hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
ATEBETÜ’L-HAKAYIK’TAKİ SATIR ALTI FARSÇA ÇEVİRİLER
ATEBETÜ’L-HAKAYIK’TAKİ SATIR ALTI FARSÇA ÇEVİRİLER
Yazar: Öztürk, Rıdvan
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 10 No. 19, 2016
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; Atebetü’l-Hakayık,art zamanlılık,dil içi aktarım,iki dillilik,Farsça

Yazı dillerinde tarihi derinlik arttıkça söz varlığındaki değişmelere paralel olarak anlaşılırlık derecesinde de zorluklar ortaya çıkmaktadır. Bu zorlukları gidermek için eserlere bazı müdahaleler yapılmıştır. Bu müdahalelerle eserler, o döneme göre anlaşılır hâle getirilmek istenmiştir. Asıl metinde satır altı açıklamalar yapmak, bu müdahale yöntemlerinden birisidir. 12. yüzyılda telif edildiği tahmin edilen Atebetü’l-Hakayık adlı öğüt ve ahlak kitabında da, böyle bir müdahale görülmektedir. Eserin 15. yüzyılda istinsah edilmiş nüshalarından Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi nüshasında sıkça satır altı açılamalara yer verilmiştir. Bu satır altı açılamalarda geçen bazı Farsça kelime ve ibareler dikkat çekicidir. Satır altı açıklamalar içerisinde Farsça gramer kurallarına göre çekimlenmiş kısa çeviriler bulunmaktadır: anga- “yad kün”, anun- “hazır baş”, kemşür “mi endazed”, tıyur “men mikuned”, busuglı “pinhan şude” vb. Bu çalışmada Atebetü’l-Hakayık’ın zikredilen nüshasındaki, metnin anlaşılması için yazılan ondan fazla satır altı kısa Farsça çeviriler üzerinde durulacaktır.

Yazı dillerinde tarihi derinlik arttıkça söz varlığındaki değişmelere paralel olarak anlaşılırlık derecesinde de zorluklar ortaya çıkmaktadır. Bu zorlukları gidermek için eserlere bazı müdahaleler yapılmıştır. Bu müdahalelerle eserler, o döneme göre anlaşılır hâle getirilmek istenmiştir. Asıl metinde satır altı açıklamalar yapmak, bu müdahale yöntemlerinden birisidir. 12. yüzyılda telif edildiği tahmin edilen Atebetü’l-Hakayık adlı öğüt ve ahlak kitabında da, böyle bir müdahale görülmektedir. Eserin 15. yüzyılda istinsah edilmiş nüshalarından Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi nüshasında sıkça satır altı açılamalara yer verilmiştir. Bu satır altı açılamalarda geçen bazı Farsça kelime ve ibareler dikkat çekicidir. Satır altı açıklamalar içerisinde Farsça gramer kurallarına göre çekimlenmiş kısa çeviriler bulunmaktadır: anga- “yad kün”, anun- “hazır baş”, kemşür “mi endazed”, tıyur “men mikuned”, busuglı “pinhan şude” vb. Bu çalışmada Atebetü’l-Hakayık’ın zikredilen nüshasındaki, metnin anlaşılması için yazılan ondan fazla satır altı kısa Farsça çeviriler üzerinde durulacaktır.
TASPAR KAGAN VE “İLK TERCÜME FAALİYETLERİ” ÜZERİNE BAZI NOTLAR
TASPAR KAGAN VE “İLK TERCÜME FAALİYETLERİ” ÜZERİNE BAZI NOTLAR
Yazar: Yıldırım, Kürşat
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 10 No. 19, 2016
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; Taspar Kagan,Jinagupta,Budacılık,Hui Lin,Tercüme

Taspar Kagan (572-581) devrinde Türklerde Budacılığa meyiller olduğu, Budacı keşişlerin Gök-Türk merkezinde Türkçe tercüme faaliyetleri yaptıkları, Taspar Kagan (572-581)’ın Çin’den bazı Buda sutralarını getirtip tercüme ettirdiği ile Kuzey Qi Hükümdarı’nın bir sutrayı Türkçeye tercüme ettirerek Taspar’a gönderdiği şeklinde görüşler vardır. Makalemiz Çin ana kaynaklarına, bilhassa Jinagupta’nın iki Budacı kayıtta yer alan biyografisine ve Hui Lin ile ilgili kayıtlara dayanarak böyle bir tercümefaaliyetinin varlığını sorgulayacaktır. Yine ilim âleminde “ilk tercüme” fikirlerinin teşekkül etmesini sağlayan görüşler incelenecek ve söz konusu fikirlerin aslının ortaya çıkarılmasına gayret edilecektir.

