hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
KUR’ÂN’I ANLAMA OLGUSU
KUR’ÂN’I ANLAMA OLGUSU
Yazar: Adıgüzel, Mehmet
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 24, 2010
Anahtar kelimeler: Kur’ân, Mucize, İ’caz, Tefekkür, Tefsir, Müfessir, Okuma, Anlama, Uygulama

Kur’ân mucizedir. O’nun asıl amacı, insanlara dünya ve ahiret mutluluğunu sağlamaktır. Bunun için onlara, nasıl yaşamaları gerektiğini izah etmektedir. O, hakkıyla tefekkür ve tezekkür edilirse O’nda hakkı batıldan ayıran açıklamalar, kalbi ıslah edecek ibretli kıssalar vardır. Ancak O’nda, her okuyucunun rahatlıkla anlayabileceği açık ve sarih (muhkem) ayetler olduğu gibi, tam anlaşılmayan mübhem ve müteşabih ayetler de vardır. Binaenaleyh bu dikkate alındığında O’nun tefsirine şiddetle ihtiyaç vardır.  O nedenle bir müfessir, tefsirle ilgili ilimleri öğrenip tamamladıktan sonra ayetleri, tarihî süreç içerisinde ele almalı ve açıklamalıdır. Müfessir, ayetleri tefsir ederken, her seviyedeki insan ve tolumun rahatlıkla anlayabileceği uygun bir dil ve üslûpla tefsir etmelidir. Burada, Kur’ân’ı gerek tarihî bilgi ve gerekse düşünce derinliği çerçevesinde ele almak ve tefsir etmek önemlidir.

Kur’ân mucizedir. O’nun asıl amacı, insanlara dünya ve ahiret mutluluğunu sağlamaktır. Bunun için onlara, nasıl yaşamaları gerektiğini izah etmektedir. O, hakkıyla tefekkür ve tezekkür edilirse O’nda hakkı batıldan ayıran açıklamalar, kalbi ıslah edecek ibretli kıssalar vardır. Ancak O’nda, her okuyucunun rahatlıkla anlayabileceği açık ve sarih (muhkem) ayetler olduğu gibi, tam anlaşılmayan mübhem ve müteşabih ayetler de vardır. Binaenaleyh bu dikkate alındığında O’nun tefsirine şiddetle ihtiyaç vardır.  O nedenle bir müfessir, tefsirle ilgili ilimleri öğrenip tamamladıktan sonra ayetleri, tarihî süreç içerisinde ele almalı ve açıklamalıdır. Müfessir, ayetleri tefsir ederken, her seviyedeki insan ve tolumun rahatlıkla anlayabileceği uygun bir dil ve üslûpla tefsir etmelidir. Burada, Kur’ân’ı gerek tarihî bilgi ve gerekse düşünce derinliği çerçevesinde ele almak ve tefsir etmek önemlidir.
DİNİ TECRÜBENİN KUR’AN’I ANLAMA VE YORUMLAMADAKİ ROLÜ
DİNİ TECRÜBENİN KUR’AN’I ANLAMA VE YORUMLAMADAKİ ROLÜ
Yazar: Karslı, İbrahim H.
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 24, 2010
Anahtar kelimeler: anlama, anlama metodu, yorumlama, dini pratik, dini tecrübe, sosyal bilimler

Bu makalenin amacı, müfessirin dini pratik ve tecrübesinin Kur'an'ı yorumlamadaki rolünü açıklığa kavuşturmaktır. Bunu da iki şekilde izah etmek mümkündür. Birinci olarak, birçok ayette Allah, kendi hayatında dinî ve ahlâkî ilkeleri pratiğe aktaran mümini yeni bir 'anlayış'la destekleyeceğini vaat etmektedir. Bu 'anlayış'ın, yorumcunun Kur'an'ı kavramasında önemli bir katkı sağladığı söylenebilir. İkinci olarak konu İslam geleneği açısından izah edilmektedir. Hem klasik hem de modern dönemlerde bazı yorumcular bunun önemini belirtmişlerdir. Ayrıca makalede dini tecrübeye dayalı yorumlamanın diğer yorumlamalardan farklılığına temas edilmektedir.

