hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
İNGİLİZ BELGELERİNE GÖRE VELİAHT ABDÜLMECİT'İN VAHDETTİN, DAMAT FERİT VE MİLLİ MÜCADELE İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELERİ
İNGİLİZ BELGELERİNE GÖRE VELİAHT ABDÜLMECİT'İN VAHDETTİN, DAMAT FERİT VE MİLLİ MÜCADELE İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELERİ
Yazar: Okur, Mehmet
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 27, 2010

Mütareke sonrası İtilaf Devletleri işgallerine karşı Türk halkı müdafa-i hukuk cemiyetleri etrafında toplanarak mücadeleye girişirken, Sultan Vahdettin ve O'nun teşkil ettiği hükümetler özellikle Damat Ferit Hükümetleri kurtuluşu İngilizlere kayıtsız şartsız teslim olmakta görüyorlardı. Padişah ve hükümetin bu tutumunun halkı giderek yönetimden uzaklaştırdığı ve Mustafa Kemal Paşa önderliğindeki milli harekete yaklaştırdığını gören Veliaht Abdülmecit Efendi hanedanın ve devletin geleceğinin tehlikede olduğunu söyleyerek Sultan Vahdettin'i ve Damat Ferit Paşa'yı açıkça tenkit etmeye başladı. Abdülmecit Efendi, Vahdettin'e gönderdiği mektuplarda hayati gelişmeler karşısında hükümetlerin yetersiz kaldığından bahsetmekte ve Meclis-i Mebusan'ın bir an önce toplanması, milletin itimadına sahip bir hükümetin kurulması ve Anadolu'da kurulan cemiyetlerin isteklerinden elverişli olanların yerine getirilmesi gibi tavsiyelerde bulunmakta idi. Abdülmecit Efendi'nin bu düşünce ve hareketleri İngiliz Yüksek Komiserliği'nin ve Damat Ferit Paşa'nın tepkisini çekmiş, önce sıkı takip edilmesine daha sonra da göz hapsine alınmasına neden olmuştu.

Mütareke sonrası İtilaf Devletleri işgallerine karşı Türk halkı müdafa-i hukuk cemiyetleri etrafında toplanarak mücadeleye girişirken, Sultan Vahdettin ve O'nun teşkil ettiği hükümetler özellikle Damat Ferit Hükümetleri kurtuluşu İngilizlere kayıtsız şartsız teslim olmakta görüyorlardı. Padişah ve hükümetin bu tutumunun halkı giderek yönetimden uzaklaştırdığı ve Mustafa Kemal Paşa önderliğindeki milli harekete yaklaştırdığını gören Veliaht Abdülmecit Efendi hanedanın ve devletin geleceğinin tehlikede olduğunu söyleyerek Sultan Vahdettin'i ve Damat Ferit Paşa'yı açıkça tenkit etmeye başladı. Abdülmecit Efendi, Vahdettin'e gönderdiği mektuplarda hayati gelişmeler karşısında hükümetlerin yetersiz kaldığından bahsetmekte ve Meclis-i Mebusan'ın bir an önce toplanması, milletin itimadına sahip bir hükümetin kurulması ve Anadolu'da kurulan cemiyetlerin isteklerinden elverişli olanların yerine getirilmesi gibi tavsiyelerde bulunmakta idi. Abdülmecit Efendi'nin bu düşünce ve hareketleri İngiliz Yüksek Komiserliği'nin ve Damat Ferit Paşa'nın tepkisini çekmiş, önce sıkı takip edilmesine daha sonra da göz hapsine alınmasına neden olmuştu.
MİLLİ MÜCADELE'DE TAKİP EDİLEN DIŞ POLİTİKANIN ANA İLKELERİ
MİLLİ MÜCADELE'DE TAKİP EDİLEN DIŞ POLİTİKANIN ANA İLKELERİ
Yazar: Tak, İsa
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 27, 2010

