Hırsızlık, Cinayet ve Tahribatın Gölgesinde: Modern Dönem Öncesi Osmanlı Mabetlerinde Güvenlik Sorunları
In the Shadow of Theft, Murder and Destruction: Security Issues in Ottoman Places of Worship Before the Modern Era
Yazar: Polat, Serkan
Dergi: Mavi Atlas, Vol. 14 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Early Modern Ottoman History ; Yeniçağ Osmanlı Tarihi ; Osmanlı Devleti,İbadethane,Hırsızlık,Cinayet,Yaralama ; Ottoman State,Place of Worship,Theft,Murder,Assault

Bu çalışma, Osmanlı Devleti’ndeki cami ve kiliselerde gerçekleşen hırsızlık, cinayet, yaralama gibi hadiseler ile mabetleri tahrip eden saldırıları konu edinmektedir. Makalede, cami ve kiliselerin yanı sıra her ne kadar tam manasıyla bir ibadethane olmasa da dünya işlerine önem vermeyen Hristiyan rahip ve rahibelerin ibadetin parçası olarak cemaat halinde yaşadıkları yeri teşkil eden manastırlarda vuku bulan benzer hadiselere de yer verilmiştir. Bireysel ya da toplu ibadetlerin ifa edildiği kutsal mekânlar, maddi ve manevi her türlü olumsuz hadiseden uzak tutulması arzulanan yerlerdir. Dolayısıyla insanların buralara saygı göstermeleri beklenmektedir. Ancak resmi kayıtlara yansıyan hadiseler, mabetlerin içerisinde tasvip edilmeyen münferit asayiş olaylarının yaşandığını göstermektedir. Hazırlanan bu çalışmayla, 16. yüzyıldan 18. yüzyılın sonuna kadar olan dönemde ibadethanelerde vuku bulan söz konusu hadiseler hakkında bilgi verilmesi amaçlanmıştır. Hırsızlık vakalarında çalınan eşyaların türlerinin ne olduğu, hırsızların kimlikleri, cinayet olaylarının sebepleri, mabetleri tahrip eden saldırılara kimlerin ne şekilde yol açtıkları gibi ayrıntılara resmi evraklara yansıdığı ölçüde cevap verilmeye gayret edilmiştir. Çalışmanın ana kaynağını Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivleri’nde yer alan muhtelif defter ve vesikalar oluşturmaktadır. Söz konusu evraklara yansıyan örneklerden yola çıkılarak kutsal mekânlarda gerçekleşen hadiselerle ilgili bir genel değerlendirme yapılmaya çalışılmıştır. Buna ilaveten Osmanlı yönetiminin, hadiseler neticesinde bozulan kamu düzenini yeniden sağlamak için almaya çalıştığı tedbirlere değinilmiştir.

This study examines incidents such as theft, murder, and assault that occurred in mosques and churches in the Ottoman State, as well as attacks that damaged places of worship. The article also covers similar incidents that occurred in monasteries, which, although not strictly places of worship, were where Christian priests and nuns, who did not concern themselves with worldly affairs, lived in community as part of their worship. The sacred places where individual or collective worship is performed are places that should be kept free from all kinds of negative events, both material and spiritual. Therefore, people are expected to show respect for these places. However, the events reflected in official records indicate that isolated security incidents that are not condoned have occurred within places of worship. This study aims to provide information about the incidents that occurred in places of worship from the 16th century to the end of the 18th century. Efforts have been made to answer questions such as the types of items stolen in theft cases, the identities of the thieves, the causes of murder cases, and who was responsible for the attacks that destroyed places of worship, to the extent that these details are reflected in official documents. In this context, the main source of the study consists of various registers and documents found in the Ottoman Archive of State Archives of the Presidency of the Republic of Türkiye. Based on examples reflected in the documents, an attempt has been made to provide a general assessment of the events that took place in sacred places. In addition, the article discusses the measures the Ottoman administration sought to implement to restore public order, which had been disrupted as a result of these events.