EGEMENLİK VE BAĞIMSIZLIK BAĞLAMINDA MİLLİ MÜCADELE DÖNEMİ VE CUMHURİYETİN İLK YILLARINDAKİ KARİKATÜRLER ÜZERİNE BİR İNCELEME
A REVIEW ON THE CARTOONS OF THE NATIONAL STRUGGLE PERIOD AND THE FIRST YEARS OF THE REPUBLIC IN THE CONTEXT OF SOVEREIGNTY AND INDEPENDENCE
Yazar: Ölçekçi, Haluk
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi No. 69, 2021
Anahtar kelimeler: İletişim,Karikatür,Milli Mücadele,Mizah,Türkiye Büyük Millet Meclisi ; Communication,Cartoon,National Struggle,Humor,Turkish Grand National Assembly

Toplumsal düşünüşün en çarpıcı biçimlerinden birisi olan mizah, kendine has dili, üslubu ve çizgisiyle Türkiye’nin Milli Mücadele yıllarının tanıkları arasındadır. Bütün ezilen ve sömürülen milletlere ilham veren bir zaferle taçlandırılan Milli Mücadele’nin önemli bir cephesini mizah basını ve onun özel bir biçimi olan karikatürler savunmuştur. Savaşın olumsuz atmosferinin dağıtılması, halkın zafere inandırılması ve hazırlanmasında karikatürler ve mizah basını özgün bir etki ortaya koymuştur. Toplumun en sıkıntılı döneminde, baskının, umutsuzluğun arttığı zamanlarda, güldürüye dayalı mizah ve karikatürler sıra dışı direnme ve muhalif tavır işlevi görmüştür. Umutsuzluğa kapılan, ezilen, horlanan, baskı altında tutulan ya da hürriyetinden yoksun bırakılmak istenen toplumun en çaresiz anlarında, mizah ve karikatür susmak yerine sesini yükseltmeye öncülük etmiştir. Cumhuriyetle birlikte yaşanan yeni inşa sürecinde ise mizah basını kamuoyu adına denetim işlevini yerine getirmede önemli rol üstlenmiştir. Millet egemenliğinin tesis edilmesinde ve sosyokültürel hayatın dönüştürülmesinde yaşanan aksaklıkları, kusurları ve kavgaları yansıtmayı başarmıştır. Bu çalışmada; Milli Mücadele, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılışı ve Cumhuriyetin kuruluş yıllarındaki egemenlik ve bağımsızlık temalarının alternatif veri kaynakları karikatürler üzerinden sunumu incelenmektedir. Çoğunlukla simgelerin ve sembollerin üzerine inşa edilen karikatürlerin ilettiği mesajların ve taşıdığı örtülü anlamların çözümlenmesinde göstergebilimsel yöntem kullanılmıştır.

Humor, one of the most striking forms of social thinking, is among the witnesses of Turkey's National Struggle years with its unique language, style and line. An important aspect of the National Struggle, which was crowned with a victory that inspired all oppressed and exploited nations, was defended by using humor in the press and its special form, cartoons. The cartoons and humor used in the press had a unique effect on the dissipation of the negative atmosphere of the war, making the people believe in victory and preparing it. In the most troubled period of the society, in times of increased oppression and hopelessness, humor and cartoons served as an extraordinary resistance and oppositional attitude. In the most desperate moments of a society that is hopeless, oppressed, despised, oppressed or deprived of its freedom, humor and caricature have led the way in raising their voices instead of being silent. In the construction process of the Republic, the humor press played an important role in fulfilling the mission of control on behalf of the public. It has succeeded in reflecting the disruptions, flaws and quarrels experienced in the establishment of national sovereignty and the transformation of socio-cultural life.In this study, The National Struggle, the opening of the Turkish Grand National Assembly and the presentation of the themes such as sovereignty and independence in the early years of the Republic through alternative data sources cartoons are examined. The method which is mostly built on icons and symbols cartoon of the message that the analysis of the implicit meaning of the message and move semiotic method is used.