BAZI YÖNTEMSEL FAKTÖRLER VE TOPRAK ÖZELLİKLERİNİN TOPRAKLARIN KIRILMA DEĞERİ ÜZERÎNE ETKİLERİ (1) / EFFECTS OF SOME METHODICAL FACTORS AND SOİL PROPERTİES ON THE MODULUS OF RUPTURE OF SOİLS
BAZI YÖNTEMSEL FAKTÖRLER VE TOPRAK ÖZELLİKLERİNİN TOPRAKLARIN KIRILMA DEĞERİ ÜZERÎNE ETKİLERİ (1) / EFFECTS OF SOME METHODICAL FACTORS AND SOİL PROPERTİES ON THE MODULUS OF RUPTURE OF SOİLS
Yazar: Demiralay, İbrahim; Aslan, Mine
Dergi: Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, Vol. 25 No. 3, 2010

ÖZET : Bu çalışma, bazı yöntemsel faktörlerin yapay toprak briketlerininkırılma değerinin ölçümü üzerine etkilerini ve bazı toprak özellikleri ile kırılma değeriarasındaki ilişkileri incelemek amacıyla yapılmıştır.Çalışmada, Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Ziraat işletmesi arazisinin 12farklı mahallinden 0-20 cm derinlikten alman toprak örnekleri kullanılmıştır.Kırılma değeri, normal prosedür ile hazırlanan briketlerde 83-515 mbar vetoprak macunu ile hazırlanan briketlerde ise 14322-27310 mbar olarak tespit edilmiştirve macunlaştırma ile 36-285 kat artmıştır.Normal prosedür ve toprak macunu ile hazırlanan briketlerde, briket nemiçeriği İle tınlt bir toprakta log kırılma değeri arasında ve killi tınlı bir toprakta isekırılma değeri arasında doğrusal önemli (?<().01) negatif ilişkiler elde edilmiştir.Kırma kuvveti uygulanma hızının 400 g/da olması 800 gld'ya nazaran, ölçülenkırılma değerinde Önemli (P<0.05) bir azalmaya sebep olmuştur.Normal prosedür ile hazırlanan toprak briketlerinde kırılma değeri ile büzülmelimiti arasında önemli (P<0.05) negatif bir ilişki elde edilmiştir. Fakat kırılma değeriile kil içeriği organik madde içeriği-briket hacım ağırlığı ve kil içeriği-agregatstabilitesi-briket hacım ağırlığı arasında P<0.01 düzeyinde önemli çoklu ilişkilerbulunmuştur.Macunla hazırlanan toprak briketlerinde ise, kırılma değeri ile kil içeriği, miliçeriği, likit limit, plastik limit, plastiklik indeksi, büzülme indeksi, doğrusal büzülme,hacımsal büzülme arasında önemli (P<0.05) pozitif ilişkiler ve plastik limit/pF 2 nemioranı arasında önemli (P <0.05) negatif bir ilişki elde edilmiştir. EFFECTS OF SOME METHODICAL FACTORS AND SOİLPROPERTİES ON THE MODULUS OF RUPTURE OF SOİLS SUMMARY : The purpose of this study was to determine the effects ofsome methodical factors on the measurement of the modulus of rupture of artificialsoil briquets and the relations betvveen some soil properties and modulus of rupture.Soil samples taken from the 0-20 cm depth of 12 different sites on the from ofthe Agricultural Faculty of Atatürk University Erzurum w ere used in the work.Modulus of rupture values were obtained between 83 and 515 mbar for thebriquets prepared with the normal procedure and between 14322 and 27310 mbar forthe briguets prepared with the puddled soil and increased as much as 36 to 285 timesupon puddling.Linear negative relations were found between the moisture content of thebriquets and logarithm of the modulus of rupture value for a loam soil and betweenthe moisture content of the briquets and the modulus of rupture value for a clay loamsoil.With 400 g/d application rate of breaking force it was obtained signifıcant(P<0J)5) decrease in the modulus of rupture measured with compared to 800 gld.For the soil briquets prepared with th enormal procedure it was foundsignifıcant (P<0.05) negative relation between modulus of rupture and shrinkagelimit, but signifıcant (P<0.01) multiple relations between, modulus of rupture andclay content-organik matter content- briquet bulk density, and between modulus ofrupture and clay conten briquet bulk density-aggregate stability.For the briquets prepared with the puddled soil it was found signifıcantpositive relations between modulus of rupture and clay cocntent, between modulus ofrupture and sil t conten, between modulus of rupture and liquİd limit, betweenmodulus of rupture and plastic limit, between modulus of rupture and plasticityiindex, between modulus of rupture and shrinkage inde, between modulus of ruptureand linear shrinkage, between modulus of rupture and volumetric shrinkage, butsignificant negative relation betvveen modulus of rupture and the ratio of plastic limitpF 2 moisture content.

