SOMUT OLMAYAN KÜLTÜREL MİRAS VE BURSA HALK DANSLARI: BİR KÜLTÜREL DEĞERLENDİRME
INTANGIBLE CULTURAL HERITAGE AND BURSA FOLK DANCES: A CULTURAL EVALUATION
Yazar: Elcik Yorgancıoğlu, Pelin
Dergi: Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Vol. 12 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: Sociology of Culture ; Kültür Sosyolojisi ; Turkish Society and Community ; Türk Halkları ve Toplulukları ; Intangible Cultural Heritage,Folk Dances,Bursa Culture,Kılıç Kalkan,Güvende ; Somut Olmayan Kültürel Miras,Halk Dansları,Bursa Kültürü,Kılıç Kalkan,Güvende.

Bu makale, somut olmayan kültürel miras kavramı ile Bursa halk danslarının tarihsel ve kültürel bağlamdaki önemini incelemekte ve bu iki olgunun birleşimi üzerinden kültürel mirasın toplumsal ve bireysel düzeydeki rolünü tartışmaktadır. Somut olmayan kültürel miras, geleneksel sanatlar, ritüeller, festivaller ve halk dansları gibi öğeleri kapsayarak bir toplumun kimliğini şekillendirir. Bursa kültürü içerisindeki Bursa halk dansları da bu mirası en iyi şekilde temsil eden örneklerden biridir. Nitel araştırma yöntemi bağlamında şekillenen çalışmada literatür taraması, temel veri toplama yöntemi olarak kullanılmıştır. Teorik çerçeve; alan araştırması ve derleme çalışmaları üzerine yoğunlaştırılarak elde edilen danslara ve kültüre ait bilgilerin yorumlanması sağlanmıştır. Veri toplama sürecinde, literatür taraması yöntemiyle akademik yayınlar, halk bilimi dergileri, görsel-işitsel arşiv materyalleri ve yerel kültürel belgeler döküman analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Literatür taraması yoluyla elde edilen veriler kültürel analiz çerçevesinde yorumlanarak bir kuramsal çerçeve oluşturulmaya çalışılmıştır. Derlenen veriler, Clifford Geertz’in kalın betimleme yaklaşımı temel alınarak yorumlanmıştır. Amaç, halk danslarının bir performans olmanın ötesinde, toplumsal kimliklerin, ritüellerin ve kolektif hafızanın kurucu bir bileşeni olduğunu ortaya koymaktır. Bulgular, Bursa halk danslarının (Kılıç-Kalkan, Güvende, Sekme, Alçak Hava, Cezayir, Azime vb.) çok katmanlı bir yapıya sahip olduğunu, savaş, aşk, göç, düğün ve toplumsal ilişkilere dair derin anlamlar içerdiğini göstermektedir. Dansların yalnızca estetik bir temsil olmakla kalmayıp, aynı zamanda kimlik, aidiyet, barış ve toplumsal birlik ilkelerini aktardığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Bursa halk danslarının, yerel halkın sosyo-kültürel hafızasını koruyan, geleceğe aktaran ve toplumsal sürdürülebilirliği pekiştiren kritik bir somut olmayan kültürel miras unsuru olduğu vurgulanmıştır.

This article examines the concept of intangible cultural heritage and the scope of traditional and cultural diversity of Bursa people and discusses the role of the cultural world at social and individual levels through the combination of these two phenomena. Intangible cultural heritages are shaped as a community by including elements such as traditional arts, rituals, festivals and folk dances. Bursa folk dances within Bursa Culture are one of the best representative examples of these formations. Literature review, which was shaped by qualitative research method processes, was used as the basic data collection method. Theoretical framework; Field research and comprehensive studies were intensified and the interpretation of the dances and cultural information obtained was provided. The aim is to reveal that folk dances are not just performances, but also a constituent component of social identities, rituals and collective memory. The findings show that Bursa folk dances (Kılıç-Kalkan, Güvende, Sekme, Alçak Hava, Cezayir, Azime etc.) have a multi-layered structure and contain deep meanings regarding war, love, migration, wedding and social relations. It has been determined that the dances are not only an aesthetic representation but also convey the principles of identity, belonging, peace and social unity. As a result, it has been emphasized that Bursa folk dances are a critical intangible cultural heritage element that preserves the socio-cultural memory of the local people, transmits it to the future and reinforces social sustainability.