hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
HASAN-I SABBÂH VE HAŞÎŞÎLER
HASAN-I SABBÂH VE HAŞÎŞÎLER
Yazar: Lockhart, Laurence; Tülücü (çev.), Süleyman
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 26, 2010
Anahtar kelimeler: Hasan-ı Sabbâh, Alamût Kalesi, Haşîşîler, Fidâ’îler, İsmâ‘îliyye

ran birçok vesilelerle dikkate değer dinsel ilkelere aykırı düşüncelere önayak olan kimseleri (heresiarchs) ortaya çıkardı, bunlardan birkaçı, bu ülke sınırlarının çok ötesine uzanan bir etki icra etti. Bu kimselerin en tanınmışlarından biri, İsmâ‘îlî propagandacısı ve kurucusu ve Haşîşîler (the Assassins)’in ilk Büyük Üstadı Hasan-ı Sabbâh’tır. Hasan M. 1052 veya 1053 yılında Kum’da doğdu. Rey’de ve orada öğrenim gördü. 1076-77’de Mısır’a gönderildi. 1090’da Deylemân’da Rûdbâr Vadisindeki Alamût Kalesini ele geçirdi. Aynı zamanda o, burada bir devlet kurdu ve görüşlerini yaymak için propaganda faaliyetlerine girişti. Kurmuş olduğu Haşîşîler ve Fidâ’îler (Fedâîler) teşkilâtı ile etrafa dehşet saçtı. Bu devlete 1257 yılında Moğollar tarafından son verildi. Tarafımızdan Türkçeye tercüme edilen bu yazı, Hasan-ı Sabbâh’ın hayatını, Alamût Kalesi’ni ele geçirmesini ve bu bölgede ve Horasan’da kendi görüşlerini yaymak için yaptığı propaganda faaliyetlerini ele almaktadır.

ran birçok vesilelerle dikkate değer dinsel ilkelere aykırı düşüncelere önayak olan kimseleri (heresiarchs) ortaya çıkardı, bunlardan birkaçı, bu ülke sınırlarının çok ötesine uzanan bir etki icra etti. Bu kimselerin en tanınmışlarından biri, İsmâ‘îlî propagandacısı ve kurucusu ve Haşîşîler (the Assassins)’in ilk Büyük Üstadı Hasan-ı Sabbâh’tır. Hasan M. 1052 veya 1053 yılında Kum’da doğdu. Rey’de ve orada öğrenim gördü. 1076-77’de Mısır’a gönderildi. 1090’da Deylemân’da Rûdbâr Vadisindeki Alamût Kalesini ele geçirdi. Aynı zamanda o, burada bir devlet kurdu ve görüşlerini yaymak için propaganda faaliyetlerine girişti. Kurmuş olduğu Haşîşîler ve Fidâ’îler (Fedâîler) teşkilâtı ile etrafa dehşet saçtı. Bu devlete 1257 yılında Moğollar tarafından son verildi. Tarafımızdan Türkçeye tercüme edilen bu yazı, Hasan-ı Sabbâh’ın hayatını, Alamût Kalesi’ni ele geçirmesini ve bu bölgede ve Horasan’da kendi görüşlerini yaymak için yaptığı propaganda faaliyetlerini ele almaktadır.
DİNÎ VE TIBBÎ AÇIDAN SÜNNET
DİNÎ VE TIBBÎ AÇIDAN SÜNNET
Yazar: Kadıoğlu, Hakan Hadi; Aydın, İbrahim Hakkı; Bekiryazıcı, Eyüp
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 25, 2010
Anahtar kelimeler: Deri, Hitan, Kültür, Sünnet

“Sünnet” kelimesiyle İslam Peygamberi Hz. Muhammed’in yaptığı bütün söz ve eylemleri kast edilmesinin yanında, erkeklik organının ucundaki derinin kesilmesi anlamını da ifade etmek için de dilimizde aynı kelime kullanılmaktadır. Bununla İslam Peygamberi Hz. Muhammed’in yaptığı uygulama kast edilmektedir. Bu uygulamaya pek çok dinde yer verildiği gibi çok farklı milletlerin kültüründe de karşımıza çıkmaktadır. Günümüzdeki uygulamayı daha çok Yahudi ve İslam dinindeki algılanışı şekillendirmiştir. Sünnetin dinsel anlamının yanı sıra tıbbi açıdan taşıdığı önem eski tarihlerden günümüze kadar çeşitli yönlerden ele alınmasını gerekli kılmıştır. Bu yazıda özellikle erkeklerde uygulanan sünnet, tarihi, dini ve güncel yönleriyle irdelenecektir.

