Farklı Dozlarda Uygulanan Azot ve Fosforlu Gübrelemenin Kinoa’nın Ot Verimi ve Kalitesine Etkisi
The Effect of Different Nitrogen and Phosphorus Doses on Hay Yield and Quality of Quinoa
Yazar: Temel, Süleyman; Şurgun, Neslişah
Dergi: Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, Vol. 9 No. 3, 2019
Anahtar kelimeler: Agricultural Engineering ; Ziraat Mühendisliği ; Chenopodium quinoa,Iğdır,hay yield,irrigation conditions,forage value ; Chenopodium quinoa,Iğdır,ot verimi,sulu koşullar,yem değeri

Kinoa genellikle insan beslenmesinde tercih edildiğinden Dünya’da ve ülkemizde yürütülen agronomik çalışmaların büyük bir kısmı tohum üretimi üzerine yapılmıştır. Dolayısıyla ot üretim amacıyla ülkemiz ekolojik koşullarında özellikle de gübreleme ilgili araştırma bulunmamaktadır. Bu çalışmada, farklı azot (N0, N5, N10 ve N15 kg da-1) ve fosfor (P0, P3, P6 ve P9 kg da-1) gübre seviyeleri komibanasyon halinde uygulanarak, kinoa (Chenopodium quinoa Willd.)’nın bitki boyu (BB), kuru ot verimi (KOV), kuru ot oranı (KOO), ham protein oranı (HPO), ham protein verimi (HPV) ve doğal çözücülerde çözünemeyen lif (NDF) oranı üzerine etkilerine bakılmıştır. Araştırma, 2015 yılında Iğdır ili sulu koşullarda tesadüf bloklarında faktöriyel deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Analiz sonucu en yüksek BB, KOV, KOO, HPO ve HPV genellikle N15 dozunda, NDF oranı ise N0’da belirlenmiştir. Fosfor dozu açısından en yüksek bitki boyu ve KOO P6 ve P9 dozlarında, KOV ve HPV P9 dozunda, ham protein oranı P3, P6 ve P9 dozlarında, NDF oranı ise P0 dozunda ölçülmüştür. Önemli bulunan N x P interaksiyonu açısından en yüksek kuru ot oranı N10-P9 uygulamasından, KOV ve HPV ise N15-P9 kombinasyonundan elde edilmiştir. Ayrıca regresyon analiz sonucu, artan azot ve fosfor dozu uygulaması ile KOV, HPO ve HPV arasında önemli pozitif doğrusal bir ilişki, NDF içeriği arasında ise negatif lineer bir ilişki olduğu saptanmıştır. Bu sonuçlara göre kinoa bitkisinde optimum verim ve kalite değerlerinin elde edilebilmesi için, sonraki çalışmalarda daha yüksek dozlarda azot ve fosforlu gübre denemelerinin yürütülmesinin uygun olacağına karar verilmiştir.

Most of the agronomic studies carried out in the world and in our country have been carried out on seed production since quinoa is generally preferred in human nutrition. Therefore, there is no research about especially fertilization in ecological conditions of Turkey for the purpose of forage production. In this study, different nitrogen (N0, N5, N10 ve N15 kg da-1) and phosphorus (P0, P3, P6 ve P9 kg da-1) fertilizer levels were applied as a combination, and plant height (PH), dry hay yield (DHY), dry hay ratio (DHR), crude protein ratio (CPR), crude protein yield (CPY) and neutral detergent fibre (NDF) of quinoa (Chenopodium quinoa Willd.) were examined. The research was established in randomized blocks according to factorial design with 3 replications in Igdir irrigated conditions in 2015. The highest PH, DHY, DHR, CPR and CPY were determined at the dose of N15 and the NDF ratio was determined as N0. In terms of phosphorus dose, the highest DHY and CPY were measured at P9 dose, NDF ratio at P0 dose, plant height and DHR at P6 and P9 doses, and crude protein ratio at P3, P6 and P9 doses. In terms of N x P interaction, the highest DHY and CPY were obtained from the combination of N15-P9 while the highest DHR was obtained from the combination of N10-P9. In addition, regression analysis showed that there was a significant positive linear relationship between DHY, CPR and CPY, and a negative linear relationship between NDF content with increasing nitrogen and phosphorus doses. According to these results, in order to obtain optimum yield and quality values in quinoa, it has been decided that higher doses of nitrogen and phosphorus fertilizer experiments should be carried out in subsequent studies.