İKİ AYDIN TEK DUYARLILIK AYAZ İSHAKİ VE ÖMER SEYFETTİN’İN HİKÂYELERİNDE TAASUBUN ELEŞTİRİSİ
İKİ AYDIN TEK DUYARLILIK AYAZ İSHAKİ VE ÖMER SEYFETTİN’İN HİKÂYELERİNDE TAASUBUN ELEŞTİRİSİ
Yazar: Atay, Dinçer
Dergi: İdil Ural Araştırmaları Dergisi, Vol. 1 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Literary Studies ; Edebi Çalışmalar ; Türk Dünyası Edebiyatı,Çağdaş Tatar hikâyesi,Türkiye Sahası çağdaş hikâyesi,Ayaz İshaki,Ömer Seyfettin,taassup,eleştiri.

Öz: Ayazİshaki ve Ömer Seyfettin’in ilk ortak noktası on dokuzuncu asrın son çeyreğindedünyaya gelmiş olmalarıdır. Bu iki Türk aydınının tek ortak noktası buayrıntıdan ibaret değildir. Yirminci yüzyılın siyasî hareketliliği, onlarınbiyografilerinde önemli bir yer tutan ittihat, terakki ve hürriyet açarkavramlarının yoğun bir biçimde görünüm kazanmasına sebebiyet verir. Birleşme, yenileşme(ceditçilik) ve hürriyet kavramları, doğaları gereği dışa dönük insan tipinde net olarak görünüm kazanır. İçinedoğdukları Türk toplumunun kendi/lik dünyasının inşa edilmesinde yazının farklıtürlerinde eserler ortaya koyan ve Türk’ün kendini yirminci yüzyıldakonumlandırmasında ana dilin rolünün büyüklüğünü fark eden bu iki aydın,edebiyatı toplumun aydınlanması noktasında bir araç olarak kabul ederler. Ayaz İshaki ve Ömer Seyfettin, devrinsiyasî ve sosyal hususiyetlerine dair eleştirel bakış açılarını edebîmetinlerinde de görünür kılar. İshaki’nin hikâyelerinde mizahî bir üsluplaeleştirilen taassubun konumlandığı alan, âdet ve ibâdet arasında giderekaraflaşan “mollalık” müessesinin toplumsal düzeydeki görünümleri üzerinedir.Buna karşılık Ömer Seyfettin’in hikâyelerinde benzer hususlara dönük olantaassup eleştirisinin, Türkçe ve millî aidiyet kavramlarının karşıt değerlerinedönük olması dikkat çeker. Ayaz İshâki ve Ömer Seyfettin’in hikâyelerindegörünüm kazanan taassubun eleştiriliyor olması, akılla sorgulama ve yenilikkavramlarını gündeme getirir. Bu durum, onların karakterlerini niteleyenterakki olgusunu metin düzeyinde var eder.Bu çalışmada Ayaz İshaki ve ÖmerSeyfettin’in belirli hikâyelerinde ön plana çıkan taassubun eleştirisi izleği,sosyolojik boyutlarıyla değerlendirilmiştir.

Öz: Ayazİshaki ve Ömer Seyfettin’in ilk ortak noktası on dokuzuncu asrın son çeyreğindedünyaya gelmiş olmalarıdır. Bu iki Türk aydınının tek ortak noktası buayrıntıdan ibaret değildir. Yirminci yüzyılın siyasî hareketliliği, onlarınbiyografilerinde önemli bir yer tutan ittihat, terakki ve hürriyet açarkavramlarının yoğun bir biçimde görünüm kazanmasına sebebiyet verir. Birleşme, yenileşme(ceditçilik) ve hürriyet kavramları, doğaları gereği dışa dönük insan tipinde net olarak görünüm kazanır. İçinedoğdukları Türk toplumunun kendi/lik dünyasının inşa edilmesinde yazının farklıtürlerinde eserler ortaya koyan ve Türk’ün kendini yirminci yüzyıldakonumlandırmasında ana dilin rolünün büyüklüğünü fark eden bu iki aydın,edebiyatı toplumun aydınlanması noktasında bir araç olarak kabul ederler. Ayaz İshaki ve Ömer Seyfettin, devrinsiyasî ve sosyal hususiyetlerine dair eleştirel bakış açılarını edebîmetinlerinde de görünür kılar. İshaki’nin hikâyelerinde mizahî bir üsluplaeleştirilen taassubun konumlandığı alan, âdet ve ibâdet arasında giderekaraflaşan “mollalık” müessesinin toplumsal düzeydeki görünümleri üzerinedir.Buna karşılık Ömer Seyfettin’in hikâyelerinde benzer hususlara dönük olantaassup eleştirisinin, Türkçe ve millî aidiyet kavramlarının karşıt değerlerinedönük olması dikkat çeker. Ayaz İshâki ve Ömer Seyfettin’in hikâyelerindegörünüm kazanan taassubun eleştiriliyor olması, akılla sorgulama ve yenilikkavramlarını gündeme getirir. Bu durum, onların karakterlerini niteleyenterakki olgusunu metin düzeyinde var eder.Bu çalışmada Ayaz İshaki ve ÖmerSeyfettin’in belirli hikâyelerinde ön plana çıkan taassubun eleştirisi izleği,sosyolojik boyutlarıyla değerlendirilmiştir.