hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
XV. YÜZYIL ŞAİRİ HATİBOĞLU ve BİR MESNEVİSİ: BAHRÜ'L-HAKÂYIK
XV. YÜZYIL ŞAİRİ HATİBOĞLU ve BİR MESNEVİSİ: BAHRÜ'L-HAKÂYIK
Yazar: Çifçi, Selcen
Dergi: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 2 No. 2, 2001
Anahtar kelimeler: Comparative and Transnational Literature ; Karşılaştırmalı ve Ulusötesi Edebiyat ; Hatiboğlu,Mesnevi,Bahrül Hakayık

XV. yüzyıl Anadolu Türklerinin kültür ve medeniyet sahasında ilerleme devridir. Yüzyılın başlarında Ankara Savaşı yenilgisi Anadolu'da siyasi birliği bozmuşsa da kültür ve medeniyet sahasında değerli eserler verilmesine mâni olamamıştır. Bu devirde Türk dili sadece halk dili olarak değil aynı zamanda edebî sahada ve devlet dili olarak da varlığını sürdürmüştür.Bu dönemde Ahmed-i Dâî, Şeyhî, Süleyman Çelebi gibi değerli yazarların yanında Hatiboğlu'nun da adını zikr etmek gerekir. Çünkü, edebî gücü bu yazarlar kadar kuvvetli olmasa da yazdığı didaktik eserler Eski Anadolu'nun dil ve din tarihine ışık tutmaktadır.Hatiboğlu’nun hayatı hakkında elimizde kesin bilgi mevcut değildir. Mevcut bilgiler, eserlerinden anlaşılabildiği kadardır. Bilgilerin pek çoğu da M.1427’de yazıp II. Murad’a sunduğu Ferahnâme adlı eserinden elde edilmektedir. Ferahnâme’deki şu beyitten anlaşıldığına göre Hatiboğlu’nun doğum yeri, Germiyan Beyliği dahilinde bulunan kal'a-i Honas (Denizli'nin Honaz kasabası)tır:

XV. yüzyıl Anadolu Türklerinin kültür ve medeniyet sahasında ilerleme devridir. Yüzyılın başlarında Ankara Savaşı yenilgisi Anadolu'da siyasi birliği bozmuşsa da kültür ve medeniyet sahasında değerli eserler verilmesine mâni olamamıştır. Bu devirde Türk dili sadece halk dili olarak değil aynı zamanda edebî sahada ve devlet dili olarak da varlığını sürdürmüştür.Bu dönemde Ahmed-i Dâî, Şeyhî, Süleyman Çelebi gibi değerli yazarların yanında Hatiboğlu'nun da adını zikr etmek gerekir. Çünkü, edebî gücü bu yazarlar kadar kuvvetli olmasa da yazdığı didaktik eserler Eski Anadolu'nun dil ve din tarihine ışık tutmaktadır.Hatiboğlu’nun hayatı hakkında elimizde kesin bilgi mevcut değildir. Mevcut bilgiler, eserlerinden anlaşılabildiği kadardır. Bilgilerin pek çoğu da M.1427’de yazıp II. Murad’a sunduğu Ferahnâme adlı eserinden elde edilmektedir. Ferahnâme’deki şu beyitten anlaşıldığına göre Hatiboğlu’nun doğum yeri, Germiyan Beyliği dahilinde bulunan kal'a-i Honas (Denizli'nin Honaz kasabası)tır:
UŞAK İL MERKEZİNDE GÖREVLİ SINIF ÖĞRETMENLERİNİN  İLKYARDIM BİLGİ SEVİYELERİNİN ARAŞTIRILMASI
UŞAK İL MERKEZİNDE GÖREVLİ SINIF ÖĞRETMENLERİNİN  İLKYARDIM BİLGİ SEVİYELERİNİN ARAŞTIRILMASI
Yazar: Uşaklı, Hakan; Cengiz, Nihal
Dergi: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 2 No. 2, 2001
Anahtar kelimeler: Medical and Health Law ; Tıbbi ve Sağlık Hukuku ; sınıf öğretmenliği,ilk yardım,sağlık