Atatürk'ün dış politika ile ilgili ortaya koyduğu ilkeler onun dünya görüşü ile büyük bir uyum içerisindedir. Atatürk'ün "Yurtta sulh, cihanda sulh" sözünde mükemmel bir şekilde ifade edilen bu ilkeleri üç ana başlık altında toplayabiliriz: Birincisi tam bağımsızlık, ikincisi millet egemenliği, üçüncüsü kökten çağdaşlaşma. Bunların ilk ikisi Misak-ı Milli'de de ifadesini bulan ve hiçbir şekilde taviz verilmeyen dış politikanın temel hedefleridir. Bu nedenle, milli egemenliğe ve bağımsızlığa saygı göstermek Türk dış politikasının diğer devletlerle olan ilişkilerinde belirleyici bir özellik olmuştur. Atatürk çağdaşlaşmayı ve Türkiye'nin temel kurumsal yönüyle batılı bir yapı kazanmasını yalnızca toplumsal bir gereklilik olarak değil, aynı zamanda ülkenin bir güvenlik meselesi için hayati olarak görmekteydi. Bu nedenle modernleşme dış politikadaki temel hedefler arasında yer aldı.

Atatürk'ün dış politika ile ilgili ortaya koyduğu ilkeler onun dünya görüşü ile büyük bir uyum içerisindedir. Atatürk'ün "Yurtta sulh, cihanda sulh" sözünde mükemmel bir şekilde ifade edilen bu ilkeleri üç ana başlık altında toplayabiliriz: Birincisi tam bağımsızlık, ikincisi millet egemenliği, üçüncüsü kökten çağdaşlaşma. Bunların ilk ikisi Misak-ı Milli'de de ifadesini bulan ve hiçbir şekilde taviz verilmeyen dış politikanın temel hedefleridir. Bu nedenle, milli egemenliğe ve bağımsızlığa saygı göstermek Türk dış politikasının diğer devletlerle olan ilişkilerinde belirleyici bir özellik olmuştur. Atatürk çağdaşlaşmayı ve Türkiye'nin temel kurumsal yönüyle batılı bir yapı kazanmasını yalnızca toplumsal bir gereklilik olarak değil, aynı zamanda ülkenin bir güvenlik meselesi için hayati olarak görmekteydi. Bu nedenle modernleşme dış politikadaki temel hedefler arasında yer aldı.
ERZURUM'DAN CUMHURBAŞKANI GAZİ MUSTAFA KEMAL'E ARMAĞAN: ATATÜRK EVİ
ERZURUM'DAN CUMHURBAŞKANI GAZİ MUSTAFA KEMAL'E ARMAĞAN: ATATÜRK EVİ
Yazar: Atnur, İbrahim Ethem
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 27, 2010

Türk Milli Mücadelesi, Mustafa Kemal'in Erzurum günleri ile şekillendi. Mili İrade dolayısıyla Cumhuriyete yöneldi.Mustafa Kemal'in Erzurum da kaldığı konak bu şekillenmenin önemli tanıklarından biri oldu. Görüşmeler yapıldı, kararlar alındı. 25 Kasım 1925 de Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal'in liderliği ile gerçekleştirilen Şapka İnkılabı ,Erzurum da tepkiyle karşılandı. Suçlular cezalandırıldı.Erzurum halkı inkılapların yanında idi ve bunu tepkisiyle gösterdi.Ancak Cumhurbaşkanının bu tepkiye üzülmüş olacağı düşünülerek,Erzurumlular adına bir hediye verilmesi kararlaştırıldı. Paşa'nın geçmişte kaldığı konak satın alındı.Konağın tapusunu ve anahtarını beraberine alan Erzurum Heyeti,Cumhurbaşkanını Ankara da ziyaret etti (Şubat 1926). Evin tapusu ve anahtarı verildi. Erzurumluların Şapka hadisesinden duydukları üzüntü dile getirildi. Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal, Ağustos 1926 da evinin kullanım hakkını mahalli Cumhuriyet Halk Fırkasına devretti. Halk Fırkası adına İsmet Paşa teşekkürlerini sundu. Fakat ev kolordu komutanları tarafından kullanıldı. Sonra Çocuk Esirgeme Kurumuna ait yurt oldu. Kültür Bakanlığına devredilince günümüzdeki şeklini aldı. Atatürk Evi Müzesi olarak ziyaretçilere açıldı.