“Sünnet” kelimesiyle İslam Peygamberi Hz. Muhammed’in yaptığı bütün söz ve eylemleri kast edilmesinin yanında, erkeklik organının ucundaki derinin kesilmesi anlamını da ifade etmek için de dilimizde aynı kelime kullanılmaktadır. Bununla İslam Peygamberi Hz. Muhammed’in yaptığı uygulama kast edilmektedir. Bu uygulamaya pek çok dinde yer verildiği gibi çok farklı milletlerin kültüründe de karşımıza çıkmaktadır. Günümüzdeki uygulamayı daha çok Yahudi ve İslam dinindeki algılanışı şekillendirmiştir. Sünnetin dinsel anlamının yanı sıra tıbbi açıdan taşıdığı önem eski tarihlerden günümüze kadar çeşitli yönlerden ele alınmasını gerekli kılmıştır. Bu yazıda özellikle erkeklerde uygulanan sünnet, tarihi, dini ve güncel yönleriyle irdelenecektir.
KADER KONUSU İLE İLGİLİ BİR HADÎSE DÂİR BÂZI KELÂMÎ YORUMLAR
KADER KONUSU İLE İLGİLİ BİR HADÎSE DÂİR BÂZI KELÂMÎ YORUMLAR
Yazar: Yıldırım, Arif
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 25, 2010
Anahtar kelimeler: Kader, Cebir, Amel, Kader, Faaliyet, Tefsir, Kelam, Said, Şaki

İslâm, tabîatın, tabîat da İslâm’ın ölçülerine uygundur. Uygunluğu sağlayan ontolojik ve teşrîî yasaların genel adı kaderdir. Ancak, kâinatın düzenini sağlama aracı olan kader, bâzen ölçüsüzlüğe ve düzensizliğe sebep olacak derecede yanlış veya eksik anlaşılabilmiştir. Makalede bu yanlış anlamanın görüldüğü bir hadîs örnek alınmış ve kaderin, gerçek anlamına uygun düşecek şekilde yorum denemeleri sunulmuştur.

İslâm, tabîatın, tabîat da İslâm’ın ölçülerine uygundur. Uygunluğu sağlayan ontolojik ve teşrîî yasaların genel adı kaderdir. Ancak, kâinatın düzenini sağlama aracı olan kader, bâzen ölçüsüzlüğe ve düzensizliğe sebep olacak derecede yanlış veya eksik anlaşılabilmiştir. Makalede bu yanlış anlamanın görüldüğü bir hadîs örnek alınmış ve kaderin, gerçek anlamına uygun düşecek şekilde yorum denemeleri sunulmuştur.
AHBÂR VE RUHBÂN (Kur’ân’ın Din Adamlarına Yönelik Eleştirisinin İkili Örneği)
AHBÂR VE RUHBÂN (Kur’ân’ın Din Adamlarına Yönelik Eleştirisinin İkili Örneği)
Yazar: Atalay, Orhan
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 25, 2010
Anahtar kelimeler: Ahbâr, Ruhbân, Din Bilginleri

Anlaşılması ve uygulanması için özel bir eğitim-öğretim gerektiren her disiplin gibi, öğrenilmesi, anlaşılması, uygulanması ve diğerlerine aktarılması için dinler de kurumsal olarak eğitim-öğretime ihtiyaç duyarlar. Bu kurumlardan gerekli bilgi ve birikime sahip olup da buna dair yasal yetki alanlara genel olarak ‘din bilgini’ unvanı verilir. Onlar yüklendikleri sorumlulukları gereği kendi cemaatlerine dinî öğretmenlik, rehberlik ve danışmanlık yaparlar. Ne var ki, çoğu zaman din bilginleri kendi dinlerinin yozlaşmasında da öncül bir rol oynarlar. Bu araştırmada özellikle Yahudi ve Hıristiyan din adamlarını temsil eden ‘ahbâr ve ruhban’ ikilisini inceleyeceğiz

