hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
MEVCÎ’NİN NAZMÜ’L-HABÎB FÎ-NUSHÜ’L-LEBÎB ADLI SAD-PEND MESNEVİSİ
MEVCÎ’NİN NAZMÜ’L-HABÎB FÎ-NUSHÜ’L-LEBÎB ADLI SAD-PEND MESNEVİSİ
Yazar: Alkan, Ahmet
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 15 [GÜZ 2021], 2021
Anahtar kelimeler: Mevcî,mesnevi,nasihat,Lokman Hekim,pend-nâme

Pend-nâmeler/nasihat-nâmeler Klasik Türk edebiyatında muhatabına doğruyu ve güzeli göstermeyi amaçlayan ahlakî nitelikli eserlerdir. Manzum ve mensur olarak kaleme alınabilen bu edebî ürünler Klasik Türk edebiyatının en yaygın türleri arasındadır. Pend-nâmeler arasında tanınmış bir kişinin vecizelerini ya da öğütlerini içeren eserlere de tesadüf edilmektedir. Lokman Hekim’in oğluna verdiği yüz nasihatı manzum veya mensur olarak kaleme alan pend-nâmeler bu eserlere örnektir. Bunlardan bir tanesi de 17. yy şairi Mevcî’ye aittir. Mevcî, Fars edebiyatında Lokman Hekim’in yüz nasihatını içeren bir mesneviyi Türkçeye nazmen çevirmiş ayrıca kendisi de yirmi beş öğüt eklemiştir. Aynı zamanda eserindeki öğütlere delil ve örnek göstermek maksadıyla ayet, hadis, Hz. Ali vecizeleri ve atasözlerini de kullanmış, böylece esere orijinal bir nitelik kazandırmıştır. Bu çalışmada Mevcî’nin hayatı hakkında bilgi verilmiş, Nazmü’l-Habîb Fi-Nushü’l-Lebîb adlı pend-nâme türündeki mesnevisi şekil, muhteva, dil-üslup yönünden incelenmiş ve mesnevinin transkripsiyonlu metni verilmiştir.

Pend-nâmeler/nasihat-nâmeler Klasik Türk edebiyatında muhatabına doğruyu ve güzeli göstermeyi amaçlayan ahlakî nitelikli eserlerdir. Manzum ve mensur olarak kaleme alınabilen bu edebî ürünler Klasik Türk edebiyatının en yaygın türleri arasındadır. Pend-nâmeler arasında tanınmış bir kişinin vecizelerini ya da öğütlerini içeren eserlere de tesadüf edilmektedir. Lokman Hekim’in oğluna verdiği yüz nasihatı manzum veya mensur olarak kaleme alan pend-nâmeler bu eserlere örnektir. Bunlardan bir tanesi de 17. yy şairi Mevcî’ye aittir. Mevcî, Fars edebiyatında Lokman Hekim’in yüz nasihatını içeren bir mesneviyi Türkçeye nazmen çevirmiş ayrıca kendisi de yirmi beş öğüt eklemiştir. Aynı zamanda eserindeki öğütlere delil ve örnek göstermek maksadıyla ayet, hadis, Hz. Ali vecizeleri ve atasözlerini de kullanmış, böylece esere orijinal bir nitelik kazandırmıştır. Bu çalışmada Mevcî’nin hayatı hakkında bilgi verilmiş, Nazmü’l-Habîb Fi-Nushü’l-Lebîb adlı pend-nâme türündeki mesnevisi şekil, muhteva, dil-üslup yönünden incelenmiş ve mesnevinin transkripsiyonlu metni verilmiştir.
İSKENDER FAHRETTİN SERTELLİ’NİN SUMER  KIZI ROMANINDA SÜMER VE ESKİ MISIR İNANÇLARI
İSKENDER FAHRETTİN SERTELLİ’NİN SUMER  KIZI ROMANINDA SÜMER VE ESKİ MISIR İNANÇLARI
Yazar: Karacar, Mahir
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 15 [GÜZ 2021], 2021
Anahtar kelimeler: Tarihî roman,İskender Fahrettin Sertelli,Sumer Kızı,Sümerler,Eski Mısır Uygarlığı.

