Donma-Çözülme Döngülerinin İstanbul İli ve Çevresinde Yer Alan Kireçtaşının CBR (%) Değerlerine Etkisi
The effect of freeze-thaw cycles on the values of CBR (%) of limestone in and around the province of Istanbul
Yazar: Gülen, Murat; Selçuk, Murat Ergenokon; Koçan, Mehtap
Dergi: Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, Vol. 25 No. 5, 2024
Anahtar kelimeler: Transportation Engineering ; Ulaştırma Mühendisliği ; Civil Engineering (Other) ; İnşaat Mühendisliği (Diğer) ; CBR (%),kireçtaşı,donma-çözülme,dane çapı dağılımı,don kabarması ; CBR (%),limestone,freeze-thaw,grain size distribution,frost heave

Kullanım amacına göre geoteknik yapılarının inşasında farklı dolgu malzemeleri tercih edilmektedir. Dolgu malzemelerinin temini ve uygulama sahasına iletimi büyük nüfuslu yerleşim yerlerinde çevre kirliliğine, zaman, iş gücü ve ekonomik kayıplara neden olur. Bu olumsuzlukları minimize etmek için yapının inşa edildiği bölgeden çıkan uygun nitelikli kazı malzemesinin kullanımı amaçlanır. İnşa edilecek yapının performansı ve stabilitesi dolgu malzemesine ait tasarım parametrelerinin ve bu parametrelerin hizmet ömrü boyunca değişiminin doğru bir şekilde tahmin edilmesine bağlıdır. Özellikle donma-çözülme döngülerinin zemin iç yapısında meydana getirdiği değişimler zeminlerin mukavemetinde önemli değişimlere neden olur. İklim değişikliğiyle birlikte hava durumundaki düzensizleşme, yerel zeminlerin içinde veya üzerinde inşa edilen yapılar için dikkate alınması gereken bir durumdur. Bu çalışma kapsamında İstanbul il sınırları içerisindeki altı farklı bölgelerden temin edilen, içerisinde farklı oranlarda ve farklı özelliklerde ince dane içeren kireçtaşının donma-çözülme döngüleri sonucunda mukavemetindeki değişim incelenmiştir. Kireçtaşının dane çapı dağılımı dikkate alındığında bu değişim CBR (%) değerlerindeki düşüş ile açıklanmıştır. Deneysel çalışmalarda 24 saat  -20 °C’de donmaya ve 24 saat  +20 °C’de çözülmeye maruz bırakılan numunelerde 10. döngü sonunda CBR (%) değerlerinde %37’ye varan azalmalar tespit edilmiştir. Bu azalma miktarı, numunelerin LL (%) ve D50 artışına bağlı olarak artış göstermiştir.

Different backfill materials are preferred in the construction of geotechnical structures according to the intended use. The supply and transport of backfill materials to the application site causes environmental pollution, time, labour and economic losses in large populated settlements. To minimise these problems, it is aimed to use the appropriate quality excavation material from the region where the construction is built. The performance and stability of the construction depends on the accurate estimation of the design parameters of the backfill material and the change of these parameters during the service life. In particular, changes in the internal structure of soils caused by freeze-thaw cycles cause significant changes in the strength of soils. The irregularity in the weather with climate change is a situation that needs to be considered for structures built in or on local soils. Within the scope of this study, the changes in the strength of limestone containing various proportions and properties of fine grains obtained from six different regions within the borders of Istanbul province were investigated as a result of freeze-thaw cycles. Considering the grain size distribution of limestone, this change was explained by the decrease in CBR (%) values. In the experimental studies, CBR (%) values of the samples exposed to freezing at -20 °C for 24 hours and thawing at +20 °C for 24 hours decreased up to 37% at the end of the 10th cycle. The reduction rate increased with the increase in LL (%) and D50 of the samples.