Anlaşılması ve uygulanması için özel bir eğitim-öğretim gerektiren her disiplin gibi, öğrenilmesi, anlaşılması, uygulanması ve diğerlerine aktarılması için dinler de kurumsal olarak eğitim-öğretime ihtiyaç duyarlar. Bu kurumlardan gerekli bilgi ve birikime sahip olup da buna dair yasal yetki alanlara genel olarak ‘din bilgini’ unvanı verilir. Onlar yüklendikleri sorumlulukları gereği kendi cemaatlerine dinî öğretmenlik, rehberlik ve danışmanlık yaparlar. Ne var ki, çoğu zaman din bilginleri kendi dinlerinin yozlaşmasında da öncül bir rol oynarlar. Bu araştırmada özellikle Yahudi ve Hıristiyan din adamlarını temsil eden ‘ahbâr ve ruhban’ ikilisini inceleyeceğiz
KUR’ÂN-I KERÎM’DE ALLAH’A MÜŞÂKELE YOLUYLA İSNAD EDİLEN İFADELERİN DEĞERLENDİRİLMESİ
KUR’ÂN-I KERÎM’DE ALLAH’A MÜŞÂKELE YOLUYLA İSNAD EDİLEN İFADELERİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Yazar: Güllüce, Veysel
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 25, 2010
Anahtar kelimeler: Müşâkele, Mekr, Keyd, Hud’a, İstihza, Suhriyye, Nisyan

Kur’ân-ı Kerîm’de, inkârcıların din aleyhindeki eylemlerine karşın, daha çok müşâkele yoluyla Allah’a nispet edilerek kullanılmış olan mekr, keyd, istihza, suhriyye ve nisyân ifadeleri, edebî sanatlar hakkında bilgi sahibi olmayan bazı kimseler tarafından yanlış yorumlanabildiği gibi, bazı kötü niyetli kimseler tarafından da Kur’ân’a gölge düşürmede malzeme olarak kullanılmıştır. Keza, hile ve tuzak manalarını çağrıştıran mekr ve keyd ifadelerinde olduğu gibi, bazı kelimeler anlam daralmasından dolayı günümüzde yanlış çağrışımlara neden olabilmektedir.

Kur’ân-ı Kerîm’de, inkârcıların din aleyhindeki eylemlerine karşın, daha çok müşâkele yoluyla Allah’a nispet edilerek kullanılmış olan mekr, keyd, istihza, suhriyye ve nisyân ifadeleri, edebî sanatlar hakkında bilgi sahibi olmayan bazı kimseler tarafından yanlış yorumlanabildiği gibi, bazı kötü niyetli kimseler tarafından da Kur’ân’a gölge düşürmede malzeme olarak kullanılmıştır. Keza, hile ve tuzak manalarını çağrıştıran mekr ve keyd ifadelerinde olduğu gibi, bazı kelimeler anlam daralmasından dolayı günümüzde yanlış çağrışımlara neden olabilmektedir.
TARİH BOYUNCA KUR'ÂN'DAN YAPILAN İNTİHALLER; ESKİ VE ÇAĞIMIZDAKİ YALANCI MÜSEYLİME ARASINDA BİR KARŞILAŞTIRMA
TARİH BOYUNCA KUR'ÂN'DAN YAPILAN İNTİHALLER; ESKİ VE ÇAĞIMIZDAKİ YALANCI MÜSEYLİME ARASINDA BİR KARŞILAŞTIRMA
Yazar: Çelik, Ahmet
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 25, 2010
Anahtar kelimeler: İntihal, Tahaddî (meydan okuma), Müseylime, Behaiyye, el-Furkanu'l-Hak, Nübüvvet