ÖZET : Bu çalışma, bazı yöntemsel faktörlerin yapay toprak briketlerininkırılma değerinin ölçümü üzerine etkilerini ve bazı toprak özellikleri ile kırılma değeriarasındaki ilişkileri incelemek amacıyla yapılmıştır.Çalışmada, Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Ziraat işletmesi arazisinin 12farklı mahallinden 0-20 cm derinlikten alman toprak örnekleri kullanılmıştır.Kırılma değeri, normal prosedür ile hazırlanan briketlerde 83-515 mbar vetoprak macunu ile hazırlanan briketlerde ise 14322-27310 mbar olarak tespit edilmiştirve macunlaştırma ile 36-285 kat artmıştır.Normal prosedür ve toprak macunu ile hazırlanan briketlerde, briket nemiçeriği İle tınlt bir toprakta log kırılma değeri arasında ve killi tınlı bir toprakta isekırılma değeri arasında doğrusal önemli (?<().01) negatif ilişkiler elde edilmiştir.Kırma kuvveti uygulanma hızının 400 g/da olması 800 gld'ya nazaran, ölçülenkırılma değerinde Önemli (P<0.05) bir azalmaya sebep olmuştur.Normal prosedür ile hazırlanan toprak briketlerinde kırılma değeri ile büzülmelimiti arasında önemli (P<0.05) negatif bir ilişki elde edilmiştir. Fakat kırılma değeriile kil içeriği organik madde içeriği-briket hacım ağırlığı ve kil içeriği-agregatstabilitesi-briket hacım ağırlığı arasında P<0.01 düzeyinde önemli çoklu ilişkilerbulunmuştur.Macunla hazırlanan toprak briketlerinde ise, kırılma değeri ile kil içeriği, miliçeriği, likit limit, plastik limit, plastiklik indeksi, büzülme indeksi, doğrusal büzülme,hacımsal büzülme arasında önemli (P<0.05) pozitif ilişkiler ve plastik limit/pF 2 nemioranı arasında önemli (P <0.05) negatif bir ilişki elde edilmiştir. EFFECTS OF SOME METHODICAL FACTORS AND SOİLPROPERTİES ON THE MODULUS OF RUPTURE OF SOİLS SUMMARY : The purpose of this study was to determine the effects ofsome methodical factors on the measurement of the modulus of rupture of artificialsoil briquets and the relations betvveen some soil properties and modulus of rupture.Soil samples taken from the 0-20 cm depth of 12 different sites on the from ofthe Agricultural Faculty of Atatürk University Erzurum w ere used in the work.Modulus of rupture values were obtained between 83 and 515 mbar for thebriquets prepared with the normal procedure and between 14322 and 27310 mbar forthe briguets prepared with the puddled soil and increased as much as 36 to 285 timesupon puddling.Linear negative relations were found between the moisture content of thebriquets and logarithm of the modulus of rupture value for a loam soil and betweenthe moisture content of the briquets and the modulus of rupture value for a clay loamsoil.With 400 g/d application rate of breaking force it was obtained signifıcant(P<0J)5) decrease in the modulus of rupture measured with compared to 800 gld.For the soil briquets prepared with th enormal procedure it was foundsignifıcant (P<0.05) negative relation between modulus of rupture and shrinkagelimit, but signifıcant (P<0.01) multiple relations between, modulus of rupture andclay content-organik matter content- briquet bulk density, and between modulus ofrupture and clay conten briquet bulk density-aggregate stability.For the briquets prepared with the puddled soil it was found signifıcantpositive relations between modulus of rupture and clay cocntent, between modulus ofrupture and sil t conten, between modulus of rupture and liquİd limit, betweenmodulus of rupture and plastic limit, between modulus of rupture and plasticityiindex, between modulus of rupture and shrinkage inde, between modulus of ruptureand linear shrinkage, between modulus of rupture and volumetric shrinkage, butsignificant negative relation betvveen modulus of rupture and the ratio of plastic limitpF 2 moisture content.