Sağlık çalışanlarının besin desteği kullanma durumları ve ilişkili etmenler
Use of dietary supplements and related factors in healthcare workers
Yazar: Bellikci Koyu, Ezgi; Çalık, Gamze; Kaner Tohtak, Gülşah; Günsel Yıldırım, Gökçe
Dergi: Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, Vol. 34 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Clinical Sciences ; Klinik Tıp Bilimleri ; dietary supplement,herbal product,vitamin,mineral,nutraceuticals,health professionals ; besin desteği,bitkisel ürün,vitamin,mineral,nutrasötik,sağlık profesyonelleri

GİRİŞ ve AMAÇ: Bu araştırmanın amacı, sağlık çalışanlarının vitamin-mineral ve bitkisel ürün kullanım sıklığının belirlenmesi ve kullanım ile ilişkili faktörlerin incelenmesidir.YÖNTEM ve GEREÇLER: Tanımlayıcı tipteki bu araştırma, İzmir ilinde çalışan 1017 sağlık çalışanı ile yürütülmüştür. Bireylerin sosyo-demografik özellikleri, sağlık durumları, yaşam tarzı alışkanlıkları ve besin desteği kullanımları sorgulanarak anket formuna kaydedilmiştir.BULGULAR: Bireylerin yaş ortalaması 37,72±10,28 yıl olup, katılımcıların %81,4’ü (n=828) kadın, %18,6’sı (n=189) erkektir. Bireylerin %12,6’sının bitkisel ürün, %24,9’unun ise vitamin-mineral kullandığı belirlenmiştir. Bitkisel ürün kullanımı ile diyet yapma (p<0.001), yeterli ve dengeli beslenme (p=0,026), düzenli fiziksel aktivite yapma (p=0,027) ve meslek (p<0,001) arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Vitamin-mineral kullanımı ile yaş (p=0,019), medeni durum (p=0,034), kronik hastalık varlığı (p<0,001), düzenli ilaç kullanımı (p<0,001) ve meslek (p<0,001) arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. Bitki karışımlarının (%13,3) ve multivitamin-minerallerin (%28,5) katılımcılar tarafından en sık tercih edilen destekler olduğu belirlenmiştir. Bitkisel ürünlerin en sık bağışıklık sistemini güçlendirmek (%39,8), vitamin-mineral desteklerinin ise en sık yetersizlik nedeniyle (%64,4) kullanıldığı tespit edilmiştir. Bitkisel ürün kullanan bireylerin çoğunun (%61,9) herhangi bir tavsiye almadan ürün kullanımına başladığı, vitamin mineral kullananların ise yarıdan fazlasının (%56,0) doktor önerisi ile ürün kullanımına başladığı saptanmıştır.TARTIŞMA ve SONUÇ: Sağlık profesyonelleri arasında vitamin-mineral kullanımının bitkisel ürünlere göre daha yaygın olduğu ve bu besin desteklerinin (bitkisel ürün ve vitamin-mineral) kullanımının farklı sosyo-demografik özellikler ve yaşam tarzı alışkanlıkları ile ilişkili olduğu bulunmuştur.

INTRODUCTION: The aim of this study was to determine the prevalence and associated factors of vitamin-mineral and herbal products use on health workers.METHODS: This descriptive study was conducted on 1017 healthcare workers working in İzmir. Sociodemographic features, health status, lifestyle habits and dietary supplement use of participants were recorded with a questionnaire form.RESULTS: 81.4% (n= 828) of participants were woman, 18.6% (n=189) were man, and the mean age was 37.72±10.28 years. It was determined that 12.6% of individuals used herbal products, while 24.9% used vitamin-mineral. A significant relationship has been determined between herbal product use and dieting (p<0.001), adequate and balanced nutrition (p=0.026), regular physical activity (p=0.027) and occupation (p<0.001). There was a significant relationship between vitamin-mineral use and age (p=0.019), marital status (p= 0.034), presence of chronic disease (p<0.001), regular drug use (p<0.001), and occupation (p<0.001). Herbal mixtures (13.3%) and multivitamin-minerals (28.5%) were the most commonly preferred supplements by participants. It was found that herbal products (39.8%) were most commonly used to strengthen the immune system while vitamin-mineral supplements (64.4%) were most often used due to deficiency. While majority of herbal product user (61.9%) started using the product without any advice; more than half of vitamin-mineral user (56.0%) started using the product with the advice of a doctor.DISCUSSION AND CONCLUSION: It has been determined that the use of vitamin-mineral among healthcare professionals is more common than herbal products. Besides, the use of these dietary supplements (herbal products and vitamin-mineral) is associated with different socio-demographic characteristics and lifestyle habits.