Yerli Turunç ve Troyer Sitranjı Anaçlarının Bazı Göbekli Portakallarda Meyve Kalite Özellikleri Üzerine Etkisi
Effect of Sour Orange and Troyer Citrange Rootstocks on Fruit Quality Characteristics of Some Navel Oranges
Yazar: Kurt, Şenay; Turgutoğlu, Ertuğrul; Demir, Gülay
Dergi: Bahçe, Vol. 55 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Pomology and Treatment ; Meyve Yetiştirme ve Islahı ; Turunçgil,portakal,anaç,çeşit,klon,meyve kalitesi ; Citrus,orange,rootstock,variety,clone,fruit quality

Yerli turunç ve Troyer sitranjı anaçları üzerinde virüs hastalıklarından ari olarak dikilmiş olan Navelate, BATEM Fatihi, Tule Gold göbekli portakal çeşitleri ile 1984-2005 yılları arasında yürütülmüş olan “Aşıgözü Seleksiyonu-Sertifikasyonu ve Turunçgil Çeşitlerinin Geliştirilmesi” projesinde farklı bölgelerden 3 nolu (Mersin), 38 nolu (Antalya), 39 (Antalya) ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nden selekte edilmiş olan KKTC-13 nolu göbekli portakal klonları kullanılmıştır. Çalışmada, 2014-2016 yılları arasında 3 yıllık dönemde meyve kalite kriterleri incelenmiştir. Yapılan pomolojik analizler neticesinde meyve ağırlığının, klonlar ve çeşitlere göre değişmekle birlikte genel olarak çeşitler ve anaçlar arasında farklılık gösterdiği, 38 (283,64 g) ve 3 (283,50 g) nolu klonlardan en iri meyvelerin elde edildiği belirlenmiştir. Kabuk kalınlığı üzerine her iki anacın etkisi,  istatistiksel olarak önemsiz bulunmasına rağmen, en kalın kabuklu meyveler Troyer sitranjı anacı üzerine aşılı Navelate çeşidinde, en ince kabuklu meyveler ise aynı anaç üzerine aşılı BATEM Fatihi çeşidinde bulunmuştur. Sadece çeşitler arasında % usare miktarı bakımından farklılık belirlenmiş olup en yüksek usare miktarı BATEM Fatihi (% 49,29) çeşidinde belirlenmiştir. Genel olarak turunçgil anaçları meyvenin iç ve dış kalite parametrelerini önemli ölçüde etkilemektedir. Toprak ve iklim şartları göz önüne alınarak Tristeza virüs hastalığına dayanıklı olduğu bilinen Troyer sitranjı anacı, yeni tesis edilecek bahçelerde Yerli turunç anacına alternatif olarak değerlendirilebilir.

Navel orange clones no. 3 (Mersin), no. 38 (Antalya), no. 39 (Antalya) selected from different regions in the "Selection-Certification and Development of Citrus Varieties" project carried out between 1984 and 2005 and KKTC-13 clone selected from the Turkish Republic of Northern Cyprus and navel orange varieties such as Navelate, BATEM Fatihi, Tule Gold were used which were planted on local sour orange and Troyer citrange rootstocks as virus-free. Fruit quality criteria were investigated in the 3-year period between 2014 and 2016. Because of pomological analyses, fruit weight varies according to varieties/clones and rootstocks. The largest fruits were obtained from clones 38 (283.64 g) and 3 (283.50 g). Although the effect of rootstock on peel thickness was found to be statistically insignificant, the thickest fruit peel was found in the Navelate variety grafted on Troyer citrange rootstock, and the thinnest fruit peel were found in the BATEM Fatihi variety grafted on the same rootstock. Only differences were found among the varieties in terms of % juice amount, and the highest juice amount was determined in the BATEM Fatihi variety (% 49.29). In general, citrus rootstocks significantly affect the internal and external quality parameters of the fruit. Considering the soil and climate conditions, Troyer citrange rootstock, which is known to be resistant to Tristeza virus disease (CTV), can be considered as an alternative to Sour orange rootstock in newly established plantations.