hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
TÜRK HAVACILARININ MİLLÎ MÜCADELEYE  KATILMA GİRİŞİMİ: MALTEPE FİRARI  (7 HAZİRAN 1920)
TÜRK HAVACILARININ MİLLÎ MÜCADELEYE  KATILMA GİRİŞİMİ: MALTEPE FİRARI  (7 HAZİRAN 1920)
Yazar: Kurt, Emin
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 15 No. 60, 2019
Anahtar kelimeler: Millî Mücadele,KurtuluşSavaşı,Tayyare,Uçak

1903’de ilk başarılıuçuşun gerçekleşmesinden sonra havacılık,dünya ordularıiçinde hızla kendisine yer bulmuştur. Askeri kıymetini ise ilk kez Trablusgarp Savaşısırasında göstermiştir. Bu savaşöncesinde kuruluşçalışmalarına başlanan Türk havacılığıda ilk kez Balkan Savaşlarısırasında harekât görevi üstlenmiştir. Birinci Dünya Savaşıile birlikte, Türk havacılığıbüyük bir gelişme içine girmiştir. Büyük Millet Meclisi’nin açılışından sonra bir grup Türk havacısı, İstanbul Maltepe’de konuşlu Tayyare İstasyonu’ndan uçaklarıyla birlikte firar ederek Millî Mücadele’ye katılma isteklerini ortaya koymuşlardır. Ancak, bu havacıların uçaklarıyla birlikte Milli Mücadeleye katılma girişimleri, başarılıolamamıştır. 7 Haziran 1920 günü sabaha karşıdört uçak ile gerçekleştirilen firar girişiminde ancak bir uçak havalanmayıbaşarabilmiş, diğer üç uçak ise kalkışta hasara uğramıştır. Havalanmayıbaşarabilen uçak ise  İzmit’e inişte telgraf tellerine takılarak kullanılamaz hale gelmiştir. Bu makalede Mondros Mütarekesi sonrasıTürk havacılığının durumu ile İstanbul’da bulunan bir grup havacının Milli Mücadele’ye katılma girişimleri ve bu girişimin başarısızlığa uğrama nedenleri ele alınacaktır.

1903’de ilk başarılıuçuşun gerçekleşmesinden sonra havacılık,dünya ordularıiçinde hızla kendisine yer bulmuştur. Askeri kıymetini ise ilk kez Trablusgarp Savaşısırasında göstermiştir. Bu savaşöncesinde kuruluşçalışmalarına başlanan Türk havacılığıda ilk kez Balkan Savaşlarısırasında harekât görevi üstlenmiştir. Birinci Dünya Savaşıile birlikte, Türk havacılığıbüyük bir gelişme içine girmiştir. Büyük Millet Meclisi’nin açılışından sonra bir grup Türk havacısı, İstanbul Maltepe’de konuşlu Tayyare İstasyonu’ndan uçaklarıyla birlikte firar ederek Millî Mücadele’ye katılma isteklerini ortaya koymuşlardır. Ancak, bu havacıların uçaklarıyla birlikte Milli Mücadeleye katılma girişimleri, başarılıolamamıştır. 7 Haziran 1920 günü sabaha karşıdört uçak ile gerçekleştirilen firar girişiminde ancak bir uçak havalanmayıbaşarabilmiş, diğer üç uçak ise kalkışta hasara uğramıştır. Havalanmayıbaşarabilen uçak ise  İzmit’e inişte telgraf tellerine takılarak kullanılamaz hale gelmiştir. Bu makalede Mondros Mütarekesi sonrasıTürk havacılığının durumu ile İstanbul’da bulunan bir grup havacının Milli Mücadele’ye katılma girişimleri ve bu girişimin başarısızlığa uğrama nedenleri ele alınacaktır.
BİRİNCİ BEŞ YILLIK SANAYİ PLANI EKSENİNDE  ATATÜRK DÖNEMİ TÜRK-SOVYET EKONOMİK  VE TİCARİ İLİŞKİLERİ
BİRİNCİ BEŞ YILLIK SANAYİ PLANI EKSENİNDE  ATATÜRK DÖNEMİ TÜRK-SOVYET EKONOMİK  VE TİCARİ İLİŞKİLERİ
Yazar: Özder, Ferruh
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 15 No. 60, 2019
Anahtar kelimeler: Türkiye,Sovyet Rusya,devletçilik,sanayileşme,plan,ticaret,Kayseri

