hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
İbnü’l-Melâhimî’ye Göre Dinî-İtikadî Bilgiyi Elde Etmede Nazarın Önceliği
أولوية النظر في اكتساب المعرفة الدينية عند ابن الملاحمي
Yazar: Korkmazgöz, Rıza; Sancar, Faruk
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 23 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: Religion, Society and Culture Studies ; Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları ; علم الكلام,ابن الملاحمي,معرفة الله,النظر,الظن,الماهية ; Kelâm,İbnü’l-Melâhimî,mârifetullah,nazar,zan,mâhiyet ; Kalām,Ibn al-Malāhimī,marifatullah,thought,inference,essence

Bu makale Mu‘tezilî kelamcı İbnü’l-Melâhimî’ye göre Allah’ı bilme konusunda akıl yürütmenin önemini ve önceliğini tartışmaktadır. Mârifetullahın ilk vâcip olduğu hususunda ittifak eden kelamcılar, bu bilginin nasıl elde edileceği noktasında ihtilaf etmişlerdir. Bu hususta kaynaklarda nazar, sem‘ (nakil/haber), zorunluluk, taklît, masum imam, ilham, riyâzet ve müşâhede gibi farklı yol ve yöntemlerden söz edilmektedir. İbnü’l-Melâhimî hakikatin aşkın karakterini reddetmez lakin insanı aşan hakikate düşünsel bir etkinlikle ulaşılabileceğine kesin olarak inanır. Bu itibarla fizik varlığın duyusal, metafizik varlığın ise aklî delille bilineceğini ifade eder. Varlığın bu iki yolla ulaşılan gerçekliğinin ötesinde bilinemeyen birtakım hakikatlerinin olamayacağını, aksi takdirde zorunlu ve kazanılmış bilgilere hiçbir zaman güvenilemeyeceğini iddia eder. Bu itibarla ona göre mârifetullah yolunda nazar ilk vaciptir. Diğer bilgi yolları ya geçersizdir ya da tek başına yetersizdir.

يناقش هذا المقال أهمية وأولوية التفكير في معرفة الله عند عالم الدين المعتزلة ابن الملاحمي. اختلف المتكلملون ، الذين اتفقوا على أن معرفة الله هو أول واجيب ، على كيفية الحصول على هذه المعرفة.  في هذا الصدد ، ذكرت  طرق وأساليب مختلفة في المصادر مثل النظر والسمع ، والضرورة ، والتقليد ، والإمام المعصوم، والإلهام ، والرياضة والمشاهدة. ابن الملاحمي لا ينكر صفة التعالي للحقيقة  ولكن يؤمن إيمانا راسخا بأن الحقيقة التي تتجاوز الإنسان يمكن الوصول إليها من خلال النشاط الفكري. في هذا الصدد ، ينص على أن الوجود المادي سيُعرف بالأدلة الحسية وأن الوجود الميتافيزيقي سيعرف بالأدلة العقلية. يدعي أنه لا يمكن أن تكون هناك حقائق غير معروفة للوجود تتجاوز الواقع الذي تم التوصل إليه من خلال هاتين الطريقتين ، وإلا فلن يمكن الوثوق بالمعرفة الضرورية والمكتسبة. في هذا الصدد ، حسب ابن الملاحمي ، فإن النظر هي أول الواجبات في طريق معرفة الله. وسائل المعرفة الأخرى إما غير صالحة أو غير كافية في حد ذاتها.
Osmanlı Irak’ına Dâir II. Abdülhamid Dönemi Lâyihalarında Şiîlik
OSMANLI IRAK’INA DÂİR II. ABDÜLHAMİD DÖNEMİ LÂYİHALARINDA ŞİÎLİK
Yazar: Kartaloğlu, Habib
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 23 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: Religion, Society and Culture Studies ; Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları ; İslam Mezhepleri Tarihi,Şiîlik,Irak,II. Abdülhamid,Lâyiha ; The History of Islamic Sect,Shi‘ism,Iraq,Abd al-Ḥamīd II,Lāyiha (Report) ; İslam Mezhepleri Tarihi,Şiîlik,Irak,II. Abdülhamid,Lâyiha