Taspar Kagan (572-581) devrinde Türklerde Budacılığa meyiller olduğu, Budacı keşişlerin Gök-Türk merkezinde Türkçe tercüme faaliyetleri yaptıkları, Taspar Kagan (572-581)’ın Çin’den bazı Buda sutralarını getirtip tercüme ettirdiği ile Kuzey Qi Hükümdarı’nın bir sutrayı Türkçeye tercüme ettirerek Taspar’a gönderdiği şeklinde görüşler vardır. Makalemiz Çin ana kaynaklarına, bilhassa Jinagupta’nın iki Budacı kayıtta yer alan biyografisine ve Hui Lin ile ilgili kayıtlara dayanarak böyle bir tercümefaaliyetinin varlığını sorgulayacaktır. Yine ilim âleminde “ilk tercüme” fikirlerinin teşekkül etmesini sağlayan görüşler incelenecek ve söz konusu fikirlerin aslının ortaya çıkarılmasına gayret edilecektir.
OSMANLI TÜRKÇESİNDE ARA BİÇİM-II: BATI KÖKENLİ KELİMELER
OSMANLI TÜRKÇESİNDE ARA BİÇİM-II: BATI KÖKENLİ KELİMELER
Yazar: Kartallıoğlu, Yavuz
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 10 No. 19, 2016
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; İtalyanca Alıntılar,Yunanca Alıntılar,Almanca Alıntılar,Osmanlı Türkçesi,Çeviriyazılı metinler

Arapça ve Farsça alıntılar gibi Batı kökenli alıntılar da Türkçede kullanılmaya başladıkları andan itibaren Türkçeleşme sürecine girerek Türkçenin ses bilgisi kurallarına göre değişmeye başlar. Orijinal biçimlerini andıran ilk telaffuzlarıyla Türkçeye geçen İtalyanca ve Yunanca alıntıların büyük bir kısmı birkaç ara biçimden sonra Türkçeleşme sürecini tamamlamıştır. Batı kökenli alıntılardaki bu süreç sadece çeviri yazılı metinler aracılığı ile takip edilebilir. Bu makalede 11 İtalyanca, 12 Yunanca, 1 Bulgarca ve 1 Almanca kökenli alıntının Osmanlı dönemindeki Türkçeleşme süreçleri sırasıyla orijinal, ara ve Türkçeleşmiş biçimler olmak üzere takip edilmiştir. Sonuçta  İtalyanca kelimelerin bir kısmının, Yunanca kelimelerin ise büyük bir kısmının Osmanlı Türkçesi döneminde son biçimlerini aldıkları görülmüştür.

Arapça ve Farsça alıntılar gibi Batı kökenli alıntılar da Türkçede kullanılmaya başladıkları andan itibaren Türkçeleşme sürecine girerek Türkçenin ses bilgisi kurallarına göre değişmeye başlar. Orijinal biçimlerini andıran ilk telaffuzlarıyla Türkçeye geçen İtalyanca ve Yunanca alıntıların büyük bir kısmı birkaç ara biçimden sonra Türkçeleşme sürecini tamamlamıştır. Batı kökenli alıntılardaki bu süreç sadece çeviri yazılı metinler aracılığı ile takip edilebilir. Bu makalede 11 İtalyanca, 12 Yunanca, 1 Bulgarca ve 1 Almanca kökenli alıntının Osmanlı dönemindeki Türkçeleşme süreçleri sırasıyla orijinal, ara ve Türkçeleşmiş biçimler olmak üzere takip edilmiştir. Sonuçta  İtalyanca kelimelerin bir kısmının, Yunanca kelimelerin ise büyük bir kısmının Osmanlı Türkçesi döneminde son biçimlerini aldıkları görülmüştür.
TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE AL- VE VER- FİİLLERİYLE KURULAN DEYİMLER ÖRNEĞİNDE SÖZ İÇİ KARŞITLIK
TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE AL- VE VER- FİİLLERİYLE KURULAN DEYİMLER ÖRNEĞİNDE SÖZ İÇİ KARŞITLIK
Yazar: Dinar, Talat
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 10 No. 19, 2016
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; çok anlamlılık,karşıtlık,söz içi karşıtlık,deyim

