hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Osmanlı Devleti’nde Zorunlu Askerliğe Direniş: ‘Muînsiz’ Efrad Problemi
Osmanlı Devleti’nde Zorunlu Askerliğe Direniş: ‘Muînsiz’ Efrad Problemi
Yazar: Özbölük, Rıza
Dergi: Gazi Akademik Bakış, Vol. 16 No. 31, 2021
Anahtar kelimeler: Muînsiz,zorunlu askerlik,direniş,teehhül,Birinci Dünya Savaşı ; Muînsiz,zorunlu askerlik,direniş,teehhül,Birinci Dünya Savaşı

Osmanlı İmparatorluğu’nda 1846 yılında yürürlüğe konulan zorunlu askerlik sistemi, devletin öncelikleri ile toplumun sosyo-ekonomik gerçekleri arasındaki çatışmadan dolayı istenilen düzeyde uygulanamamıştır. Bu mükellefiyetin sınırları içerisine dâhil olmak istemeyen bireyler bilfiil zorunlu askerliğin yasal çerçevesini belirleyen kanun ve mevzuatları kullanarak askerlik hizmetinden kurtulmaya çalışmışlardır. Özellikle kanunda yer alan muafiyet kategorileri bu bağlamda emsalsiz fırsatlar doğurmuştur. Askere gitmek istemeyen ama devletle de herhangi bir çatışmaya girmek istemeyenler kendilerini çeşitli yöntemlerle muafiyet kategorilerine uygun hale getirmişlerdir. Bu bağlamda bireylerin en çok kullandıkları yöntemlerden biri kendilerini muînsiz gibi göstermek ve muafiyet temin etmekti. Bu yöntem yaygın olarak uygulandığı için zorunlu askerlik sistemi içinden çıkılmaz bir hal almış ve muafiyet kategorileri Birinci Dünya Savaşı’ndan hemen önce lağvedilmiştir.

Osmanlı İmparatorluğu’nda 1846 yılında yürürlüğe konulan zorunlu askerlik sistemi, devletin öncelikleri ile toplumun sosyo-ekonomik gerçekleri arasındaki çatışmadan dolayı istenilen düzeyde uygulanamamıştır. Bu mükellefiyetin sınırları içerisine dâhil olmak istemeyen bireyler bilfiil zorunlu askerliğin yasal çerçevesini belirleyen kanun ve mevzuatları kullanarak askerlik hizmetinden kurtulmaya çalışmışlardır. Özellikle kanunda yer alan muafiyet kategorileri bu bağlamda emsalsiz fırsatlar doğurmuştur. Askere gitmek istemeyen ama devletle de herhangi bir çatışmaya girmek istemeyenler kendilerini çeşitli yöntemlerle muafiyet kategorilerine uygun hale getirmişlerdir. Bu bağlamda bireylerin en çok kullandıkları yöntemlerden biri kendilerini muînsiz gibi göstermek ve muafiyet temin etmekti. Bu yöntem yaygın olarak uygulandığı için zorunlu askerlik sistemi içinden çıkılmaz bir hal almış ve muafiyet kategorileri Birinci Dünya Savaşı’ndan hemen önce lağvedilmiştir.
Osmanlı Devleti’nin Sığır Vebası Mücadelesinde Unutulmuş Bir İsim: Şehremaneti Baytar Müfettişi Mehmed Haydar
Osmanlı Devleti’nin Sığır Vebası Mücadelesinde Unutulmuş Bir İsim: Şehremaneti Baytar Müfettişi Mehmed Haydar
Yazar: Tan, Seda
Dergi: Gazi Akademik Bakış, Vol. 16 No. 31, 2022
Anahtar kelimeler: Haydar Bey,Osmanlı Devleti,Sığır Vebası,Şehremaneti BaytarMüfettişi. ; Haydar Bey,Osmanlı Devleti,Sığır Vebası,Şehremaneti BaytarMüfettişi.