Biz bu makalede öncelikle Kur'an'ın yeryüzüne nüzulünden günümüze kadar kendisinden yapılmaya çalışılan intihalleri ele alacağız. Daha sonra Hz. Peygamber döneminde nübüvvet iddia eden Müseylimetu'lKezzab'ın üslubu ile, yeni bir kitap telif eden ve Müslümanları Kur'ân'dan uzaklaştırmak için Allah tarafından vahiy olduğu ileri sürülen "el-Furkânu'lhak" adlı kitabın üslubu arasında bir kıyaslama yapmaya çalışılacağız. Ayrıca sapık ve yıkıcı Bahaiyye ile, el-Furkânu'l-Hak adlı eserin ortak noktaları ve bir de ifadelerini oluştururken Kur'ân'dan hangi ölçülerde intihal yaptıkları üzerinde duracağız.

Biz bu makalede öncelikle Kur'an'ın yeryüzüne nüzulünden günümüze kadar kendisinden yapılmaya çalışılan intihalleri ele alacağız. Daha sonra Hz. Peygamber döneminde nübüvvet iddia eden Müseylimetu'lKezzab'ın üslubu ile, yeni bir kitap telif eden ve Müslümanları Kur'ân'dan uzaklaştırmak için Allah tarafından vahiy olduğu ileri sürülen "el-Furkânu'lhak" adlı kitabın üslubu arasında bir kıyaslama yapmaya çalışılacağız. Ayrıca sapık ve yıkıcı Bahaiyye ile, el-Furkânu'l-Hak adlı eserin ortak noktaları ve bir de ifadelerini oluştururken Kur'ân'dan hangi ölçülerde intihal yaptıkları üzerinde duracağız.
KİŞİLİĞİN OLUŞUMUNDA FITRAT VE SOSYAL ÇEVRENİN ETKİSİ (İsra, 17/84. Ayeti Ekseninde)
KİŞİLİĞİN OLUŞUMUNDA FITRAT VE SOSYAL ÇEVRENİN ETKİSİ (İsra, 17/84. Ayeti Ekseninde)
Yazar: Bilgiz, Musa
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 25, 2010
Anahtar kelimeler: Davranış, kişilik, karakter, mizaç, din, hayat tarzı

Kur’an’ın mucize oluşunun delillerinden biri de, O’nun az kelimeyle çok anlam ifade etmesidir. Bu çalışmada İsra, 17/84. ayetinin anlamı hakkında bilgi vermeye çalışacağız. Söz konusu ayette yer alan ‘şakile’ kelimesi de çok anlamlıdır. Bu kelime, insanın psiko-sosyal yapısı hakkında bir takım gerçekleri ifade etmektedir. Bu gerçekler, insanın hem yaratılıştan getirdiği ve hem de sonradan kazandığı müspet veya menfi değer yargılarıyla kişiliğini oluşturduğu hususudur.

Kur’an’ın mucize oluşunun delillerinden biri de, O’nun az kelimeyle çok anlam ifade etmesidir. Bu çalışmada İsra, 17/84. ayetinin anlamı hakkında bilgi vermeye çalışacağız. Söz konusu ayette yer alan ‘şakile’ kelimesi de çok anlamlıdır. Bu kelime, insanın psiko-sosyal yapısı hakkında bir takım gerçekleri ifade etmektedir. Bu gerçekler, insanın hem yaratılıştan getirdiği ve hem de sonradan kazandığı müspet veya menfi değer yargılarıyla kişiliğini oluşturduğu hususudur.
TAFTÂZÂNÎ (H.722-792/M.1322-1390)’NİN ESERLERİ
TAFTÂZÂNÎ (H.722-792/M.1322-1390)’NİN ESERLERİ
Yazar: Kumbasar, H. Murat
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 25, 2010
Anahtar kelimeler: Taftâzânî, bilgin, medrese, Osmanlı, eserler

Taftâzânî, başta Arap Dili ve Edebiyatı olmak üzere Kelâm, Tefsir, Hadis, Fıkıh Usûlü ve Fıkıh sahalarında birçok eser vermiş bir bilgindir. Eserleri1  yüzyıllarca Osmanlı Medreselerinde el kitabı olarak okutulmuştur. Ancak, Taftâzânî’nin vermiş olduğu bu eserler, klâsik kaynaklarımızda derli toplu olarak tanıtılmamaktadır. İşte bu çalışma, Taftâzânî’nin eserlerinin bilim dünyasına tanıtılmasını amaçlamaktadır

