Tekerlerden Tekrarlara Gamba’da Dönüş ve Dönüşüm
Tekerlerden Tekrarlara Gamba’da Dönüş ve Dönüşüm
Yazar: Demir Atay, Hivren
Dergi: Erdem No. 71-72, 2016
Anahtar kelimeler: Dönüş,dönüşüm,tekrar,uygarlığın huzursuzluğu,tekinsizlik,Sigmund Freud,Cemil Kavukçu,Gamba

Günümüz Türk edebiyatının üretken yazarlarından Cemil Kavukçu’nun2005 yılında yayımlanan Gamba başlıklı romanı, özgürleşmek amacıylabisikletleriyle doğa yolculuğuna çıkan, fakat geride bırakmayı umdukları hayatlarına kısa sürede “dönüş” yapan dört arkadaşı konu edinir.Kavukçu’nun öteki yapıtlarında da sıklıkla karşılaştığımız dönüş izleği,Gamba’da tematik ve mecazi düzlemlerde yorumlanabilecek üç temeldönüş hareketi şeklinde yansıma bulur: Bisiklet tekerlerinin dönüşü,dört arkadaştan birinin çocukken rüyalarına giren korkunç yaratıkGamba’nın yıllar sonra dönüşü ve karakterlerin yolculuk öncesi yaşamlarına dönüşü. Bu makale, söz konusu hareketlerin psikolojik vetoplumsal dinamiklerini çözümlerken, Gamba’nın, Kavukçu’nun yapıtlarındaki edebî döngüselliği de anlamlandırmaya yarayacak temsilîbir metin olarak yorumlanabileceğini öne sürmektedir. MakaledeKavukçu’nun yapıtları üzerine yapılan çalışmalarda sıklıkla üzerindedurulan yalnızlık ve yabancılaşma izleklerine psikanalitik bir bakışaçısıyla yaklaşılmaktadır. Karakterlerin kişisel tarihleri kadar, “uygarlığın huzursuzluğu”nu da temsil eden söz konusu üç dönüş hareketi,Kavukçu’nun “Yazma Sıkıntısı” başlıklı denemesinde edebî üretiminkaynağı olarak gördüğü sıkıntı duygusuyla ilişkilendirilmektedir. Buçerçevede, Gamba’da temsil edilen ve Freud’un “bastırılanın dönüşü”,“yineleme zorlantısı” ve “tekinsizlik” gibi kavramları aracılığıyla açımlanan ruhsal yaşantı, Kavukçu’nun resmettiği yazma ânının ardındakidinamikleri de açıklayabilir. Sonuç olarak makale, Kavukçu’nun benzerkarakter, mekân ve temalara tekrar tekrar dönüşünün nedeninin Gamba’daki dönüşlerle aynı eksende düşünülebileceğini öne sürmektedir.Buna göre, her iki durumda da dışına çıkılması imkânsız bir çemberiniçinde var olmanın tek yolu çemberin sınırlarını zorlamaktır. 

Günümüz Türk edebiyatının üretken yazarlarından Cemil Kavukçu’nun2005 yılında yayımlanan Gamba başlıklı romanı, özgürleşmek amacıylabisikletleriyle doğa yolculuğuna çıkan, fakat geride bırakmayı umdukları hayatlarına kısa sürede “dönüş” yapan dört arkadaşı konu edinir.Kavukçu’nun öteki yapıtlarında da sıklıkla karşılaştığımız dönüş izleği,Gamba’da tematik ve mecazi düzlemlerde yorumlanabilecek üç temeldönüş hareketi şeklinde yansıma bulur: Bisiklet tekerlerinin dönüşü,dört arkadaştan birinin çocukken rüyalarına giren korkunç yaratıkGamba’nın yıllar sonra dönüşü ve karakterlerin yolculuk öncesi yaşamlarına dönüşü. Bu makale, söz konusu hareketlerin psikolojik vetoplumsal dinamiklerini çözümlerken, Gamba’nın, Kavukçu’nun yapıtlarındaki edebî döngüselliği de anlamlandırmaya yarayacak temsilîbir metin olarak yorumlanabileceğini öne sürmektedir. MakaledeKavukçu’nun yapıtları üzerine yapılan çalışmalarda sıklıkla üzerindedurulan yalnızlık ve yabancılaşma izleklerine psikanalitik bir bakışaçısıyla yaklaşılmaktadır. Karakterlerin kişisel tarihleri kadar, “uygarlığın huzursuzluğu”nu da temsil eden söz konusu üç dönüş hareketi,Kavukçu’nun “Yazma Sıkıntısı” başlıklı denemesinde edebî üretiminkaynağı olarak gördüğü sıkıntı duygusuyla ilişkilendirilmektedir. Buçerçevede, Gamba’da temsil edilen ve Freud’un “bastırılanın dönüşü”,“yineleme zorlantısı” ve “tekinsizlik” gibi kavramları aracılığıyla açımlanan ruhsal yaşantı, Kavukçu’nun resmettiği yazma ânının ardındakidinamikleri de açıklayabilir. Sonuç olarak makale, Kavukçu’nun benzerkarakter, mekân ve temalara tekrar tekrar dönüşünün nedeninin Gamba’daki dönüşlerle aynı eksende düşünülebileceğini öne sürmektedir.Buna göre, her iki durumda da dışına çıkılması imkânsız bir çemberiniçinde var olmanın tek yolu çemberin sınırlarını zorlamaktır.