Siyasetnamelerde Çizilen Hz. Ömer İmajı
Caliph Omar Imagine Drawn in Siyasatnamas
Yazar: Özdal, Ahmet Nurullah
Dergi: Current Research in Social Sciences, Vol. 5 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Caliph Omar,Political Treatise,Emperor,Management,Justice ; Hz. Ömer,Siyasetname,Hükümdar,Yönetim,Adalet

Siyasetname tarzında kaleme alınan eserler, geçmiş dönemlerin uygulamaları en çok örnekgösterilen hükümdarları arasında Hz. Ömer’e oldukça ayrıcalıklı bir konumu verirler. Ancak herbir yazarın Hz. Ömer’i ele alış biçimi, eserinde ona yer verme sıklığı ya da idealize edilen yönüfarklılaşmaktadır. Genel olarak bakıldığında Endülüs’te kaleme alınan siyasetnamelerde onaçok daha fazla ağırlık verildiği, oysa İran ve Irak coğrafyasında yazılanlarda bu ağırlık oranınındüştüğü gözlemlenir. İbn Cemâa, eserinde hükümdar için Hz. Ömer’in uygulamaları ışığında biryol haritası çizer; o, yazarın gözünde rehberdir, ideal hükümdardır. Oysa Nizamü’l-Mülk, kendideneyimlerinden yola çıkarak ideal bir yönetim tarzı ortaya koyar. Onun Siyasetname’sindekiHz. Ömer, yalnızca savların desteklenmesi için kendisine referans gönderilmek suretiyle sankiistismar edilen bir figürdür. İbn Abdirrabîh, Hz. Ömer’i ekonomiye dair davranışlarıyla;Maverdî ve Şeyzerî, muhtesibin görev sahasında yer alan uygulamalarıyla eserine dâhil etmeyiyeğler. Turtuşî, eserinin mufassal olmasına rağmen, daha çok Hz. Ömer’in kısa anekdotlarını vesözlerini zikreder. Neyrizî, eserinde onun davranış ve sözlerini ihtiva eden hususi bir bölümayırmıştır. Siyasetnamelerde Hz. Ömer’in adaleti, sertliği (aynı zamanda halim yönü), düzenkuruculuğu, teşkilatçılığı, teftiş ediciliği, fiziksel özellikleri ile sevdiği, nefret ettiği ya da hiçumursamadığı huy ve davranışlar üzerinde de durulmuştur.

The works written up in the style of political treatise attach a special importance to Omar amongthe emperors whose practices in the past have been mostly mentioned. However, each writerdiffers in handling Omar, in the frequency of giving coverage to him in their works, and in hisaspect which they idealized. When viewed as a whole, it is observed that Omar is much more mentioned in political treatises written up inAndalusia, whereas, he is less mentioned in thosewritten up in the Iranian and Iraqi geographicalregions. Ibn Cemâa, in his work, draws a roadmap for the emperor, in the light of Omar’spractices; he is a guide, an ideal emperor in theeyes of the writer. However, Nizamü'l-Mülk setforth an ideal style of management based on hisown experiences. Omar mentioned in his politicaltreatise seems like a figure who is abused by beingreferenced only to support the allegations. İbnAbdirrabîh preferred to remark Omar’s economyrelated behaviors in his work, Maverdî andŞeyzerî preferred to remark his practices whichfall into muhtesib’s area of responsibility. Turtuşi,although his work is detailed, remarked shortanecdotes and words of Omar. Neyrizi allocated aspecial part in his work, which contains Omar’sbehaviors and words. The topics including Omar’sjustice, hardness (also his gentility), ability to getorganized, of organization development, toinspect, his physical characteristic, and hisbehaviors that he loved, hated, not cared are alsomentioned in the political treatises.