Meta-Sinemanın Otobiyografik Belgesel Formu: Agnes, Varda’yı Anlatıyor Filmi
Autobiographic Documentary Form of Meta-Cinema: The Example of the Film Varda by Agnes
Yazar: Uğur Balcı, Aysu
Dergi: Intermedia International E-journal, Vol. 12 No. 23, 2025
Anahtar kelimeler: Communication and Media Studies (Other) ; İletişim ve Medya Çalışmaları (Diğer) ; Film Studies,Meta-Cinema,Documentary Film,Self-Image,Autobiography ; Film Çalışmaları,Meta-Sinema,Belgesel Film,Öz-İmaj,Otobiyografi

Otobiyografik belgeseller, kişinin kendi hayatını anlattığı ve öz-imajların hâkim olduğu bir türdür. Fransız Yeni Dalga akımının öncüsü olan Agnes Varda’nın otobiyografik belgeseli Agnes, Varda’yı Anlatıyor (2019) geleneksel belgesel anlatısına farklı bir yorum getirerek meta-sinemanın örneğini oluşturmaktadır. Meta-sinema; kendini yansıtma, öz imajlar, gerçekliğin yeniden inşası veya film içinde filmin kullanımıyla ortaya çıkmaktadır. Otobiyografik belgesel yazınındaki boşluğu dikkate alan çalışma, meta-sinemaya farklı bir perspektif kazandırmaktadır. Araştırmanın temel problemi, meta-sinemanın belgesel anlatılarında yer alıp almadığı ve alıyorsa nasıl kullanıldığıdır. Bu çalışma, Agnès Varda'nın otobiyografik belgeselini meta-sinema kavramı çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, meta-sinemanın belgesel anlatılarındaki yerini ve kullanım biçimlerini analiz ederek, film çalışmalarına yeni bir bakış açısı sunmaktadır.  Belgesel, film analizinde anlatı çözümlemesi yöntemiyle analiz edilerek meta-sinema, öz-imaj, kendini yansıtma kavramları açısından ele alınmıştır. Çalışmanın sonucunda, Varda’nın geleneksel belgesel anlatısından kimi açılardan uzaklaştığı, öz-imajlarla kendini yansıttığı ve anlatı dilinin meta-sinemaya yaklaştığı gözlemlenmiştir. Bu belgesel, film içinde film anlatısı, öz-imajlar, dördüncü duvarın yıkılması ve kendini yansıtma gibi öğelerin belgesel sinemada nasıl kullanılabileceğini göstermektedir. Bununla birlikte, film, Nichols’un katılımcı ve refleksif belgesel kategorileriyle örtüşen anlatı özellikleri sergilemektedir. Otobiyografik belgeselin temel özelliklerinden biri olan öz-imajlar arşiv görüntüleri, nostaljik nesneler, otoportreler ve belgeselin yönetmenden izler taşıması yoluyla ortaya çıkmaktadır. Çalışmanın sonucunda, meta-sinemanın otobiyografik belgesellerde estetik bir öğe olmanın ötesinde, anlatı inşasında bilinçli bir araç olarak kullanıldığını görülmüştür.

Autobiographical documentaries are a genre in which individuals narrate their own life stories, dominated by self-images. As a pioneer of the French New Wave, Agnès Varda’s autobiographical documentary Varda by Agnès (2019) offers a distinctive interpretation of traditional documentary narrative, serving as an example of meta-cinema. Meta-cinema emerges through self-reflection, the reconstruction of reality, the use of images, and the incorporation of “film within a film” techniques. This study addresses the gap in autobiographical documentary literature by providing a new perspective on meta-cinema. The primary research problem focuses on whether meta-cinema exists within documentary narratives and, if so, how it is utilized. The study aims to examine Agnès Varda’s autobiographical documentary through the conceptual framework of meta-cinema. By analyzing the presence and functions of meta-cinema within documentary storytelling, this research offers a novel lens for film studies. The documentary is examined using narrative analysis in terms of meta-cinematic elements, self-imaging, and reflexivity. Findings reveal that Varda, in some respects, departs from traditional documentary conventions, reflects herself through self-images, and adopts a narrative style approaching meta-cinema. The film demonstrates how elements such as the narrative of “film within a film,” self-images, breaking the fourth wall, and self-reflection can be employed in documentary cinema. Additionally, the documentary aligns with Bill Nichols’ participatory and reflexive documentary modes. A defining feature of autobiographical documentary—self-images—manifests through archival footage, nostalgic objects, self-portraits, and traces of the filmmaker within the narrative. The study concludes that meta-cinema functions not only as an aesthetic component in autobiographical documentaries but also as a deliberate tool for narrative construction.