TASAVVUF MÛSİKÎSİ DERNEKLERİ FEDERASYONU’NUN TÜRK DİN  MÛSİKÎSİ UYGULAMALARI
Turkish Religious Music Practices of the Sufi Music Associations Federation
Yazar: Akkuş, Mustafa Asım
Dergi: Dini Araştırmalar, Vol. 26 No. 65, 2023
Anahtar kelimeler: Literary Studies (Other) ; Edebi Çalışmalar (Diğer) ; Türk Din Mûsikîsi,Tekke Mûsikîsi,Tasavvuf Mûsikîsi DernekleriFederasyonu,Zikir,Tasavvuf. ; Turkish Religious Music,Tekke Music,Federation of Sufi Music Associations,Dhikr,Sufism

Bu çalışmada İstanbul Bağcılar’da kurulmuş, Kâdirî ve Rifâî temelli bir tarikat olanCevherîliğin Türk din mûsikîsi uygulamalarının ortaya konulması amaçlanmıştır. ÖncelikleCevherîliğin kurulmasındaki tarihsel sürece değinilmiş, akabinde kültürel anlamda yayılmasınısağlayan Tasavvuf Mûsikîsi Dernekleri Federasyonu’nun mûsikî faaliyetleri ele alınmıştır. Arşivler,mülâkatlar ve gözlemler neticesinde Cevherîliğin mûsikî ile ilişkisi saptanmış, zikirde icrâ edilenmûsikî türleri ve tekkeye ait besteler tespit edilmiştir. Buna ilâveten, yapılan araştırmalar sonucundaelde edilen ses kayıtları, nota arşivleri vesilesiyle tekkeye mahsus eserler düzenlenerek notayaalınmış ve Türk din mûsikîsi repertuvarının yeni eserlerle tanışması amaçlanmıştır. Salâvat, imâmet,tesbihât, istiğfar, terâvih tertibi, kaside ve ilâhiler gibi türler tekkede icrâ edilmekte ve özellikleuşşak, rast, hicaz, segah makamındaki salâvat ve tesbihâtın besteleri tekkeye mahsus olarakokunmaktadır. Ayrıca meşk akşamları da tertip edilmekte ve birçok ilâhi, şuğl, tevşih, nefes,mersiye vb. besteli türler okunmaktadır. Yapılan bu çalışmanın problem durumu “Cevherîliğin zikirve mûsikî ilişkisi uyumlu mudur? Cevherîliğin Türk din mûsikîsi’ndeki yeri nedir?” olarak tespitedilmiştir. Yöntem olarak çalışmamızda nitel araştırma yöntemlerinden kaynak tarama, veritoplama, örnekleme, karşılaştırma, kaynak gösterme gibi yöntemlere başvurulmuştur. Buçalışmanın önemini ise, Cevherîliğin mûsikîyi etkili bir şekilde kullanması, birçok mûsikîşinas vebestekâr yetiştirmesi sebebiyle mûsikî ile ilişkisinin önem arz etmesi olarak ifâde edebiliriz.

This study aims to reveal the Turkish religious music practices of Jawharism, a sect basedon Qadiri and Rifai, founded in Bagcilar, Istanbul. The historical process of the establishment ofJawharism was firstly mentioned, and then the musical activities of the "Association for thePromotion and Sustenance of Sufi Music and Culture", which enabled it to spread in a culturalsense, were discussed. As a result of archives, interviews and observations, the relationship ofJawharism with music was determined, the types of music performed in the dhikr and thecompositions belonging to the lodge were identified. In addition, through the sound recordings andnote archives obtained as a result of the research, the works specific to the lodge were arranged andnotated, and it was aimed to introduce the Turkish religious music repertoire to new works. Genressuch as salawat, imamet, tasbihât, istighfar, taravih composition, odes and hymns are performed inthe lodge, and especially the compositions of salawats and tasbihâts in the maqam of uşşak, rast,hicaz and segah are sung specifically for the lodge. Meşk evenings are also organized and manyhymns, suğl, tevşih, nefes, mersiye, etc. are practiced. Composed genres are performed. Theproblem of this study is, is the relationship between dhikr and music of Jawharism compatible?How is the statues of Jawharism in Turkish religious music?, Qualitative research methods such assource scanning, data collection, sampling, comparison and citing sources were used in our studydetermined as a method. We can express the importance of this study as the importance ofJawharism's relationship with music, as it used music effectively and trained many musicians andcomposers.