hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
TÜRKİYE’DE PLANLAMA ANLAYIŞININ EVRİMİ: DPT ÖRNEĞİ
THE EVOLUTION OF PLANNING IN TÜRKİYE: THE CASE OF THE STATE PLANNING ORGANIZATION
Yazar: Angın, Cem
Dergi: Akademik Hassasiyetler, Vol. 11 No. 26, 2024
Anahtar kelimeler: Policy and Administration (Other) ; Politika ve Yönetim (Diğer) ; Planlama,Devlet Planlama Teşkilatı,Kamu Yönetimi ; Planning,State Planning Organization,Public Administration

Devlet Planlama Teşkilatı (DPT), Türk kamu yönetimi içerisinde yarım asırdan fazla bir süre yönetim sürecinin önemli bir halkası olarak varlık göstermiştir. 1960 yılında kurulan ve 2011 yılında kapatılan (dönüştürülen) DPT, 51 yıllık süreçte elde ettiği birikim ile Türkiye’de hem siyasete hem bürokrasiye hem de kamu yönetimine oldukça önemli etkilerde bulunmuştur. Bu yönüyle DPT sadece bir plan teşkilatı olmaktan öte Türkiye’de planlı ekonomiyi ve kalkınmayı, devletçi ve kamucu bir anlayışı ve ayrıca bunlar eşliğinde toplumsal ilerleme fikrini simgelen bir örgütlenme olmuştur. Yönetim sürecinin ilk ve en önemli aşamalarından birinin planlama olduğu düşünüldüğünde: gerek yetiştirdiği bürokratlarla olsun gerekse yapmış olduğu araştırmalar, hazırladığı raporlar ve planlarla olsun önemli bir birikimin ve geleneğin temsilcisi olan DPT’nin dönüştürülmesi şüphesiz bu alanda önemli bir boşluğu beraberinde getirmiştir. Bu kapsamda çalışma bir yandan kurumsal açıdan müstakil bir örgütlenme olarak yarım asırlık birikime sahip DPT’den Kalkınma Bakanlığına giden dönüşümü ele alırken bir yandan da Türkiye’de planlama anlayışının merkezi planlama anlayışından stratejik ve bölgesel planlama anlayışına evriminin yasal, tarihsel ve kurumsal yönlerini ele almaktadır.

The State Planning Organization (SPO) has existed as an important link in the administrative process for more than half a century in Turkish public dministration. Founded in 1960 and transformed in 2011, the SPO had a significant impact on politics, bureaucracy, and public administration in Türkiye with the accumulated knowledge it gained over 51 years. In this respect, the SPO was not only a planning organization but also an entity that symbolized the planned economy and development in Türkiye, a statist and publicist understanding, and the idea of social progress. Considering that one of the first and most important stages of the management process is planning, the transformation of the SPO, which represents significant accumulation and tradition with the bureaucrats it trained, the research it conducted, and the reports and plans it prepared, has undoubtedly created a significant gap in this field. This study, on the one hand, examines the transformation from the SPO, which had half a century of experience as an institutionally independent organization, to the Ministry of Development, and on the other hand, addresses the legal, historical, and institutional aspects of the evolution of the understanding of planning in Türkiye from central planning to strategic and regional planning.
BAĞLAM-DÜŞÜNCE İLİŞKİSİ AÇISINDAN DAİŞ’İN İDEOLOJİK TEŞEKKÜLÜ
THE IDEOLOGICAL FORMATION OF ISIS IN TERMS OF THE RELATIONSHIP BETWEEN CONTEXT-THOUGHT PRODUCTION
Yazar: Çakmaktaş, Nurullah
Dergi: Akademik Hassasiyetler, Vol. 11 No. 25, 2024
Anahtar kelimeler: Sociology (Other) ; Sosyoloji (Diğer) ; Regional Studies ; Bölgesel Çalışmalar ; Middle East,Religious Extremism,ISIS’ Ideology,Context-Thought Production Relationship ; Ortadoğu,Dini Radikalizm,DAİŞ İdeolojisi,Bağlam-Düşünce İlişkisi

