eğitim sistemi olan meşk, dönem içinde metod olarak, hafızaya verilen önemi göstermenin yanında, bir üstattan öğrenmenin de içinde olduğu “bir eserin güftesine uygun bir ifade tarzı ile bestelendiği makamın özellikleri de dikkate alınarak, usûl ve formun bozulmadan ve bestekârın estetik anlayışına saygılı kalmak kaydı ile icracının kendi estetik anlayışını da katarak icra ettiği” bir modeli, üslûbu da sunar. Klasik Türk musikisi, icrası itibarı ile bir nüans müziğidir. Bu sebeple notaya alınması sırasında nesnelleşir, böylece icra sırasında yapılabilecek yorumların alanı sınırlandırılmış olur. Meşk, sakıncalarına rağmen özellikle Türk musikisinin yapısına uygun icranın gerçekleşmesini sağlayan bir eğitim biçimidir.
KÂDİRÎYYE TARÎKATI HÂLİSİYYE ŞUBESİNİN KURUCUSU ŞEYH ABDURRAHMAN HÂLİS KERKÜKÎ
KÂDİRÎYYE TARÎKATI HÂLİSİYYE ŞUBESİNİN KURUCUSU ŞEYH ABDURRAHMAN HÂLİS KERKÜKÎ
Yazar: Çelik, İsa
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 38, 2010
Anahtar kelimeler: Abdurrahman, Halis, Kerkükî, Kadiriye, Halisiyye

Abdurrahman Halis Kerkükî 1797-1858 yılları arasında yaşamıştır. Kadirî tarîkatı Halissiye Şubesinin kurucusudur. Hz. Mevlânâ’nın Mesnevî’sinin ilk on sekiz beytinin manzum olarak şerhini yapmıştır. Bu eser tasavvufî şiirleri ile birlikte basılmıştır. Eserinin ismi: Kitabü’l-Meârif fî Şerh-i Mesnevî-i Şerif’tir. Bir diğer eseri ise, Behcetü’l-Esrâr Tercümesi’dir: Şeyh Abdülkadir Geylânî’nın menkıbelerini anlatan bu kitap Şeyh Nur Ali Bahş tarafından Arapça olarak yazılmış, Şeyh Abdurrahman tarafından Türkçe’ye çevrilmiştir. Kadirî tarikatının önde gelen simalarından Abdurrahman Hâlis Kerkukî’ye “Kurtlar Vadisi Irak” Filminde yer verilmiş ve onun bakış açısı kısmen de olsa topluma yansıtılmıştır. Uzlaştırıcı ve örnek kişiliğiyle öne çıkan bir Allah dostudur. Kadirî tarîkatı Halissiye Şubesi bugün memleketimizin birçok ilinde, başta Irak olmak üzere Avrupa ve Amerika’da hayatiyetini devam ettirmektedir.

Abdurrahman Halis Kerkükî 1797-1858 yılları arasında yaşamıştır. Kadirî tarîkatı Halissiye Şubesinin kurucusudur. Hz. Mevlânâ’nın Mesnevî’sinin ilk on sekiz beytinin manzum olarak şerhini yapmıştır. Bu eser tasavvufî şiirleri ile birlikte basılmıştır. Eserinin ismi: Kitabü’l-Meârif fî Şerh-i Mesnevî-i Şerif’tir. Bir diğer eseri ise, Behcetü’l-Esrâr Tercümesi’dir: Şeyh Abdülkadir Geylânî’nın menkıbelerini anlatan bu kitap Şeyh Nur Ali Bahş tarafından Arapça olarak yazılmış, Şeyh Abdurrahman tarafından Türkçe’ye çevrilmiştir. Kadirî tarikatının önde gelen simalarından Abdurrahman Hâlis Kerkukî’ye “Kurtlar Vadisi Irak” Filminde yer verilmiş ve onun bakış açısı kısmen de olsa topluma yansıtılmıştır. Uzlaştırıcı ve örnek kişiliğiyle öne çıkan bir Allah dostudur. Kadirî tarîkatı Halissiye Şubesi bugün memleketimizin birçok ilinde, başta Irak olmak üzere Avrupa ve Amerika’da hayatiyetini devam ettirmektedir.
ALAMÛT
ALAMÛT
Yazar: Lockhart, L.; Lockhart, L.; Hodgson, M. G. S.; Tülücü, Süleyman
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 38, 2010
Anahtar kelimeler: Hasan-ı Sabbâh, Alamût Kalesi, Haşîşîler, Moğollar, İsmâ‘îlîlik

Alamût kalesi harabeleri, Kazvîn’in kuzey-kızeydoğu tarafına doğru iki günlük mesafede(ki) Elburz dağlarının kalbinde yüksek ve  neredeyse erişilemez bir kayalığın zirvesi üzerinde yer alır. İbnü’lEsîr ([Kahire 1301], X, 131)’e göre; bir kartal, bir Deylemli hükümdara bu mevkii işaret etmiş, o burada bir kale inşa etmiş, bu sebeple de Alamût, köken olarak âluh (kartal) ve âmû(h)t (öğretim)’dan alınmıştır. 246/860’ta ‘Alevî el-Hasan ed-Da‘î ile’lHak kaleyi yeniden inşa etti. Haşîşîler (The Assassins)’in kurucusu Hasan-ı Sabbâh 483/1090’da Alamût’u ele geçirdi ve onu Mezhebin karargâhı yaptı. Moğollar 654/1256-1257’de Alamût’u aldılarsa da Haşîşîler 673/1275’te onu tekrar ele geçirdiler, ancak nihayet bu tarihten hemen sonra onu kaybettiler. Safevîler zamanında, Alamût bir devlet hapishanesi veya “unutulma kalesi” olarak kullanıldı. Duvar ve yapıların kalıntıları hâlâ görülmektedir.

Alamût kalesi harabeleri, Kazvîn’in kuzey-kızeydoğu tarafına doğru iki günlük mesafede(ki) Elburz dağlarının kalbinde yüksek ve  neredeyse erişilemez bir kayalığın zirvesi üzerinde yer alır. İbnü’lEsîr ([Kahire 1301], X, 131)’e göre; bir kartal, bir Deylemli hükümdara bu mevkii işaret etmiş, o burada bir kale inşa etmiş, bu sebeple de Alamût, köken olarak âluh (kartal) ve âmû(h)t (öğretim)’dan alınmıştır. 246/860’ta ‘Alevî el-Hasan ed-Da‘î ile’lHak kaleyi yeniden inşa etti. Haşîşîler (The Assassins)’in kurucusu Hasan-ı Sabbâh 483/1090’da Alamût’u ele geçirdi ve onu Mezhebin karargâhı yaptı. Moğollar 654/1256-1257’de Alamût’u aldılarsa da Haşîşîler 673/1275’te onu tekrar ele geçirdiler, ancak nihayet bu tarihten hemen sonra onu kaybettiler. Safevîler zamanında, Alamût bir devlet hapishanesi veya “unutulma kalesi” olarak kullanıldı. Duvar ve yapıların kalıntıları hâlâ görülmektedir.