II. Abdülhamid döneminde mezhep-siyaset ilişkileri bağlamında değerlendirilebilecek bazı lâyihalar hazırlanmıştır. Bu lâyihaların bir kısmı Irak bölgesinde yayılmakta olan Şiîlik hakkındadır. Irak coğrafyasında erken dönemlerden itibaren Şiî varlığı söz konusu olsa da on dokuzuncu yüzyıla kadar belirgin bir Şiî nüfus yoğunluğundan bahsetmek mümkün değildir. Ancak bu tarihlerden sonra bölge nüfusunun çoğunluğunu oluşturacak şekilde Şiî nüfus artışı olmuştur. Bu bağlamda 1880’li yıllardan itibaren II. Abdülhamid’e arz edilen raporlarda bölgede Şiîliğin sürekli arttığına dikkat çekilmektedir. Buradan hareketle çalışmanın konusunu, Irak’ta yayılmakta olan Şiîliğe dair II. Abdülhamid döneminde hazırlanan lâyihalar oluşturmaktadır. Lâyihalarda, Irak’ta Şiîliğin yayılmasının sebepleri arasında Sünnî eğitimin yetersizliği ve atebât-ı âliyede bulunan müctehidlerin faaliyetleri öne çıkarılmaktadır. Diğer taraftan alınması gereken tedbirler bağlamında da eğitimin olmazsa olmaz olduğu, problemin çözümünün askerî tedbirlerle olamayacağı ve tayin edilecek ulemâya yeterli miktarda maaş tahsis edilmesi gerektiği açıkça belirtilmektedir.

II. Abdülhamid döneminde mezhep-siyaset ilişkileri bağlamında değerlendirilebilecek bazı lâyihalar hazırlanmıştır. Bu lâyihaların bir kısmı Irak bölgesinde yayılmakta olan Şiîlik hakkındadır. Irak coğrafyasında erken dönemlerden itibaren Şiî varlığı söz konusu olsa da on dokuzuncu yüzyıla kadar belirgin bir Şiî nüfus yoğunluğundan bahsetmek mümkün değildir. Ancak bu tarihlerden sonra bölge nüfusunun çoğunluğunu oluşturacak şekilde Şiî nüfus artışı olmuştur. Bu bağlamda 1880’li yıllardan itibaren II. Abdülhamid’e arz edilen raporlarda bölgede Şiîliğin sürekli arttığına dikkat çekilmektedir. Buradan hareketle çalışmanın konusunu, Irak’ta yayılmakta olan Şiîliğe dair II. Abdülhamid döneminde hazırlanan lâyihalar oluşturmaktadır. Lâyihalarda, Irak’ta Şiîliğin yayılmasının sebepleri arasında Sünnî eğitimin yetersizliği ve atebât-ı âliyede bulunan müctehidlerin faaliyetleri öne çıkarılmaktadır. Diğer taraftan alınması gereken tedbirler bağlamında da eğitimin olmazsa olmaz olduğu, problemin çözümünün askerî tedbirlerle olamayacağı ve tayin edilecek ulemâya yeterli miktarda maaş tahsis edilmesi gerektiği açıkça belirtilmektedir.
Menon Paradoksu Ekseninde Râzî’nin Teşkîkî Yöntemi
إسهام منهج الرازي التشكيكية في قوة التراث ووجوب اعتبار هذا المنهج في آرائه المتعارضة
Yazar: Baysal, Erkan
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 23 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; العلم,المحقّق,المشكّك,التناقضات,الحلول ; Knowledge,mohaqikik,musakkik,Contradictions,Solutions ; Bilgi,Muhakkik,Müşakkik,Çelişkiler,Çözümler

İslam düşünce geleneğinin en etkili isimlerinden biri Fahreddin er-Râzî’dir (ö. 606/1210). O, tahkik yöntemiyle birçok meseleyi aklî bir çözüme kavuşturduğu gibi teşkîk yöntemiyle de birçok konuyu farklı açılardan problematize etmiştir. Bu nedenle kendisine İmâmü’l-muhakkikîn ve İmâmü’l-müşekkikîn denilmiştir. Bu konuların başında ise onun bilgi ve yöntemle ilgili ortaya attığı soru(n)lar gelmektedir. Onlardan biri de Menon paradoksu ve onunla ilgili çözüm önerileridir. Bu paradoks özünde var olan bilgilerin tekrar elde edilmesinin gereksizliğine, olmayan bilgilerin ise talep edilmesinin imkânsızlığına dayalıdır. Râzî, bu konuda farklı ifadeler kullanmaktadır. Ondan sonra gelen düşünürleri en fazla düşünmeye sevk eden Râzî’nin bu farklı ifadeleri gelmektedir. Başta bu konu olmak üzere Râzî’nin teşkîk yöntemini bir eksiklik olarak görenlerin aksine bu yöntem geleneğe çok ciddi katkılar yapmıştır. Aynı zamanda Menon paradoksu ile ilgili ifadeleri onun hem muhakkik hem de müşekkik kimlikleri ile irtibatlıdır.

