Akıl-Kültür İlişkisi Bağlamında Aydınlanmacı Akıl ve Eleştirisi
Akıl-Kültür İlişkisi Bağlamında Aydınlanmacı Akıl ve Eleştirisi
Yazar: Karslı, Ömür
Dergi: Erdem, Vol. 0 No. 75, 2018
Anahtar kelimeler: Akıl,kültür,Adorno,Horkheimer,Aydınlanma,eleştiri

İnsanınayırt edici niteliği akıl, kültürün oluşturulmasında en önemli etkenlerdenbiridir. Aklın nasıl tanımlandığı ve konumlandığı, kültürün almış olduğu şeklide belirlemektedir. Aydınlanma Çağı’nda akla yeni kültürün inşasında büyük birrol verilmiştir. Ancak ilerleyen süreçte akıl, Adorno ve Horkheimer’ın daişaret ettiği gibi amacından uzaklaşarak araçsallaşmış ve modern kültürünfelaketlerinin sebebi olmuştur. Kültürün hastalıklarından kurtulması içinaklın, kültürün içinde yeniden değerlendirilip konumlanması gerekmektedir. Çağımızdayüzleşmek zorunda olduğumuz krizlerin üstesinden gelebilmek için akıldanvazgeçilmesine değil, eleştiriyi tekrar ancak bu defa etik duyarlılıklakuşatarak diriltmeye ihtiyaç duyulmaktadır. Ancak böyle bir kalkış noktası ileaklın kültür içindeki doğru yeri bulunabilecektir.  ABSTRACTEnlightenment’s Reason in theContext of Reason-Culture Relationship and Its CritiqueThe reason as a distinctive nature of man is one of the mostimportant factors in creating the culture. The definition and position ofreason also determines the shape of culture. In Enlightenment, reason has beengiven a great role in the construction of the new culture. But progressivelythe reason moved away from its purpose, intstrumentalized and was the cause ofmodern cultural disasters as Adorno and Horkheimer pointed out. In order to getrid of cultural diseases, the reason needs to be re-evaluated and positioned inthe culture. In our era, to defeat the crises we have to face, needed of notgive up reason but revive the critical reason again with inclosing ethicallsensitivity. Only this point of departure can find the right place of reason inthe culture.Keywords: Reason,culture, critique, Enlightenment, Adorno, Horkheimer

İnsanınayırt edici niteliği akıl, kültürün oluşturulmasında en önemli etkenlerdenbiridir. Aklın nasıl tanımlandığı ve konumlandığı, kültürün almış olduğu şeklide belirlemektedir. Aydınlanma Çağı’nda akla yeni kültürün inşasında büyük birrol verilmiştir. Ancak ilerleyen süreçte akıl, Adorno ve Horkheimer’ın daişaret ettiği gibi amacından uzaklaşarak araçsallaşmış ve modern kültürünfelaketlerinin sebebi olmuştur. Kültürün hastalıklarından kurtulması içinaklın, kültürün içinde yeniden değerlendirilip konumlanması gerekmektedir. Çağımızdayüzleşmek zorunda olduğumuz krizlerin üstesinden gelebilmek için akıldanvazgeçilmesine değil, eleştiriyi tekrar ancak bu defa etik duyarlılıklakuşatarak diriltmeye ihtiyaç duyulmaktadır. Ancak böyle bir kalkış noktası ileaklın kültür içindeki doğru yeri bulunabilecektir.  ABSTRACTEnlightenment’s Reason in theContext of Reason-Culture Relationship and Its CritiqueThe reason as a distinctive nature of man is one of the mostimportant factors in creating the culture. The definition and position ofreason also determines the shape of culture. In Enlightenment, reason has beengiven a great role in the construction of the new culture. But progressivelythe reason moved away from its purpose, intstrumentalized and was the cause ofmodern cultural disasters as Adorno and Horkheimer pointed out. In order to getrid of cultural diseases, the reason needs to be re-evaluated and positioned inthe culture. In our era, to defeat the crises we have to face, needed of notgive up reason but revive the critical reason again with inclosing ethicallsensitivity. Only this point of departure can find the right place of reason inthe culture.Keywords: Reason,culture, critique, Enlightenment, Adorno, Horkheimer