KUBÛRÎZÂDE RAHMÎ/HEVÂYÎ’NİN NA‘TI
Kubûrîzâde Rahmî/Hevâyî’s Poems In Genres Other Than Hezel and His Na‘t
Yazar: Kızılçay, Belgin
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 34 No. 34, 2025
Anahtar kelimeler: Classical Turkish Literature of Ottoman Field ; Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı ; Classical Turkish Literature,17th century,majmua,na't,Kubûrîzâde Rahmî ; Klasik Türk Edebiyatı,17. yüzyıl,mecmua,na't,Kubûrîzâde Rahmî

Kubûrîzâde Abdurrahman Rahmî Efendi (ö. 1127/1715), 17. yüzyılın ikinci yarısıyla 18. yüzyılın ilk çeyreği arasında yaşamış, Hevâyî mahlasıyla yazdığı şiirleriyle ünlenmiş, hezel vadisinde ekol sahibi olmuş bir şairdir. Şairin Rahmî mahlasını hezel dışındaki türlerde yazdığı şiirlerinde kullandığı bilinmektedir. Hezel, ciddi bir konuyu yerici ya da güldürücü tavırla ele alan edebî türdür. Rahmî’nin bugün elimizdeki tek eseri, sadece hezel türü şiirlerinden oluşan Hevâyî-nâme adlı divanıdır. Ancak şairin Rahmî mahlasıyla da şiirler yazdığı bilinmektedir. Bu mahlasla yazdığı divanının var olup olmadığı bugün için meçhuldür. Dolayısıyla bu şiirlerine biyografik kaynaklar ve şiir mecmuaları üzerinden ulaşılmaktadır. Bu şiirlerin gün yüzüne çıkarılması onun edebî kimliğini daha kapsamlı anlamaya hizmet edecektir. Bu nedenle öncelikle şiir mecmuaları üzerinde yapılan çalışmalar incelenmiş, şaire ait şiirler derlenmiş ve tezkirelerden edinilen şiirlerle karşılaştırılmış; böylece de Rahmî’nin bugüne dek tespit edilen şiirleri bir araya getirilmeye çalışılmıştır. Varlığından Sâlim Tezkiresi sayesinde haberdar olduğumuz na‘tı onun divan şairi kimliğinin önemli ancak az bilinen bir yönüne işaret etmektedir. Bu şiirin bugüne dek bilinmeyen bir kaydına yine bir şiir mecmuasında tesadüf edilmiştir. 75 beyit uzunluğundaki bu kayıtta daha önce bilinmeyen 39 beyit mevcuttur. Bu çalışma mezkûr na‘tın metnini bütünüyle tanıtarak Rahmî’nin edebî kimliğinin çok yönlülüğüne dikkat çekmeyi amaçlamaktadır.

Kubûrîzâde Abdurrahman Rahmî Efendi (d. 1127/1715) was a poet who lived between the second half of the 17th century and the first quarter of the 18th century, became famous with his poems written under the pseudonym Hevâyî and created a school in the field of “hezel”. Hezel, is a literary genre that deals with a serious subject in a satirical, witty or humorous manner. His divan, Hevâyî-nâme, consisting only of hezel poems, is the only work we have. It is known that he used the pseudonym Rahmî in his poems written in genres other than hezel. The existence of his divan written with this pseudonym is not known today. Therefore, these poems can be accessed through biographical sources and poetry majmuas. The unearthing of these poems will serve to understand his literary identity more comprehensively. For these reasons, within the scope of our study, first of all, the studies on poetry majmuas were examined, the poems belonging to the poet were compiled and compared with the poems obtained from the tezkires; thus, and Rahmî's poems identified so far were tried to be brought together. His na‘t, the existence of which we are aware of due to the Sâlim Tezkiresi, points to an important but little-known aspect of his identity as a divan poet. A hitherto unknown copy of this poem was found in a majmua. This copy, 75 couplets long, contains 39 previously unknown couplets. This study aims to draw attention to the versatility of Rahmî's literary character by introducing the text of the na‘t in its entirety.