Türk Milli Mücadelesi, Mustafa Kemal'in Erzurum günleri ile şekillendi. Mili İrade dolayısıyla Cumhuriyete yöneldi.Mustafa Kemal'in Erzurum da kaldığı konak bu şekillenmenin önemli tanıklarından biri oldu. Görüşmeler yapıldı, kararlar alındı. 25 Kasım 1925 de Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal'in liderliği ile gerçekleştirilen Şapka İnkılabı ,Erzurum da tepkiyle karşılandı. Suçlular cezalandırıldı.Erzurum halkı inkılapların yanında idi ve bunu tepkisiyle gösterdi.Ancak Cumhurbaşkanının bu tepkiye üzülmüş olacağı düşünülerek,Erzurumlular adına bir hediye verilmesi kararlaştırıldı. Paşa'nın geçmişte kaldığı konak satın alındı.Konağın tapusunu ve anahtarını beraberine alan Erzurum Heyeti,Cumhurbaşkanını Ankara da ziyaret etti (Şubat 1926). Evin tapusu ve anahtarı verildi. Erzurumluların Şapka hadisesinden duydukları üzüntü dile getirildi. Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal, Ağustos 1926 da evinin kullanım hakkını mahalli Cumhuriyet Halk Fırkasına devretti. Halk Fırkası adına İsmet Paşa teşekkürlerini sundu. Fakat ev kolordu komutanları tarafından kullanıldı. Sonra Çocuk Esirgeme Kurumuna ait yurt oldu. Kültür Bakanlığına devredilince günümüzdeki şeklini aldı. Atatürk Evi Müzesi olarak ziyaretçilere açıldı.
PROF.DR. FAHRETTİN KIRZIOĞLU’NUN HAYAT HİKAYESİ
PROF.DR. FAHRETTİN KIRZIOĞLU’NUN HAYAT HİKAYESİ
Yazar: Dayı, Sinever Esin
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 12 No. 28, 2010

bir bölük, 34 (1918) baharında bu Kars’ta olsaydı, Ermeni bize o zulümleri  edemezdi. Bu caddelerden kâfir Moskof’un saldat ve kazaklarının alay çalgısı  (bando) ile geçişini, bizler evimizin önünden işitip duydukça yüreğimiz kan  ağlardı. Şu gördüğün Al-bayrağı görmek için biz “Cülûs-i Hümâyûn”ları ve  Bayramları bekler de, buradaki Şehbenderhâne’nin önünde yer alırdık. Mevlaya  bin kerre şükürler olsun ki, 40 yıllık hasret ve esirlikte yüzü gözü “persi-pers” olan

bir bölük, 34 (1918) baharında bu Kars’ta olsaydı, Ermeni bize o zulümleri  edemezdi. Bu caddelerden kâfir Moskof’un saldat ve kazaklarının alay çalgısı  (bando) ile geçişini, bizler evimizin önünden işitip duydukça yüreğimiz kan  ağlardı. Şu gördüğün Al-bayrağı görmek için biz “Cülûs-i Hümâyûn”ları ve  Bayramları bekler de, buradaki Şehbenderhâne’nin önünde yer alırdık. Mevlaya  bin kerre şükürler olsun ki, 40 yıllık hasret ve esirlikte yüzü gözü “persi-pers” olan
XVIII. YÜZYILA AİT BİLİNMEYEN BİR ESER TEŞRİFÂTÇI EDİP EFENDİ’NİN MEVLİDİ
XVIII. YÜZYILA AİT BİLİNMEYEN BİR ESER TEŞRİFÂTÇI EDİP EFENDİ’NİN MEVLİDİ
Yazar: Turhan, Vedat Nuri
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 12 No. 28, 2010

Bilindiği gibi edebiyatımızda, Hz. Peygamber (asv)’in doğumunu anlatan mevlidlerin en tanınmışı Süleyman Çelebi’nin “Vesiletü’n-necât “ adlı eseridir. Bu eserin herkes tarafından beğenilip okunmasından dolayı, aynı konu bir çok şair tarafından işlenmiştir. Bu şairlerden biri de Teşrifâtçı Edip Efendidir. Bu çalışmada Edib efendi’nin mevlidini tanıtma amacı güdülmüştür. Bilinen tek nüshası özel bir kütüphanede bulunan bu eserin başka nüshalarının da bulunma ihtimali vardır. Ümit ederim ki bu çalışma bir taraftan adı pek fazla duyulmamış olan Teşrifatçı Edip Efendi ve eserini tanıtacak, diğer taraftan eserin diğer nüshalarının da tesbit edilip edebiyat dünyasına kazandırılmasına sebep olacaktır.