DAİŞ ideolojisi dini radikal düşüncenin yeni bir evresini ifade ediyor olsa da düşüncenin teşekkülünün, DAİŞ öncesi dini radikalizmin oluşum örneğinde olduğu gibi bağlamsal faktörlerle ilişkili olarak gerçekleştiği anlaşılmaktadır. Öyle ki 2003 yılında Irak’ın ABD öncülüğündeki koalisyon güçleri tarafından işgali ve işgalin akabinde bölge siyaseti ve güvenliği üzerine icra edilen birtakım politikalar neticesinde şekillenen konjonktür ve bağlam, kanaatimizce bu yeni dini radikal düşünce üretiminin gerçekleşmesine zemin hazırlamıştır. Bu makale, 2003 sonrası dönemde Irak’taki bağlamsal faktörlerin DAİŞ’in ideolojik teşekkülünde belirleyici olduğu iddiası üzerine inşa edilmiştir. Bu çerçevede DAİŞ’in ideolojik oluşumuna etki ettiği var sayılan dört önemli bağlamsal faktör belirlenmiştir. Bunlar Irak’ın 2003 yılında ABD tarafından işgal edilmesi, işgal sonrası dönemde takip edilen hatalı güvenlik politikaları, Irak’ta iç siyasetin dizayn edilmesinde mezhepçi yaklaşımların baskın çıkması ve Irak’ın aşiret merkezli sosyal yapısının örgütü pragmatizme icbar etmesidir. Bu çalışmada, 2003 sonrası dönemde bölgede DAİŞ’in fikirsel ve örgütsel oluşumuna etki ettiği var sayılan bu bağlamsal faktörler çerçevesinde örgütün ideolojik oluşumunun izini sürmek amaçlanmaktadır.

It seems possible to try to understand the formation of ISIS ideology, which represents a new phase of religious radical thought, by associating it with contextual factors, just like the formation of religious radicalism before ISIS. In fact, the invasion of Iraq by the US-led coalition forces in 2003 and the developments that followed the invasion paved the way for the realization of this new religious radical thought production. Therefore, in my opinion, certain developments occurring in the region after 2003 have formed the context that facilitated the emergence of this new example of religious radicalism. This article is built on the claim that the contextual factors in Iraq in the post-2003 period were determinant in the ideological formation of ISIS. In this framework, four significant contextual factors are identified as presumed to have influenced the ideological formation of ISIS. These are the invasion of Iraq by the US in 2003, the flawed security policies pursued in the post-invasion period, the predominance of sectarian approaches in shaping internal politics in Iraq, and the pragmatism imposed on ISIS by Iraq's tribal-centered social structure. This study aims to trace the ideological formation of ISIS in the post-2003 period within the framework of these contextual factors that are assumed to have influenced the ideological and organisational formation of ISIS in the region.
TÜRKİYE’DE PARA ARZININ İÇSEL SÜRECİNE DAİR AMPİRİK BULGULAR
EMPIRICAL FINDINGS ON THE ENDOGENEITY OF THE MONEY SUPPLY IN TURKEY
Yazar: Süt, Ali Talih; Dinçer, Mithat
Dergi: Akademik Hassasiyetler, Vol. 11 No. 26, 2024
Anahtar kelimeler: Microeconomics (Other) ; Mikro İktisat (Diğer) ; İçsel Para Arzı,Banka Kredileri,Parasal Taban ; Endogenous Money Supply,Bank Loans,Monetary Base

