Yakın Dönem Türk Sinemasında İktidar Kavramına Weber’ci Bir Bakış: Okul Tıraşı ve Çatlak Film Örnekleri
A Weberian Perspective on The Concept of Power in Recent Turkish Cinema: Examples of Okul Tıraşı and Çatlak Movie
Yazar: Dugan, Selvi Ece
Dergi: Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 24 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Screen and Digital Media (Other) ; Ekran ve Dijital Medya (Diğer) ; Power,Authority,Max Weber,Turkish Cinema,Okul Tıraşı,Çatlak ; İktidar,Otorite,Max Weber,Türk Sineması,Okul Tıraşı,Çatlak

Sinema, bir dil olarak kabul edilmesinden itibaren; doğrudan veya dolaylı, muhalif veya olumlayıcı olarak iktidar kavramını kendine konu edinmiştir. İktidar ilişkileri, otorite problemleri, güç sahipliği ve gücün kullanımı gibi kavramlar daima sinemada kendine yer bulmuştur. Türk sinemasında da iktidar teması filmlerde sıklıkla yer almıştır. 1990’lı yılların sonuna ve hatta 2000’li yıllara kadar yapılmış olan Türk filmlerinde daha çok eril bir iktidar ve bu bağlamda kurulan tahakküm, filmlerin anlatıları içerisinde kendine yer bulurken, 2000’li yıllardan sonra üretilmeye başlanan filmlerde yer alan iktidar ögesi farklı boy şekillerde izleyiciye sunulmaya başlamıştır. 2010’lu yıllar itibariyle Yakın Dönem Türk Sineması olarak adlandırılan dönemde üretim yapmakta olan bağımsız sinemacıların iktidar kavramını ele alış biçimlerini analiz etmek bu araştırmanın temel problemini oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında Ferit Karahan’ın 2021 yılında gösterime giren Okul Tıraşı filmi ve Fikret Reyhan’ın 2020 yılında gösterime giren Çatlak filmi karakterler temel alınarak içerik analizi yöntemi ile incelenecektir. Araştırmanın kuramsal çerçevesini Max Weber’in iktidar anlayışı ve otorite kuramı oluşturmaktadır. Sonuç olarak; iktidar anlatısının her seferinde yeniden üretildiği bu filmlerde karakterlerin, otorite sahiplerinin iradeleri karşısında kendi istekleri dışında şekillendiği sonucuna ve filmlerin mekânsal özelliklerinin karakterler üzerinde kurulan iktidar anlatılarını desteklediği ve otorite sahiplerinin iradelerini kabul ettirmeleri noktasında en büyük dayanaklarından bir tanesi konumunda olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Since its acceptance as a language, cinema has taken the concept of power as its subject, directly or indirectly, oppositionally or affirmatively. Concepts such as power relations, authority problems, power ownership and the use of power have always found a place in cinema. In Turkish cinema, the theme of power has frequently appeared in films. While a masculine power and the domination established in this context found a place in the narratives of Turkish films produced until the end of the 1990s and even into the 2000s, the concept of power in films produced after the 2000s started to be presented to the audience in different dimensions and forms. This study's primary goal is to examine how independent filmmakers who have been active in the 2010s—a period known as Recent Turkish Cinema—address the idea of power. Within the parameters of the study, the content analysis approach based on the characters will be used to examine Ferit Karahan's Okul Tıraşı, released in 2021, and Fikret Reyhan's Çatlak, released in 2020. Max Weber's understanding of power and authority theory constitutes the theoretical framework of the research. As a result, it is concluded that in these films, where the narrative of power is reproduced every time, the characters are shaped by the will of the authority owners against their will, the spatial features of the films support the power narratives established on the characters, and these spaces are one of the biggest bases for the authority owners to impose their will.