Kadın Okul Yöneticilerinin Yöneticilik Görevinden Ayrılma Nedenleri: Bir Olgubilim Çalışması
Reasons Why Female School Administrators Turnover Their Administrative Positions: A Phenomenological Study
Yazar: Çavuş, Bariş; Yılmaz, Tahir; Sarpkaya, Ruhi
Dergi: Anadolu Journal of Educational Sciences International, Vol. 16 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Education Management ; Eğitim Yönetimi ; female school administrators,gender,turnover ; görevden ayrılma,kadın okul yöneticileri,toplumsal cinsiyet

Bu çalışmanın amacı, kadın okul yöneticilerinin görevden ayrılma nedenlerinin incelenmesidir. Çalışma nitel araştırma desenlerinden olgubilim deseni ile yürütülmüştür. Araştırmanın katılımcılarını son beş yıl içinde kendi isteğiyle okul yöneticiliği görevinden ayrılmış olmak ve halen bir devlet okulunda öğretmen olarak çalışıyor olmak ölçütünü sağlayan yedi kadın öğretmen oluşturmaktadır. Çalışmanın verilerinin toplanmasında yarı-yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış ve veriler içerik analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, kadın okul yöneticilerinin görevden ayrılmalarında bireysel, işe ilişkin ve dışsal nedenlerin ön plana çıktığı görülmüştür. Bireysel nedenler açısından özel hayata zaman ayıramama ve çoklu rol çatışması; işe ilişkin nedenler arasında yöneticiliğin maddi getirisinin olmaması, iş yükünün fazla olması, cinsiyet ayrımcılığı ve takdir görememe; dışsal nedenler olarak ise baskı grupları nedenleri ön plana çıkmıştır. Görevden ayrılan kadın yöneticilerin görevden ayrıldıktan sonraki değişimleri incelendiğinde, bireysel yaşama ilişkin kendine daha fazla zaman ayırma ve azalan stres; mesleki yaşama ilişkin ise yöneticilere dönük empati geliştirme alt kategorileri öne çıkmıştır. Kadın öğretmenlerin tekrar yöneticilik yapmak isteyip istemediklerine dair görüşleri incelendiğinde ise ağırlıklı olarak yöneticilik yapmak istedikleri ancak okul müdürü olma koşulu ile bu isteklerini dile getirdikleri bulunmuştur. Erkek ve kadın tüm yöneticiler açısından görevden ayrılma nedenleri benzerlik gösterse de toplumsal cinsiyet algısı, çoklu rol çatışması, cam tavan sendromu gibi etkenlerin kadınların yöneticilik görevlerinden ayrılmalarında ayırıcı etkenler olduğu bulunmuştur.

This study aims to analyze the reasons for turnover of female school administrators. The study employs a phenomenological study design, which is one of qualitative research approaches. The participants in the study comprise 7 women teachers who meet the criterion of having turned over administration in the last five years and are still working as teachers in public schools. For data collection, a semi-structured interview form was used, and the data were analyzed through content analysis. The findings show that personal, work-related, and external factors are important in turnover. Lack of time for private life and multiple roles in terms of individual reasons, lack of financial assets, excessive workload, gender discrimination, and lack of appreciation among work-related reasons; and pressure groups as external reasons come to the fore. When changes in female administrators who turned over their administrative positions were examined, the subcategories of being able to spend more time on themselves, decreased stress in their personal lives, and developing empathy towards administrators in their professional lives were found. When examining female teachers’ opinions on whether they would like to return to administratorship, it was found that they overwhelmingly expressed a desire to become an administrator, but only if they became a school principal. While the reasons for turnover were similar for both male and female administrators, factors such as gender perception, multiple roles, and glass ceiling syndrome were found to be distinguishing factors in women’s turnover from administrative positions in education.