Bağlamanın Organolojik Özellikleri: Gelişim Normlarının Belirlenmesi
The Physical Structural Characteristics of the Baglama Instrument From an Organological Perspective: Establishing Development Norms
Yazar: Baykara, Ümit; Ünal Akbulut, Ceylan
Dergi: İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Vol. 14 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Musicology and Ethnomusicology ; Müzikoloji ve Etnomüzikoloji ; Baglama,Organology,Norm,Musical Instrument,Development ; Bağlama,Organoloji,Norm,Müzik Aleti,Gelişim

Bu çalışma, bağlamanın fiziksel yapı özelliklerini ve bu özelliklerin organolojik açıdan gelişim normlarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Bağlama, Türk halk müziği ve halk kültürü içinde önemli yer tutan ve farklı coğrafyalarda geniş kullanım alanı bulan bir enstrümandır. Tarihsel süreçte hem halk arasında hem de akademik çevrelerde icra ve yapım şekillerinde sürekli bir değişim ve gelişim gösteren bağlama, fiziksel özellikleri bakımından çeşitlenmiştir. Bu bağlamda bağlamanın ana yapı elemanlarının ve bu elemanlar üzerinde oluşturulan normları araştırma kapsamında incelenmiştir. Çalışmada bağlamanın fiziksel yapı elemanları, tekne, kapak, sap gibi büyük bölümlerle birlikte, bu bölümleri tamamlayan tel, mızrap, perdeler, burgu, eşik, cila ve ölçülendirme gibi diğer yapısal unsurlar da ele alınmaktadır. Araştırmanın temel amacı, bu yapı elemanlarının görsel olarak ayırt edilebilen özelliklerinin belirli normlara oturtulmasıdır. Böylelikle, bağlamanın yapısal gelişiminin doğru bir şekilde anlaşılması ve gelecekteki çalışmalar için rehber oluşturulması hedeflenmektedir. Bağlamanın fiziksel yapısındaki gelişim, toplumsal değişimler ve sanat dünyasındaki ilerlemelerle yakından ilişkilidir. Bağlama çalgısında tekne, kapak ve sap gibi temel bölümlerinin yapımında kullanılan malzemeler ve teknikler, tarihsel süreç içinde değişiklik göstermiştir. Tekne kısmı oyma veya yaprak gibi iki farklı şekilde üretilirken, kullanılan ağaç türleri de değişiklik göstermektedir. Aynı şekilde, kapak bölümü sesin iletilmesinde önemli bir rol oynayan farklı ağaç türlerinden yapılmakta, kapakta kullanılan destek çıtası veya balkon sistemi gibi yapısal desteklerle çalgının performansı artırılmaktadır. Çalışma, bağlamanın fiziksel yapısına dair normların oluşturulması ve bu normların detaylı bir şekilde değerlendirilmesi açısından önem arz etmektedir. Yapısal elemanlar arasında sapın dayanıklılığı, tellerin kalitesi, perdelerin düzenlenişi gibi faktörler icra ve performans üzerinde doğrudan etkiye sahiptir. Ayrıca, bağlamada kullanılan tel ve cila türleri gibi daha küçük yapı elemanları da çalgının genel performansını etkilemektedir. Araştırma, bu yapı elemanlarının tamamını değerlendirerek, bağlamanın fiziksel yapısını sistematik bir şekilde ortaya koymayı amaçlamaktadır.

This study aims to determine the physical structural characteristics of the bağlama and establish development norms from an organological perspective. The baglama plays a significant role in Turkish folk music and culture, and its construction and performance methods have evolved over time. These changes, influenced by both public use and academic developments, have diversified the instrument's physical properties. The research focuses on analyzing the main structural components and establishing norms for these elements. The study examines major components such as the body, soundboard, and neck, along with additional elements like strings, plectrum, frets, tuning pegs, bridge, varnish, and measurement systems. Its primary objective is to establish norms for the visual and functional characteristics of these components and provide a reference for future studies on the baglama's structural development. The development of the baglama's physical structure is closely tied to social changes and advances in the art world. The body of the instrument can be made from either a single block of wood or laminated pieces, with different wood types used for construction. The soundboard, essential for sound transmission, is crafted from various woods, and structural supports like braces are used to enhance performance. This study is significant as it creates and evaluates norms related to the baglama's structure, including the durability of the neck, string quality, and fret arrangement, all of which impact performance. Smaller components such as string types and varnish also influence the instrument's playability. By analyzing these structural elements, the study systematically presents the physical characteristics of the baglama and its development.