CUMHURİYET İNKILÂPLARININ MİLLİYETÇİLİK BOYUTU ULUS İNŞASI SÜRECİNDE İDEOLOJİK YÖNELİMLER
The Nationalist Dimension Of Republican Reforms: Ideological Orientations In The Nation-Building Process
Yazar: Can, Ayşegül
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi No. 77, 2025
Anahtar kelimeler: History of The Republic of Turkiye ; Türkiye Cumhuriyeti Tarihi ; Republic,Reform,Nationalism,Modernization,Turkey. ; Cumhuriyet,İnkılâp,Milliyetçilik,Modernleşme,Türkiye.

Birinci Dünya Savaşı sonrasında Osmanlı İmparatorluğu'nun çöküşü ve Türk milletinin Millî Mücadele'yi zaferle sonuçlandırması, yeni bir devletin temellerini atmıştır. Bu süreçte, modern dünyanın gereklilikleriyle entegre olmaya çalışan yeni devlet, Cumhuriyet'in ilanıyla birlikte kapsamlı bir modernleşme sürecine girmiştir. Eğitim, kültür, sağlık, ekonomi ve sosyal alanlarda gerçekleştirilen inkılaplar, bu modernleşme sürecinin temel unsurları olmuştur. Genç Cumhuriyet’in temel hedeflerinden biri, Osmanlı'dan miras kalan çok unsurlu yapıyı homojen bir ulus-devlet çatısı altında birleştirmekti. Bu nedenle yapılan inkılapların büyük bir bölümü, ortak bir Türk milleti kimliği oluşturmayı hedeflemiştir. Bu çalışmada, ulus-devlet inşası sürecinde başvurulan temel araçlardan biri olan inkılaplar, milliyetçilik ideolojisi bağlamında tarihsel arka planları, uygulama biçimleri, kamuoyundaki yansımaları ve toplumsal etkileri açısından çok yönlü olarak incelenmiştir. Araştırmada, Devlet Arşivleri Başkanlığı’na ait belgeler başta olmak üzere TBMM zabıtları, dönemin kanunları, hatırat ve telif eserler, nitel doküman analizi yöntemiyle sistematik biçimde değerlendirilmiştir. Bu bağlamda inkılapların sadece siyasal yönleri değil, aynı zamanda milliyetçi söylemin inşa edilmesindeki işlevi de ortaya konmuştur. Böylece Cumhuriyet dönemi inkılaplarının milliyetçilikle kurduğu ideolojik ilişkinin, dönemin toplumsal yapısına ve günümüz ulus-devlet anlayışına etkilerini ortaya koyarak, bu alandaki literatür boşluklarını doldurması hedeflenmiştir.

The collapse of the Ottoman Empire following the First World War and the successful conclusion of the Turkish War of Independence laid the foundations for a new state. In this context, the newly established Republic, striving to integrate with the requirements of the modern world, embarked on a comprehensive modernization process following the proclamation of the Republic. The reforms implemented in education, culture, health, economy, and social life became the main pillars of this transformation. One of the primary goals of the young Republic was to unite the multi-ethnic and multi-religious structure inherited from the Ottoman Empire under the umbrella of a homogeneous nation-state. Therefore, a significant portion of the reforms aimed to construct a common Turkish national identity. This study examines the reforms—used as one of the fundamental instruments of nation-building—within the framework of nationalist ideology, by exploring their historical background, modes of implementation, public reception, and societal impacts. The analysis is based on a qualitative document analysis of sources such as the records of the Directorate of State Archives, the minutes of the Grand National Assembly of Turkey, legislative texts of the period, memoirs, and authored works. In this regard, the research not only reveals the political dimensions of the reforms but also their role in constructing a nationalist discourse. By doing so, it aims to shed light on the ideological relationship between Republican reforms and nationalism, as well as its reflections on both the social structure of the period and contemporary understandings of the nation-state, thereby contributing to the relevant academic literature.