إنّ فخر الدين الرازي من أشدّ العلماء تأثيرا في تاريخ الثقافة الإسلامية، حيث إنّه قد حلّ كثيرا من المشاكل بمنهج التحقيق، كما إنّه أشكل كثيرا منها بمنهج التشكيك، ولذلك لقب من جانب بإمام المحققين ومن جانب آخر بإمام المشكّكين. وفي مقدّمة هذه المسائل التي أشكلها الأسئلة والمشاكل التي تتعلّق بالعلم والمنهج، ومنها مشكلة مينون والحلول التي تتعلّق بها، وبحسب هذه المشكلة إنّ المطلوب إن لم يكن مشعورا به استحال طلبه، لأن ما لا شعور به لاتصير النفس طالبة له، وإن كان مشعورا به استحال طلبه لأنه تحصيل الحاصل. ويستعمل الرازي عبارات مختلفة حول هذا الموضوع بحيث تسبّبت هذه العبارا ت المختلفة لإبراز المتفكّرين آراء وحلولا حولها. وعلى العكس من الذين يرون منهج التشكيك نقصا أنه قد أسهم كثيرا في التراث، وعباراته حول مشكلة مينون تتعلّق بهويته كمحقّق كما تتعلّق بهويته كمشكّك.
İlimler Tasnifinde Hadis İlminin Yeri
مكانة علم الحديث في تصنيف العلوم
Yazar: Doğan, Halil İbrahim
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 23 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: Religion, Society and Culture Studies ; Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları ; الحديث,التصنيف,الرواية/الدراية,المؤلفات,الشرح ; Hadis,Tasnif,Rivâyet/Dirâyet,Literatür,Şerh ; Hadīth,Classification,Riwāyah/Dirāyah,Literature,Commentary

Hicrî ilk asırlardan günümüze kadar farklı açılardan pek çok ilimler tasnifi yapılmıştır. Çalışmanın konusu, ilimler tasnifinde hadis ilminin yeridir. Araştırmanın amacı, tasniflerde hadis ilminin konumunu ortaya çıkarmaktır. Önemi ise hadis açısından bazı âlimlerin yaptıkları tasnifler hakkında çalışmalar olsa da genel olarak bu ilmin tasniflerdeki yerini ele alan herhangi bir araştırmanın olmamasıdır. Makalede nitel araştırma yöntemlerinden dokümantasyon metodu kullanılarak ilimler tasnifinin olduğu eserler tespit edilerek incelenmiştir. Araştırmanın sonucunda birkaçı hariç başta İslâm filozoflarının yaptıkları olmak üzere ilimler tasnifinin hepsinde hadisin bulunmadığı belirlenmiştir. Hadisin olduğu ilimler tasnifinde onun şer‘î/dinî/naklî ilimler kısmında yer aldığı ve tasniflerin bir kısmında hadisle ilgili bazı konularda bilgiler olduğu tespit edilmiştir. Bunları hadisin rivâyet ve dirâyet şeklinde ikiye ayrılması, hadis ilimleri, literatür, bazı hadislerin şerh edilmesi ve birkaç usûl meselesine temas edilmesi şeklinde sıralamak mümkündür.

