Araştırmacı, Güftekâr, Bestekâr Mehmet Turan Yarar ve Divanı
Researcher, Lyricist, Composer Mehmet Turan Yarar and His Divan
Yazar: Gökçe, Emrah
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 24 [BAHAR 2026], 2025
Anahtar kelimeler: Classical Turkish Literature Out of Ottoman Field ; Osmanlı Sahası Dışındaki Klasik Türk Edebiyatı ; Classical Turkish Literature of Ottoman Field ; Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı ; Klâsik Türk edebiyatı,klâsik Türk mûsikîsi,güftekâr,bestekâr,20. yüzyıl,divan ; Classical Turkish literature,classical Turkish music,lyricist,composer,20th century,divan

Mehmet Turan Yarar, yaklaşık bir asır süren bereketli ömrünü şiir ve mûsikî ile iç içe geçirmiş, Türk kültürüne hizmet etmeye kendini adamış, son asırda divan tertip etmiş, güftekârlık, bestekârlık, araştırmacılık ve şairlik yönleriyle ön plana çıkmış velut bir insandır. Neşretme imkânı bulduğu ve bulamadığı eserleriyle klâsik Türk mûsikîsi ve edebiyatı ilgililerine büyük bir hizmette bulunmuştur. Hem manzum hem de mensur olarak kaleme aldığı eserleri onun çok yönlü bir kişi olduğunu göstermektedir. Pek çok hususiyeti şahsiyetinde barındıran Mehmet Turan Yarar’ın en mühim hizmetlerinden biri bu makalenin de konusunu teşkil eden Divan’ıdır. Mehmet Turan Yarar, 20. yüzyılda divan kaleme almış ve adını bu seçkin listeye yazdırmıştır. Hayatta iken maalesef Divan’ını neşretme imkânı bulamamıştır. Bu eser, Mehmet Turan Yarar güfte arşivinin 3. kolisindedir. Yarar, şiirlerin her birini 15x21 boyutlarındaki kâğıtlara daktilo ile yazmıştır. 1826 sayfadır. Şair her bir sayfaya öncelikle şiiri yazmış, ardından şiirin yazım tarihini gün-ay-yıl olarak vermiş, ondan sonra da eğer şiir neşredilmişse bunların künyelerini de belirtmiştir. Eserini oldukça titiz bir şekilde hazırlayan Mehmet Turan Yarar şiirlerini, yayımlanan dörtlükler, bestelenen dörtlükler, hece ölçülü manzumeler, gazeller, tuyuğlar, rubailer, serbest şiirler ve şarkımsı sözler başlıklarıyla tasnif etmiştir.

Mehmet Turan Yarar was a prolific individual who dedicated his nearly century-long, fruitful life to poetry and music, devoted himself to serving Turkish culture, compiled a divan (collection of poems) in the last century, and distinguished himself as a lyricist, composer, researcher, and poet. Through his works, both those he was able to publish and those he couldn't, he rendered a great service to those interested in classical Turkish music and literature. His works demonstrate his multifaceted personality.One of Mehmet Turan Yarar’s most important contributions is his Divan. He wrote a divan in the 20th century. Unfortunately, he did not have the opportunity to publish his Divan during his lifetime. This work is located in the 3rd box of Mehmet Turan Yarar’s lyric archive. Yarar typed each poem on 15x21 cm sheets of paper, totaling 1826 pages. On each page, the poet first wrote the poem, then indicated the date of writing (day-month-year), and finally, if the poem had been published, he listed its publication details. Mehmet Turan Yarar, who prepared his work with great care, classified his poems under the headings of published quatrains, quatrains set to music, syllabic verses, ghazals, tuyugs, rubaiyat, free verse, and song-like lyrics.