Bu makalenin amacı, müfessirin dini pratik ve tecrübesinin Kur'an'ı yorumlamadaki rolünü açıklığa kavuşturmaktır. Bunu da iki şekilde izah etmek mümkündür. Birinci olarak, birçok ayette Allah, kendi hayatında dinî ve ahlâkî ilkeleri pratiğe aktaran mümini yeni bir 'anlayış'la destekleyeceğini vaat etmektedir. Bu 'anlayış'ın, yorumcunun Kur'an'ı kavramasında önemli bir katkı sağladığı söylenebilir. İkinci olarak konu İslam geleneği açısından izah edilmektedir. Hem klasik hem de modern dönemlerde bazı yorumcular bunun önemini belirtmişlerdir. Ayrıca makalede dini tecrübeye dayalı yorumlamanın diğer yorumlamalardan farklılığına temas edilmektedir.
KUR’ÂN’A GÖRE HAKKA ve BÂTILA DÂVETTEKİ METOTLARIN AHLÂKÎ ÖZELLİKLERİ
KUR’ÂN’A GÖRE HAKKA ve BÂTILA DÂVETTEKİ METOTLARIN AHLÂKÎ ÖZELLİKLERİ
Yazar: Polater, Kadir
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 24, 2010
Anahtar kelimeler: Hak, Bâtıl, Dâvet, Propaganda, Kur’ân

İnsanlar, tarih boyunca iki zıt dâvetle karşı karşıya kalmışlardır. Bu dâvetlerden biri hakka, diğeri ise bâtıla yapılan dâvettir. Hak ve bâtıl var oldukça bu dâvetler de var olmaya devam edecektir. Allah, peygamberleri ve gönderdiği kitaplar aracılığı ile insanları hakka dâvet etmektedir. Bu dâvet, müminlerin de üzerine düşen en önemli görevlerdendir. Şeytan ise, kendisine tâbi olanlar aracılığı ile bâtıla dâvet eder. İslâm, vahye dayanan tüm hak dâvetlerin genel adı olmuştur. Daha önceki peygamberlerin kendi toplumlarına yaptıkları bu dâvetler, Hz. Muhammed (sav.)’den itibâren tüm insanlığa yönelik evrensel bir mâhiyet kazanmıştır. Hakka ve bâtıla yapılan dâvetlerin, bir takım temel özellikler taşıdıkları ve bunların geçmişten günümüze kadar değişmedikleri anlaşılmaktadır. Çağımızdaki zararlı ve sapık akımların yaptıkları propagandalar, batıla yapılan dâvetler olarak da ifade edilebilir. Bâtıla yapılan dâvetlerin yoğunluk kazandığı çağımızda, hakka dâvet yolundaki çabalar büyük bir önem arz etmektedir.

İnsanlar, tarih boyunca iki zıt dâvetle karşı karşıya kalmışlardır. Bu dâvetlerden biri hakka, diğeri ise bâtıla yapılan dâvettir. Hak ve bâtıl var oldukça bu dâvetler de var olmaya devam edecektir. Allah, peygamberleri ve gönderdiği kitaplar aracılığı ile insanları hakka dâvet etmektedir. Bu dâvet, müminlerin de üzerine düşen en önemli görevlerdendir. Şeytan ise, kendisine tâbi olanlar aracılığı ile bâtıla dâvet eder. İslâm, vahye dayanan tüm hak dâvetlerin genel adı olmuştur. Daha önceki peygamberlerin kendi toplumlarına yaptıkları bu dâvetler, Hz. Muhammed (sav.)’den itibâren tüm insanlığa yönelik evrensel bir mâhiyet kazanmıştır. Hakka ve bâtıla yapılan dâvetlerin, bir takım temel özellikler taşıdıkları ve bunların geçmişten günümüze kadar değişmedikleri anlaşılmaktadır. Çağımızdaki zararlı ve sapık akımların yaptıkları propagandalar, batıla yapılan dâvetler olarak da ifade edilebilir. Bâtıla yapılan dâvetlerin yoğunluk kazandığı çağımızda, hakka dâvet yolundaki çabalar büyük bir önem arz etmektedir.
LÛT KISSASINA KİTAB-I MUKADDES VE KUR’ÂN PERSPEKTİFİNDEN KARŞILAŞTIRMALI BİR YAKLAŞIM
LÛT KISSASINA KİTAB-I MUKADDES VE KUR’ÂN PERSPEKTİFİNDEN KARŞILAŞTIRMALI BİR YAKLAŞIM
Yazar: Polat, Kemal
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 24, 2010
Anahtar kelimeler: Lut Kıssası, Kitab-ı Mukaddes, Kur’an, Peygamber, Din

