Dijital Okuryazarlık ve Siber Zorbalık: Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Bir İlişkisel Tarama Araştırması
Dijital Okuryazarlık ve Siber Zorbalık: Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Bir İlişkisel Tarama Araştırması
Yazar: Erdoğan, Erdi
Dergi: Uluslararası Alan Eğitimi Dergisi, Vol. 7 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Dijital Okuryazarlık,Siber Zorbalık,Ortaokul Öğrencisi,İlişkisel Tarama

Bireylerin dijital araçlara ve internete erişimi giderek artmaktadır. Bunun sonucunda da dijital okuryazarlık ve siber zorbalık ülkelerin birey profillerinde dikkat ettiği unsurlar haline gelmiştir. Bu araştırmanın amacı; ortaokul beşinci sınıf öğrencilerinin dijital okuryazarlıkları ve siber zorbalıkları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmada nicel araştırma yaklaşımından yararlanılmış ve ilişkisel tarama deseni tercih edilmiştir. Örneklem belirleme sürecinde basit seçkisiz örnekleme yöntemi işe koşulmuştur. Araştırmanın örneklemini İç Anadolu Bölgesi’nde yer alan bir ilde ortaokul öğrenimine devam eden 255 beşinci sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak, “Kişisel Bilgiler Formu” “Dijital Okuryazarlık Ölçeği” ve “Siber Zorbalık Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırma verileri SPSS 22.0 programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Verilerin analizinde bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Analizler sonucunda dijital okuryazarlık puanlarının kişisel bilgisayar sahipliği, günlük internet kullanım süresi, baba ve anne eğitim durumu değişkenlerine göre anlamlı olarak farklılaştığı, cinsiyet değişkenine göre ise anlamlı bir farklılık göstermediğine ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları siber zorbalık bağımlı değişkeni açısından değerlendirildiğinde, öğrencilerin siber zorbalık ortalama puanlarının baba ve anne eğitim durumu değişkenlerine göre anlamlı olarak değiştiği, cinsiyet, kişisel bilgisayar sahipliği ve günlük internet kullanım süresi değişkenleri açısından ise bir farklılığın olmadığına ulaşılmıştır. Pearson korelasyon analizi sonucunda ise dijital okuryazarlık ve siber zorbalık puanları arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki bulunduğu saptanmıştır.

Bireylerin dijital araçlara ve internete erişimi giderek artmaktadır. Bunun sonucunda da dijital okuryazarlık ve siber zorbalık ülkelerin birey profillerinde dikkat ettiği unsurlar haline gelmiştir. Bu araştırmanın amacı; ortaokul beşinci sınıf öğrencilerinin dijital okuryazarlıkları ve siber zorbalıkları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmada nicel araştırma yaklaşımından yararlanılmış ve ilişkisel tarama deseni tercih edilmiştir. Örneklem belirleme sürecinde basit seçkisiz örnekleme yöntemi işe koşulmuştur. Araştırmanın örneklemini İç Anadolu Bölgesi’nde yer alan bir ilde ortaokul öğrenimine devam eden 255 beşinci sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak, “Kişisel Bilgiler Formu” “Dijital Okuryazarlık Ölçeği” ve “Siber Zorbalık Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırma verileri SPSS 22.0 programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Verilerin analizinde bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Analizler sonucunda dijital okuryazarlık puanlarının kişisel bilgisayar sahipliği, günlük internet kullanım süresi, baba ve anne eğitim durumu değişkenlerine göre anlamlı olarak farklılaştığı, cinsiyet değişkenine göre ise anlamlı bir farklılık göstermediğine ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları siber zorbalık bağımlı değişkeni açısından değerlendirildiğinde, öğrencilerin siber zorbalık ortalama puanlarının baba ve anne eğitim durumu değişkenlerine göre anlamlı olarak değiştiği, cinsiyet, kişisel bilgisayar sahipliği ve günlük internet kullanım süresi değişkenleri açısından ise bir farklılığın olmadığına ulaşılmıştır. Pearson korelasyon analizi sonucunda ise dijital okuryazarlık ve siber zorbalık puanları arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki bulunduğu saptanmıştır.