Eşkâle Dayalı Kimliklendirmeden Kriminal Kimliklendirmeye: Osmanlı İç Güvenliğinde Biyometrik Unsurlar
Biometric Elements in Ottoman Internal Security from Pattern Based Identification to Criminal Identification
Yazar: Akbabaöz, Okan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi No. 74, 2022
Anahtar kelimeler: Antropometri,Kriminoloji,Parmak İzi,Osmanlı Polisi,Fotoğraf ; Anthropometry,Criminology,Fingerprint,Ottoman Police,Photograph

Osmanlı Devleti’nde görülen Batılılaşma eğiliminin etkisiyle, özellikle Tanzimat sonrası güvenlik bürokrasisi ve hukuk sisteminde önemli yapısal ve işleyişsel değişimler yaşanmıştır. Polis teşkilatının Zabtiye Nezareti bünyesinde merkez ve taşrada askerden bağımsız hareket eden bir kurum haline gelmesi ve polisin bakanlık düzeyinde temsil hakkı Sultan II. Abdulhamid döneminde gerçekleşmiştir. Osmanlı polisinin müstakil bir yapıya kavuşması, kriminolojiye verilen önem açısından suç ve suçlular ile mücadelede mevcut uygulamaların gelişimine katkı sağlamıştır. Eşkâle dayalı kimliklendirmeden kriminal kimliklendirmeye geçen süreç ve adli tababet ile alakalı kriminal hususlar günümüz kolluk kuvvetlerine bağlı kriminal birimlerin ve Adli Tıp Kurumunun temellerini oluşturmuştur.Osmanlı Devleti, her alanda olduğu gibi güvenlik ve asayiş alanında da çağın gereklerini yerine getirmek için Avrupa’dan uzmanlar davet ederek kriminal kimlik tespitinde teşhis ve tasniflemeyi kolaylaştıran çalışmalar ile yeni yöntemlerin önünü açmıştır. Fotoğrafın eşkâle dayalı kimliklendirmede kullanımı, ardından Mesâha-i Ebdan yani antropometri tekniğinin uygulanması ve daktiloskopi (parmak izi) yöntemiyle kriminal kimliklendirmede önemli bir yol kateden Osmanlı güvenlik bürokrasisi, yeri geldiğinde adli tababete başvurarak tıp biliminden de faydalanmıştır.

With the effect of the Westernization trend in the Ottoman Empire, important structural and operational changes were experienced in the security bureaucracy and legal system especially after the Tanzimat..The police organization's becoming an institution that acts independently from the military in the center and in the provinces within the Ministry of National Police and the right of the police to represent at the ministerial level took place during the reign of Abdulhamid.Having an independent structure of the Ottoman police contributed to the development of current practices in the fight against crime and criminals in terms of the importance given to criminology. The process of passing from identity-based identification to criminal identification and criminal matters related to forensic medicine formed the basis of today's criminal units of law enforcement agencies and the Forensic Medicine Institute.The Ottoman Empire by inviting experts from Europe to fulfill the requirements of the era in the field of security and public order, as in every other field paved the way for new methods with studies that facilitate diagnosis and classification in criminal identification. The Ottoman security bureaucracy which made an important progress in criminal identification with the use of photograph in identification based on description, then the application of Mesâha-i Ebdan, that is, the application of anthropometry technique and the method of dactyloscopy (fingerprint), also benefited from medical science by resorting to forensic medicine when appropriate.