Para arzının nasıl belirlendiğine dair iktisat literatüründe iki farklı görüş söz konusudur. Bunlardan birincisi para arzının parasal otoritelerce belirlendiğini öne süren dışsal görüş; diğeri ise para arzının piyasada oluşan talep neticesinde belirlendiğini öne süren içsel görüştür. Bu doğrultuda para arzının belirlenmesi sürecinde literatürde sıklıkla banka kredileri ile para arzı tanımları arasındaki ilişki incelenmiş ve Türkiye kapsamında ağırlıklı olarak para arzının içselliğine işaret eden bulgulara ulaşılmıştır. Buna yönelik olarak bu makalede iki önemli husus aydınlatılmaya çalışılmıştır. Birincisi, Türkiye ekonomisi çalışmanın ele alındığı 2005-2023 yılları arasında sıklıkla döviz şoklarına uğramış olduğundan geniş tanımlı para arzının yapısında bir değişim olup olmadığı ve bu durumun kaydi para yaratma sürecine işaret eden banka kredileri ile olan ilişkisini bozup bozmadığı incelenmiştir. İkinci husus, kredilerin M2 para arzı ve taban üzerindeki belirleyici etkisi sorgulanarak para arzının içselliği konusu 2005 yılı 4. Çeyrek ile 2023 yılı 4.çeyrek arası dönemde aydınlatılmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda elde edilen sonuçlar para arzının içsel olduğuna işaret ederken, para arzı tanımında yer alan yabancı para mevduatlarının para arzında yapısal değişime neden olduğu sonucunu doğrulanmıştır.

There are two different views in the economic literature on how the money supply is determined. The first one is the exogenous view, which argues that the money supply is determined by the monetary authorities, and the second one is the endogenous view, which argues that the money supply is determined by the demand in the market. In this respect, the relationship between bank loans and money supply definitions has been frequently analyzed in the literature in the process of determining the money supply, and findings pointing to the endogeneity of the money supply have been dominantly found in Turkey. Accordingly, this article attempts to clarify two important issues. First, since the Turkish economy has been subjected to frequent foreign exchange shocks between 2005 and 2023, we examine whether there has been a change in the structure of the broadly defined money supply and whether this has distorted its relationship with bank loans, which signals the process of dematerialized money creation. Secondly, the issue of endogeneity of money supply was tried to be clarified in the period between the  2005Q4 and  2023Q4 by questioning the determining effect of loans on M2 money supply and monetary base. The results obtained in this context indicate that the money supply is endogenous, while the result that foreign currency deposits, which are included in the definition of money supply, cause structural changes in the money supply is confirmed.
POSTYAPISALCILIK KURAMININ “ÖTEKİ KİMLİK” YAKLAŞIMI BAĞLAMINDA SOĞUK SAVAŞ SONRASI NATO-RUSYA FEDERASYONU İLİŞKİLERİNİN ANALİZİ
ANALYSIS OF POST-COLD WAR NATO-RUSSIAN FEDERATION RELATIONS IN THE CONTEXT OF THE “OTHER IDENTITY” APPROACH OF POST-STRUCTURALISM THEORY
Yazar: Günyel, Cihan; Tercan, Canan
Dergi: Akademik Hassasiyetler, Vol. 11 No. 26, 2024
Anahtar kelimeler: International Relations (Other) ; Uluslararası İlişkiler (Diğer) ; NATO,Russian Federation,Poststructuralism ; NATO,Rusya Federasyonu,Postyapısalcılık

