ÖĞRETMEN ADAYLARININ OKUL YÖNETİCİLİĞİNE YÖNELİK TUTUMLARI İLE İLİŞKİLİ DEĞİŞKENLER: KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ VE MESLEKİ DEĞERLER
VARIABLES RELATED TO PRE-SERVICE TEACHERS’ ATTITUDES TOWARDS SCHOOL ADMINISTRATION: PERSONALITY TRAITS AND PROFESSIONAL VALUES
Yazar: Kısa, Nuray; Şeker, Gürcan
Dergi: Anadolu Eğitim Liderliği ve Öğretim Dergisi, Vol. 13 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Education Management ; Eğitim Yönetimi ; Okul Yöneticiliğine Yönelik Tutum,Kişilik Özellikleri,Mesleki Değerler,Öğretmen Adayları ; Attitude towards school administration,Personality Characteristics,Vocational Values,Pre-Service Teachers

Ülkemizde okul yöneticisi yetiştirme ve atama süreçleri dikkat çeken bir konudur. Yapılan çalışmalarda bu süreçte yaşanan sorun ve çözüm önerilerine odaklanıldığı görülmektedir. İfade edilen çözüm önerilerinden birisi de öğretmen adaylarının okul yöneticiliği becerilerine sahip olacak şekilde yetiştirilmesidir. Ancak öğretmen adaylarının hizmet öncesinde yöneticiliğe ilişkin yaşantıları değerlendirildiğinde, sürecin az sayıdaki lisans dersleriyle ve staj deneyimlerindeki edinimleri ile sınırlı kaldığı söylenebilir. Dolayısıyla ülkemizde okul yöneticiliğini tercih etme sürecini akademik bir yönlendirme ve tercihten ziyade farklı değişkenlerin etkisinde tartışmak mümkündür. Bu kapsamda belirlenen çalışmanın amacı, öğretmen adaylarının okul yöneticiliğine ilişkin tutumları ile kişilik özellikleri ve mesleki değerler arasında bir ilişki olup olmadığını belirlemektir. Bunun yanı sıra cinsiyet ve sınıf düzeyi gibi demografik değişkenler açısından okul yöneticiliğine yönelik tutumlarda anlamlı bir fark olup olmadığı da incelenmiştir. Çalışma ilişkisel modelde desenlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, İç Anadolu Bölgesi’nde bir üniversitenin Eğitim Fakültesi’nde 2022-2023 Öğretim Yılı, Güz Dönemi’nde öğrenim gören ve uygun örnekleme yöntemi ile araştırmaya dâhil edilen, 315 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Okul Yöneticiliğine Yönelik Tutum Ölçeği, Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi ve Mesleki Değer Envanteri ile veri toplanmıştır. Veri analizinde bağımsız gruplar için t testi, ANOVA testi ve çoklu doğrusal regresyon analizinden yararlanılmıştır. Öğretmen adaylarının okul yöneticiliğine yönelik tutumlarında cinsiyete göre erkekler lehine bir fark saptanmışken; sınıf düzeyine göre anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Çalışmaya göre, kişilik özellikleri öğretmen adaylarının okul yöneticiliğine yönelik tutumlarını anlamlı bir biçimde yordamasa da, deneyime açıklık okul yöneticiliğine yönelik tutum puanlarıyla pozitif olarak ilişkilidir. Diğer taraftan mesleki değerlerden sırasıyla liderlik, özgürlük, kazanç, yardım, yaratıcılık, ekip çalışması, arkadaşlık, fiziksel özelliklerin kullanımı ve sağlık değerleri, okul yöneticiliğine yönelik tutumla ilişkili bulunmuştur. Araştırma sonuçlarına göre “liderlik ve yardım” değerleri öğretmen adaylarının okul yöneticiliğine yönelik tutumlarını yordamaktadır. Bu değerlerden liderliğin yordayıcılığı daha yüksektir. Ulaşılan sonuçlara dayalı olarak kadın yöneticileri teşvik edecek politikaların geliştirilmesi ve uygulanması, lisans öğrenimi süresince yöneticilikle ilgili derslerin (özellikle liderlikle ilgili) ve yaşantıların arttırılması önerilmektedir.

The training and appointment processes of principals in our contry are the issues that attracts attention. These tudies focused on the problems and solution suggestions. One of the solution is to train pre-service teachers  to have school management skills. However, when the pre-service management experiences of students are evaluated, it can is limited to a small number of undergraduate courses and their acquisitions in internship experiences. Therefore, it is possible to discuss the process of choosing school administration in our country is under the influence of different variables rather than an academic orientation and preference. In this context, the aim of this study is to determine whether there is a relationship between pre-service teachers' attitudes towards school administration and their personality traits and vocational values. In addition, it was also examined whether there is a significant difference in attitudes towards school administration in terms of gender and grade level. The study was designed in a correlational model. The study group of the research consists of 315 pre-service teachers studying at an university that takes place in Central Anatolia Region’s Faculty of Education during the 2022-2023 academic years’s fall term, who were included in the research through convenient sampling method. Attitude Scale towards School Administration, Adjective Based Personality Test and Vocational Value Inventory were used as data collection instruments. Independent samples t-test, Anova test and multiple linear regression analysis were used for data analysis. While a difference was found in favour of males in pre-service teachers' attitudes towards school administration according to gender, it was found that there was no significant difference according to the grade level studied. Although personality traits do not significantly predict students’ attitudes towards school administration, openness to experience is positively related. Professional values such as leadership, freedom, profit, help, creativity, teamwork, friendship, use of physical features and health values were found to be related to attitudes towards school administration. "Leadership and assistance" predict teacher candidates' attitudes towards school administration. Leadership is more predictive. It is recommended to develop and implement policies that will encourage female managers, increase management-related courses and experiences during undergraduate education.