Algılanan Kıtlık Durumunun Ve Demografik Özelliklerin Tüketicinin Panik Satın Alma Davranışı Üzerindeki Etkisi
The Effect Of Perceived Scarcity And Demographic Characteristics On Consumer's Panic Buying Behavior
Yazar: Topçu, Tuğçe; Yeniçeri, Tülay
Dergi: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 26 No. 4, 2023
Anahtar kelimeler: Algılanan Kıtlık,Panik Satın Alma,Demografik Özellikler ; Algılanan Kıtlık,Panik Satın Alma,Demografik Özellikler

Panik satın alma davranışı; belirli olumsuz duyguların davranışı etkileyerek insanları normalden daha fazla şey satın almaya yönlendirmesi sonucunda ortaya çıkmaktadır. Farklı demografik ve psikolojik özellikler panik satın alma davranışının belirleyicisi niteliğinde olup aynı zamanda tüketicileri panik satın alma davranışını tetikleyen etkenlerden birisi algılanan kıtlıktır. Herhangi bir ürünün kısıtlanması durumunda ortaya çıkan kıtlık algısının olması durumu tüketicileri panik satın alma davranışına yönlendirmektedir. Bu bağlamda araştırmanın amacı; tüketicilerin algılanan kıtlık durumlarının panik satın alma davranışları üzerinde bir etkisi olup olmadığını, aynı zamanda tüketicilerin panik satın alma davranışlarını; belirli demografik değişkenler açısından araştırmak ve bu değişkenler arasında anlamlı bir farklılığın olup olmadığını tespit etmektir. Bu amaca yönelik olarak çevrimiçi anket yöntemiyle 389 katılımcıdan veriler toplanmıştır. Yapılan analiz sonucunda, algılanan kıtlık ile panik satın alma davranışı arasında orta düzeyde anlamlı ve pozitif yönde korelasyon ilişkisi olduğu ve algılanan kıtlık durumunun panik satın alma davranışını anlamlı düzeyde açıkladığı görülmektedir. Verilerin normal dağılım göstermesinden dolayı parametrik testler kullanılarak hipotezler test edilmiştir. Yapılan analizler doğrultusunda tüketicilerin panik satın alma davranışları cinsiyet, yaş ve medeni durum değişkenlerine göre anlamlı bir farklılığa sahipken aylık gelir ve öğrenim düzeyleri açısından anlamlı bir farklılığın olmadığı tespit edilmiştir.

Panic buying behavior; It arises as a result of certain negative emotions influencing behavior and leading people to buy more than usual. Different demographic and psychological characteristics are the determinants of panic buying behavior and at the same time, perceived scarcity is one of the factors triggering panic buying behavior. The perception of scarcity that occurs when any product is restricted leads consumers to panic buying behavior. In this context, the aim of the research is; whether consumers' perceived scarcity has an impact on their panic buying behavior, as well as consumers' panic buying behavior; to investigate in terms of certain demographic variables and to determine whether there is a significant difference between these variables. For this purpose, data were collected from 389 participants by online survey method. As a result of the analysis, it is seen that there is a moderately significant and positive correlation between perceived scarcity and panic buying behavior, and that perceived scarcity explains panic buying behavior at a significant level. Due to the normal distribution of the data, hypotheses were tested using parametric tests. According to the analyzes made, it was determined that while panic buying behaviors of consumers had a significant difference according to gender, age and marital status variables, there was no significant difference in terms of monthly income and education levels.