Sığır vebası, tarihsel süreçte bulaşıcılığı ile öldürücülüğü en yüksek ve en çok korkulan hayvan hastalığı olarak tanınır. Etkinliğini 20. yüzyıla kadar koruyan hastalık, köklü bir yetiştiricilik kültürüne sahip olan Osmanlılar için eski dönemlerden itibaren sosyo-ekonomik bir mağduriyetin konusu olmuştur. Ancak teknolojinin gelişimiyle birlikte insan ve hayvan hareketliliğinin artması, yaşanan atakların sayısı ve sıklığını 19. yüzyıla gelindiğinde fazlasıyla arttırmıştır. Bu noktada, tecrübe edilen büyük savaşların da önemli birer pekiştirici olduğu kaydedilmelidir. Osmanlı merkez otoritesi yaşanan salgınlar karşısında gecikmeli de olsa modern dünyayı temsil eden Avrupalı çağdaşlarından hareketle sivil veteriner hekimliği teşkilatını oluşturmaya girişmiştir. Ele alınan çalışma Osmanlılarda modern sivil veteriner hekimliği kültürünün yerleşmesinde çok önemli yere sahip olan bir ismi; Şehremaneti Baytar Müfettişi Mehmed Haydar’ı konu edinmektedir. Aslen asker olan M.Haydar, devletin alandaki uzman sayısının çok az olması nedeniyle uzun yıllar söz konusu sivil görevi yürütmüş ve bu çerçevede başkentin sığır vebası ile olan imtihanında kilit bir rol üstlenmiştir. Çalışmada kendisinin Türk veteriner hekimliği teşkilatı içindeki yerinin tespitine ve sığır vebasının eradikasyonu çalışmalardaki hayati rolünün ortaya çıkarılmasına odaklanmıştır.

Sığır vebası, tarihsel süreçte bulaşıcılığı ile öldürücülüğü en yüksek ve en çok korkulan hayvan hastalığı olarak tanınır. Etkinliğini 20. yüzyıla kadar koruyan hastalık, köklü bir yetiştiricilik kültürüne sahip olan Osmanlılar için eski dönemlerden itibaren sosyo-ekonomik bir mağduriyetin konusu olmuştur. Ancak teknolojinin gelişimiyle birlikte insan ve hayvan hareketliliğinin artması, yaşanan atakların sayısı ve sıklığını 19. yüzyıla gelindiğinde fazlasıyla arttırmıştır. Bu noktada, tecrübe edilen büyük savaşların da önemli birer pekiştirici olduğu kaydedilmelidir. Osmanlı merkez otoritesi yaşanan salgınlar karşısında gecikmeli de olsa modern dünyayı temsil eden Avrupalı çağdaşlarından hareketle sivil veteriner hekimliği teşkilatını oluşturmaya girişmiştir. Ele alınan çalışma Osmanlılarda modern sivil veteriner hekimliği kültürünün yerleşmesinde çok önemli yere sahip olan bir ismi; Şehremaneti Baytar Müfettişi Mehmed Haydar’ı konu edinmektedir. Aslen asker olan M.Haydar, devletin alandaki uzman sayısının çok az olması nedeniyle uzun yıllar söz konusu sivil görevi yürütmüş ve bu çerçevede başkentin sığır vebası ile olan imtihanında kilit bir rol üstlenmiştir. Çalışmada kendisinin Türk veteriner hekimliği teşkilatı içindeki yerinin tespitine ve sığır vebasının eradikasyonu çalışmalardaki hayati rolünün ortaya çıkarılmasına odaklanmıştır.
Soğuk Savaş Döneminde Türk Dış Politikasının Kimliği: İdeolojinin Sonu mu?
Soğuk Savaş Döneminde Türk Dış Politikasının Kimliği: İdeolojinin Sonu mu?
Yazar: Özkan, Fulya
Dergi: Gazi Akademik Bakış, Vol. 16 No. 31, 2022
Anahtar kelimeler: International Relations ; Uluslararası İlişkiler ; Türk dış politikası,kimlik,milliyetçilik,İslamcılık,batıcılık ; Türk dış politikası,kimlik,milliyetçilik,İslamcılık,batıcılık