Bilindiği gibi edebiyatımızda, Hz. Peygamber (asv)’in doğumunu anlatan mevlidlerin en tanınmışı Süleyman Çelebi’nin “Vesiletü’n-necât “ adlı eseridir. Bu eserin herkes tarafından beğenilip okunmasından dolayı, aynı konu bir çok şair tarafından işlenmiştir. Bu şairlerden biri de Teşrifâtçı Edip Efendidir. Bu çalışmada Edib efendi’nin mevlidini tanıtma amacı güdülmüştür. Bilinen tek nüshası özel bir kütüphanede bulunan bu eserin başka nüshalarının da bulunma ihtimali vardır. Ümit ederim ki bu çalışma bir taraftan adı pek fazla duyulmamış olan Teşrifatçı Edip Efendi ve eserini tanıtacak, diğer taraftan eserin diğer nüshalarının da tesbit edilip edebiyat dünyasına kazandırılmasına sebep olacaktır.
YOL VE YOLCULUK BENZETMELERİ BAĞLAMINDA ŞİİRİMİZDE ÖLÜM
YOL VE YOLCULUK BENZETMELERİ BAĞLAMINDA ŞİİRİMİZDE ÖLÜM
Yazar: Törenek, Mehmet
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 12 No. 28, 2010

Şiirimizde, hayat gibi ölüm de bir yolculuk olarak düşünülmüş, bu benzerlik ilgisiyle ölünün konduğu tabut da, bineğe benzetilmiştir. Ölüm yolculuğunun bu değişmez aracı, özellikleri ve taşadığı yükü nedeniyle bir ilgi odağı olduğu gibi, zaman içinde farklı ulaşım araçlarına benzetilerek zengin istiarelerle şiirlerimizi süslemiştir. Bu yazı, işte bu konuya bir yaklaşım denemesidir.

Şiirimizde, hayat gibi ölüm de bir yolculuk olarak düşünülmüş, bu benzerlik ilgisiyle ölünün konduğu tabut da, bineğe benzetilmiştir. Ölüm yolculuğunun bu değişmez aracı, özellikleri ve taşadığı yükü nedeniyle bir ilgi odağı olduğu gibi, zaman içinde farklı ulaşım araçlarına benzetilerek zengin istiarelerle şiirlerimizi süslemiştir. Bu yazı, işte bu konuya bir yaklaşım denemesidir.
ÂRİF NİHAT ASYA’NIN ŞİİRLERİNDE DIŞ DÜNYA: TARİHÎ COĞRAFYA ve ŞEHİR TEZAHÜRLERİ
ÂRİF NİHAT ASYA’NIN ŞİİRLERİNDE DIŞ DÜNYA: TARİHÎ COĞRAFYA ve ŞEHİR TEZAHÜRLERİ
Yazar: Özarslan, Ersin
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 12 No. 28, 2010

Arif Nihat Asya’nın şiirinde tematik bir zenginlik söz konusudur. Onun şiirinde dış dünyanın ağırlıklı bir yeri vardır. Onun şiirlerinde dış dünya, ya belirsiz coğrafya yahut da belirli yerler ülke, şehir ve semt olarak kendini gösterir. Belirsiz coğrafya arzın yüzü, belirli coğrafya ise Türklüğün vatan kâinatıdır. Eski Türk yurdundan hareketle tarih eşliğinde bugünkü yurt köşelerinden İstanbul, Edirne, Konya, Adana gibi şehirler Arif Nihat Asya’nın temleri arasında yer alır. Bu yazıda Arif Nihat Asya’nın şiirinde söz konusu temlerin işlenişi ele alınmaktadır.