منذ القرون الأولى للهجرة وحتى يومنا هذا، تم تصنيف العديد من العلوم من زوايا مختلفة. موضوع الدراسة هو مكان الحديث في تصنيف العلوم. يهدف البحث إلى الكشف عن موقع الحديث في التصنيفات مقارنة بالعلوم الأخرى. أهميته عدم وجود دراسة تتناول مكانة علم الحديث بشكل عام في التصنيفات. في الدراسة، باستخدام طريقة التوثيق، وهي إحدى طرق البحث النوعي، الأعمال التي يتم فيها مسح وفحص تصنيف العلوم. وقد تبين نتيجة البحث عدم وجود أحاديث في جميع تصنيفات العلوم، خاصة تلك التي قام بها فلاسفة الإسلام، باستثناء القليل منها. وقد تبين أن بعض التصنيفات التي يتضمنها الحديث في باب العلوم الشرعية / الدينية / المنقولة تحتوي على معلومات عن بعض الأمور. من الممكن تصنيفها كتقسيم الحديث إلى قسمين مثل الرواية والدراية، وعلوم الحديث، والمؤلفات، وشرح بعض الأحاديث النبوية، والتطرق إلى بعض المسائل الأصولية.
Ahlâk Eğitiminde Kullanılan “Hülâsa-i Mekârim-i Ahlâk” taki Soru Cevap Tekniğinin Analizi
تحليل سؤال تقنية الإجابة في حلسا-مكارم- أحلك المستخدمة في تعليم الأخلاقيات
Yazar: Çeliktaş, Hasan Sabri
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 23 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; din eğitimi,ahlak eğitimi,soru cevap tekniği ; Din Eğitimi,Ahlak Eğitimi,Mekârim-i Ahlak,Soru Cevap Tekniği,Bilişsel ve Duyuşsal Alan ; Religious Education,Moral Education,Mekarim-i Ahlak,Question and Answer Techniques,Cognitive and Affective Domain

Günümüzde olduğu gibi geçmişte de eğitim öğretim sürecinin hemen her aşamasında kullanılan soru cevap tekniğinin önemi yadsınamaz bir gerçektir. Osmanlı mektep sisteminde kullanılan ders kitaplarından iyi bir şekilde faydalanmak için çoğu ders kitabı soru cevap şeklinde yazılmıştır. Bu tür kitaplar aynı zamanda bir ders materyali olarak da kullanılmıştır. Bunlardan bir tanesi de bu çalışmanın konusunu oluşturan Hülâsa-i Mekârim-i Ahlâk isimli kitaptır. Eseri önemli kılan husus, soru cevap tekniğini kullanarak yazılmasının yanında nazarî ahlâkı merkeze almasıdır. Zira mektep sisteminin müfredatındaki ahlâk dersine ait diğer kitaplar ağırlıklı olarak vazife anlayışını merkeze alan bir yaklaşımla yazılmıştır. Çalışmamızın amacı; ahlâk eğitiminde kullanılan Hülâsa-i Mekârim-i Ahlâk isimli eserdeki soru cevap tekniğinin analizini yapmaktır. Çalışmada cevabını aradığımız husus eserde kullanılan soru cevap tekniğinde nasıl bir yolun izlendiğini ve soruların niteliğinin ne olduğunu tespit etmektir. Bu bağlamda ortaya konulan problemin çözümünde nitel araştırma desenine uygun bir şekilde nitel veri toplama yöntemlerinden doküman incelemesine, verilerin çözümlenmesinde içerik analizine başvurulmuştur. Bu kapsamda öncelikle çalışmanın konusunu oluşturan eserdeki sorular sınıflandırılmıştır. Daha sonra eserde kullanılan soru cevap tekniğinin öğretim yöntem ve teknikleri ile mantık ilmi açısından analizi yapılmıştır. Sonuçta, kitaptaki soruların bilişsel ve duyuşsal alana hitap ettiği görülmüştür. Mantık ilminde varlığın anlaşılmasına ilişkin yöneltilen temel sorulardan en çok “nedir?” soru edatının kullanıldığı tespit edilmiştir.

تحليل سؤال تقنية الإجابة في حلسا-مكارم- أحلك المستخدمة في تعليم الأخلاقيات
Modern Dönem İspat Vasıtası Olarak Kamera Kayıtları ve Şerʻî Açıdan Değerlendirilmesi
تسجيلات الكميرا من وسائل إثباتات العصر الحديث وتقييمها من وجهة نظر الشريعة
Yazar: Şahin, Ünal
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 23 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: Religion, Society and Culture Studies ; Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları ; طرق الإثبات,تسجيلات الكاميرا,الشك,البكم,الشهادة ; Islamic Law,Ways of Proof,Camera Records,Mute,Testimony ; İslam Hukuku,İspat Yolları,Kamera Kayıtları,Dilsiz,Şahitlik