Sözcüklerin anlam bakımından sınıflandırılmasında önemli bir yer tutan karşıt (zıt) anlamlılık, genel olarak iki farklı sözcüğün birbirine tezat oluşturacak şekilde kullanımını ifade etmektedir. Ancak bu yaygın anlayışın aksine anlam karşıtlığı her zaman iki farklı sözcükte değil zaman zaman tek bir sözcükte de karşımıza çıkabilir. Dilde çok farklı bir anlam hadisesi olarak ortaya çıkan bu durum, söz içi karşıtlık olarak adlandırılır. Biz bu makalede söz içi karşıtlık kavramı ve türleri hakkında bir değerlendirmede bulunduktan sonra, söz içi karşıtlığın bugüne kadar yapılan çalışmalarda üzerinde çok durulmamış bir yönü olan, deyimlerde kullanımını dikkatleresunmaya çalıştık. Türk Dil Kurumunun Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü’nde yer alan almak (hızını al- vb.) ve vermek (can ver- vb.) fiilleriyle kurulan deyimlerle sınırlandırdığımız çalışmamızın sonunda deyimlerde ve fiillerde ortaya çıkabilen söz içi karşıtlığın sebepleri hakkında tespitler yapmaya çalıştık.

Sözcüklerin anlam bakımından sınıflandırılmasında önemli bir yer tutan karşıt (zıt) anlamlılık, genel olarak iki farklı sözcüğün birbirine tezat oluşturacak şekilde kullanımını ifade etmektedir. Ancak bu yaygın anlayışın aksine anlam karşıtlığı her zaman iki farklı sözcükte değil zaman zaman tek bir sözcükte de karşımıza çıkabilir. Dilde çok farklı bir anlam hadisesi olarak ortaya çıkan bu durum, söz içi karşıtlık olarak adlandırılır. Biz bu makalede söz içi karşıtlık kavramı ve türleri hakkında bir değerlendirmede bulunduktan sonra, söz içi karşıtlığın bugüne kadar yapılan çalışmalarda üzerinde çok durulmamış bir yönü olan, deyimlerde kullanımını dikkatleresunmaya çalıştık. Türk Dil Kurumunun Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü’nde yer alan almak (hızını al- vb.) ve vermek (can ver- vb.) fiilleriyle kurulan deyimlerle sınırlandırdığımız çalışmamızın sonunda deyimlerde ve fiillerde ortaya çıkabilen söz içi karşıtlığın sebepleri hakkında tespitler yapmaya çalıştık.
JENERİK MARKALAR VE MARKA SÖZCÜKLER: YAPISALCI DİLBİLİM YÖNTEMİ İLE BİR İNCELEME
JENERİK MARKALAR VE MARKA SÖZCÜKLER: YAPISALCI DİLBİLİM YÖNTEMİ İLE BİR İNCELEME
Yazar: Bülbül Oğuz, Betül
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 10 No. 19, 2016
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; jenerik marka,marka sözcük,dilbilim

Bir iletişim aracı olarak dil; yalnızca sözlü ya da yazılı olarak değil, anlamın yer aldığı her alanda var olabilmektedir. Temel olarak ekonominin konusu olan marka üretimi, pazarlama ve reklam sektörü tüketici ile iletişimini dil üzerinden sağlamaktadır. Her firma ürettiği ürüne; doğal dilin konuşurları tarafından toplumsal mutabakat ile söz konusu ürün için üretilmemiş olan marka isimleri koyabilmektedir. Bu kelimeler bir marka ismi olarak pazarda ilk ve öncü olma özellikleri ile jenerik marka olarak adlandırılmaktadır. Ancak söz konusu jenerik markalar aynı zamanda dilin de konusudur. Bu makalede, Türkçede yer alan marka adlarının doğal dile geçişi ele alınacaktır.