Bu makalede, ilk olarak çeşitli ideolojilerden etkilenerek dünya siyasetine şekil veren toplumsal hareketler kısaca ele alınacak ve ardından 1960’lı yıllarda gündeme gelen ideolojinin sonu tezine değinilecektir. Bu teoriye göre, 1960’lı yıllara gelindiğinde ana akım ideolojiler özellikle ekonomi politikası söz konusu olduğunda birbirine benzer bir tutum sergilemiştir. İdeolojik kimlikler Türkiye’de ise ekonomiden ziyade dış politikayla alakalı olarak ortak bir paydada buluşmuştur. Siyasi akımlar özelikle II. Dünya Savaşı sonrasında Türk dış politikasında ortak hareket etmeye başlamış ve bu durum, Türkiye gibi dönemin azgelişmiş ülkeleri için ideolojinin sonu tezinin öngördüğü süreçten oldukça farklı bir sonuç doğurmuştur. Bu nedenle dünya siyasetine ve teorik literatüre dair yapılan girişten sonra Türkiye örneği üzerinde durularak milliyetçilik, İslamcılık ve batıcılık gibi kimliklerin Türk dış politikasında ne derece etkili olduğu tartışılacaktır. Yapılan bu analiz, dış politika yapım sürecinin çıkar temelli realist bir bakış açısının yanı sıra devlet çıkarını ve aklını belirleyen kimlik ve değerlerin bir arada bulunabilmesi açısından liberal ve inşacı yaklaşımlar bağlamında da ele alınabileceğini göstererek Türk dış politikasına çoğulcu bir teorik perspektif sunacaktır.

Bu makalede, ilk olarak çeşitli ideolojilerden etkilenerek dünya siyasetine şekil veren toplumsal hareketler kısaca ele alınacak ve ardından 1960’lı yıllarda gündeme gelen ideolojinin sonu tezine değinilecektir. Bu teoriye göre, 1960’lı yıllara gelindiğinde ana akım ideolojiler özellikle ekonomi politikası söz konusu olduğunda birbirine benzer bir tutum sergilemiştir. İdeolojik kimlikler Türkiye’de ise ekonomiden ziyade dış politikayla alakalı olarak ortak bir paydada buluşmuştur. Siyasi akımlar özelikle II. Dünya Savaşı sonrasında Türk dış politikasında ortak hareket etmeye başlamış ve bu durum, Türkiye gibi dönemin azgelişmiş ülkeleri için ideolojinin sonu tezinin öngördüğü süreçten oldukça farklı bir sonuç doğurmuştur. Bu nedenle dünya siyasetine ve teorik literatüre dair yapılan girişten sonra Türkiye örneği üzerinde durularak milliyetçilik, İslamcılık ve batıcılık gibi kimliklerin Türk dış politikasında ne derece etkili olduğu tartışılacaktır. Yapılan bu analiz, dış politika yapım sürecinin çıkar temelli realist bir bakış açısının yanı sıra devlet çıkarını ve aklını belirleyen kimlik ve değerlerin bir arada bulunabilmesi açısından liberal ve inşacı yaklaşımlar bağlamında da ele alınabileceğini göstererek Türk dış politikasına çoğulcu bir teorik perspektif sunacaktır.
Rusya Federasyonu’nun Kafkasya Politikası: Bütüncül Bakış
Rusya Federasyonu’nun Kafkasya Politikası: Bütüncül Bakış
Yazar: Sapmaz, Ahmet
Dergi: Gazi Akademik Bakış, Vol. 16 No. 31, 2021
Anahtar kelimeler: International Relations ; Uluslararası İlişkiler ; Rusya Federasyonu,Kafkasya,Kuzey Kafkasya,Güney Kafkasya. ; Rusya Federasyonu,Kafkasya,Kuzey Kafkasya,Güney Kafkasya.