İlkyardım, herhangi bir hastalık veya kaza sonucu sağlığı tehlikeye girmiş olan kişiye, durumunun kötüleşmesi amacıyla ilaçsız olarak yapılan ilk müdahaledir. İlköğretim okullarında öğrencilerin sağlığından birinci derecede sorumlu olan öğretmenlerin ilkyardım bilgi seviyeleri çok önemlidir. Uşak İl merkezinde görevli sınıf öğretmenlerinin yüzde 92’sinin ilkyardım konusunda yeterli bilgiye sahip oldukları bu çalışmada ortaya çıkmıştır.CPR is first aid given to a person whose health is in immediate danger due to do illness or injure. It is the teacher who has notable responsibility on primary school students’ health in schools, therefore they must have at least a minimal knowledge requirement skills to perform CPR. This study uncovers the knowledge of primary school teacher working in the province Uşak, Turkey. After the study it is 92 percent of primary school teacher have sufficient knowledge on CPR has been found.

İlkyardım, herhangi bir hastalık veya kaza sonucu sağlığı tehlikeye girmiş olan kişiye, durumunun kötüleşmesi amacıyla ilaçsız olarak yapılan ilk müdahaledir. İlköğretim okullarında öğrencilerin sağlığından birinci derecede sorumlu olan öğretmenlerin ilkyardım bilgi seviyeleri çok önemlidir. Uşak İl merkezinde görevli sınıf öğretmenlerinin yüzde 92’sinin ilkyardım konusunda yeterli bilgiye sahip oldukları bu çalışmada ortaya çıkmıştır.CPR is first aid given to a person whose health is in immediate danger due to do illness or injure. It is the teacher who has notable responsibility on primary school students’ health in schools, therefore they must have at least a minimal knowledge requirement skills to perform CPR. This study uncovers the knowledge of primary school teacher working in the province Uşak, Turkey. After the study it is 92 percent of primary school teacher have sufficient knowledge on CPR has been found.
İLKÖĞRETİM 1. KADEME DERS KİTAPLARININ ÖĞRENCİ DÜZEYİNE UYGUNLUĞU
İLKÖĞRETİM 1. KADEME DERS KİTAPLARININ ÖĞRENCİ DÜZEYİNE UYGUNLUĞU
Yazar: Yapici, Mehmet
Dergi: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 6 No. 1, 2004
Anahtar kelimeler: Information Systems Education ; Bilgi Sistemleri Eğitimi ; Ders Kitabı,Konu Alanı,Öğretmen,İçerik Analizi ve Hermeneutik.

Bu çalışmada, Uşak Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalında vermiş olduğum “Konu Alanı Ders Kitabı İncelemesi” dersinde, öğrencilerin, ders kitaplarını “hermeneutik” ve “içerik analizi” yöntemlerini kullanarak değerlendirdikleri; ders kitaplarına ilişkin raporları irdelenerek, öğretmen adaylarının ders kitaplarına ilişkin görüşleri belirlenmeye çalışılmaktadır.Araştırmada; ilköğretim 1. kademe ders kitaplarının; çocukların bilişsel düzeyine uygun olup olmadığı, ders kitaplarının çocukların duyuşsal düzeyine uygun olup olmadığı, ders kitaplarının biçimsel özelliklere uygun olup olmadığı sorularına yanıt aranmaktadır.Öğrencilere göre; incelenen ders kitapları biçimsel açıdan uygun görülmemekte, bilişsel ve duyuşsal düzeye uygunluk açısından da önemli eksiklikler taşımaktadır.

