Malzeme deneyiminde duyu sayısına bağlı algı ve tercih düzeyinin incelenmesi
Malzeme deneyiminde duyu sayısına bağlı algı ve tercih düzeyinin incelenmesi
Yazar: Aksoy Özler, Kübra; Özkan, Ayşen
Dergi: Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Vol. 40 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Interior Architecture ; İç Mimarlık ; malzeme ve tasarım,malzeme algısı,duyu deneyimi,algı düzeyi,duyusal algı

Bir mekânın ya da donatının karakterini belirleyen en önemli tasarım unsurlarından biri malzemedir. Kullanıcının duyu organları ile edindiği bilgiler sayesinde deneyimlediği malzemeler, zihinde anlamlandırılarak malzemenin algısal sürecini oluşturmaktadır. Algısal süreçteki algı düzeyini belirleyen birçok deneysel ve kavramsal yaklaşım bulunmaktadır. Bu yaklaşımlardan biri de deneyime dâhil olan duyulardır. Mekânda malzemenin farklı duyular ile deneyimlenmesi, kullanıcı üzerindeki algı düzeyinin belirlenmesinde büyük öneme sahiptir. Algı düzeyi ise kullanıcı tercihini belirlemektedir. Bu kapsamda bu çalışmada deneyime dâhil olan duyu sayısı üzerinden algı ve tercih düzeyi araştırılmıştır. Çalışmaya gönüllü olarak 135 kişi katılmıştır. Katılımcılar, araştırma ortamında masif meşe ve cam masa yüzey malzemelerini tekil, ikili ve çoklu duyu olmak üzere üç aşamada deneyimlemiş, her bir aşama sonrasında dört sorudan oluşan beşli likert ölçeği kullanılarak anket cevaplandırılmıştır. Çalışma sonucunda duyu sayısındaki artışa bağlı olarak katılımcıların algı düzeyinin artış gösterdiği tespit edilmiştir. Tekil duyu deneyiminde malzeme türüne bağlı algı ve tercih düzeyinde anlamlı farklılık bulunmazken; ikili ve çoklu duyu deneyiminde malzeme türüne bağlı algı ve tercih düzeyinde anlamlı farklılık bulunmuştur. İkili ve çoklu duyu deneyiminde kadınların algı ve tercih düzeyinin erkeklere göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Sonuç olarak tekil duyu deneyimi yerine çoklu duyu deneyiminin tasarımcılar ve kullanıcılar için malzeme seçiminde daha doğru kararlar verilmesini sağlayacağı düşünülmektedir.

Bir mekânın ya da donatının karakterini belirleyen en önemli tasarım unsurlarından biri malzemedir. Kullanıcının duyu organları ile edindiği bilgiler sayesinde deneyimlediği malzemeler, zihinde anlamlandırılarak malzemenin algısal sürecini oluşturmaktadır. Algısal süreçteki algı düzeyini belirleyen birçok deneysel ve kavramsal yaklaşım bulunmaktadır. Bu yaklaşımlardan biri de deneyime dâhil olan duyulardır. Mekânda malzemenin farklı duyular ile deneyimlenmesi, kullanıcı üzerindeki algı düzeyinin belirlenmesinde büyük öneme sahiptir. Algı düzeyi ise kullanıcı tercihini belirlemektedir. Bu kapsamda bu çalışmada deneyime dâhil olan duyu sayısı üzerinden algı ve tercih düzeyi araştırılmıştır. Çalışmaya gönüllü olarak 135 kişi katılmıştır. Katılımcılar, araştırma ortamında masif meşe ve cam masa yüzey malzemelerini tekil, ikili ve çoklu duyu olmak üzere üç aşamada deneyimlemiş, her bir aşama sonrasında dört sorudan oluşan beşli likert ölçeği kullanılarak anket cevaplandırılmıştır. Çalışma sonucunda duyu sayısındaki artışa bağlı olarak katılımcıların algı düzeyinin artış gösterdiği tespit edilmiştir. Tekil duyu deneyiminde malzeme türüne bağlı algı ve tercih düzeyinde anlamlı farklılık bulunmazken; ikili ve çoklu duyu deneyiminde malzeme türüne bağlı algı ve tercih düzeyinde anlamlı farklılık bulunmuştur. İkili ve çoklu duyu deneyiminde kadınların algı ve tercih düzeyinin erkeklere göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Sonuç olarak tekil duyu deneyimi yerine çoklu duyu deneyiminin tasarımcılar ve kullanıcılar için malzeme seçiminde daha doğru kararlar verilmesini sağlayacağı düşünülmektedir.