Anadolu’da Artemis’in Sıfatları / Epithetons of Artemis in Anatolia
Anadolu’da Artemis’in Sıfatları / Epithetons of Artemis in Anatolia
Yazar: Albayrak, Yusuf
Dergi: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 12 No. 48, 2012
Anahtar kelimeler: Artemis,sıfat

Ö Z E TKaria, İonia, Lydia, Pisidia, Lykia ve Pamphylia bölgeleri Artemis’in sıfatları ile ilgilien yoğun arkeolojik verilere sahip olmaları ile ön plana çıkmaktadırlar. Artemis’inKaria bölgesi dışında başka hiç bir yerde göremediğimiz özgün sıfatları;Bargylia’da Kindyas, İasos’ta Astias, Stratonikeia’da Koranza, Peldekeitis,Panarama ve Leukiane olarak sıralayabiliriz. Artemis İonia’da, Ephesos kentindekidünyanın yedinci harikası sayılan tapınağı ve Artemis Ephesia kültü ile ön planaçıkar. “En Büyük Tanrıça Artemis”, “Ephesos’un Hakimi” gibi ünvanlar alır. Didyma,Milet ve Klaros’da Artemis, kaynak suları ile ilişkilendirilen Pythia sıfatını almıştır.Ayrıca, Artemis, Didyma’da Lykeia, Magnesia’da Leukophryne, Erythrai’deKaukasis ve Milet’de Bûlêphoros Skiris ve Khitone sıfatlarını almıştır. Artemis,Lydia bölgesinde Philadelphia ve Sardes kentlerinde, Anaitis sıfatı ile karşımızaçıkar. Pisidia bölgesindeki Termessos kentinde Artemis, Philoparthenos,Tauropolos, Potnia Theron, Küre (Kore), Agrotera, Kelbessis (Kelbessos), Aspalosve Akrea (Akraia) gibi çeşitli sıfatlar almıştır. Termessos kentinin kutsal alanı olanKeldağ yerleşmesinde, tanrıçaya “Aspalos-Artemis Akraia” (=Doruklarda OturanBalık-Artemis) şeklinde bir sıfat verilmiştir. Artemis Pamphylia bölgesinde, Pergeşehrinin tanrıçası olarak Artemis Pergaia sıfatıyla karşımıza çıkar. LykiaBölgesinde ele geçen pek çok stel üzerindeki yazıtlarda Artemis’in, Kynegetis sıfatıgeçmektedir. Artemis, Klaros’da Klaria, Hierapolis-Kastabala’da Perasia,Arykanda’da Kombike ve Tharsenike, Knidosda Iakynthotropos, Olympos’daKitaneurissa, Sidyma’da Sidymike ve Tlos’da Kombike sıfatlarını almıştır. Artemis,taşıdığı özelliklerden dolayı diğer pek çok tanrı ile özdeşleştirilen, pek çok sıfatlaonurlandırılan, Anadolu’da yoğun bir şekilde tapınım görmüş bir tanrıçadır.Anahtar Kelimeler: Artemis, sıfat, kültAB S T R AC TBecause of having the most extensive archaelogical datas about Artemisepithetons, the regions of Caria, Ionia, Lydia, Pisidia, Lykia and Pamphylia come tothe fore. Artemis’s original epithetons not seen anywhere except from Caria regionare Kindyas in Bargylia, Astias in Iasos, Koranza, Peldekeitis, Panamara andLeukiane in Stratonikeia. Artemis comes to the fore with the temple and cult ofArtemis Ephesia being the world seventh wonder in the city of Ephesia in Ionia. Itis called like “The Biggest Goddess Artemis”, “The Owner of Ephesos”. Artemis hadtook the epitheton of Pythié associated with spring waters in Didyma, Miletos andKlaros. And also Artemis had took the epithetons of Lykeia in Didyma,Leukophryne in Magnesia, Kaukasis in Erytrai and Bûlêphoros Skiris and Khitonein Miletos. We come across to Artemis with epitheton of Anaitis in the cities ofSardes and Hypaipa in the region of Lydia. Artemis had took some epithetons likePhiloparthenos, Tauropolos, Potnia Theron, Küre (Kore), Agrotera, Kelbessis (Kelbessos), Aspalos and Akrea (Akraia) in the city of Termessos in Pisidia. Theepitheton of “ Aspalos- Artemis Akraia” ( the fish sitting on the peaks-Artemis) hadgiven to the goddess in Keldağ being a sacred place of Termesos. We come acrossto Artemis with the epitheton of Artemis Pergais as the goddess of Perge. Epithetonof Artemis Kynegetis have been seen in inscriptions on uncovered numerous stelein Lykia. Artemis had took the epithetons of Klaria in Klaros, Perasia in Hierapolis-Kastabala, Kombike and Tharsenike in Arykanda, Iakynthotropos in Knidos,Kitaneurissa in Olympos, Sidymike in Sidyma and Kombike in Tlos. As a result,Artemis is a goddess identified with the other gods for her feature, honored withmany epithetons, worshiped heavily in Anatolia.Keywords: Artemis, epitheton, cult

