ANTEP SAVUNMASI: BİR ALBAYIN HATIRATI
ANTEP SAVUNMASI: BİR ALBAYIN HATIRATI
Yazar: Efe, Aydın
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 53, 2015
Anahtar kelimeler: The colonel İrfan Durukan, Gaziantep, Gaziantep war, the South front, memoirs

Tarih araştırmacılarının kullandıkları önemli kaynaklardan birisi de hatırattır. Hatırat, kişilerin kendi hayat anlayışı ve zihninden geçerek kâğıda dökülmüş bir nesir olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada, Emekli Albay İrfan Durukan’ın Antep Harbi dolayısıyla yazmış olduğu hatıratı incelenmiştir. İrfan Bey, 1879 (H. 1295) tarihinde İstanbul’da doğmuştur. Asıl ismi Mahmut İrfan’dır. Osmanlı sınırları içerisinde yer alan vilayetlerde, değişik tarihlerde Yemen, Çanakkale ve Güney Cephesinde vs. yerlerde, farklı görevlerde aktif olarak yer almıştır. Son görev yeri, Kurmay Albay olarak görev yaptığı İzmir Askerlik Dairesi Başkanlığı’dır. 1931 yılında yaş haddinden dolayı emekli olmuştur. Antep, Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra imzalanan Mondros Mütarekesi’nden sonra, antlaşmanın 7. maddesine dayanılarak İngilizler tarafından işgale uğramıştır. İngiliz işgali yaklaşık bir yıl sürmüştür. İngilizler ve Fransızlar aralarında anlaşmışlar ve Antep’te bulunan İngiliz askerleri yerlerini, Fransız askerlerine bırakmıştır. Fransızların bölgeye gelişinden sonra Antep’in kahraman evlatları canları pahasına şehirlerini savunmuşlardır. Düzenli bir orduya karşı şehir içinde savaşmanın en güzel örneğini vermişlerdir.   Albay İrfan Bey, Antep’in İngiliz işgali sırasında Antep Askerlik Dairesi Başkanıdır. Askerlik Şubesi deposunda bulunan silahları almaya gelen İngiliz binbaşıya, antlaşmada böyle bir hüküm olmadığı gerekçesiyle, silahları teslim etmemiştir. Bu silahlar gizlice köylere taşınmış ve Antep Harbinde zamanı gelince kullanılmıştır. Teslim edilmeyen silahların Antep çarpışmalarındaki önemi, Kâzım Karabekir Paşa’nın Erzurum’daki 15. Kolordusunun Kurtuluş Savaşımızdaki yeri kadar değerlidir. Ayrıca İrfan Bey’in, Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti mensuplarıyla yapmış olduğu toplantıda, direniş stratejisi konusunda sunmuş olduğu fikir kabul edilip uygulanmıştır.

Memoirs is the one of important resource which history researcher use. The memoirs appears as a prose which is written down by people’s life style and mind. After the Mondros truce which was signed after World War 1, Antep was invaded by english according to 7th provision. The english occupation lasted a year. English and French were agreed themselves and the english soldiers gave their military zone to french soldiers. After the french came to Antep, the hero youngs of Antep defended their city at the risk of their life. They were a model to regular army by fighting in the city. The colonel mister İrfan was the president of department of regional draft Office during occupation of English in Antep. He didn’t deliver weapons which were in the store of local draft Office to english commander who came to agreement because there wasn’t any decision. These weapons were carried secretly to villages and used in antep war. The weapons which weren’t delivered in Antep war is important as the General Kazım Karabekir’s the 15th army corps in the Turkish War of independence. Besides, mister İrfan’s meeting with law defence community, the idea was applied which mister İrfan suggested about the strategy of resistance