GAZÂLÎ’DE HABERÎ SIFAT VE TE’VİL METODOLOJİSİ
THE INFORMED DEVINE ATTRIBUTE AND INTERPRETATION METHODOLOGY IN GHAZALI
Yazar: Oral, Osman
Dergi: Journal of Academic Inquiries, Vol. 14 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Haberî Sıfat,Te’vil,Tenzih,Teşbih,Gazâlî ; Informed Devine Attribute,Interpretation,Glorifying God,Anthropomorphism,al-Ghazali

Haberî sıfatlar,el, parmak, yüz ve kadem gibi nasslarda geçen ancak aklî deliller nedeniylezâhirî mânâlarıyla; nasslar içindeki bağlamları yani siyâk, sibâk ve sevkdışında, tek başına Allah’a nispet edilemeyen sıfatlardır. Âlimler arasında busıfatlara yönelik farklı yaklaşımlar olmuştur. Bu yaklaşımlar içinde Selef’egöre, Kur’ân’da ve hadislerde geçen haberî sıfatlara iman edip, te’vîletmemektir. Buna “tefvîz”, “bilâkeyf” veya “tevakkuf” metodu da denilmektedir.Bu sıfatların anlaşılması, teşbihten ve nassları yanlış değerlendirmektenkaçınmak açısından gereklidir. Bazı fikrî münakaşalara sebep olan bu lafızlarıçözüme kavuşturmak için İslam âlimleri te’vil metoduna başvurmuşlardır. Yani busıfatların te’vili, tenzîh ve takdîs ilkesinin bir gereği olarak akıl vedilbilimsel yöntemlere başvurularak ortaya çıkmıştır. İslâm kelâmında önemlibir konu olan te’vil, Ebû Hamid el-Gazâlî (ö.505/1111)’nin çözüm aradığıkonulardan biridir. O, tevil konusunda olmazsa olmaz bir takım metodlar ortayakoymuş, hangi metinlerin te’vil edilebileceği, te’vilin nasıl yapılacağı,kimlerin te’vil yapabileceği ile ilgili bir metodoloji ortaya koymuştur. Ayrıcate’vil ve tekfirde aşırılığa son vermek ve nasslar çerçevesindeki belli esaslardâhilinde kayıtlamak için “el-Kanunu’l-Küllî fi’t-Te’vil; el-İktisâdfi’l-İ’tikâd ve Faysalu’t-Tefrika Beyne’l-İslam ve’z-Zendeka” gibi çalışmalaryapmıştır. Bu makâlede Gazâlî’nin haberî sıfat anlayışı, problemlere çözümönerileri ve te’vil metodolojisi incelenmektedir.

InformedDevine attributes are mentioned in the Devine text but must be comprehendedword for word owing to rational arguments. They can’t be ascribed to God andcan’t be considered abstractly from its context in the Devine text. There havebeen different approaches towards the explanations of the attributes. TheSalafi’s approach is to accept the khabarî attributes which are mentioned inthe Qur’an and the hadith without ta’wîl (interpretation), not to comment. Thisapproach has been called as “tafwîz”, “bilakeyf” or “tawakuf”. Explaining themis exceedingly important in order to avoid from comparing God with somethingelse. In order to resolve such disputes, Muslim scholars have developed certainmethods, one of which is ta’wil. Theexplanations of these informed attributes come to light as a necessity of theprinciples of tanzih and takdis (declaring God to be perfect, glorifying God). Oneof the issues that Abu Hamid al-Ghazali (d.505/1111) is looking for a solutionis the ta’wil (interpreting acording to one’s own opinion) which is animportant issue in the Islamic word. He has put indispensable methods aboutta’wil has introduced a methodology on which texts can be interpreted, how tomake the interpretations, who can make them. Also he has madestudies such as “el-Kanunu’l-Küllî fi’t-Te’vil; el-İktisâd fi’l-İ’tikâd” and“Faysalu’t-Tefrika beyne’l-İslam ve’z-Zendeka” in order to end the extremism inta’wil and takfir and to record certain principles within the framework of thenass (the words or proofs that are not likely to be interpreted). In this article, al-Ghazali’s understanding of theınformed devine attribute, solutionsto problems and interpretation methodology are studied.