Taftâzânî, başta Arap Dili ve Edebiyatı olmak üzere Kelâm, Tefsir, Hadis, Fıkıh Usûlü ve Fıkıh sahalarında birçok eser vermiş bir bilgindir. Eserleri1  yüzyıllarca Osmanlı Medreselerinde el kitabı olarak okutulmuştur. Ancak, Taftâzânî’nin vermiş olduğu bu eserler, klâsik kaynaklarımızda derli toplu olarak tanıtılmamaktadır. İşte bu çalışma, Taftâzânî’nin eserlerinin bilim dünyasına tanıtılmasını amaçlamaktadır
XIX. VE XX. YÜZYIL SİYASÎ VE SOSYAL OLAYLARININ GÜNEY AZERBAYCAN EDEBİYATINA YANSIMASI
XIX. VE XX. YÜZYIL SİYASÎ VE SOSYAL OLAYLARININ GÜNEY AZERBAYCAN EDEBİYATINA YANSIMASI
Yazar: Kafkasyalı, Ali
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 25, 2010
Anahtar kelimeler: Güney Azerbaycan, Güney Azerbaycan Edebiyatı, İran Türkleri, şair, şiir

Güney Azerbaycan’ın son iki yüzyıllık tarihi onun bütün tarihinin   hülasası sayılabilir. Çünkü bu dönemde meydana gelen olaylar, yüzyıllardan   beri bu bölgede birikip duran meselelerin tezahürüdür. Tabiîdir ki, bu zaman   diliminde vuku bulan siyasî ve sosyal olaylar, Güney Azerbaycan Türkünün,   başta edebiyatı olmak üzere, tarihini ve kültürünü derinden etkileyerek büyük   izler bırakmıştır. Bu siyasî ve sosyal olayların tamamı, Güney Azerbaycan   edebiyatı ürünlerine yansımıştır

Güney Azerbaycan’ın son iki yüzyıllık tarihi onun bütün tarihinin   hülasası sayılabilir. Çünkü bu dönemde meydana gelen olaylar, yüzyıllardan   beri bu bölgede birikip duran meselelerin tezahürüdür. Tabiîdir ki, bu zaman   diliminde vuku bulan siyasî ve sosyal olaylar, Güney Azerbaycan Türkünün,   başta edebiyatı olmak üzere, tarihini ve kültürünü derinden etkileyerek büyük   izler bırakmıştır. Bu siyasî ve sosyal olayların tamamı, Güney Azerbaycan   edebiyatı ürünlerine yansımıştır
KUR’AN’DA ZİKİR KAVRAMININ ANLAM ALANI
KUR’AN’DA ZİKİR KAVRAMININ ANLAM ALANI
Yazar: Bilgiz, Musa
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 25, 2010
Anahtar kelimeler: Kur’an, zikir, zikrullah, zikir ehli, tezekkür

Bu makale, Kur’an’ın temel kavram ve konularından biri olan zikir kavramını ele almaktadır. Zaman içerisinde bu kavramın anlamı, yeterli tasavvuf kültürüne sahip olmayan ve onların etkisinde kalanlar tarafından daraltılarak kullanılmaktadır. Oysa zikir kavramının, Kur’an’da oldukça geniş bir anlam sahası mevcuttur. Bu çalışmada “Zikir” ve “zikrullah” kavramlarının, sadece dil veya kalple Allah’ı hatırlamak veya bazı ifadeleri belirli sayılarda söylemek olmadığını temellendirmeğe çalıştık. Sonuçta Kur’an’ın, ilahî mesajları zikir olarak nitelendirdiğini gördük. Bir çok ayette Kur’an, hem ismini ve hem de muhtevasını zikir, hatta en büyük zikir olarak belirtmektedir. Kur’an, Allah’ı gereği gibi hatırlamaya ve hatırlatmaya, O’na hakkıyla ibadet etmeye vesile olan bütün söz ve eylemlerimizi zikir olarak değerlendirmektedir.