Bu çalışmada, Uşak Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalında vermiş olduğum “Konu Alanı Ders Kitabı İncelemesi” dersinde, öğrencilerin, ders kitaplarını “hermeneutik” ve “içerik analizi” yöntemlerini kullanarak değerlendirdikleri; ders kitaplarına ilişkin raporları irdelenerek, öğretmen adaylarının ders kitaplarına ilişkin görüşleri belirlenmeye çalışılmaktadır.Araştırmada; ilköğretim 1. kademe ders kitaplarının; çocukların bilişsel düzeyine uygun olup olmadığı, ders kitaplarının çocukların duyuşsal düzeyine uygun olup olmadığı, ders kitaplarının biçimsel özelliklere uygun olup olmadığı sorularına yanıt aranmaktadır.Öğrencilere göre; incelenen ders kitapları biçimsel açıdan uygun görülmemekte, bilişsel ve duyuşsal düzeye uygunluk açısından da önemli eksiklikler taşımaktadır.
KEBAN BARAJINDAN SU KAÇAKLARI VE SUNDUĞU DOĞAL POTANSİYEL
KEBAN BARAJINDAN SU KAÇAKLARI VE SUNDUĞU DOĞAL POTANSİYEL
Yazar: Özdemir, M. Ali; Özgen, N.
Dergi: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 6 No. 1, 2004
Anahtar kelimeler: Ecology, Sustainability and Energy ; Ekoloji, Sürdürülebilirlik ve Enerji ; Keban Barajı,su,su kaçakları,enerji

Dünyanın ve Türkiye’nin sayılı büyük barajlarından biri olan Keban barajı, Doğu Anadolu’nun Yukarı Fırat havzasında, Elazığ’ın 40 km kuzeybatısında Fırat nehrinin dar ve derin boğazında, Permo-Karbonifer yaşlı kalk şistler ile mermerlerin kontağı üzerine inşa edilmiştir. Tektonik hareketlere bağlı olarak mermerleri parçalayan çatlaklar ve faylar karstlaşmayı hızlandırmış ve yönlendirmiştir. Paleokarst nedeniyle mermerler her yönde yeraltı suyu taşımaktadır. Bu durum etüt ve inşa aşamasında baraj rezervuarında suyun tutulup tutulamayacağı endişesini ortaya çıkarmıştır. Barajda 4 Kasım 1973 yılında su tutulmaya başlanmış, ancak 1974 ve 1975, özellikle yağışlı geçen 1976 yılında rezervuarda yer alan mermerlerin paleokarstik boşluklarında su kaçaklan ortaya çıkmış ve endişeler gerçeğe dönüşmüştür. Su kaçaklarını önlemek amacıyla yapılan masraflar barajın maliyetini neredeyse ikiye katlamıştır. Baraj gölünden kaçak sular, baraj ve gölüne ek olarak turizm, elektrik üretimi ve balıkçılık için, yeni bir potansiyel ortaya çıkarmıştır.Bu çalışmada, Fırat vadisinde karstik arazide yapılan Keban barajının su kaçakları ile ilgili durumu belirtilmiş, inşaatın sağladığı bilgi ve tecrübe birikimine değinilmiş, inşaat ve sonrası gelişmelerin olumlu ve olumsuz yönleri, turizm potansiyeli değerlendirilmiştir.

Dünyanın ve Türkiye’nin sayılı büyük barajlarından biri olan Keban barajı, Doğu Anadolu’nun Yukarı Fırat havzasında, Elazığ’ın 40 km kuzeybatısında Fırat nehrinin dar ve derin boğazında, Permo-Karbonifer yaşlı kalk şistler ile mermerlerin kontağı üzerine inşa edilmiştir. Tektonik hareketlere bağlı olarak mermerleri parçalayan çatlaklar ve faylar karstlaşmayı hızlandırmış ve yönlendirmiştir. Paleokarst nedeniyle mermerler her yönde yeraltı suyu taşımaktadır. Bu durum etüt ve inşa aşamasında baraj rezervuarında suyun tutulup tutulamayacağı endişesini ortaya çıkarmıştır. Barajda 4 Kasım 1973 yılında su tutulmaya başlanmış, ancak 1974 ve 1975, özellikle yağışlı geçen 1976 yılında rezervuarda yer alan mermerlerin paleokarstik boşluklarında su kaçaklan ortaya çıkmış ve endişeler gerçeğe dönüşmüştür. Su kaçaklarını önlemek amacıyla yapılan masraflar barajın maliyetini neredeyse ikiye katlamıştır. Baraj gölünden kaçak sular, baraj ve gölüne ek olarak turizm, elektrik üretimi ve balıkçılık için, yeni bir potansiyel ortaya çıkarmıştır.Bu çalışmada, Fırat vadisinde karstik arazide yapılan Keban barajının su kaçakları ile ilgili durumu belirtilmiş, inşaatın sağladığı bilgi ve tecrübe birikimine değinilmiş, inşaat ve sonrası gelişmelerin olumlu ve olumsuz yönleri, turizm potansiyeli değerlendirilmiştir.
SARUHANOĞULLARI’NIN DEMİRCİ KOLUNUN SİYASİ VE KÜLTÜREL FAALİYETLERİ HAKKINDA BİR TETKİK
SARUHANOĞULLARI’NIN DEMİRCİ KOLUNUN SİYASİ VE KÜLTÜREL FAALİYETLERİ HAKKINDA BİR TETKİK
Yazar: Eravcı, Mustafa
Dergi: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 6 No. 1, 2004
Anahtar kelimeler: History of Ottoman Economy ; Osmanlı İktisat Tarihi ; Saruhanoğulları,Demirci,Osmanlı

