3621 Sayılı Kıyı Kanunu’nda Değişiklik Öngören Kanun Tasarısı Taslağının Yasallık, Kamu Yararı ve Sürdürülebilirlik İlkeleri Açısından İrdelenmesi
3621 Sayılı Kıyı Kanunu’nda Değişiklik Öngören Kanun Tasarısı Taslağının Yasallık, Kamu Yararı ve Sürdürülebilirlik İlkeleri Açısından İrdelenmesi
Yazar: Kurtaslan, Banu Öztürk; Bilsen, S. Güven
Dergi: Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, Vol. 38 No. 2, 2010
Anahtar kelimeler: Kıyı, Kıyı Kanunu, 2006 Kıyı Kanunu Tasarısı Taslağı

Tarih öncesi dönemlerden itibaren suya yakın olmaları nedeniyle kıyılar, insan yerleşmeleri için cazip olmuşlardır. Zamanla, kıyılardaki alan kullanımları, artan talebe paralel olarak çeşitlenmiştir. Kıyılara olan bu talep, kıt ve yenilenemeyen kaynaklar olarak kabul edilmelerinden dolayı onların “sürdürülebilir kullanımları”nın gerekliliğini gündeme getirmiştir. Bu özel sebepten dolayı, kamu yararı bağlamında, kıyı alanlarının yönetimi merkezi hükümetin sıkı kontrolündedir. Kıyısal alanlara ilişkin Türk yasal düzenlemelerine göre kıyı kelimesi, sadece denizleri değil; doğal ve yapay göller ve nehirler gibi her türlü su kütlesini çevreleyen kara parçalarını ifade etmektedir. Kıyılar üzerinde baskı oluşturan bazı unsurlar; hızlı kentleşme, insanların rekreasyonel eğilimlerindeki değişimler, turizm, ulaşım ve hatta endüstri altyapısı gereksinimlerdir. Kıyılarda alan kullanım kontrolü, bu tür istenmeyen ve beklenmeyen gelişimlere karşı kamu yararı açısından ele alındığında, kaçınılmaz olarak pek çok önlem dikkate alınacaktır. Türkiye’de ülkeyi çevreleyen deniz kıyılarının uzunluğu yaklaşık 8333 km.’dir. Bu miktara göl ve nehir kıyılarının uzunlukları da eklendiğinde ülkenin kıyılar açısından zenginliği daha iyi anlaşılacaktır. Ülkede kıyı alanlarının korunması ve geliştirilmesine ilişkin sorunlar ciddiyetle ele alınmalıdır. Genellikle problem, planların uygulanmasıyla ortaya çıkan elverişsiz alan kullanımları ile ilgilidir. Bu çalışmada konuya ilişkin makale ve fikir yazıları ile 2006 yılında Sayışta tarafından hazırlanmış ve kıyı kullanımının kullanılması ve denetimine ilişkin esasların belirlenmiş olduğu “Performans Denetimi Raporu” değerlendirilmiştir. Çalışmada Bayındırlık Bakanlığı’nın 2006 yılında hazırladığı ve güncel Kıyı Kanunu’na değişiklik getirmeyi öngören kanun tasarısı taslağı kıyıların korunması ve geliştirilmesi açısından irdelenmiştir. Bunun için öncelikle 3621 Sayılı güncel Kıyı Kanunu ile, bu kanunda değişiklik öngören kanun tasarısı taslağı ele alınmış, kanunda ve taslaktaki maddeler sırası ile izlenerek benzer ve farklı yönleri ortaya konulmuştur. Daha sonra içerik açısından farklılık gösteren maddeler yorumlanmıştır. Konunun daha anlaşılır olabilmesi için kıyı kavramı ve kıyı alanları ile ilişkili diğer konuların tümü dikkate alınacaktır.

Tarih öncesi dönemlerden itibaren suya yakın olmaları nedeniyle kıyılar, insan yerleşmeleri için cazip olmuşlardır. Zamanla, kıyılardaki alan kullanımları, artan talebe paralel olarak çeşitlenmiştir. Kıyılara olan bu talep, kıt ve yenilenemeyen kaynaklar olarak kabul edilmelerinden dolayı onların “sürdürülebilir kullanımları”nın gerekliliğini gündeme getirmiştir. Bu özel sebepten dolayı, kamu yararı bağlamında, kıyı alanlarının yönetimi merkezi hükümetin sıkı kontrolündedir. Kıyısal alanlara ilişkin Türk yasal düzenlemelerine göre kıyı kelimesi, sadece denizleri değil; doğal ve yapay göller ve nehirler gibi her türlü su kütlesini çevreleyen kara parçalarını ifade etmektedir. Kıyılar üzerinde baskı oluşturan bazı unsurlar; hızlı kentleşme, insanların rekreasyonel eğilimlerindeki değişimler, turizm, ulaşım ve hatta endüstri altyapısı gereksinimlerdir. Kıyılarda alan kullanım kontrolü, bu tür istenmeyen ve beklenmeyen gelişimlere karşı kamu yararı açısından ele alındığında, kaçınılmaz olarak pek çok önlem dikkate alınacaktır. Türkiye’de ülkeyi çevreleyen deniz kıyılarının uzunluğu yaklaşık 8333 km.’dir. Bu miktara göl ve nehir kıyılarının uzunlukları da eklendiğinde ülkenin kıyılar açısından zenginliği daha iyi anlaşılacaktır. Ülkede kıyı alanlarının korunması ve geliştirilmesine ilişkin sorunlar ciddiyetle ele alınmalıdır. Genellikle problem, planların uygulanmasıyla ortaya çıkan elverişsiz alan kullanımları ile ilgilidir. Bu çalışmada konuya ilişkin makale ve fikir yazıları ile 2006 yılında Sayışta tarafından hazırlanmış ve kıyı kullanımının kullanılması ve denetimine ilişkin esasların belirlenmiş olduğu “Performans Denetimi Raporu” değerlendirilmiştir. Çalışmada Bayındırlık Bakanlığı’nın 2006 yılında hazırladığı ve güncel Kıyı Kanunu’na değişiklik getirmeyi öngören kanun tasarısı taslağı kıyıların korunması ve geliştirilmesi açısından irdelenmiştir. Bunun için öncelikle 3621 Sayılı güncel Kıyı Kanunu ile, bu kanunda değişiklik öngören kanun tasarısı taslağı ele alınmış, kanunda ve taslaktaki maddeler sırası ile izlenerek benzer ve farklı yönleri ortaya konulmuştur. Daha sonra içerik açısından farklılık gösteren maddeler yorumlanmıştır. Konunun daha anlaşılır olabilmesi için kıyı kavramı ve kıyı alanları ile ilişkili diğer konuların tümü dikkate alınacaktır.