Diyarbakır Surp Pirgiç Ermeni Kilisesi Koruma Çalışmaları
Preservation Study For Surp Pirgiç Armenian Church  In Diyarbakir
Yazar: Ekinci Dağtekin, Emine; Hillez Halifeoğlu, Semra
Dergi: Artium, Vol. 12 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Architectural Heritage and Conservation ; Mimari Miras ve Koruma ; Protection, Restoration and Repair in Buildings, Environment, Habitation and Products ; Yapı, Çevre, Yerleşim ve Ürünlerde Koruma, Restorasyon, Yenileme ; Armenian,Diyarbakır Suriçi,Preservation,Restoration,Repair ; Diyarbakır Suriçi,Ermeniler,Koruma,Protestan Kilisesi,Surp Pirgiç Kilisesi,Onarım

Diyarbakır, Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu bölgesinde, El-Cezire olarak da bilinen Mezopotamya'nın kuzeyinde yer almaktadır. MÖ IV. yüzyılın başlarında şehre yerleşen Ermeniler, gayrimüslimler arasında en büyük nüfusa sahipti. Kentin sosyal ve siyasi hayatında önemli bir yer tutan Ermeniler tarafından inşa edilen kiliselerin büyük bir kısmı bugün yok olmuştur. Diyarbakır'da Surp Gregos Kilisesi, Katolik Kilisesi (Surp Hosep Kilisesi), Surp Sargis Kilisesi ve Sup Pirgiç (Protestan) Kiliseleri günümüze kadar ulaşmıştır. Günümüzde cemaatin sayıca az olması nedeniyle bu kiliseler ya kullanılmamakta ya da farklı amaçlarla kullanılmaktadır.  Surp Pırgiç Ermeni Kilisesi, Diyarbakır Suriçi'nde yer almaktadır. Surp Pırgiç cemaati tarafından 1981 yılına kadar kullanılmıştır. Kilise, 2008 yılında Diyarbakır Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından restore edilerek kilim ve halı dokuma atölyesi olarak işlevlendirilmiştir. Suriçi'nde 2015-2016 yıllarında meydana gelen terör kaynaklı çatışma ortamı sonucunda kilise büyük hasar görmüştür. 2017-2020 yılları arasında restorasyon çalışmaları yeniden başlatılmıştır. Bu çalışma kapsamında, Diyarbakır Surp Pırgiç Ermeni Kilisesi'nin 2008 ve 2020 yılları arasında gerçekleştirilen koruma uygulamaları ele alınacaktır.Surp Pırgiç Ermeni Kilisesi, Diyarbakır Suriçi'nde yer almaktadır. Surp Pırgiç cemaati tarafından 1981 yılına kadar kullanılmıştır. Kilise, 2008 yılında Diyarbakır Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından restore edilerek kilim ve halı dokuma atölyesi olarak işlevlendirilmiştir. Suriçi'nde 2015-2016 yıllarında meydana gelen olaylar sonucunda kilise büyük hasar görmüştür. 2017-2020 yılları arasında restorasyon çalışmaları yeniden başlatılmıştır. Bu çalışma kapsamında, Diyarbakır Surp Pırgiç Ermeni Kilisesi'nin 2008 ve 2020 yılları arasında gerçekleştirilen koruma uygulamaları ele alınacaktır.Protestan Kilisesi'nin koruma ve onarım sürecinde yapılan uygulamalarda, malzeme analizlerinde ve tarihleme sırasında ortaya çıkan görünen ve görünmeyen bulgulara yaklaşımlarda çağdaş restorasyon ilkelerine bağlı kalınmıştır. Sup Pirgiç (Protestan) Ermeni Kilisesi'nin çevresindeki geleneksel sokak dokusu ve bu dokuyu oluşturan evlerin, birlikte koruma planlamasına dahil edilmesi, özgün biçimine göre restorasyonlarının  yapılması, kent kültürünün ve mimari mirasın geleceğe güvenle aktarılmasını sağlayacaktır.

Diyarbakır is located in the south-eastern Anatolia region of Turkey, in the north of Mesopotamia, also known as Al-Jazira. Inhabited by different ethnic and religious groups, the city played an important role in the early development of Christianity. Most of the churches built by Armenians, who played an important role in the social and political life of the city, have disappeared today. Surp Gregos Church, Catholic Church (Surp Hosep Church), Surp Sargis Church and Sup Pirgiç (Protestant) Churches have survived to the present day in Diyarbakır.  Surp Pırgiç Armenian Church is located in Suriçi, Diyarbakır. It was used by the Surp Pırgiç community until 1981. In 2008, the church was restored by the Diyarbakır Regional Directorate of Foundations and was utilised as a rug and carpet weaving workshop. The church was severely damaged as a result of the terrorist conflict that occurred in Suriçi in 2015-2016. Restoration works were restarted between 2017-2020. Within the scope of this study, the conservation practices of Diyarbakır Surp Pırgiç Armenian Church between 2008 and 2020 will be discussed.Surp Pırgiç Armenian Church is located in Suriçi, Diyarbakır. It was used by the Surp Pırgiç community until 1981. In 2008, the church was restored by the Diyarbakır Regional Directorate of Foundations and was utilised as a rug and carpet weaving workshop. As a result of the events that took place in Suriçi in 2015-2016, the church was severely damaged. Restoration works were restarted between 2017-2020. Within the scope of this study, the conservation practices of Diyarbakır Surp Pırgiç Armenian Church between 2008 and 2020 will be discussed.Contemporary restoration principles were adhered to in the conservation and restoration of the Protestant Church, material analyses and approaches to the visible and invisible findings that emerged during dating. The inclusion of the traditional street texture around the Sup Pirgiç (Protestant) Armenian Church and the houses that make up this texture in the conservation planning and their restoration according to their original form will ensure that the urban culture and architectural heritage will be transferred to the future with confidence.