Bu makale, Kur’an’ın temel kavram ve konularından biri olan zikir kavramını ele almaktadır. Zaman içerisinde bu kavramın anlamı, yeterli tasavvuf kültürüne sahip olmayan ve onların etkisinde kalanlar tarafından daraltılarak kullanılmaktadır. Oysa zikir kavramının, Kur’an’da oldukça geniş bir anlam sahası mevcuttur. Bu çalışmada “Zikir” ve “zikrullah” kavramlarının, sadece dil veya kalple Allah’ı hatırlamak veya bazı ifadeleri belirli sayılarda söylemek olmadığını temellendirmeğe çalıştık. Sonuçta Kur’an’ın, ilahî mesajları zikir olarak nitelendirdiğini gördük. Bir çok ayette Kur’an, hem ismini ve hem de muhtevasını zikir, hatta en büyük zikir olarak belirtmektedir. Kur’an, Allah’ı gereği gibi hatırlamaya ve hatırlatmaya, O’na hakkıyla ibadet etmeye vesile olan bütün söz ve eylemlerimizi zikir olarak değerlendirmektedir.
Sâmî Dilleri Tarihi
Sâmî Dilleri Tarihi
Yazar: Tülücü, Süleyman
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 25, 2010
Anahtar kelimeler: Gotthelf Bergsträsser,Prof. Dr. Hulûsi Kılıç,Eyyüp Tanrıverdi ; Sâmî,Dilleri,Tarihi

Aşağıda tanıtacağımız eser, tanınmış Alman şarkiyatçılarından Gotthelf Bergsträsser [(1886-1933), 1911’de Leipzig’de doktorasını tamamladı. Türkiye, Suriye, Mısır ve Filistin’de bulundu. Bergsträsser, genç sayılabilecek bir yaşta vefat etmesine rağmen İslâmî ilimler, Sâmî dilleri, Arap dili ve lehçeleri, İbranî dili ve Türk dili gibi alanlarda birçok eser ve makale yazmış, konferanslar vermiştir. Çalışmaları özellikle Sâmî dilleri, Arap ilim tarihi, Kur’ân kıraatleri alanında yoğunlaşmış, Sâmî dilleri ve İbranî grameri alanında ün yapmıştır. Hayatı ve eserleri hakkında bk. Necîb el-‘Akîkî, el-Müsteşrikūn, 3. baskı, Kahire 1965, II, 747-748; Hayrüddîn ez-Ziriklî, elA‘lâm, nşr. Züheyr Fethullâh, 8. baskı, Beyrut 1989, II, 143-144; Yahyâ Murâd, Mu‘cemü Esmâ’i’l-Müsteşrikîn, Dârü’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, Beyrut 1425/2004, s. 152-153; H. Gottschalk, “Gotthelf Bergsträsser”, Der Islam, XXIV (1937), s. 185-191; “Bergsträsser, Gotthelf”, TA, VI, 173; Cengiz Kallek, “Bergsträsser, Gotthelf”, DİA, V, 497-498] tarafından İstanbul Dârülfünûnu Edebiyat Fakültesi’nde 1332-1333 (1916- 1917) Öğretim Yılında hazırlanmıştır