Bir iletişim aracı olarak dil; yalnızca sözlü ya da yazılı olarak değil, anlamın yer aldığı her alanda var olabilmektedir. Temel olarak ekonominin konusu olan marka üretimi, pazarlama ve reklam sektörü tüketici ile iletişimini dil üzerinden sağlamaktadır. Her firma ürettiği ürüne; doğal dilin konuşurları tarafından toplumsal mutabakat ile söz konusu ürün için üretilmemiş olan marka isimleri koyabilmektedir. Bu kelimeler bir marka ismi olarak pazarda ilk ve öncü olma özellikleri ile jenerik marka olarak adlandırılmaktadır. Ancak söz konusu jenerik markalar aynı zamanda dilin de konusudur. Bu makalede, Türkçede yer alan marka adlarının doğal dile geçişi ele alınacaktır.
ÇANAKKALE (SAZLI KÖYÜ/AYVACIK) AĞIZLARINDA BİR KİPLİK ŞEKLİ: “-mAk vā”
ÇANAKKALE (SAZLI KÖYÜ/AYVACIK) AĞIZLARINDA BİR KİPLİK ŞEKLİ: “-mAk vā”
Yazar: Dirik, Seval
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 10 No. 19, 2016
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; Bilgi Kipliği,“var” sözcüğü,yüklem işaretleyicisi

Çanakkale ağızları üzerine yapılan çalışmaların az olmasıyla beraber bu bölgede kullanılmakta olan bazı dilbilgisel şekiller hâlâ bilinmemektedir. Bu çalışmada Çanakkale ağızlarında kullanılan “var” sözcüğünün dilbilgiselleşmesiyle oluşmuş “-mAk vā” kalıbının üzerinde durulacaktır. “-mAk vā” yüklem işaretleyicisinin cümle anlamına bağlı olarak tahmin, ihtimal ve çıkarım bildiren bir çeşit bilgi kipliği işaretleyicisi olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmada, Çanakkale’nin Ayvacık ilçesi Sazlı Köyü derlemelerinde görülen “-mAk vā” yapısının şekil ve anlamsal özelliklerinin açıklanması amaçlanmaktadır.

Çanakkale ağızları üzerine yapılan çalışmaların az olmasıyla beraber bu bölgede kullanılmakta olan bazı dilbilgisel şekiller hâlâ bilinmemektedir. Bu çalışmada Çanakkale ağızlarında kullanılan “var” sözcüğünün dilbilgiselleşmesiyle oluşmuş “-mAk vā” kalıbının üzerinde durulacaktır. “-mAk vā” yüklem işaretleyicisinin cümle anlamına bağlı olarak tahmin, ihtimal ve çıkarım bildiren bir çeşit bilgi kipliği işaretleyicisi olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmada, Çanakkale’nin Ayvacık ilçesi Sazlı Köyü derlemelerinde görülen “-mAk vā” yapısının şekil ve anlamsal özelliklerinin açıklanması amaçlanmaktadır.
ÇAĞATAY TÜRKÇESİNDE BOL- “OLMAK” FİİLİNİN ÇOK ANLAMLI YAPISI
ÇAĞATAY TÜRKÇESİNDE BOL- “OLMAK” FİİLİNİN ÇOK ANLAMLI YAPISI
Yazar: Erdem Uçar, Filiz Meltem
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 10 No. 19, 2016
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; Çok anlamlılık,Çağatay Türkçesi,anlam bilimi,bol fiili

