PREMATÜRE BEBEK ANNELERİNİN BAKIM PRATİKLERİ: ERKEN MÜDAHALE AÇISINDAN BİR PERSPEKTİF
CARE PRACTICES OF MOTHERS WITH PREMATURE INFANTS: A PERSPECTIVE IN TERMS OF EARLY INTERVENTION
Yazar: Tanrıverdi, Müberra; Yıldırım, Kardelen
Dergi: Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, Vol. 11 No. Özel sayı: II: Uluslararası Erken Müdahale ve Rehabilitasyon Kongresi (ICER 2025), 2025
Anahtar kelimeler: Physiotherapy ; Fizyoterapi ; bakımveren,erken müdahale,bebek,anneler,prematüre ; caregiver,early intervention,infant,mothers,premature

Amaç: Prematüre bebeklerde erken müdahale, yaşamın ilk döneminde ortaya çıkabilecek gelişimsel, nörolojik ve duyusal riskleri azaltarak uzun vadede yaşam kalitesini artırmada kritik öneme sahiptir. Bu çalışma, prematüre bebek annelerinin beslenme tercihleri, uyku düzeni ve hijyeni, pozisyonlama/dokunma uygulamaları ile cilt bakımına ilişkin davranışlarını erken müdahale süreci açısından incelemeyi amaçlamıştır.Yöntem: Çalışmada, araştırmacılar tarafından geliştirilen ve annelerin yaşı, doğum yaşı, eğitim düzeyi, gebelikte kontrole gitme sıklığı ile beslenme, uyku, çevresel özellikler, sağlık çalışanı–aile iş birliği, pozisyonlama/dokunma ve cilt koruma boyutlarını içeren “Prematüre Bebek ve Anneleri için Değerlendirme Formu” kullanılmıştır. Katılımcılara Google Forms üzerinden çevrim içi anket uygulanmıştır. Mart–Mayıs 2025 tarihleri arasında toplam 138 anneye ulaşılmış, ancak soruları eksiksiz yanıtlayan 120 annenin verileri analize dahil edilmiştir. Veriler tanımlayıcı istatistikler ve Pearson korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir.Bulgular: Annelerin ortalama yaşı 25,8±3,8 yıl, doğum yaşı 25,6±3,8 yıl, prematüre bebeklerin ortalama uyku süresi ise 11,6±2,7 saat olarak belirlenmiştir. Katılımcıların %90’ı (n=108) orta–yüksek eğitim düzeyine sahiptir. Analizlerde anne yaşı (r=0,663, p=0,037) ve doğum yaşı (r=0,647, p=0,043) ile cilt koruma davranışları arasında pozitif ilişki saptanmıştır. Eğitim düzeyi, tütün mamulü kullanım farkındalığı ile pozitif (r=0,677, p=0,032), oda ısı farkındalığı ile negatif güçlü ilişki (r=-0,864, p=0,001) göstermiştir. Gebelik kontrollerine gitme sıklığı, yatış pozisyonunu değiştirme ile negatif (r=-0,953, p=0,000), tütün farkındalığı ile pozitif (r=0,635, p=0,049) ilişkilidir. Ayrıca uyku düzeni, yumuşak dokunuşla pozitif (r=0,655, p=0,040), kucağa alma sıkılığı ile negatif ilişki (r=-0,852, p=0,031) göstermiştir.Sonuç: Prematüre bebek annelerinin bakım davranışları, anne yaşı, eğitim düzeyi ve gebelik kontrolleri gibi sosyodemografik faktörlerden etkilenmektedir. Bulgular, cilt koruma, uyku hijyeni ve pozisyonlama alanlarında annelere yönelik bireyselleştirilmiş eğitim programlarının önemini ortaya koymaktadır. Daha geniş örneklemlerle yapılacak çalışmalar, erken müdahale stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlayacaktır.

Purpose: Early intervention in premature infants is essential to reduce developmental, neurological, and sensory risks emerging in early life and to improve long-term quality of life. This study examined the care practices of mothers with premature infants—including feeding preferences, sleep routines, positioning/touch, and skin care behaviors—from the perspective of early intervention.Methods: The “Assessment Form for Premature Infants and Their Mothers”, developed by the researchers, was used. It included maternal age, age at childbirth, education, antenatal check-up frequency, feeding, sleep, environmental factors, healthcare professional–family collaboration, positioning/touch, and skin protection. Data were collected through online surveys via Google Forms. Between March and May 2025, 138 mothers were reached; data from 120 who fully completed the questionnaire were analyzed. Descriptive statistics and Pearson correlation analysis were applied.Results: The mean maternal age was 25.8±3.8 years, age at childbirth 25.6±3.8 years, and infants’ mean daily sleep duration 11.6±2.7 hours. Most participants (90%, n=108) had moderate to high education levels. Maternal age (r=0.663, p=0.037) and age at childbirth (r=0.647, p=0.043) were positively associated with skin protection. Education was positively related to awareness of tobacco use by caregivers (r=0.677, p=0.032) and negatively to room temperature awareness (r=-0.864, p=0.001). Frequency of antenatal visits correlated negatively with changing infant sleep position (r=-0.953, p=0.000) but positively with tobacco awareness (r=0.635, p=0.049). Infant sleep routine correlated positively with gentle touching (r=0.655, p=0.040) and negatively with firmness of holding (r=-0.852, p=0.031).Conclusion: Maternal care practices for premature infants are influenced by sociodemographic factors such as age, education, and antenatal care. The findings emphasize the need for individualized maternal training, particularly regarding skin care, sleep hygiene, and positioning. Future studies with larger samples are recommended to enhance and refine early intervention strategies.