Modern dönemde teknolojik gelişmeler onlarca alanı etkilediği gibi hukukî zeminde de birçok yenilik meydana getirmiştir. Kamera kayıtları da modern dönemde hayatımızda yer alan ve hukuk açısından ispat değeri taşıyan bir veri olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada birçok kurum ve kuruluş tarafından kullanılan kamera kayıtlarının şerʻî ahkâm açısından bağlayıcılığı ve delil özelliği ele alınarak tartışılmıştır. Ayrıca konunun klasik kaynaklarla irtibatı sağlanmış, kamera kayıtlarının İslâm hukuku açısından delil değerine ve hukukî zeminine işaret edilmiştir. Öte yandan klasik dönem şahitlik anlayışı ile kamera kayıtlarının karşılaştırılmasına gidilmiştir. Çalışmada kamera kayıtları “dilsiz şahitler” olarak kabul edilmiş, bu durum doktrindeki “dilsizin işareti”ine benzetilmiş ve iki olgu arasındaki aynı ve farklı yönler ele alınmıştır. Kamera kayıtlarının dilsizin işaretine kıyas edilmesi ve bunun usul açısından imkânı kritize edilmiş, aralarında klasik kıyas formülasyonunun oluşturulmasına gayret gösterilmiştir. Bunlarla birlikte kamera kayıtlarının İslâm ceza hukukundaki had, kısas ve ta‘zîr cezalarındaki fonksiyonu tartışılmıştır. Çalışmada Hanefî kaynakları esas alınmış, yer yer diğer mezhep âlimlerinin de görüşlerine atıfta bulunulmuştur.

في العصر الحديث، أثرت التطورات التكنولوجية على العديد من المجالات، فضلاً عن العديد من الابتكارات في المجال القانوني. تظهر تسجيلات الكاميرا أيضًا على أنها بيانات تحدث في حياتنا في العصر الحديث ولها قيمة إثبات من حيث القانون. في هذه الدراسة، تمت مناقشة مدى الارتباط والقيمة الإثباتية لتسجيلات الكاميرا المستخدمة من قبل العديد من المؤسسات والمنظمات من حيث الشريعة الإسلامية. بالإضافة إلى ذلك، تم البحث في هذا الموضوع بمصادر قديمة، وتمت الإشارة إلى قيمة الدليل والأساس القانوني لتسجيلات الكاميرا من حيث الشريعة الإسلامية. من ناحية أخرى، تم إجراء مقارنة بين تسجيلات الكاميرا وفهم الشهادة في الفترة الكلاسيكية. في الدراسة، تم قبول تسجيلات الكاميرا كـ "شاهد أخرس"، وتم تشبيه هذا الوضع بـ "إشارة الأخرس" في المذهب ونوقشت الجوانب نفسها والمختلفة بين الحالتين. تم انتقاد مقارنة تسجيلات الكاميرا بعلامة كتم الصوت وإمكانية ذلك من حيث الأسلوب، وبُذلت جهود لإنشاء صيغة مقارنة كلاسيكية بينهما. من ناحية أخرى، تمت مناقشة وظيفة تسجيلات الكاميرا في عقوبات الحد والقصاص والتعزير في القانون الجنائي الإسلامي. أمافي الدراسة، فقد تم أخذ المصادر الحنفية كأساس، كما تمت الإشارة إلى آراء علماء الطوائف الأخرى من وقت لآخر.
Bir Muamma ve Lugaz Çözümleme Denemesi: Nezim Berati’nin Türkçe Divanı’ndaki Muammalar ve Lugazlar Özelinde
مقال تحليل  المعما واللغز: خصوصًا المعميات والألغاز في ديوان التركي نظيم بيراتي
Yazar: Elmacı Çetin, Betül
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 23 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: Political and Civilization History of Islam ; İslam Tarihi ve Medeniyeti ; الأدب الإسلامي التركي,المعما,اللغز,نظيم بيراتي,نيزم فراكوله ; Turkish-Islamic Literature,Mu‘ammā,Luġaz,Nezim Berati,Nezim Frakulla ; Türk-İslam Edebiyatı,Muamma,Lugaz,Nezim Berati,Nezim Frakulla

