Sulhî’nin Manzum Hac Menâzilnâmesi
Sulhi's Poetic Pilgrimage Menâzilnâme
Yazar: Donuk, Suat
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 18 No. 18, 0
Anahtar kelimeler: Sulhî,menâzilnâme,mesnevi,hac ; Sulhî,menâzilnâme,masnavi,pilgrimage

Osmanlı Devleti, İslam’ın şartlarından biri olan haccın  gerçekleştirilmesi için kervanlar düzmüş, seyahat güzergâhları  belirlemiştir. Kimi Osmanlı aydınları hac yolculuğu  izlenimlerini, kimileri de hac ibadeti veya menzilleri  hakkında malumatı bir esere dönüştürmüştür. Hac seyahati  güzergâhında yer alan menzilleri anlatan eserlere  menâzilnâme adı verilir. Türk edebiyatına mensup pek çok  menâzilnâme vardır. Bunlardan biri Sulhî mahlaslı bir  sanatçıya aittir. Biyografik kaynaklarımız 1070 Safer’inde   Ekim-Kasım 1659  vefat eden Kâsımzâde Salih Mehmed  Efendi adlı kadı-müderrisin Sulhî mahlasıyla şiirler  yazdığını bildirmektedir. Fakat ilgili menâzilnâmenin  Kâsımzâde’ye aidiyetini teyit edecek bir bilgi mevcut  değildir. 68 beyitten ibaret eser mesnevi şekliyle yazılmıştır.  Mukaddime mahiyetindeki bölümlerinin olmaması ve  İstanbul-Hicaz güzergâhının sadece Şam-Hicaz etabını  kapsaması nedeniyle eksik olduğu izlenimi vermektedir.  Aruz ve kafiye-redif kusuru barındırmamasından usta bir  şair tarafından yazıldığı anlaşılmaktadır. Hacca gideceklere  uğrayacakları yerler hakkında bilgi vermek maksadıyla  yazıldığı için sade ve anlaşılır bir dil ve üslûba sahiptir.  Deyim ve edebî sanatlar itibariyle kuru olan eser az sayıda  Türkçe arkaik kelime ve ek ihtiva etmektedir. Bu makalede  Sulhî’nin manzum hac menâzilnâmesi tanıtılacak, eserin  şekil ile muhteva incelemesi neticesinde tespit edilen  hususlar paylaşılacak ve mevcut iki yazma nüshasının  mukayesesiyle tesis edilen tenkitli metni ilim âlemine  takdim edilecektir.

Ottoman Empire made the camel trains up in order to  pilgrimage which is one of Islam's five pillars, and  determined the travel direction. Some of Ottoman  highbrowed people transformed their impressions about the  pilgrim's journey into a work and some of them  transformed the knowledge about the worship of  pilgrimage or the ranges into a work. The works which  narrate the ranges at the direction of pilgrimage are named  as "menâzilnâme". There are many menâzilnâmes  connected with Turkish literature. One of them belongs to  an artist with the nickname, Sulhi. Our biographic  resources informs that a muslim judge-mudarris with the  name "Kâsımzâde Salih Mehmed Efendi" who died in  Safer 1070  October-November 1659  campaign wrote  poetries with the nickname, Sulhî. However, there isn't  knowledge which will confirm the relevant menâzilnâme's  belongingness to Kâsımzâde. The work which consists of  68 couplets was written as a masnavi. It gives the  impression of not being enough as there aren't the sections  in the property of introduction and as it includes only  Sam-Hejaz stage of Istanbul-Hejaz direction. It is  understood that it was written by a skillful poet as it  doesn't include the prosody and rime-repeated voice faults.  As it was written in order to inform those who will  pilgrimage about the places that they will visit, it has got  a plain and understandable language and wording. This  work which has weaknesses in terms of idioms and literary  arts involves a few Turkish archaic words and accretion.  Sulhi's poetic pilgrimage menâzilnâme will be introduced  in this article, the points which are determined as a result  of the form and content review for the work will be shared  and the commented text which is done with the comparison  of two current manuscript copies will be presented to the  science world.