Temelde anti emperyalist mücadele ekseninde başlayan Türk-Sovyet ilişkileri, Sovyetlerin Kurtuluş Savaşı sürecinde Türkiye’ye silah ve mali yardımda bulunmalarını sağlamıştır. Siyasi planda olumlu çizgide seyreden iki ülke ilişkilerine paralel olarak zaman zaman bazı sorunlar yaşansa bile özellikle 1927 tarihli Ticaret ve Denizcilik Anlaşması sonrasında ekonomik ve ticari ilişkiler de hukuksal olarak düzenlenmiştir. Türkiye, 1929 Dünya Ekonomik Buhranının olumsuz yansımaları üzerine devletçi ekonomi politikasını benimsemiş ve bu süreçte Sovyetlerin başarı kazanmış olan planlı ekonomik modeli esin kaynağı olmuştur. Türkiye’de devletçilik esas olarak sanayileşme politikası ile uygulama alanı bulmuşve Sovyet mali ve teknik desteğiyle hayata geçirilen Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı(BBYSP) bu alanda önemli işlev görmüştür. BBYSP ekseninde Türkiye ve Sovyetler Birliği arasında verimli bir işbirliği ortaya konulmuşve bu süreç genel olarak ikili ilişkilere pozitif katkı sağlamıştır. Plan kapsamında Kayseri ve Nazilli’de inşa edilen büyük hacimli tekstil fabrikaları ise Sovyet desteğinin en görünür olduğu yatırımlardır. Genel olarak ifade edilirse, 1930’larda Sovyetlerin temelde Türkiye’yi kendi ekseninde tutma niyetiyle hareket ettiğini ancak BBYSP eksenindeki ekonomik ilişkilerin esas kazananın Türkiye olduğunu ileri sürmek mümkündür.

Temelde anti emperyalist mücadele ekseninde başlayan Türk-Sovyet ilişkileri, Sovyetlerin Kurtuluş Savaşı sürecinde Türkiye’ye silah ve mali yardımda bulunmalarını sağlamıştır. Siyasi planda olumlu çizgide seyreden iki ülke ilişkilerine paralel olarak zaman zaman bazı sorunlar yaşansa bile özellikle 1927 tarihli Ticaret ve Denizcilik Anlaşması sonrasında ekonomik ve ticari ilişkiler de hukuksal olarak düzenlenmiştir. Türkiye, 1929 Dünya Ekonomik Buhranının olumsuz yansımaları üzerine devletçi ekonomi politikasını benimsemiş ve bu süreçte Sovyetlerin başarı kazanmış olan planlı ekonomik modeli esin kaynağı olmuştur. Türkiye’de devletçilik esas olarak sanayileşme politikası ile uygulama alanı bulmuşve Sovyet mali ve teknik desteğiyle hayata geçirilen Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı(BBYSP) bu alanda önemli işlev görmüştür. BBYSP ekseninde Türkiye ve Sovyetler Birliği arasında verimli bir işbirliği ortaya konulmuşve bu süreç genel olarak ikili ilişkilere pozitif katkı sağlamıştır. Plan kapsamında Kayseri ve Nazilli’de inşa edilen büyük hacimli tekstil fabrikaları ise Sovyet desteğinin en görünür olduğu yatırımlardır. Genel olarak ifade edilirse, 1930’larda Sovyetlerin temelde Türkiye’yi kendi ekseninde tutma niyetiyle hareket ettiğini ancak BBYSP eksenindeki ekonomik ilişkilerin esas kazananın Türkiye olduğunu ileri sürmek mümkündür.
TÜRK-YUNAN İLİŞKİLERİ ÇERÇEVESİNDE  KIBRIS SORUNUNDA YENİ BİR AŞAMA  (1954-1960)
TÜRK-YUNAN İLİŞKİLERİ ÇERÇEVESİNDE  KIBRIS SORUNUNDA YENİ BİR AŞAMA  (1954-1960)
Yazar: Sevinç, Derya
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 15 No. 60, 2019
Anahtar kelimeler: Kıbrıs Sorunu,Türkiye,Yunanistan

