ASUR TİCARET KOLONİLERİ DÖNEMİNDE KĀRUM DAİRESİNİN HESAPLAŞMA KAYITLARINA ETKİSİ
ASUR TİCARET KOLONİLERİ DÖNEMİNDE KĀRUM DAİRESİNİN HESAPLAŞMA KAYITLARINA ETKİSİ
Yazar: Gümüş, Arif; Erkuş, Hakan
Dergi: İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 8 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Assyrians,Local Kingdoms in Anatolia,Assyrian Trade Colonies ; Asurlular,Anadolu’da Yerel Krallıklar,Asur Ticaret Kolonileri,Kārum Teşkilatı

bereketli topraklarıylatarih boyunca çeşitli uygarlıkların çekim merkezi olmuştur. Anadolu ileMezopotamya arasındaki ilk ticaret MÖ 2400-2300 yılları civarında Akadlı Sargondöneminde başlamıştır. MÖ 2000’li yıllarda Asurlu tüccarlar Anadolu’da birkoloni sistemi kurarak ticareti sistemli ve organize hale getirmişlerdir. Asurdevleti ile Anadolu arasında yapılan ticaretin sorunsuz işleyebilmesi içinAsurlular Anadolu’da o dönem etkin olan yerel krallıklar bünyesinde kārum isimli büyük ve wabartum isimli küçük ticaretmerkezleri kurmuşlardır. Son yapılan çalışmalar ile beraber bu ticaret merkezlerinin sayısının 40’ın üzerinde olduğu saptanmıştır. Bütün bu kārumve wabartum’ların merkezi bugün Kayseri sınırları içerisinde bulunan Kültepe-Kaniškārum’udur.Kaniš kārum’u organizasyonu içinde bulunan bēt karimisimli yönetim merkezi; tüccarlar ile yerel halk arasında yapılan ticaretin kurallarınınbelirlenmesi, anlaşmazlıkların çözülmeye çalışılması, tüccarlar arasındakiilişkilerin düzenlenmesi, tüccarlarla yerli krallar arasındaki ilişkilerintanzimi gibi işleri yapmaktaydı. Kültepe’de yapılankazılarda bugüne kadar yaklaşık 23.500 tablet çıkarılmıştır. Kültepe’de eldeedilen tabletlerin büyük çoğunluğu tüccarların kişisel ticari kayıtlarındanoluştuğundan tabletlerdeki bilgiler sosyal, hukuki ve ekonomik yönden dönemiaydınlatacak; borç alacak ilişkisini ortaya koyan senetler, ticari sözleşmeler,ortaklık belgeleri, mahkeme tutanakları, iş mektupları, gibi belgelerdenoluşmaktaydı. Bu tabletlerin satır aralarından o dönemin günlük hayatı ve yerelkrallıklar ile koloni teşkilatının yönetim şeklinin aydınlatılmasına ışıktutacak bilgiler elde edilmektedir. Anadolu ile Mezopotamya arasındakiuluslararası ticaret 255 yıl devam etmiş, sebebi bilinmeyen bir şekilde sonaermiştir.Bu çalışmada yaklaşık4000 yıl öncesine ait, Anadolu’daki ticari kuralların oluşmasını sağlayan kārum dairesinin görev, yetki, sorumlulukları, ticari hayatiçerisindeki fonksiyonu ve günümüz ticari kurumlarına olan benzerlikleri araştırılmaktadır. Bu çalışmayla elde edilen verilerile muhasebe ve finans tarihinin yazımına katkı sağlanması hedeflenmektedir.

Anatolia has been thecenter of attractive of various civilizations throughout history with its richunderground resources and fertile lands due to its intercontinental transitroute location. The first trade between Anatolia and Mesopotamia began in theperiod of Sargon of Akkad in BC around 2400-2300. In the 2000s, Assyrian merchantsestablished a colonial system in Anatolia and made trade systematic andorganized. Assyrians established large commercial centers called kārum and small trade center called which operated inthe local kingdoms in Anatolia. Together with the recent studies, it has beendetermined that the number of these trade centers has been over more than 40.The center of all these kārumand wabartums was Kültepe/Kaniš kārum, which is located near Kayseri city center.Headquarter named Bēt kārimwithin organization of Kaniš kārum the organization was doing tasks such asdetermining the rules of trade between merchants and local people, trying tosolve disagreements, arranging relations between traders, arranging relationsbetween merchants and domestic kings. So far, approximately23,500 tablets have been unearthed during excavations in Kültepe. Because themajority of the tablets obtained in Kültepe are composed of the personal traderecords of the traders, information on tablets consists of documents such ascommercial papers, commercial contracts, partnership documents, court minutesand business letters, which show the relationship between debtor and creditorand which will shed light the period in terms of social, legal and economic. Betweenthe lines of these tablets, the Information that shed light on the illuminationof the daily life of that period and the local kingdoms and the management ofthe colonial organization can be obtained. This international trade betweenAnatolia and Mesopotamia continued for about 255 years and ended for an unknownreason for us.In this study theduties, powers and responsibilities of the kārumoffice, which provided the establishment of commercial conditions in Anatoliafor about 4000 years ago and its function in commercial life and itssimilarities with today's commercial institutions were investigated. It isaimed to contribute to the writing of accounting and finance history with thedata obtained from this study.