Demanslı Bireye Bakım Verenlerin Cinsiyetinin Bakım Veren Öz Yeterliliği Üzerine Etkisi
The Effect of Gender of Caregivers of Individuals with Dementia on Caregiver Self-Efficacy
Yazar: Özgül, Ecem; Akpınar Söylemez, Burcu
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, Vol. 11 No. 3, 2021
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Dementia,Caregiver,Self Efficacy,Gender ; Demans,Bakım Veren,Öz Yeterlilik,Cinsiyet

Bu çalışma, demanslı bireye bakım verenlerin cinsiyetinin bakım veren öz yeterliliği üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Araştırmaya, iki üniversite Hastanesi Nöroloji Polikliniği ve Geriatri Bilim Dalı Yaşlanan Beyin ve Demans Polikliniği ve Türkiye Alzheimer Derneği İzmir Şubesine Nisan 2019-Aralık 2019 tarihleri arasında başvuran 275 demanslı bireyin verileri dahil edilmiştir. Retrospektif tanımlayıcı araştırma tasarımına uygun şekilde yapılan bu araştırmada “Katılımcı Bilgi Formu”, “Revize Edilmiş Bakıma Yönelik Öz Yeterlilik Ölçeği” kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 21.00 programı kullanılmıştır. Sosyo-demografik veriler sayı, ortalama, yüzde ve standart sapma olarak verilmiştir. Cinsiyete göre öz yeterlilik puan ortalamaları karşılaştırmasında; veri analizi yöntemi olarak Bağımsız Gruplar için T Testi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında verileri değerlendirilen 275 demanslı bireye bakım verenin %71,3’ü kadın olup yaş ortalaması 54,58±8,51 yıl olup %.36,4’ü annesine, %29,8’i eşine bakım vermektedir. Demanslı bireylerin %46,9’u 1-5 yıl arasında bakım alan, %51,6’sını erkeklerin oluşturduğu, yaş ortalamalarının 77,58±8,81 olduğu bulunmuştur. Bakım verenlerin cinsiyetine göre öz yeterlilik toplam ölçek puanı arasında (t=-4,888; p=0,001), kendine zaman öz yeterlilik puanı arasında (t=-4,262; p=0,001), bakım hakkında üzücü düşüncelerin kontrolü öz yeterliliği puanı arasında (t=-4,487; p=0,001) istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Cinsiyete göre rahatsız edici hasta davranışlarına karşı yanıt öz yeterlilik puanı arasında (t=-1,228; p= 0,220) istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Kadın bakım verenlerin öz yeterliliğinin erkeklere oranla daha düşük olduğu sonucuna varılmıştır.  Bu nedenle bakım verenlerin öz yeterlilik düzeyinin artırılmasına yönelik planlanacak girişimlerde, cinsiyetin mutlaka göz önünde bulundurulması önerilmektedir.

This study was conducted to evaluate the effect of gender of caregivers of dementia on caregiver self-efficacy. The data of 275 individuals with dementia who applied to the Aging Brain and Dementia Outpatient Clinic of the Neurology Polyclinic and Geriatrics Department of the two university Hospitals and Izmir Branch of the Turkish Alzheimer Association between April 2019 and December 2019. "Participant Information Form" and "Revised Scale for Caregiver Self Efficacy" were used which was carried out in accordance with a retrospective descriptive research design. SPSS 21.00 program was used to evaluate the data. Socio-demographic data are given as number, mean, percentage and standard deviation. In comparison of self-efficacy score averages according to gender; T Test for Independent Groups was used as a data analysis method. İn this study, 71.3% of the caregivers of 275 individuals with dementia, whose data were evaluated within the scope of the study, were female and the average age was 54.58 ± 8.51 years, 36.4% care for their mothers and 29.8% for their spouses. It was found that 46.9% of individuals with dementia received care between 1-5 years, 51.6% of them were men, and their average age was 77.58 ± 8.81. Self-efficacy according to gender of caregivers between total scale score (t =-4.888; p = 0.001), Self-Efficacy for Obtaining Respite score (t =-4.262; p = 0.001), Self-Efficacy for Responding to Disruptive Patient Behaviors score (t =-4.487; p = 0.001), a statistically significant difference was found. No statistically significant difference was found between Self-Efficacy for Controlling Upsetting Thoughts about Caregiving score (t =-1.228; p = 0.220). It has been concluded that female caregivers have lower self-efficacy than men. It is recommended that gender should be taken into consideration in attempts to increase the self-efficacy level of caregivers.