Muamma bilmeceli bir şiir türüdür, daha ziyade manzum olmakla beraber mensur muammalar da vardır. Muammada genellikle başlıkta veya der-kenarda ipucu niteliğinde bir isim verilir ve çoğunlukla tek beyitle yazılan muammadan hareketle o isme nasıl ulaşıldığının bulunması beklenir. Lugaz bilmeceli anlatımın olduğu bir diğer türdür; bir varlığın özellikleri anlatılarak gizlenmiş kelime bulunmaya çalışılır. Türkçe Divanı içinde bu her iki türde de şiir inşa eden bir şair vardır ki Türkçe ve Farsça Divanı'nın yanı sıra günümüze ulaşan Arnavutça ilk divan sahibi Nezim Berati’dir. Hayatının büyük bir kısmını Berat’ta geçiren şair; 1760 yılında, İstanbul’da, bilmediğimiz bir sebepten mahpusken vefat etmiştir. Nezim Berati, tarihte ve Arap harfli Arnavut edebiyatında önemli bir yere sahiptir. Türkçe Divanı incelendiğinde şairin dört muamması ve altı lugazı olduğu görülür. Bu şiirlerin transkripsiyonlu metni, nesre çevirisi ve çözümleri verilerek bu çalışmayla bahsi geçen şiirlerin gün yüzüne çıkarılması amaçlanmıştır.

في المعما ، عادة ما يتم إعطاء اسم يشبه الدليل في العنوان أو في الهامش ، ومن المتوقع معرفة كيفية الوصول إلى هذا الاستنتاج من المعما ، والذي يتم كتابته في الغالب في مقطع واحد. اللغز هو نوع يتم فيه محاولة العثور على الكلمة المخفية من خلال وصف خصائص الكيان. نظيم بيراتي ، الذي قضى معظم حياته في بيرات ، توفي في اسطنبول عام 1760 ، بينما كان مسجونًا لسبب غير معروف. اسم والده مختار. وهناك قصيدة تاريخية عن وفاة والدته التي توفيت عام 1148 (م 1735/1736) هجري. يتمتع نظام بيراتي بمكانة مهمة في التاريخ والأدب الألباني بالحروف العربية. هناك أربعة ألغاز وستة ألغاز في ديوان الشاعر التركي. ويهدف إلى تسليط الضوء على القصائد المذكورة من خلال هذه الدراسة من خلال إعطاء النص الكامل المترجم وترجمة النثر وحلول هذه القصائد.
Kültürel Irkçılık Bağlamında İslamofobi ve Antisemitizm İlişkisi
.
Yazar: Ar, Merve
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 23 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: Religion, Society and Culture Studies ; Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları ; Dinler Tarihi,Irkçılık,Kültürel Irkçılık,Zenofobi,İslamofobi,Antisemitizm ; History of Religions,Race,Racism,Cultural Racism,Xenophobia,Islamophobia,Antisemitism ; Dinler Tarihi,Irkçılık,Kültürel Irkçılık,Zenofobi,İslamofobi,Antisemitizm.

Irkçılık, nefret, soykırım, yabancı düşmanlığı gibi tüm ayrımcılık biçimlerini içine alan tarihsel aşamalar “ötekileştirme” ile başlar. Tarih boyunca “öteki” üzerinden yükselme ve kimlik inşası oluşturma çabasında olan Batı medeniyeti Avrupa’nın özünü oluşturan değerler üzerinden, kendinden olmayan kültürlere “öteki” muamelesi yapmaktadır. Bu açıdan Batı medeniyetinin çok kültürlülüğü ve kendinden olmayanları ötekileştiren monolitik yapısı genelde yabancı düşmanlığına, özelde ise İslamofobiye sebep olmaktadır. İslamofobi kavramı tarihî, teolojik ve siyasi temelleri asla göz ardı edilmemekle birlikte özellikle ırkçılık ve kültürel ırkçılık bağlamında da yeniden değerlendirilmesi gereken bir kavram olarak karşımızda durmaktadır. Bu çalışmamızda Müslümanların hem ötekileştirilmesi hem de şiddet ve terörle bağdaştırılmasının gerekçelerinden biri olarak gördüğümüz ırk ve ırkçılık anlayışı ve bu anlayışın en somut ürünü olan zenofobik tutum ve İslamofobinin ırkçılığın yeni bir kolu olan kültürel ırkçılık bağlamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği meselesi tartışılmıştır. Bununla birlikte bu öteki anlayışında zaman zaman Müslümanlar ile Yahudiler arasında kurulmaya çalışan bir ilişki söz konusu olduğu için son zamanlarda “İslamofobi yeni antisemitizm” midir sorusu gündeme getirilmektedir. Biz de çalışmamızın ilerleyen kısımlarında İslamofobi ve antisemitizm kavramlarının aynı düzlemde değerlendirilip değerlendirilemeyeceği meselesini müzakere ettik ve bu benzerliğin pratikte stratejik bir karşılığı olabilir mi sorusuna cevap aradık.

