KLASİK DÖNEM HANEFÎ ÂLİMLERİN NESHE İHTİMALİ OLMAYAN DURUMLARDA HABERLERİN TEʿÂRUZUNA YAKLAŞIMI: HZ. PEYGAMBER’İN MEYMÛNE İLE EVLİLİĞİ
The Approach of Classical Period of Ḥanafī Scholars to Contradictory Narrations in Situations With No Possiblity to Naskh: Marriage of the Prophet Muhammad with Maimūnah
Yazar: Toprak, Ayşegül; Köktaş, Yavuz
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 22 No. 1, 2022
Anahtar kelimeler: al-Ḥadīth al-Fiqh,Contradiction,al-Ḥanafī,al-Naskh (Abrogation),Preference ; Hadis,Fıkıh,Teʿâruz,Hanefî,Nesih,Tercih

Bu makale Hanefî âlimlerin neshe ihtimali olmayan durumlarda haberlerin teʿâruzuna dair yaklaşımlarını ele alır. Bu araştırma konusu teʿâruzu gidermek amacıyla Hanefî âlimlerin ilk olarak neshe başvurdukları şeklindeki yaygın anlayışın etkisinde kalınmadan inceleme imkânı sunması bakımından önemlidir. Zira böylece Hanefî âlimlerin teʿâruza dair yaklaşımları farklı bir açıdan incelenecek ve bu yaklaşımın daha sağlıklı şekilde yorumlanmasına zemin hazırlanacaktır. Bu amaç doğrultusunda Hanefî usûl anlayışının sistemleşme süreci boyunca farklı yaklaşımların yoğun olarak görüldüğü hicri ilk altı asırdaki âlimlerin görüşleri dikkate alındı. Hanefî usûl ve furûʿ eserlerinde neshe ihtimali olmayan durumlar çoğunlukla Hz. Peygamber’in Meymûne ile evliliği meselesi üzerinden ele alındığı için ilgili konuya ait haber grubu örneklem olarak seçilmiştir. Bu kapsamda öncelikle teʿâruz eden haberlere yer verilmiştir. Ardından ilgili konu hakkında görüş beyan eden Hanefî âlimlerin kullandıkları yöntemlere dair detaylı bilgi mukayeseli olarak sunulmuş ve değerlendirilmiştir. Muʿâraza konusunda sınırlı bir alana ışık tutan bu araştırma sonucunda Hanefî âlimlerin çoğunluğunun teʿâruzu giderme yöntemlerini uygulama konusunda birbirlerinden farklı hareket ettikleri anlaşılmıştır. Bununla birlikte çoğunluğunun teʿâruzu -farklı biçimlerde olsa da- tercih yöntemiyle çözüme kavuşturduğu ortaya çıkmıştır.

This article discusses the Ḥanafı̄ scholars' approaches to the transmission of narrations in cases where there is no possibility of abrogation. This research topic is important in terms of providing the opportunity to examine without being influenced by the common understanding that Ḥanafı̄ scholars first resorted to abrogation to eliminate the discrepancy. Thus, Ḥanafı̄ scholars' approaches to contradiction will be examined from a different perspective and the groundwork will be prepared for a healthier interpretation of this approach. For this purpose, the views of scholars in the first six centuries of Hijra, when different approaches were seen intensely throughout the systematization process of the Ḥanafı̄ method, were considered. Since the situations that are not likely to be abrogated in Ḥanafı̄ usūl and furu̱ʿ works are mostly discussed over the issue of the Prophet’s marriage with Maimūnah, the narration group on the relevant subject has been chosen as a sample. In this context, first, the ḥadı̄ths involved has been given. Then, detailed information about the methods used by Ḥanafı̄ scholars who expressed their opinions on the relevant subject was presented and evaluated comparatively. As a result of this research, which sheds light on a limited field on contradiction, it has been understood that the majority of Ḥanafı̄ scholars act differently from one another in applying the methods of eliminating conflict. However, it has been revealed that most of them have resolved the dispute -although in different ways- by the method of preference.