Arif Nihat Asya’nın şiirinde tematik bir zenginlik söz konusudur. Onun şiirinde dış dünyanın ağırlıklı bir yeri vardır. Onun şiirlerinde dış dünya, ya belirsiz coğrafya yahut da belirli yerler ülke, şehir ve semt olarak kendini gösterir. Belirsiz coğrafya arzın yüzü, belirli coğrafya ise Türklüğün vatan kâinatıdır. Eski Türk yurdundan hareketle tarih eşliğinde bugünkü yurt köşelerinden İstanbul, Edirne, Konya, Adana gibi şehirler Arif Nihat Asya’nın temleri arasında yer alır. Bu yazıda Arif Nihat Asya’nın şiirinde söz konusu temlerin işlenişi ele alınmaktadır.
ÜLKÜ MECMUASI ve ŞİİRLERİN DİLİYLE ATATÜRK
ÜLKÜ MECMUASI ve ŞİİRLERİN DİLİYLE ATATÜRK
Yazar: Timur, Kemal
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 12 No. 28, 2010

Bu makalede Halk Evlerinin yayın organı Ülkü Mecmuası** (1933-1950) hakkında kısaca bilgi verilip; “şiirlerle anlatılan Atatürk” üzerinde durulmuş; kullanılan başlıklarsa, ilgili şiirlerin temalarına göre: “Atatürk’ün Samsun’a Çıkışı ve Kurtuluş Savaşı, Atatürk ve Kurtuluş Savaşı’nda Gösterilen Üstün Başarı, Cumhuriyetin İlanı ve Atatürk Türkiye’si, Atatürk’ün İnsanüstü Vasıfları, Atatürk’ün Heykeli Karşısında Duyulan Hisler, Atatürk’ün Ölümü, Ergenekon Türk Tarihi ve Mustafa Kemal” şeklinde tespit edilmiştir.

Bu makalede Halk Evlerinin yayın organı Ülkü Mecmuası** (1933-1950) hakkında kısaca bilgi verilip; “şiirlerle anlatılan Atatürk” üzerinde durulmuş; kullanılan başlıklarsa, ilgili şiirlerin temalarına göre: “Atatürk’ün Samsun’a Çıkışı ve Kurtuluş Savaşı, Atatürk ve Kurtuluş Savaşı’nda Gösterilen Üstün Başarı, Cumhuriyetin İlanı ve Atatürk Türkiye’si, Atatürk’ün İnsanüstü Vasıfları, Atatürk’ün Heykeli Karşısında Duyulan Hisler, Atatürk’ün Ölümü, Ergenekon Türk Tarihi ve Mustafa Kemal” şeklinde tespit edilmiştir.
KOZI KÖRPEŞ İLE BAYAN SULU DESTANINDA GEYİK MOTİFİ
KOZI KÖRPEŞ İLE BAYAN SULU DESTANINDA GEYİK MOTİFİ
Yazar: Atnur, Gülhan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 12 No. 28, 2010

Destanlar halk anlatılarının en önemli konularından biridir. Türkler zengin bir destan geleneğine sahiptir ve bu gelenekte Kozı Körpeş ile Bayan Sulu destanının ayrı bir yeri vardır. Aşk konusunu işleyen bu destan Türk dünyasının birçok bölgesinde yayılmıştır. Destanların hepsinde olduğu gibi Kozı Körpeş ile Bayan Sulu da motiflerden oluşur. Bu motiflerden biri de geyiktir. Bu makalede Türk ve dünya mitlerinde geyikle ilgili unsurlar anlatılmış, Kozı Körpeş ile Bayan Sulu destanının genel özellikleri ve destanın Altay, Başkurt, Kazak, Kırım-Dobruca Tatarlarına ait varyantlarındaki geyik/maralla ilgili motiflerden bahsedilmiş ve bu motiflerin kaynağı tespit edilmeye çalışılmıştır.