Bu çalışmanın amacı Rusya Federasyonu’nun (RF) Kafkasya politikasını ortaya koymaktır. Genel olarak literatürde RF’nin Güney Kafkasya politikası ve Kuzey Kafkasya politikası ayrı ayrı ele alınmaktadır. Ancak RF’nin özellikle güvenlik politikaları göz önüne alındığında aslında bölgenin bütüncül olarak ele alındığını görmek mümkündür. Soğuk Savaş sonrası dönemde Kafkasya, RF’nin iç, dış ve güvenlik politikasının en dinamik alanlarından birini oluşturmuş ve adeta Moskova’nın gelişmelere karşı tepkisini analiz etmek için bir test alanı vazifesi görmüştür. RF, Kuzey Kafkasya’yı Çeçenistan odaklı olarak kendi sınırları içinde tutmaya çalışırken, Güney Kafkasya devletlerini “yakın çevre” doktrini çerçevesinde kontrolü altında bulundurmak ve bu bölgedeki tek etkili güç olmak istemektedir. Çalışmanın temel varsayımı, RF’nin Kafkasya politikasının bütüncül bir yaklaşım içerdiği yani Güney Kafkasya ve Kuzey Kafkasya politikalarının birbirini tamamlar nitelik gösterdiğidir. Son dönemde meydana gelen gelişmeler çerçevesinde RF’nin Kafkasya üzerinde etki ve kontrolü daha da artmıştır.

Bu çalışmanın amacı Rusya Federasyonu’nun (RF) Kafkasya politikasını ortaya koymaktır. Genel olarak literatürde RF’nin Güney Kafkasya politikası ve Kuzey Kafkasya politikası ayrı ayrı ele alınmaktadır. Ancak RF’nin özellikle güvenlik politikaları göz önüne alındığında aslında bölgenin bütüncül olarak ele alındığını görmek mümkündür. Soğuk Savaş sonrası dönemde Kafkasya, RF’nin iç, dış ve güvenlik politikasının en dinamik alanlarından birini oluşturmuş ve adeta Moskova’nın gelişmelere karşı tepkisini analiz etmek için bir test alanı vazifesi görmüştür. RF, Kuzey Kafkasya’yı Çeçenistan odaklı olarak kendi sınırları içinde tutmaya çalışırken, Güney Kafkasya devletlerini “yakın çevre” doktrini çerçevesinde kontrolü altında bulundurmak ve bu bölgedeki tek etkili güç olmak istemektedir. Çalışmanın temel varsayımı, RF’nin Kafkasya politikasının bütüncül bir yaklaşım içerdiği yani Güney Kafkasya ve Kuzey Kafkasya politikalarının birbirini tamamlar nitelik gösterdiğidir. Son dönemde meydana gelen gelişmeler çerçevesinde RF’nin Kafkasya üzerinde etki ve kontrolü daha da artmıştır.
Devletlerarası İlişkilerde Kurumsallaşma Örneği Olarak Şanghay İşbirliği Örgütü
Devletlerarası İlişkilerde Kurumsallaşma Örneği Olarak Şanghay İşbirliği Örgütü
Yazar: Kaşıkcı, Tamer
Dergi: Gazi Akademik Bakış, Vol. 16 No. 31, 2020
Anahtar kelimeler: International Relations ; Uluslararası İlişkiler ; Uluslararası örgütler,Kurumsallaşma,Şanghay İşbirliği Örgütü,Çin,Rusya. ; Uluslararası örgütler,Kurumsallaşma,Şanghay İşbirliği Örgütü,Çin,Rusya.