Amerika, soğuk savaşdöneminde, Batıbloğunun savunmasıiçin önemli olduğuna inandığı Türkiye ve Yunanistan’a yaptığı Truman ve Marshall yardımları sayesinde bu iki ülkede sağ partilerin iktidarda olmasını desteklemiştir. Bu şekilde, Türkiye ve Yunanistan, çevrili oldukları Sovyet uydu Devletlerinin revizyonist istekleri karşısında güçlü bir devlet olan Amerika’nın desteğini sağlamışlardır. Nitekim 1950-1960 döneminde, Yunanistan’da Aleksandros Papagos’un sağ merkezli Elinikos Sinagermos (Yunan Dirilişi) Partisi ile Konstantinos Karamanlis’in Etniki Rizospastiki Enosis (Radikal Ulusal Birlik) Partisi, Türkiye’de ise Adnan Menderes’in sağcı Demokrat Partisi iktidarda kalmıştır. Türkiye ve Yunanistan arasında 1953 yılında imzalanan Balkan Paktıve 1954 yılında imzalanan Bled Antlaşması, 1955 yılında ortaya çıkan 6-7 Eylül olaylarının gölgesindeki dostluk anlaşmaları olarak kalmıştır. Bu çalışmada, Kıbrıs Sorununun yeniden gündeme gelişi, Türkiye ile Yunanistan'daki iktidar partilerinin Kıbrıs sorununu nasıl ele aldıkları ve Londra ile Zürich Antlaşmalarına giden süreç incelenmeye çalışılmıştır.

Amerika, soğuk savaşdöneminde, Batıbloğunun savunmasıiçin önemli olduğuna inandığı Türkiye ve Yunanistan’a yaptığı Truman ve Marshall yardımları sayesinde bu iki ülkede sağ partilerin iktidarda olmasını desteklemiştir. Bu şekilde, Türkiye ve Yunanistan, çevrili oldukları Sovyet uydu Devletlerinin revizyonist istekleri karşısında güçlü bir devlet olan Amerika’nın desteğini sağlamışlardır. Nitekim 1950-1960 döneminde, Yunanistan’da Aleksandros Papagos’un sağ merkezli Elinikos Sinagermos (Yunan Dirilişi) Partisi ile Konstantinos Karamanlis’in Etniki Rizospastiki Enosis (Radikal Ulusal Birlik) Partisi, Türkiye’de ise Adnan Menderes’in sağcı Demokrat Partisi iktidarda kalmıştır. Türkiye ve Yunanistan arasında 1953 yılında imzalanan Balkan Paktıve 1954 yılında imzalanan Bled Antlaşması, 1955 yılında ortaya çıkan 6-7 Eylül olaylarının gölgesindeki dostluk anlaşmaları olarak kalmıştır. Bu çalışmada, Kıbrıs Sorununun yeniden gündeme gelişi, Türkiye ile Yunanistan'daki iktidar partilerinin Kıbrıs sorununu nasıl ele aldıkları ve Londra ile Zürich Antlaşmalarına giden süreç incelenmeye çalışılmıştır.
ULUSLARARASI CARNIGIE RAPORUNA GÖRE İKİ  BALKAN SAVAŞI ARASI DÖNEMDE EDİRNE’DE  BULGAR İŞGALİ  (26 MART-22 TEMMUZ 1913)
ULUSLARARASI CARNIGIE RAPORUNA GÖRE İKİ  BALKAN SAVAŞI ARASI DÖNEMDE EDİRNE’DE  BULGAR İŞGALİ  (26 MART-22 TEMMUZ 1913)
Yazar: Tağmat, Çağla Derya
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 15 No. 60, 2019
Anahtar kelimeler: Balkanlar,Balkan Savaşları,Bulgar işgali,Doğu Sorunu,Edirne

