COĞRAFİ İŞARET OLARAK DİYARBAKIR BAZALT TAŞI VE TESCİLİ
AS GEOGRAPHICAL INDICATION DIYARBAKIR BASALT STONE AND REGISTRATION
Yazar: Ekinci Dağtekin, Emine
Dergi: Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 17 No. 66, 2017
Anahtar kelimeler: Diyarbakır Bazaltı,Bazalt Taşı,Coğrafi İşaret,Tescil

GüneydoğuAnadolu Bölgesi’nde yer alan Diyarbakır kenti, Hurriler’den bugüne pek çokmedeniyete ev sahipliği yapmıştır. Surlarla kuşatılan kentin mimarlık ve yapısanatının önemli bir parçası olan bazalt taşı kentin tümüne hakimdir. Kentinsurları, burçları, dar ve uzun sokakları, cami, hamam, kilise ve han gibianıtsal yapıları, avlulu ve eyvanlı evlerinden oluşan geleneksel dokusu bazalttaşından yapılmıştır. Kent ile özdeşleşen bazaltın yöresel malzeme olarakcoğrafi işaret alması ve tescili için 2017 yılında  Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası, KalkınmaAjansı ve Dicle Üniversitesi’nin dahil olduğu “Yöresel Ürünler Coğrafi İşaretve Tescil Alma Projesi[1]”kapsamında başvuru süreci başlatılmıştır. Bazalt taşı Türkiye’de pek çok yerdekullanılan bir taş olmasına rağmen Diyarbakır’da kentin bir bazalt platoüzerinde yer alması, kentte var olan tüm medeniyetlerin mimari mirasının buplatonun bazaltından yapılmış olması malzemeye özgünlük ve farklılıkkazandırmaktadır. Bu bağlamda Diyarbakır’da geleneksel kent dokusunun tamamındakullanılan, kentin merkezinde üretilen “Diyarbakır Bazaltı’nın” yerel birmalzeme olarak coğrafi işaretle tescillenmesi /patentinin alınması, kentte malolan bir ürünün üretim ve kullanım zinciri içinde korunmasını vesürdürülebilirliğini sağlayacaktır. Buçalışma, coğrafi işaret başvuru süreci başlatılan bazalt taşının, TürkiyePatent Enstitüsüne sunulan ve yazar tarafından yazılan “Kentsel YerleşimdeBazalt Taşının Yeri” adlı alt başlığı kapsayacak şekilde, yazılı ve görselbelgelerin eklenmesi ile geliştirilerek hazırlanmıştır. Çalışma süreciiçerisinde geçmişte kenti ziyaret eden araştırmacıların yazılı ve görselkaynaklarından, Yüksek Öğrenim Kurumu bünyesinde yer alan lisansüstü tezlerdenve bilimsel makalelerden yararlanılmıştır.[1] Bu makaleyazarın içinde yer aldığı Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası, KaracadağKalkınma Ajansı ve Dicle Üniversitesi işbirliğinde, “Yöresel Ürünler Coğrafiİşaret Teknik Destek Projesi” kapsamında, “Diyarbakır Bazalt TaşınınTescillenmesi” amacı ile yapılan çalışmanın “Kentsel Yerleşimde Bazalt TaşınınYeri” alt başlığı geliştirilerek hazırlanmıştır. “Diyarbakır Bazaltı” TürkPatent Enstitüsü tarafından C2017/239 sayılı başvuru numarası ile “BaşvuruAşamasındaki Coğrafi İşaret” listesine alınmıştır.

GüneydoğuAnadolu Bölgesi’nde yer alan Diyarbakır kenti, Hurriler’den bugüne pek çokmedeniyete ev sahipliği yapmıştır. Surlarla kuşatılan kentin mimarlık ve yapısanatının önemli bir parçası olan bazalt taşı kentin tümüne hakimdir. Kentinsurları, burçları, dar ve uzun sokakları, cami, hamam, kilise ve han gibianıtsal yapıları, avlulu ve eyvanlı evlerinden oluşan geleneksel dokusu bazalttaşından yapılmıştır. Kent ile özdeşleşen bazaltın yöresel malzeme olarakcoğrafi işaret alması ve tescili için 2017 yılında  Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası, KalkınmaAjansı ve Dicle Üniversitesi’nin dahil olduğu “Yöresel Ürünler Coğrafi İşaretve Tescil Alma Projesi[1]”kapsamında başvuru süreci başlatılmıştır. Bazalt taşı Türkiye’de pek çok yerdekullanılan bir taş olmasına rağmen Diyarbakır’da kentin bir bazalt platoüzerinde yer alması, kentte var olan tüm medeniyetlerin mimari mirasının buplatonun bazaltından yapılmış olması malzemeye özgünlük ve farklılıkkazandırmaktadır. Bu bağlamda Diyarbakır’da geleneksel kent dokusunun tamamındakullanılan, kentin merkezinde üretilen “Diyarbakır Bazaltı’nın” yerel birmalzeme olarak coğrafi işaretle tescillenmesi /patentinin alınması, kentte malolan bir ürünün üretim ve kullanım zinciri içinde korunmasını vesürdürülebilirliğini sağlayacaktır. Buçalışma, coğrafi işaret başvuru süreci başlatılan bazalt taşının, TürkiyePatent Enstitüsüne sunulan ve yazar tarafından yazılan “Kentsel YerleşimdeBazalt Taşının Yeri” adlı alt başlığı kapsayacak şekilde, yazılı ve görselbelgelerin eklenmesi ile geliştirilerek hazırlanmıştır. Çalışma süreciiçerisinde geçmişte kenti ziyaret eden araştırmacıların yazılı ve görselkaynaklarından, Yüksek Öğrenim Kurumu bünyesinde yer alan lisansüstü tezlerdenve bilimsel makalelerden yararlanılmıştır.[1] Bu makaleyazarın içinde yer aldığı Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası, KaracadağKalkınma Ajansı ve Dicle Üniversitesi işbirliğinde, “Yöresel Ürünler Coğrafiİşaret Teknik Destek Projesi” kapsamında, “Diyarbakır Bazalt TaşınınTescillenmesi” amacı ile yapılan çalışmanın “Kentsel Yerleşimde Bazalt TaşınınYeri” alt başlığı geliştirilerek hazırlanmıştır. “Diyarbakır Bazaltı” TürkPatent Enstitüsü tarafından C2017/239 sayılı başvuru numarası ile “BaşvuruAşamasındaki Coğrafi İşaret” listesine alınmıştır.