Türkiye’de İmalat Sanayii Sektöründe Yoğunlaşma ve Rekabet Analizi: Kağıt ve Kağıt Ürünleri Sektörü Üzerine Bir Uygulama
Concentration and Competition Analysis in the Turkish Manufacturing Industry: A Case Study on the Paper and Paper Products Sector
Yazar: Çam Karakaş, Ülker
Dergi: İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Vol. 14 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: Microeconomic Theory ; Mikroekonomik Teori ; Theory of Economy ; İktisat Teorisi ; Paper Products Sector,Manufacturing Industry,Concentration Index,Herfindahl-Hirschman Index,Entrophy Index ; Kağıt Sektörü,İmalat Sanayi,Yoğunlaşma endeksi,Herfindahl-Hirschman endeksi,Entropi endeksi

İmalat sanayii sektörleri bir ekonominin reel üretim kapasitesini göstermesi açısından oldukça önemlidir. Sektör, üretim performansı, istihdam katkısı, katma değer oluşturma, milli gelire olan etkisi gibi açılardan da önemlidir. İmalat sanayii sektörlerinin güçlü bir performans göstermesi ülkenin istikrarlı bir ekonomik büyüme sergilemesi için anahtar rol oynamaktadır. Ekonomiye doğrudan ve dolaylı katkıları nedeniyle, imalat sanayii sektörlerinin dikkatli bir şekilde takip edilmesi gerekmektedir. 23 farklı alt sektörden oluşan imalat sanayii sektörleri içerisinde yer alan kağıt ve kağıt ürünleri sektörü de önemli bir ekonomik paydaştır. Emek yoğun bir arka plandan sermaye yoğun üretim sürecine doğru bir evrim barındırmaktadır. Çalışmada, 2016-2023 yılı verilerinden hareketle Türkiye’deki imalat sanayii alt sektörü olan kağıt ve kağıt ürünleri sektörünün piyasa yapısı CR4 ve CR8 yoğunlaşma endeksi, Herfindahl-Hirschman endeksi ve entropi endeksi kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular, literatüre ve beklentilere paralel olarak düşük yoğunluklu rekabetçi bir sektör sonuçlarını ortaya koymaktadır. Mikro ve küçük ölçekli firmaların toplam sektör içerisindeki payı yüksek ancak toplam hasıla içindeki payı oldukça düşüktür. Orta ve büyük ölçekli firmaların ise firma sayısı olarak az olmalarına karşın toplam hasıla üretimindeki paylarının yüksek olduğu görülmektedir. Ancak, elde edilen bulgulardan çıkan sonuca göre, mikro ve küçük ölçekli firmaların yoğunlaşma düzeylerinin düşük ve rekabet düzeylerinin yüksek olduğu görülmektedir. Orta ve büyük ölçekli firmalarda ise orta düzey yoğunlaşma ve monopollü rekabet şartlarını taşımaktadır. Sonuç olarak, firma ölçeklerine bağlı olarak yoğunlaşma farklılığı ortaya çıkmaktadır. Çalışmanın sonuç kısmında bunun nedenlerine ilişkin görüşler ortaya konulmuştur.

Manufacturing industries are crucial for showing the real production capacity of an economy. The sector is also important in terms of production performance, employment contribution, value-added generation, and its impact on national income. A strong performance of manufacturing industries plays a key role in ensuring stable economic growth for a country. Due to their direct and indirect contributions to the economy, manufacturing industries need to be carefully monitored. The paper and paper products sector, which is part of the manufacturing industries consisting of 23 different sub-sectors, is also a significant economic contributor. It has evolved from a labor-intensive background to a capital-intensive production process. This study analyzes the market structure of the paper and paper products sector, a sub-sector of manufacturing industries in Turkey, from 2016 to 2023, using CR4 and CR8 concentration indices, Herfindahl-Hirschman Index and the Entropy Index. The findings reveal a low-intensity, competitive sector, in line with the literature and expectations. The share of micro and small-scale firms within the total sector is high, but their share in total revenue is quite low. In contrast, although medium and large-scale firms are fewer in number, their share in total revenue production is significantly higher. However, the findings indicate that micro and small-scale firms have low concentration levels and high competition levels. On the other hand, medium and large-scale firms exhibit a moderate level of concentration and conditions of monopolistic competition. As a result, differences in concentration levels emerge depending on firm sizes. In the conclusion section of the study, the reasons for this phenomenon are discussed.