Yeni Müzikte Grafik Notasyon: Yapıt ve İcracı İçin Bir Yeniden Doğuş?
Graphic Notation in New Music: Rebirth of the Work and the Performer?
Yazar: Ganioğlu Yalçın, Ceyla
Dergi: Konservatoryum, Vol. 11 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Music (Other) ; Müzik (Diğer) ; Yeni müzik icrası,açık yapıt,postmodernizm,yapısöküm ; Performing in new music,open work,postmodernism,deconstructuralism

Modernizmin gerçeklik anlayışı, sabit ve nihai bir ürünü temsil eden kapalı bir yapıt sunar. Ancak anlamın öznellik ve keyfilik taşıdığını öne süren yapısökümcü kavrayıştan etkilenen sanatlar, yazar/sanatçının yapıtın ve anlamının yaratıcısı olduğunu reddeder. Böylece yapıt anlayışı, anlamın çok planlı ve etkileşimli bir boyutta irdelemeyi hedefleyen metin kavramı ile yer değiştirmiştir. Yeni Müzik yapıtında, şans/belirlenmemişlik fikri ve estetiği olarak ortaya çıkan bu etki ile grafik notasyon kullanılan çalışmalar tesadüfi belirlenişin aracı haline gelmiş-tir.Geleneksel notasyon ve müzik yapıtı anlayışı açısından, bestecinin amaçladığı ‘kesin’ bir bi-çim ve biçem ile ‘edilgen ve alıcı’ bir icracı olduğu durumu ortaya koyar. Grafik notasyon ve açık [belirsiz] bir yapıt, görece ‘etken’ ve kolektif bir yaratıcı icracı potansiyeline geçişi ön plana çıkarmaktadır. Aynı zamanda icracının adeta kolektif bir yaratıcı olmasını ve müziğin kesinlikten sıyrılarak ‘açık yapıt’ halini almasını sağlar. Önceden belirlenmiş kesin müzikal ögeler ve onların anlam katmanlarına karşı icracıya sunulan soyut simge ve sözlü yönergelerin getirdiği belirsizlik, müziğin anlatısal paletini esnek ve yeniden yaratılabilir kılma işlevi sunar. Çalışma, Yeni Müzik çatı kavramındaki uygulamalar ile Umberto Eco’nun açık yapıt fikrini de göz önüne alarak, postmodernist düşünce biçiminin icracı ve müzik yapıtı açısından tür ‘yeni-den doğuş’ tanımlaması yapma ihtimali üzerinde durmaktadır. Bu perspektif ile müziği post-modernizmin merkeziyetsizleştiren ve yapısökümcü ideolojik araçlarına tabi tutarak anlamını belirgin bir yapıdan çıkaran sürece odaklanılır.

Modernism presents a closed work of art, representing a fixed and final product. However, arts influenced by the deconstructivist approach, which posits that meaning is subjective and ar-bitrary, reject the idea of the author/artist as the creator of the work and its meaning. Con-sequently, the concept of the work is replaced by the notion of the text, aiming to explore meaning in a multi-layered and interactive dimension. In the realm of New Music, this impact is manifested through the concept and aesthetics of chance/indeterminacy, with works using graphic notation becoming instruments of accidental determination.From the perspective of traditional notation and the understanding of musical works, there is an assertion of a ’definite’ form and style intended by the composer, and a situation where the performer is ’passive and receptive’. In contrast, graphic notation and an open [indeterminate] work highlight the transition to a relatively ’active’ and collective creative performer potential. This allows the performer to become almost a collective creator and transforms music from certainty into an ’open work’. The uncertainty brought about by abstract symbols and verbal instructions offered to the performer, as opposed to predetermined definite musical elements and their layers of meaning, serves the function of making the musical narrative palette flexible and re-creatable. This study considers the applications under the umbrella concept of New Music, alongside Umberto Eco’s idea of ‘open work’, and examines the possibility of defining a kind of ’rebirth’ in terms of the performer and the musical work from a postmoder-nist thought perspective. From this perspective, the focus is on the process of subjecting mu-sic to the decentralizing and deconstructive ideological tools of postmodernism, thus remo-ving its meaning from a distinct structure.