Ege ve Akdeniz Kıyılarında Seçilen İstasyonlarda Deniz Suyu Sıcaklıkları İçin Soğuma Dönemi Trend Analizleri
Trend Analysis for the Cooling Period for Sea Water Temperatures in Aegean and Mediterranean Coasts
Yazar: Şişman, Eyüp
Dergi: Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Vol. 5 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Trend Analizi,Deniz Suyu Sıcaklığı,Yenilikçi Eğilim Çözümlemesi,Türkiye ; Trend Analysis,Sea Surface Temperature,Innovative Trend Analysis,Turkey

Eğilim araştırmalarında regresyon analizi ve sıklıkla kullanılan Mann-Kendall (MK) yöntemi gibi klasik yaklaşımlar kısıtları ve varsayımları sebebiyle bağlayıcı şartları ve ürettikleri bilgi açısından da ihtiyacı karşılayamamasına bağlı olarak yavaş yavaş terk edilmektedirler. Eğilimler için regresyon yaklaşımının kullanılabilmesi ve doğru sonuçlar alınabilmesi için verilerin normal dağılıma uyması, iç bağımlılık (otokorelasyon) olmaması, ölçümlerin hatasız olması, eşit varyans, doğrusallık kabullerinin herbirinin analiz öncesinden araştırılması gerekir. Mann-Kendall yöntemi içinde buna benzerzorluklar olup, sonuçları açısından eğilim yok, artan eğilim veya azalan eğilim şeklinde kısıtlı bilgi üretilmektedir. Bu zorlukve eksiklere iyi bir seçenek olarak geliştirilen herhangi birvarsayıma bağlı olmadan doğrudan uygulanabilen Yenilikçi Eğilim Çözümlemesi (YEÇ) (Şen, 2012) yöntemi ve algoritması bu çalışmada temel alınarak, deniz suyu sıcaklık verilerindeki eğilim ve bu eğilimin matematik formu incelenmiştir. Ortaya konulan model ile farklı istasyonlardaki ortalama eğilim gidişleri kıyaslanabilmiştir. Yapılan çözümleme sonucunda, 1960-2009 yılları arasında 4 istasyonda Eylül ayından Şubat ayına kadar kaydedilen deniz suyu sıcaklık verilerinde,2000-2009 dönemine doğru artış eğilimi görülmektedir. Özellikle iklim değişikliğinden en fazlaetkilenecek bölge olan Akdeniz için, 2000-2009 sürecindeki eğilim çok dikkat çekicidir. Ancak, modelgrafikleri incelendiğinde, referans yıl olarak seçilen 1960-1969 yılına göre 4 farklı süreçte (1970-1979, 1980-1989, 1990-1999, 2000-2009)ortaya çıkan azalma eğilimleri, iklim değişikliği gerçeğine bağlı olarak, 1960-1969 yılları verilerinin tarafsızlığının sorgulanmasını akla getirmektedir.

In trend studies, classical approaches such asregression analysis and frequently used Mann-Kendall (MK) methods are bound tolose their usage due to their limitations and assumptions, due to theirinability to meet their requirements in terms of binding conditions andknowledge. In order to use the regression approach for the trends and to obtaincorrect results, the data should fit into normal distribution, there is nointernal dependency (autocorrelation), the measurements are accurate, equalvariance, linearity acceptances should be investigated before each analysis. Thereare similar difficulties in the Mann-Kendall method, which results in no trend,increasing or decreasing trend insufficiency in engineering practices. In thisstudy, the trends in Sea Surface Temperature (SST) and their mathematical structuresare examined. The trends in different stations are compared with the suggestedmodel. SST was recorded at four stations between 1960 and 2009.The increasingtrend towards the period of 2000-2009 shows itself. The trends during of2000-2009 period is especially striking for the Mediterranean region. However,when the model graphs are examined, there are decreasing trends that emerged in4 different durations (1970-1979, 1980-1989, 1990-1999, 2000-2009) compared tothe 1960-1969 duration, which was selected as the reference year. Depending onthe reality of climate change, the neutrality of the observed data 1960-1969should be questioned.