AHISKA TÜRKLERİNİN DÜĞÜN TERMİNOLOJİSİ
AHISKA TÜRKLERİNİN DÜĞÜN TERMİNOLOJİSİ
Yazar: Dursun, Esmina
Dergi: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 17 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Ahıska Türkleri,düğün terminolojisi,Türk dili

Ahıskabugün Gürcistan sınırları içerisinde kalmış olan eski bir Türk yurdudur. BugünTürkiye’nin Kars, Erzurum ve Ardahan ili sınırının hemen doğusundabulunmaktadır.  Adıgön, Ahıska,Ahılkelek, Aspinza ve Bogdanovka adlarıyla bilinen beş ilçeden ve toplamda 248köyden oluşan bu eski coğrafyada yaşayan Türkler 1944 yılında, İkinci DünyaSavaşının sürdüğü yıllarda, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliğinin kararıylasürgün edilir. Sürgünle birlikte Kazakistan, Özbekistan ve Kırgızistan’dakiköylere dağıtılırlar. Yerleştirildikleri bu ülkelerden, zorunlu ya da gönüllüolarak başka ülkelere doğru yaptıkları göçlerle Ahıska Türkleri bugün pek çokülkeye dağılmış durumdadırlar. Ancak bu dağılma onları kültürel yapısınıbozamamıştır. Geleneksel aile yapısını ve kültürünü sıkı bir şekildekorumuşlardır. Yoğunolarak düğün adetlerinde kendini gösteren gelenek ve görenekler bugün AhıskaTürkleri tarafından canlı bir şekilde yaşatılmaya devam etmektedir. Bu yüzdenmakalede, düğünlere ait terminolojinin henüz kaybolmamışken kayıt altınaalınması amaçlanmıştır.Literatürde Ahıskadüğünleri ile ilgili pek çok çalışma bulunmaktadır. Ancak bu çalışmalarda odak noktası düğün geleneklerini veyakültürler arası etkileşimlerle ortaya çıkan değişimleri incelemek olduğundan,konuya bizim ele aldığımız açıdan yaklaşılmamıştır. Bu sebeple de her bireserde farklı bir terminolojik eksiklik dikkati çekmektedir. Bu eksikliğinkapatılması ihtiyacıyla ortaya çıkan makale, alanında özgün bir niteliktaşımaktadır.  Bu amaçla hem literatürdekikonuyla ilgili kaynaklar taranmış, hem de bizzat Ahıska düğünlerine katılarakgözlemler yapılmıştır. Elde edilen veriler, alfabetik sıra ile dizilmiş,terimlerin fonetik transkripsiyon kullanılmadan yöresel ağızla verilmesine özengösterilmiştir. Bu terminoloji, makalenin sonuna konan fotoğraflarla dadesteklenmiştir. Sonuçta 72 adet madde başı tespit edilmiştir.

Ahıskabugün Gürcistan sınırları içerisinde kalmış olan eski bir Türk yurdudur. BugünTürkiye’nin Kars, Erzurum ve Ardahan ili sınırının hemen doğusundabulunmaktadır.  Adıgön, Ahıska,Ahılkelek, Aspinza ve Bogdanovka adlarıyla bilinen beş ilçeden ve toplamda 248köyden oluşan bu eski coğrafyada yaşayan Türkler 1944 yılında, İkinci DünyaSavaşının sürdüğü yıllarda, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliğinin kararıylasürgün edilir. Sürgünle birlikte Kazakistan, Özbekistan ve Kırgızistan’dakiköylere dağıtılırlar. Yerleştirildikleri bu ülkelerden, zorunlu ya da gönüllüolarak başka ülkelere doğru yaptıkları göçlerle Ahıska Türkleri bugün pek çokülkeye dağılmış durumdadırlar. Ancak bu dağılma onları kültürel yapısınıbozamamıştır. Geleneksel aile yapısını ve kültürünü sıkı bir şekildekorumuşlardır. Yoğunolarak düğün adetlerinde kendini gösteren gelenek ve görenekler bugün AhıskaTürkleri tarafından canlı bir şekilde yaşatılmaya devam etmektedir. Bu yüzdenmakalede, düğünlere ait terminolojinin henüz kaybolmamışken kayıt altınaalınması amaçlanmıştır.Literatürde Ahıskadüğünleri ile ilgili pek çok çalışma bulunmaktadır. Ancak bu çalışmalarda odak noktası düğün geleneklerini veyakültürler arası etkileşimlerle ortaya çıkan değişimleri incelemek olduğundan,konuya bizim ele aldığımız açıdan yaklaşılmamıştır. Bu sebeple de her bireserde farklı bir terminolojik eksiklik dikkati çekmektedir. Bu eksikliğinkapatılması ihtiyacıyla ortaya çıkan makale, alanında özgün bir niteliktaşımaktadır.  Bu amaçla hem literatürdekikonuyla ilgili kaynaklar taranmış, hem de bizzat Ahıska düğünlerine katılarakgözlemler yapılmıştır. Elde edilen veriler, alfabetik sıra ile dizilmiş,terimlerin fonetik transkripsiyon kullanılmadan yöresel ağızla verilmesine özengösterilmiştir. Bu terminoloji, makalenin sonuna konan fotoğraflarla dadesteklenmiştir. Sonuçta 72 adet madde başı tespit edilmiştir.