Gecekondu Alanlarının Yer Seçimi Özellikleri Bağlamında Sellere Karşı Kırılganlığının Değerlendirilmesi: Lale Mahallesi (İzmir) Örneği
Assessment of Vulnerability of Informal Settlements to Floods in the Context of Locational Characteristics: The Case of Lale Neighborhood in İzmir
Yazar: Sılaydın, Mediha Burcu; Ayhan Selçuk, İrem; Begeç, Hasan; Demircan, Gökçe
Dergi: Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Vol. 12 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Climate Change Impacts and Adaptation (Other) ; İklim Değişikliği Etkileri ve Uyarlama (Diğer) ; Climate Change,Flood,Informal Settlement,Location,Vulnerability ; İklim Değişikliği,Sel,Gecekondu,Yer Seçimi,Kırılganlık

İklim değişikliğine bağlı ortaya çıkan ya da şiddeti artan tehlikelere maruz kalan yerleşimler can ve mal kayıplarıyla sonuçlanan afetlerle başa çıkmaya çalışmaktadır. Aşırı yağışlardan kaynaklanan seller, kentlerin bu kapsamda mücadele ettiği en önemli afetler arasında yer almaktadır. Gecekondu yerleşmeleri plansız yapılaşmış alanlar olarak çeşitli faktörler nedeniyle bu afetlere karşı oldukça kırılgan alanlar olarak ön plana çıkmaktadır. Literatürde gecekondu yerleşmelerinin kırılganlığına neden olan faktörler arasında, yer seçiminin iklim değişikliği tehlikelerine açık dezavantajlı konumu bu faktörlerden biri olarak vurgulanmaktadır. Gecekondu alanlarının afetlerden en az hasarla kurtulmalarını sağlayacak yere özgü uyum politikalarının geliştirilebilmesi için, yerleşim temelli kırılganlıklarının analiz edilmesi ve değerlendirilmesi önem arz etmektedir. Bu gereklilikten hareketle makalede, literatürde sözü edilen yer seçimi faktörüne odaklanılarak, Lale Mahallesi örneği üzerinden gecekondu alanının iklim değişikliği nedeniyle yaşanan sellere karşı kırılganlık durumunun değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Elde edilen sonuçlar, mahalle ölçeğine inildiğinde yer seçimine bağlı olarak değişen kırılganlık düzeyleri olabileceğini ortaya koymuştur. Ayrıca dere varlığının maruziyete neden olan bir faktör olarak kırılganlığı artırdığı; bununla birlikte mesafe olarak dereye yakın konumlansalar bile, eğimin kırılganlığı azaltmada önemli rol oynadığı tespit edilmiştir.

Settlements exposed to hazards that arise or increase in severity due to climate change are endeavouring to cope with disasters that result in loss of life and property. Floods resulting from excessive rainfall are among the most significant disasters that urban areas are confronted with in this context. Informal settlements, as unplanned structured areas, stand out as highly vulnerable to these disasters due to various factors. In the relevant literature, the location of informal settlements, which is disadvantageous due to their exposure to climate change hazards, is identified as a primary factor contributing to their vulnerability. It is crucial to analyze and evaluate settlement-based vulnerabilities to develop specific adaptation policies that enable informal settlements to recover from disasters with the least damage. From this point of view, by focusing on the locational factor mentioned in the literature this paper aims to evaluate the vulnerability of informal settlement to floods due to climate change through the case of the Lale Neighborhood. The findings indicated the presence of potential variations in vulnerability levels across different geographical locations within the neighborhood. Furthermore, it has also been determined that the presence of a stream increases vulnerability as a factor causing exposure; however, the slope plays a crucial role in reducing vulnerability even if they are located close to the stream in terms of distance.