Müslüman Kültürü Açısından Yaratılış ve Evrim Konularına Bir Bakış
An Overview of Creation and Evolution in Muslim Culture
Yazar: Çağlayan, Harun
Dergi: İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, Vol. 6 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Kelâm,Varlık,Yaratılış,Tekâmül,Evrim Hipotezi ; Kalām,Existence,Creation,Taqāmul,Hypothesis of Evolution

Öz Yaşamınbaşlangıcı ve çeşitlenmesiyle ilgili, düşünce çevrelerinde yaratılış ve evrimşeklinde temel iki yaklaşımdan bahsedilmektedir. Bunlardan ilki olan yaratılışfikri daha çok inançla, evrim fikri ise bilimle ilişkilendirilmektedir. Ancakher iki fikrin de üzerinde birleştikleri husus, yaşamın sürdürebilmesi içinevrendeki canlılığı destekleyen şartlardan her birinin, olması gereken şekildebelli bir etkileşim içinde olması gerektiğidir. Yaratılış düşüncesine göreevrenin özü olan madde, şuursuz olduğundan ne kendi basit varlığının ne debaşka karmaşık varlıkların kaynağı olabilir. Dolayısıyla evren, belli bir amaçve plan doğrultusunda hareket eden bir özne tarafından tek seferde tasarlanmasıdurumunda ancak mevcut formuna ulaşabilir. Evrim düşünesine göre ise madde,tümüyle kör tesadüflere bağlı olarak işleyen mekanik bir sürecin sonucundamevcut formuna ulaşmıştır. Bu yaklaşımları birbirinden farklı kılan, mevcut formunhangi yöntemle meydana geldiğinde düğümlenmektedir. Varlığın kaynağı konusundaMüslüman teolojisi açısından önemli olan, tanrı ve evren arasındayaratan-yaratıcı ilişkisinin kabul edilmesidir. Yani hem yaratılış hem de evrimmümkündür; ayrıca yaratılışın başka şekillerde de olması mümkündür. Şu hâldevarlığın niçin ve kim tarafından yaratıldığı sorularını cevaplama felsefe vedinin görevi iken; yaratılışın nasıl olduğunu tespit etmek bilimin görevidir. Bubağlamda çalışmada genel olarak varlığın kaynağı değil, meydana gelişihakkındaki görüşler değerlendirilmiştir.Araştırmadaveri toplama yöntemi olarak, konuya ilişkin Müslüman kültüründeki klasik vemodern eserlerden yararlanılmış; veri analizi yöntemi olarak ise tümevarımmetodu kullanılmıştır. Konu işlenirken, öncelikle yaratılış ve evrimyaklaşımlarının Müslüman ve diğer kültürlerde neye karşılık geldiklerine dairbulgulara ulaşılmış; sonrasında ise bunlar arasında mukayeseli bir analizinnasıl yapılabileceğine ilişkin bir çözüm denemesi sunulmuştur.AnahtarKavramlar: Kelâm, Varlık, Yaratılış, Tekâmül, EvrimHipotezi.

AbstractThereare two basic approaches about the beginning and diversification of life,namely creation and evolution in the circles of thought. The first of these isthe idea of creation is associated with belief whereas and the idea ofevolution is associated with science. However, what both ideas agree is thateach of the conditions that support life in the universe must have a certaininteraction as it should be. Matter, which is the essence of the universeaccording to the idea of creation, cannot be the source of neither its ownsimple being nor any other complex beings because it is unconscious. So thuuniverse can only taken the form of the present if it is designed by a subjectwho thinks and moves in line with a specific purpose and plan. According to theidea of evolution, matter has reached its current form as a result of amechanical process that operates entirely due to blind chance. Whatdifferentiates these approaches from each other is knotted by which method cameabout the current form. What matters in terms of the Muslim theology of thesource of being is the acceptance of the creator-creative relationship betweenGod and universe. So both creation and evolution are possible. Also thecreation may be in other ways. While it is the duty of philosophy and religionto answer the questions of why and by whom it was created; It is the duty ofscience to determine how creation is. In this context, in the study, opinionsabout the occurrence of the existence are evaluated in general, not the sourceof it.In theresearch, mostly works were used classical and modern works in Muslim culturerelated to the subject as data collection method. While the subject is beingresearched firstly, findings about what the approaches of creation andevolution correspond to in Muslim and other cultures have been reached.Afterwards, a solution attempt were presedent on how to make a comparativeanalysis among them.Keywords: Kalām,Existence, Creation, Taqāmul, Hypothesis of Evolution.