AĞVANİS METAMORFİTLERİ VE ÇEVRE KAYALARININ JEOLOJİSİ
THE GEOLOGY OF THE AĞVANİS METAMORPHIC ROCKS AND NEIGHBOURING FORMATIONS
Yazar: Okay, Aral İ.
Dergi: Maden Tetkik ve Arama Dergisi, Vol. 99-100 No. 99-100, 1983
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; THE GEOLOGY,THE AĞVANİS METAMORPHIC,ROCKS AND NEIGHBOURING ; AĞVANİS,METAMORFİTLERİ,ÇEVRE KAYALARININ JEOLOJİSİ

Çalışma sahası Kuzeydoğu Anadolu'da, Refahiye'nin kuzeybatısında, Pontid ile Torid kuşakları arasında yer alır. Çalışılan bölgede geniş yüzeylemeler sunan ve Ağvanis grubu adı altında incelenen metamorfik kayalar, kuzeyden ve güneyden Kuzey Anadolu fay zonuna bağlı faylarla sınırlanır, doğu ve batıda ise Eosen veya daha genç çökeller tarafından uyumsuzlukla örtülür. Ağvanis grubu başlıca metabazitlerden ve daha az oranda mermer, fillit, metadasit ve metaasitik plütonlardan oluşur. Metaasitik kayalar arasında en önemlisi, büyük bir kütle oluşturan Gökseki metatronjemitidir. Paleosen yaştaki genç asitik magmatizmanın ürünleri olan yüzlerce dasit sil, orta boy stoklar ve bir kuvars-diyorit plutonu metamorfitleri ve çevre kayaları keser. Ağvanis grubunun batı kesimi BKB-DGD gidişli büyük bir antiklinoryum yapısındadır; doğu kesiminde ise, muhtemelen daha eski yapısal unsurlar olan, K-G gidişli antiform ve sinformlar bulunur. Ağvanis grubu kayaları yeşil şist fasiyesinde rejyonal metamorfizma geçirmiştir; ayrıca kuvars-diyorit plutonunun çevresinde bir kontakt metamorfizma zonu gelişmiştir. Kayatürü, istiflenme ve metamorfizma özellikleri bakımından Ağvanis metamorfitleri Tokat masifi kayalarına benzerler ve muhtemelen, Tokat masifi gibi, Pontid Mesozoyik istifinin temelini teşkil ederler. Ağvanis metamorfitlerinin kuzeybatısında Liyas yaşta volkano-kırıntılı çökellerden oluşmuş Hacıören formasyonu bulunur; kuzeydoğusunda ise bölgede yeni tanımlanmış olan, Paleosen yaşta, olistostrom karakterli Taşdemir formasyonu yer alır. Taşdemir formasyonunu tektonik olarak üstleyen Jurasik-Kretase yaşta kireçtaşlarından oluşmuş Boynuktepe grubu ise bir nap oluşturur. Eosen kumtaşları Ağvanis metamorfitleri ve Taşdemir formasyonu üzerinde uyumsuz olarak yer alır. Bölgedeki genç oluşuklar muhtemelen Oligomiyosen yaşta karasal çökeller ve Neojen yaşta gevşek kumtaşı, kil, çakıltaşı, marn ve bazaltlarla temsil edilir.

The area studied is located in Northeast Anatolia between the Pontide and Tauride orogenic belts. The metamorphic rocks called Ağvanis Group are bounded to the north and south by faults of the North Anatolian Fault Zone; in the east and west they are unconformably overlain by sedimentary rocks of Eocene and younger age. The Ağvanis Group consists mainly of metabasic rocks with lesser amounts of marble, phyllite, metadacite and metaacidic plutonic rocks. The major metaacidic pluton is the Gökseki metatrondhjemite which forms a large sheet. Metamorphic and surrounding rocks are cut by hundreds of dacite sills, stocks and a quartz-diorite pluton related to Paleocene acid magmatism. The western part of the Ağvanis Group forms a WNW-ESE trending large anticlinorium whereas in the east N-S trending antiform and synforms, probably as part of older structural elements, are preserved. Metamorphic rocks of the Ağvanis Group have undergone regional metamorphism in greenschist facies; a contact metamorphism superimposed on the regional metamorphism has developed around the quartz-diorite pluton. In terms of lithology, stratigraphy and type of metamorphism rocks of the Ağvanis Group resemble those of the Tokat Massif and probably constitute, like the Tokat Massif, the basement to the Pontide Mesozoic sequence. Hacıören Formation of Liassic age consisting of volcano-clastic sediments occurs to the north of the Ağvanis metamorphic rocks; whereas to the northeast of the Ağvanis metamorphic rocks there is the newly described Taşdemir Formation consisting of olistostromes of Paleocene age. Taşdemir Formation is tectonically overlain by the Boynuktepe Group which forms a nappe of Jurassic-Cretaceous limestones. Eocene sandstones lie unconformably on the Ağvanis metamorphic rocks and on the Taşdemir Formation. The youngest rocks in the area are terrigenous deposits probable of Oligomiocene age and poorly consolidated sandstone conglomerate, clay, marn and basalts of Neogene age.