BEDİÜZZAMAN SAİD NURSÎ’NİN İŞARÎ MÂNÂ ANLAYIŞI
Bediüzzaman Said Nursi’s Understanding of Allegorical/İshari Meaning
Yazar: Bakkal, Ali
Dergi: Katre Uluslararası İnsan Araştırmaları Dergisi, Vol. 10 No. 19, 2025
Anahtar kelimeler: Comparative Religious Studies ; Karşılaştırmalı Dini Araştırmalar ; Tafsir,İndication,Universal meaning,Allegorical Meaning,Said Nursi ; Tefsir,Delalet,Külli mana,İşari mana,Said Nursi

Bediüzzaman Said Nursî, “işarî mânâ” yoluyla Kur’an’ın Risale-i Nur’a işaret ettiğini söylemesi sebebiyle bazı eleştirilere maruz kalmıştır. Oysa işaretin delâleti fıkıh usulünde güçlü bir delâlet şekli olarak kabul edilmiş, tefsir ilminde de işarî tefsir bir metot ve bir tefsir çeşidi olarak ortaya çıkmıştır. Aslında Bediüzzaman’a getirilen eleştiriler “işaretin delâleti” kavramına değil, onun, Kur’an’ın bu yolla Risale-i Nur’a işaret ettiğini ileri sürmesinedir. Bu bakımdan Bediüzzaman’ın “işarî mâna” anlayışının bilinmesi önemlidir. Bu çalışmanın amacı da onun bu konudaki görüşlerini ortaya koymaktır. İslâm âlimleri işarî mânânın tanımı ve kapsamı konusunda ihtilaf etmekle birlikte, Bediüzzaman bu konuda net bir tanım ortaya koydmuştur. Ona göre işarî mânâ, “küllî mânânın müteaddit efradından bir ferdi”dir. Mantık ilmindeki “küllî”nin karşılığı fıkıh usûlünde “âmm”dır. Ona göre âmm, hassa delâlet-i selâseden hiçbirisiyle delâlet etmez; herhangi bir ferdini özel olarak işaret etmez. Âmmın şamil olduğu ferdin onun kapsamında olduğunu anlamak için haricî bir emareye ihtiyaç vardır. Bediüzzaman, tevafuk, olayın gerçekleşmiş olması, ebced hesabı, lafzın tertibi gibi karinelerle âmmın hassa bağlanabileceğini göstermiştir. İşarî mânânın kullanımını gaybî haberler, Kur’an’ın i’cazı ve Risale-i Nur’a işaret alanlarıyla sınırlı tutmuş; itikadî ve amelî konularda bir delil gibi kullanmamıştır. Ayrıca işarî mânanın lafzın açık delâletiyle sabit olan mânâ yerine konulmasını ve işarî mânâ ile fazlaca meşgul olunması sakıncalı bulmuştur.

Bediuzzaman Said Nursi has been subjected to some criticism because of the fact that the Qur’an points to Risale-i Nur through the Allegorical/isarî meaning however the sign of the indication has been accepted as a strong form of evidence in the methodology of Islamic jurisprudence (usul al-fiqh) and in the field of exegesis/tafsir, Allegorical exegesis has emerged as a method and a type of exegesis. In fact, the criticisms directed at Bediuzzaman are not about the concept of ʻthe indication's evidence’, but rather about his assertion that the Qur’an points to Risale-i Nur through this means. In this regard it is important to know Bediuzzaman’s understanding of “ishari meaning”. The aim of this study is to reveal his views on this issue. Bediuzzaman has made a clear definition on this issue. Although Islamic scholars disputed on the definition and scope of the ishari meaning.  According to him, the ishari meaning is “An individual that one of the around many repetitions of the universal meaning”. İn the science of logic “universal/kulli” in the methodology of jurisprudence its equivalent is “general/amm.” According to him, âmm/general term does not indicate hâss/specific term through any of the three ways of indication concretely it does not specifically point to any particular individual of his own. Certain indicators are needed In order to establish a concrete and specific relationship between âmm and hâss such as coincidence/tevafuk and the occurrence of the event and the abjad calculation and the arrangement of the wording. Bediuzzaman limited the use of ishari meaning to unseen-gaybî news and the miraculous nature of the Qur’an and indications related to the Risale-i Nur; he did not use it as evidence in issues of blief and practice. He also considered it problematic to replace the meaning that established by the explicit indication of the wording and to engage excessively with ishari meaning.