Soğuk Savaş’ın bitmesi ile uluslararası sistemde ani ve derin bir değişim süreci yaşanmıştır. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği ve Doğu Bloğu dağılmış, iki kutuplu sistem sona ermiş ve Batı Bloğu bu mücadeleden galip ayrılmıştır. NATO’nun Soğuk Savaş Dönemi’nde Batı Bloğunun savunma örgütü olarak bu dönemde önemli bir işlevi olmuştur. Caydırıcı bir savunma örgütü olması yanında Batı Bloğunun kolektif kimlik oluşturmasında NATO, temel bir görev üstlenmiştir. NATO, Soğuk Savaş sonrası Avrupa güvenlik mimarisi oluşturmanın yanında Batı kimliğinin genişlemesine odaklanmıştır. Rusya Federasyonu ilk olarak devletin inşasına odaklanmış, 2000’li yılların ortasından itibaren uluslararası sistemde tekrar başat bir aktör olmayı başarmıştır. NATO’nun Doğu Avrupa’ya genişlemesi ve Batı kimliği temelindeki yaklaşımı, Rusya tarafından tehdit olarak algılanmış, zamanla Ukrayna’nın NATO üyesi olabileceği yaklaşımı tarihsel kökleri bulunan Batıdan gelen tehdit algısı Rusya Federasyonu’nun düşünsel ve daha sonrasında eylemsel yaklaşımına dönüşmüştür. Yaşanan gelişmeler, günümüzde karşılıklı tehdit algısını oluşturmuştur. Her iki tarafta birbirini tehdit olarak algılamakta, postyapısalcılığın öteki kimlik yaklaşımı çerçevesinde hareket eden aktör görünümüne sahip olmuşlardır.

With the end of the Cold War, a sudden and profound change took place in the international system. The Union of Soviet Socialist Republics and the Eastern Bloc dissolved, the bipolar system ended, and the Western Bloc emerged victorious from this struggle. NATO played an important role during the Cold War as the defense organization of the Western Bloc. In addition to being a deterrent defense organization, NATO played a vital role in shaping the collective identity of the Western Bloc. After the Cold War, NATO focused on creating a European security architecture and expanding Western identity. The Russian Federation initially focused on state-building, and since the mid-2000s, it has managed to reemerge as a dominant actor in the international system. NATO's expansion into Eastern Europe and its emphasis on Western identity were perceived as threats by Russia. Over time, the possibility of Ukraine becoming a NATO member exacerbated Russia's historical perception of a threat from the West. This perception evolved into both intellectual opposition and subsequent actions by the Russian Federation. These developments have led to the current situation of mutual threat perception. Both sides now perceive each other as threats, embodying a dynamic in line with the "othering" approach found in poststructuralism.
KÜLTÜREL ZEKÂ, ALGILANAN SOSYAL DESTEK VE GİRİŞİMCİLİK EĞİLİMİNİN DEMOGRAFİK DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ
EXAMINATION OF CULTURAL INTELLIGENCE, PERCEIVED SOCIAL SUPPORT AND ENTREPRENEURSHIP TENDENCY ACCORDING TO DEMOGRAPHIC VARIABLES
Yazar: Yetiş, Emirhan; Çavuş, Mustafa Fedai
Dergi: Akademik Hassasiyetler, Vol. 12 No. 27, 2024
Anahtar kelimeler: Demography (Other) ; Demografi (Diğer) ; Kültürel Zekâ,Algılanan Sosyal Destek,Girişimcilik Eğilimi,Yabancı Uyruklu Öğrenciler,Türk Vatandaşı Öğrenciler ; Cultural Intelligence,Perceived Social Support,Entrepreneurship Tendency,Foreign Students,Turkish Students

Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de lisans ve lisansüstü eğitim gören yabancı uyruklu ve Türk vatandaşı öğrencilerin kültürel zekâ, algılanan sosyal destek ve girişimcilik eğilimleri açısından cinsiyet, üniversite, gelir kaynağı ve sergilenen tutum gibi değişkenlere göre anlamlı farklar gösterip göstermediğini tespit etmektir. Araştırma, 2021/2022 eğitim-öğretim döneminde Atatürk Üniversitesi, Fırat Üniversitesi ve İnönü Üniversitesi'nde öğrenim gören 408 yabancı uyruklu ve 877 Türk vatandaşı öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir. Anket yöntemiyle elde edilen veriler, kültürel zekâ, sosyal destek ve girişimcilik eğilimlerine ilişkin algıları ölçmek için kullanılmıştır. Bulgular, yabancı uyruklu öğrencilerin girişimcilik eğilimlerinin Türk vatandaşı öğrencilere göre daha yüksek olduğunu göstermektedir. Ayrıca, yabancı uyruklu öğrenciler arasında gelir kaynağına göre üstbilişsel kültürel zekâ düzeylerinde anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Türk vatandaşı öğrenciler ise kültürel zekâ ve sosyal destek algılarında daha yüksek puanlar almışlardır. Cinsiyet ve gelir kaynağı gibi demografik değişkenler de sosyal destek ve girişimcilik eğilimlerinde farklılıklar yaratmıştır. Bu bulgular, eğitim ve destek programlarının kültürel ve bireysel farklılıkları dikkate alarak tasarlanmasının önemini vurgulamaktadır.