Roman türleri arasında okuyucunun dikkatle takip ettiği türlerden biri de tarihî romanlardır. Türk edebiyatında bu türün başarılı örnekleri verilmiştir. Bu türde çok sayıda roman yazan İskender Fahrettin Sertelli adını kendinden sonraki döneme duyuramamıştır. Bu nedenle onun romanları daha çok kendi döneminde ve belli bir çevreye hitap edebilmiştir. Sumer Kızı romanında da tarihî bir konu seçen yazar tarihin en eski medeniyetlerini kuran Sümer ve Mısır tarihini ele almıştır. Romanda bu iki eski topluluk anlatılırken bu topluluklar hakkında geniş bilgiler verilerek okuyucu bu konu hakkında bilgilendirilmeye çalışılmıştır. Tarihî ve kültürel yönleri kadar inanışları ile de medeniyet tarihinde derin izler bırakan Sümer ve eski Mısır medeniyetleri romanda bu yönleri ile de sıklıkla anılmıştır. Bu çalışmada Sümer ve eski Mısır inanışlarının İskender Fahrettin Sertelli’nin Sumer Kızı romanına yansımaları incelenmeye çalışılmıştır. Romanda yer alan bu inanç ögeleri üzerinden romanın geneli ve yazarın roman anlayışı hakkında bir fikir edinilmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak yazarın tarih anlayışının romanlarının konusu ve üslubu üzerinde büyük bir etkiye sahip olduğu görülmüştür.

Roman türleri arasında okuyucunun dikkatle takip ettiği türlerden biri de tarihî romanlardır. Türk edebiyatında bu türün başarılı örnekleri verilmiştir. Bu türde çok sayıda roman yazan İskender Fahrettin Sertelli adını kendinden sonraki döneme duyuramamıştır. Bu nedenle onun romanları daha çok kendi döneminde ve belli bir çevreye hitap edebilmiştir. Sumer Kızı romanında da tarihî bir konu seçen yazar tarihin en eski medeniyetlerini kuran Sümer ve Mısır tarihini ele almıştır. Romanda bu iki eski topluluk anlatılırken bu topluluklar hakkında geniş bilgiler verilerek okuyucu bu konu hakkında bilgilendirilmeye çalışılmıştır. Tarihî ve kültürel yönleri kadar inanışları ile de medeniyet tarihinde derin izler bırakan Sümer ve eski Mısır medeniyetleri romanda bu yönleri ile de sıklıkla anılmıştır. Bu çalışmada Sümer ve eski Mısır inanışlarının İskender Fahrettin Sertelli’nin Sumer Kızı romanına yansımaları incelenmeye çalışılmıştır. Romanda yer alan bu inanç ögeleri üzerinden romanın geneli ve yazarın roman anlayışı hakkında bir fikir edinilmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak yazarın tarih anlayışının romanlarının konusu ve üslubu üzerinde büyük bir etkiye sahip olduğu görülmüştür.
ÖMER SEYFETTİN’İN “İLK NAMAZ” HİKÂYESİNDE ÇOCUK VE İNANÇ TASAVVURU
FAITH AND CHILD IN THE STORIES OF ÖMER SEYFETTİN
Yazar: Kaya, Ahmet İhsan; Kalgı, Mehmet Emin
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 15 [GÜZ 2021], 2021
Anahtar kelimeler: Psychology of Religion,Conceiving of Belief,Children,Ömer Seyfettin. ; Din Psikolojisi,İnanç Tasavvuru,Çocuk Edebiyatı,Ömer Seyfettin.

Birey ve toplum yaşamının şekillenmesinde etkili olan din/inanç aynı zamanda insanları duyuşsal yönden etkileyen en önemli unsurlardan biridir. Sosyolojik ve psikolojik birçok işlevi olan din, bireyin gelişim evrelerine göre farklılıklar gösterir. Gelişim evrelerinden duyuşsal yapı içinde yerini alan dini gelişim süreci, kendine has özelliklere sahiptir. Bebeklik döneminde her yönüyle ebeveyne bağlı olan birey, ilk çocukluk döneminde daha çok taklide dayalı davranışlarıyla antropomorfik tanrı tasavvuru sergiler. Realist çağ olarak ifade edilen son gelişim evresinde, tanrı tasavvuru yerini giderek sembolik ve somut anlayışa bırakır. Dinî duygu, dinî bilinç ve kavramlar anlam kazanmaya ve hayata geçmeye başlar. Bu araştırmada, Türk çocuk edebiyatının öncülerinden biri olan Ömer Seyfettin’in hikâyelerinde inanç/tanrı tasavvurunun çocuk eğitimi açısından incelenmesi amaçlanmaktadır. Nitel araştırma yöntemi kullanılan bu çalışmada veriler dokümantasyon tekniği ile elde edilmiştir. Verilerin analizi için içerik analizi tekniği kullanılmıştır.

