Ortaokul ve Lise Öğrencilerinin Fen Bilimleri Kavramına Yönelik Bilişsel Yapıları
Secondary and High School Students’ Cognitive Structures Regarding the Concept of Science
Yazar: Er Nas, Sibel; Bekar, Şeyma Nur; Tütüncü, Gökçe; Işık, Ayşe Hande; Kirlak, Esengül; Yaşar, Aytekin
Dergi: Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, Vol. 14 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Science Education ; Fen Bilgisi Eğitimi ; Bilişsel yapı,fen bilimleri kavramı,ortaokul ve lise öğrencileri ; Cognitive structures,science concept,secondary and high school students

Bilişsel yapı, yeni bilgilerin öğrenilmesinde, anlaşılmasında ve hatırlanmasında önemli rol oynar. Fen eğitimi alanında öğrencilerin kavramlara yönelik öğrenme düzeylerinin belirlenmesi öğrencilerin başarılarının arttırılması açısından önemlidir. Bu çalışmanın amacı ortaokul ve lise öğrencilerin fen bilimleri kavramına yönelik bilişsel yapılarının incelenmesidir. Bu bağlamda araştırma nicel araştırma yöntemlerinden biri olan tarama yöntemi temelinde yürütülmüştür. Çalışma grubunda 12. sınıf (f=41), 11. sınıf (f=37), 10. sınıf (f=35), 9. sınıf (f=36), 8. sınıf (f=38), 7. sınıf (f=43), 6. sınıf (f=40) ve 5. sınıf (f=43) öğrencileri olmak üzere toplam 313 öğrenci yer almaktadır. Verilerin elde edilmesi sürecinde kelime ilişkilendirme testi ve çizim formu kullanılmıştır. Kelime ilişkilendirme testinden elde edilen veriler, betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Çizim sorusu ise içerik analizine tabi tutulmuştur. Öğrencilerin yazdığı cevap kelimeleri “Dünya ve Evren”, “Canlılar ve Yaşam”, “Madde ve Doğası”, “Fiziksel Olaylar”, “Diğer: Okul”, “Diğer: Bilim” ve “Diğer: Duygu ve Düşünce” şeklinde yedi temaya ayrılmıştır. Öğrencilerin çizimleri ise “Dünya ve Evren”, “Canlılar ve Yaşam”, “Madde ve Doğası”, “Fiziksel Olaylar” ve “Diğer” şeklinde beş temaya ayrılmıştır. Kelime ilişkilendirme testi sonuçlarına göre öğrencilerin en fazla kelime ürettikleri tema “Canlılar ve Yaşam” temasıdır. Ayrıca çizimlerin de yoğunlaştığı tema “Canlılar ve Yaşam” teması olduğu görülmüştür. Çalışma sonucunda öğrencilerin fen bilimleri kavramına yönelik ürettikleri kelimelerin çeşitlilik gösterdiği ortaya konmuştur.

Cognitive structure plays an important role in learning, understanding and remembering new information. Determining students' learning levels regarding concepts in the field of science education is important in terms of increasing students' success. The purpose of this research was to reveal the cognitive structures of secondary and high school students regarding the concept of science. In this context, research was carried out on the basis of the survey method, which is one of the quantitative research methods. The study group included a total of 313 students, including 12th grade (f=41), 11th grade (f=37), 10th grade (f=35), 9th grade (f=36), 8th grade (f=38), 7th grade (f=43), 6th grade (f=40) and 5th grade (f=43). Data were gathered using the word association test and a drawing form. The data obtained from the word association test were analysed using the descriptive analysis method. The drawing question was subjected to content analysis. The answer words written by the students were divided into seven themes: “The World and the Universe”, “Living Things and Life”, “Matter and Its Nature”, “Physical Events”, “Other: School”, “Other: Science” and “Other: Emotion and Thought”. The students' drawings were divided into five themes: "The World and the Universe", "Living Things and Life", "Matter and Its Nature", "Physical Events" and "Other". According to the word association test results, the theme where students produced the most words was "Living Things and Life". It was also seen that the theme on which the drawings were concentrated was "Living Things and Life". As a result of the study, it was revealed that the words produced by the students for the concept of science were diverse.