Seyitömer Höyüğü (2019-2021) Kurtarma Kazılarında Bulunan İskeletlerin Ağız ve Diş Sağlığı: Beslenme İzleri
Oral and Dental Health Of The Skeletons Found Durıng The Rescue Excavatıons  At Seyitömer Höyüğü (2019-2021): Traces Of Nutrıtıon
Yazar: Taş, Ali
Dergi: Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Anthropology (Other) ; Antropoloji (Diğer) ; Dental anthropology,,dental health,Early-Middle Bronze Age,Anatolia. ; Dental antropoloji,Diş sağlığı,Erken-Orta Tunç,Anadolu.

Anadolu’da Kalkolitik dönemin sonundan itibaren kentleşme ve nüfusun Erken Tunç Çağında artması yaşam tarzının değişmesine yol açmıştır.  Bu çalışma iskelet sistemindeki en sert yapıya sahip olan dişler üzerinden Tunç dönemine ilişkin küresel bir genel bakış sağlamayı amaçlamaktadır. Dişler, yaşam tarzları ve sağlık durumları hakkında özellikle çok az bilgiye sahip olunan iskelet serilerinde değerli ipuçları sağlamaktadır. Bu çalışmda toplumun sosyo-ekonomik yapısı ve sağlık koşullarını anlamak amacıyla Seyitömer Höyük kurtarma kazılarından elde edilen Erken-Orta Tunç dönemine tarihlendirilen iskeletlerin çene ve diş patolojileri incelenmiştir. Çalışmada 5 çocuk, 8 erkek, 8 kadın ve 8 cinsiyeti belirlenemeyen birey olarak toplamda 29 bireye ait 229 adet daimî ve 28 süt dişi ile 326 adet diş soketi üzerinden toplumun ağız ve diş sağlığı çalışılmıştır. Süt dişlerinde hiçbir patolojik bulguya rastlanmadığı ve korunma koşulları iyi olmadığı için çalışma sadece daimî dişler üzerinden yapılmıştır. Bu bağlamda daimî dişler ve çene patolojilerinin incelenmesi sonucunda diş çürüğü %9,2, periapikal lezyon %4,3, diş taşı %36,6, diş aşınması %68,5 ile aşınma dereceleri ‘3+’ ve ‘4’, hipoplazi %5,7 ‘hafif’, antemortem diş kaybı (amdk) %4,9, alveol kemik kaybı %95,8 ‘orta’ oranlarında olduğu gözlenmiştir. İncelenen diş patolojilerinin epidemiyolojisine dair diakronik bir bakış açısı sağlamaya çalışılmıştır. Elde edilen daimî diş ve çene patolojilerine ait tüm bulgular birlikte değerlendirildiğinde toplumun tahıl ağırlıklı bir karbonhidratlı beslenme tarzının olduğunun ve Anadolu’da bulunan diğer çağdaşı toplumlar ile uyumlu olduğunu göstermiştir.

Urbanisation in Anatolia from the end of the Chalcolithic period and the increase in population in the Early Bronze Age led to a change in lifestyle.  This study aims to provide a global overview of the Bronze Age through the teeth, the hardest structure in the skeletal system. Teeth provide valuable clues about lifestyles and health conditions, especially in skeletal series where little information is available. To understand the socio-economic structure and health conditions of the society, the jaw and dental pathologies of the skeletons dated to the early-middle Bronze Age from the Seyitömer Höyük rescue excavations were analysed in this study. In the study, the oral and dental health of the society was analysed through 229 permanent and 28 deciduous teeth and 326 dental sockets belonging to a total of 29 individuals: 5 children, 8 males, 8 females, and 8 individuals of unknown sex. Since no pathological findings were found in deciduous teeth and the protection conditions were not good, the study was conducted only on permanent teeth. In this particular context, following a thorough examination of permanent teeth and jaw pathologies, it was observed that tooth caries was 9,2%, abscess 4,3%, dental calculus 36,6%, tooth wear 68,5% with wear grades ‘3+’ and ‘4’, hypoplasia 5,7% ‘mild’, antemortem tooth loss 4,9%, alveolar bone loss 95,8% ‘moderate’. An attempt was made to provide a diachronic perspective on the epidemiology of the dental pathologies analysed. When all the findings of permanent tooth and jaw pathologies are evaluated together, it is shown that the society had a carbohydrate diet with a predominance of cereals, and that it is compatible with other contemporary societies in Anatolia.