Endor Cadısı İkonografisi
Witch of Endor Scene Iconography
Yazar: Demir, Baykar
Dergi: Sanat Tarihi Yıllığı No. 28, 2018
Anahtar kelimeler: The Witch of Endor,necromancy,sorcery,iconography ; Endor Cadısı,nekromansi,büyü,cadı,ikonografi

Avrupa’da cadılık kavramının önemli ölçüde kadın cinsiyetini işaret eder halegelmesi ve engizisyon mahkemelerinin sapkın addettiği mezheplerden cadılıkdavalarına yönelmesiyle tarihte yeni bir sayfa açılmıştır. Açılan bu sayfada, genişyelpazeye sahip halk inançlarından ve bazı dini kaynaklardan beslenen yeni bircadılık ve demonoloji (kötü ruh ve cinleri ele alan bir teoloji alanı) literatürü geliştirilmiştir. Bu literatür Augustinus gibi erken dönem Kilise Babalarından cadıdavaları sona erene kadar ortaya çıkmış birçok dinbilimcinin fikirleri ile inşa edilmiştir. Bu noktada Endor Cadısı konusu Kutsal Kitap’ta değinilen tek cadı figürüolması sebebiyle kritik bir rol üstlenir. Onun kimliğini cadı olarak tarif etmek herne kadar tartışmalı olsa da Endorlu kadının Peygamber Samuel’in ruhunu çağırarak döneminin kralı Saul’a gelecekten bilgi aktarılmasını sağlaması nekromansiuygulaması olarak kabul edilmiştir. Böylece, Endor Cadısı Kutsal Kitap kaynaklıbir karakter olması nedeniyle demonoloji literatüründe cadılığın varlığını ispat edenanahtar kelimelerden biri haline gelerek sanat yapıtlarında da kendine yer bulur.Çalışmamız, Endor Cadısı konusundaki dinbilimsel veriler ışığında konu hakkında ortaya çıkartılmış en erken minyatür örneklerinden 19. yüzyıla kadar üretilmişsanat yapıtlarının ikonografik çözümlemelerini ele almıştır. Diğer tarafta, sanattarihinde büyücülük konusunu ele alan başka eserler ile Endor Cadısı temasınıayıran gösterim kalıpları saptanmıştır. Bu doğrultuda Avrupa tarihinin kırılmanoktalarından biri olan cadı avı furyası (1430-1780) öncesinde genellikle Endorlu falcı olarak anılan figürün sanat eserlerinde Endor Cadısına nasıl dönüştüğü tarihselgelişmeler ışığında çözümlenmiştir.

Considering how witchcraft conception mostly pointed female sexuality inEurope and how the inquisition courts verged to witchcraft trials from the hereticgroups, it can be said that history witnessed a ground-breaking turn in terms ofwitchery. As a result, nourished by the wide range of community beliefs and numerous religious sources, a new literature of witchery and demonology has beendeveloped. The construction of such literature ranges from early church fatherslike Augustinus to the various views of theologists until the end of the witchcrafttrials. In this respect, being the only witch figure in the Holy Bible (Book), theWitch of Endor takes a critical role in the studies of witchery. Even though it iscontroversial to define her identity as a witch, the way woman of Endor called thespirit of prophet Samuel and informed the King Saul about future is accepted as anecromantic practice. Hence, for being originated from the Holy Bible, the Witchof Endor has become a demonstrative keyword in defining the identity of witchin Demonology and finds its representation in artworks as well.Thus, in the light of the theological research on the Witch of Endor, this studyexamines the iconographical analysis of the artworks about the Witch of Endor,beginning from the earliest miniature examples to the 19th century. On the other hand,this study also draws attention to the forms that separate the artworks foregrounding wizardry from the theme of Witch of Endor. Therefore, how a figure known asthe fortune-teller from Endor long before the witchcraft rush (1430-1780), one ofthe turning points of the European history, is transformed to the Witch of Endorin the art works is examined in the light of historical developments.