Vaks İçeren Kompozit Atıklar için En Uygun Değerlendirme Yönteminin Seçiminde Farklı Karar Verme Tekniklerinin Kullanılması
Using Different Decision Making Techniques in Selecting the Most Appropriate Evaluation Method for Composite Wastes Containing Wax
Yazar: Yılmazbilek, Ece; Günkaya, Zerrin; Özkan, Aysun; Banar, Mufide
Dergi: Bilişim Teknolojileri Dergisi, Vol. 15 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Computer Software ; Bilgisayar Yazılımı ; ANP,CRITIC,Composite Waste Management,Entrophy,MCDM,SWARA,TOPSIS,Wax ; ANP,CRITIC,Entropi,Kompozit Atık Yönetimi,MCDM,SWARA,TOPSIS,Vaks

Vaks içeren kompozit atıklar (faz değiştirme malzemeleri, işlenmiş hazır gıda ambalajları vb.), karmaşık yapıları nedeniyle sürdürülebilir bir şekilde yönetilmeleri zor olan atık türlerindendir. En uygun değerlendirme yönteminin belirlenmesi aşamasında çevresel, ekonomik, teknik açıdan bütünsel bir yaklaşım sergilenmesi önemlidir. Bu noktada, birçok alandaki problemin çözümünde farklı kriterlerin yardımıyla en uygun alternatif seçiminin yapılabildiği Çok Kriterli Karar Verme Teknikleri (MCDM)’nin kullanımı mümkündür. Bu nedenle bu çalışmada, iki farklı MCDM yöntemi ile vaks içeren kompozit atıkların değerlendirilme yöntemi (kimyasal geri dönüşüm, mekanik geri dönüşüm, insinerasyon, piroliz ve depolama) bütünsel bir yaklaşım ile değerlendirilmiştir. Öncelikle, belirlenen kriterler (küresel ısınma potansiyeli, enerji kullanımı, sağlık etkisi, kimyasal kullanımı, işletme maliyeti, yatırım maliyeti, geri dönüştürülmüş malzeme kalitesi, teknolojik uygunluk, çevre politikalarına ve yasaya uygunluk, kaynakların korunumu) Entropi, CRITIC (Criteria Importance Through Intercriteria Correlation) ve SWARA (Step-wise weight assessment ratio analysis) metotları ile ağırlıklandırılmıştır. Her bir ağırlıklandırma metodundan elde edilen sonuçlar, MCDM yöntemleri olan ANP ve TOPSIS ile ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Kullanılan tüm ağırlıklandırma yöntemleri ile yapılan ANP ve TOPSIS sonuçlarında piroliz alternatifinin en uygun seçenek olduğu belirlenmiştir.

Composite wastes containing wax (phase change materials, processed food packaging, etc.) are among the types of waste that are difficult to manage in sustainable waste management systems due to their complex structure. It is important to demonstrate a holistic approach in terms of environmental, economic and technical aspects during the determination of the most appropriate evaluation method. At this point, it is possible to use Multi-Criteria Decision Making Techniques (MCDM), where the most suitable alternative (chemical recycling, mechanical recycling, incineration, pyrolysis and landfill) can be selected with the help of different criteria in solving problems in many fields. The criteria determined ((global warming potential, energy use, health impact, chemical use, operating cost, investment cost, recycled material quality, technological compliance, compliance with environmental policies and laws, conservation of resources) are weighted by Entropy, CRITIC (Criteria Importance Through Intercriteria Correlation) and SWARA (Step-wise weight assessment ratio analysis) methods. With the results obtained from each weighting method, evaluations were made with ANP (Analytic Network Process) and TOPSIS (The Technique for Order of Preference by Similarity to Ideal Solution), separately. In the ANP and TOPSIS results made with all the weighting methods used, it was determined that the pyrolysis alternative was the most appropriate option.