Bir Orta Çağ Kentinde Savaşın İzleri: Amorium İç Sur Kazılarında Bulunan Tribolos (Caltrop) ve Ok Ucu Örnekleri
Traces of Warfare in a Medieval City: Examples of Tribolos (Caltrop) and Arrowheads Found in Amorium Inner Wall Excavations
Yazar: Kurt, Mehmet; Demirel Gökalp, Zeliha
Dergi: Art-Sanat No. 24, 2024
Anahtar kelimeler: Visual Arts (Other) ; Görsel Sanatlar (Diğer) ; Amorium,Medieval Archaeology,Tribolos,Caltrop,Arrowhead,Mine Art ; Amorium,Orta Çağ Arkeolojisi,Tribolos,Caltrop,Ok Ucu,Maden Sanatı

Eski çağlardan bu yana siyasi, ekonomik ya da dinî sebeplerden dolayı meydana gelen savaşların kazanılmasında askerî stratejilerin yanı sıra kullanılan savaş malzemesinin niteliği de önemli rol oynamıştır. Arkeolojik kazı çalışmaları, bu türden savaş malzemelerini saptayabilme noktasında önemli veriler sunmaktadır. Nitekim birçok merkezde saldırı ya da savunma amacıyla kullanılan çok sayıda savaş malzemesi tespit edilmiştir. Günümüzde Afyonkarahisar il sınırları içerisinde yer alan Amorium’un da Anadolu’daki başlıca yol güzergâhları üzerindeki konumundan dolayı Orta Çağ boyunca belli aralıklarla askerî kuşatmalara sahne olduğu bilinmektedir. Yazılı kaynaklardan edinilen bu bilgi, kentte yürütülen arkeolojik kazı çalışmalarıyla da desteklenmektedir. Nitekim kentin farklı noktalarında bu kuşatmalara ilişkin çeşitli savaş malzemesi buluntusu ele geçmiştir.Bu çalışmada Amorium kazılarında ele geçen ve askerî kuşatmalarla ilişkili olduğu düşünülen bir grup tribolos (caltrop) ve ok ucu buluntusu incelenmiştir. Söz konusu buluntular, Yukarı Şehir’in güneybatı köşesinde yer alan ve kentin en korunaklı bölümü olarak değerlendirilen İç Sur’da tespit edilmiştir. Tamamı demir malzemeden olup dövme tekniği ile üretilen buluntulardan tribolos (caltrop) örnekleri tek tip, ok ucu örnekleri ise yassı, dörtgen ve üçgen kesitli olmak üzere üç farklı tip hâlinde değerlendirilmiştir. Bununla birlikte her iki buluntu türü, yazılı kaynaklar, buluntu:mekân ilişkisi ve diğer merkezlerde tespit edilen benzer örneklerden yola çıkılarak tarihlendirilmeye çalışılmıştır.

Since ancient times, military strategies as well as the quality of the war material used have played an important role in winning wars that have been fought for political, economic or religious reasons. Archaeological excavations provide important data on the identification of such war materials. In fact, many war materials used for offensive or defensive purposes have been identified in many centres. Amorium, which is located within the borders of Afyonkarahisar province today, is known to have been the scene of military sieges at certain intervals throughout the Middle Ages due to its location on the main road routes in Anatolia. Archaeological excavations carried out in the city further substantiate the information derived from written sources. As a matter of fact, various war materials related to these sieges were found in different parts of the city.This study analyzes a group of tribolos (caltrop) and arrowhead finds recovered during the excavations in Amorium, which are thought to be related to military sieges. These finds were found in the Inner Wall, which is located in the southwest corner of the Upper City and is considered to be the most protected part of the city. The tribolos (caltrop) samples, all of which are made of iron and produced by the forging technique, were analysed as a single type, while the arrowhead samples were evaluated in three different types: flat, quadrangular and triangular. In addition, both types of finds were dated on the basis of written sources, find:space relationship and similar examples found in other centres.