Religion and belief are one of the most important factors affecting people in many aspects (cognitive, affective, behavioral, etc.), as well as having a strong influence on the shaping of individual and social life. Religion, which has many sociological and psychological functions, varies regarding to the developmental stages of the individual. The religious development process, taking its place in the affective structure, which is one of the developmental stages, has its own characteristics. In this study, it is aimed to examine the conception of belief /god in the stories of Ömer Seyfettin, one of the pioneers of Turkish children's literature, in terms of child education. In this study, in which qualitative research method was used, the data were obtained by the documentation technique. Content analysis technique was applied for the analysis of the data.
BİR ANLATIM TEKNİĞİNİN İHYÂSI: LÂ SONSUZLUK HECESİ ROMANINDA TASVİR
BİR ANLATIM TEKNİĞİNİN İHYÂSI: LÂ SONSUZLUK HECESİ ROMANINDA TASVİR
Yazar: Elgeren, Fatma Şükran
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 15 [GÜZ 2021], 2021
Anahtar kelimeler: Nazan Bekiroğlu,Lâ Sonsuzluk Hecesi,tasvir,anlatım tekniği.

Yazar ve akademisyen Nazan Bekiroğlu’nun Lâ Sonsuzluk Hecesi romanı, modern mesnevi olarak okunmaya müsait inşa ve muhtevasıyla dikkat çeken bir eserdir.  Yazarın Hz. Âdem ve Havva’nın, yani aslında bütün bir insanlığın hikâyesini anlatma çabası olan bu roman, ayetlerle sabit bir bilgiyi, bu bilginin sahihliğine halel getirmeden yeniden inşa edebilmek ve metafizik olarak nitelenebilecek bir âlemi mekân edinmek gibi birtakım zorluklara rağmen kaleme alınmıştır. Yazar, söz konusu zorlukların üstesinden gelebilmek için azami bir dikkat sarf etmiş ve eserinde çeşitli anlatım tekniklerini devreye sokarak bu hassas muhtevayı roman zeminine taşımaya çalışmıştır. Eserde yer verilen muhtelif anlatım tekniklerinden biri de tasvirdir. Çağdaş romanda -bazı istisnalar dışında- rağbetten düşen bu teknik, eserde oldukça farklı şekillerde kullanılarak yazarın anlatım imkânını genişletmeye yardımcı olmuştur. Bu çalışmada, romanda sıkça uygulamaya konan tasvir tekniğinin çeşitleri ve işlevleri üzerinde durulmuştur.

Yazar ve akademisyen Nazan Bekiroğlu’nun Lâ Sonsuzluk Hecesi romanı, modern mesnevi olarak okunmaya müsait inşa ve muhtevasıyla dikkat çeken bir eserdir.  Yazarın Hz. Âdem ve Havva’nın, yani aslında bütün bir insanlığın hikâyesini anlatma çabası olan bu roman, ayetlerle sabit bir bilgiyi, bu bilginin sahihliğine halel getirmeden yeniden inşa edebilmek ve metafizik olarak nitelenebilecek bir âlemi mekân edinmek gibi birtakım zorluklara rağmen kaleme alınmıştır. Yazar, söz konusu zorlukların üstesinden gelebilmek için azami bir dikkat sarf etmiş ve eserinde çeşitli anlatım tekniklerini devreye sokarak bu hassas muhtevayı roman zeminine taşımaya çalışmıştır. Eserde yer verilen muhtelif anlatım tekniklerinden biri de tasvirdir. Çağdaş romanda -bazı istisnalar dışında- rağbetten düşen bu teknik, eserde oldukça farklı şekillerde kullanılarak yazarın anlatım imkânını genişletmeye yardımcı olmuştur. Bu çalışmada, romanda sıkça uygulamaya konan tasvir tekniğinin çeşitleri ve işlevleri üzerinde durulmuştur.
MEHMET AKİF ERSOY VE HİKMETLİ ŞİİR
MEHMET AKİF ERSOY VE HİKMETLİ ŞİİR
Yazar: Karabulut, Mustafa
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. YÛNUS EMRE&#039;DEN MEHMED ÂKİF&#039;E ŞİİR ÖZEL SAYISI, 2021
Anahtar kelimeler: Mehmet Âkif Ersoy,Hikmetli Şiir,Kur’an-ı Kerim,Şuara Sûresi

