ÖĞRETMENLERİN KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ VE MENTAL İYİ OLUŞLARI ARASINDAKİ İLİŞKİSEL ANALİZ
A Correlational Analysis of the Relationship Between Teachers' Personality Traits and Mental Well-Being Abstract
Yazar: Yıldırım, Muhammet
Dergi: EKEV Akademi Dergisi No. Advanced Online Publication, 2026
Anahtar kelimeler: Education Management ; Eğitim Yönetimi ; Destek,Kişilik,Mental,Öğretmen ; Support,Personality,Mental,Teacher

Bu araştırmada, öğretmenlerin kişilik özellikleri ile mental iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini, Osmaniye ili sınırları içerisinde bulunan okullarda görev yapan ve kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemiyle seçilen 318 öğretmen oluşturmaktadır. Öğretmenler, mental iyi oluş düzeylerinin yüksek olduğunu ve beş faktör kişilik kuramı kapsamında değerlendirilen olumlu kişilik özelliklerini yüksek düzeyde sergilediklerini ifade etmişlerdir. Kişilik özellikleri cinsiyet değişkeni açısından değerlendirildiğinde, kadın öğretmenlerin nevrotiklik boyutuna ilişkin kişilik özelliklerinin erkek öğretmenlere kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu görülmüştür. Cinsiyet dışında sosyal destek ve okul müdüründen sağlanan yönetsel destek değişkenlerine bakıldığında, her iki değişkenden alınan puanlara göre öğretmenlerin mental iyi oluş düzeyleri anlamlı bir biçimde farklılaşmaktadır. Sosyal destek düzeyi yüksek olan öğretmenler; dışadönüklük, uyumluluk, sorumluluk ve deneyime açıklık kişilik özelliklerini daha belirgin biçimde sergilemektedir. Araştırmanın temel değişkenleri arasındaki ilişki incelendiğinde, mental iyi oluş ile olumlu kişilik boyutları arasında yüksek düzeyde pozitif, nevrotiklik boyutu ile ise yüksek düzeyde negatif yönde korelasyon bulunduğu ve beş faktör kişilik özelliklerinin mental iyi oluş düzeyindeki değişimin %55,8’ini açıkladığı tespit edilmiştir. Elde edilen bu sonuçlar, kişilik özelliklerinin öğretmenlerin mental iyi oluşunda güçlü bir belirleyici olduğunu göstermektedir.

In this study, the relationship between teachers’ personality traits and their levels of mental well-being was examined. The sample of the study consisted of 318 teachers working in schools within the borders of Osmaniye province, selected through a convenience sampling method. The teachers reported that their levels of mental well-being were high and that they exhibited positive personality traits, as evaluated within the scope of the Five-Factor Personality Theory, at a high level. When personality traits were evaluated in terms of the gender variable, it was found that female teachers’ personality traits related to the neuroticism dimension were statistically significantly higher than those of male teachers. In addition to gender, when the variables of social support and administrative support provided by the school principal were considered, teachers’ levels of mental well-being differed significantly according to the scores obtained from both variables. Teachers with high levels of social support exhibited the personality traits of extraversion, agreeableness, conscientiousness, and openness to experience more prominently. When the relationships among the main variables of the study were examined, it was determined that there was a high level of positive correlation between mental well-being and positive personality dimensions, and a high level of negative correlation with the neuroticism dimension. Furthermore, it was found that the Five-Factor personality traits explained 55.8% of the variance in mental well-being levels. These findings indicate that personality traits are a strong determinant of teachers’ mental well-being.