Çekiç ile Tornavida Arasındaki Fark: Amerikan Askerî Yardımları Sonrası TSK’daki Dönüşümün Toplumsal Etkileri
The Difference Between a Hammer and a Screwdriver: The Social Effects of the Transformation of TAF After the American Military Aid
Yazar: Sağlam, Cemil
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 42 No. 1, 2022
Anahtar kelimeler: Sociology ; Sosyoloji ; Modernization,Turkish army,Mechanization,Military aid,Rural development ; Modernleşme,Türk Ordusu,Mekanizasyon,Askerî yardım,Kırsal kalkınma,Modernization,Turkish army,Mechanization,Military aid,Rural development ; Modernleşme,Türk Ordusu,Mekanizasyon,Askerî yardım,Kırsal kalkınma,Modernization,Turkish army,Mechanization,Military aid,Rural development

Ordu, modernleşme hareketinin merkezinde bulunması dolayısıyla Osmanlı ve Türkiye Cumhuriyeti’nde askerî olduğu kadar toplumsal öneme de sahip olmuştur. Bu makale TSK’nın Türk modernleşmesindeki bu rolünün Amerikan Askerî Yardımları sonrasındaki durumunu açıklamayı amaçlamaktadır. 1947’de başlayan Amerikan askerî yardımlarıyla birlikte artan teknik kabiliyetleri sayesinde TSK, toplumun büyük bir kesimini eğitip modern bir vatandaş haline getirecek imkân ve kabiliyete kavuşarak toplumsal etkisini daha da arttırmıştır. Böylelikle ordu, ülke savunmasının yanında halk eğitimindeki en önemli kurumlardan biri haline gelmiştir. Askere gidip orada modern araç ve düşünceyle tanışan gençler terhis olduklarında bu yeni kültürün birer taşıyıcısı olarak edindikleri modern teknik bilgi ve terbiyeyle sivil yaşama dönmüşlerdir. Doküman analizine dayalı bu çalışmada ordudaki değişimin toplumsal etkisi çoğunlukla 50’li ve 60’lı yıllarda yapılan köy monografileri, 60’lı yıllarda hazırlanan Devlet Planlama Teşkilatı raporları ve yer yer Türkiye’ye Amerikan Askerî Yardım Kurulu (Jammat) arşivi kullanılarak ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Buradan hareketle çalışmada Amerikan Askerî Yardımları sonrasında TSK’nın 1950’ler itibariyle Türkiye’nin kırsal kesimindeki kalkınma hamlelerine katkı verdiği sonucuna ulaşılmıştır.

The army has had social as well as military importance in the Ottoman Empire and the Republic of Türkiye due to its position at the center of the modernization movement. This article aims to explain the role of the Turkish Armed Forces (TAF) in Turkish modernization after receiving American military aid. TAF is found to have further bolstered its social effects by gaining the opportunity and ability to train a large part of society and transform them into modern citizens by virtue of the technical capabilities that increased through the American military aid received after 1947. By joining the army and encountering modern tools and ideas there, young people have become the bearers of this new culture by conveying modern technical knowledge and training into civilian life after being discharged. Based on documental research, this study mostly uses the village monographs that were made in the 1950s and 1960s and state planning organization reports, as well as occasionally drawing from the Joint American Military Mission for Aid to Turkey (JAMMAT) archives. The study has concluded that after receiving American military aid, TAF began contributing more to developmental movements in the rural areas of Türkiye in the 1950s.