Balıkesir Kuva-yi Milliye Müzesi Koleksiyonundaki Bizans Dönemi Bronz Röliker Haçlar
Byzantine Period Bronze Reliquary Crosses in the Collection of the Balıkesir Kuva-yi Milliye Museum
Yazar: Sıddıki, Feride İmrana
Dergi: Art-Sanat No. 20, 2023
Anahtar kelimeler: Art History ; Sanat Tarihi ; Byzantium,Metal Art,Balikesir Kuva-yi Milliye Museum,Relic,Reliquary cross ; Bizans,Hritiyanlık,Maden sanatı,Balıkesir Kuva-yi Milliye Müzesi,Rölik,Röliker haç

Kuva-yi Milliye Müzesi, Balıkesir’de Anafartalar Caddesi üzerine konumlandırılmıştır. Yapı, milli mücadele sırasında karargâh olarak kullanılmıştır. 1996 yılından itibaren müze olarak işlev görmektedir. Rölik, Hristiyan inancında, başta İsa olmak üzere kutsal kişilerden geriye kalan diş, kemik gibi kalıntılardır. Röliker ise Hristiyanlıkta kutsal sayılan İsa, aziz ve azizeler gibi kişilere ait kalıntıların ya da hayattayken temasta bulundukları nesnelerin konulduğu objelere verilen isimdir. Formlarına göre gruplandırılan rölikerlerin bir grubunu röliker haçlar oluşturmaktadır. Bu tür rölikerler, haç formunda olup kilit sistemiyle birleşen küçük kutucuklardır. Bu çalışma kapsamında Balıkesir Kuva-yi Müzesi Arkeolojik Eserler envanterine kayıtlı olan sekiz adet röliker haç tanıtılmıştır. Söz konusu röliker haçlar müzeye satın alma yoluyla kazandırılmıştır. Röliker haçların beşi tam olup üçünün aksam ve parçaları eksiktir. Haçlar genel anlamda iyi durumdadır. Eserler, üslup, kompozisyon ve ikonografik açıdan dikkat çekicidir. Haçların üzerinde “Çarmıhta İsa”, “Meryem Blakhernitissa” ve aziz tasvirleri yer almaktadır. Çalışma kapsamındaki haçlarda üç farklı üslup ve kompozisyonda betimlenmiş İsa ve iki farklı üslup ve kompozisyonda Meryem Blakhernitissa figürleri tespit edilmiştir. Söz konusu röliker haçlar, döküm tekniğinde yapılmış olup üzerleri kazıma ve kabartma tekniğinde süslenmiştir. Haçların benzer örnekleri göz önüne alındığında eserlerin 9.-12. yüzyıllar içinde üretildikleri anlaşılmaktadır. Makalede haçların katalog bilgilerine de yer verilmiştir.

Kuva-yi Milliye Museum is located on Anafartalar Street in Balıkesir. The building was used as a headquarters during the national struggle. It has been functioning as a museum since 1996. Relics, in the Christian belief, are the remains of the holy people, especially Christ, such as teeth and bones. On the other hand, the reliquary is the name given to the objects in which the remains of persons such as Christ, saints which are considered sacred in Christianity, or the objects they came into contact with while alive are placed. A group of relics, which are grouped according to their forms, is composed of reliquary crosses. This kind of reliquary are small boxes in the form of a cross and combined with a lock system. Within the scope of this study, eight reliquary crosses registered in the Archaeological Artifacts inventory of Balıkesir Kuva-yi Milliye Museum were introduced. The reliquary crosses acquired were brought to the museum through purchase. Five of the reliquary crosses are complete and the parts of three are missing. Crosses are generally in good condition. The works are remarkable in terms of style, composition, and iconography. There are depictions of “Christ on the Cross”, “Mary Blachernitissa” and saints on the crosses. The reliquary crosses in question were made in the casting technique and they were decorated by engraving and relief technique. Considering the similar examples of crosses, the 9th-12th of the works is understood that they were produced over the centuries. The article also includes the catalog information of the crosses.