TÜRKİYE’DE İLLER VE BÖLGELERİN EKONOMİK GELİŞME DÜZEYLERİ ARASINDAKİ UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİLER
TÜRKİYE’DE İLLER VE BÖLGELERİN EKONOMİK GELİŞME DÜZEYLERİ ARASINDAKİ UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİLER
Yazar: Kızıltan, Alaattin; Ersungur, Ş. Mustafa
Dergi: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 10 No. 2, 2010
Anahtar kelimeler: Bölgesel kalkınma, ıraksama, yakınsama

Dengesiz gelişme yaklaşımına göre , iktisadi gelişme ile birlikte belirli  bölgelerin ya da merkezlerin ön plana çıkması, bu bölgelerin zamanla diğer  bölgelerin gelişmesi ya da gerilemesine yol açması muhtemeldir. İşleyen bu süreç,  serbest piyasa mekanizması içerisinde gelişmenin zamanla tüm bölgelere  yayılmasını ve böylece ülkelerin aynı zamanda genel kalkınma düzeylerinin ileri  gitmesini beraberinde getirir. 1987-2001 dönemini kapsayan zaman serisi GSYİH  verilerine göre Türkiye’de gerek bölge ve gerekse iller arasındaki gelişme  ilişkilerinde, gelişmiş bölgeler diğer bölgeleri mutlak anlamda geri  bırakmamaktadır. Diğer bir ifadeyle bütün bölgelerin GSYİH verileri, zaman  içerisinde aynı yönde hareket etmekte ve aralarında yüksek ve anlamlı  korelasyonlar bulunmaktadır. Ancak bölge ve iller arasındaki gelişme farklılıkları  da azalmamakta, hatta göreceli olarak artmaktadır. Bunun nedeni, zaman serisi  verileri kullanılarak elde edilen uzun dönemli ortalama büyüme oranlarının farklı  büyüklüklere sahip olmasıdır. Geri kalmış bölgeler düşük büyüme oranlarına  sahip iken, gelişmiş bölgeler daha yüksek büyüme oranlarına sahiptir. Buna göre  Türkiye’de bölgelerarasında gelişme düzeyi itibariyle bir ıraksama sürecinin  yaşandığını ifade edebiliriz. Ayrıca, uzun dönemde bölge ve iller arasında  merkezden çevreye doğru bir gelişme yayılımı da izlenememektedir. Bu da  ülkede bölgesel gelişme farklılığı sorununun daha da derinleşmesine yol  açmaktadır.

Dengesiz gelişme yaklaşımına göre , iktisadi gelişme ile birlikte belirli  bölgelerin ya da merkezlerin ön plana çıkması, bu bölgelerin zamanla diğer  bölgelerin gelişmesi ya da gerilemesine yol açması muhtemeldir. İşleyen bu süreç,  serbest piyasa mekanizması içerisinde gelişmenin zamanla tüm bölgelere  yayılmasını ve böylece ülkelerin aynı zamanda genel kalkınma düzeylerinin ileri  gitmesini beraberinde getirir. 1987-2001 dönemini kapsayan zaman serisi GSYİH  verilerine göre Türkiye’de gerek bölge ve gerekse iller arasındaki gelişme  ilişkilerinde, gelişmiş bölgeler diğer bölgeleri mutlak anlamda geri  bırakmamaktadır. Diğer bir ifadeyle bütün bölgelerin GSYİH verileri, zaman  içerisinde aynı yönde hareket etmekte ve aralarında yüksek ve anlamlı  korelasyonlar bulunmaktadır. Ancak bölge ve iller arasındaki gelişme farklılıkları  da azalmamakta, hatta göreceli olarak artmaktadır. Bunun nedeni, zaman serisi  verileri kullanılarak elde edilen uzun dönemli ortalama büyüme oranlarının farklı  büyüklüklere sahip olmasıdır. Geri kalmış bölgeler düşük büyüme oranlarına  sahip iken, gelişmiş bölgeler daha yüksek büyüme oranlarına sahiptir. Buna göre  Türkiye’de bölgelerarasında gelişme düzeyi itibariyle bir ıraksama sürecinin  yaşandığını ifade edebiliriz. Ayrıca, uzun dönemde bölge ve iller arasında  merkezden çevreye doğru bir gelişme yayılımı da izlenememektedir. Bu da  ülkede bölgesel gelişme farklılığı sorununun daha da derinleşmesine yol  açmaktadır.