İkinci Dünya Savaşından sonra, uluslararası ilişkileri temelinden sarsan ve devletlerarası siyasi, ekonomik ve kültürel ilişkileri sekteye uğratan büyük savaşların yeniden yaşanmaması ve söz konusu ilişkilerin sürekliliğinin sağlanabilmesi için, çok taraflı kurumsal düzenlemeler oluşturulmuştur. Ancak devletlerarası ilişkileri söz konusu düzenlemeler ile kurumsallaştırma gayreti, AB ve NATO gibi kalıcı ve etkin örgütlerin üretildiği Batı toplumlarında nispeten daha güçlü bir kurumsallaşma seviyesine ulaşabilmişken, dünyanın geri kalanında benzer seviyeye ulaşabilen örnekler görülememektedir. Bu temel sorun üzerine odaklanan çalışma, Şanghay İşbirliği Örgütü üzerinden Asya bölgesindeki kurumsallaşma faaliyetlerinin durumunu irdelemektedir. Bu bağlamda, çalışmada, Asya’daki diğer kurumsallaşma faaliyetlerinde de olduğu gibi ŞİÖ’nün de, liderlik, ortak çıkar ve ortak kimlik gibi unsurlarda yaşanan sorunlar nedeniyle güçlü bir kurumsallaşma düzeyine erişmediği savunulmaktadır.

İkinci Dünya Savaşından sonra, uluslararası ilişkileri temelinden sarsan ve devletlerarası siyasi, ekonomik ve kültürel ilişkileri sekteye uğratan büyük savaşların yeniden yaşanmaması ve söz konusu ilişkilerin sürekliliğinin sağlanabilmesi için, çok taraflı kurumsal düzenlemeler oluşturulmuştur. Ancak devletlerarası ilişkileri söz konusu düzenlemeler ile kurumsallaştırma gayreti, AB ve NATO gibi kalıcı ve etkin örgütlerin üretildiği Batı toplumlarında nispeten daha güçlü bir kurumsallaşma seviyesine ulaşabilmişken, dünyanın geri kalanında benzer seviyeye ulaşabilen örnekler görülememektedir. Bu temel sorun üzerine odaklanan çalışma, Şanghay İşbirliği Örgütü üzerinden Asya bölgesindeki kurumsallaşma faaliyetlerinin durumunu irdelemektedir. Bu bağlamda, çalışmada, Asya’daki diğer kurumsallaşma faaliyetlerinde de olduğu gibi ŞİÖ’nün de, liderlik, ortak çıkar ve ortak kimlik gibi unsurlarda yaşanan sorunlar nedeniyle güçlü bir kurumsallaşma düzeyine erişmediği savunulmaktadır.
Erzurum’un Şenkaya İlçesine Bağlı Ormanlı Köyünde Bulunan Erken Dönem Türk Kültürüne Ait İnsan Biçimli Taş Heykeller ve Balballar
Erzurum’un Şenkaya İlçesine Bağlı Ormanlı Köyünde Bulunan Erken Dönem Türk Kültürüne Ait İnsan Biçimli Taş Heykeller ve Balballar
Yazar: Günaşdı, Yavuz; Has, Ahmet Cüneydi; Bingöl, Burak
Dergi: Gazi Akademik Bakış, Vol. 16 No. 31, 2022
Anahtar kelimeler: İnsan Biçimli Taş Heykeller,Balballar,Şenkaya OrmanlıKöyü,Kimmer ve İskitler,Türk İzleri. ; İnsan Biçimli Taş Heykeller,Balballar,Şenkaya OrmanlıKöyü,Kimmer ve İskitler,Türk İzleri.

Doğu Anadolu Bölgesi, Avrasya’dan Anadolu’ya gelen kavimler için ilk durak olmuştur. Dağlık bir coğrafya olan bölgede bulunan geniş platolar ve su kaynakları eskiçağlardan itibaren bu bölgeyi özellikle küçükbaş hayvancılıkla geçinen atlı göçer kültürler için cazibe merkezi haline getirmiştir. Orta Asya’dan Anadolu’ya girmek isteyen bu kavimler için Hazar Denizi tabii bir engel olmuşsa da bu kültürler kuzeyde Kafkas güneyde ise Zagros geçitlerini kullanarak Anadolu’ya girmişlerdir. Bu kültürler arkalarında kurganlar-mezarlar, damgalar-enler, runik yazılar, kaya resimleri, toponimler ve taş heykeller-balballar gibi birçok kültür unsuru bırakmışlardır. Makalede bu unsurlar arasında yer alan Şenkaya Taş heykelleri ve balbalları incelenmiştir. Taş heykeller betimlenerek motifleri değerlendirilmiş, önce kendi içlerinde sonra da Anadolu ve Avrasya taş heykel geleneği ile kıyaslaması yapılarak tarihlendirilmiştir.

