EMEVÎLER DÖNEMİNDEKİ TARİH ÇALIŞMALARINA GENEL BİR BAKIŞ ve DÖNEMİN SİYASÎ OLAYLARININ TARİH ÇALIŞMALARINA ETKİSİYLE İLGİLİ BAZI TESPİTLER
OVERVİEW OF THE STUDİES OF HİSTORY IN UMAYYAD PERİOD AND SOME DETERMINATIONS ABOUT THE EFFECT OF POLITICAL EVENTS OF THE PERIOD ON HISTORICAL STUDIES
Yazar: Yüksel, Mücahit
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 19 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: History of Islam,Umayyads,History,Politics,İdeology ; İslâm Tarihi,Emevîler,Tarih,Siyaset,İdeoloji

Tarih,toplumların geçmişle bağlantısını kuran, geçmişten ders çıkarmasına yardımcıolan ve geleceğe dönük adımlar atmasında yolunu aydınlatan bir bilim dalıdır.İslâm toplumunda bu alandaki çalışmalar her ne kadar hadislerintoplanması kapsamında daha önceden başlamışsa da Emevîler dönemi, müstakilanlamda tarih çalışmalarının ilk örneklerinin ortaya çıktığı süreç olmuştur. Toplumlarıyönetme sanatı olan siyaset ile tarih ilmi arasındaki ilişki inkâr edilemez.Geçmişten bu yana siyasetçiler, tarihçilerle devamlı iletişim kurmayıtercih etmişlerdir. Bu ilişki, taraflarındurumuna göre bazen olumlu bazen de olumsuz bir seyir izlemiştir. Zirakimi siyasetçiler tarihe ve tarihçiye, bilgi alma ve danışma amacıylayaklaşırken, kimi siyasetçiler ise tarihi ve tarihçiyi, toplumu yönlendirmevasıtası olarak kullanmıştır. Bu durum, İslâm dünyasında da benzer birgörüntü ortaya koymuştur. Emevîler dönemi, İslâm tarihinde önemli bir dönümnoktasıdır. Zira bu dönem, İslâm toplumunda sosyal, siyasal ve ekonomikalanlarda köklü değişimlerin yaşandığı ve ardından da derin ayrılıklarınkendisini gösterdiği bir zaman dilimi olmuştur. Emevî halifelerinin, muhalifseslere karşı gösterdiği hoşgörüsüz tavır ve Müslüman toplumun değer verdiğibazı önemli şahısları öldürmüş olmaları, Müslümanlar nazarında bu döneminolumsuz bir imaj kazanmasına sebep olmuştur. Bu olumsuz imaj sebebiyle dedönemle ilgili bazı konular objektif bir şekilde ele alınamamıştır. Dikkâtlibir incelemeden sonra Emevîler döneminin, sadece fetihler ve muhalifhareketlerle mücadelenin yaşandığı bir zaman dilimi olmadığı görülecektir. Ziraİslâm toplumunda ilmî alanda yaşanan birçok gelişmenin temeli de bu dönemdeatılmıştır. Ancak kaynaklar incelendiği zaman, tarihçilerin siyasî olaylardafiilen yer almasının örneklerinin çok az olduğu görülecektir. Bununla birlikteonlar, tarihle ilgili eserlerinde, tartışmalı siyasî olaylara bol miktardadeğinmişlerdir. Bu makalede, Emeviler dönemindeki tarih çalışmaları ve tarihalanında çalışan kişilerin, siyasetle ilişkileri ele alınacaktır. Böylece,dönemin siyasî olayları ile tarih çalışmaları arasındaki ilişkiye mercektutulacak ve bu süreçte tarihçilerin, siyasî olaylara bakışları ve bu bakışaçısının olumlu ve olumsuz etkileri incelenecektir. Bu çalışmalar, Abbâsilerdöneminde zirveye ulaşmıştır. Dolayısıyla Abbasîler döneminde medeniyetalanında yaşanan gelişmelerde Emevîlerin rolü inkâr edilemez. Bu çalışma,sadece Emeviler dönemiyle sınırlı kalacak ve bu dönemdeki tarih ve siyasetanlayışı arasındaki ilişkiyi ele alacaktır. Zira bu konu, günümüzdefaydalandığımız birçok İslâm tarihi kaynağının doğru bir şekildedeğerlendirilmesinde bize yeni bir bakış açısı kazandıracak ve tarihbilgilerinde ideolojinin etkisini ortaya koyacaktır. Nitekim toplumlar,geçmişten aldıkları dersler ile geleceğe dönük sağlam adımlar atabilirler. Busebeple tarihin, olumsuz etkilerden temizlenerek objektif bir şekildeincelenmesi gerekmektedir.

Historyis a branch of science that connects societies with the past, helps them learnfrom the past, and enlightens the way for the future. Although the studies inthis field in Islamic society have already begun within the scope of thecollection of hadiths, the Umayyad period was the process in which the firstexamples of historical studies emerged. The relationship between politics, theart of governing societies, and the science of history cannot be denied. Sincethe past, politicians have preferred to establish continuous communication withhistorians. This relationship was sometimes positive or negative depending onthe situation of the parties. Because some politicians have approached historyand historian for information and counseling, while some politicians have usedhistory and historian as a means of guiding society. This situation showed asimilar appearance in the Islamic world. The Umayyad period was an importantturning point in the history of Islam. This period has been a period in whichIslamic society has undergone radical changes in social, political and economicfields, followed by deep divisions. The intolerance of the Umayyad caliphsagainst the opposing voices and the fact that they killed some important peoplewhom the Muslim community valued, led to a negative image of this period forMuslims. Because of this negative image, some issues related to the periodcould not be addressed objectively. After careful consideration, it will beseen that the Umayyad period was not a period of time in which only theconquests and opposition movements took place. The foundation of manydevelopments in the scientific field in Islamic society was laid in thisperiod. However, when the sources are examined, it will be seen that there arevery few examples of the fact that historians are actually involved inpolitical events. However, in their works on history, they have mentionedabundantly the controversial political events. In this article, historicalstudies in the Umayyad period and the relations of the people working in historywith politics will be discussed. Thus, the relationship between the politicalevents of the period and the studies of history will be examined and in thisprocess, historians will be faced with political events and the positive andnegative effects of this perspective will be examined. These studies reachedthe peak during the Abbasid period. Therefore, the role of Umayyads in thedevelopments in the field of civilization during the Abbasid period cannot bedenied. This study will be limited to the Umayyad period and will deal with therelationship between history and politics in this period. Because this issuewill give us a new perspective in the correct evaluation of the many sources ofIslamic history that we have benefited today and will reveal the effect ofideology in historical knowledge. As a matter of fact, societies can take solidsteps towards the future with lessons learned from the past. For this reason,history should be cleaned objectively and examined objectively.