Aşağıda tanıtacağımız eser, tanınmış Alman şarkiyatçılarından Gotthelf Bergsträsser [(1886-1933), 1911’de Leipzig’de doktorasını tamamladı. Türkiye, Suriye, Mısır ve Filistin’de bulundu. Bergsträsser, genç sayılabilecek bir yaşta vefat etmesine rağmen İslâmî ilimler, Sâmî dilleri, Arap dili ve lehçeleri, İbranî dili ve Türk dili gibi alanlarda birçok eser ve makale yazmış, konferanslar vermiştir. Çalışmaları özellikle Sâmî dilleri, Arap ilim tarihi, Kur’ân kıraatleri alanında yoğunlaşmış, Sâmî dilleri ve İbranî grameri alanında ün yapmıştır. Hayatı ve eserleri hakkında bk. Necîb el-‘Akîkî, el-Müsteşrikūn, 3. baskı, Kahire 1965, II, 747-748; Hayrüddîn ez-Ziriklî, elA‘lâm, nşr. Züheyr Fethullâh, 8. baskı, Beyrut 1989, II, 143-144; Yahyâ Murâd, Mu‘cemü Esmâ’i’l-Müsteşrikîn, Dârü’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, Beyrut 1425/2004, s. 152-153; H. Gottschalk, “Gotthelf Bergsträsser”, Der Islam, XXIV (1937), s. 185-191; “Bergsträsser, Gotthelf”, TA, VI, 173; Cengiz Kallek, “Bergsträsser, Gotthelf”, DİA, V, 497-498] tarafından İstanbul Dârülfünûnu Edebiyat Fakültesi’nde 1332-1333 (1916- 1917) Öğretim Yılında hazırlanmıştır
MEDDAH, MEDDAHLIK VE MEDDAH HİKÂYELERİ ÜZERİNE BAZI NOTLAR
MEDDAH, MEDDAHLIK VE MEDDAH HİKÂYELERİ ÜZERİNE BAZI NOTLAR
Yazar: Tülücü, Süleyman
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 24, 2010
Anahtar kelimeler: “Meddâh”, Temaşa (Gösterim) Sanatları, “Kāss”, “Kassâs”, “Kıssahân”, “Şehnâmehân”

“Meddâh”, Arapça bir kelime olup, “çok metheden” anlamını ifade etmektedir. Ancak bu kelimenin, zamanla, anlamında bir genişleme olmuş, “halk hikâyecisi, mukallit” mânâsında da kullanılagelmiştir. Enno Littmann’ın da vurguladığı gibi o, “kutsal kişileri ve kahramanları öven bir sanatçıdır.” Bir temaşa (gösterim) sanatları terimi olarak da halk hikâyelerini bir topluluk önünde anlatan kimsedir. Araplarda bu kimselere “kāss”, “kassâs”; İranlılarda ise “kıssahân” veya “şehnâmehân” denmiştir. Meddahlık, Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan, yani XIV. yüzyıldan bugüne kadar sürmüş, önemli bir dramatik sanat türüdür. Bu yazıya, konu ile ilgili, basılmış veya basılmamış yayınların bir listesi ilâve edilmiştir.

“Meddâh”, Arapça bir kelime olup, “çok metheden” anlamını ifade etmektedir. Ancak bu kelimenin, zamanla, anlamında bir genişleme olmuş, “halk hikâyecisi, mukallit” mânâsında da kullanılagelmiştir. Enno Littmann’ın da vurguladığı gibi o, “kutsal kişileri ve kahramanları öven bir sanatçıdır.” Bir temaşa (gösterim) sanatları terimi olarak da halk hikâyelerini bir topluluk önünde anlatan kimsedir. Araplarda bu kimselere “kāss”, “kassâs”; İranlılarda ise “kıssahân” veya “şehnâmehân” denmiştir. Meddahlık, Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan, yani XIV. yüzyıldan bugüne kadar sürmüş, önemli bir dramatik sanat türüdür. Bu yazıya, konu ile ilgili, basılmış veya basılmamış yayınların bir listesi ilâve edilmiştir.
İSLÂMÎ İMAN OBJELERİNİN BÖLÜNEMEZLİĞİ
İSLÂMÎ İMAN OBJELERİNİN BÖLÜNEMEZLİĞİ
Yazar: Yıldırım, Arif
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 24, 2010
Anahtar kelimeler: Tevhid, İman objeleri, İcmâlî iman, Tafsilî iman

slâm dinî bölünmez bir bütündür; dolayısıyla onun inanç, ibâdet ve ahlâk ilkelerine bir bütün halinde inanmak gerekir. Bu ilkelerden birini inkâr etmek, dolaylı olarak diğerlerini de inkâr etmeyi içerir. Tam ve gerçek bir Allah inancı, son peygamber Hz. Muhammed’e ve Kur’ân’a inanmaktan geçer. Hz. Muhammed’in tebliğini duymalarına rağmen, O’nun dinine inanmayanlar Allah katında mâzûr sayılmazlar. Küfür, kendi içinde İslâm’a uzaklık ve yakınlık bakımından derece farklılıkları gösterse de, İslâm dışında kalması bakımından tek bir millet sayılır. İcmâlî iman, imanın bir formülasyonu, tafsilî iman da icmâlî imanın bir açılımıdır. Şu halde “yalnız Allah’a veya yalnız peygambere inananların kurtulacağı” tarzındaki hadisler, imanın diğer esaslarına da inanmayı kapsayacak şekilde yoruma tâbidir. Kader, Allah’ın kâinatı yaratma ve yönetme planı ve ölçüsüdür. Bu ölçü ve plânda düzensizlik sözkonusu değildir. Bu anlamdaki Kader’in imanın altı ilkesinden biri olarak kabul edilme zorunluluğu vardır.

