KİRLETEN ÖDER İLKESİ ÇERÇEVESİNDE TÜRKİYE’DE ÇEVRE VERGİLERİ VE NEGATİF DIŞSALLIKLAR SORUNU
The Issue of Envıronmental Taxation and Negative Externalities in Turkey in the Framework of the Polluter's Pays Principle
Yazar: Sezer, Özcan; Dökmen, Gökhan
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi No. 57, 2018
Anahtar kelimeler: çevre kirliliği,çevre vergileri ; Environmental Pollution,Environmental Taxes,Externalities,Tax Policies

Çevrekirliliği çevre sorunlarının en önemli boyutlarından birisidir. Çevrekirliliğini önlemeye yönelik olarak çevre korumacı bir yaklaşımla yeni çevrepolitikaları geliştirilmektedir. Çevre kirliliğini önlemede geliştirilen enyaygın kullanılan çevre politikası araçlarından birisi de çevre vergileridir.Piyasa mekanizması içerisinde herkesin kirlettiği kadar ödemesi ilkesine dayanançevre vergileri bireylerin üretim ve tüketim davranışlarında değişiklikyaratabilmek için özellikle AB üyesi ülkelerde tercih edilmektedir. Türkiye’deçevre koruma amacına yönelik geliştirilen mali araçlar yeterli değildir.Bununla beraber, çevre temizlik vergisi, motorlu taşıtlar vergisi, özel tüketimvergisi gibi vergiler çevre kirliliğini önlemeye yönelik dolaylı etkileriyönünden çevre vergisi niteliğindedirler. Çevre vergilerinin uygulanışındakirletenin yarattığı kirliliğin maliyetini ödemesi asıldır. Teorik olarak bukolay olsa da uygulamada bazı zorluklar ortaya çıkmaktadır. Çevresel zararlarınmaliyetinin tam olarak hesaplanamaması, kimsenin mülkiyetinde olmayan çevreselvarlıkların fiyatlandırılamaması bu zorluklardan bazılarıdır. Sözü edilen güçlükler“negatif dışsallıklar” sorununu ortaya çıkarmaktadır. Bu çalışmada Türkiye’deçevre vergisi niteliğinde olan vergi türleri ele alınacak ve ortaya çıkannegatif dışsallıklar tartışılacaktır. Çevre vergilerinin “kirleten öder ilkesi”ne uygunluğu ve çevre kirliliğini önleme de etkin bir vergi politikası aracıolup olmadığı AB uygulamaları da dikkate alınarak incelenecektir.

Environmentalpollution is one of the most important dimensions of environmental problems andthere is a need to design a new environmental policy in order to preventenvironmental pollution. One of the most important elements of this policydesign is environmental taxation. Environmental taxation based on the principleof payment as much as the pollution of everyone in the market mechanism ispreferred especially in the EU member countries in order to change theproduction and consumption behaviors of the individuals. The financialinstruments developed for the purpose of environmental protection in Turkey isnot enough. However, taxes such as environmental cleaning tax, motor vehicle tax,private consumption tax are environmental tax in terms of indirect effects toprevent environmental pollution. In the implementation of environmental taxes,it is essential to pay the cost of pollution created by the polluter. Althoughthis is easy theoretically, some difficulties arise in practice. Some of thesedifficulties are the inability to fully calculate the cost of environmentaldamages, and the non-pricing of non-proprietary environmental assets. The mentioneddifficulties lead to the problem of "negative externalities". In thisstudy, environmental taxes, which are the types of taxes in Turkey will bediscussed and the resulting negative externalities will be discussed. The compatibilityof environmental taxation with the "polluter pay’s principle" and theprevention of environmental pollution will also be examined, taking intoaccount EU practices as an effective tax policy instrument.