Kitap İncelemesi-1: Diktatörlüğün ve Demokrasinin Toplumsal Kökenleri: Çağdaş Dünyanın Yaratılmasında Soylunun ve Köylünün Rolü
Book Review-1: Social Origins of Dictatorship and Democracy: Lord and Peasant in the Making of the Modern World
Yazar: Uzun, Emrah
Dergi: İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 13 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Comparative Political Institutions ; Karşılaştırmalı Siyasi Kurumlar ; Barrington Moore,siyasal rejimler,demokrasi,devrim,sınıf ilişkileri,karşılaştırmalı tarihsel sosyoloji,otoriterleşme ; Barrington Moore,political regimes,democracy,revolution,class relations,comparative historical sociology,authoritarianism

Bu çalışma, Barrington Moore Jr.’un klasik eseri Diktatörlüğün ve Demokrasinin Toplumsal Kökenleri: Çağdaş Dünyanın Yaratılmasında Soylunun ve Köylünün Rolü adlı yapıtını karşılaştırmalı, eleştirel ve kuramsal bir perspektifle değerlendirmektedir. Moore’un temel iddiası, modern siyasal rejimlerin (demokrasi, faşizm, komünizm) ortaya çıkışında kırsal sınıf yapılarının ve bu yapıların tarihsel ilişkilerinin belirleyici olduğudur. Yazar, İngiltere, Fransa, ABD, Çin, Japonya ve Hindistan örnekleri üzerinden tarihsel tipolojiler üretmekte ve bu süreci sınıf ittifakları, toprak düzenlemeleri ve köylü hareketleri üzerinden açıklamaktadır. Çalışmada Moore’un Marksist ve Weberyen yönelimleri, onunla aynı eksende konumlanan Theda Skocpol, Jack A. Goldstone ve Michael Mann gibi sosyal bilimcilerle olan teorik diyaloğu çerçevesinde ele alınmıştır. Bununla birlikte, Margaret Somers ve Jeffrey Paige gibi düşünürlerin sunduğu eleştiriler üzerinden eserin yapısal sınırlılıklarına da dikkat çekilmiştir. İnceleme sonucunda, Moore’un yapıtı tarihsel-sosyolojik analiz geleneği içinde hâlâ güncelliğini koruyan, siyasal rejimlerin kökenini sorgulayan ve toplumsal sınıf yapılarının etkisini kavramsallaştırmada etkili bir çerçeve sunan bir başyapıt olarak değerlendirilmiştir.

This study offers a comparative, critical, and theoretical evaluation of Barrington Moore Jr.’s classic work Social Origins of Dictatorship and Democracy: Lord and Peasant in the Making of the Modern World. Moore’s central argument is that rural class structures and their historical relations have been decisive in the emergence of modern political regimes—namely, democracy, fascism, and communism. The author develops historical typologies through case studies of England, France, the United States, China, Japan, and India, explaining the process through class alliances, land arrangements, and peasant movements. Moore’s Marxist and Weberian orientations are analyzed within the framework of his theoretical dialogue with social scientists such as Theda Skocpol, Jack A. Goldstone, and Michael Mann, who are positioned within the same intellectual trajectory. Additionally, the structural limitations of the work are highlighted through critiques posed by scholars like Margaret Somers and Jeffrey Paige. The review concludes that Moore’s book remains a seminal work within the tradition of historical-sociological analysis, providing a compelling framework for questioning the origins of political regimes and conceptualizing the impact of social class structures.