Mehmet Âkif Ersoy, Türk edebiyatı tarihinin önemli isimlerinden biridir. Onun hayatı, şahsiyeti ve sanatı arasında yakınlık vardır. Âkif’e göre şiirin işlevi toplumu uyandırmak ve yönlendirmektir. O, milleti için sadece gözyaşı dökmekle kalmaz, kurtuluş çareleri de arar. Şair olup olmamak arasında tereddütlü bir yapı gösteren Âkif, şair olmanın zorluklarının farkındadır. O, şiirine “bir yığın söz” diyerek tevazu gösterir. Mehmet Âkif Ersoy’un şair ve şiir algısında Kur’an-ı Kerim’in özellikle de Şuara Sûresi’nin etkilerini görmek mümkündür. O, hakikatlerden kaçan, yalancılıktan başka sermayesi olmayan şairlerin milleti için bir musibet olduğunu söyler. Özellikle Allah korkusunu hissetmeyen şairlerin toplumu kötü etkileyeceğini ifade eder. Âkif’in poetikasında hikmetli şiirin önemli yeri vardır. Kur’an’da yalan söyleyen ve Allah’ın yolundan gitmeyen şairler eleştirilmektedir. Mehmet Âkif de sanatının merkezine Kur’an-ı Kerim’i alarak Allah’ın yolundan ayrılmamaya özen gösterir. O, bu vesileyle Kur’an’ın ve Hz. Muhammed’in benimsemediği şairlerden olmamaya çalışır. Bu makalede amaç, Mehmet Âkif Ersoy’un hikmetli şiir anlayışını ortaya koymaktır.

Mehmet Âkif Ersoy, Türk edebiyatı tarihinin önemli isimlerinden biridir. Onun hayatı, şahsiyeti ve sanatı arasında yakınlık vardır. Âkif’e göre şiirin işlevi toplumu uyandırmak ve yönlendirmektir. O, milleti için sadece gözyaşı dökmekle kalmaz, kurtuluş çareleri de arar. Şair olup olmamak arasında tereddütlü bir yapı gösteren Âkif, şair olmanın zorluklarının farkındadır. O, şiirine “bir yığın söz” diyerek tevazu gösterir. Mehmet Âkif Ersoy’un şair ve şiir algısında Kur’an-ı Kerim’in özellikle de Şuara Sûresi’nin etkilerini görmek mümkündür. O, hakikatlerden kaçan, yalancılıktan başka sermayesi olmayan şairlerin milleti için bir musibet olduğunu söyler. Özellikle Allah korkusunu hissetmeyen şairlerin toplumu kötü etkileyeceğini ifade eder. Âkif’in poetikasında hikmetli şiirin önemli yeri vardır. Kur’an’da yalan söyleyen ve Allah’ın yolundan gitmeyen şairler eleştirilmektedir. Mehmet Âkif de sanatının merkezine Kur’an-ı Kerim’i alarak Allah’ın yolundan ayrılmamaya özen gösterir. O, bu vesileyle Kur’an’ın ve Hz. Muhammed’in benimsemediği şairlerden olmamaya çalışır. Bu makalede amaç, Mehmet Âkif Ersoy’un hikmetli şiir anlayışını ortaya koymaktır.
“BİSÂTIM OL ŞEHE GİTDİ”: KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE HALI
“BİSÂTIM OL ŞEHE GİTDİ”: KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE HALI
Yazar: Karadeniz, Mustafa Uğur
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 15 [GÜZ 2021], 2021
Anahtar kelimeler: Halı,klasik Türk şiiri,estetik,resim,tasvir