Doğu Anadolu Bölgesi, Avrasya’dan Anadolu’ya gelen kavimler için ilk durak olmuştur. Dağlık bir coğrafya olan bölgede bulunan geniş platolar ve su kaynakları eskiçağlardan itibaren bu bölgeyi özellikle küçükbaş hayvancılıkla geçinen atlı göçer kültürler için cazibe merkezi haline getirmiştir. Orta Asya’dan Anadolu’ya girmek isteyen bu kavimler için Hazar Denizi tabii bir engel olmuşsa da bu kültürler kuzeyde Kafkas güneyde ise Zagros geçitlerini kullanarak Anadolu’ya girmişlerdir. Bu kültürler arkalarında kurganlar-mezarlar, damgalar-enler, runik yazılar, kaya resimleri, toponimler ve taş heykeller-balballar gibi birçok kültür unsuru bırakmışlardır. Makalede bu unsurlar arasında yer alan Şenkaya Taş heykelleri ve balbalları incelenmiştir. Taş heykeller betimlenerek motifleri değerlendirilmiş, önce kendi içlerinde sonra da Anadolu ve Avrasya taş heykel geleneği ile kıyaslaması yapılarak tarihlendirilmiştir.
Birleşik Krallık-Avrupa Birliği Ticaret ve İş Birliği Anlaşması ve Türkiye’nin Gümrük Birliği Modernizasyonu
Birleşik Krallık-Avrupa Birliği Ticaret ve İş Birliği Anlaşması ve Türkiye’nin Gümrük Birliği Modernizasyonu
Yazar: Koltuk, Durmuş Ali; Kaval, Filiz
Dergi: Gazi Akademik Bakış, Vol. 16 No. 31, 2022
Anahtar kelimeler: International Relations ; Uluslararası İlişkiler ; Avrupa Birliği,Birleşik Krallık,Brexit,Türkiye,Gümrük Birliği,İş Birliği. ; Avrupa Birliği,Birleşik Krallık,Brexit,Türkiye,Gümrük Birliği,İş Birliği.

Bu çalışma Brexit sonrası Avrupa Birliği (AB) ve Birleşik Krallık arasında kabul edilen yeni iş birliği modelinin Türkiye-AB ilişkilerine uygulanabilirliğini Gümrük Birliği’nin modernizasyonu üzerinden ele almayı amaçlamaktadır. Bu çalışmada iki temel soru sorulmaktadır. Birincisi “Brexit sonrası AB ve Birleşik Krallık arasında imzalanan Ticaret ve İş Birliği Anlaşması’nın (Trade and Cooperation Agreement-TCA) tarafların ithalatına ve ihracatına etkileri neler olmuştur?” İkincisi “Türkiye-AB arasında 1996 yılında kabul edilen ve Türk ihracatçıları ve işletmeleri için olumsuz etki yaratan Gümrük Birliği Kararı, AB ve Birleşik Krallık arasında imzalanan “Ticaret ve İş Birliği Anlaşması’na” dönüştürülebilir mi?” Çalışmada temel olarak karma (nitel-nicel) araştırma yöntemi kullanılmakta ve ikincil veriler üzerinden bir değerlendirme yapılmaktadır. Bu bağlamda Gümrük Birliği’nin, “Ticaret ve İş Birliği Anlaşması” kapsamında modernize edilmesiyle birlikte Türkiye’nin AB’ye yapmış olduğu ihracatın %41’den %70’e, AB’den yaptığı ithalatın ise %31’den %40’a çıkacağı tahmin edilmektedir.

