Cumhuriyetin İlk Kadın Kimyacılarından Remziye Reşid’in (Remziye Hisar) Paris Sorbonne Üniversitesindeki Lisans Dönemi (1925-1928)
The Undergraduate Period of Remziye Reşid (Remziye Hisar), One of the First Woman Chemists of the Republic of Turkey, at Paris Sorbonne University (1925-1928)
Yazar: Şimşek, Şerife
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 26 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: History of The Republic of Turkiye ; Türkiye Cumhuriyeti Tarihi ; Remziye Hisar,Remziye Reşid,Cumhuriyet tarihi,Cumhuriyet dönemi yurt dışına gönderilen öğrenciler,yurt dışına gönderilen kız öğrenciler,Cumhuriyet’in ilk bilim kadınları,kadın yükseköğrenimi ; Remziye Hisar,Remziye Reşid,history of republic,students sent abroad in the Republican era,the first women scientists of the Republic,female students sent abroad,women’s higher education

Remziye Hisar, Cumhuriyetin ilanından sonra lisans ve doktorasını Avrupa’da yapan ilk kadınlardandır. Öğrenci olarak yurtdışındaki ilk deneyimi Paris Sorbonne Üniversitesi Fen Fakültesi’nde tamamladığı kimya lisansıdır. 1924’te Paris’e gelişinden itibaren fen bilimleri için gerekli matematik alt yapısını edinmeye ve Fen Fakültesindeki dersleri takip etmeye çalışmıştır. O zamanki tam adıyla Emine Remziye Reşid bir Avrupa üniversitesinde bilim okumayı öğretmenlik yaptığı günlerden beri istemekteydi. Bu yöndeki girişimleri Paris’e geldikten bir süre sonra sonuç vermiş ve 1925 senesi başında Maarif Vekâletinin yarım tahsisatla desteklediği talebelerinden olmuştur. Aynı senenin Ekim ayında ise tam tahsisatlı asıl talebelik hakkını kazanmıştır. Remziye Reşid 1925-1928 arasında aldığı tatbiki kimya, umumi kimya ve biyokimya sertifikaları ile lisansını tamamlamıştır. 1928’den itibaren doktora hedefiyle genel fizik sertifikası için hazırlanmaya başlamış, ancak doktorayı tamamlayamadan 1929/1930’da yurda dönmüştür. Eşi Ahmed Reşid Süreyya (Gürsey) 1925’te İstanbul’a döndükten sonra Remziye Reşid öğrenciliğinin büyük kısmında orada doğan kızı Deha, 1925’te Paris’e gelen kız kardeşi Fatma Güzide ve oğlu Feza ile birlikte yaşamıştır. Bu yazı, onun Paris’e ilk gelişinden 1928 sonuna kadar olan süredeki akademik, kişisel ve ailevi yaşamını yeni bulgular ışığında açıklamaya çalışmaktadır. Çalışmanın ana kaynağı Cumhuriyet Arşivindeki evraklardır.

Remziye Hisar was among the pioneering women of the Republican era who obtained both her undergraduate and doctoral degrees in Europe. Her first experience abroad as a student was an undergraduate degree in chemistry at the Sorbonne University of Paris, Faculty of Science. Upon her arrival in Paris in 1924, she tried to get the requisite mathematical knowledge for chemistry and to attend the courses offered at the Faculty of Science. Remziye Reşid, as then known, had wanted to study science at a European university since her days as a teacher. Her initiatives for this purpose yielded results some time after she arrived in Paris. At the beginning of 1925, she became one of the students supported by the Ministry of Education with a half allocation. In October of the same year, she was awarded a full scholarship. Remziye Reşid completed her undergraduate studies between 1925 and 1928 with certificates in applied chemistry, general chemistry, and biochemistry. From 1928 onwards, she started to prepare for the general physics certificate with the aim of obtaining a doctorate, but returned home in 1929/1930 without completing it. After her husband, Ahmed Reşid Süreyya (Gürsey), returned to Istanbul in 1925, Remziye Reşid lived with her daughter Deha, who was born there, her sister Fatma Güzide, who came to Paris in 1925, and her son Feza during most of her student years. This article attempts to explain her academic, personal, and family life from her first arrival in Paris until the end of 1928 in the light of new findings. The primary source of the study is the documents in the Republican Archive.