Muş Ekolojik Koşullarında Bazı Tescilli Nohut (Cicer arietinum L.) Çeşitlerinin Verim, Kalite ve Agronomik Özellikler Bakımından Değerlendirilmesi
Evaluation of Some Registered Chickpea (Cicer arietinum L.) Varieties in Terms of Yield, Quality and Agronomic Characteristics in Muş Ecological Conditions
Yazar: Karaman, Mehmet; Erdemci, İrfan; Kaya, Sedat
Dergi: ANADOLU Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, Vol. 34 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Cereals and Legumes ; Tahıllar ve Yemeklik Tane Baklagiller ; Chickpea,quality,yield,agronomy ; Nohut,kalite,verim,agronomi

Nohut, ülkemizde ekiliş ve üretim bakımından yemeklik tane baklagiller içerisinde ilk sırada yer almaktadır. Araştırmanın amacı, Muş ekolojisinde bazı nohut çeşitlerinin verim, kalite ve bazı agronomik özelliklerini belirlemektir. Çalışma, 2020 ve 2021 yıllarında Muş ilinin yazlık/geç ilkbahar yağışa dayalı koşullarında 16 çeşit ile tesadüf blokları deneme desenine göre dört tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Analiz sonuçlarına göre su alma ve şişme indeksi dışında incelenen tüm özelliklerde çeşitler arasında p≤0,01 seviyesinde önemli farklılıklar olduğu belirlenmiştir. Tane verimi 78,8-139,8 kg.da-1, anadal sayısı 3,00-4,03 adet.bitki-1, ilk bakla yüksekliği 16,6-21,3 cm, kuru hacim 22,0-33,4 ml, ıslak hacim 56,73-85,96 ml, su alma kapasitesi 0,293-0,460 g.tane-1, şişme kapasitesi 0,345-0,526 ml.tane-1 arasında farklılık göstermiştir. Tane veriminde Aslanbey nohut çeşidinin en ideal çeşit olduğu, Çağatay, Ubet ve Zuhal nohut çeşitlerinin takip eden çeşitler olduğu belirlenmiştir. Botan nohut çeşidi, en yüksek su alma kapasitesi değerine sahip olmakla birlikte incelenen diğer kalite parametrelerinde Botan, Çağatay, Ubet, Aslanbey ve Zuhal nohut çeşitlerinin öne çıkan çeşitler olduğu görülmüştür. Son olarak, çalışmada yer alan çeşitlerin ilk bakla yüksekliğinin 16,6-21,3 cm arasında değişkenlik göstermesi makine ile hasada uygun olduklarını göstermektedir.

Chickpea ranks first among edible legumes in terms of cultivation and production in our country. The aim of the research was to determine the yield, quality and some agronomic characteristics of some chickpea varieties in the Muş ecology. The study was conducted in four replications according to the randomized block experiment design with 16 chickpea varieties in the spring/late spring rainfall conditions of Muş province in 2020 and 2021. According to the analysis results, it was determined that there were significant differences at the p≤0,01 level among the varieties in all examined characteristics except water intake and swelling index. Traits varied as follows: grain yield 78,8-139,8 kg.da-1, number of main branches 3,00-4,03 pcs.plant-1, first pod height 16,6-21,3 cm, dry volume 22,0-33,4 ml, wet volume 56,73-85,96 ml, capacity of water intake 0,293-0,460 g.grain-1, and swelling capacity 0,345-0,526 ml.grain-1. It was determined that Aslanbey chickpea variety was the most ideal variety in grain yield, followed by Çağatay, Ubet and Zuhal chickpea varieties. Although Botan chickpea variety had the highest water intake capacity value, Botan, Çağatay, Ubet, Aslanbey and Zuhal chickpea varieties were found to be the prominent varieties in other quality parameters examined. Finally, the fact that the first pod height of the varieties included in the study varies between 16,6-21,3 cm showed that they are suitable for machine harvesting.