Kelimelerin, çeşitli aktarmalar ve anlam genişlemeleri sonucu temel anlamlarıyla ilişkili yeni anlamlar kazanıp birden çok kavramı yansıtmasına çok anlamlılık adı verilir. Türkçenin her döneminde yaygın olarak görülen çok anlamlılık, özellikle kullanım sıklığı yüksek olan fiillerde daha çok göze çarpmaktadır. Metinlerin doğru yorumlanmasında kelimelerin, özellikle de fiillerin kazandığı yan anlamların tespit edilmesi büyük önem taşır. Bu durum, dilin işlenmişliği ve söz varlığı açısından ulaştığı seviyeyi yansıtması bakımından da ayrıca önemlidir. Bu doğrultuda çalışmamızda, Türkçede kullanım sıklığı oldukça yüksek olan bol- “olmak” fiilinin Çağatay Türkçesindeki çok anlamlı yapısı incelenmeye çalışılmıştır.

Kelimelerin, çeşitli aktarmalar ve anlam genişlemeleri sonucu temel anlamlarıyla ilişkili yeni anlamlar kazanıp birden çok kavramı yansıtmasına çok anlamlılık adı verilir. Türkçenin her döneminde yaygın olarak görülen çok anlamlılık, özellikle kullanım sıklığı yüksek olan fiillerde daha çok göze çarpmaktadır. Metinlerin doğru yorumlanmasında kelimelerin, özellikle de fiillerin kazandığı yan anlamların tespit edilmesi büyük önem taşır. Bu durum, dilin işlenmişliği ve söz varlığı açısından ulaştığı seviyeyi yansıtması bakımından da ayrıca önemlidir. Bu doğrultuda çalışmamızda, Türkçede kullanım sıklığı oldukça yüksek olan bol- “olmak” fiilinin Çağatay Türkçesindeki çok anlamlı yapısı incelenmeye çalışılmıştır.
VİLNİUS ÜNİVERSİTESİ MERKEZ KÜTÜPHANESİ’NDEKİ KARAİM TÜRKLERİ KOLEKSİYONU
VİLNİUS ÜNİVERSİTESİ MERKEZ KÜTÜPHANESİ’NDEKİ KARAİM TÜRKLERİ KOLEKSİYONU
Yazar: Atmaca, Emine
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 10 No. 19, 2016
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; türk dili,karaim,karaim türkçesi

Bu makalede, Litvanya Trakai’de yaşayan Karaim Türkleri hakkında genel bir bilgi verildikten sonra “Vilnius Üniversitesi Merkez Kütüphanesi’ndeki Karaim Türkleri Koleksiyonu” üzerinde durulmuştur. Koleksiyon, Vilnius Üniversitesi Merkez Kütüphanesi’nin Cultural Heritage bölümünün Manuscript Department Collections’ta yer  almaktadır. Bu koleksiyonun birincisi, daha önce Muhammed Çitgez ve Özgür Aslankılıç tarafından 05-08 Nisan 2010 tarihinde Bilecik’te düzenlenen “Uluslararası Karay Çalışmaları Sempozyumu”nda bildiri olarak sunulmuştur. Ancak bildiride bu koleksiyon, Vilnius Üniversitesi Kütüphanesindeki gibi aynen verilmiş olup çoğu Litvanca, Fransızca, Lehçe ve Rusça olan kaynaklar Türkiye Türkçesine çevrilmemiştir. Dolayısıyla bu konuda araştırma yapmak için Litvanya’ya gelen ve bu dilleri bilmeyen yerli Türkologlar için bu koleksiyondan yararlanmak ve özellikle istenilen kaynağa ulaşmak oldukça zordur. Araştırmacı kaynağa ulaştıktan sonra kaynak, hangi dildeyse o dili iyi bilen bir uzmana sonraki süreçte çevirttirebilir. Bu bağlamda, bu koleksiyondan yerli araştırmacıların daha rahat anlayabilmeleri ve istedikleri kaynağa vakit kaybetmeden kolayca ulaşabilmeleri için söz konusu koleksiyon Türkiye Türkçesine çevrilmiş ve koleksiyon hakkında  bilgi verilmiştir. Ayrıca tamamen Rusça olan ikinci koleksiyon da Türkiye Türkçesine çevrilerek yerli Türkologların hizmetine sunulmuştur.