slâm dinî bölünmez bir bütündür; dolayısıyla onun inanç, ibâdet ve ahlâk ilkelerine bir bütün halinde inanmak gerekir. Bu ilkelerden birini inkâr etmek, dolaylı olarak diğerlerini de inkâr etmeyi içerir. Tam ve gerçek bir Allah inancı, son peygamber Hz. Muhammed’e ve Kur’ân’a inanmaktan geçer. Hz. Muhammed’in tebliğini duymalarına rağmen, O’nun dinine inanmayanlar Allah katında mâzûr sayılmazlar. Küfür, kendi içinde İslâm’a uzaklık ve yakınlık bakımından derece farklılıkları gösterse de, İslâm dışında kalması bakımından tek bir millet sayılır. İcmâlî iman, imanın bir formülasyonu, tafsilî iman da icmâlî imanın bir açılımıdır. Şu halde “yalnız Allah’a veya yalnız peygambere inananların kurtulacağı” tarzındaki hadisler, imanın diğer esaslarına da inanmayı kapsayacak şekilde yoruma tâbidir. Kader, Allah’ın kâinatı yaratma ve yönetme planı ve ölçüsüdür. Bu ölçü ve plânda düzensizlik sözkonusu değildir. Bu anlamdaki Kader’in imanın altı ilkesinden biri olarak kabul edilme zorunluluğu vardır.
ÂLÛSÎ'NİN KUR'ÂN'IN İ'CÂZIYLA İLGİLİ GÖRÜŞLERİ
ÂLÛSÎ'NİN KUR'ÂN'IN İ'CÂZIYLA İLGİLİ GÖRÜŞLERİ
Yazar: Çelik, Ahmet
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 24, 2010
Anahtar kelimeler: Tefsir, İ'câz, belâgat, üslûb

Semavî kitaplar arasında birçok ortak özelliklerin bulunması doğaldır. Bu özelliklerin başında tevhid inancı gelir. Daha sonra insanları dünya ve ahirette mutluluğa götüren ilke ve prensipler yer alır. Ayrıca bu kitaplarda yer alan dil üslûbu ve olayları sunuş biçimi de insan ürünü olan diğer kitaplardan farklıdır. Semavî kitaplar içerisinde Kur'ân'ın üslûp ve belâgatı ise kendisinden önceki kitaplarla kıyaslanmayacak ölçüde bir güzellik ve üstünlük arzeder ki, bunu diğer semavî kitapların hiç birisinde görmek mümkün değildir. Bu çalışmada Kur'ân'ın bu hususiyeti, tefsir bilgini el-Alusî'nin bakış açısıyla ele alınmaktadır.

Semavî kitaplar arasında birçok ortak özelliklerin bulunması doğaldır. Bu özelliklerin başında tevhid inancı gelir. Daha sonra insanları dünya ve ahirette mutluluğa götüren ilke ve prensipler yer alır. Ayrıca bu kitaplarda yer alan dil üslûbu ve olayları sunuş biçimi de insan ürünü olan diğer kitaplardan farklıdır. Semavî kitaplar içerisinde Kur'ân'ın üslûp ve belâgatı ise kendisinden önceki kitaplarla kıyaslanmayacak ölçüde bir güzellik ve üstünlük arzeder ki, bunu diğer semavî kitapların hiç birisinde görmek mümkün değildir. Bu çalışmada Kur'ân'ın bu hususiyeti, tefsir bilgini el-Alusî'nin bakış açısıyla ele alınmaktadır.