CARAVAGGIO’NUN ‘JUDITH HOLOFERNES’İN KAFASINI KESERKEN’ TABLOSUNUN İKONOGRAFİK ve İKONOLOJİK ELEŞTİRİ YÖNTEMİYLE KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ
CARAVAGGIO’NUN ‘JUDITH HOLOFERNES’İN KAFASINI KESERKEN’ TABLOSUNUN İKONOGRAFİK ve İKONOLOJİK ELEŞTİRİ YÖNTEMİYLE KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ
Yazar: Düz, Nazan; Parlak, Makbule
Dergi: EKEV Akademi Dergisi No. 100, 2024
Anahtar kelimeler: Fine Arts ; Güzel Sanatlar ; İkonografi,İkonoloji,Sanat eleştirisi,Caravaggio

Bu araştırmada İtalyan ressam Michelangelo Merisi da Caravaggio’nun “Judith, Holofenernes’in Kafasını Keserken” isimli tablosu Erwin Panofsky’nin “İkonografik ve İkonolojik Sanat Eleştirisi” yöntemi ile analiz edilmiştir. Eserin ana konusu Yahudilerin Asurlular tarafından istila edilmesinden sonra Yahudi bir kadın olan Judith’in Asurlular’a karşı cesaretini göstermektir. Eserde Judith, halkını Asurlulardan kurtarmak için, Asur generali Holofernes’i baştan çıkarıp, sarhoş ettikten sonra onun kafasını keserken tasvir edilmiştir. Eser, İtalyan Barok Dönemi’nde Caravaggio tarafından 1598-1599 yıllarında yapılmış olup ebatları 145x195 cm’dir ve şu anda Roma Ulusal Antik Sanat Galerisi - Barberini Sarayı’nda sergilenmektedir. Araştırmada nitel araştırma tekniklerinden betimsel tarama modeli kullanılmış, veriler yazılı ve görsel malzeme taraması yapılarak toplanmış, Panofsky’nin “İkonografik ve İkonolojik Sanat Eleştirisi” yöntemi ile karşılaştırmalı analizi yapılmıştır. Bu yönteme göre eser; saf biçim ve nesnelerin saptandığı doğal anlam (olgusal, ifadesel anlam), sanatsal motif ve kompozisyonların tema ve kavramlarla birleştirildiği anlaşmalı/uzlaşmalı (ikincil anlam) ve son olarak ikincil anlam ve motiflerden içeriğe doğrudan geçişin yer aldığı içsel anlam (içerik) olmak üzere üç bölümde analiz edilmiştir. Eserin doğal anlam bölümünde mekân-figür-nesne tasvirleri incelenmiş, anlaşmalı anlam bölümünde esere konu olan hikâye ve bu hikâyenin ele alınışı yorumlanmış ve son olarak eserin içsel anlamı ile aynı dönemlerde aynı konuyu ele alan Artemisia Gentileschi, Peter Paul Rubens, Valentine de Boulogne ve Adam Elsheimer’in eserleri ile karşılaştırmalı analizi yapılmıştır. Judith'in Holofernes'in kafasını kesme hikâyesi sosyolojik açıdan bir toplumda kadın algısını değerlendirmek için önemli bir bakış açısı sunmaktadır. Birçok hikâye, erkeklerin milletleri için kahramanlıklarını anlatırken milleti için kahramanlık gösteren bir kadının hikâyesini resme konu etmek dönemin kalıplaşmış katı geleneğinden kurtulmak isteyen sanatçılara yeni imkânlar sunmuştur.

Bu araştırmada İtalyan ressam Michelangelo Merisi da Caravaggio’nun “Judith, Holofenernes’in Kafasını Keserken” isimli tablosu Erwin Panofsky’nin “İkonografik ve İkonolojik Sanat Eleştirisi” yöntemi ile analiz edilmiştir. Eserin ana konusu Yahudilerin Asurlular tarafından istila edilmesinden sonra Yahudi bir kadın olan Judith’in Asurlular’a karşı cesaretini göstermektir. Eserde Judith, halkını Asurlulardan kurtarmak için, Asur generali Holofernes’i baştan çıkarıp, sarhoş ettikten sonra onun kafasını keserken tasvir edilmiştir. Eser, İtalyan Barok Dönemi’nde Caravaggio tarafından 1598-1599 yıllarında yapılmış olup ebatları 145x195 cm’dir ve şu anda Roma Ulusal Antik Sanat Galerisi - Barberini Sarayı’nda sergilenmektedir. Araştırmada nitel araştırma tekniklerinden betimsel tarama modeli kullanılmış, veriler yazılı ve görsel malzeme taraması yapılarak toplanmış, Panofsky’nin “İkonografik ve İkonolojik Sanat Eleştirisi” yöntemi ile karşılaştırmalı analizi yapılmıştır. Bu yönteme göre eser; saf biçim ve nesnelerin saptandığı doğal anlam (olgusal, ifadesel anlam), sanatsal motif ve kompozisyonların tema ve kavramlarla birleştirildiği anlaşmalı/uzlaşmalı (ikincil anlam) ve son olarak ikincil anlam ve motiflerden içeriğe doğrudan geçişin yer aldığı içsel anlam (içerik) olmak üzere üç bölümde analiz edilmiştir. Eserin doğal anlam bölümünde mekân-figür-nesne tasvirleri incelenmiş, anlaşmalı anlam bölümünde esere konu olan hikâye ve bu hikâyenin ele alınışı yorumlanmış ve son olarak eserin içsel anlamı ile aynı dönemlerde aynı konuyu ele alan Artemisia Gentileschi, Peter Paul Rubens, Valentine de Boulogne ve Adam Elsheimer’in eserleri ile karşılaştırmalı analizi yapılmıştır. Judith'in Holofernes'in kafasını kesme hikâyesi sosyolojik açıdan bir toplumda kadın algısını değerlendirmek için önemli bir bakış açısı sunmaktadır. Birçok hikâye, erkeklerin milletleri için kahramanlıklarını anlatırken milleti için kahramanlık gösteren bir kadının hikâyesini resme konu etmek dönemin kalıplaşmış katı geleneğinden kurtulmak isteyen sanatçılara yeni imkânlar sunmuştur.