Çanakkale Harekâtı’nda Osmanlı Donanmasının İlk Kaybı: Mesudiye Zırhlısının HMS B-11 Denizaltısı Tarafından Batırılması
The First Loss of the Ottoman Navy in the Gallipoli Campaign: Sinking of the Battleship Mesudiye by HMS B-11 Submarine
Yazar: Kandaş, Abdullah Burak
Dergi: Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, Vol. 24 No. 38, 2025
Anahtar kelimeler: Late Modern Military History ; Yakınçağ Askeri Tarih ; HMS B-11 Submarine,Battleship Mesudiye,Gallipoli Campaign ; HMS B-11 Denizaltısı,Mesudiye Zırhlısı,Çanakkale Harekâtı

Çanakkale Boğazı girişindeki tabyaların bombardıman edildiği 3 Kasım 1914 tarihinden sonra İtilâf donanmasının ilk saldırısı 13 Aralık 1914 tarihinde HMS B-11 denizaltısı tarafından gerçekleştirilmiştir. Sabit batarya görevi yapan Mesudiye zırhlısının battığı ve 35 personelin şehit olduğu bu olay sonrasında Çanakkale Boğazı’nda İtilâf donanmasına karşı alınan önlemler denizaltı tehdidini de kapsayacak şekilde genişletilmiştir. 39 yaşındaki Mesudiye’nin makinelerinin performansının donanmada aktif görev yapması için yetersiz ve ağır toplarının bakımda olması nedeniyle sabit bir batarya olarak Kepez Sarısığlar Koyu’nda demirletilmesi sonucunda batışı, ateş gücü açısından Osmanlı donanması için önemli bir kayıp olmasa da diğer denizaltı komutanlarını müteakip girişimler için cesaretlendirmiştir. Teknik açıdan E sınıflarına kıyasla eksikleri bulunan B-11 denizaltısının bu harekâtı, İtilâf donanmasının komuta kademesinin ilerleyen dönemde Marmara Denizi’nde denizaltı görevlendirmesine temel teşkil etmiştir. Bu çalışmada; gemi komutanının itirazlarına rağmen hatalı bir kararla demirletilerek hem top atışı hem de denizaltı saldırısı için savunmasız hale gelen Mesudiye zırhlısının batırılışı, B 11 Komutanı Yüzbaşı Norman Douglas Holbrook’un göreve ilişkin sonuç raporu ve Osmanlı kaynaklarından yararlanılarak detaylı bir şekilde incenmiş, denizaltıcılık için dönüm noktası olan bu harekâtın İtilâf donanmasının planlarına ve Çanakkale Boğazı’ndaki savunma tedbirlerine olan etkisi örneklerle açıklanmaya çalışılmıştır.

After the bombardment of the bastions at the entrance of the Çanakkale Strait on November 3, 1914, the first attack of the Allied navy was carried out by the submarine HMS B-11 on December 13, 1914. After this incident, in which the battleship Mesudiye, which was serving as a fixed battery, sank and 35 personnel were martyred, the measures taken against the Entente navy in the Dardanelles were expanded to include the submarine threat. The sinking of the 39 year old Mesudiye, which was anchored in Kepez Sarısığlar Bay as a fixed battery due to the insufficient performance of its machinery for active duty in the navy and the maintenance of its heavy guns, although not a significant loss for the Ottoman navy in terms of firepower, encouraged other submarine commanders for subsequent attempts. This operation of the B-11 submarine, which had technical deficiencies compared to the E classes, served as the basis for the Allied command to deploy submarines in the Marmara Sea in the following period. In this study, the sinking of the battleship Mesudiye, which was anchored with an erroneous decision despite the objections of the ship’s commander and became vulnerable to both cannon fire and submarine attack, is examined in detail by making use of the B-11 Commander Lieutenant Norman Douglas Holbrook’s final report on the mission and Ottoman sources.