Saruhanoğullarının Demirci kolu, Osmanlı Sultanı Yıldırım Bayezid’in Manisa merkezli yönetimin topraklarını ilhak etmesiyle vasal beylik olarak ortaya çıktı. Fetret döneminin kaos ortamından faydalanan Yakub bey beyliğin siyasi statüsünü yükseltti ve kısa sürelide olsa bağımsız olarak yaşadı. Bu dönemde beyliğe ait yerleşim birimlerinde önemli imar ve kültürel faaliyetler yürütüldü. Başta Demirci kazası Anadolu şehirleri arasında önemli bir yere sahip oldu.

Saruhanoğullarının Demirci kolu, Osmanlı Sultanı Yıldırım Bayezid’in Manisa merkezli yönetimin topraklarını ilhak etmesiyle vasal beylik olarak ortaya çıktı. Fetret döneminin kaos ortamından faydalanan Yakub bey beyliğin siyasi statüsünü yükseltti ve kısa sürelide olsa bağımsız olarak yaşadı. Bu dönemde beyliğe ait yerleşim birimlerinde önemli imar ve kültürel faaliyetler yürütüldü. Başta Demirci kazası Anadolu şehirleri arasında önemli bir yere sahip oldu.
SON 5000 YILLIK DÖNEMDE MEYDANA GELEN SICAKLIK SALINIMLARI İLE GÜNEŞ LEKELERİ ARASINDAKİ İLİŞKİLER
SON 5000 YILLIK DÖNEMDE MEYDANA GELEN SICAKLIK SALINIMLARI İLE GÜNEŞ LEKELERİ ARASINDAKİ İLİŞKİLER
Yazar: Bozyurt, Okan; Özdemir, M. Ali
Dergi: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 6 No. 1, 2004
Anahtar kelimeler: Climate Change Impacts and Adaptation (Other) ; İklim Değişikliği Etkileri ve Uyarlama (Diğer) ; Güneş lekeleri,sıcaklık,iklim,buzul

Dünya ikliminde değişime neden olan faktörler arasında atmosfer- okyanus ilişkisi, volkanik aktiviteler, planeter faktörler, coğrafi konum belirtildiği halde, güneş aktiviteleri ve onun sonucu olan güneş lekelerindeki değişiklikler üzerinde yeterince durulmamıştır. Güneş aktivitelerinde meydana gelen değişiklikler ve bunların global iklim üzerindeki etkisi Değişken Yıldız Hipotezi ile açıklanmaya çalışılmış, ancak bu ilişki tam olarak açıklığa kavuşturulamamıştır. Ayrıca 20. yüzyılda, küresel ısınma ve nedenleri ile ilgili pek çok görüş ortaya atılmış olmasına rağmen güneş aktivitelerinin iklim değişmelerine etkisi üzerinde yeterince durulmamıştır.Bu çalışmada M.Ö. 3000 ile M.S. 2000 yılları arasında güneş lekeleri ile sıcaklık verileri arasındaki ilişkiler incelenmiş, sıcaklık değişimleri ve onun bir göstergesi olan buzul ilerleme ve gerilemeleri karşılaştırılmıştır. Güneş lekeleri sayısı M.Ö. 3000-1600, M.Ö. 100-M.S. 300, M.S. 900-1300 (Ortaçağ sıcak dönemi veya rönesans), M.S. 1850-2000 yılları arasındaki dönemlerde artmış bunun paralelinde sıcaklıklar da artmış, buna karşılık buzullar gerilemiş ve incelmiştir. Güneş lekeleri sayısı M.Ö. 1600-200, M.S. 300-800 ve 1350-1850 (Küçük Buzul Çağı) yılları arasındaki dönemlerde azalmış, sıcaklıklar düşmüş, buzullar kalınlaşmış ve ilerlemiştir.

