HANS EYSENCK’İN KİŞİLİK KURAMI KAPSAMINDA ANDY WARHOL’UN KİŞİLİK TANIMI
HANS EYSENCK’İN KİŞİLİK KURAMI KAPSAMINDA ANDY WARHOL’UN KİŞİLİK TANIMI
Yazar: Taş, Mutluhan; Özpek, Ömer
Dergi: Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Vol. 6 No. 6, 2019
Anahtar kelimeler: Kişilik,Hans Eysenck,Andy Warhol,Kişilik Tanımı

İnsan kişiliği, geçmişten günümüze araştırmacıların merakını canlıtutan bir konu olmuştur. Kişilikle alakalı farklı görüş ve teoriler önesürülmüş, her biri kişiliği kendi bakış açısıyla irdeleyip yorumlayan pek çokkuram ortaya çıkmıştır. Söz konusu kuramlardan Hans Eysenck’in Biyoloji TemelliFaktör Analitik Ayırıcı Özellik Kuramı ile Andy Warhol’un kişiliğini tanımlamakbu çalışmanın amacıdır. Newyork’ta ünlü bir illüstratör olana dek AndrewWarhola ismiyle tanınan Andy Warhol, yaşadığı dönemin sosyal, ekonomik,kültürel yapılarından etkilenmiş ve bu yapıları etkilemiş; aynı zamanda filmyapımcılığından yazarlığa, tasarımcılıktan ressamlığa birçok sahada verdiğieserler, eserlerde işlediği tema, kullandığı kendine özgü yöntem, teknik ve eserleriaracılığıyla endüstri ve beraberinde oluşan tüketim toplumuna getirdiği alaycı,ironik ve eleştirel yorumlarla adından sıkça söz ettirmiş bir sanat insanıdır. Warhol,öz olarak “Sanat herkes için aynıdır.” şeklinde bir düşünceye sahip olup budüşünceyi eserlerine de yansıtmış, sanat ile halk arasındaki mesafeyi ortadankaldırmak istemiştir. Bunların yanında kaza, suikast, intihar, ölüm gibi yıkıcıtemaları önemsizleştirmek için eserlerine taşımış, kapitalist üretime tepkikoymak adına pek çok insana göre sanat eseri olamayacak nesneleri, metalaştırmayaeleştiri adına dönemin popüler isimlerini, ünlü ressamların tablolarını teknikanlamda seri üretime sokmuş, hatta Leonardo Da Vinci, Sandro Botticelli,Raphael gibi ünlü isimlerin Mona Lisa, Son Akşam Yemeği, Venüs’ün Doğuşu,Sistine Madonna ve benzeri tablolarına yaptığı göndermeler ile sanattarihinin yüceltilmiş mitlerini dahi alaycı bir tavırla sıradanlaştırmaya çalışmıştır.Böylesi bir sanat insanının kişiliğini oluşturan dinamiklerin araştırılmasıçabasıyla çalışma kapsamında, nitel araştırma yöntemlerinden faydalanılarakotobiyografi ve biyografisinden yapılan çıkarımlarla Warhol’un kişilik tanımıyapılmıştır.Warhol’un kişilik özelliklerinden hareketle Hans Eysenck’inkuramındaki içe dönüklük–dışadönüklük, nevrotizm–duygusal kararlılık vepsikotizm–süperego gücü uçlarındaki konumu yönüyle irdelenmesi çalışmanın Bulgular ve Yorum bölümünüoluşturmuştur. Bulgular ışığında Warhol’un kişilik tanımının yapılmasıylaçalışma sonlandırılmıştır. Bu çalışma, sunduğu yöntemle gelecekte tek teksanatçıların kişilik tanımının yapılmasıyla ait oldukları gruplarınkarakteristik özelliklerine dönük tümevarımlar yapmaya imkan sağlamapotansiyeli bakımından önem taşımaktadır. 

İnsan kişiliği, geçmişten günümüze araştırmacıların merakını canlıtutan bir konu olmuştur. Kişilikle alakalı farklı görüş ve teoriler önesürülmüş, her biri kişiliği kendi bakış açısıyla irdeleyip yorumlayan pek çokkuram ortaya çıkmıştır. Söz konusu kuramlardan Hans Eysenck’in Biyoloji TemelliFaktör Analitik Ayırıcı Özellik Kuramı ile Andy Warhol’un kişiliğini tanımlamakbu çalışmanın amacıdır. Newyork’ta ünlü bir illüstratör olana dek AndrewWarhola ismiyle tanınan Andy Warhol, yaşadığı dönemin sosyal, ekonomik,kültürel yapılarından etkilenmiş ve bu yapıları etkilemiş; aynı zamanda filmyapımcılığından yazarlığa, tasarımcılıktan ressamlığa birçok sahada verdiğieserler, eserlerde işlediği tema, kullandığı kendine özgü yöntem, teknik ve eserleriaracılığıyla endüstri ve beraberinde oluşan tüketim toplumuna getirdiği alaycı,ironik ve eleştirel yorumlarla adından sıkça söz ettirmiş bir sanat insanıdır. Warhol,öz olarak “Sanat herkes için aynıdır.” şeklinde bir düşünceye sahip olup budüşünceyi eserlerine de yansıtmış, sanat ile halk arasındaki mesafeyi ortadankaldırmak istemiştir. Bunların yanında kaza, suikast, intihar, ölüm gibi yıkıcıtemaları önemsizleştirmek için eserlerine taşımış, kapitalist üretime tepkikoymak adına pek çok insana göre sanat eseri olamayacak nesneleri, metalaştırmayaeleştiri adına dönemin popüler isimlerini, ünlü ressamların tablolarını teknikanlamda seri üretime sokmuş, hatta Leonardo Da Vinci, Sandro Botticelli,Raphael gibi ünlü isimlerin Mona Lisa, Son Akşam Yemeği, Venüs’ün Doğuşu,Sistine Madonna ve benzeri tablolarına yaptığı göndermeler ile sanattarihinin yüceltilmiş mitlerini dahi alaycı bir tavırla sıradanlaştırmaya çalışmıştır.Böylesi bir sanat insanının kişiliğini oluşturan dinamiklerin araştırılmasıçabasıyla çalışma kapsamında, nitel araştırma yöntemlerinden faydalanılarakotobiyografi ve biyografisinden yapılan çıkarımlarla Warhol’un kişilik tanımıyapılmıştır.Warhol’un kişilik özelliklerinden hareketle Hans Eysenck’inkuramındaki içe dönüklük–dışadönüklük, nevrotizm–duygusal kararlılık vepsikotizm–süperego gücü uçlarındaki konumu yönüyle irdelenmesi çalışmanın Bulgular ve Yorum bölümünüoluşturmuştur. Bulgular ışığında Warhol’un kişilik tanımının yapılmasıylaçalışma sonlandırılmıştır. Bu çalışma, sunduğu yöntemle gelecekte tek teksanatçıların kişilik tanımının yapılmasıyla ait oldukları gruplarınkarakteristik özelliklerine dönük tümevarımlar yapmaya imkan sağlamapotansiyeli bakımından önem taşımaktadır.