SEREBRAL PALSİ RİSKİ TAŞIYAN BEBEKLERDE HEP® YAKLAŞIMI: UYGULANABİLİRLİK, KABUL EDİLEBİLİRLİK VE ERKEN DÖNEM GELİŞİMSEL SONUÇLARI
THE HEP® APPROACH FOR INFANTS AT RISK FOR CEREBRAL PALSY: FEASIBILITY, ACCEPTABILITY, AND EARLY DEVELOPMENTAL OUTCOMES
Yazar: Demirbağ, İzgi Miray; Aras Bayram, Gülay; Sırma, Gamze Çağla; May-Benson, Teresa A.; Balıkçı, Aymen
Dergi: Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, Vol. 11 No. Özel sayı: II: Uluslararası Erken Müdahale ve Rehabilitasyon Kongresi (ICER 2025), 2025
Anahtar kelimeler: Physiotherapy ; Fizyoterapi ; Serebral palsi,gelişim,bebek,rehabilitasyon* ; Cerebral palsy,development,infant,rehabilitation

Amaç: Bu çalışma, çevresel zenginleştirme ve ekolojik gelişim teorilerine dayanan bir erken müdahale modeli olan Homeostaz–Zenginleştirme–Plastisite (HEP®) Yaklaşımının, serebral palsi (SP) riski taşıyan bebeklerde uygulanabilirliğini, güvenliğini, bakım verenler tarafından kabul edilebilirliğini ve memnuniyet düzeyini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Ayrıca müdahalenin bireyselleştirilmiş hedeflere ulaşma, gelişimsel çıktılar ve ebeveynlerin psikolojik iyi oluşu üzerindeki etkileri incelenmiştir.Metod: Prechtl Genel Hareketler Değerlendirmesi veya pediatrik nörolog tarafından doğrulanmış anormal beyin görüntülemesi temel alınarak SP riski taşıdığı belirlenen, düzeltilmiş yaşı 4–10 ay arasında olan on yedi bebek, 12 hafta boyunca haftada bir kez HEP® müdahalesi almıştır. Hibrit modelle uygulanan müdahale, hem evde hem de klinikte gerçekleştirilen birer saatlik oturumlar şeklinde sunulmuştur. Uygulanabilirlik, güvenlik ve bakım veren memnuniyeti, araştırmacı tarafından geliştirilen 24 maddelik Likert tipi bir ölçekle değerlendirilmiştir. Değerlendirme araçları olarak Bayley Bebek ve Yürümeye Başlayan Çocuk Gelişim Ölçekleri – Üçüncü Baskı (Bayley-III), Bebekler için Duyusal Fonksiyonlar Testi (BDFT), Amaca Ulaşım Skalası (AUS) ve Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği–21 (DASS-21) kullanılmıştır. Müdahale öncesi ve sonrası farklar eşleştirilmiş örneklemler t-testi ile analiz edilmiştir.Bulgular: Gelişimsel (Bayley-III), duyusal (BDFT) ve işlevsel (GAS) sonuçlarda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde iyileşmeler kaydedilmiştir (p < 0.001). DASS-21 sonuçlarına göre ise ebeveynlerin depresyon, anksiyete ve stres düzeylerinde anlamlı azalmalar saptanmıştır (p < 0.01). Müdahale, bakım verenler tarafından yüksek düzeyde memnuniyet verici ve kabul edilebilir bulunmuştur.Sonuç: HEP® Yaklaşımı, SP riski taşıyan bebekler için güvenli, uygulanabilir ve bakım verenler tarafından kabul gören hibrit bir erken müdahale modelidir. Müdahale, bebeklerin gelişimsel düzeyleri, duyusal işlevleri ve bireysel hedeflerine ulaşmaları açısından anlamlı gelişmeler sağlamış; aynı zamanda ebeveynlerin psikolojik iyi oluş düzeylerini desteklemiştir. Elde edilen bulgular, HEP® Yaklaşımının erken müdahale alanında uygulanabilir bir model olarak potansiyelini desteklemekte ve yöntemin etkinliğini değerlendirmek üzere daha geniş örneklemlerle ileri düzey araştırmalar yapılmasını gerekli kılmaktadır.

Amaç: Bu çalışma, çevresel zenginleştirme ve ekolojik gelişim teorilerine dayanan bir erken müdahale modeli olan Homeostaz–Zenginleştirme–Plastisite (HEP®) Yaklaşımının, serebral palsi (SP) riski taşıyan bebeklerde uygulanabilirliğini, güvenliğini, bakım verenler tarafından kabul edilebilirliğini ve memnuniyet düzeyini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Ayrıca müdahalenin bireyselleştirilmiş hedeflere ulaşma, gelişimsel çıktılar ve ebeveynlerin psikolojik iyi oluşu üzerindeki etkileri incelenmiştir.Metod: Prechtl Genel Hareketler Değerlendirmesi veya pediatrik nörolog tarafından doğrulanmış anormal beyin görüntülemesi temel alınarak SP riski taşıdığı belirlenen, düzeltilmiş yaşı 4–10 ay arasında olan on yedi bebek, 12 hafta boyunca haftada bir kez HEP® müdahalesi almıştır. Hibrit modelle uygulanan müdahale, hem evde hem de klinikte gerçekleştirilen birer saatlik oturumlar şeklinde sunulmuştur. Uygulanabilirlik, güvenlik ve bakım veren memnuniyeti, araştırmacı tarafından geliştirilen 24 maddelik Likert tipi bir ölçekle değerlendirilmiştir. Değerlendirme araçları olarak Bayley Bebek ve Yürümeye Başlayan Çocuk Gelişim Ölçekleri – Üçüncü Baskı (Bayley-III), Bebekler için Duyusal Fonksiyonlar Testi (BDFT), Amaca Ulaşım Skalası (AUS) ve Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği–21 (DASS-21) kullanılmıştır. Müdahale öncesi ve sonrası farklar eşleştirilmiş örneklemler t-testi ile analiz edilmiştir.Bulgular: Gelişimsel (Bayley-III), duyusal (BDFT) ve işlevsel (GAS) sonuçlarda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde iyileşmeler kaydedilmiştir (p < 0.001). DASS-21 sonuçlarına göre ise ebeveynlerin depresyon, anksiyete ve stres düzeylerinde anlamlı azalmalar saptanmıştır (p < 0.01). Müdahale, bakım verenler tarafından yüksek düzeyde memnuniyet verici ve kabul edilebilir bulunmuştur.Sonuç: HEP® Yaklaşımı, SP riski taşıyan bebekler için güvenli, uygulanabilir ve bakım verenler tarafından kabul gören hibrit bir erken müdahale modelidir. Müdahale, bebeklerin gelişimsel düzeyleri, duyusal işlevleri ve bireysel hedeflerine ulaşmaları açısından anlamlı gelişmeler sağlamış; aynı zamanda ebeveynlerin psikolojik iyi oluş düzeylerini desteklemiştir. Elde edilen bulgular, HEP® Yaklaşımının erken müdahale alanında uygulanabilir bir model olarak potansiyelini desteklemekte ve yöntemin etkinliğini değerlendirmek üzere daha geniş örneklemlerle ileri düzey araştırmalar yapılmasını gerekli kılmaktadır.