Sahip olduğu tasarım, desen ve renklerin estetik değeri nedeniyle bir sanat eseri sayılan halı, ayrıca birçok sanat eserinin kompozisyonunda da yer almıştır. Resim ve minyatür gibi görsel sanatların kompozisyonunu tamamlamanın yanı sıra klasik Türk şiirinde de tabiat tasviri için önemli bir teşbih unsuru olmuştur. Klasik Türk şiirinin halı sanatı ile ilişkisi sadece metin tanıklığı düzleminde gelişmemiştir; bu sanatın formuna dair birçok niteliğin de şiirde mevcut olduğu görülür. Çalışmada halının sanat değeri ortaya konulmaya çalışıldıktan sonra onun Türk kültüründeki yaygınlığı ve diğer kültürlere etkisi üzerinde duruldu. Estetik bir unsur olarak halının, Türk kültüründe kazandığı özgün tasarım onu dünyada görsel sanatların önemli bir parçası kılmıştır. Bunlar resim sanatıyla örneklendikten sonra klasik Türk şiirinde halının bir imaj olarak karşılık bulduğu zeminlere odaklanılmıştır. Halının bu şiir evreninde kazandığı sembolik anlamların üzerinde durmanın yanı sıra halı ve şiir sanatlarının tasvir anlayışlarındaki ortaklıklara da dikkat çekilmiştir. Şairlerin halı ile oluşan güzelliği önemseyip ondaki estetik niteliklerle önce tabiatı eşleştirdikleri, sonrasında bütün bunları şiirsel imajlara büründürdükleri söylenebilir.

Sahip olduğu tasarım, desen ve renklerin estetik değeri nedeniyle bir sanat eseri sayılan halı, ayrıca birçok sanat eserinin kompozisyonunda da yer almıştır. Resim ve minyatür gibi görsel sanatların kompozisyonunu tamamlamanın yanı sıra klasik Türk şiirinde de tabiat tasviri için önemli bir teşbih unsuru olmuştur. Klasik Türk şiirinin halı sanatı ile ilişkisi sadece metin tanıklığı düzleminde gelişmemiştir; bu sanatın formuna dair birçok niteliğin de şiirde mevcut olduğu görülür. Çalışmada halının sanat değeri ortaya konulmaya çalışıldıktan sonra onun Türk kültüründeki yaygınlığı ve diğer kültürlere etkisi üzerinde duruldu. Estetik bir unsur olarak halının, Türk kültüründe kazandığı özgün tasarım onu dünyada görsel sanatların önemli bir parçası kılmıştır. Bunlar resim sanatıyla örneklendikten sonra klasik Türk şiirinde halının bir imaj olarak karşılık bulduğu zeminlere odaklanılmıştır. Halının bu şiir evreninde kazandığı sembolik anlamların üzerinde durmanın yanı sıra halı ve şiir sanatlarının tasvir anlayışlarındaki ortaklıklara da dikkat çekilmiştir. Şairlerin halı ile oluşan güzelliği önemseyip ondaki estetik niteliklerle önce tabiatı eşleştirdikleri, sonrasında bütün bunları şiirsel imajlara büründürdükleri söylenebilir.
DELİLİK Mİ? VELİLİK Mİ? MİR’ÂT-İ CÜNÛN’DAN YANSIYAN MİZAH
DELİLİK Mİ? VELİLİK Mİ? MİR’ÂT-İ CÜNÛN’DAN YANSIYAN MİZAH
Yazar: Tanç, Nilüfer
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 15 [GÜZ 2021], 2021
Anahtar kelimeler: Yenişehirli Avnî Bey,Mir’ât-i Cünûn,delilik,mizah,tasavvuf.

Mir’ât-i Cünûn, gelenekten beslenen klasik Türk edebiyatı eserlerinin, yerini Batı edebiyatı etkisinde gelişen yeni nazım ve nesir türlerine bırakmaya başladığı bir dönemde yazılır. Eseri tamamlayamadan vefat eden Yenişehirli Avnî Bey (1826/27-1883)  Mevlevi kültürüyle yetişmiş, yenileşme taraftarı bir şairdir. Bu bağlamda mesnevi nazım şekliyle kaleme alınmış olsa da Mir’ât-i Cünûn’un dış yapısıyla klasik mesnevilerden ayrıldığı ve yazarının dâhil ettiği hezel türüyle de birebir örtüşmediği görülür. Klasik tür tasnifinde mizahi eserler içinde yer almasına ve mizahi bir üslupla kaleme alınmasına rağmen bu mesnevinin hakikatte ciddiyetin kastedildiği bir edebî eser olduğu söylenebilir. Diğer taraftan mizahın da eğlendirmenin ötesinde eğitme, öğretme, gülünçleştirerek yıkıma uğratma vb. işlevleriyle ciddiyetten uzak olmadığı bilinmektedir. İnsanın neye nasıl ve neden güldüğünü açıklamak için ortaya atılan üstünlük, karşıtlık ve rahatlama gibi mizah kuramları da gülmenin ve mizahın ciddiyetle ilişkisini ortaya koyar. Bu çalışmada, akıl-cünun tezadının merkeze alındığı konusu itibarıyla da ironik bir metin olduğu düşünülen Mir’ât-i Cünûn’da mizah-ciddiyet; delilik-velilik; hezel-ironi ilişkisi bağlamında mizah kavramı araştırılacaktır.

