Sağlık Hizmetlerinde Bozulan Değişim İlişkileri: Kavramsal Bir Model Önerisi
Disrupted Change Relationships in Healthcare: A Conceptual Model Proposal
Yazar: Sönmez Karapınar, Ebru
Dergi: Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 11 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Digital Marketing ; Dijital Pazarlama ; Marketing (Other) ; Pazarlama (Diğer) ; Sağlık pazarlaması,Dijital sağlık,Bozulan değişim ilişkileri,Bilgi asimetrisi,Hasta güçlenmesi ; Health marketing,Digital health,Disrupted exchanges,Information asymmetry,Patient empowerment

Bu çalışma, dijitalleşme, değişen hasta davranışları ve sağlık sektörüne katılan yeni aktörlerin etkisiyle geleneksel sağlık pazarlama yapılarında ortaya çıkan kesintileri, “bozulan değişim ilişkileri” (disrupted exchanges) kuramsal çerçevesiyle analiz etmektedir. Araştırma, kuramsal bir çalışma olup, literatür incelemesine dayalı olarak özgün bir kavramsal model geliştirilmiştir. Literatürde, dijitalleşme ve yeni aktörlerin sağlık pazarlama ilişkilerine etkisi üzerinde bütüncül bir kavramsal model bulunmamaktadır. Önerilen model bu boşluğu, bilgi akışı, hasta güçlenmesi, kontrolün aşınması ve değer ortaklığı boyutları üzerinden doldurmaktadır. Çalışmada özellikle dijital teknolojilerin bilgiye erişimi kolaylaştırmasıyla birlikte sağlık hizmetlerinde geleneksel bilgi asimetrisinin giderek azaldığı ve hasta lehine dönüştüğü vurgulanmaktadır. Ayrıca influencer hekimler, dijital sağlık platformları ve perakende klinikler gibi yeni aktörlerin, hasta güveni ve iletişim süreçleri üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Son olarak, dijital pazarlama faaliyetlerinin sağlık sonuçları üzerindeki etkisi, veri gizliliği ile marka güveni arasındaki ilişki ve tüketici temelli sağlık iletişiminin etik sınırları gibi konular, geleceğe dönük araştırma alanları olarak önerilmektedir. Bu yaklaşım, sağlık pazarlaması literatüründe dijitalleşme ve yeni aktörlerin bilgi ve değer akışlarını nasıl yeniden şekillendirdiğine dair bütüncül bir çerçeve eksikliğini gidermektedir. Çalışma, sağlık pazarlaması alanında teorik bir boşluğu doldurmayı ve disiplinlerarası ampirik araştırmalar için yönlendirici bir temel sunmayı hedeflemektedir.

This study examines the disruptions occurring in traditional healthcare marketing structures due to digitalization, changing patient behaviors, and the involvement of new actors, using the theoretical lens of “disrupted exchanges.” Conceptual in nature, the research develops an original model based on an extensive literature review. Existing studies do not offer a comprehensive framework that systematically explains how digitalization and emerging actors transform healthcare marketing relationships. The proposed model addresses this gap by focusing on information flow, patient empowerment, erosion of provider control, and value co-creation. It highlights that as digital technologies increase access to information, traditional information asymmetry in healthcare is gradually diminishing in favor of patients. The study also evaluates the influence of new actors—such as influencer physicians, digital health platforms, and retail clinics—on patient trust and communication dynamics. In addition, it points to critical future research areas, including the effects of digital marketing on health outcomes, the interplay between data privacy and brand trust, and the ethical boundaries of consumer-driven health communication. Overall, the model offers a holistic framework for understanding how digitalization reshapes information and value exchanges in healthcare and provides a theoretical foundation to guide future interdisciplinary empirical research