Bu makalede, Litvanya Trakai’de yaşayan Karaim Türkleri hakkında genel bir bilgi verildikten sonra “Vilnius Üniversitesi Merkez Kütüphanesi’ndeki Karaim Türkleri Koleksiyonu” üzerinde durulmuştur. Koleksiyon, Vilnius Üniversitesi Merkez Kütüphanesi’nin Cultural Heritage bölümünün Manuscript Department Collections’ta yer  almaktadır. Bu koleksiyonun birincisi, daha önce Muhammed Çitgez ve Özgür Aslankılıç tarafından 05-08 Nisan 2010 tarihinde Bilecik’te düzenlenen “Uluslararası Karay Çalışmaları Sempozyumu”nda bildiri olarak sunulmuştur. Ancak bildiride bu koleksiyon, Vilnius Üniversitesi Kütüphanesindeki gibi aynen verilmiş olup çoğu Litvanca, Fransızca, Lehçe ve Rusça olan kaynaklar Türkiye Türkçesine çevrilmemiştir. Dolayısıyla bu konuda araştırma yapmak için Litvanya’ya gelen ve bu dilleri bilmeyen yerli Türkologlar için bu koleksiyondan yararlanmak ve özellikle istenilen kaynağa ulaşmak oldukça zordur. Araştırmacı kaynağa ulaştıktan sonra kaynak, hangi dildeyse o dili iyi bilen bir uzmana sonraki süreçte çevirttirebilir. Bu bağlamda, bu koleksiyondan yerli araştırmacıların daha rahat anlayabilmeleri ve istedikleri kaynağa vakit kaybetmeden kolayca ulaşabilmeleri için söz konusu koleksiyon Türkiye Türkçesine çevrilmiş ve koleksiyon hakkında  bilgi verilmiştir. Ayrıca tamamen Rusça olan ikinci koleksiyon da Türkiye Türkçesine çevrilerek yerli Türkologların hizmetine sunulmuştur.
DӘDӘ QORQUD DASTANLARINDA SOMATIK FRAZEOLOGIZMLӘR
DӘDӘ QORQUD DASTANLARINDA SOMATIK FRAZEOLOGIZMLӘR
Yazar: Bağırov, Nizami
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 10 No. 19, 2016
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; Dede Korkut Kitabı,somatik,deyim,isim

Dede Korkut Kitabı’nda üç yüzden fazla deyim kullanılmıştır. Bunların belli bir kısmını somatik (beden uzuvları adlarıyla kurulan) deyimler oluşturmuştur. Onlar, makalede kurucu birleşenleriyle isim ve fiil düzeylerinde özdeşleştirilerek iki ayrı gruba bölünmüştür: Örneğin: Ağzı dualı, ince belli, dili acı; ağız açmak, baş koymak, gözü tutmak vb. Ayrıca söz konusu deyimlerin yapısal, semantik ve kavramsal özelliklerine göre de incelenmesi yapılmıştır.

Dede Korkut Kitabı’nda üç yüzden fazla deyim kullanılmıştır. Bunların belli bir kısmını somatik (beden uzuvları adlarıyla kurulan) deyimler oluşturmuştur. Onlar, makalede kurucu birleşenleriyle isim ve fiil düzeylerinde özdeşleştirilerek iki ayrı gruba bölünmüştür: Örneğin: Ağzı dualı, ince belli, dili acı; ağız açmak, baş koymak, gözü tutmak vb. Ayrıca söz konusu deyimlerin yapısal, semantik ve kavramsal özelliklerine göre de incelenmesi yapılmıştır.
TONYUKUK YAZITINDAKİ bar mu ne İBARESİNİN ANLAMLANDIRMA VE AKTARIMI ÜZERİNE
TONYUKUK YAZITINDAKİ bar mu ne İBARESİNİN ANLAMLANDIRMA VE AKTARIMI ÜZERİNE
Yazar: Sökmen, İsmail
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 10 No. 19, 2016
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; Tonyukuk Yazıtı,köktürkçe,pekiştirme enklitiği

