Avrupa Birliği Ülkeleri Ve Türkiye’nin İnovasyon Performansının Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Kıyaslanması
Comparison Of European Union And Turkey’s Innovation Performance By Using Multi Criteria Decision Making Methods
Yazar: Oralhan, Burcu; Büyüktürk, Miraç Alper
Dergi: Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi No. 16, 2019
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; İnovasyon,inovasyon göstergeleri,çok kriterli karar verme,TOPSIS,MOORA ; Innovation,Innovation Indicators,Multi Criteria Decision Making,TOPSIS,MOORA,European Union

Küreselleşen dünyadaülkelerin, şirketlerin veya diğer tüm organizasyonların faaliyetlerininsürdürülebilir olması ve güçlü bir şekilde ayakta kalabilmeleri için yeniliğehızlı adapte olması gerekmektedir. Sürdürülebilir ekonomik gelişmelerinsağlanmasında, toplumların refah düzeyinin artırılmasında ve işletmeler içinrekabet dinamiğinin geliştirilmesinde inovasyon vazgeçilmez bir kaynaktır. İnovasyondoğru, sistematik ve etkin uygulandığında toplumun, ülkenin veya işletmeningelişmesi kaçınılmazdır.  Bu çalışmadaAvrupa Birliği ülkeleri ve Türkiye’nin inovasyon performansının çok kriterlikarar verme yöntemleriyle kıyaslanması amaçlanmıştır. Avrupa İnovasyon Endeksihesaplamasında kullanılan insan kaynakları(IK),araştırma sistemleri (AS), yenilikçi ortam (YO), finansman ve destek (FD),yenilikçiler (Y), bağlantılar (B), entelektüel varlıklar (EV), istihdametkileri (IE) ve satış etkileri (SE) olmak üzere 10 temel gösterge çok kriterli karar verme metotları iledeğerlendirilmiştir. Değerlendirmede Avrupa Birliği’ne üye olan 28 ülke,Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 4 aday ülke ve 6 adet komşu ülkenininovasyon performansları incelenmiştir. 2018 yılı Avrupa İnovasyon EndeksiPuanlama tablosundan temin edilen göstergelerin değerleri, çok kriterli kararverme yöntemlerinden TOPSIS ve MOORA metotlarıyla kıyaslanarak ülkelerininovasyon performansı sıralaması yapılmıştır. Yöntemlerin sonuçları birbirineyakın olmasına rağmen bazı ülkelerin sıralamalarda değişiklikler gösterdiğitespit edilmiştir. Ülkelerin inovasyon performansları incelendiğinde TOPSIS veMOORA yöntemine göre ilk üç sırada İsviçre, İsveç ve Danimarka yer almaktadır.Son üç sıralama ise TOPSIS yöntemine göre Ukrayna, Romanya ve Makedonya olarakelde edilirken, MOORA Yöntemine göre ise Romanya, Ukrayna ve Polonya olarakkarşımıza çıkmıştır. Sonuçlar incelendiğinde Türkiye TOPSIS Yöntemine göre 31.ve MOORA yöntemine göre ise 33. sırada yer almaktadır. Türkiye’nin inovasyon performansına alt kriter bazlı sıralamalardabakıldığında ise; ilk on ülke arasında olduğu tek temel kriter ‘firmayatırımları’ olmuştur.  Türkiye’nin öncelik vermesi gereken altgöstergeler ise doktora mezunu sayısı, yükseköğrenimdeki öğrenci popülasyonu vehayat boyu öğrenme prosesi, patent uygulamaları, ticari marka uygulamaları,tasarım uygulamaları, orta ve ileri seviye teknoloji ürünlerinin ihracı, bilgiyoğun hizmetlerin ihracı ve yeni pazar-firma yeniliklerinin satışıkriterleridir. Özellikle inovasyon konusunda bu çalışma Türkiye açısından elealındığında, sadece Avrupa ülkeleri ile değil küresel çapta alanında en iyiülkelerle yapılacak kıyaslamalarla, mevcut durum ve hangi kriterlerdeeksiklerin olduğun tespit edilmesiyle, iyileştirilmesi gereken alanlarınbelirlenmesi ve bu alanlara yönelik planların yapılarak aksiyonların alınmasışeklinde gerçekleşmelidir. Bu konuda oluşturulacak bir ulusal inovasyonstratejisi ekonomik ve toplumsal hedeflere ulaşmada ivme kazandıracaktır.

In a globalizing world, the activities of countries, companies or all other organizations need to be adoptable to innovation in order to sustainable and to remain strong. Innovation is an indispensable source for achieving sustainable economic developments, increasing the welfare of societies and development competitive dynamics for enterprises. When innovation is used correctly, systematically and effectively, the development of society, country or business is inevitable.In this study, it is aimed to European Union countries’ and Turkey’s innovation performances are compared to by using multi-criteria decision-making methods. The significant indicators such as Human resources (IK), research systems (AS), innovative environment (YO), financing and support (FD), innovators (Y), links (B), intellectual assets (EV), employment impacts (IE) and sales impacts (SE) which are based on European Innovation Index has been used. 28 member countries of the European Union, 6 neighbour countries and 4 of the candidate countries’ including Turkey innovation indicators and their sub-criterias performance is calculated and ranked by using multi-criteria decision-making methods. The performance scores of the indicators obtained from the 2018 European Innovation Index. The countries’ innovation performances were ranked by using datas which is obtained from TOPSIS, VIKOR and MOORA multi-criteria decision making methods. Although the results of the methods were close to each other, it was determined that some countries differ in the rankings. When the results are examined, Turkey is seen in 31th place according to results of TOPSIS and VIKOR. Also, seen in 33th place according to MOORA Method. According to TOPSIS and VIKOR method, the first three countries are Switzerland, Sweden and Denmark. Ukraine, Romania and Macedonia are last three places. According to MOORA method, Sweden, Switzerland and Denmark are the top three, while, Romania, Ukraine and Poland are the last three. When Turkey's sub-criteria ranking based on innovation performance is viewed; it is seen that the only basic criterion among the top ten countries is ‘firm investments’.