Osmanlı Devleti’nin Rumeli ya da Balkanlar olarak tanımladığı coğrafya, içinde pek çok etnik unsuru içeren bir bölgedir. Genelinde Doğu Sorunu özelinde ise Makedonya Sorunu kapsamında, Balkanların “Balkanlılar” tarafından paylaşılması ve bu coğrafyada sınır değişikleri yapılması şeklindeki planlar, 20. yüzyılın başlarında Balkan ülkelerinin bir birlik sağlamaları ile sonuçlanmış ve 1912 yılında Balkan Savaşlarıbaşlamıştır. Bulgaristan, Yunanistan, Karadağve Sırbistan’ın Balkan birliğini kurmasının ardından Karadağ 8 Ekim 1912 tarihinde Osmanlı Devleti’ne savaş ilan etmişve Birinci Balkan Savaşı başlamıştır.Birinci Balkan Savaşı ve hemen ardından başlayan İkinci Balkan Savaşı, yalnızca siyasi anlamda değil, sosyal, kültürel, toplumsal vehatta demografik anlamda büyük değişim ve yıkımlara sebep olmuştur. İlk savaş sonunda Edirne ve Kırklareli Bulgar kontrolüne girmişve Edirne 26 Mart 1913 tarihinden 22 Temmuz 1913 tarihine kadar Bulgar işgalini yaşamıştır. Edirne’de Bulgar işgalinin devam ettiği yaklaşık dört aylık süreçte şehir adeta bir yıkım yaşamış ve yağmalanmıştır. Bu çalışmada Edirne’deki Bulgar işgali ve Bulgarların faaliyetleri, 1914 yılında yayınlanan Carnigie Uluslararası Barışa Destek Kurumu Görüşme ve Eğitim  Şubesi Uluslararası Komisyon Raporu yardımıyla ortaya konmaya çalışılacaktır.

Osmanlı Devleti’nin Rumeli ya da Balkanlar olarak tanımladığı coğrafya, içinde pek çok etnik unsuru içeren bir bölgedir. Genelinde Doğu Sorunu özelinde ise Makedonya Sorunu kapsamında, Balkanların “Balkanlılar” tarafından paylaşılması ve bu coğrafyada sınır değişikleri yapılması şeklindeki planlar, 20. yüzyılın başlarında Balkan ülkelerinin bir birlik sağlamaları ile sonuçlanmış ve 1912 yılında Balkan Savaşlarıbaşlamıştır. Bulgaristan, Yunanistan, Karadağve Sırbistan’ın Balkan birliğini kurmasının ardından Karadağ 8 Ekim 1912 tarihinde Osmanlı Devleti’ne savaş ilan etmişve Birinci Balkan Savaşı başlamıştır.Birinci Balkan Savaşı ve hemen ardından başlayan İkinci Balkan Savaşı, yalnızca siyasi anlamda değil, sosyal, kültürel, toplumsal vehatta demografik anlamda büyük değişim ve yıkımlara sebep olmuştur. İlk savaş sonunda Edirne ve Kırklareli Bulgar kontrolüne girmişve Edirne 26 Mart 1913 tarihinden 22 Temmuz 1913 tarihine kadar Bulgar işgalini yaşamıştır. Edirne’de Bulgar işgalinin devam ettiği yaklaşık dört aylık süreçte şehir adeta bir yıkım yaşamış ve yağmalanmıştır. Bu çalışmada Edirne’deki Bulgar işgali ve Bulgarların faaliyetleri, 1914 yılında yayınlanan Carnigie Uluslararası Barışa Destek Kurumu Görüşme ve Eğitim  Şubesi Uluslararası Komisyon Raporu yardımıyla ortaya konmaya çalışılacaktır.
CHP’NİN 14. KURULTAYI VE İLK HEDEFLER  BEYANNAMESİ
CHP’NİN 14. KURULTAYI VE İLK HEDEFLER  BEYANNAMESİ
Yazar: Tuğluoğlu, Fatih
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 15 No. 60, 2019
Anahtar kelimeler: CHP,İlk Hedefler Beyannamesi,1961 Anayasası,14. Kurultay