Peygamber veya din kurucusu, dinlerin ana unsurlarından biridir. Dolayısıyla pek çok dinde peygamberlik müessesesi mevcuttur. Ancak peygamber anlayışı, her dinin kendi özelliğine göre şekillenmektedir. İlâhî dinlerin kutsal kitapları, kendinden önceki din mensuplarının geçmiş dönemlerine ait pek çok tarihî olaylar ve kıssalardan bahseder. Her kitabın bu kıssaları sunuş biçiminde farklılıklar bulunmaktadır. Bilhassa Kur’ân’ın olayları takdim şekli, ibret vermeye yöneliktir. Dolayısıyla her kıssanın farklı mesajları mevcuttur. Hz. Lût’un kıssası da değerlendirilmesi ve yorumlanması gereken önemli mesajlar içermektedir. Bu çalışmamızda Lût kıssasını Kitab-ı Mukaddes ve Kur’ân’a göre karşılaştırmalı olarak inceleyeceğiz. Ortak ve farklı yönleri belirtmeğe, kıssayı yorumlamaya çalışacağız.

Peygamber veya din kurucusu, dinlerin ana unsurlarından biridir. Dolayısıyla pek çok dinde peygamberlik müessesesi mevcuttur. Ancak peygamber anlayışı, her dinin kendi özelliğine göre şekillenmektedir. İlâhî dinlerin kutsal kitapları, kendinden önceki din mensuplarının geçmiş dönemlerine ait pek çok tarihî olaylar ve kıssalardan bahseder. Her kitabın bu kıssaları sunuş biçiminde farklılıklar bulunmaktadır. Bilhassa Kur’ân’ın olayları takdim şekli, ibret vermeye yöneliktir. Dolayısıyla her kıssanın farklı mesajları mevcuttur. Hz. Lût’un kıssası da değerlendirilmesi ve yorumlanması gereken önemli mesajlar içermektedir. Bu çalışmamızda Lût kıssasını Kitab-ı Mukaddes ve Kur’ân’a göre karşılaştırmalı olarak inceleyeceğiz. Ortak ve farklı yönleri belirtmeğe, kıssayı yorumlamaya çalışacağız.
TARİHÎ SÜREÇTE ORTA ASYA VE KIRGIZISTAN’DA DİN SİYASETİ VE EĞİTİMİ
TARİHÎ SÜREÇTE ORTA ASYA VE KIRGIZISTAN’DA DİN SİYASETİ VE EĞİTİMİ
Yazar: Kozukulov, Timur
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 24, 2010
Anahtar kelimeler: Orta Asya, Kırgızistan, Din eğitimi, Dini siyaset, informal din eğitimi

Günümüzde din eğitiminin Kırgızistan’da dünü-bugünü tartışılmakta ve gelecekte nelerin yapılabileceği üzerinde durulmaktadır. Kırgızistan hükümeti formal değil, informal bir din eğitimi yapılmasını istemektedir. Çünkü Kırgızistan’da 80’den fazla etnik grup bulunmaktadır. Bu makale, tarihi süreçte Orta Asya ve Kırgızistan’da din eğitimi ve din ile ilgili izlenen siyaseti konu etmekte, uygun öğretim programın gereği üzerinde durmakta, model olarak Türkiye’deki din eğitimi sistemini önermektedir.

