Covid-19 Pandemisi Sürecinde Destekleyici Gıda Takviyesi Talebini Etkileyen Faktörlerin Analizi
A Study on the Determination of the Factors That Affect Nutritional Supplement Demand During the Covid-19 Pandemic
Yazar: Demirel, Onur
Dergi: İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Vol. 10 No. 4, 2021
Anahtar kelimeler: Economics ; Ekonomi ; Destekleyici Gıda Takviyeleri Talebi,Logit Modeli,Pandemi,Covid-19,Türkiye ; Demand for Nutritional Supplements,Logit Model,Pandemics,Covid-19,Turkey

Tarihsel süreçte dünya sıhhi, ekonomik ve sosyal olarak yıkıcı etkilere sahip çiçek, kara veba, kolera, İspanyol gribi, tifüs, Asya gribi, HIV/AIDS, SARS-CoV-1, MERS-CoV ve ebola gibi pandemilere maruz kalmış; 2020 ve 2021 yıllarında ise SARS-CoV-2 (korona) virüsü olarak bilinen Covid-19 pandemisini yaşamaktadır. Covid-19’un önlenmesi ve tedavi edilmesi ile ilgili olarak henüz iyileştiricilik özelliği kanıtlanmış bir antiviral tedavinin bulunamamış olması, semptomatik destekleyici müdahaleyi tek tedavi türü kılmakta; bu da potansiyel bağışıklık arttırıcı, antioksidan ve antimikrobiyal özellikleri olan vitamin ve minerallerin kullanımını en önemli önlem haline getirmektedir. Dolayısıyla Covid-19 pandemisi sürecinde, sporcu besin destekleri, yağ yakma ürünleri, diyet (beslenme) takviyeleri ve fonksiyonel gıdalardan oluşan destekleyici gıda takviyelerinin (DGT) kullanımı oldukça önemlidir. Bu bağlamda çalışmada Ocak 2021 dönemi içerisinde Süleyman Demirel ve Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitelerinde görev yapmakta olan 242 akademisyen ile online anket yapılmış, veri eksikliği nedeni ile geçerli olan 159 anket modele dahil edilmiş ve akademisyenlerin DGT talebini etkileyen faktörler araştırılmıştır. Çalışmada kullanılan Logit modeli sonucunda, gelir düzeyi, karantina sürecine dahiliyet ve ‘düzenli beslenme alışkanlığı olanların DGT kullanmasına gerek yoktur’ yönündeki düşüncenin DGT kullanımını pozitif yönde; eğitim düzeyi, düzenli spor alışkanlığı ve Covid-19’lu biri veya birileri ile temaslı duruma düşmenin ise negatif yönde etkilediği tespit edilmiştir. Politika önerisi olarak özellikle şehirlerde yaşayan bireylerin günlük yaşamlarına sporu, düzenli ve dengeli beslenmeyi ve sağlık bilincini dahil etmeleri amacıyla konuyla ilgili iki bakanlık (Sağlık Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı) tarafından kampanyaların düzenlenmesi ve televizyon izleme oranının yüksek olması dolayısıyla kamu spotlarının yayınlanması önerilmiştir. Bu sayede özellikle DGT ürünlerinin ilaç gibi algılanması sorunu, kullanılacak ürün ve dozaj sorunu, ilaçlarla etkileşimi kaynaklı sorunlar, bitkisel karışımların barındırdığı riskler, denetimi yapılmamış ürünlerin taşıdığı riskler ve uzman görüşü alınmadan kullanım sorunu gibi konularda bireylerin bilgi düzeylerinde olumlu gelişmeler sağlanabilecektir.

Previously the world has experienced some pandemics such as variola, black plague, cholera, Spanish flu, typhus, Asian influenza, HIV/AIDS, SARS-CoV-1, MERS-CoV and ebola that have had destructive medical, economic and social effects. As of 2020 and 2021 the world is experiencing the SARS-CoV-2 (corona) virus that is known as the Covid-19 pandemic. The inability to find an anti-viral therapy that has a proven recuperative property for the prevention and entreating of Covid-19 makes symptomatic supportive intervention the only treatment and this, in turn, makes the use of vitamins and minerals that potentially have immunogenic, antioxidant and antimicrobial properties very important. Therefore, during the Covid-19 pandemic, the use of nutritional supplements (NS) that compose of sports nutrition supplements, fat burner supplements, dietary supplements and functional foods is quite important. In this context, the factors that determine the use of NS are determined through an online questionnaire applied to 242 academicians working in Süleyman Demirel University and Isparta University of Applied Sciences. Due to the missing data the number of questionnaires are decreased to 159 As the result of the Logit model applied in the study it is determined that income level, the involvement in quarantine process and the thought that ‘those who have proper diet don’t necessitate to use NS’ affect the use of NS positively, while education level, making sports regularly and contact with someone/s with Covid-19 affect negatively. As policy recommendations it is proposed that sports, balanced and healthy eating habits/consciousness should be included in the daily lives of individuals, especially for those living in the cities through campaigns of the related two Ministries (the Ministry of Health and the Ministry of Agriculture and Forestry) and as the rate of watching television is high public service announcements should be broadcasted. Hence, the problems of perceiving NSs as drugs, the product selection and dosage problems, drug interaction related problems, risks of herbal blends, the risks caused by uncontrolled products and the use of products without a professional advice would be resolved.