Tonyukuk yazıtı 1. taş güney yüzü 7. satırda yer alan eki üç biŋ sümüz kelteçimiz bar mu ne cümlesi içerisinde geçen bar mu ne ibaresinin anlamlandırma ve aktarımı, yazıtlarla ilgili çalışan araştırıcıların bir kısmı tarafından “izin/onay”, bir kısmı tarafından ise “belirsizlik/olasılık” bildirecek şekilde yapılmıştır. Bu çalışmada, sözü edilen anlamlandırma ve aktarımlar değerlendirilecek ve mu ve ne kelimelerinin birer enklitik olduğu kabulünden hareketle enklitiklerin önceki çalışmalarda tespit edilmiş olan özelliklerine dayanılarak, ayrıca metnin tarihsel arka planı, metin bağlamı ve kelimeler arasındaki ilişkiler de dikkate alınarak yeni bir teklifte bulunulacaktır.

Tonyukuk yazıtı 1. taş güney yüzü 7. satırda yer alan eki üç biŋ sümüz kelteçimiz bar mu ne cümlesi içerisinde geçen bar mu ne ibaresinin anlamlandırma ve aktarımı, yazıtlarla ilgili çalışan araştırıcıların bir kısmı tarafından “izin/onay”, bir kısmı tarafından ise “belirsizlik/olasılık” bildirecek şekilde yapılmıştır. Bu çalışmada, sözü edilen anlamlandırma ve aktarımlar değerlendirilecek ve mu ve ne kelimelerinin birer enklitik olduğu kabulünden hareketle enklitiklerin önceki çalışmalarda tespit edilmiş olan özelliklerine dayanılarak, ayrıca metnin tarihsel arka planı, metin bağlamı ve kelimeler arasındaki ilişkiler de dikkate alınarak yeni bir teklifte bulunulacaktır.
SAHA (YAKUT) TÜRKLERİNİN SÖZVARLIĞINDA ZAMAN İLE İLGİLİ KELİMELER VE İFADE ÇEŞİTLERİ
SAHA (YAKUT) TÜRKLERİNİN SÖZVARLIĞINDA ZAMAN İLE İLGİLİ KELİMELER VE İFADE ÇEŞİTLERİ
Yazar: Çolak, Doğan
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 10 No. 19, 2016
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; Zaman,saha (Yakut),gün,ay,yıl

Zaman, insanoğlu tarafından bazı ihtiyaçlar neticesinde önce basit daha sonra detaylı bir şekilde çeşitli birimlere bölünmüştür. Bu birimlerin adlarının bazıları evrensel olarak dünyanın birçok yerinde aynı anlamı ifade etmekte olup bazı adlandırmalar ise ait olduğu toplumlara hastır. Bu durumun sebepleri arasında kültür, yaşanılan coğrafyanın özelliği, tarım ve hayvancılık vs. gösterilebilir. Bu çalışmada uzun yıllar önce ana kitleden koparak kuzeye, Sibirya bozkırlarına yerleşen kadim Türk boylarından Saha Türklerinin sözvarlığında zaman ile ilgili kullandığı kelimeler ve ifade çeşitleri incelenmiştir. Ele alınan kelimeler zamanın en küçük biriminden en büyüğüne doğru sistematik bir şekilde verilmiştir. Çalışmanın sonunda ise elde edilen bulgularla ilgili sonuçlara yer verilmiştir.

Zaman, insanoğlu tarafından bazı ihtiyaçlar neticesinde önce basit daha sonra detaylı bir şekilde çeşitli birimlere bölünmüştür. Bu birimlerin adlarının bazıları evrensel olarak dünyanın birçok yerinde aynı anlamı ifade etmekte olup bazı adlandırmalar ise ait olduğu toplumlara hastır. Bu durumun sebepleri arasında kültür, yaşanılan coğrafyanın özelliği, tarım ve hayvancılık vs. gösterilebilir. Bu çalışmada uzun yıllar önce ana kitleden koparak kuzeye, Sibirya bozkırlarına yerleşen kadim Türk boylarından Saha Türklerinin sözvarlığında zaman ile ilgili kullandığı kelimeler ve ifade çeşitleri incelenmiştir. Ele alınan kelimeler zamanın en küçük biriminden en büyüğüne doğru sistematik bir şekilde verilmiştir. Çalışmanın sonunda ise elde edilen bulgularla ilgili sonuçlara yer verilmiştir.
LİTVANYA KARAİM TÜRKLERİNİN ETNİK KİMLİKLERİNİ KORUMA FAKTÖRLERİ
LİTVANYA KARAİM TÜRKLERİNİN ETNİK KİMLİKLERİNİ KORUMA FAKTÖRLERİ
Yazar: Kobeckaitė, Halina
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 10 No. 19, 2016
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; litvanya,karaim,etnik kimlik

