BAYKARA MECLİSİ’NDEN YANSIMALAR -Edebî Meclisler, Meşhur Şâirlerle İlgili Hikâyeler-14
BAYKARA MECLİSİ’NDEN YANSIMALAR -Edebî Meclisler, Meşhur Şâirlerle İlgili Hikâyeler-14
Yazar: Kartal, Ahmet
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 34 No. 34, 2025
Anahtar kelimeler: Classical Turkish Literature of Ottoman Field ; Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı ; Zeynüddîn Mahmûd-ı Vâsıfî,Bedâyi’u’l-vekâyi’,edebî meclisler,manzum dilekçe,şair hikâyeleri

Zeynüddîn-i Mahmûd-ı Vâsıfî, henüz 15-16 yaşlarındayken muamma çözmedeki yeteneğiyle Alî Şîr Nevâyî’nin dikkatini çekmiş ve meclislerine katılma başarısını göstermiştir. Zamanla şiir söyleme ve inşa yazmada da büyük bir maharet kazanan Vâsıfî tarafından XVI. asrın ikinci yarısında hatıra türünde Farsça olarak kaleme alınan Bedâyi’u’l-vekâyi’, özellikle Türk kültür ve sosyal hayatına dair ihtiva ettiği geniş ve önemli bilgiler vesilesiyle dikkat çekmektedir. Bu çalışmada, Bedâyi’u’l-vekâyi’de yer alan ve Türkistân coğrafyasındaki Türk kültür hayatına, sultanlarla şairler arasındaki ilişkilere ışık tutup günümüze aktaran yirmi ikinci bölümün tercümesine yer verilecektir. Bu bölümde önce Mevlânâ Matla’î’nin Vîrânî karyesinin talebi ile kendine bağlanan günlük nafakasını istemek için manzum olarak kaleme aldığı dilekçesinin Şeyhü’l-âlem Şeyh tarafından Sultan Ebu’l-muzaffer Sultân Muhammed-i Bahâdır’ın tertip ettiği özel meclisinde okunmasına değinilmiştir. Daha sonra Türk şiirinin büyük şairi Alî Şîr Nevâyî, Farsça şiirin önemli temsilcilerinden Hakanî-i Şirvanî, Hâce Ebu’l-bereke, Amîd-i Bâverdî, Molla Câmî, Necm-i Ebherî ile Eslem-i Tûsî, Arap şiirinin önemli şairlerinden Kuba’serî ve Ferezdak ile ilgili hikâyelere yer verilmiştir. Bu hikâyelerde özellikle şairlerin fesahat ve belagatteki yetkinlikleri ile sezgi gücü ve kavrama yeteneklerine dikkat çekilmiştir. Bölümün sonunda ise Matla’î’nin beş fasıldan oluşan manzum dilekçesi ve ona sultanın ağzından yine manzum olarak cevap veren Vâsıfî’nin manzum cevabı yer almaktadır.

Zeynüddîn-i Mahmûd-ı Vâsıfî, henüz 15-16 yaşlarındayken muamma çözmedeki yeteneğiyle Alî Şîr Nevâyî’nin dikkatini çekmiş ve meclislerine katılma başarısını göstermiştir. Zamanla şiir söyleme ve inşa yazmada da büyük bir maharet kazanan Vâsıfî tarafından XVI. asrın ikinci yarısında hatıra türünde Farsça olarak kaleme alınan Bedâyi’u’l-vekâyi’, özellikle Türk kültür ve sosyal hayatına dair ihtiva ettiği geniş ve önemli bilgiler vesilesiyle dikkat çekmektedir. Bu çalışmada, Bedâyi’u’l-vekâyi’de yer alan ve Türkistân coğrafyasındaki Türk kültür hayatına, sultanlarla şairler arasındaki ilişkilere ışık tutup günümüze aktaran yirmi ikinci bölümün tercümesine yer verilecektir. Bu bölümde önce Mevlânâ Matla’î’nin Vîrânî karyesinin talebi ile kendine bağlanan günlük nafakasını istemek için manzum olarak kaleme aldığı dilekçesinin Şeyhü’l-âlem Şeyh tarafından Sultan Ebu’l-muzaffer Sultân Muhammed-i Bahâdır’ın tertip ettiği özel meclisinde okunmasına değinilmiştir. Daha sonra Türk şiirinin büyük şairi Alî Şîr Nevâyî, Farsça şiirin önemli temsilcilerinden Hakanî-i Şirvanî, Hâce Ebu’l-bereke, Amîd-i Bâverdî, Molla Câmî, Necm-i Ebherî ile Eslem-i Tûsî, Arap şiirinin önemli şairlerinden Kuba’serî ve Ferezdak ile ilgili hikâyelere yer verilmiştir. Bu hikâyelerde özellikle şairlerin fesahat ve belagatteki yetkinlikleri ile sezgi gücü ve kavrama yeteneklerine dikkat çekilmiştir. Bölümün sonunda ise Matla’î’nin beş fasıldan oluşan manzum dilekçesi ve ona sultanın ağzından yine manzum olarak cevap veren Vâsıfî’nin manzum cevabı yer almaktadır.