Günümüzde din eğitiminin Kırgızistan’da dünü-bugünü tartışılmakta ve gelecekte nelerin yapılabileceği üzerinde durulmaktadır. Kırgızistan hükümeti formal değil, informal bir din eğitimi yapılmasını istemektedir. Çünkü Kırgızistan’da 80’den fazla etnik grup bulunmaktadır. Bu makale, tarihi süreçte Orta Asya ve Kırgızistan’da din eğitimi ve din ile ilgili izlenen siyaseti konu etmekte, uygun öğretim programın gereği üzerinde durmakta, model olarak Türkiye’deki din eğitimi sistemini önermektedir.
HADİS ALANINDAKİ BİLGİSAYAR PROGRAMLARININ ÖZELLİKLERİ VE KULLANIMI ÜZERİNE
HADİS ALANINDAKİ BİLGİSAYAR PROGRAMLARININ ÖZELLİKLERİ VE KULLANIMI ÜZERİNE
Yazar: Özsoy, Abdulvahap
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 24, 2010
Anahtar kelimeler: Hadis, Hadisçi, Sosyal Değişim, Bilgisayar Teknolojisi, Hadis Çalışmaları

Bilgisayar teknolojisi modern hayatı şekillendiren teknolojik gelişmelerden biridir. Günümüzde bu teknolojinin girmediği yaşam alanı hemen hemen yok gibidir. Bu durumdan akademik çalışmalar da nasibini almıştır. Özellikle, İslâmî ilimlerle alakalı bilgisayar teknolojisine dayalı birçok ürün, araştırmacıların hizmetine sunulmuştur. Bu çalışmada hadis ilmi ile alakalı olan bilgisayar teknolojisi ürünlerinden bazıları tanıtılıp, içerikleri tahlil ve tenkit edilerek, bunlardan nasıl istifade edilecekleri hususunda genel malumatlar sunulmaktadır.

Bilgisayar teknolojisi modern hayatı şekillendiren teknolojik gelişmelerden biridir. Günümüzde bu teknolojinin girmediği yaşam alanı hemen hemen yok gibidir. Bu durumdan akademik çalışmalar da nasibini almıştır. Özellikle, İslâmî ilimlerle alakalı bilgisayar teknolojisine dayalı birçok ürün, araştırmacıların hizmetine sunulmuştur. Bu çalışmada hadis ilmi ile alakalı olan bilgisayar teknolojisi ürünlerinden bazıları tanıtılıp, içerikleri tahlil ve tenkit edilerek, bunlardan nasıl istifade edilecekleri hususunda genel malumatlar sunulmaktadır.
MU‘ALLAKĀT VE ŞAİRLERİ ÜZERİNE BİR BİBLİYOGRAFYA DENEMESİ - I (TÜRKİYE)
MU‘ALLAKĀT VE ŞAİRLERİ ÜZERİNE BİR BİBLİYOGRAFYA DENEMESİ - I (TÜRKİYE)
Yazar: Tülücü, Süleyman
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 23, 2010
Anahtar kelimeler: Mu‘allaqāt, Arap Şiirleri, Hammâd er-Râviye, İmru’ülkays, İbn ‘Abdi Rabbih, İbn Kuteybe, Ebû ‘Ubeyde