Dünya ikliminde değişime neden olan faktörler arasında atmosfer- okyanus ilişkisi, volkanik aktiviteler, planeter faktörler, coğrafi konum belirtildiği halde, güneş aktiviteleri ve onun sonucu olan güneş lekelerindeki değişiklikler üzerinde yeterince durulmamıştır. Güneş aktivitelerinde meydana gelen değişiklikler ve bunların global iklim üzerindeki etkisi Değişken Yıldız Hipotezi ile açıklanmaya çalışılmış, ancak bu ilişki tam olarak açıklığa kavuşturulamamıştır. Ayrıca 20. yüzyılda, küresel ısınma ve nedenleri ile ilgili pek çok görüş ortaya atılmış olmasına rağmen güneş aktivitelerinin iklim değişmelerine etkisi üzerinde yeterince durulmamıştır.Bu çalışmada M.Ö. 3000 ile M.S. 2000 yılları arasında güneş lekeleri ile sıcaklık verileri arasındaki ilişkiler incelenmiş, sıcaklık değişimleri ve onun bir göstergesi olan buzul ilerleme ve gerilemeleri karşılaştırılmıştır. Güneş lekeleri sayısı M.Ö. 3000-1600, M.Ö. 100-M.S. 300, M.S. 900-1300 (Ortaçağ sıcak dönemi veya rönesans), M.S. 1850-2000 yılları arasındaki dönemlerde artmış bunun paralelinde sıcaklıklar da artmış, buna karşılık buzullar gerilemiş ve incelmiştir. Güneş lekeleri sayısı M.Ö. 1600-200, M.S. 300-800 ve 1350-1850 (Küçük Buzul Çağı) yılları arasındaki dönemlerde azalmış, sıcaklıklar düşmüş, buzullar kalınlaşmış ve ilerlemiştir.
TÜRK SİYASİ ELİTLERİ ARASINDA KADININ TEMSİLİ
TÜRK SİYASİ ELİTLERİ ARASINDA KADININ TEMSİLİ
Yazar: Arslan, D. Ali
Dergi: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 6 No. 1, 2004
Anahtar kelimeler: Intellectual History of Politics ; Siyasi Düşünce Tarihi ; Elit,Siyasi Elit,Türk Siyasi Elitleri,Elit Teorisi,Kadın.

Elitler toplumsal kaynakların sahibi/yöneticisi olmaları ve karar alma sürecini yönlendirici konumda bulunmaları nedeniyle, birey ve toplum hayatında önemli bir yere sahiptirler. Çalışmanın temel amacı, Türk toplumunun bugününü ve yarınlarını şekillendirmede baskın rol oynayan günümüz Türk siyasi elitleri arasında kadının yeri ve etkinliği ile; demografik açıdan toplumun yaklaşık yarısını oluşturan Türk kadınının, günümüz Türk toplumunun siyasi güç pastasından aldığı payı sosyolojik açıdan incelemektir. Çalışma 1991 yılından 2004’e kadar olan süreci kapsamaktadır. Bu nedenle çalışmanın kapsamı, son 4 parlamento ile sınırlandırılmıştır. Çalışmanın teorik temelini “elit teorisi” oluşturmaktadır. Metodolojik açıdan ise, konumsal (kurumsal) analiz tekniği kullanıldı. Bu bağlamda, 1991’den günümüze Türk Parlamentosu’nda görev yapmış bütün milletvekilleri, günümüz Türk siyasi elitleri olarak tanımlandı. Bu tanımlama doğrultusunda son 4 parlamento dönemi ve genel seçim sonuçları incelendi.Çalışmada ortaya konan bulgular, Türk siyasi hayatında erkeğin ezici bir egemenliğinin olduğunu göstermektedir. Üçüncü bin yılın başında, Türk kadınının siyasi elitler içinde temsil edilme oranı yüzde 5’i bulmamaktadır. Ayrıca, günümüz Türk toplumunda kadınların siyasi hayata katılımları konusunda sol partiler, sağ partilere oranla daha uygun ortam ve olanak yarattığı görülmüştür.