Bu çalışmada CHP’nin 12 Ocak 1959 tarihinde gerçekleştirdiği 14.kurultayda ilan edilen ilk hedefler beyannamesi ele alınacaktır. Ana muhalefet partisi Cumhuriyet Halk Partisi’nin Demokrat Parti iktidarına karşı savunduğu muhalefet konularızamanla şekillenmiş ve partinin yöneticileri tarafından çeşitli ortamlarda dile getirilmişti. 1924 Anayasasının TBMM’de çoğunluğa sahip olan partiye verdiği imkânların, hükümet tarafından muhalefete karşı kullanıldığı düşünen CHP, idarenin tarafsızlığı, ifade hürriyeti, toplanma hakkı, üniversite özerkliği ve anayasaya aykırı kanunların çıkarılmaması için yapılması gerekenleri 14. Kurultayda bir manifesto şeklinde açıklamıştı. Bu prensipleri iktidara geldiğinde gerçekleştireceğini açıklayan CHP, ardından seçim sistemini değiştirerek seçimlere gitmeyi vaad etmişti.  İlk hedefler beyannamesi, 1961 Anayasasını hazırlayan kurucu meclis tarafından dikkate alınmış, 1950-1960 dönenimde CHP tarafından savunulan birçok fikir 1961 Anayasasının maddeleri arasında yer almıştı.

Bu çalışmada CHP’nin 12 Ocak 1959 tarihinde gerçekleştirdiği 14.kurultayda ilan edilen ilk hedefler beyannamesi ele alınacaktır. Ana muhalefet partisi Cumhuriyet Halk Partisi’nin Demokrat Parti iktidarına karşı savunduğu muhalefet konularızamanla şekillenmiş ve partinin yöneticileri tarafından çeşitli ortamlarda dile getirilmişti. 1924 Anayasasının TBMM’de çoğunluğa sahip olan partiye verdiği imkânların, hükümet tarafından muhalefete karşı kullanıldığı düşünen CHP, idarenin tarafsızlığı, ifade hürriyeti, toplanma hakkı, üniversite özerkliği ve anayasaya aykırı kanunların çıkarılmaması için yapılması gerekenleri 14. Kurultayda bir manifesto şeklinde açıklamıştı. Bu prensipleri iktidara geldiğinde gerçekleştireceğini açıklayan CHP, ardından seçim sistemini değiştirerek seçimlere gitmeyi vaad etmişti.  İlk hedefler beyannamesi, 1961 Anayasasını hazırlayan kurucu meclis tarafından dikkate alınmış, 1950-1960 dönenimde CHP tarafından savunulan birçok fikir 1961 Anayasasının maddeleri arasında yer almıştı.
MİLLÎ MÜCADELE DÖNEMİ TÜRK BASININDA  YUNANİSTAN’IN MALİ İFLASI
MİLLÎ MÜCADELE DÖNEMİ TÜRK BASININDA  YUNANİSTAN’IN MALİ İFLASI
Yazar: Yıldırım, Hatice
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 15 No. 60, 2019
Anahtar kelimeler: Yunanistan,Mütareke,Basın,İstikraz