The process that prioritizes all forms of discrimination such as racism, hatred, genocide and xenophobia begins with “othering”. Western civilization, which has been trying to strengthen and build identity through the "other" throughout history, treats cultures that are not itself as the "other" through the values that make up the essence of Europe. In this sense, the multiculturalism of Western civilization and its monotypic structure that excludes those who are not from it causes xenophobia in general and Islamophobia in particular. In this understanding of the other, there is a relationship that tries to be established between Muslims and Jews from time to time. From this point of view, in our study, we will focus on the question of whether we can explain Islamophobia with the concept of racism or cultural racism by first discussing the basic concepts of racism. In addition, we will also discuss whether the concepts of Islamophobia and antisemitism can be evaluated on the same level, especially in the context of racism.
Oryantalist Literatürde İslâmî Rivayetlerin ‘Kurgusallığı’ Meselesi
ORYANTALİST LİTERATÜRDE İSLÂMÎ RİVAYETLERİN ‘KURGUSALLIĞI’ MESELESİ
Yazar: Yüksel Çamur, Fatma
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 23 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: Religion, Society and Culture Studies ; Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları ; Hadis,siyer,tarih yazımı,metin tenkidi,edebî tenkit,kurgusallık,Stefan Leder,Sebastian Günther ; hadis,siyer,tarih,kurgu ; Ḥadīth,sīrah,historiography,textual criticism,literary criticism,fictionality,Stefan Leder,Sebastian Günther

İslâm kültüründe isnad sistemi ile rivayet, söz ve yazı vasıtasıyla bilginin nesilden nesle aktarılma ortamıdır. Öncelikleri ve sıhhat kriterleri farklı olsa da hadis, siyer ve tarih rivayetleri geçmişten haber verme yönüyle ortaktır. Aktarım süreçlerinde rivayetin yeniden tahkiye edilmesi sebebiyle olay anlatımlarında edebî üslup, detaylı ve abartılı tasvirler veya tarihî vakıayla uyumsuzluk görülebilir. Bu durumu yansıtan örnekler, oryantalist literatürde İslâmî rivayetleri edebî kurgu gibi ele alan bir dizi çalışmaya konu olmuştur. Rivayetlerde ‘muhtevanın gerçek dışılığının üsluptan anlaşılabileceği’ne dair araştırmalar teması 20. yüzyılın başlarında tarihsel eleştiri yöntemleri çerçevesinde yürütülürken, 60’lı yıllarda motif-tema kavramları, 90’lardan itibaren ise kurgu kavramı çerçevesinde ele alınmıştır. Bu makalede, bu temanın oryantalist literatürde isnad zinciri benzeri bir devamlılıkla nasıl geliştiği incelenmiştir. İslâmî rivayetleri kurgu/sallık çerçevesinde ele almanın gerek kavramın muhtevası gerekse hadis, siyer ve tarih literatürünün mahiyeti açısından uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

İslam kültüründe rivayet, isnad sistemi ve söz ve yazı vasıtasıyla bilginin nesilden nesle aktarılma ortamıdır. Öncelikleri ve sıhhat kriterleri farklı olsa da hadis, siyer ve tarih rivayetleri geçmişten haber verme yönüyle ortaktır. Aktarım süreçlerinde rivayetin yeniden tahkiye edilmesi sebebiyle olay anlatımlarında edebî üslup, detaylı ve abartılı tasvirler veya tarihî vakıayla uyumsuzluk görülebilir. Bu durumu yansıtan örnekler, oryantalist literatürde İslâmî rivayetleri edebî eser gibi ele alan bir dizi çalışmaya konu olmuştur. Rivayetlerde ‘muhtevanın gerçek dışılığının üsluptan anlaşılabileceği’ teması 20. yüzyılın başlarında tarihsel eleştiri yöntemleri çerçevesinde işlenirken, 60’lı yıllarda motif-tema kavramları, 90’lardan itibaren ise kurgu kavramı çerçevesinde ele alınmıştır. Bu makalede, bu temanın oryantalist literatürde isnad zinciri benzeri bir devamlılıkla nasıl geliştiği ve kurgu kavramının edebiyat teorileri açısından İslâmî rivayetler için ne derece uygun olduğu incelenecektir.