SOSYAL GELİŞME ENDEKSİNE DAYALI TEMEL İNSANİ İHTİYAÇLAR VE FIRSATLAR ALT ENDEKSLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ
SOSYAL GELİŞME ENDEKSİNE DAYALI TEMEL İNSANİ İHTİYAÇLAR VE FIRSATLAR ALT ENDEKSLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ
Yazar: Özgür Güler, Ebru; Güler, Hüseyin; Şanlı, Sera
Dergi: Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 28 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Kanonik korelasyon analizi,Belirleme endeksi,Sosyal gelişme endeksi

Temelleri Dünya Ekonomi Forumunda atılan SosyalGelişme Endeksi (SGE), hem ekonomik hem de sosyal gelişimi başarmayı gerektireniçsel büyümeye öncülük edecek stratejilere yönelik sistematik bir temeloluşturmayı hedefleyen bir endekstir. Bu çalışmada 138 ülke için KanonikKorelasyon Analizi uygulanarak 2016 SGE’nin “Beslenme ve Temel Tıbbi Bakım”, “Suve Temizlik”, “Barınma” ve “Kişisel Güvenlik” olmak üzere dört değişken içeren “Temel İnsani İhtiyaçlar” (TİH) altendeksi ile “Kişisel Haklar”, “Kişisel Özgürlükler ve Seçim Hakkı”, “Toleransve Katılım” ve “Yüksek Öğretime Erişim” bileşenlerinden oluşan “Fırsatlar” (FRS) alt endeksi arasındakiilişkilerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Birinci kanonik korelasyon katsayısı 0,880olarak hesaplanmış olup, TİH ve FRS değişken kümeleri arasındaki yüksekilişkinin varlığına işaret etmektedir. Standartlaştırılmış kanonik katsayılaragöre, TİH değişken kümesine en büyük katkı ‘barınma’ değişkeninden gelmiştir.FRS kümesindeki en etkili değişkenin ise ‘yüksek öğretime erişim’ olduğusaptanmıştır. Kanonik çapraz yükler incelendiğinde ise ilk kanonik değişken çiftiiçin en büyük katkılar ‘barınma’ ve ‘yüksek öğretime erişim’ değişkenleritarafından sağlanmıştır. Tüm yorumlanabilirfonksiyonlar dikkate alınarak kanonik ortak yük katsayıları incelendiğinde; tümdeğişkenler arasında ‘kişisel haklar’ ve ‘tolerans ve katılım’ değişkenlerininmodele fayda sağlamadığı söylenebilir. Öte yandan, TİH kümesi için belirleme endeksi0,615 olarak bulunurken, FRS kümesi 0,475 ile daha düşük bir belirlemeendeksine sahiptir.

Temelleri Dünya Ekonomi Forumunda atılan SosyalGelişme Endeksi (SGE), hem ekonomik hem de sosyal gelişimi başarmayı gerektireniçsel büyümeye öncülük edecek stratejilere yönelik sistematik bir temeloluşturmayı hedefleyen bir endekstir. Bu çalışmada 138 ülke için KanonikKorelasyon Analizi uygulanarak 2016 SGE’nin “Beslenme ve Temel Tıbbi Bakım”, “Suve Temizlik”, “Barınma” ve “Kişisel Güvenlik” olmak üzere dört değişken içeren “Temel İnsani İhtiyaçlar” (TİH) altendeksi ile “Kişisel Haklar”, “Kişisel Özgürlükler ve Seçim Hakkı”, “Toleransve Katılım” ve “Yüksek Öğretime Erişim” bileşenlerinden oluşan “Fırsatlar” (FRS) alt endeksi arasındakiilişkilerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Birinci kanonik korelasyon katsayısı 0,880olarak hesaplanmış olup, TİH ve FRS değişken kümeleri arasındaki yüksekilişkinin varlığına işaret etmektedir. Standartlaştırılmış kanonik katsayılaragöre, TİH değişken kümesine en büyük katkı ‘barınma’ değişkeninden gelmiştir.FRS kümesindeki en etkili değişkenin ise ‘yüksek öğretime erişim’ olduğusaptanmıştır. Kanonik çapraz yükler incelendiğinde ise ilk kanonik değişken çiftiiçin en büyük katkılar ‘barınma’ ve ‘yüksek öğretime erişim’ değişkenleritarafından sağlanmıştır. Tüm yorumlanabilirfonksiyonlar dikkate alınarak kanonik ortak yük katsayıları incelendiğinde; tümdeğişkenler arasında ‘kişisel haklar’ ve ‘tolerans ve katılım’ değişkenlerininmodele fayda sağlamadığı söylenebilir. Öte yandan, TİH kümesi için belirleme endeksi0,615 olarak bulunurken, FRS kümesi 0,475 ile daha düşük bir belirlemeendeksine sahiptir.