Yunanistan, I. Dünya Savaşı’nın ardından İtilaf Devletleri’nin de onayınıalarak İzmir’e asker çıkarmıştır. Ancak Yunanistan Anadolu’da bu savaşıtek başına yürütebilecek ekonomik güce sahip değildi. Üstelik savaşdevam ederken Venizelos’un iktidardan düşmesi ve Kral Konstantin’in geri dönmesi üzerine Yunanistan’ın  İtilaf Devletleri ile olan ilişkileri de bozulmuştur.  İtilaf Devletleri’nden alınan kredilerle başlatılan bu savaşsiyasi anlaşmazlıklar sonucu kredilerin kesilmesi ile birlikte çıkmaza girmiştir. Siyasi krize BatıCephesi’nde alınan askeri yenilgiler de eklenince Yunanistan’da mali buhran başlamıştır. Kredi arayışlarıda sonuçsuz kalınca iflasa doğru sürüklenmiştir. Milli Mücadele döneminde Türk basınıdrahminin düşüşnedenleri ve Yunanistan’ın kredi arayışlarınıyakından takip etmiştir. Bu çalışmada Milli Mücadele yıllarında Yunanistan’ın yaşadığımali iflas Türk basınında çıkan haberler çerçevesinde ele alınmıştır. 

Yunanistan, I. Dünya Savaşı’nın ardından İtilaf Devletleri’nin de onayınıalarak İzmir’e asker çıkarmıştır. Ancak Yunanistan Anadolu’da bu savaşıtek başına yürütebilecek ekonomik güce sahip değildi. Üstelik savaşdevam ederken Venizelos’un iktidardan düşmesi ve Kral Konstantin’in geri dönmesi üzerine Yunanistan’ın  İtilaf Devletleri ile olan ilişkileri de bozulmuştur.  İtilaf Devletleri’nden alınan kredilerle başlatılan bu savaşsiyasi anlaşmazlıklar sonucu kredilerin kesilmesi ile birlikte çıkmaza girmiştir. Siyasi krize BatıCephesi’nde alınan askeri yenilgiler de eklenince Yunanistan’da mali buhran başlamıştır. Kredi arayışlarıda sonuçsuz kalınca iflasa doğru sürüklenmiştir. Milli Mücadele döneminde Türk basınıdrahminin düşüşnedenleri ve Yunanistan’ın kredi arayışlarınıyakından takip etmiştir. Bu çalışmada Milli Mücadele yıllarında Yunanistan’ın yaşadığımali iflas Türk basınında çıkan haberler çerçevesinde ele alınmıştır.
Vasilis Dimitriadis, Bir Evin Hikâyesi: Selanik’teki Mustafa  Kemal Atatürk’ün Evi ve Ailes iHakkında Türkçe ve Yunanca  Belgeler
Vasilis Dimitriadis, Bir Evin Hikâyesi: Selanik’teki Mustafa  Kemal Atatürk’ün Evi ve Ailes iHakkında Türkçe ve Yunanca  Belgeler
Yazar: Unat, Kadri
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 15 No. 60, 2019
Anahtar kelimeler: Vasilis Dimitriadis,Bir Evin Hikâyesi

Askeri  ve  siyasi  liderlerin  yaşam  öyküleri,  kişisel  özelliklerive ideolojileri tarihin her döneminde merak uyandırmıştır. Bunun bir yansıması olarak  da  liderler  çeşitli  açılardan  ele  alınmış  ve  birçok  popüler/akademik biyografik  çalışmaya  konu  olmuşlardır.  Asker,  aydın,  siyasetçi gibi  çeşitli özelliklere sahip olan Mustafa Kemal Atatürk de daha hayattayken yerli ve yabancı  çalışmalara  konu  olmaya  başlamıştır.  Dahası  Türk  Kurtuluş Savaşı’nın  ve  modern  Türkiye’nin  lideri  olan  Atatürk’ün  yaşam  hikâyesi bugün  hala  çeşitli  yönleriyle  incelenmeye  devam  edilmektedir.  Böylelikle Atatürk,  Amstrong’un  1932’de  kaleme  aldığı  “Bozkurt”  isimli  eserden Gawrich’in  2014’te  yayımlanan  “Genç  Atatürk:  Osmanlı  ZabitindenTürk Devlet Adamına” isimli çalışmaya uzanan silsilede birçok açıdanele alınmış ve oldukça geniş bir Atatürk biyografisi oluşmuştur.