el-Mu‘allakāt, İslâmdan önceki zamandan bize kadar gelen, yedi uzun Arap şiir grubunun ismidir. Bu isim ‘asılmış, asılı’ (çoğ.) anlamını ifade eder. Geleneksel açıklamaya göre, bu şiirler, Araplar tarafından Mekke’deki Kâbe’ye asılmıştı. ‘Mu‘allaka’, muhtemelen ‘değerli şey’ anlamında olan ‘ ‘ılk’ kelimesinden türetilmiştir.  8. asır eski şiir toplayıcısı Hammâd er-Râviye, Mu‘allakāt’ın kabul edilmiş derleyicisidir. Bununla birlikte, derlemenin isminin menşei belirsizdir. Öyle anlaşılıyor ki, Hammâd’ın bizzat kendisi, bu şiirleri ‘yedi meşhurlar’ (es-seb‘u’l-meşhûrât) olarak zikretmiştir. Mu‘allakāt’a dahil olan kesin şiirler, ayrı bir muamma gösterirler. Biri İbn ‘Abdi Rabbihi tarafından kaydedilmiş, genellikle standart olarak kabul edilen liste; İmru’ülkays, Tarafe, Zuheyr, Lebîd, ‘Antere, ‘Amr b. Külsûm ve el-Hâris’in şiirlerinin ismini verir. Bununla birlikte, İbn Kuteybe gibi otoriteler, yedi şairden biri olarak ‘Abîd b. el-Ebras’ı hesaba katar, Ebû ‘Ubeyde ise İbn ‘Abdi Rabbih’in listesindeki son iki şairin yerine en-Nâbiga ile el-A‘şâ’yı koyar. Diğer yandan, İbn Haldûn, listeye ‘Alkame’yi ilâve eder. Mu‘allakāt’ın en eskisi ve en meşhuru İmru’ülkays’ınkidir. Bu makaleye, konu ile ilgili, Türkiye’de yapılmış olan yayınların ve çalışmaların bir listesi ilâve edilmiştir.

el-Mu‘allakāt, İslâmdan önceki zamandan bize kadar gelen, yedi uzun Arap şiir grubunun ismidir. Bu isim ‘asılmış, asılı’ (çoğ.) anlamını ifade eder. Geleneksel açıklamaya göre, bu şiirler, Araplar tarafından Mekke’deki Kâbe’ye asılmıştı. ‘Mu‘allaka’, muhtemelen ‘değerli şey’ anlamında olan ‘ ‘ılk’ kelimesinden türetilmiştir.  8. asır eski şiir toplayıcısı Hammâd er-Râviye, Mu‘allakāt’ın kabul edilmiş derleyicisidir. Bununla birlikte, derlemenin isminin menşei belirsizdir. Öyle anlaşılıyor ki, Hammâd’ın bizzat kendisi, bu şiirleri ‘yedi meşhurlar’ (es-seb‘u’l-meşhûrât) olarak zikretmiştir. Mu‘allakāt’a dahil olan kesin şiirler, ayrı bir muamma gösterirler. Biri İbn ‘Abdi Rabbihi tarafından kaydedilmiş, genellikle standart olarak kabul edilen liste; İmru’ülkays, Tarafe, Zuheyr, Lebîd, ‘Antere, ‘Amr b. Külsûm ve el-Hâris’in şiirlerinin ismini verir. Bununla birlikte, İbn Kuteybe gibi otoriteler, yedi şairden biri olarak ‘Abîd b. el-Ebras’ı hesaba katar, Ebû ‘Ubeyde ise İbn ‘Abdi Rabbih’in listesindeki son iki şairin yerine en-Nâbiga ile el-A‘şâ’yı koyar. Diğer yandan, İbn Haldûn, listeye ‘Alkame’yi ilâve eder. Mu‘allakāt’ın en eskisi ve en meşhuru İmru’ülkays’ınkidir. Bu makaleye, konu ile ilgili, Türkiye’de yapılmış olan yayınların ve çalışmaların bir listesi ilâve edilmiştir.
İSLAM HUKUKU AÇISINDAN NİŞANLANMA
İSLAM HUKUKU AÇISINDAN NİŞANLANMA
Yazar: Acar, H. İbrahim
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 23, 2010
Anahtar kelimeler: Nişan, Halvet, İhtilat, Evlenme, Nikah

Nişanlanma, evlenme arzusunda olan kadınla erkeğin evliliğe karar vermeden önce birbirini daha iyi tanımaları bakımından önem arzeden ve evliliğin hazırlık safhası olarak kabul edilen bir dönemi ifade eder. Bu dönemde, taraflar birbirleri hakkında fikir edinmek ve ilerde çıkması muhtemel bazı ailevi problemleri en aza indirmek için, edep dairesi içinde herkese açık mekanlarda buluşup görüşebilirler. Bunu yasaklayan her hangi bir hüküm bulunmamaktadır. Bu dönemde beraberliklerini sürdüremeyeceklerini anlayan nişanlılar bir sebebe dayalı veya sebepsiz olarak nişanı sona erdirebilirler.

