MUVAZAALI BOŞANMANIN HÜKMÜ
MUVAZAALI BOŞANMANIN HÜKMÜ
Yazar: Aslan, Bedri
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 19 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Boşama,Niyet,Hukuk

İslam dini aile müessesesini meydana getiren evlilik sözleşmesine çokönem vermiştir. Bazı sözleşmelerde şart koşulmayan icap, kabul sîgaları veşahitler gibi birçok unsurun bu sözleşmede şart koşulmuş olması, evliliksözleşmesi yapılmadan nişanlanmayı meşru kılması ve birçok ayet-hadis ileevliliğin teşvik edilmesi bunun açık göstergesidir. Evlenme sözleşmesinin sonaermesi manasına gelen boşama da nikâh akdi gibi diğer muamelelere görefarklılık arz etmektedir. Örneğin niyet unsuru, akit ve ibadetlerin sonucunaetki etmektedir. Ancak boşamada niyet sınırlı bir etkiye sahiptir. Yine birçokakit iki tarafın iradesiyle meydana gelirken boşama ise ortak iradeyle meydanagelebileceği gibi tek taraflı iradeyle de gerçekleşebilir. Ayrıca boşamadatedrici bir yol takip edilmesinin teşvik edilmesi de onu diğer akitlerdenayıran bir diğer önemli özelliktir. Eşlerin birlikte yaşama imkânınınkalmadığı; eşler arası sıkıntıyı ortadan kaldırabilecek çarelerin tükendiği biraşamada boşamaya başvurulabilir. Fakat bununla birlikte boşama şâri‘insevmediği bir husustur. Bütün bunlara rağmen boşama birlikte yaşama imkânınkalmadığı zamanda bir çare olarak kendisine başvurulan meşru bir yöntemdir. Sondönemde kimi eşler, bazı kazanımlar elde etmek amacıyla anlaşmalı olarak mahkemeyebaşvurup boşanma davası açmaktadırlar. Bunların niyeti, boşama olmayıparzuladıkları bazı kazanımlarına engel olan resmi nikâhı mahkeme vasıtasıylaortadan kaldırmaktır. Nitekim anlaşmalı olarak boşanan kimi kocaların amacı iseAvrupa ülkelerine gidip orada başka bir kadınla evlenerek ikamet alabilmektir.Aynı şekilde bazı kadınlar da boşamayla ölen babasının maaşından istifadeetmeyi amaçlamaktadır. Bununla birlikte resmi boşanmayla sonuçlanan davalardansonra eşler hiç bir şey olmamış gibi birlikteliklerine devam etmektedirler. Buçalışmada, İslam hukukuna göre mahkemenin verdiği boşanma kararının geçerliolup olmadığı üzerinde durulmuştur. Ayrıca anlaşmalı olarak mahkemeye başvuraneşlerin boşamalarıyla ilgili niyet ile amaçlarının boşamaya etki edipetmediğini ve birlikte aynı evde yaşamalarının caiz olup olmadığı İslam hukukuaçısından değerlendirilmiştir. Eşlerin mahkemeye dava açmaları boşamayetkilerini mahkemeye devrettikleri anlamına geldiği için onların niyetleriboşanmanın sonucuna etki etmediği gibi mahkemenin verdiği karar da geçerli olupboşama bir bâin (yeni bir nikâh yapılmadan erkeğin evlilik hayatına geridönüşüne imkân vermeyen boşama şekli) talakla gerçekleşmektedir. Öte yandanbunların iddet süresi geçtikten sonra yeni bir evlilik sözleşmesi yapmadanbirlikte yaşamaları uygun değildir. Ayrıca mahkeme tarafından boşanankadınların ölen akrabalarının maaşını almaları da caiz olmadığı sonucunavarılmıştır. Anahtar Kelimeler: Boşama, Niyet, Hukuk, Mahkeme.

İslam dini aile müessesesini meydana getiren evlilik sözleşmesine çokönem vermiştir. Bazı sözleşmelerde şart koşulmayan icap, kabul sîgaları veşahitler gibi birçok unsurun bu sözleşmede şart koşulmuş olması, evliliksözleşmesi yapılmadan nişanlanmayı meşru kılması ve birçok ayet-hadis ileevliliğin teşvik edilmesi bunun açık göstergesidir. Evlenme sözleşmesinin sonaermesi manasına gelen boşama da nikâh akdi gibi diğer muamelelere görefarklılık arz etmektedir. Örneğin niyet unsuru, akit ve ibadetlerin sonucunaetki etmektedir. Ancak boşamada niyet sınırlı bir etkiye sahiptir. Yine birçokakit iki tarafın iradesiyle meydana gelirken boşama ise ortak iradeyle meydanagelebileceği gibi tek taraflı iradeyle de gerçekleşebilir. Ayrıca boşamadatedrici bir yol takip edilmesinin teşvik edilmesi de onu diğer akitlerdenayıran bir diğer önemli özelliktir. Eşlerin birlikte yaşama imkânınınkalmadığı; eşler arası sıkıntıyı ortadan kaldırabilecek çarelerin tükendiği biraşamada boşamaya başvurulabilir. Fakat bununla birlikte boşama şâri‘insevmediği bir husustur. Bütün bunlara rağmen boşama birlikte yaşama imkânınkalmadığı zamanda bir çare olarak kendisine başvurulan meşru bir yöntemdir. Sondönemde kimi eşler, bazı kazanımlar elde etmek amacıyla anlaşmalı olarak mahkemeyebaşvurup boşanma davası açmaktadırlar. Bunların niyeti, boşama olmayıparzuladıkları bazı kazanımlarına engel olan resmi nikâhı mahkeme vasıtasıylaortadan kaldırmaktır. Nitekim anlaşmalı olarak boşanan kimi kocaların amacı iseAvrupa ülkelerine gidip orada başka bir kadınla evlenerek ikamet alabilmektir.Aynı şekilde bazı kadınlar da boşamayla ölen babasının maaşından istifadeetmeyi amaçlamaktadır. Bununla birlikte resmi boşanmayla sonuçlanan davalardansonra eşler hiç bir şey olmamış gibi birlikteliklerine devam etmektedirler. Buçalışmada, İslam hukukuna göre mahkemenin verdiği boşanma kararının geçerliolup olmadığı üzerinde durulmuştur. Ayrıca anlaşmalı olarak mahkemeye başvuraneşlerin boşamalarıyla ilgili niyet ile amaçlarının boşamaya etki edipetmediğini ve birlikte aynı evde yaşamalarının caiz olup olmadığı İslam hukukuaçısından değerlendirilmiştir. Eşlerin mahkemeye dava açmaları boşamayetkilerini mahkemeye devrettikleri anlamına geldiği için onların niyetleriboşanmanın sonucuna etki etmediği gibi mahkemenin verdiği karar da geçerli olupboşama bir bâin (yeni bir nikâh yapılmadan erkeğin evlilik hayatına geridönüşüne imkân vermeyen boşama şekli) talakla gerçekleşmektedir. Öte yandanbunların iddet süresi geçtikten sonra yeni bir evlilik sözleşmesi yapmadanbirlikte yaşamaları uygun değildir. Ayrıca mahkeme tarafından boşanankadınların ölen akrabalarının maaşını almaları da caiz olmadığı sonucunavarılmıştır. Anahtar Kelimeler: Boşama, Niyet, Hukuk, Mahkeme.