Tek Parti Dönemi Çocuk Dergilerinde ‘İdeal Türk Çocuğu’nun İnşası: Yavrutürk ve Cumhuriyet Çocuğu Dergileri Üzerine Bir İnceleme
Building ‘Ideal Turkish Child’ in Children’s Magazines of the One-Party Period: A Review on Yavrutürk and Cumhuriyet Çocuğu Magazines
Yazar: Öztekin, Hülya
Dergi: Erciyes İletişim Dergisi, Vol. 6 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Çocuk Dergileri,Yavrutürk,Cumhuriyet Çocuğu,İdeal Türk Çocuğu,Tek Parti Dönemi ; Children’s Magazines,Yavrutürk,Cumhuriyet Çocuğu,Ideal Turkish Child,One-Party Period

İmparatorluktan ulus-devlete geçiş sürecinde Cumhuriyet’in kurucu seçkinleri,ulusal kolektif bir kimlik yaratma çabasına girişerek yeni rejime uygun modern biryurttaşlar topluluğu inşa etmeye çalışmışlardır. Cumhuriyet değerlerini benimsemişyeni yurttaşlar yetiştirmede eğitim araçlarının yanı sıra popüler süreli yayınlardanda faydalanılmıştır. Bu noktada çocuk dergileri, geleceğin yurttaşları olarak çocuklaraulaşmada ve Cumhuriyet değerlerini benimsetmede iktidara geniş olanaklarsunmuştur. Bu çalışmada, tek parti dönemi çocuk dergilerinde çocuğun temsil edilmebiçimleri analiz edilmiştir. Çalışmanın amacı, söz konusu dönemde yayımlanançocuk dergilerinde ‘ideal Türk çocuğunun’ nasıl inşa edildiğini ortaya koymak; buinşa sürecinin, dönemin resmî yurttaşlık ideolojisi ve çocuk politikası ile ilişkisiniaçığa çıkarmaktır. Tarihsel betimleyici analiz yöntemi ile hazırlanan çalışmada tekparti döneminde yayımlanan popüler çocuk dergilerinden Yavrutürk (1936-1942)ve Cumhuriyet Çocuğu (1938-1939) incelenmiştir. Yavrutürk ve Cumhuriyet Çocuğudergileri, Türkiye’de çocuk dergiciliğinin ilk ve en önemli temsilcilerinden biriolan Tahsin Demiray tarafından yayımlanan haftalık çocuk dergileridir. İncelenendergilerde sunulan çocuk imgesinin, dönemin resmî yurttaşlık ideolojisi ve çocukpolitikasına paralel bir biçimde inşa edildiği tespit edilmiştir. Her iki dergide de ‘idealTürk çocuğu’, Cumhuriyet’in egemen değerleri etrafında Kemalist, inkılâpçı, modern,çalışkan, azimli, tutumlu, ahlaklı, iyi kalpli, yardımsever, bireye, topluma ve doğayasaygılı, milliyetçi, cesur ve savaşçı, vatansever bir yurttaş olarak resmedilmiştir.

In process the transition from empire to nation-state, the founding elites of theRepublic attempted to create a national collective identity and tried to build a moderncommunity of the citizens suitable for the new regime. In addition to educational tools,popular periodicals were used in raising new citizens who adopted the Republicanvalues. At this point, children’s magazines provided wide opportunities to reachchildren as citizens of the future and to adopt Republic values. In this study, the waysin which children were represented in children’s magazines in the one-party periodwere analyzed. The aim of the study is to reveal how the ‘ideal Turkish child’ was builtin children’s magazines published in mentioned period; and uncover the relationshipof this building process with the official citizenship ideology and child policy of theperiod. In the study, prepared with historical descriptive analysis method, Yavrutürk(1936-1942) and Cumhuriyet Çocuğu (1938-1939) were examined. Yavrutürkand Cumhuriyet Çocuğu magazines are weekly children’s magazines published byTürkiye Printing House in the ownership of Tahsin Demiray, who is one of the firstand most important representatives of children’s magazine publishing in Turkey. Itwas determined that the image of the child presented in the reviewed magazineswas built in parallel with the official citizenship ideology and children’s policy ofthe period. ‘Ideal Turkish child’ was represented as Kemalist, reformist, modern,hard-working, determined, ambitious, economical, moral, kind, helpful, respectful toindividual, society and nature, nationalist, courageous and warrior, patriotic citizenaround the dominant values of the Republic in both magazines.