Nişanlanma, evlenme arzusunda olan kadınla erkeğin evliliğe karar vermeden önce birbirini daha iyi tanımaları bakımından önem arzeden ve evliliğin hazırlık safhası olarak kabul edilen bir dönemi ifade eder. Bu dönemde, taraflar birbirleri hakkında fikir edinmek ve ilerde çıkması muhtemel bazı ailevi problemleri en aza indirmek için, edep dairesi içinde herkese açık mekanlarda buluşup görüşebilirler. Bunu yasaklayan her hangi bir hüküm bulunmamaktadır. Bu dönemde beraberliklerini sürdüremeyeceklerini anlayan nişanlılar bir sebebe dayalı veya sebepsiz olarak nişanı sona erdirebilirler.
PAUL TILLICH FELSEFESİNDE ÖLÜM VE ÖTESİ
PAUL TILLICH FELSEFESİNDE ÖLÜM VE ÖTESİ
Yazar: İmamoğlu, Tuncay
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 23, 2010
Anahtar kelimeler: Ölüm, ölümsüzlük, sonsuz şimdi, kozmik gelecek, Tillich

Tüm teistik dinlerde var olan ölüm sonrası hayat inancı, filozofların da önemle üzerinde durdukları konulardan biridir. Bu konuyu felsefe tarihinde ilk kez sistemli bir şekilde ele alan filozof Platon’dur. Bunu, onun Phaidon adlı eserinde bulmak mümkündür. Platon’dan sonra da bir çok filozof, kendi sisteminin bir gereği olarak ölüm sonrasını farklı bir şekilde değerlendirmiştir. Bu filozoflardan biri de, Paul Tillich’dir. Bu makale, Tillich’in ölüm ve ölümsüzlük anlayışıyla ilgili düşüncelerini tespit ve tahlil etmeyi amaçlamaktadır.

Tüm teistik dinlerde var olan ölüm sonrası hayat inancı, filozofların da önemle üzerinde durdukları konulardan biridir. Bu konuyu felsefe tarihinde ilk kez sistemli bir şekilde ele alan filozof Platon’dur. Bunu, onun Phaidon adlı eserinde bulmak mümkündür. Platon’dan sonra da bir çok filozof, kendi sisteminin bir gereği olarak ölüm sonrasını farklı bir şekilde değerlendirmiştir. Bu filozoflardan biri de, Paul Tillich’dir. Bu makale, Tillich’in ölüm ve ölümsüzlük anlayışıyla ilgili düşüncelerini tespit ve tahlil etmeyi amaçlamaktadır.
EBÛ BEKİR ER-RÂZÎ’YE GÖRE YARATMA
EBÛ BEKİR ER-RÂZÎ’YE GÖRE YARATMA
Yazar: Karaman, Hüseyin
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 23, 2010
Anahtar kelimeler: Ebû Bekir er-Râzî, yoktan yaratma, varoluş, metafizik

Bu makalede, İslâm Felsefesi Tarihi’nin önemli filozoflarından olan Ebû Bekir er-Râzî’nin yaratma ile ilgili görüşlerini incelemeye çalıştık. Râzî, yaratma konusunu “beş ezelî varlık” anlayışından hareketle açıklamaktadır. Yaratma problemiyle ilgili olarak hem “halk”, hem de “ibdâ” kelimelerini kullanmaktadır. Ancak her iki kelimeye de “var olan bir şeyden başka bir şey meydana getirme” anlamı vermektedir. Çünkü ona göre mutlak yokluktan yaratma imkânsız olduğu için, Tanrı, evren ve evrendeki varlıkları heyulâdan, yani şekilsiz maddeden varlığa getirmiştir. Fakat Tanrı, başlangıçta âlemi meydana getirmeye istekli değilken daha sonra nefse yardım etmek için âlemi varlığa getirmiştir. Bununla birlikte varoluş tamamen Tanrı’nın iradesine ve hikmetine uygun olarak gerçekleşmiştir