The aim of this study is to determine whether there are significant differences in cultural intelligence, perceived social support, and entrepreneurship tendency among foreign and Turkish undergraduate and graduate students in Turkey based on variables such as gender, university, income source, and exhibited attitudes. The research was conducted on 408 foreign and 877 Turkish students studying at Atatürk University, Fırat University, and İnönü University during the 2021/2022 academic year. Data collected through surveys were used to measure perceptions of cultural intelligence, social support, and entrepreneurship tendency. The findings indicate that foreign students have higher entrepreneurship tendencys compared to Turkish students. Additionally, significant differences were found in metacognitive cultural intelligence levels based on income source among foreign students. Turkish students scored higher in cultural intelligence and perceived social support. Demographic variables such as gender and income source also created differences in social support and entrepreneurship tendency. These findings emphasize the importance of designing educational and support programs that consider cultural and individual differences.
ORTA DOĞU TOPRAKLARINDA “İSRAİL SORUNU”NU ANALİZ ETMEK
ANALYZING THE “ISRAELI QUESTION” IN THE MIDDLE EAST LANDS
Yazar: Özel Özcan, Merve Suna; Şahin, Ezgi
Dergi: Akademik Hassasiyetler, Vol. 12 No. 27, 2024
Anahtar kelimeler: Regional Studies ; Bölgesel Çalışmalar ; International Relations (Other) ; Uluslararası İlişkiler (Diğer) ; Israel,Palestine,Middle East,other ; İsrail,Filistin,Orta Doğu,Öteki

Orta Doğu coğrafyasında savaş ve güç mücadelesi, tarihsel süreç içinde sürekli olarak varlığını sürdüren bir olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. Özellikle modern dönemde, bu mücadelenin algılar üzerinden şekillendiği ve ‘öteki’ olarak konumlandırılan unsurların araçsallaştırıldığı görülmektedir. Bu bağlamda İsrail devletinin, Orta Doğu coğrafyasında kuruluşu ve tanınmasıyla, bölgede yeni bir çatışma sürecinin başladığı görülmektedir. Bunun nedeni ise, “Filistin meselesi/sorunu” olarak kavramsallaşan konunun, her daim çatışma ve kaos çağrışımları yapacak şekilde algı yaratılmasıdır. Ancak, sorun olarak adlandırılan bu durum esasında, İsrail’in dış politikasında kendine varoluşsal bir savaş yürüttüğü algıları ile “öteki” yaratma çabasına dayanmaktadır. Bu nedenle, çalışmada İsrail-Filistin çatışması ‘Filistin Sorunu’ olarak değil, “İsrail Sorunu” olarak ele alınmaktadır. Çalışma, teolojik bir tartışmadan ziyade, gerçekçi bir politik eksen üzerinden döngüsel gelişmeleri analiz etmeyi hedeflemektedir. Aynı zamanda, bölgedeki mevcut süreci tarihsel arka planlarıyla değerlendirme amacını da taşımaktadır. Çalışmanın temel amacı ise, İsrail-Filistin çatışmasını, İsrail merkezli bir sorun olarak yeniden tanımlayarak, bu alanda daha dengeli bir anlayış geliştirilmesine katkıda bulunmaktır.

