Barış ve Şiddet Paradoksu: Barış Antlaşmalarının Felsefi Eleştirisi
The Paradox of Peace and Violence: A Philosophical Critique of Peace Treaties
Yazar: Bayram, Murat
Dergi: Mavi Atlas, Vol. 14 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Philosophy of Society ; Siyaset Felsefesi ; Barış,Şiddet,Uluslararası hukuk,Hegel,Kant. ; Peace,Violence,International law,Hegel,Kant.

Bu çalışma, barış düşüncesini ve şiddetle kurduğu paradoksal ilişkiyi felsefi bir eleştiri çerçevesinde incelemektedir. Tarihsel ve teorik bağlamda barış antlaşmaları çoğu zaman şiddetin gölgesinde şekillenmiş; barışın sürekliliği, paradoksal biçimde, şiddetin varlığına ve gücüne bağlı kılınmıştır. Barış, her ne kadar şiddeti sona erdirme iddiasıyla ortaya çıkmış olsa da çoğu durumda bizzat şiddetin araçları ve kurumsal biçimleri üzerinden inşa edilmiştir. Bu paradoksal yapı, tarih boyunca sürerek barışın salt adil bir düzlemde temellendirilmesini güçleştirmiştir. Çalışmada Hegel’in savaş anlayışı ekseninde barışın kalıcılığına ilişkin kırılganlık, Kant’ın “ebedi barış” tasarımıyla karşılaştırmalı olarak ele alınmakta, Arendt’in modern çağda şiddetin özgürlük değil yıkım ürettiğine dair tespitleri üzerinden tartışma derinleştirilmektedir. Bu bağlamda Benjamin’in hukukun kökenindeki kurucu şiddeti görünür kılan yaklaşımı, Foucault’nun şiddetin modern iktidar ve güvenlik aygıtları içinde süreklilik kazanmasına ilişkin analizleri ve Derrida’nın hukukun meşruiyetini askıda bırakan kurucu şiddet aporiasına dair eleştirisi, barış–hukuk–şiddet ilişkisinin felsefî arka planını oluşturmaktadır. Ayrıca Aron’un realizmi ile Rawls’un liberal barış kuramı arasındaki teorik gerilim açımlanarak, demokratik barışın normatif çerçevesi ile uluslararası siyasetin pratik gerçekliği arasındaki uçurum vurgulanmaktadır. Grotius’tan Hart, Kelsen ve Dworkin’e uzanan hukuk felsefesi geleneği çerçevesinde barışın hukuki temelleri irdelenmekte; pozitif hukukun normatif sınırlılıkları ile doğal hukukun evrensel ilke arayışları eleştirel bir perspektifle değerlendirilmektedir. Sonuç olarak çalışma, barışın yalnızca savaşın yokluğu ya da geçici bir uzlaşma olarak değil, şiddetle kurduğu paradoksal bağı aşma imkânı üzerinden adalet, demokrasi ve hukukun üstünlüğü temelinde yeniden düşünülmesi gereken ereksel bir kategori olarak kavranması gerektiğini ileri sürmektedir.

This study examines the idea of peace and its paradoxical relationship with violence within a framework of philosophical critique. In historical and theoretical terms, peace treaties have often been shaped in the shadow of violence; paradoxically, the durability of peace has been made dependent on the presence and force of violence itself. Although peace emerges with the claim of putting an end to violence, it has in many cases been constructed through the very instruments and institutional forms of violence. This paradoxical structure has persisted throughout history, rendering it difficult to ground peace solely on a framework of justice. Within this study, the fragility of peace’s permanence is analyzed through Hegel’s conception of war and discussed comparatively with Kant’s project of “perpetual peace,” while the discussion is further deepened through Hannah Arendt’s argument that, in the modern age, violence produces not freedom but destruction. In this context, Benjamin’s approach, which renders visible the founding violence at the origin of law, Foucault’s analyses of the continuity of violence within modern regimes of power and security, and Derrida’s critique of the aporia of founding violence that suspends the legitimacy of law constitute the philosophical background of the peace–law–violence relationship. Furthermore, by elucidating the theoretical tension between Aron’s realism and Rawls’s liberal theory of peace, the study highlights the gap between the normative framework of democratic peace and the practical realities of international politics. Within the tradition of legal philosophy extending from Grotius to Hart, Kelsen, and Dworkin, the legal foundations of peace are examined, and the normative limitations of positive law alongside the universal principle-seeking aspirations of natural law are critically assessed. In conclusion, the study argues that peace should be conceived not merely as the absence of war or a temporary compromise, but as a teleological category that must be rethought on the basis of justice, democracy, and the rule of law, through the possibility of overcoming its paradoxical entanglement with violence.