Elitler toplumsal kaynakların sahibi/yöneticisi olmaları ve karar alma sürecini yönlendirici konumda bulunmaları nedeniyle, birey ve toplum hayatında önemli bir yere sahiptirler. Çalışmanın temel amacı, Türk toplumunun bugününü ve yarınlarını şekillendirmede baskın rol oynayan günümüz Türk siyasi elitleri arasında kadının yeri ve etkinliği ile; demografik açıdan toplumun yaklaşık yarısını oluşturan Türk kadınının, günümüz Türk toplumunun siyasi güç pastasından aldığı payı sosyolojik açıdan incelemektir. Çalışma 1991 yılından 2004’e kadar olan süreci kapsamaktadır. Bu nedenle çalışmanın kapsamı, son 4 parlamento ile sınırlandırılmıştır. Çalışmanın teorik temelini “elit teorisi” oluşturmaktadır. Metodolojik açıdan ise, konumsal (kurumsal) analiz tekniği kullanıldı. Bu bağlamda, 1991’den günümüze Türk Parlamentosu’nda görev yapmış bütün milletvekilleri, günümüz Türk siyasi elitleri olarak tanımlandı. Bu tanımlama doğrultusunda son 4 parlamento dönemi ve genel seçim sonuçları incelendi.Çalışmada ortaya konan bulgular, Türk siyasi hayatında erkeğin ezici bir egemenliğinin olduğunu göstermektedir. Üçüncü bin yılın başında, Türk kadınının siyasi elitler içinde temsil edilme oranı yüzde 5’i bulmamaktadır. Ayrıca, günümüz Türk toplumunda kadınların siyasi hayata katılımları konusunda sol partiler, sağ partilere oranla daha uygun ortam ve olanak yarattığı görülmüştür.
TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE KİŞİ ADI OLARAK MEYVE ADLARI
TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE KİŞİ ADI OLARAK MEYVE ADLARI
Yazar: Boz, Erdoğan
Dergi: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 6 No. 1, 2004
Anahtar kelimeler: New Turkish Language (Turkish of Old Anatolia, Ottoman, Turkiye) ; Yeni Türk Dili (Eski Anadolu, Osmanlı, Türkiye Türkçesi) ; Adbilim,Türkiye Türkçesi,Kişi Adları,Meyve Adları

Bu araştırmada, ad verme geleneğimizde yer eden meyve adı olarak kişi adları üzerinde durulmuştur. Bunun için öncelikle Türk Dilinin en eski temel birkaç eserindeki meyve adları tespit edilmiş, ardından mevcut ad özlükleri taranmıştır. Elde edilen malzeme; kız, erkek adları ve köken alt başlıklarına göre tasnif edilerek meyve adarının anlamları verilmiş. Daha sonra da topluca bir değerlendirme yapılmıştır.

