Schiller: Sanatın Oyunda Özgürlük Olarak Yansıması
Schiller: Sanatın Oyunda Özgürlük Olarak Yansıması
Yazar: Yıldız Turan, Esra
Dergi: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 23 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Schiller,sanat,oyun

Bu çalışmada Schiller’in oyun olarak sanat kuramı çerçevesindesanat anlayışı üzerinde durulacaktır. Schiller; şair, filozof,tarihçi ve en önemlisi de dram yazarıdır. Sanat bağlamında oyun kuramı, ilk kezSchiller tarafından geniş bir çerçevede dile getirilmiştir. Sanat ile oyunarasında her daim bir benzerlik kurulmuştur. Bunun sebebi, her iki etkinliğinde ereğinin kendinde bulunmasıdır. Her iki etkinlik de insanı gündeliksıkıntılardan kurtarır ve ona özgürlük duygusu verir.  Oyun oynayan birçocuk için oyunun dışında bir başka erek, bir başka dünya yoktur, çocuk sadece oynamakiçin oynar. Bu görüşe göre, sanat etkinliğini bir oyun gibi değerlendirmekgerekir. Schiller’e göre İnsan, oynadığı sürece tam insandır. O, bu sözü“İnsanı gerçek özgürlüğe ancak sanat kavuşturabilir” anlamında kullanmıştır. Sanatın,oyun gibi sadece bir kurgu olmayıp, aynı zamanda zihinsel ve duygusal karmaşıkbir olgu olduğunu söyleyenler de vardır. Onlar için sanat, yalın bir oyun değilaynı zamanda yaratıcı ve üretici bir oyundur.  Schiller oyunyazarı, şair ve düşünür kimliğiyle, güzeli yorumlamış ve insanın estetik eğitimigibi özgün bir alan meydana getirerek katkıda bulunmuştur. Bireyin estetikolarak eğitilmesini ön görerek, konuyla ilgili felsefi ve sosyo-politikyorumlarda bulunmuştur. Bu bağlamda, güzel kavramıyla ilgili olarak, içtepibiçimleri (duyu, biçim, oyun), estetik algı, estetik-özgürlük ilişkisi,estetik-eğitim ilişkisi gibi kavramsal ve metodolojik bakımdan özgün katkılarsağlamıştır. Schiller’e göre, insanda iki önemli içtepi bulunmaktadır. Buiçtepilerden birincisi duyumsal, diğeri de formel içtepidir. Duyumsal içtepiher daim değişim için bastırırken, formel içtepi ise birliği, sürekliliği vedevamlılığı arayıp durmaktadır. Bu iki içtepinin de sınırlanmaya ihtiyacı vardır.Örneğin, duyumsal içtepi ahlak yasalarına zarar verebileceği gibi formel içtepide ise duygular zarara uğrayabilmektedir. Burada sözü edilen duyguyu “içimizdekihayvan” olarak nitelendirebiliriz. Kısaca bu iki temel içtepi arasındaki uyum,üçüncü bir içtepiyle yani oyun içtepisiyle sağlanabilir. Oyun içtepisi isesanatla ortaya çıkmaktadır. İnsandaki bölünmüşlüğün, yabancılaşmanın ilacı da yinesanattır. Schiller’e göre, “sanat özgürlüğün kızıdır”.

Bu çalışmada Schiller’in oyun olarak sanat kuramı çerçevesindesanat anlayışı üzerinde durulacaktır. Schiller; şair, filozof,tarihçi ve en önemlisi de dram yazarıdır. Sanat bağlamında oyun kuramı, ilk kezSchiller tarafından geniş bir çerçevede dile getirilmiştir. Sanat ile oyunarasında her daim bir benzerlik kurulmuştur. Bunun sebebi, her iki etkinliğinde ereğinin kendinde bulunmasıdır. Her iki etkinlik de insanı gündeliksıkıntılardan kurtarır ve ona özgürlük duygusu verir.  Oyun oynayan birçocuk için oyunun dışında bir başka erek, bir başka dünya yoktur, çocuk sadece oynamakiçin oynar. Bu görüşe göre, sanat etkinliğini bir oyun gibi değerlendirmekgerekir. Schiller’e göre İnsan, oynadığı sürece tam insandır. O, bu sözü“İnsanı gerçek özgürlüğe ancak sanat kavuşturabilir” anlamında kullanmıştır. Sanatın,oyun gibi sadece bir kurgu olmayıp, aynı zamanda zihinsel ve duygusal karmaşıkbir olgu olduğunu söyleyenler de vardır. Onlar için sanat, yalın bir oyun değilaynı zamanda yaratıcı ve üretici bir oyundur.  Schiller oyunyazarı, şair ve düşünür kimliğiyle, güzeli yorumlamış ve insanın estetik eğitimigibi özgün bir alan meydana getirerek katkıda bulunmuştur. Bireyin estetikolarak eğitilmesini ön görerek, konuyla ilgili felsefi ve sosyo-politikyorumlarda bulunmuştur. Bu bağlamda, güzel kavramıyla ilgili olarak, içtepibiçimleri (duyu, biçim, oyun), estetik algı, estetik-özgürlük ilişkisi,estetik-eğitim ilişkisi gibi kavramsal ve metodolojik bakımdan özgün katkılarsağlamıştır. Schiller’e göre, insanda iki önemli içtepi bulunmaktadır. Buiçtepilerden birincisi duyumsal, diğeri de formel içtepidir. Duyumsal içtepiher daim değişim için bastırırken, formel içtepi ise birliği, sürekliliği vedevamlılığı arayıp durmaktadır. Bu iki içtepinin de sınırlanmaya ihtiyacı vardır.Örneğin, duyumsal içtepi ahlak yasalarına zarar verebileceği gibi formel içtepide ise duygular zarara uğrayabilmektedir. Burada sözü edilen duyguyu “içimizdekihayvan” olarak nitelendirebiliriz. Kısaca bu iki temel içtepi arasındaki uyum,üçüncü bir içtepiyle yani oyun içtepisiyle sağlanabilir. Oyun içtepisi isesanatla ortaya çıkmaktadır. İnsandaki bölünmüşlüğün, yabancılaşmanın ilacı da yinesanattır. Schiller’e göre, “sanat özgürlüğün kızıdır”.