Yaratıcılık ve Yaratıcı Olma Kavramlarının Günlük Dilde Anlamları
The Meanings of the Concepts of Creativity and Being Creative in Everyday Language
Yazar: Arık, Engin; Atık, Beril T.
Dergi: Psikoloji Çalışmaları, Vol. 40 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Yaratıcılık,anlam,dil,derlem,büyük veri ; Creativity,meaning,language,corpus,big data

Yaratıcı  ve  yaratıcılık  soyut  kavramlar  olduğu  için  tanımlanması  güçtür ve  bilimsel  çalışmalarla  günlük  dilde  çeşitli  anlamlarda  kullanılmaktadır. Bu  çalışmada  Türkçede  yaratıcı  ve  yaratıcılık  kavramlarının  günlük  dilde ne  anlamlara  geldiği  sosyal  medyadan  elde  edilen  veriler  analiz  edilerek araştırılmıştır. Çalışmada, Büyük Veri yöntemleri ve derlem dilbilim ile ilkörnek kuramları  kullanılarak  yaratıcı  ve  yaratıcılık  kavramlarının  anlamlarının ortaya  çıkartılması  hedeflenmiştir.  Bu  çalışma  için  Twitterdan  Şubat  2018-Mart 2019 tarihleri arasında Rich Site Summary (RSS) ve Twitter beslemeleri (API)  yardımıyla,  Türkçe  filtresiyle,  içinde  “yaratıcı”  ve  “yaratıcılık”  geçen, birbirinin  kopyası  olmayan,  bir  twiti  RT  ibaresiyle  aynen  tekrarlamayan  ve bir twite cevap niteliğinde olmayanlar toplanmıştır. Bu şekilde toplam 40.382 adet yaratıcı içeren ve 13.007 adet içinde yaratıcılık geçen twit otomatik olarak elde  edilmiştir.  Yaratıcı  verisi  124.028’ü  farklı  sözcük  olmak  üzere  toplam 828.661  sözcükten,  yaratıcılık  verisi  ise  57.448’i  farklı  sözcük  olmak  üzere toplam  268.886  sözcükten  oluşmaktadır.  Bu  verilerin  analizinde Antconc  ve Lancbox  programlarından  ve  sıklık,  logaritmik  sıklık,  MI,  DeltaP  ve  G  gibi çeşitli istatistiksel analizlerden yararlanılmıştır. Sonuçlar günlük dilde yaratıcı ve  yaratıcılık  kavramlarının  kullanımı  ile  bu  kavramların  sözlüklerdeki  ve bilim  alanlarındaki  karşılıklarının  birbiriyle  örtüşmediğini  göstermektedir. Örneğin,  sözlüklerde  kullanılan  zeka,  düşünce,  düşünme,  hayal  gücü  gibi kavramlar güncel dilde de anlamlı bir şekilde sıklıkla kullanılmaktadır. Ancak sözlüklerde yaratıcı tanımı için kullanılan “kreatif” sözcüğü günlük dilde sıklıkla kullanılmamakla birlikte yaratıcılık sözcüğünün İngilizce karşılığı olan creativityhashtag (#) işaretiyle birlikte sıklıkla kullanılmaktadır. Ayrıca, bilim alanlarında kullanılan farklı yolları kullanma, farklı düşünme gibi ifadelerle günlük dilde sıklıkla  karşılaşılırken  problem  çözme  ve  motivasyon  gibi  kavramlar  nadir kullanılmaktadır.  Dolayısıyla,  sözlüklerde  tanımlar  güncellenirken  bu  yeni bulgulardan yani kavramların günlük dilde kullanımlarından yararlanılmalıdır. Bilimsel tanımlarda ve araştırmalarda ise, bu kavramların bilimsel tanımlarıyla, sözlüklerdeki tanımlardan ve günlük dilde kullanımlarından farklılıklarının altı çizilmeli ve bu farklılıklar dikkate alınarak araştırmalar yürütülmelidir

Creative and creativity as abstract concepts are hard to define and they have different meanings in scientific studies and everyday language. This study investigated the meanings of the Turkish terms “yaratıcı” (creative) and “yaratıcılık” (creativity) in everyday language by using the data from social media. The study aims to reveal the meanings of the terms creative and creativity by using Big Data methods, corpus linguistic approaches, and prototype theories. The Turkish data were collected from Twitter between February 2018 and March 2019 using Rich Site Summary (RSS) and Application Programming Interface (API) without duplicates, retweets, or replies. In this way, 40,382 tweets containing yaratıcı and 13,007 tweets containing yaratıcılık were obtained. The yaratıcı data consisted of 124,028 types and 828,661 tokens whereas the yaratıcılık data consisted of 57,448 types and 268,886 tokens. With the help of Antconc and Lancbox software and statistical analyses such as frequency, log frequency, MI, DeltaP and G, the results showed that the meanings of yaratıcı and yaratıcılık in everday Turkish and in dictionaries and scientific texts did not overlap. For example, the words such as intelligence, thinking, thoughts, and imagination could all be seen in the dictionaries and significantly in the data. But the word “kreatif,” which is used in the dictionary entries for yaratıcı, was not significantly used in the data. Instead, #creativity was used significantly frequently for yaratıcılık in the data. Moreover, phrases such as using various solutions and divergent thinking could be both seen in the scientific definitions and significantly frequently in the data. But phrases such as solving problems and motivation, which are used in the scientific definitions, were used rarely in the data. Therefore, when updated, the dictionaries shoud benefit from the uses of these terms in everyday life, the scientific texts should underline to what extent the definitions differ from everyday language, and research should be conducted by taking into account these differences.