MERSİN MÜZESİ’NDE BULUNAN MEGARA KASELERİ
Mersin Müzesi’nde Bulunan Megara Kaseleri
Yazar: Çorbacı, Yard.doç.dr.hatice Yılmazer
Dergi: Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 16 No. 2, 2013

Hellenistik çömlek sanatının ana formlarından biri olan Megara kaseleri, Mısırdan İspanya’ya kadar tüm Akdeniz Bölgesine yayılmıştır. Yarım küre biçimli, kulpsuz ve ayaksız olan bu kaseler kalıpla yapılmışlardır. Sadece dış yüzlerinde kabartma bezemeler bulunur. O.Bendorf’un yalnışlıkla bu türün üretim merkezinin Megara olduğunu yazması ile bu ad günümüze kadar gelmiştir. Son zamanlarda “kalıp yapımı kaseler” olarak da adlandırılmaktadırlar. Antik dünyadaki adı olasılıkla “hemitomos” idi.Kabartmalı kaselerin ön örnekleri metal işlerinin yoğun olduğu Mısır’da aranmıştır. Bu türün ortaya çıkışı Atina’da İ.Ö. 3. yüzyılın ortalarından biraz sonradır. Anadolu’da Bergama (İ.Ö.2. yüzyılın başı) gibi erken örnekler veren merkezlerin yanı sıra genel olarak İ.Ö. 2. yüzyılın ortalarında yoğun bir şekilde üretilir. Delos kaseleri olarak bilinen yaygın form, batı Anadolu kaynaklıdır. Efes’te ele geçen kase kalıplarıyla, Delos mallarının en azından bir kısmının Efes’te üretildiği anlaşılmıştır. Mersin Müzesi deposunda bulunan dört adet Megara kasesi Antakya kaselerinin özelliklerini taşımaktadır. Waage, bu kaseleri erken ve geç kaseler olarak gruplamıştır. Müzedeki iki kase erken özellikler göstermekte olup kaselerin birinde şaha kalkmış bir keçi motifi yer almaktadır. Karşılıklı şaha kalkmış keçi motifi Atina’da çok sevilen bir motiftir ve ön Asya kökenlidir. Müzedeki diğer kaselerden biri geç döneme geçiş safhasına, diğeri ise hem biçim hem de üzerindeki çok nadir bulunan deniz kabuğu bezemesiyle tipik geç kaseler grubuna girer. Antakya’nın kronolojisinin tartışmalı olduğu ileri sürülmektedir. Bizim örneklerimiz İ.Ö. 150 – İ.Ö. 1. yüzyılın son çeyreğine tarihlenebilir.

:Megarian bowls  one of the pot arts of the Hellenistic period  spread out entire mediterrenean from Egypt to Spain These bowls which are hemispherical shaped  without a handle and footless are made up with a mould There are relief ornamentation only on the pots outer covering  The name reached until today because O Bendorf had mistakenly written these pots production center as Megara  They are recently called as “moulded bowl” and they were probably called “hemitomos” in the ancient world  Prototypes of Relief bowls had been searched in Egypt where metal works were widespread  Megarian bowls appeared in Athens just after the middle of 3rd century B C  They were widely produced in such early centers as Pergamon  early 2  century B C   in Anatolia and in general in the middle of 2nd century B C Delian bowls which were known as a commen form originated in West Anatolia  Bowl moulds which were found in Ephesus and some of the Delian bowls were produced in Ephesus  Four Megarian bowls which are kept in Mersin Museum warehouse carry very similar characteristics of Antakya bowls  Waage classifed these bowls as early and late bowls  Two bowls in the museum have early bowl characteristics and one has ramped goat motif  Antithetical ramped goats motif is most liked motif in Athens  and it originated from fore Asia  Another bowl in the museum includes transition to late period  One another bowl includes typical late period bowl with its shape and its rare found shell ornamentation  İt is said the chronology of Antakya have been disputable  Megarian bowls in Mersin Museum are dated back from 150 B C  and to the last quarter of the 1st century B C