Mir’ât-i Cünûn, gelenekten beslenen klasik Türk edebiyatı eserlerinin, yerini Batı edebiyatı etkisinde gelişen yeni nazım ve nesir türlerine bırakmaya başladığı bir dönemde yazılır. Eseri tamamlayamadan vefat eden Yenişehirli Avnî Bey (1826/27-1883)  Mevlevi kültürüyle yetişmiş, yenileşme taraftarı bir şairdir. Bu bağlamda mesnevi nazım şekliyle kaleme alınmış olsa da Mir’ât-i Cünûn’un dış yapısıyla klasik mesnevilerden ayrıldığı ve yazarının dâhil ettiği hezel türüyle de birebir örtüşmediği görülür. Klasik tür tasnifinde mizahi eserler içinde yer almasına ve mizahi bir üslupla kaleme alınmasına rağmen bu mesnevinin hakikatte ciddiyetin kastedildiği bir edebî eser olduğu söylenebilir. Diğer taraftan mizahın da eğlendirmenin ötesinde eğitme, öğretme, gülünçleştirerek yıkıma uğratma vb. işlevleriyle ciddiyetten uzak olmadığı bilinmektedir. İnsanın neye nasıl ve neden güldüğünü açıklamak için ortaya atılan üstünlük, karşıtlık ve rahatlama gibi mizah kuramları da gülmenin ve mizahın ciddiyetle ilişkisini ortaya koyar. Bu çalışmada, akıl-cünun tezadının merkeze alındığı konusu itibarıyla da ironik bir metin olduğu düşünülen Mir’ât-i Cünûn’da mizah-ciddiyet; delilik-velilik; hezel-ironi ilişkisi bağlamında mizah kavramı araştırılacaktır.
HEDİYYETÜ’L-MÜŞTÂK (HAK ÂŞIKLARINA REHBER LA’LÎ-ZÂDE ABDÜLBÂKÎ)
HEDİYYETÜ’L-MÜŞTÂK (A GUİDE FOR THE LOVERS OF TRUE LA’LÎZÂDE ABDÜLBÂKÎ)
Yazar: Sevimli, Erdem
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 15 [GÜZ 2021], 2021
Anahtar kelimeler: Hediyyetü'l-Müştâk,La'lîzâde Abdülbâkî,Melâmet,Melâmism ; Hediyyetü'l Müştâk,La'lizâde Abdülbâkî,Melâmet,Melâmîlik

Yayın değerlendirmesini yaptığımız çalışma, 18. yüzyıl Melâmî önderlerinden Sarı Abdulllah Efendi’nin (ö. 1660) Mslekü’l-Uşşâk adlı kasidesine torunu La’lîzâde Abdülbâkî’nin Hediyyetü’l-Müştâk adıyla yazdığı şerhi içermektedir. Bu kaside Bayramî-Melâmî ekolünden Sarı Abdullah’ın kaleminden çıktığı için Melâmîlik’le ilgili önemli bilgiler içermektedir. Hatta eser, Melâmîlik ile ilgili temel kaynaklardan biri olması yönüyle önemlidir. Eser, Lalizâde Abdülbâkî’nin edebî kişiliğini ve eserlerini içeren bir girişten sonra, kasidenin Türkçe tercümesi ve detaylı açıklamasını, son olarak da kasidenin transkripsiyonlu metnini içermektedir. Eserin; dinî-tasavvufî edebiyat ve tarih açısından Melâmî kültür ile konunun Kur’anî dayanaklarını içermes

