Küresel Okuryazarlık Ölçeği’nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Küresel Okuryazarlık Ölçeği’nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Yazar: Bulut, Birol; Öksüzoğlu, Muhammet Kürşat
Dergi: İnönü University Journal of the Faculty of Education, Vol. 24 No. 1, 2023
Anahtar kelimeler: küresel okuryazarlık,öğretmen adayları,ölçek geliştirme,geçerlik,güvenirlik

Bu araştırmada, öğretmen adaylarının küresel okuryazarlık düzeylerini belirlemeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmek amaçlanmıştır. Araştırmanın verileri, 2021-2022 eğitim öğretim yılında Türkiye’deki 11 farklı üniversitenin eğitim fakültelerinde öğrenim gören öğretmen adaylarından toplanmıştır. Ölçeğin Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) 528, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) 512 ve test-tekrar test uygulaması 101 öğretmen adayından oluşan ve birbiriyle kesişmeyen farklı örneklemler üzerinde gerçekleştirilmiştir. AFA sonucunda toplam varyansın %68.03’ünü açıklayan 21 madde ve 3 faktörden oluşan bir yapı elde edilmiştir. Bu faktörler; “Küresel Tutum”, “Küresel Katılım” ve “Küresel Farkındalık” olarak adlandırılmıştır. AFA sonucunda ortaya çıkan yapı birinci düzey DFA (X2=485.221, sd=183, X2/sd= 2.651, GFI=.92, AGFI=.90, CFI=.97, NFI=.95, RFI=.94, IFI=.97, RMSEA=.057, SRMR=.057) ve ikinci düzey DFA’yla (X2=523.382, sd=185, X2/sd= 2.829, GFI=.92, AGFI=.89, CFI=.96, NFI=.94, RFI=.94, IFI=.96, RMSEA=.060, SRMR=.088) doğrulanmıştır. Ölçeğin güvenirliğini belirlemek için Cronbach’s alpha iç tutarlılık katsayısı hesaplanmış ve ölçeğin geneli ve tüm alt boyutlarının Cronbach’s alpha iç tutarlılık katsayılarının .77 ile .95 arasında değiştiği görülmüştür. Ayrıca 101 öğretmen adayı üzerinde dört hafta arayla iki uygulama gerçekleştirilmiş ve ölçeğin kararlılık düzeyinin (.84) yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bunlara ek olarak madde analizi sonucunda madde-toplam korelasyon katsayılarının (.435 ile .679) kabul edilebilir düzeyde olduğu ve %27'lik alt ve üst grupların madde ortalama puanları arasındaki farkların anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları, 21 madde ve 3 faktörden oluşan Küresel Okuryazarlık Ölçeği’nin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.

Bu araştırmada, öğretmen adaylarının küresel okuryazarlık düzeylerini belirlemeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmek amaçlanmıştır. Araştırmanın verileri, 2021-2022 eğitim öğretim yılında Türkiye’deki 11 farklı üniversitenin eğitim fakültelerinde öğrenim gören öğretmen adaylarından toplanmıştır. Ölçeğin Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) 528, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) 512 ve test-tekrar test uygulaması 101 öğretmen adayından oluşan ve birbiriyle kesişmeyen farklı örneklemler üzerinde gerçekleştirilmiştir. AFA sonucunda toplam varyansın %68.03’ünü açıklayan 21 madde ve 3 faktörden oluşan bir yapı elde edilmiştir. Bu faktörler; “Küresel Tutum”, “Küresel Katılım” ve “Küresel Farkındalık” olarak adlandırılmıştır. AFA sonucunda ortaya çıkan yapı birinci düzey DFA (X2=485.221, sd=183, X2/sd= 2.651, GFI=.92, AGFI=.90, CFI=.97, NFI=.95, RFI=.94, IFI=.97, RMSEA=.057, SRMR=.057) ve ikinci düzey DFA’yla (X2=523.382, sd=185, X2/sd= 2.829, GFI=.92, AGFI=.89, CFI=.96, NFI=.94, RFI=.94, IFI=.96, RMSEA=.060, SRMR=.088) doğrulanmıştır. Ölçeğin güvenirliğini belirlemek için Cronbach’s alpha iç tutarlılık katsayısı hesaplanmış ve ölçeğin geneli ve tüm alt boyutlarının Cronbach’s alpha iç tutarlılık katsayılarının .77 ile .95 arasında değiştiği görülmüştür. Ayrıca 101 öğretmen adayı üzerinde dört hafta arayla iki uygulama gerçekleştirilmiş ve ölçeğin kararlılık düzeyinin (.84) yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bunlara ek olarak madde analizi sonucunda madde-toplam korelasyon katsayılarının (.435 ile .679) kabul edilebilir düzeyde olduğu ve %27'lik alt ve üst grupların madde ortalama puanları arasındaki farkların anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları, 21 madde ve 3 faktörden oluşan Küresel Okuryazarlık Ölçeği’nin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.