DÎVÂNE MEHMET ÇELEBİ ŞİİRLERİNDE VAHDET-İ VÜCÛD ANLAYIŞI
DÎVÂNE MEHMET ÇELEBİ ŞİİRLERİNDE VAHDET-İ VÜCÛD ANLAYIŞI
Yazar: Taş, Mutluhan; Yaman, Hümeyra
Dergi: Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Vol. 6 No. 7, 2019
Anahtar kelimeler: Dîvâne Mehmet Çelebi,Mevlevilik Tarikatı,Vahdet-i Vücûd,Afyon Mevlevihanesi,Şiir

DîvâneMehmet Çelebi 15. yüzyılın ikinci yarısında, babasının şeyhlik yaptığıKarahisar Mevlevihanesi’nde doğmuştur. Mevlâna’nın yedinci nesiltorunlarındandır. Mevlevilik tarikatının önemli bir temsilcisi olmasınınyanında tarikatın ikinci kurucusu olduğu söylenir. Aileden gelme Mevlevilikanlayışıyla birlikte babası Bali Çelebi’nin vefatından bir yıl önce şeyhlikmakamına tayin edilmiştir.“…Biliniz ki, kalplerancak Allah’ı anmakla huzur bulur.”[1] İlahi bir nefes olanruh, özünden uzaklaşınca mânevî boşluğa düşerken; özünü kavrayan mânevîolgunluğa eren birey değersizlik kaygısı yaşamaz, yaşam amacı bellidir, sıkıntıve yokluğu umursamaz olumsuzlukta bile küllî hayır saklı olduğunu bilir[2], olay ve kişileretakılmaz her şeyin İlahî tecelliden ibaret olduğunun bilincindedir, izafîvarlıklardan ve benliğinden sıyrılmış/kurtulmuş ve mutlak varlığı, “Bir”i idraketmiştir.işte tam bu noktada karşımıza Vahdet-i Vücûd kavramı çıkmaktadır.Her ne kadarbaşlangıcı XIII. yüzyıldan çok daha öncelerine dayandırılsa da olgunluk çağınıMuhyiddin İbn-i Arabî ve Sadrettin Konevî döneminde yaşayan “Vahdet-i Vücûd”düşüncesi, asırlar boyu ilgi çekiciolması hasebiyle belki de hakkında en çoktartışılan ve araştırma yapılan tasavvufî kavramlardan birisidir.  Dîvâne Mehmet Çelebi,  içinde bulunduğu manevi yolculuk  üzerine pek çok şiirler yazmıştır.Şiirlerinde  mutasavvıflarca  benimsenmiş olan vahdet-i vücûd anlayışı üzerinede durmuştur. Varlığın birliği anlamına gelen bu düşünce; Tanrı, insan vecanlı- cansız tüm varlıklar üzerine kuruludur. Yaratılanın, yaratandan farksızolmadığı gibi her şey O’ndan bir parçadır.Bu çalışmada Sultan Dîvânî’nin Vahdet-iVücûd anlayışı üzerine yazdığı şiirleri incelenecektir.[1]Ra’d Suresi/28.Ayet[2] İbrahimIşıtan, Sufî Psikolojisi, İstanbul, 2014, s. 73.

DîvâneMehmet Çelebi 15. yüzyılın ikinci yarısında, babasının şeyhlik yaptığıKarahisar Mevlevihanesi’nde doğmuştur. Mevlâna’nın yedinci nesiltorunlarındandır. Mevlevilik tarikatının önemli bir temsilcisi olmasınınyanında tarikatın ikinci kurucusu olduğu söylenir. Aileden gelme Mevlevilikanlayışıyla birlikte babası Bali Çelebi’nin vefatından bir yıl önce şeyhlikmakamına tayin edilmiştir.“…Biliniz ki, kalplerancak Allah’ı anmakla huzur bulur.”[1] İlahi bir nefes olanruh, özünden uzaklaşınca mânevî boşluğa düşerken; özünü kavrayan mânevîolgunluğa eren birey değersizlik kaygısı yaşamaz, yaşam amacı bellidir, sıkıntıve yokluğu umursamaz olumsuzlukta bile küllî hayır saklı olduğunu bilir[2], olay ve kişileretakılmaz her şeyin İlahî tecelliden ibaret olduğunun bilincindedir, izafîvarlıklardan ve benliğinden sıyrılmış/kurtulmuş ve mutlak varlığı, “Bir”i idraketmiştir.işte tam bu noktada karşımıza Vahdet-i Vücûd kavramı çıkmaktadır.Her ne kadarbaşlangıcı XIII. yüzyıldan çok daha öncelerine dayandırılsa da olgunluk çağınıMuhyiddin İbn-i Arabî ve Sadrettin Konevî döneminde yaşayan “Vahdet-i Vücûd”düşüncesi, asırlar boyu ilgi çekiciolması hasebiyle belki de hakkında en çoktartışılan ve araştırma yapılan tasavvufî kavramlardan birisidir.  Dîvâne Mehmet Çelebi,  içinde bulunduğu manevi yolculuk  üzerine pek çok şiirler yazmıştır.Şiirlerinde  mutasavvıflarca  benimsenmiş olan vahdet-i vücûd anlayışı üzerinede durmuştur. Varlığın birliği anlamına gelen bu düşünce; Tanrı, insan vecanlı- cansız tüm varlıklar üzerine kuruludur. Yaratılanın, yaratandan farksızolmadığı gibi her şey O’ndan bir parçadır.Bu çalışmada Sultan Dîvânî’nin Vahdet-iVücûd anlayışı üzerine yazdığı şiirleri incelenecektir.[1]Ra’d Suresi/28.Ayet[2] İbrahimIşıtan, Sufî Psikolojisi, İstanbul, 2014, s. 73.