In the Middle East, war and power struggle have become an important part of the historical process. In this historically existing process, it is striking that perceptions, especially other positionings, have been instrumentalized and shaped in the modern period. In this context, it is seen that a new conflict process has begun in the region with the establishment and recognition of the State of Israel in the Middle East. The reason for this is that the subject conceptualized as the “Palestine issue/problem” has always been perceived as connoting conflict and chaos. However, the problem is actually the perception that Israel is waging an existential war against itself in its foreign policy and creating another. For this reason, the Israeli-Palestinian conflict is not addressed as the “Palestine Question” in the study, but as the “Israeli Question”. This study marks a shift from a theological discussion to a political one, focusing on the cyclical developments in the real political axis. The study aims to read the current process in the region with their historical background. The main purpose of the study is to reframe the Israeli-Palestinian conflict as an Israel-focused problem in order to contribute to a more balanced understanding.
FİNANSAL PİYASALARDA VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE SİGORTA ŞİRKETLERİNİN KÂRLILIĞINI VE FİNANSAL DURUMLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERIN ÖLÇÜLMESİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA
A SURVEY ON MEASURING THE FACTORS AFFECTING PROFITABILITY AND FINANCIAL DISTRESS OF INSURANCE COMPANIES IN THE FINANCIAL MARKETS AND TURKISH ECONOMY
Yazar: Umut, Muharrem; Akkurt, Enes
Dergi: Akademik Hassasiyetler, Vol. 12 No. 27, 2024
Anahtar kelimeler: Business Administration ; İşletme ; Finansal piyasalar ve şirketler,Diskriminant analizi,Regresyon analizi,Finansal sıkıntı,Kârlılık ; Financial markets and companies,Discriminant analysis,Regression analysis,Financial distress,Profitability

Sigorta şirketleri hem reel ekonomide hem de finansal piyasalarda teminat sağlayarak önemli bir rol oynamaktadır. Bu şirketlerin yaşadığı finansal sıkıntılar hem finansal piyasalarda hem de ülke ekonomisinde önemli kayıplara yol açabilmektedir. Çalışmanın amacı, finansal piyasalarda faaliyet gösteren ve sigortacılık faaliyeti yapan şirketlerin kârlılığını etkileyen temel faktörlerin belirlenmesi ve bu şirketlerin finansal sıkıntılarının test edilmesidir. 2013'ten 2022'ye kadar olan dönemi kapsayan toplam 10 yıllık veriler kullanıldı ve 28 finans şirketi seçildi. Geriye doğru doğrusal regresyon yöntemi kullanılarak seçilen şirketlerin kârlılığını belirleyen faktörlerden primlerin doğal logaritması ve hasar ödeme oranının kârlılık üzerinde pozitif etkiye sahip olduğu, sermaye yeterliliği, likidite, hasar primi ve kaldıraç oranlarının ise kârlılık oranı üzerinde olumsuz etki yaratmaktadır. Finansal sıkıntı tespitine yönelik yapılan diskriminant analizi sonuçlarına göre 2022 yılı itibarıyla 10 firmanın finansal açıdan başarısız olduğu, 18 firmanın ise finansal sıkıntısı tespit edilmediği için güvenilir bölgede olduğu belirlendi.

Insurance companies play a crucial role by providing coverage both in the real economy and in financial markets. Financial troubles within these companies can lead to significant losses both in financial markets and the national economy. The study aims to decide the main factors influencing the profitability of companies operating in financial markets and doing insurance business, as well as to testing the financial distress of these companies. For the objective, a total of 10 years of data covering the period from 2013 to 2022 were used, and 28 financial companies were selected. Using the backward linear regression method, it was determined that among the factors influencing the profitability of the selected companies, the natural logarithm of premiums and the loss payment ratio had a positive impact on profitability, while capital adequacy, liquidity, loss premium, and leverage ratios had a negative impact on profitability. According to the results of the discriminant analysis conducted to detect financial distress, as of 2022, 10 companies were found to be financially unsuccessful, while 18 companies were in a safe zone as they did not exhibit signs of financial distress.