Bu makalede, İslâm Felsefesi Tarihi’nin önemli filozoflarından olan Ebû Bekir er-Râzî’nin yaratma ile ilgili görüşlerini incelemeye çalıştık. Râzî, yaratma konusunu “beş ezelî varlık” anlayışından hareketle açıklamaktadır. Yaratma problemiyle ilgili olarak hem “halk”, hem de “ibdâ” kelimelerini kullanmaktadır. Ancak her iki kelimeye de “var olan bir şeyden başka bir şey meydana getirme” anlamı vermektedir. Çünkü ona göre mutlak yokluktan yaratma imkânsız olduğu için, Tanrı, evren ve evrendeki varlıkları heyulâdan, yani şekilsiz maddeden varlığa getirmiştir. Fakat Tanrı, başlangıçta âlemi meydana getirmeye istekli değilken daha sonra nefse yardım etmek için âlemi varlığa getirmiştir. Bununla birlikte varoluş tamamen Tanrı’nın iradesine ve hikmetine uygun olarak gerçekleşmiştir
HZ. PEYGAMBER DÖNEMİNDE MÜSLÜMAN-EHL-İ KİTAP ARASINDA KURULAN SOSYAL İLİŞKİLER
HZ. PEYGAMBER DÖNEMİNDE MÜSLÜMAN-EHL-İ KİTAP ARASINDA KURULAN SOSYAL İLİŞKİLER
Yazar: Çelik, Yusuf
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 23, 2010
Anahtar kelimeler: Ehl-i Kitap, Kur’an, Tevrat, İncil, birlikte yaşama

Bu makalede, dışımızdaki dünyalar bağlamında ehl-i kitap ifadesinin kapsam sorunu araştırılmıştır.Dışımızdaki dünyalara yabancı ve umursamaz tepkiler geliştirmenin İslam’ın ruhuyla bağdaşır bir hareket olmayacağı vurgulanmıştır. İslam alimleri arasında hangi inanç gruplarının ehl-i kitap sayılıp sayılamayacağı konusunda tam anlamıyla bir ittifaktan söz edilemeyip, bazı görüş ayrılıklarının olduğu ortaya konulmuştur.  Kur’an, bize herkesin hakkını teslim etmeyi öğütlemiş, başka dinin mensupları olmaları sebebiyle insanların hor görülmelerinin İslam dışı olduğunu açıklamıştır. Hz. Peygamber, kendi dönemindeki başka inançtan topluluklarla, sosyal hayatın ayrılmaz parçası olan karşılıklı ilişkileri sürdürmeye büyük bir özen göstermiştir. Bu yolda bazı başarısızlıklar yaşamışsa da, içe kapanma tavrı geliştirmeyi tercih etmemiştir.

Bu makalede, dışımızdaki dünyalar bağlamında ehl-i kitap ifadesinin kapsam sorunu araştırılmıştır.Dışımızdaki dünyalara yabancı ve umursamaz tepkiler geliştirmenin İslam’ın ruhuyla bağdaşır bir hareket olmayacağı vurgulanmıştır. İslam alimleri arasında hangi inanç gruplarının ehl-i kitap sayılıp sayılamayacağı konusunda tam anlamıyla bir ittifaktan söz edilemeyip, bazı görüş ayrılıklarının olduğu ortaya konulmuştur.  Kur’an, bize herkesin hakkını teslim etmeyi öğütlemiş, başka dinin mensupları olmaları sebebiyle insanların hor görülmelerinin İslam dışı olduğunu açıklamıştır. Hz. Peygamber, kendi dönemindeki başka inançtan topluluklarla, sosyal hayatın ayrılmaz parçası olan karşılıklı ilişkileri sürdürmeye büyük bir özen göstermiştir. Bu yolda bazı başarısızlıklar yaşamışsa da, içe kapanma tavrı geliştirmeyi tercih etmemiştir.
HZ.PEYGAMBER’E KARŞI ORYANTALİST BAKIŞ VE BU BAKIŞIN KIRILMASINDA METODOLOJİK YAKLAŞIMIN ÖNEMİ
HZ.PEYGAMBER’E KARŞI ORYANTALİST BAKIŞ VE BU BAKIŞIN KIRILMASINDA METODOLOJİK YAKLAŞIMIN ÖNEMİ
Yazar: Kara, Seyfullah
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 23, 2010
Anahtar kelimeler: Oryantalist, oryantalizm, peygamber, metod