Destanlar halk anlatılarının en önemli konularından biridir. Türkler zengin bir destan geleneğine sahiptir ve bu gelenekte Kozı Körpeş ile Bayan Sulu destanının ayrı bir yeri vardır. Aşk konusunu işleyen bu destan Türk dünyasının birçok bölgesinde yayılmıştır. Destanların hepsinde olduğu gibi Kozı Körpeş ile Bayan Sulu da motiflerden oluşur. Bu motiflerden biri de geyiktir. Bu makalede Türk ve dünya mitlerinde geyikle ilgili unsurlar anlatılmış, Kozı Körpeş ile Bayan Sulu destanının genel özellikleri ve destanın Altay, Başkurt, Kazak, Kırım-Dobruca Tatarlarına ait varyantlarındaki geyik/maralla ilgili motiflerden bahsedilmiş ve bu motiflerin kaynağı tespit edilmeye çalışılmıştır.
BATI AVRUPA’YA GİDEN TÜRKLERİN SOSYAL VE KÜLTÜREL MESELELERİNİN ANADOLU ÂŞIK EDEBİYATINA YANSIMASI
BATI AVRUPA’YA GİDEN TÜRKLERİN SOSYAL VE KÜLTÜREL MESELELERİNİN ANADOLU ÂŞIK EDEBİYATINA YANSIMASI
Yazar: Kafkasyalı, Ali
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 12 No. 28, 2010

1961 yılından itibaren Batı Avrupa ülkeleri ile yapılan İş Gücü Alımı Anlaşmaları çerçevesinde binlerce Türk bu ülkelere misafir işçi olarak gitmiş, daha sonra eş ve çocuklarını da götürerek çalıştıkları ülkelerin vatandaşlığına geçmişlerdir. Yeni kuşak Türkler yüksek tahsil yapmış, kendi işlerini kurmuş, bulundukları ülkelerin parlamentolarına, belediye meclislerine seçilmiş ve yönetim kademelerinde görev almışlardır. Böylece Batı Avrupa Türkleri diye yeni bir Türk toplumu oluşmuştur. Bu toplumun geçirdiği her bir süreç, onları ziyarete giden veya onlarla birlikte yaşayan Anadolu Türk âşıklarının şiirlerine, türkülerine konu olmuştur.

1961 yılından itibaren Batı Avrupa ülkeleri ile yapılan İş Gücü Alımı Anlaşmaları çerçevesinde binlerce Türk bu ülkelere misafir işçi olarak gitmiş, daha sonra eş ve çocuklarını da götürerek çalıştıkları ülkelerin vatandaşlığına geçmişlerdir. Yeni kuşak Türkler yüksek tahsil yapmış, kendi işlerini kurmuş, bulundukları ülkelerin parlamentolarına, belediye meclislerine seçilmiş ve yönetim kademelerinde görev almışlardır. Böylece Batı Avrupa Türkleri diye yeni bir Türk toplumu oluşmuştur. Bu toplumun geçirdiği her bir süreç, onları ziyarete giden veya onlarla birlikte yaşayan Anadolu Türk âşıklarının şiirlerine, türkülerine konu olmuştur.
NİŞANCI FERİDUN AHMED PAŞA KANUNNÂMESİ
NİŞANCI FERİDUN AHMED PAŞA KANUNNÂMESİ
Yazar: Kılıç, Ümit
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 12 No. 28, 2010

Kanunnâmeler, Osmanlı hukuk sistemi içerisinde bulunan örfi hukukun uygulama alanındaki ana kaynaklarından biridir. Bu çalışmada, III. Murad dönemi umumi kanunnâmelerinden Nişancı Feridun Ahmet Paşa Kanunnâme si incelenmiştir. Kanun ve kanunnâme terimleri hakkında bilgi verilmiş ve eserin metni günümüz Türkçe’sine çevrilmiştir. Soyut ve meseleci (fetva) ifade dilinin birlikte kullanıldığı eserde, XVI. asra ait idari, sosyal ve ekonomik hayatla ilgili önemli bilgiler sunulmaktadır.