Bu çalışma Brexit sonrası Avrupa Birliği (AB) ve Birleşik Krallık arasında kabul edilen yeni iş birliği modelinin Türkiye-AB ilişkilerine uygulanabilirliğini Gümrük Birliği’nin modernizasyonu üzerinden ele almayı amaçlamaktadır. Bu çalışmada iki temel soru sorulmaktadır. Birincisi “Brexit sonrası AB ve Birleşik Krallık arasında imzalanan Ticaret ve İş Birliği Anlaşması’nın (Trade and Cooperation Agreement-TCA) tarafların ithalatına ve ihracatına etkileri neler olmuştur?” İkincisi “Türkiye-AB arasında 1996 yılında kabul edilen ve Türk ihracatçıları ve işletmeleri için olumsuz etki yaratan Gümrük Birliği Kararı, AB ve Birleşik Krallık arasında imzalanan “Ticaret ve İş Birliği Anlaşması’na” dönüştürülebilir mi?” Çalışmada temel olarak karma (nitel-nicel) araştırma yöntemi kullanılmakta ve ikincil veriler üzerinden bir değerlendirme yapılmaktadır. Bu bağlamda Gümrük Birliği’nin, “Ticaret ve İş Birliği Anlaşması” kapsamında modernize edilmesiyle birlikte Türkiye’nin AB’ye yapmış olduğu ihracatın %41’den %70’e, AB’den yaptığı ithalatın ise %31’den %40’a çıkacağı tahmin edilmektedir.
Birinci Dünya Savaşı’nda Kafkas (Doğu) Cephesi’nde İhtiyat (Aşiret) Süvari Alayları
Birinci Dünya Savaşı’nda Kafkas (Doğu) Cephesi’nde İhtiyat (Aşiret) Süvari Alayları
Yazar: Çeloğlu, Yavuz Selim
Dergi: Gazi Akademik Bakış, Vol. 16 No. 32, 2022
Anahtar kelimeler: History of The Republic of Turkiye ; Türkiye Cumhuriyeti Tarihi ; Ottoman Society ; Osmanlı Toplumu ; Political History (Other) ; Siyasi Tarih (Diğer) ; Birinci Dünya Savaşı,Kafkas Cephesi,Osmanlı ordusu,AşiretSüvari Alayları,İç güvenlik

Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlının Rus sınırı korumak ve sınır bölgesinde güvenliği tesis etmek üzere hudut hattında görevlendirilen Aşiret Süvari Alayları, 3. Ordu bünyesinde muharebelere iştirak etmişlerdir. Bu alaylar harp süresince Rus kuvvetlerini oyalayarak Osmanlı ordusuna zaman kazandırmak, düşman kuvvetlerine karşı keşif ve gözetleme faaliyetlerinde bulunmak, zaman zaman baskın ve taarruzlar yaparak düşmanı yıpratmak gibi önemli hizmetlerde bulunmuşlardır. Aşiret Süvari Alaylarının orduya verdikleri bu önemli katkılarının yanında silah ve teçhizat başta olmak üzere her türlü askeri donanımdan yoksun olan bu alaylar, ağır silahlarla donatılmış düşman karşısında büyük bir direnç gösteremeyerek kısa sürede dağılmışlardır. Cephe gerisine dağılan aşiret erleri kırsal bölgelerde gasp, soygun ve eşkıyalık gibi asayiş bozan faaliyetlerde bulunmuşlardır. Bu ise bölgede ciddi bir iç güvenlik zafiyeti doğurmuştur. Bu çalışmada, Aşiret Süvari Alaylarının cephe ve cephe gerisindeki faaliyetleri ele alınmıştır. Bu bağlamda aşiret alaylarının cephedeki görevleri, orduya katkıları hususunda başarılı olup olmadıkları, başarı ve başarısızlıklarının altında yatan sebepler ele alınmıştır. Ayrıca bu alayların cephe gerisinde ülkenin iç güvenliğini korumaya yönelik faaliyetleri üzerinde durulmuştur.

Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlının Rus sınırı korumak ve sınır bölgesinde güvenliği tesis etmek üzere hudut hattında görevlendirilen Aşiret Süvari Alayları, 3. Ordu bünyesinde muharebelere iştirak etmişlerdir. Bu alaylar harp süresince Rus kuvvetlerini oyalayarak Osmanlı ordusuna zaman kazandırmak, düşman kuvvetlerine karşı keşif ve gözetleme faaliyetlerinde bulunmak, zaman zaman baskın ve taarruzlar yaparak düşmanı yıpratmak gibi önemli hizmetlerde bulunmuşlardır. Aşiret Süvari Alaylarının orduya verdikleri bu önemli katkılarının yanında silah ve teçhizat başta olmak üzere her türlü askeri donanımdan yoksun olan bu alaylar, ağır silahlarla donatılmış düşman karşısında büyük bir direnç gösteremeyerek kısa sürede dağılmışlardır. Cephe gerisine dağılan aşiret erleri kırsal bölgelerde gasp, soygun ve eşkıyalık gibi asayiş bozan faaliyetlerde bulunmuşlardır. Bu ise bölgede ciddi bir iç güvenlik zafiyeti doğurmuştur. Bu çalışmada, Aşiret Süvari Alaylarının cephe ve cephe gerisindeki faaliyetleri ele alınmıştır. Bu bağlamda aşiret alaylarının cephedeki görevleri, orduya katkıları hususunda başarılı olup olmadıkları, başarı ve başarısızlıklarının altında yatan sebepler ele alınmıştır. Ayrıca bu alayların cephe gerisinde ülkenin iç güvenliğini korumaya yönelik faaliyetleri üzerinde durulmuştur.
Osmanlı Gerileme Paradigmasının Sonu
Osmanlı Gerileme Paradigmasının Sonu
Yazar: Elibol, Ahmet
Dergi: Gazi Akademik Bakış, Vol. 16 No. 32, 2023
Anahtar kelimeler: Intellectual History of Ottoman ; Osmanlı Düşünce Tarihi ; Ottoman Institutions and Civilization (Other) ; Osmanlı Kurumları ve Medeniyeti (Diğer) ; Osmanlı Devleti,Gerileme Paradigması,Oryantalizm,AvrupaMerkezcilik,Değişim,Dönüşüm

Kanuni Sultan Süleyman döneminden itibaren Osmanlı Devleti’nin geçirdiği iktisadi, siyasi, sosyal veya askeri dönüşüm, bazı akademik ve entelektüel çevrelerce derinlikli analizler ortaya konulmadan ya da tarihsel metodolojik kriterler görmezden gelinerek süreklilik arz eden bir “gerileme” ve “bozulma” edebiyatına dönüştü. Ortaya çıktığı 17. yüzyıldan günümüze değin etkileri devam eden bu kavramsallaştırma, özellikle son yirmi beş yıldır derinlikli analizler yapan Osmanlı tarihi uzmanlarınca eleştiri konusu yapılmaktadır. Bu çalışmada, Osmanlı nasihatname yazarlarından başlayıp Avrupa merkezci-oryantalist bakış açılarıyla pekişen “gerileme paradigması”nın neden tutarsız olduğu üzerine değerlendirme ve örneklendirmeler yapılmıştır.

Kanuni Sultan Süleyman döneminden itibaren Osmanlı Devleti’nin geçirdiği iktisadi, siyasi, sosyal veya askeri dönüşüm, bazı akademik ve entelektüel çevrelerce derinlikli analizler ortaya konulmadan ya da tarihsel metodolojik kriterler görmezden gelinerek süreklilik arz eden bir “gerileme” ve “bozulma” edebiyatına dönüştü. Ortaya çıktığı 17. yüzyıldan günümüze değin etkileri devam eden bu kavramsallaştırma, özellikle son yirmi beş yıldır derinlikli analizler yapan Osmanlı tarihi uzmanlarınca eleştiri konusu yapılmaktadır. Bu çalışmada, Osmanlı nasihatname yazarlarından başlayıp Avrupa merkezci-oryantalist bakış açılarıyla pekişen “gerileme paradigması”nın neden tutarsız olduğu üzerine değerlendirme ve örneklendirmeler yapılmıştır.