Türk İşaret Dilinde Çoklu Eylemlere İlişkin Bir Sınıflandırma Önerisi
The Appearance of Pluractionality in Turkish Sign Language: A Corpus-based examination and Classification
Yazar: Güçlütürk, Yasemin; Ergenç, İclâl
Dergi: Dilbilim Araştırmaları Dergisi, Vol. 33 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; pluractionality,TİD,time distribution,participant distribution,non manual signs ; çoklu eylem,tid,zaman dağılımı,kişi dağılımı,el dışı işaretler

Eylem çoğulluğu, yineleme belirteçlerinin kullanımıyla sözcüğe anlamsal boyutta çoğulluk ve dağılım gibi bilgilerin kodlanmasıyla meydana gelen bir dilbilgisel kategoridir. Bu belirteçlerin dağılım kodlamasının, kişi, sayı, yer ve zaman içerebildiği görülmektedir. Güncel çalışmalarda, çoklu eylem konusu üzerine bir eğilim bulunmasına rağmen kapsamlı bir eylem çoğulluğu sınıflandırması bulunmamaktadır. Bu çalışmada, TİD’de eylem çoğulluğu olgusuna dair yapısal ve işlevsel açıdan bulgulara dayalı ve derlem tabanlı bir eylem çoğulluğu sınıflandırması ortaya konmaya çalışılacaktır. Yapısal açıdan bakıldığında TİD’de, bağımsız, el dışı ve birleşimsel olarak farklı eylem çoğulluğu belirleyicileri bulunmaktadır. Bağımsız türler; /-TEK/, /-YAY/, /-DEĞ/ ve /-2EL/ eylem çoğulluğu belirleyicilerinden oluşmaktadır. El dışı türler ise /-YŞ/ ve /-BK/ eylem çoğulluğu belirleyicilerini içermektedir. Birden fazla belirleyici içeren birleşimsel türde ise, /-TEK + YAY/, /-TEK + 2EL/, /-YAY + 2EL/, /-TEK + BK/, /TEK + YŞ/, /-DEĞ + YŞ/, /-DEĞ + BK/, /-YAY + BK/ ve /-YAY + YŞ/ eylem çoğulluğu belirleyicileri bulunmaktadır. İşlevsel açıdan ele alındığında ise Kuhn ve Aristodemo (2017)’nin ortaya koyduğu anlamsal sınıflandırma temelinde incelendiğinde, TİD’de eylem çoğulluğu belirleyicileri, tek türün yanı sıra, (a) ve (b), (b) ve (c) ya da üç türün hepsinin kodlanmasını sağlayabilmektedir. Diğer işaret dilleriyle karşılaştırıldığında, TİD’de el dışı biçimbirimlerin de eylem çoğulluğu belirleyicisi olarak ele ait biçimbirimler kadar etkili olduğu görülmektedir.

Pluractionality is a grammatical category that is formed by encoding information such as plurality and distribution in the semantic dimension with the use of reduplication markers. The pluractionality markers encode person, number, place and time distributions in the semantic dimension of the word. Although there is a trend towards pluractionality in current studies, there is no extensive classification on pluractionality. In this study, a classification on TİD pluractionality is presented by portraying structural and functional findings obtained from the corpus-based examination on pluractionality in TİD. Observing the structure of pluractionality in TİD there are many independent, non-manual and combinatory pluractional markers, in TİD. The independent type consists of /-REP/, /-ARC/, /-PC/ and /-2HND/ pluractional markers. The non-manual type includes /-PC/ and /-BS/ pluractional markers. As for the combinatory type which consists of at least two markers, it consists of /-REP + ARC/, /-REP + 2HND/, /-ARC + 2HND/, /-REP + BS/, /-REP + PC/, /-ALT + PC/, /-ALT + BS/, /-ARC + BS/ and /-ARC + PC/ pluractional markers. On a functional level, the semantic behaviours were examined in terms of the semantic classification put forward by Kuhn and Aristodemo (2017), TİD pluractional markers enable all three types, the marker can enable the readings (a) and (b), (b and (c), or all three readings. Compared with pluractional structures in other sign languages, non-manual pluractional markers in TİD are as effective as manual pluractional markers.