Kanunnâmeler, Osmanlı hukuk sistemi içerisinde bulunan örfi hukukun uygulama alanındaki ana kaynaklarından biridir. Bu çalışmada, III. Murad dönemi umumi kanunnâmelerinden Nişancı Feridun Ahmet Paşa Kanunnâme si incelenmiştir. Kanun ve kanunnâme terimleri hakkında bilgi verilmiş ve eserin metni günümüz Türkçe’sine çevrilmiştir. Soyut ve meseleci (fetva) ifade dilinin birlikte kullanıldığı eserde, XVI. asra ait idari, sosyal ve ekonomik hayatla ilgili önemli bilgiler sunulmaktadır.
E. G. BROWNE’IN HATIRALARINDA DOĞU SEYAHATİ (Trabzon-Erzurum-Doğubeyazıt)
E. G. BROWNE’IN HATIRALARINDA DOĞU SEYAHATİ (Trabzon-Erzurum-Doğubeyazıt)
Yazar: Çiftçi, Hasan; Çiftçi, Hasan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 12 No. 28, 2010

E. G. Browne (1862-1926), Doğu dilleri, edebiyatları ve kültürleri hakkında birçok eser ve makâle kaleme almış ünlü bir İngiliz şarkiyatçısıdır. Onun Doğuya ilgisi Osmanlı Türk- çesi’yle başlar fakat daha çok Fars edebiyat ve kültürü üzerinde yoğunlaşır. Araştırmalarda bulunmak ve edebiyat çevreleriyle görüşmek üzere 1887’de İran’a gitmek ister. Bu nedenle ilkin gemiyle Trabzon’a gelir (4 Ekim 1987). Birkaç gün orada kaldıktan sonra at sırtında sekiz günlük bir yolculuğun ardından Erzurum’a geçer (14 Ekim 1987). İki gün sonra (17 Ekim) Erzurum’dan ayrılır ve 24 Ekim 1887’de İran topraklarına girer. O sırada A Year amongst the Persians (İran’da Bir Yıl) adlı seyahatnâmesini yazar. Ancak bu seyahatnâmenin bir bölümü Türkiye ve özellikle Trabzon, Erzurum ve Doğubeyazıt ile ilgili seyahatte tuttuğu notlardan oluşur. Bu yazı da Browne’ın kaydettiği Türkiye hakkındaki söz konusu notlarla ilgilidir. Bununla birlikte ilk başta, onun, XIX. yüzyıl sonlarında bazı Avrupa ülkelerinin Türkçe, Fars- ça ve Arapça ile ilgili politikaları hakkındaki gözlemleri verilmeye çalışılacaktır.

E. G. Browne (1862-1926), Doğu dilleri, edebiyatları ve kültürleri hakkında birçok eser ve makâle kaleme almış ünlü bir İngiliz şarkiyatçısıdır. Onun Doğuya ilgisi Osmanlı Türk- çesi’yle başlar fakat daha çok Fars edebiyat ve kültürü üzerinde yoğunlaşır. Araştırmalarda bulunmak ve edebiyat çevreleriyle görüşmek üzere 1887’de İran’a gitmek ister. Bu nedenle ilkin gemiyle Trabzon’a gelir (4 Ekim 1987). Birkaç gün orada kaldıktan sonra at sırtında sekiz günlük bir yolculuğun ardından Erzurum’a geçer (14 Ekim 1987). İki gün sonra (17 Ekim) Erzurum’dan ayrılır ve 24 Ekim 1887’de İran topraklarına girer. O sırada A Year amongst the Persians (İran’da Bir Yıl) adlı seyahatnâmesini yazar. Ancak bu seyahatnâmenin bir bölümü Türkiye ve özellikle Trabzon, Erzurum ve Doğubeyazıt ile ilgili seyahatte tuttuğu notlardan oluşur. Bu yazı da Browne’ın kaydettiği Türkiye hakkındaki söz konusu notlarla ilgilidir. Bununla birlikte ilk başta, onun, XIX. yüzyıl sonlarında bazı Avrupa ülkelerinin Türkçe, Fars- ça ve Arapça ile ilgili politikaları hakkındaki gözlemleri verilmeye çalışılacaktır.
BULGARİSTAN TÜRKLERİNİN MARUZ KALDIĞI UYGULAMALARLA İLGİLİ OLARAK RUMELİ İSLAM MUHACİRLERİ CEMİYETİ’NİN BİR TALEBİ
BULGARİSTAN TÜRKLERİNİN MARUZ KALDIĞI UYGULAMALARLA İLGİLİ OLARAK RUMELİ İSLAM MUHACİRLERİ CEMİYETİ’NİN BİR TALEBİ
Yazar: Okur, Mehmet
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 12 No. 28, 2010