Askeri  ve  siyasi  liderlerin  yaşam  öyküleri,  kişisel  özelliklerive ideolojileri tarihin her döneminde merak uyandırmıştır. Bunun bir yansıması olarak  da  liderler  çeşitli  açılardan  ele  alınmış  ve  birçok  popüler/akademik biyografik  çalışmaya  konu  olmuşlardır.  Asker,  aydın,  siyasetçi gibi  çeşitli özelliklere sahip olan Mustafa Kemal Atatürk de daha hayattayken yerli ve yabancı  çalışmalara  konu  olmaya  başlamıştır.  Dahası  Türk  Kurtuluş Savaşı’nın  ve  modern  Türkiye’nin  lideri  olan  Atatürk’ün  yaşam  hikâyesi bugün  hala  çeşitli  yönleriyle  incelenmeye  devam  edilmektedir.  Böylelikle Atatürk,  Amstrong’un  1932’de  kaleme  aldığı  “Bozkurt”  isimli  eserden Gawrich’in  2014’te  yayımlanan  “Genç  Atatürk:  Osmanlı  ZabitindenTürk Devlet Adamına” isimli çalışmaya uzanan silsilede birçok açıdanele alınmış ve oldukça geniş bir Atatürk biyografisi oluşmuştur.
TÜRK İNKILÂP TARİHİ ENSTİTÜSÜ’NÜN KURULUŞU VE MİSYONU
TÜRK İNKILÂP TARİHİ ENSTİTÜSÜ’NÜN KURULUŞU VE MİSYONU
Yazar: Bolat, Mahmut
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 16 No. 61, 2017
Anahtar kelimeler: Atatürk,İnkılâp Tarihi Dersleri,İsmet İnönü,Kazım Karabekir,Türk İnkılâbı Enstitüsü,Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü

Büyük devrimler gerçekleştirmiş olan devletlerin, devrimlerinin niteliğini veideolojisini ortaya koymak, bunu gerek kendi milletlerine ve gerekse de diğermilletlere tanıtmak amacıyla çeşitli kurumlar oluşturdukları bilinmektedir. Tarihingücünden bu şekilde yararlanma isteği ile doğan kurumlar, ulus-devlet oluşturmasüreci içerisinde, tarihin kendi üzerine yüklediği misyonu yerine getirme amacıylafaaliyet göstermişlerdir. Bu doğrultuda, Türk milletinin de bu türden işlerini görecekbir kuruma ihtiyacı olduğu noktasından hareketle, 1942’de Türk İnkılâp TarihiEnstitüsü (TİTE) kurulmuştur. Bu çalışma, arşiv belgeleri, zabıt cerideleri, metindebelirtilen sürecin basına yansımaları ve diğer kaynaklar kullanılarak, TürkiyeCumhuriyeti Devleti’nde böyle bir Enstitü’ye duyulan ihtiyacı, TİTE’nin kurulmaaşamasını ve TBMM’de bu konuda yapılan tartışmaları, TİTE’nin görev ve yetkileriile çalışma esasları doğrultusunda ondan beklenen işlev ve bunun sonucu olarakhedeflenen yararları, dile getirmeyi amaçlamıştır.