Oryantalizm dinsel kaygıları da olan siyasi ve ideolojik bir dünya görüşüdür. Oryantalistler İslamiyet’le ilgili araştırmalar yapmışlar, İslam dininin unsurlarıyla ilgili çok şeyler söylemişlerdir. Onların, hakkında çok şey söyledikleri unsurlardan biri de Hz.Peygamber’dir. Oryantalistler başlangıçtan itibaren Allah’ın Elçisini olumsuzlama yoluna gitmişlerdir. Onların bu tavrı XX. yüzyılın ortalarından itibaren yumuşama eğilimine girmiş olsa da bu eğilim masum bir gelişme değildir. Müslümanlar onların bu bakış açısının etkilerini kırmak için sosyal tarih metoduyla Hz.Peygamber’in hayatın ele almalı, onu küreselleşen dünyada insanlığın dikkatlerine sunmalıdır. Böyle olduğu takdirde Allah’ın Elçisi, yepyeni ve huzurlu bir dünyanın oluşumunda öncü rolü oynayacaktır.

Oryantalizm dinsel kaygıları da olan siyasi ve ideolojik bir dünya görüşüdür. Oryantalistler İslamiyet’le ilgili araştırmalar yapmışlar, İslam dininin unsurlarıyla ilgili çok şeyler söylemişlerdir. Onların, hakkında çok şey söyledikleri unsurlardan biri de Hz.Peygamber’dir. Oryantalistler başlangıçtan itibaren Allah’ın Elçisini olumsuzlama yoluna gitmişlerdir. Onların bu tavrı XX. yüzyılın ortalarından itibaren yumuşama eğilimine girmiş olsa da bu eğilim masum bir gelişme değildir. Müslümanlar onların bu bakış açısının etkilerini kırmak için sosyal tarih metoduyla Hz.Peygamber’in hayatın ele almalı, onu küreselleşen dünyada insanlığın dikkatlerine sunmalıdır. Böyle olduğu takdirde Allah’ın Elçisi, yepyeni ve huzurlu bir dünyanın oluşumunda öncü rolü oynayacaktır.
SALÂT KAVRAMI: ETİMOLOJİSİ VE BAZI MÜLÂHAZALAR
SALÂT KAVRAMI: ETİMOLOJİSİ VE BAZI MÜLÂHAZALAR
Yazar: Güllüce, Hüseyin
Dergi: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 0 No. 23, 2010
Anahtar kelimeler: Salât, salv, saly, dua etmek, ateşe sokmak

Lügat manası dua etmek olan salât, Kur’ân’da sıkça geçen en önemli kavramlardan biridir. Bu kavramın manasını daha iyi anlayabilmek için etimolojisinin iyi tesbit edilmesi ve yine Kur’ân’da sıkça geçen ateşe sokmak manasındaki benzer bir kelime olan saly ile farkının ortaya çıkarılması önem arz etmektedir. Bazı kaynaklarda ve bilimsel çalışmalarda bu iki kelimenin birbirine karıştırılması, hatta tek kelime zannedilmesi bu kavramın kökeninin belirlenmesinin önemini daha da arttırmıştır.

Lügat manası dua etmek olan salât, Kur’ân’da sıkça geçen en önemli kavramlardan biridir. Bu kavramın manasını daha iyi anlayabilmek için etimolojisinin iyi tesbit edilmesi ve yine Kur’ân’da sıkça geçen ateşe sokmak manasındaki benzer bir kelime olan saly ile farkının ortaya çıkarılması önem arz etmektedir. Bazı kaynaklarda ve bilimsel çalışmalarda bu iki kelimenin birbirine karıştırılması, hatta tek kelime zannedilmesi bu kavramın kökeninin belirlenmesinin önemini daha da arttırmıştır.