Canlı Konser Sistemlerinde Ağ Altyapısı: Dijital Ses İletim Protokollerinin Karşılaştırmalı İncelemesi
Canlı Konser Sistemlerinde Ağ Altyapısı: Dijital Ses İletim Protokollerinin Karşılaştırmalı İncelemesi
Yazar: Çolak, Serkan
Dergi: Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi, Vol. 12 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Music Technology and Recording ; Müzik Teknolojisi ve Kayıt ; Dijital ses iletimi,canlı konser ses sistemleri,ses protokolleri,ses ağı mimarisi

Profesyonel canlı ses endüstrisi, son yirmi yılda analog çoklu kablo sistemlerinden ağ tabanlı dijital ses iletim çözümlerine köklü bir dönüşüm yaşamaktadır. Bu çalışma, konser salonları, festivaller ve yayın kuruluşlarında yaygın biçimde kullanılan beş temel dijital ses iletim protokolünü—MADI (AES10), AES50, Dante, AVB/MILAN ve AES67—performans kriterleri ve uygulama senaryoları açısından karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Araştırma, sistematik literatür taraması yöntemiyle gerçekleştirilmiş; akademik veri tabanlarından (Web of Science, IEEE Xplore, Google Scholar) ve profesyonel yayınlardan elde edilen kaynaklar analiz edilmiştir. Protokoller; gecikme süreleri, kanal kapasitesi, saat uyumlama yöntemleri, fiziksel katman özellikleri, ağ mimarileri ve sistem genişletme kapasiteleri açılarından sistematik olarak değerlendirilmiştir. Bulgular, her protokolün farklı uygulama senaryolarında belirgin avantajlar ortaya koyduğunu göstermektedir: MADI ve AES50, 60–62.5 µs mertebesindeki uçtan uca gecikmeleriyle ultra-düşük gecikme gerektiren canlı uygulamalarda; Dante, yüksek kanal kapasitesi ve esnek IP tabanlı yapısıyla büyük ölçekli prodüksiyonlarda; AVB/MILAN, öngörülebilir gecikme garantisi ve nanosaniye hassasiyetindeki saat uyumlamasıyla dağıtık hoparlör dizileri ve konumsal ses uygulamalarında; AES67 ise farklı IP tabanlı ses (Audio over IP, AoIP) protokolleri arasında birlikte çalışabilirliğin kritik olduğu karma sistemlerde öne çıkmaktadır. Tartışma bölümünde, her protokolün teknik ve operasyonel boyutları derinlemesine incelenmiş; gerçek dünya uygulama senaryoları ve vaka analizleriyle somutlaştırılmıştır. Sonuç olarak, protokol seçiminde tek bir 'en iyi' çözüm aramak yerine, uygulama bağlamına özgü gereksinimlerin sistematik biçimde analiz edilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Profesyonel canlı ses endüstrisi, son yirmi yılda analog çoklu kablo sistemlerinden ağ tabanlı dijital ses iletim çözümlerine köklü bir dönüşüm yaşamaktadır. Bu çalışma, konser salonları, festivaller ve yayın kuruluşlarında yaygın biçimde kullanılan beş temel dijital ses iletim protokolünü—MADI (AES10), AES50, Dante, AVB/MILAN ve AES67—performans kriterleri ve uygulama senaryoları açısından karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Araştırma, sistematik literatür taraması yöntemiyle gerçekleştirilmiş; akademik veri tabanlarından (Web of Science, IEEE Xplore, Google Scholar) ve profesyonel yayınlardan elde edilen kaynaklar analiz edilmiştir. Protokoller; gecikme süreleri, kanal kapasitesi, saat uyumlama yöntemleri, fiziksel katman özellikleri, ağ mimarileri ve sistem genişletme kapasiteleri açılarından sistematik olarak değerlendirilmiştir. Bulgular, her protokolün farklı uygulama senaryolarında belirgin avantajlar ortaya koyduğunu göstermektedir: MADI ve AES50, 60–62.5 µs mertebesindeki uçtan uca gecikmeleriyle ultra-düşük gecikme gerektiren canlı uygulamalarda; Dante, yüksek kanal kapasitesi ve esnek IP tabanlı yapısıyla büyük ölçekli prodüksiyonlarda; AVB/MILAN, öngörülebilir gecikme garantisi ve nanosaniye hassasiyetindeki saat uyumlamasıyla dağıtık hoparlör dizileri ve konumsal ses uygulamalarında; AES67 ise farklı IP tabanlı ses (Audio over IP, AoIP) protokolleri arasında birlikte çalışabilirliğin kritik olduğu karma sistemlerde öne çıkmaktadır. Tartışma bölümünde, her protokolün teknik ve operasyonel boyutları derinlemesine incelenmiş; gerçek dünya uygulama senaryoları ve vaka analizleriyle somutlaştırılmıştır. Sonuç olarak, protokol seçiminde tek bir 'en iyi' çözüm aramak yerine, uygulama bağlamına özgü gereksinimlerin sistematik biçimde analiz edilmesi gerektiği vurgulanmıştır.