The work we reviewed includes the commentary written for Meslekü’l-Uşşâk eulogy under the name Hediyyetü'l-Müştâk by La'lîzâde Abdülbâkî who was the grandson of Sarı Abdulllah Efendi (d. 1660), one of the Melâmî leaders of the 18th century. Since this eulogy was written by Sarı Abdullah from Bayramî-Melâmî ecole, it contains important information about Melâmîsm. In fact, the work is important in that it is one of the main sources about Melâmîsm. After an introduction that includes the literary personality and works of Lalizade Abdülbâkî, the work includes the Turkish translation and detailed explanation of the eulogy and finally the transcripted text of the eulogy. It is seen that the work made important contributions to the field because it contains the Quranic basis of the subject with the Melâmî culture in terms of religious-Sufi literature and history.
BÜZÜRCMİHR’İN ZAFERNAME’SİNİN TÜRKÇE BİR ŞERHİ: OSMAN RASİH’İN MÜKÂLEMÂT-I EDEBİYYE’Sİ
BÜZÜRCMİHR’İN ZAFERNAME’SİNİN TÜRKÇE BİR ŞERHİ: OSMAN RASİH’İN MÜKÂLEMÂT-I EDEBİYYE’Sİ
Yazar: Dandan, Ermiş
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 15 [GÜZ 2021], 2021
Anahtar kelimeler: Zafername,Büzürcmihr,Mükâlemât-ı Edebiyye,Mükâlemât-ı Edebiyye,Osman Rasih,şerh,tercüme

Türk Edebiyatı’nda zafernâme denildiği zaman akla “düşman ordusuna karşı elde edilen başarı neticesinde yazılan manzum veya mensur eserler” gelmektedir. Ancak İslamî Edebiyat geleneğinde Zafernâme ismiyle meşhur olan Farsça bir eser de bulunmaktadır. İran padişahlarından adaletiyle meşhur olan Nuşirevân’ın meşhur veziri Büzürcmihr tarafından kısa soru ve cevaplar şeklinde tertip edilen Zafername isimli eser, Nuşirevân’a adaleti sağlaması için gerekli tavsiyeleri içermektedir. Bu Zafernâme, diğer Müslüman topluluklarda olduğu gibi Türkler’de de büyük ilgiye mazhar olarak Türkçe’ye birçok defa tercüme edilmiştir. Şu ana kadar bu eserin Türkçe’deki 13 tercümesi bilinmekte idi. Ancak çalışmamızda değineceğimiz gibi yakın zamanda Zafername’nin Türkçe iki şerhi de tespit edilmiştir. Bunlardan biri 16. yüzyıl şairi Tâb’î’ye, diğeri de 19. yüzyıl yazarlarından Osman Râsih’e aittir. Çalışmamızda, Osman Râsih’in 39 soru ve cevaptan oluşan Mükâlemât-ı Edebiyye adlı Zafernâme şerhi ele alınacaktır. Bu bağlamda, öncelikle eserin yapısı ve muhtevası incelenerek şerh usulü ortaya konulacak, ardından da eserin geniş özeti ve tam metni sunulacaktır.

Türk Edebiyatı’nda zafernâme denildiği zaman akla “düşman ordusuna karşı elde edilen başarı neticesinde yazılan manzum veya mensur eserler” gelmektedir. Ancak İslamî Edebiyat geleneğinde Zafernâme ismiyle meşhur olan Farsça bir eser de bulunmaktadır. İran padişahlarından adaletiyle meşhur olan Nuşirevân’ın meşhur veziri Büzürcmihr tarafından kısa soru ve cevaplar şeklinde tertip edilen Zafername isimli eser, Nuşirevân’a adaleti sağlaması için gerekli tavsiyeleri içermektedir. Bu Zafernâme, diğer Müslüman topluluklarda olduğu gibi Türkler’de de büyük ilgiye mazhar olarak Türkçe’ye birçok defa tercüme edilmiştir. Şu ana kadar bu eserin Türkçe’deki 13 tercümesi bilinmekte idi. Ancak çalışmamızda değineceğimiz gibi yakın zamanda Zafername’nin Türkçe iki şerhi de tespit edilmiştir. Bunlardan biri 16. yüzyıl şairi Tâb’î’ye, diğeri de 19. yüzyıl yazarlarından Osman Râsih’e aittir. Çalışmamızda, Osman Râsih’in 39 soru ve cevaptan oluşan Mükâlemât-ı Edebiyye adlı Zafernâme şerhi ele alınacaktır. Bu bağlamda, öncelikle eserin yapısı ve muhtevası incelenerek şerh usulü ortaya konulacak, ardından da eserin geniş özeti ve tam metni sunulacaktır.