PSİKOLOJİK SÖZLEŞME İHLALİNİN ÖRGÜTSEL SESSİZLİK ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİN ARACI ROLÜ
PSİKOLOJİK SÖZLEŞME İHLALİNİN ÖRGÜTSEL SESSİZLİK ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİN ARACI ROLÜ
Yazar: Hatipoğlu, Zeynep; Akduman, Gülbeniz
Dergi: Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 18 No. 72, 2018
Anahtar kelimeler: Psikolojik sözleşme,psikolojik sözleşme ihlali,örgütsel sessizlik,kişilik

Bu çalışmanınamacı işgörenlerin psikolojik sözleşme ihlali algılarının örgütsel sessizliğeetkisini incelemek ve kişilik özelliklerinin bu etki üzerindeki aracı rolünübelirlemektir. İlgili alan yazın incelendiğinde psikolojik sözleşme ihlalininiş tatminsizliği, düşük örgütsel bağlılık, düşük örgütsel güven, örgütselsinizm, örgütsel sessizlik ve işten ayrılma niyetine girmek gibi pek çokolumsuz sonucu olduğu görülmektedir. Ancak gerek örgütsel sessizlik konusundayapılan araştırmaların sınırlı sayıda olması gerekse kişi-örgüt uyumu açısındankişilik özelliklerinin de etkisinin incelenmesi gerektiği görüşünden hareketleyapılan araştırmamız literatüre bu yönde katkı sağlamaya yöneliktir. Araştırmada veri toplama aracı olarakdört bölümden oluşan anket formu kullanılmıştır. Veritoplama aracının ilk bölümünde katılımcıların cinsiyet, medeni durum, kuşak(doğum tarihi), eğitim düzeyi, örgütte çalışma süresi ve pozisyon bilgilerindenoluşan demografik bilgi formu yer almaktadır. İkinci bölümde bireylerinpsikolojik sözleşme ihlali algılarını ölçmek amacıyla Robinson ve Rousseau(1994) tarafından geliştirilen ve Çetinkaya (2014) tarafından Türkçe çevirisiyapılan ve Kırboğa (2017) tarafından güvenirlik çalışmaları yapılarak ikiboyutlu olarak tespit edilen Psikolojik Sözleşme İhlali Ölçeği, üçüncü bölümdeise Dyne, Ang ve Botero(2003) tarafından geliştirilen ve Taşkıran (2010) tarafından Türkçe’yeuyarlanarak güvenirlik ve geçerlik çalışmaları yapılan Örgütsel SessizlikÖlçeği ve son bölümde Benet-Martinez ve John (1998) tarafından geliştirilen veSümer ve Sümer (2005) tarafından Türkçe’ye uyarlanarak güvenirlik ve geçerlikçalışmaları yapılan Beş Faktörlü Kişilik Ölçeği yer almaktadır. Araştırmamızda,olasılığa dayalı olmayan ve herkesi örneğe dahil edilebilme imkanı sağladığıiçin yaygın olarak kullanılan kolayda örnekleme yöntemi tercih edilmiştir.Kolayda örnekleme yöntemiyle çevrimiçi olarak ulaşılan 225 beyaz yakalı çalışanauygulanan anket formlarının tamamı örnekleme dahil edilmiş ve elde edilenveriler SPSS 21.0 ve AMOS 22.0 programları kullanılarak analiz edilmiştir.Araştırmamıza göre psikolojiksözleşme ihlali algısı ile örgütsel sessizlik arasındaki ilişkide kişiliközelliklerinin aracılık etkisi olduğu sonucuna ulaşılmış ve bu sonuçdoğrultusunda yöneticilere çeşitli öneriler sunulmuştur.

Bu çalışmanınamacı işgörenlerin psikolojik sözleşme ihlali algılarının örgütsel sessizliğeetkisini incelemek ve kişilik özelliklerinin bu etki üzerindeki aracı rolünübelirlemektir. İlgili alan yazın incelendiğinde psikolojik sözleşme ihlalininiş tatminsizliği, düşük örgütsel bağlılık, düşük örgütsel güven, örgütselsinizm, örgütsel sessizlik ve işten ayrılma niyetine girmek gibi pek çokolumsuz sonucu olduğu görülmektedir. Ancak gerek örgütsel sessizlik konusundayapılan araştırmaların sınırlı sayıda olması gerekse kişi-örgüt uyumu açısındankişilik özelliklerinin de etkisinin incelenmesi gerektiği görüşünden hareketleyapılan araştırmamız literatüre bu yönde katkı sağlamaya yöneliktir. Araştırmada veri toplama aracı olarakdört bölümden oluşan anket formu kullanılmıştır. Veritoplama aracının ilk bölümünde katılımcıların cinsiyet, medeni durum, kuşak(doğum tarihi), eğitim düzeyi, örgütte çalışma süresi ve pozisyon bilgilerindenoluşan demografik bilgi formu yer almaktadır. İkinci bölümde bireylerinpsikolojik sözleşme ihlali algılarını ölçmek amacıyla Robinson ve Rousseau(1994) tarafından geliştirilen ve Çetinkaya (2014) tarafından Türkçe çevirisiyapılan ve Kırboğa (2017) tarafından güvenirlik çalışmaları yapılarak ikiboyutlu olarak tespit edilen Psikolojik Sözleşme İhlali Ölçeği, üçüncü bölümdeise Dyne, Ang ve Botero(2003) tarafından geliştirilen ve Taşkıran (2010) tarafından Türkçe’yeuyarlanarak güvenirlik ve geçerlik çalışmaları yapılan Örgütsel SessizlikÖlçeği ve son bölümde Benet-Martinez ve John (1998) tarafından geliştirilen veSümer ve Sümer (2005) tarafından Türkçe’ye uyarlanarak güvenirlik ve geçerlikçalışmaları yapılan Beş Faktörlü Kişilik Ölçeği yer almaktadır. Araştırmamızda,olasılığa dayalı olmayan ve herkesi örneğe dahil edilebilme imkanı sağladığıiçin yaygın olarak kullanılan kolayda örnekleme yöntemi tercih edilmiştir.Kolayda örnekleme yöntemiyle çevrimiçi olarak ulaşılan 225 beyaz yakalı çalışanauygulanan anket formlarının tamamı örnekleme dahil edilmiş ve elde edilenveriler SPSS 21.0 ve AMOS 22.0 programları kullanılarak analiz edilmiştir.Araştırmamıza göre psikolojiksözleşme ihlali algısı ile örgütsel sessizlik arasındaki ilişkide kişiliközelliklerinin aracılık etkisi olduğu sonucuna ulaşılmış ve bu sonuçdoğrultusunda yöneticilere çeşitli öneriler sunulmuştur.