Çeşitli dinlerin ve dillerin hüküm sürdüğü Balkanlar, dünya ölçeğindeki savaşların ilk kıvılcımının çıktığı bir bölge olagelmiştir. Avrupalı devletler özellikle Avusturya – Macaristan ve Rusya rekabet ve nüfuz alanı mücadelesini Balkanlardaki toplumlar üzerinden sürdürmüşler ve bölge halkını kendi çıkarları doğrultusunda kullanmışlardır. Büyük devletlerin bu politikaları sonucunda Balkanlarda etnik ve dini yönden sınırları birbirine girmiş devletler ortaya çıkmıştır. Bu devletler, kendi uluslarını yaratma çabası içersine girdiklerinden sınırları içersindeki azınlıkları bir şekilde asimile etmeye veya ülke dışına çıkarmaya çalışmışlardır. Balkan devletlerinin bu politikalarına maruz kalan toplulukların başında Türkler gelmektedir. Türkler bölgenin asli unsurlarından biri olmasına, özellikle de Bulgaristan’da belli bir dönem çoğunlukta olmasına rağmen Avrupalı devletlerin özellikle de Rusya’nın yönlendirmeleri ile zamanın Bulgar yönetimleri tarafından çeşitli baskılara ve katliamlara uğratılmışlardır. İşte bu baskı ve mezalimlerden kurtulmak için Bulgaristan’dan Türkiye’ye göç eden Türkler, çeşitli cemiyetler kurmuşlardı. Bunlardan birisi de “Rumeli İslam Muhacirleri Cemiyeti” idi. Bu cemiyet kendi haklarını aramaktan başka Bulgaristan’da bıraktıkları soydaşlarının maruz kaldığı uygulamalar hakkında gerek Türk kamuoyunu gerekse dünya kamuoyunu bilgilendirmeye çalışmışlardır.

Çeşitli dinlerin ve dillerin hüküm sürdüğü Balkanlar, dünya ölçeğindeki savaşların ilk kıvılcımının çıktığı bir bölge olagelmiştir. Avrupalı devletler özellikle Avusturya – Macaristan ve Rusya rekabet ve nüfuz alanı mücadelesini Balkanlardaki toplumlar üzerinden sürdürmüşler ve bölge halkını kendi çıkarları doğrultusunda kullanmışlardır. Büyük devletlerin bu politikaları sonucunda Balkanlarda etnik ve dini yönden sınırları birbirine girmiş devletler ortaya çıkmıştır. Bu devletler, kendi uluslarını yaratma çabası içersine girdiklerinden sınırları içersindeki azınlıkları bir şekilde asimile etmeye veya ülke dışına çıkarmaya çalışmışlardır. Balkan devletlerinin bu politikalarına maruz kalan toplulukların başında Türkler gelmektedir. Türkler bölgenin asli unsurlarından biri olmasına, özellikle de Bulgaristan’da belli bir dönem çoğunlukta olmasına rağmen Avrupalı devletlerin özellikle de Rusya’nın yönlendirmeleri ile zamanın Bulgar yönetimleri tarafından çeşitli baskılara ve katliamlara uğratılmışlardır. İşte bu baskı ve mezalimlerden kurtulmak için Bulgaristan’dan Türkiye’ye göç eden Türkler, çeşitli cemiyetler kurmuşlardı. Bunlardan birisi de “Rumeli İslam Muhacirleri Cemiyeti” idi. Bu cemiyet kendi haklarını aramaktan başka Bulgaristan’da bıraktıkları soydaşlarının maruz kaldığı uygulamalar hakkında gerek Türk kamuoyunu gerekse dünya kamuoyunu bilgilendirmeye çalışmışlardır.