Psikolojik Danışmanların İş Doyumları ile Tükenmişlikleri Arasındaki İlişkide Genel Öz Yeterliğin Aracı Rolü
Psikolojik Danışmanların İş Doyumları ile Tükenmişlikleri Arasındaki İlişkide Genel Öz Yeterliğin Aracı Rolü
Yazar: Özkan, Ersin; Okur, Sinan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi No. 43, 2020
Anahtar kelimeler: Studies on Education ; Eğitim Üzerine Çalışmalar ; İş doyumu,Tükenmişlik,Genel öz yeterlik,Koşullu süreç analizi

Bu araştırmanın amacı, psikolojik danışmanların iş doyumları ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkide genel öz yeterliğin aracı rolünü incelemektir. Çalışmanın örneklemini oluşturan 301 psikolojik danışmanın 81’i erkek (%26.9) ve 220’si kadındır (%73.1). Araştırma verileri toplandıktan sonra hipotezleri test etmek için SPSS PROCESS makro eklentisi kullanılarak koşullu süreç analizi yapılmıştır. Ayrıca aracı değişkenin anlamlılığını test etmek amacıyla günümüzde daha çağdaş bir yaklaşım olarak görülen bootstrapping yöntemi kullanılmıştır. İlk olarak, değişkenler arasındaki ilişkiyi saptamak amacıyla Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı hesaplanmış ve iş doyumunun tükenmişlik ile arasında negatif yönde (r2= .30), genel öz yeterlik ile arasında ise pozitif yönde (r2= .05) anlamlı ikili ilişkiler olduğu görülmüştür (p≤ .01). Ayrıca tükenmişlik ile genel öz yeterlik arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu (r2= .22) belirlenmiştir (p≤ .01). Yapılan koşullu süreç analizi sonucunda ise, iş doyumundan tükenmişliğe giden yol katsayısının modele genel öz yeterlik değişkeni dâhil olduktan sonra anlamlı bir şekilde azaldığı görülmüştür (c-c′= .08; p≤ .01). Aracı değişkenin anlamlılığını test etmek için bootstrap değeri 5000’e yükseltilmiştir. Genel öz yeterliğin kısmi aracı rolünün anlamlılığı için yapılan bootstrapping testinde %95 güven aralığında alt ve üst sınırlar arasında sıfır (0) değerinin olmadığı görülmüştür (%95GA [-.91, -.53]). Alt ve üst sınırlar arasında sıfır (0) değerinin olmaması, aracı değişkenin anlamlılığına işaret etmektedir. Bu sonuç, genel öz yeterlik değişkeninin iş doyumu ile tükenmişlik arasındaki ilişkide anlamlı şekilde kısmi aracı rol oynadığını göstermiştir. Elde edilen tüm bulgular, alanyazın ışığında yorumlanarak tartışılmıştır.

Bu araştırmanın amacı, psikolojik danışmanların iş doyumları ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkide genel öz yeterliğin aracı rolünü incelemektir. Çalışmanın örneklemini oluşturan 301 psikolojik danışmanın 81’i erkek (%26.9) ve 220’si kadındır (%73.1). Araştırma verileri toplandıktan sonra hipotezleri test etmek için SPSS PROCESS makro eklentisi kullanılarak koşullu süreç analizi yapılmıştır. Ayrıca aracı değişkenin anlamlılığını test etmek amacıyla günümüzde daha çağdaş bir yaklaşım olarak görülen bootstrapping yöntemi kullanılmıştır. İlk olarak, değişkenler arasındaki ilişkiyi saptamak amacıyla Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı hesaplanmış ve iş doyumunun tükenmişlik ile arasında negatif yönde (r2= .30), genel öz yeterlik ile arasında ise pozitif yönde (r2= .05) anlamlı ikili ilişkiler olduğu görülmüştür (p≤ .01). Ayrıca tükenmişlik ile genel öz yeterlik arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu (r2= .22) belirlenmiştir (p≤ .01). Yapılan koşullu süreç analizi sonucunda ise, iş doyumundan tükenmişliğe giden yol katsayısının modele genel öz yeterlik değişkeni dâhil olduktan sonra anlamlı bir şekilde azaldığı görülmüştür (c-c′= .08; p≤ .01). Aracı değişkenin anlamlılığını test etmek için bootstrap değeri 5000’e yükseltilmiştir. Genel öz yeterliğin kısmi aracı rolünün anlamlılığı için yapılan bootstrapping testinde %95 güven aralığında alt ve üst sınırlar arasında sıfır (0) değerinin olmadığı görülmüştür (%95GA [-.91, -.53]). Alt ve üst sınırlar arasında sıfır (0) değerinin olmaması, aracı değişkenin anlamlılığına işaret etmektedir. Bu sonuç, genel öz yeterlik değişkeninin iş doyumu ile tükenmişlik arasındaki ilişkide anlamlı şekilde kısmi aracı rol oynadığını göstermiştir. Elde edilen tüm bulgular, alanyazın ışığında yorumlanarak tartışılmıştır.