Millî bilinç, ana dil, tarihi geçmiş, din, maddi ve manevi miras Litvanya Karaim Türklerinin etnik kimliklerini belirlemektedir. Karaim Türkçesi, dillerin soya göre (~genealojik) tasnifinde ona en yakın olan diğer Batı-Kıpçak Türkçeleriyle birlikte (Karaçay-Balkar (~Malkar), Kumuk, Kırım-Tatar) Türk dil grubuna aittir. Bu dil ailesi de daha büyük Altay dil ailesine girmektedir. Tarihi Türk lehçeleri içerisinde Karaim Türkçesine en yakın olan Türkçe, Kıpçak Türkçesidir.

Millî bilinç, ana dil, tarihi geçmiş, din, maddi ve manevi miras Litvanya Karaim Türklerinin etnik kimliklerini belirlemektedir. Karaim Türkçesi, dillerin soya göre (~genealojik) tasnifinde ona en yakın olan diğer Batı-Kıpçak Türkçeleriyle birlikte (Karaçay-Balkar (~Malkar), Kumuk, Kırım-Tatar) Türk dil grubuna aittir. Bu dil ailesi de daha büyük Altay dil ailesine girmektedir. Tarihi Türk lehçeleri içerisinde Karaim Türkçesine en yakın olan Türkçe, Kıpçak Türkçesidir.
OĞUZNAME (İNGİLTERE NÜSHALARI) – İNCELEMEMETİN- SÖZLÜK-TIPKIBASIM
OĞUZNAME (İNGİLTERE NÜSHALARI) – İNCELEMEMETİN- SÖZLÜK-TIPKIBASIM
Yazar: Ercilasun, Ahmet Bican
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 10 No. 19, 2016
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; oğuzname,ingilitere,nüsha,kitap incelemesi

Necati Demir tarihî Türk destanı Oğuzname ile ilgili iki önemli yazma yayımladı: Der-Beyân-ı Oğuznâme ve Kıssa-i Oğuzname. Birinci eser, İngiltere Millî Kütüphanesi Türkçe Yazmalar Bölümü Or. 11726/1 numarada, ikinci eser Or. 11726/3 numarada kayıtlıdır. Birinci yazma 29 varak, ikinci yazma 14 (Or. 11726/3 numaralı yazmanın 30b-43a sayfaları) varaktır. Birincide sayfalar 10 satır, ikincide 12 satırdır. Eserler, India Office and Oriental Collection içinde bulunmaktadır. Buna göre, Çağatayca olan birinci yazmanın Hindistan’dan İngiltere’ye intikal ettiğini söyleyebiliriz.

Necati Demir tarihî Türk destanı Oğuzname ile ilgili iki önemli yazma yayımladı: Der-Beyân-ı Oğuznâme ve Kıssa-i Oğuzname. Birinci eser, İngiltere Millî Kütüphanesi Türkçe Yazmalar Bölümü Or. 11726/1 numarada, ikinci eser Or. 11726/3 numarada kayıtlıdır. Birinci yazma 29 varak, ikinci yazma 14 (Or. 11726/3 numaralı yazmanın 30b-43a sayfaları) varaktır. Birincide sayfalar 10 satır, ikincide 12 satırdır. Eserler, India Office and Oriental Collection içinde bulunmaktadır. Buna göre, Çağatayca olan birinci yazmanın Hindistan’dan İngiltere’ye intikal ettiğini söyleyebiliriz.