Büyük devrimler gerçekleştirmiş olan devletlerin, devrimlerinin niteliğini veideolojisini ortaya koymak, bunu gerek kendi milletlerine ve gerekse de diğermilletlere tanıtmak amacıyla çeşitli kurumlar oluşturdukları bilinmektedir. Tarihingücünden bu şekilde yararlanma isteği ile doğan kurumlar, ulus-devlet oluşturmasüreci içerisinde, tarihin kendi üzerine yüklediği misyonu yerine getirme amacıylafaaliyet göstermişlerdir. Bu doğrultuda, Türk milletinin de bu türden işlerini görecekbir kuruma ihtiyacı olduğu noktasından hareketle, 1942’de Türk İnkılâp TarihiEnstitüsü (TİTE) kurulmuştur. Bu çalışma, arşiv belgeleri, zabıt cerideleri, metindebelirtilen sürecin basına yansımaları ve diğer kaynaklar kullanılarak, TürkiyeCumhuriyeti Devleti’nde böyle bir Enstitü’ye duyulan ihtiyacı, TİTE’nin kurulmaaşamasını ve TBMM’de bu konuda yapılan tartışmaları, TİTE’nin görev ve yetkileriile çalışma esasları doğrultusunda ondan beklenen işlev ve bunun sonucu olarakhedeflenen yararları, dile getirmeyi amaçlamıştır.
ATATÜRK’ÜN MERSİN ZİYARETLERİ
ATATÜRK’ÜN MERSİN ZİYARETLERİ
Yazar: Bozkurt, İbrahim
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 16 No. 61, 2017
Anahtar kelimeler: Mustafa Kemal Atatürk,Yurt Gezileri,Mersin,Silifke,Tarsus.

Mustafa Kemal Atatürk, henüz TBMM başkanı iken yurt içinde seyahatlerebaşlamış, Cumhurbaşkanlığı döneminde de devam etmiştir. Bu geziler kapsamındakurtuluştan önce bir ve daha sonra sekiz olmak üzere toplam dokuz kez Mersin’iziyaret etmiştir. Bu gezilerde Atatürk’ün gündeminde; Cumhuriyetin temel nitelik vedeğerlerinin tanıtılması, benimsenmesinin sağlanması, güneyde çiftlik için araziarayışı, örnek ziraat çiftliklerinin kurulması ve geliştirilmesi, kentte Arapçakonuşanların sayısının fazlalığı nedeniyle ilgili kurumlar aracılığıyla Türkçeningeliştirilmesi çalışmalarına ağırlık verilmesi yer alır. Bunlara ek olarak; 1930 ve1931’deki yurt gezileri bağlamında oluşturulan tetkik raporlarının şehrin ziyaretisonrası Mersin’i kapsayan bölümlerinde; mali meseleler (vergiler), gümrükler,idare ve adliye sorunları, eğitim, sağlık, iktisat, deniz ticareti, liman, kredimeseleleri, kooperatifler, halkın şikâyetleri vardır.

Mustafa Kemal Atatürk, henüz TBMM başkanı iken yurt içinde seyahatlerebaşlamış, Cumhurbaşkanlığı döneminde de devam etmiştir. Bu geziler kapsamındakurtuluştan önce bir ve daha sonra sekiz olmak üzere toplam dokuz kez Mersin’iziyaret etmiştir. Bu gezilerde Atatürk’ün gündeminde; Cumhuriyetin temel nitelik vedeğerlerinin tanıtılması, benimsenmesinin sağlanması, güneyde çiftlik için araziarayışı, örnek ziraat çiftliklerinin kurulması ve geliştirilmesi, kentte Arapçakonuşanların sayısının fazlalığı nedeniyle ilgili kurumlar aracılığıyla Türkçeningeliştirilmesi çalışmalarına ağırlık verilmesi yer alır. Bunlara ek olarak; 1930 ve1931’deki yurt gezileri bağlamında oluşturulan tetkik raporlarının şehrin ziyaretisonrası Mersin’i kapsayan bölümlerinde; mali meseleler (vergiler), gümrükler,idare ve adliye sorunları, eğitim, sağlık, iktisat, deniz ticareti, liman, kredimeseleleri, kooperatifler, halkın şikâyetleri vardır.