Türkiye Kökenli Diploid ve Tetraploid Kavuzlu Buğday Hatlarının Bazı Agro-morfolojik Özellikler Bakımından Tanımlanması
Characterization of Turkish Diploid and Tetraploid Hulled Wheat Lines for Some Agromorphological Traits
Yazar: Coşkun, İlknur; Tekin, Mehmet; Akar, Taner
Dergi: Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi, Vol. 5 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Einkorn,emmer,hulled wheat,selection,agromorfologic traits ; Siyez,gernik,kavuzlu buğday,seleksiyon,morfolojik ve tarımsal özellikler

Bu çalışma ile Türkiye’nin 3farklı ilinden (Konya, Kayseri ve Kastamonu) toplanmış popülasyonlardan 6 yılboyunca seçilen toplam 36 siyez (Triticummonoccocum L.) ve 49 gernik buğday (Triticumdicoccum L.) hattının morfolojik ve tarımsal özellikler bakımındantanımlanması amaçlanmıştır. Toplam 85 kavuzlu buğday hattı, morfolojik ve tarımsalözellikler yönüyle değerlendirilmek üzere 1 metre uzunluğunda ikişerli sıralarhalinde sıra arası 30 cm olacak şekilde Akdeniz Üniversitesi Yerleşkesi’ndeyetiştirilmiştir.  Morfolojik özellik olarakbüyüme şekli (habitusu), başak sıklığı, kavuz rengi, dane rengi, dane büyüklüğüve danede camsılık oranı incelenmiştir. Tarımsal özellikler bakımından bitkiboyu (cm), başak boyu (cm), başakta dane sayısı (adet), başaklanma gün sayısı(gün), m2’deki başak sayısı (adet), dane verimi (g m-2),biyolojik verim (g m-2), hasat indeksi (%) ve bin dane ağırlığı (g)incelenmiştir. Çalışma sonucunda türler arasında ve içerisinde özellikle tarımsalözellikler önemli seviyede varyasyon gözlenmiştir. Siyez hatlarının ortalama olarakbitki boyu, başak boyu, m2’deki başak sayısı, dane verimi ve bindane ağırlığı sırasıyla 107.9 cm, 4.9 cm, 751.4 adet m-2, 311.7 g m-2ve 21.6 g bulunmuştur. Gernik hatlarının ortalama bitki boyu, başak boyu,m2’deki başak sayısı, dane verimi ve bin dane ağırlığı sırasıyla 101.7 cm, 5.9cm, 548.9 adet m-2, 368.1 g m-2 ve 35.9 g olaraksaptanmıştır. Elde edilen morfolojik ve tarımsal özellikler araştırmadakullanılan kavuzlu buğday hatlarının ıslah çalışmalarına katkı sağlayabilecekgenetik varyasyona sahip olduğunu göstermektedir.

Thirty-six einkorn (Triticum monococcum L.) and 49 emmerwheat (Triticum dicoccum L.) linesselected from populations collected from different provinces of Turkey (Konya,Kayseri ve Kastamonu) for six years were characterized agro-morphogically inthis study. Totally 85 hulled wheat lines were sown micro plots with two rowsof 1 m lenght and 30 cm row spaces to evaluate in terms of morphological and agronomicaltraits. Observed morphological traits were growth habit, spike density, glumecolour, grain colour, grain size and grain vitrousness. Agronomic traits wereplant height (cm), spike lenght (cm), number of grains per spike (number), daysto flowering (day), number of spikes per m2 (number), grain yield (gm-2), biological yield (g m-2), harvest index (%) and1000 grain weight (g). A large variation was observed inter and intra speciesespecially for agronomical traits. Average plant height, spike length, numberof spikes per m2, grain yield and 1000 grain yield of einkorn lineswere measured 107.9 cm, 4.9 cm, 751.4 per m2, 311.7 g m-2ve 21.6 g, respectively. Average plant height, spike length, number of spikesper m2, grain yield and 1000 grain yield of emmer lines were alsomeasured 101.7 cm, 5.9 cm, 548.9 per m2, 368.1 g m-2 and35.9 g, respectively. Theresults indicated that the hulled wheat lines have an important geneticvariation to be benefited for breeding studies based on agromorphological traits.