Ö Z E TKaria, İonia, Lydia, Pisidia, Lykia ve Pamphylia bölgeleri Artemis’in sıfatları ile ilgilien yoğun arkeolojik verilere sahip olmaları ile ön plana çıkmaktadırlar. Artemis’inKaria bölgesi dışında başka hiç bir yerde göremediğimiz özgün sıfatları;Bargylia’da Kindyas, İasos’ta Astias, Stratonikeia’da Koranza, Peldekeitis,Panarama ve Leukiane olarak sıralayabiliriz. Artemis İonia’da, Ephesos kentindekidünyanın yedinci harikası sayılan tapınağı ve Artemis Ephesia kültü ile ön planaçıkar. “En Büyük Tanrıça Artemis”, “Ephesos’un Hakimi” gibi ünvanlar alır. Didyma,Milet ve Klaros’da Artemis, kaynak suları ile ilişkilendirilen Pythia sıfatını almıştır.Ayrıca, Artemis, Didyma’da Lykeia, Magnesia’da Leukophryne, Erythrai’deKaukasis ve Milet’de Bûlêphoros Skiris ve Khitone sıfatlarını almıştır. Artemis,Lydia bölgesinde Philadelphia ve Sardes kentlerinde, Anaitis sıfatı ile karşımızaçıkar. Pisidia bölgesindeki Termessos kentinde Artemis, Philoparthenos,Tauropolos, Potnia Theron, Küre (Kore), Agrotera, Kelbessis (Kelbessos), Aspalosve Akrea (Akraia) gibi çeşitli sıfatlar almıştır. Termessos kentinin kutsal alanı olanKeldağ yerleşmesinde, tanrıçaya “Aspalos-Artemis Akraia” (=Doruklarda OturanBalık-Artemis) şeklinde bir sıfat verilmiştir. Artemis Pamphylia bölgesinde, Pergeşehrinin tanrıçası olarak Artemis Pergaia sıfatıyla karşımıza çıkar. LykiaBölgesinde ele geçen pek çok stel üzerindeki yazıtlarda Artemis’in, Kynegetis sıfatıgeçmektedir. Artemis, Klaros’da Klaria, Hierapolis-Kastabala’da Perasia,Arykanda’da Kombike ve Tharsenike, Knidosda Iakynthotropos, Olympos’daKitaneurissa, Sidyma’da Sidymike ve Tlos’da Kombike sıfatlarını almıştır. Artemis,taşıdığı özelliklerden dolayı diğer pek çok tanrı ile özdeşleştirilen, pek çok sıfatlaonurlandırılan, Anadolu’da yoğun bir şekilde tapınım görmüş bir tanrıçadır.Anahtar Kelimeler: Artemis, sıfat, kültAB S T R AC TBecause of having the most extensive archaelogical datas about Artemisepithetons, the regions of Caria, Ionia, Lydia, Pisidia, Lykia and Pamphylia come tothe fore. Artemis’s original epithetons not seen anywhere except from Caria regionare Kindyas in Bargylia, Astias in Iasos, Koranza, Peldekeitis, Panamara andLeukiane in Stratonikeia. Artemis comes to the fore with the temple and cult ofArtemis Ephesia being the world seventh wonder in the city of Ephesia in Ionia. Itis called like “The Biggest Goddess Artemis”, “The Owner of Ephesos”. Artemis hadtook the epitheton of Pythié associated with spring waters in Didyma, Miletos andKlaros. And also Artemis had took the epithetons of Lykeia in Didyma,Leukophryne in Magnesia, Kaukasis in Erytrai and Bûlêphoros Skiris and Khitonein Miletos. We come across to Artemis with epitheton of Anaitis in the cities ofSardes and Hypaipa in the region of Lydia. Artemis had took some epithetons likePhiloparthenos, Tauropolos, Potnia Theron, Küre (Kore), Agrotera, Kelbessis (Kelbessos), Aspalos and Akrea (Akraia) in the city of Termessos in Pisidia. Theepitheton of “ Aspalos- Artemis Akraia” ( the fish sitting on the peaks-Artemis) hadgiven to the goddess in Keldağ being a sacred place of Termesos. We come acrossto Artemis with the epitheton of Artemis Pergais as the goddess of Perge. Epithetonof Artemis Kynegetis have been seen in inscriptions on uncovered numerous stelein Lykia. Artemis had took the epithetons of Klaria in Klaros, Perasia in Hierapolis-Kastabala, Kombike and Tharsenike in Arykanda, Iakynthotropos in Knidos,Kitaneurissa in Olympos, Sidymike in Sidyma and Kombike in Tlos. As a result,Artemis is a goddess identified with the other gods for her feature, honored withmany epithetons, worshiped heavily in Anatolia.Keywords: Artemis, epitheton, cult