İslâm Aile Hukukunda Boşama Yetkisinin Kullanım Şekline Devletin Müdahalesi
The Intervention of the Government to the Individual’s Right For Divorce in Islamic Family Law
Yazar: Liv, Cemil
Dergi: İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, Vol. 6 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Islamic Family Law,Marriage,Divorce,Witness,Tahkim,Muhalea,Government ; İslam Aile Hukuku,Boşanma,Evlilik,Boşama Yetkisi,Tahkim,Muhalea,Şahit,Devlet

Sağlam bir teminat olarak tanımlanan evlilik akdi,  sıradan bir akit olmaktan ziyade toplumun temeli olan aile kurumunu meydana getiren önemli bir akittir. Bu sebeple de aile hukuku alanında yapılacak düzenlemelerde eşlerin yanı sıra çocuklar, evlilikle oluşan akrabalık/sıhriyet bağları ve toplumsal maslahatın dikkate alınması gerekir.Aile kurumunun devamlılığını sağlamak için nasihat, güzel olanı görme, sabır, aile danışmanlarının sulh girişimi gibi adımların atılması konusunda eşlere, ailelerine ve devlet yetkililerine sorumluluklar yüklenmiştir. Aile içerisinde problemler oluşmaya başladığında eşler psikolojik, sosyal ve ayrı yaşam terapileri ile aralarındaki sorunları çözmeye çalışacaklardır. Bu aşamalardan sonuç alınamadığında devlet yetkililerinin belirleyeceği hakem heyeti sulh çalışmaları ile yuvanın kurtarılması için mücadele edecektir. Hakem müessesesinin çabaları da sonuç vermezse boşama yetkisi şahitlerin huzurunda devletin kontrolü altında kullanılacaktır. Kur’an’da boşanma konusunda düzenleme getiren ayetlerden bazılarında boşamanın erkeğe nispet edilmesi, bu yetkinin erkekler tarafından istediği bir biçimde kullanması anlamına gelmez. İslâm, kişilere tanınan yetkilerin zulüm aracı olarak kullanmasını yasaklamıştır. Kişilere verilen hak ve hürriyetler kullanımı için sınırlar koyarak bunun aşılmamasını istemiştir. Kur’an’ın boşanma hukuku ile ilgili getirdiği düzenlemelerin boşama yetkisinin zulüm aracı olarak kullanıldığı bir dönemi sonlandırmak maksadıyla geldiği göz ardı edilmemelidir. Evlilik akdinin ve boşanmanın nasların belirlediği ölçütlere uygun şekilde gerçekleştirilmesi istenmiştir. Boşama yetkisi hususunda Allah’ın koymuş olduğu sınırlar aşılarak başkasının hakkı zayi edilirse, suiistimallerin engellenmesi, boşanmaların Kur’an ve sünnete uygun olarak gerçekleştirilmesi adına bu yetkinin icra şekline devletin müdahalesi kaçınılmaz olur.Boşanma hukuku alanında yapılacak düzenlemeler devlet başkanının müdahale yetkisi zemininde değerlendirilebilir. Devlet, hakkında açık nas olmayan konularda toplumsal maslahatın gerektirdiği şekilde hukukî düzenlemeler yapabilir. Şahıslara tanınan yetkinin kötüye kullanıldığı, adaletten uzaklaşılarak zulme sebebiyet verildiği tespit edildiğinde, yetkinin usulüne uygun kullanımıyla ilgili yeni düzenlemeler getirebilir.Çalışmamızda devletin boşama işlemlerine müdahalesi konusunu boşama yetkisinin kime ait olduğu ve bu yetkinin devredilme meselesi değil, sosyo kültürel şartlar, toplumsal maslahat,  şer’î siyaset ve devletin yetki alanı açısından boşama  yetkisinin kullanım şekli hususundaki düzenlemelerin fıkhi analizi yapılmaya çalışılmıştır.  Netice itibariyle boşanma konusunu düzenleyen ayetler, Hz. Peygamber ve sahabe  dönemi uygulamaları dikkate alındığında maslahat ve devletin şerî siyaseti gereği boşama yetkisine sahip tarafların bu yetkilerini kullanma usul ve şeklinin sosya kültürel şartlar bağlamında düzenleme yapma, takip ve kontrol etme sorumluluğunun devlete ait olduğu kanaatine ulaşılmıştır.

AbstractThe contract of the marriage isregarded as the most reliable and powerful indemnity and it is accepted thatthis contract is one of the most important driver element i.e reason that formsthe ‘family’‘. Therefore, if any change related to the law of the domesticrelations is required, it is necessary to sophisticate this new change whetherit protects or damages to the relations with the relatives which was formed bymarriages, to social interactions besides the parents and the children.In order to provide the permanencyof the family institue there are significant steps and rules which weresupposed to be fulfill by the conjoints, the parents of these conjoints and thegovernment are responsible for taking necessary measures or changes related tothe advice, the optimist mind which sees always better and positive, thepatience, and the affairs of the advisers whose job is to protect unity of the family.  As for these steps requires, if any kind ofthe corruption or problem appears in the family, it is vital that the partnersboth should have a social, psychological meditation and separately lifetherapies so that they can solve all problems and maintain their marriage.If any of the methods does not function for the solution, juridicalcommittee that was assigned by the governments will try to solve the problemswithin the partners by focusing the re-unite these partners with peaceful andconvicting arguments. However, the action of divorce must be done under thecontrol of the state governors if all affairs and precautions do no work forsaving the family. It can be stated that the regulations related to the laws ofdivorce are under the authority and control of the president of the state. Newregulations may also be put if any manipulation of the right of theintervention belongs to official individuals can be resulted in anotherregulation that regards the suitable usage of the authority.This study aimed not  to show that who has right on divorcing theconjoints as fort he intervention of the state into the divorces but instead itaims to analyze the main idea of the authorization on the right of the divorcesin the manners of the social, cultural and religious orders and the state’sauthority. As a result, when the verses whichregulated the matter of divorcing, and the actions of Prophet Muhammad and hiscompanions  are examined, it become veryvisible that the state has right to do regulations, and controls over ones whohave the right to divorce the individuals and during the formation of theregulations and changes, the state is suposed to remain loyal to the social andcultural conditions.