20. Yüzyılda Çağının Kadınlarına Seslenen Bir Eser: Kadın Esrarı (Avanzâde Mehmet Süleyman)
A Work That Speaks to the Women of Its Age in the 20th Century: The Woman’s Mysteries (Avanzâde Mehmet Süleyman)
Yazar: Demir, Hiclal
Dergi: Erdem No. 87, 2024
Anahtar kelimeler: Modern Turkish Literature in Turkiye Field ; Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı ; Avanzâde Mehmet Süleyman,Kadın Esrarı,Esrar-ı Nisvan,kadın,sağlık,güzellik,20. yüzyıl ; Avanzâde Mehmet Süleyman,The Woman’s Mysteries,Esrar-ı Nisvan,woman,health,beauty,20th century

Avanzâde Mehmet Süleyman (1871-1922), yayımladığı telif-tercümeeserler ve dergi yayımcılığı ile Meşrutiyet devrinin önemli yazar veaydınlarındandır. İlgi alanı çok geniş olan yazarın eserleri arasındakadınlara dair olanlar dikkat çeker. 1330’da yayımlanan Kadın Esrarıda bunlardan biridir. Eserin ön sözünde yazar; kadınların hayattarzlarına, evlilik öncesi ve sonrası eşleriyle ilişkilerine, sağlık vegüzelliklerini korumaları için yapmaları gerekenlere değineceğinibelirtir. Bu yönüyle eser, kadınlar için bir “sağlık ve güzellik rehberi”olma amacı taşımaktadır. Kadının toplumu dönüştürme gücünede vurgu yapan yazar, bir milleti ancak ahlaken ve fikren yüksekkadınların ileriye taşıyacağı görüşündedir.Avanzâde Mehmet Süleyman Kadın Esrarı’nı iki ana bölüme ayırmış;ilk bölümde ahlaki güzellik, ikinci bölümde fiziki güzellik üzerindedurmuştur. İffet, sadakat, tesettür vb. konularla ilgili açıklamalar yaptığıilk kısımda, o dönemde dünyaya dalga dalga yayılan “feminizm”hakkında da bilgiler vermiştir. Eserin ikinci bölümü kadınların sağlıkve güzelliklerine ayrılmıştır. Burada Avanzâde Mehmet Süleyman“eczacı” kimliğiyle kadınlara sağlıklı yaşam önerileri ve son dereceayrıntılı güzellik reçeteleri sunmuştur.Kadın Esrarı’nda bazı kısımlar Ebuzziya Tevfik’in Takvimü’n-Nisa ve Ebu’l-Muammer Fuad’ın Vezâif-i Aile adlı eserlerindeniktibas edilmiştir. Bu iktibaslar, belli konularda Avanzâde MehmetSüleyman’ın görüşlerini öğrenmemizi engellemekle birlikte -eserinealması sebebiyle- yazarın az-çok bu görüşleri paylaştığını dadüşündürmektedir. Eserinde kadınları ilgilendiren her konuda bilgivermeye çalışan Avanzâde Mehmet Süleyman, yer yer geleneksel bir bakış açısıyla onun eş ve anne olarak görevlerini öne çıkarmıştır. Diğeryandan kadın hakları konusunda eşitlikçi ve özgürlükçü bir tutumsergilediği noktalar da olmuştur. Yazar, II. Meşrutiyet devrinin özgürortamında eşitlik için mücadele veren Osmanlı kadınlarının taleplerinebigâne kalmamış, bilim insanı olması nedeniyle kadına “birey” olarakbakmıştır. Kızların küçük yaşta evlendirilmelerine karşı çıkması,evlilikte iki tarafın da sorumluluklarını hatırlatması, boşanmayı meşrugörmesi, kızların millî mekteplerde eğitilmeleri gerektiğini savunmasıçağının ilerisinde görüşlerdir. Nesil yetiştirme konusunda -bugünmodern tıbbın da benimsediği- anne sütünün önemi, belli bir yaşagelene kadar çocuğa ahlak ve vicdan eğitiminin verilmesi konularındaannelerin bilinçli olması gerektiğini vurgulamıştır. Ona göre toplum;eğitilmiş, düşünen, ileri kadınlarla yükselecektir. Yazarın özelliklekitabının ikinci bölümünde kadın sağlığı ve güzelliği için verdiği önerive tarifler, kadına birey odaklı bakışının göstergeleridir. Bu makalede20. yüzyılın başlarında Avanzâde Mehmet Süleyman’ın kadınlariçin kaleme aldığı Kadın Esrarı’nda kadın algısı incelenmiş, yazarın-çağının koşullarında- kadın hak ve özgürlüklerini belli noktalardailerici bir görüşle savunduğu görülmüştür.

Avanzâde Mehmet Süleyman (1871-1922) is one of the importantwriters and intellectuals of the Constitutional Monarchy period withhis copyrighted and translated works and magazine publishing.Among the works of the author, whose area of interest is verybroad, those about women attract attention. The Woman’s Mysteries,published in 1330, is one of them. In the preface of the work, hewrites, it states that it will touch upon women’s lifestyles, theirrelationships with their spouses before and after marriage, and whatthey need to do to protect their health and beauty. In this respect, thework aims to be a “health and beauty guide” for women. The author,who also emphasizes the power of women to transform society, is ofthe opinion that only morally and intellectually high women can carrya nation forward.Avanzâde Mehmet Süleyman divided The Woman’s Mysteries intotwo main sections; in the first part, he has focused on moral beauty,and in the second part, he has elaborated on physical beauty. In thefirst part, where he explains issues such as chastity, loyalty, hijaband so on; he also gives information about “feminism”, which wasspreading around the world at that time. The second part of the workis devoted to women’s health and beauty. Here, Avanzâde MehmetSüleyman, as a “pharmacist”, offers healthy life suggestions andextremely detailed beauty recipes to women.Some parts of The Woman’s Mysteries are quoted from EbuzziyaTevfik’s Takvimü’n-Nisa and Ebu’l-Muammer Fuad’s Vezâif-iAile. Although these quotations prevent us from learning AvanzâdeMehmet Süleyman’s views on certain issues, they also suggest thatthe author more or less shared these views - due to his inclusion in hiswork. Avanzâde Mehmet Süleyman, who tried to provide informationon all issues concerning women in his work, sometimes highlightedtheir duties as wives and mothers from a traditional perspective. Onthe other hand, there were also points where he showed an egalitarianand libertarian attitude towards women’s rights. The author did notremain ignorant of the demands of Ottoman women who struggledfor equality in the free environment of the Constitutional Period, andalso looked at women as “individual” due to the fact that he wasa scientist. Opposing girls to be married at a young age, remindingthem of the responsibilities of both parties in marriage, seeing divorce as legitimate, and advocating that girls should be educated in nationalschools are views that were ahead of their time. He emphasized thatmothers should be conscious about the importance of breast milk inraising the generation -which is also adopted by modern medicinetoday- and giving moral and conscience education to the child untilthey reach a certain age. According to him, society; it will rise witheducated, thinking and advanced women. The suggestions and recipesthat the author gives for women’s health and beauty, especially in thesecond part of his book, are indicators of his human-oriented viewof women. In this article, the perception of women in The Woman’sMysteries, written by Avanzâde Mehmet Süleyman for women in theearly 20th century, was examined; and it was seen that the author-under the conditions of his age- defended women’s rights andfreedoms with a progressive view at certain points.