Bu araştırmada, ad verme geleneğimizde yer eden meyve adı olarak kişi adları üzerinde durulmuştur. Bunun için öncelikle Türk Dilinin en eski temel birkaç eserindeki meyve adları tespit edilmiş, ardından mevcut ad özlükleri taranmıştır. Elde edilen malzeme; kız, erkek adları ve köken alt başlıklarına göre tasnif edilerek meyve adarının anlamları verilmiş. Daha sonra da topluca bir değerlendirme yapılmıştır.
ISPARTA ŞEHRİ’NİN ÇEVRE SORUNLARI
ISPARTA ŞEHRİ’NİN ÇEVRE SORUNLARI
Yazar: Sargin, Sevil
Dergi: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 5 No. 2, 2003
Anahtar kelimeler: Information Security Management ; Bilgi Güvenliği Yönetimi ; Su,toprak,hava,çevre,ardülke,kirlenme,doğalortam,atıklar

İsparta’nın çevre sorunları, şehirde yaşayan insanlarla doğal çevreninetkileşiminden kaynaklanmaktadır. Doğal ortamı, yerküresini şekillendirenkayaçlar, sedimanlar, toprak, atmosfer, yerüstü ve yeraltı sularıoluşturmaktadır. Hayatın temelini oluşturan, söz konusu doğal ortam, insanyaşamının etkisi altındadır. Şehir yaşamı tıpkı bir makina gibi olup,girdilerini; doğal ortamdan sağlanan enerji, su, yiyecekler ve hammaddekaynakları, çıktılarını da; mal ve hizmet üretimi yanında her türlü katı, sıvı vegaz atıklar oluşturmaktadır. İsparta şehrinin girdilerini Eğirdir ve Gölcük’tentemin edilen sular, İsparta’nın ardülkesinden ve dışarıdan sağlananendüstriyel ve ticari hammaddeler, çevresinden ve dışarıdan taşınarakgetirilen yiyecekler, enerji kaynaklarını da kömür, petrol, gaz ve elektrikmeydana getirmektedir. Isparta’nın çıktılarını ise sanayi tesislerinde üretilenmamul maddeler ve hizmet üretimi yanında, ev, ticarethane ve fabrikalardankaynaklanan katı ve sıvı atık maddeler oluşturmaktadır. Şehir yaşamınınürettiği bu atıklar .atmosfer, yeraltı ve yerüstü sularını sürekli olarakkirletmektedir. Bu nedenle İsparta şehrinin alt yapısı sürekli modernizeedilmeli ve yenilenmelidir. Bunun yanında İsparta’nın doğal kaynaklarınınkirlenmesini önlemek için de bir takım tedbirler alınmalıdır.

İsparta’nın çevre sorunları, şehirde yaşayan insanlarla doğal çevreninetkileşiminden kaynaklanmaktadır. Doğal ortamı, yerküresini şekillendirenkayaçlar, sedimanlar, toprak, atmosfer, yerüstü ve yeraltı sularıoluşturmaktadır. Hayatın temelini oluşturan, söz konusu doğal ortam, insanyaşamının etkisi altındadır. Şehir yaşamı tıpkı bir makina gibi olup,girdilerini; doğal ortamdan sağlanan enerji, su, yiyecekler ve hammaddekaynakları, çıktılarını da; mal ve hizmet üretimi yanında her türlü katı, sıvı vegaz atıklar oluşturmaktadır. İsparta şehrinin girdilerini Eğirdir ve Gölcük’tentemin edilen sular, İsparta’nın ardülkesinden ve dışarıdan sağlananendüstriyel ve ticari hammaddeler, çevresinden ve dışarıdan taşınarakgetirilen yiyecekler, enerji kaynaklarını da kömür, petrol, gaz ve elektrikmeydana getirmektedir. Isparta’nın çıktılarını ise sanayi tesislerinde üretilenmamul maddeler ve hizmet üretimi yanında, ev, ticarethane ve fabrikalardankaynaklanan katı ve sıvı atık maddeler oluşturmaktadır. Şehir yaşamınınürettiği bu atıklar .atmosfer, yeraltı ve yerüstü sularını sürekli olarakkirletmektedir. Bu nedenle İsparta şehrinin alt yapısı sürekli modernizeedilmeli ve yenilenmelidir. Bunun yanında İsparta’nın doğal kaynaklarınınkirlenmesini önlemek için de bir takım tedbirler alınmalıdır.
KEBAN ÇAYI HAVZASINDA (ELAZIĞ) DOĞAL ORTAM ve İNSAN İLİŞKİLERİ
KEBAN ÇAYI HAVZASINDA (ELAZIĞ) DOĞAL ORTAM ve İNSAN İLİŞKİLERİ
Yazar: Özdemir, Mehmet Ali; Sunkar, Murat
Dergi: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 5 No. 2, 2003
Anahtar kelimeler: Information Security Management ; Bilgi Güvenliği Yönetimi ; Keban çayı,Elazığ,arazi kullanımı,doğal ortam

