KELOĞLAN MASALLARINDA SİHİR VEYA BÜYÜ
KELOĞLAN MASALLARINDA SİHİR VEYA BÜYÜ
Yazar: Murat, Mualla; İşgören, Öznur; Çataklı, Rabia
Dergi: Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Vol. 6 No. 10, 2019
Anahtar kelimeler: Sihir,Büyü,Masal,Keloğlan

Sihir ve büyü insan tarihinin başlangıcından bu yana her türlü toplumda ve kültürde görülmüştür. Türklerde şamanizim döneminde büyü söz konusu olmuştur. Hatta şamanın asli görevlerinden birisi büyüdür. Şaman bu özelliğini genellikle hastaların tedavisinde kullanır. Hz. İsa ve Hz. Musa’nın kerametlerinde büyüye bağlanan yorumlarda olmuştur. Hak dinlerinde görülen sihir insanların günlük hayatlarında aciz durumlarda kullandığı bir umut bir çare olarak hala günümüzde yaşamaktadır. Türk Dil Kurumu Türkçe Sözlük: “Tabiat kanunlarına aykırı sonuçlar elde etmek iddiasında olanların başvurdukları gizli işlem ve davranışlara verilen genel ad, afsun, sihir, füsun, bağı.” (Türkçe Sözlük (1), 1998: 369).  Büyü ve sihir eş anlamlı gibi kullanılmasına rağmen aralarında fark olduğu görüşünde olanlar vardır. Günlük hayatta daha çok menfaat ve çıkar için kullanılan bu eylem büyü sözcüğünün hakimiyetine geçmiştir. Edebiyatımızda ise; sihir çok daha masum bir ifade ile aşıkların maşukların etkisinde kaldığı duygu ile ifade edilir. Divan edebiyatında çeşitli mazmunlarda yer alan sihir edebiyatın başka alanlarında da görülmektedir. Gerçi masallar grubuna giren keloğlan masallarında zaman zaman büyü ve büyücülük ile ilgili kavramlara da rastlanır. Bu çalışmada 118 keloğlan masalı taranarak büyü sihir sözcüklerinin nerelerde ve nasıl geçtiği tespit edilerek Türklerin kolektif şuurunu yansıtan bu türde o günkü toplumun inançları ve bunların kullanım biçimleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Gömüleme yöntemi kullanılarak yapılan bu araştırmada toplumdaki değerler normlar sınıflar statüler tespit edilerek ilişkileri, bu ilişkiler çerçevesinde mücadele ve sonuçları günümüze yansıyan yanlış ve doğruları ele alınarak eğitimde kullanılmak üzere araştırma yapılmıştır.

Sihir ve büyü insan tarihinin başlangıcından bu yana her türlü toplumda ve kültürde görülmüştür. Türklerde şamanizim döneminde büyü söz konusu olmuştur. Hatta şamanın asli görevlerinden birisi büyüdür. Şaman bu özelliğini genellikle hastaların tedavisinde kullanır. Hz. İsa ve Hz. Musa’nın kerametlerinde büyüye bağlanan yorumlarda olmuştur. Hak dinlerinde görülen sihir insanların günlük hayatlarında aciz durumlarda kullandığı bir umut bir çare olarak hala günümüzde yaşamaktadır. Türk Dil Kurumu Türkçe Sözlük: “Tabiat kanunlarına aykırı sonuçlar elde etmek iddiasında olanların başvurdukları gizli işlem ve davranışlara verilen genel ad, afsun, sihir, füsun, bağı.” (Türkçe Sözlük (1), 1998: 369).  Büyü ve sihir eş anlamlı gibi kullanılmasına rağmen aralarında fark olduğu görüşünde olanlar vardır. Günlük hayatta daha çok menfaat ve çıkar için kullanılan bu eylem büyü sözcüğünün hakimiyetine geçmiştir. Edebiyatımızda ise; sihir çok daha masum bir ifade ile aşıkların maşukların etkisinde kaldığı duygu ile ifade edilir. Divan edebiyatında çeşitli mazmunlarda yer alan sihir edebiyatın başka alanlarında da görülmektedir. Gerçi masallar grubuna giren keloğlan masallarında zaman zaman büyü ve büyücülük ile ilgili kavramlara da rastlanır. Bu çalışmada 118 keloğlan masalı taranarak büyü sihir sözcüklerinin nerelerde ve nasıl geçtiği tespit edilerek Türklerin kolektif şuurunu yansıtan bu türde o günkü toplumun inançları ve bunların kullanım biçimleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Gömüleme yöntemi kullanılarak yapılan bu araştırmada toplumdaki değerler normlar sınıflar statüler tespit edilerek ilişkileri, bu ilişkiler çerçevesinde mücadele ve sonuçları günümüze yansıyan yanlış ve doğruları ele alınarak eğitimde kullanılmak üzere araştırma yapılmıştır.