BULANIK ÖNCELİKLENDİRME METODU VE HATA TÜRÜ VE ETKİLERİ ANALİZİNİ BİRLEŞTİREN YENİ BİR RİSK ANALİZİ YÖNTEMİ
A NEW RISK ANALYSIS METHODOLOGY INTEGRATING FUZZY PRIORITIZATION METHOD AND FAILURE MODES AND EFFECTS ANALYSIS
Yazar: Mızrak Özfırat, Pınar
Dergi: Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Vol. 29 No. 4, 2014
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Risk analysis,failure modes and effects analysis,fuzzy analytic hierarchy process ; Risk analizi, hata türlerive etkileri analizi, bulanık analitik hiyerarşi süreci.

İş sağlığı ve güvenliği, gelişen teknoloji ile birlikte üretim miktarlarınınartması ve üretim hattının kesintiye uğratılmaması açısından ve kazaların olmadan önlenmesi açısından önemli bir hale gelmiştir. Kazaların oluşmaması için önceden alınacak olan proaktif önlemler oldukça önemlidir. Proaktif önlemlerin etkili bir biçimde alınabilmesi için çalışma ortamında tehlikelerin sınıflandırılması ve risk analizlerinin yapılması gereklidir. Bu çalışmada modern risk analizi yöntemlerinden biri olan hata türlerive etkileri analizi (HTEA) yöntemine bulanık mantık entegre edilerek her ikisinin de olumlu yönlerini bir araya getirmek amaçlanmaktadır. Böylece HTEA uygulaması ile elde edilen sonuçlar daha gerçekçi nitelik kazanacaktır. Geliştirilen yöntemde HTEA’da kullanılan kaza olasılığı, şiddeti ve farkedilebilirliği kriterleri  bulanık analitik hiyerarşi süreci (BAHS) yöntemlerinden biri olan bulanık önceliklendirme metodu ile ele alınmaktadır. Tanımlanan riskler her üç kritere göre değerlendirilir, ve önem katsayıları elde edilir. Bu katsayılar HTEA’da tanımlı olan tablolar kullanılarak puanlara çevrilerek riskler için risk öncelik sayıları (RÖS) belirlenmektedir.  BAHS ve HTEA yöntemlerinin birleştirilmesiyle RÖS hesaplamalarının daha objektif, kişiden bağımsız ve gerçekçi olması sağlanmıştır.Önerilen yöntem hem Türkiye’de hem de dünyada en riskli sektörlerden kabul edilen madencilik sektörüne uygulanmıştır.

As technology develops and production amounts increase, work health and safety is getting more important in order to prevent accidents before happening and to prevent production line from stopping. Proactive measures are quite important in order to prevent accidents. In order to define proactive measures, threats in the work area should be classified and risk analysis should be made. In this study, one of the modern risk analysis methods, Failure Modes and Effects Analysis (FMEA) is integrated with fuzzy logic. By this way, FMEA would provide more realistic results. In the methodology developed, the three criteria defined in FMEA which are probability, severity and detection are handled with fuzzy prioritization method which is one of fuzzy analytic hierarchy process (FAHP) techniques. Risks defined are evaluated according to all three criteria and importance coefficients of risks are obtained. Then these coefficients are turned into degrees defined in FMEA and risk priority numbers (RPN) are calculated. By integrating FAHP and FMEA, RPN calculation becomes more objective and independent from the analyst. The methodology developed is applied to mining sector which is one of the most risky sectors both in Turkey and in the world.