Keban çayı havzası Elazığ’ın kuzeybatısında, 170 km2 alan kaplamaktadır. Havza arızalı bir topografyaya sahiptir. Geçmişte Keban Simli Kurşun işletmesinde yörenin meşe ormanları kullanılmıştır. Ayrıca yöre halkı için yakacak temini ve aşırı otlatma sonucu ekolojik denge bozulmuş, yörenin asli vejetasyonu olan meşeler önemli ölçüde ortadan kaldırılmış, bitki örtüsü önemli ölçüde tahrip edilmiş, böylece çok geniş alanlar antropojen steplere dönüşmüştür. Havzada doğal step, kuru orman (önemli ölçüde ortadan kaldırılmış), ve yüksek dağ steplerinden oluşan ekosistemler belirlenmiştir.Geçmişte olduğu gibi günümüzde de Keban çayı havzasında asıl geçim kaynağı hayvancılıktır. Bitki örtüsünün tahribi ve eğimin çok fazla olması nedeniyle havza toprakları önemli ölçüde aşınmış, çoğu yerde ayrışma zonu ve anakaya açığa çıkmıştır. Şiddetli erozyon havzadaki toprak, su ve bitki örtüsü dengesini bozmuş, göç olayını ortaya çıkarmıştır. Yakacak temini ve aşırı otlatmanın sürmesi nedeniyle ekosistem kendisini olumlu yönde yenileyememektedir. Ekstansif hayvancılık ağaçlandırma faaliyetlerini olumsuz etkilemektedir. Sığ, kırmızımsı kahverengi topraklarla kaplı kalker yapılı platolar üzerinde makineli sürüm yapılmış, bu nedenle toprak yağışla yıkanarak derine taşınmış, geriye kalker anakaya kalmış, buralarda ağaçlandırma başarısız olmuştur.

Keban çayı havzası Elazığ’ın kuzeybatısında, 170 km2 alan kaplamaktadır. Havza arızalı bir topografyaya sahiptir. Geçmişte Keban Simli Kurşun işletmesinde yörenin meşe ormanları kullanılmıştır. Ayrıca yöre halkı için yakacak temini ve aşırı otlatma sonucu ekolojik denge bozulmuş, yörenin asli vejetasyonu olan meşeler önemli ölçüde ortadan kaldırılmış, bitki örtüsü önemli ölçüde tahrip edilmiş, böylece çok geniş alanlar antropojen steplere dönüşmüştür. Havzada doğal step, kuru orman (önemli ölçüde ortadan kaldırılmış), ve yüksek dağ steplerinden oluşan ekosistemler belirlenmiştir.Geçmişte olduğu gibi günümüzde de Keban çayı havzasında asıl geçim kaynağı hayvancılıktır. Bitki örtüsünün tahribi ve eğimin çok fazla olması nedeniyle havza toprakları önemli ölçüde aşınmış, çoğu yerde ayrışma zonu ve anakaya açığa çıkmıştır. Şiddetli erozyon havzadaki toprak, su ve bitki örtüsü dengesini bozmuş, göç olayını ortaya çıkarmıştır. Yakacak temini ve aşırı otlatmanın sürmesi nedeniyle ekosistem kendisini olumlu yönde yenileyememektedir. Ekstansif hayvancılık ağaçlandırma faaliyetlerini olumsuz etkilemektedir. Sığ, kırmızımsı kahverengi topraklarla kaplı kalker yapılı platolar üzerinde makineli sürüm yapılmış, bu nedenle toprak yağışla yıkanarak derine taşınmış, geriye kalker anakaya kalmış, buralarda ağaçlandırma başarısız olmuştur.