Lise Öğrencilerinde Hayatın Anlam ve Amacı ile Değer Yönelimleri Arasındaki İlişki
Lise Öğrencilerinde Hayatın Anlam ve Amacı ile Değer Yönelimleri Arasındaki İlişki
Yazar: Tanrıverdi, Abdullah; Ulu, Mustafa
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 18 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Anlam ve amaç,logoterapi,değer yönelimi,lise

Bu çalışmanın teorik çerçevesi olarak Viktor Emil Frankl’ıninsanın en temel güdüsünün anlam istemi oluşu fikrinden hareketle ortayakoyduğu hayatın anlam ve amacına dair görüşleri ile Shalom H. Schwartz’ın değeryönelimi hakkındaki yaklaşımları temel alınmıştır. Araştırmada yukarıdaki kavramsal yapı çerçevesinde liseöğrencilerinde hayatın anlam ve amacı ile değer yönelimleri arasındaki ilişkiyiincelemek amaçlanmıştır. Kayseri ilindeki 3 farklı devlet lisesinde öğrenimgören 507 öğrenciden nicel yöntemle veri toplanılan araştırmada katılımcılartesadüfi olmayan örnekleme yöntemlerinden “uygun/kolayda örnekleme” yöntemiyardımıyla seçilmiştir. Katılımcıların %30’unu (n=150) erkek öğrenciler,%70’ini ise (n=357) kız öğrenciler oluşturmaktadır. Veriler,  Crumbaugh ve Maholick tarafındangeliştirilmiş ve Türkçeye Ferdi Kıraç tarafından uyarlanmış olan Hayatın Amacı Ölçeği ile Schwartz vearkadaşlarının geliştirdiği, Demirutku ve Sümer tarafından da Türkçeyeuyarlanmış olan Portre Değerler Anketi iletoplanmışlardır.  Verilerin analizedilmesinde betimsel istatistik tekniklerinden ortalama ve standart sapmadeğerleri; çıkarımsal istatistik tekniklerinden iki ortalama arasındaki farkıtespit etmek amacıyla bağımsız gruplar t-testi; değişkenler arasındaki ilişkileribelirlemek amacıyla ise Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon tekniği veRegresyon analizi kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre katılımcıların değeryönelimindeki ortalama puanının 4,63; hayatın amacındaki ortalama puanlarınınise 3,40 olduğu; değer yönelimlerinde en yüksek ortalamayı 4,94 puan ileöz-yönlendirme, en düşük ortalamayı ise 3,90 puan ile güç faktöründe eldeettikleri; hayatın amacında en yüksek ortalamaya 3,89 ile anlam ve amaçfaktöründe en düşük ortalamaya ise 2,91 ile hayat kalitesi faktöründe sahipoldukları; iyilikseverlik ve evrenselcilikte kızların, güç faktöründe iseerkeklerin ortalama puanlarının anlamlı olarak daha yüksek olduğu; hayatın amacı ölçeği toplam puanı ile başarı,hazcılık, uyarılma, öz-yönlendirme, evrenselcilik, iyilikseverlik,geleneksellik, uyma, güvenlik değerleri arasında pozitif yönde güçlü bir ilişki olduğu; değer yönelimiölçeği toplam puanı ile ise hayatın amacı ölçeğindeki tüm faktörlerin pozitifyönde güçlü bir ilişkilerinin olduğu belirlenmiştir. Regresyon analizineticesinde ise güç, hazcılık, geleneksellik ve güvenlik değer yönelimlerininhayatın amacını değer yönelimlerinin hayatın amacı anlamlı olarak %13 oranındaaçıkladığı görülmektedir.

Bu çalışmanın teorik çerçevesi olarak Viktor Emil Frankl’ıninsanın en temel güdüsünün anlam istemi oluşu fikrinden hareketle ortayakoyduğu hayatın anlam ve amacına dair görüşleri ile Shalom H. Schwartz’ın değeryönelimi hakkındaki yaklaşımları temel alınmıştır. Araştırmada yukarıdaki kavramsal yapı çerçevesinde liseöğrencilerinde hayatın anlam ve amacı ile değer yönelimleri arasındaki ilişkiyiincelemek amaçlanmıştır. Kayseri ilindeki 3 farklı devlet lisesinde öğrenimgören 507 öğrenciden nicel yöntemle veri toplanılan araştırmada katılımcılartesadüfi olmayan örnekleme yöntemlerinden “uygun/kolayda örnekleme” yöntemiyardımıyla seçilmiştir. Katılımcıların %30’unu (n=150) erkek öğrenciler,%70’ini ise (n=357) kız öğrenciler oluşturmaktadır. Veriler,  Crumbaugh ve Maholick tarafındangeliştirilmiş ve Türkçeye Ferdi Kıraç tarafından uyarlanmış olan Hayatın Amacı Ölçeği ile Schwartz vearkadaşlarının geliştirdiği, Demirutku ve Sümer tarafından da Türkçeyeuyarlanmış olan Portre Değerler Anketi iletoplanmışlardır.  Verilerin analizedilmesinde betimsel istatistik tekniklerinden ortalama ve standart sapmadeğerleri; çıkarımsal istatistik tekniklerinden iki ortalama arasındaki farkıtespit etmek amacıyla bağımsız gruplar t-testi; değişkenler arasındaki ilişkileribelirlemek amacıyla ise Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon tekniği veRegresyon analizi kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre katılımcıların değeryönelimindeki ortalama puanının 4,63; hayatın amacındaki ortalama puanlarınınise 3,40 olduğu; değer yönelimlerinde en yüksek ortalamayı 4,94 puan ileöz-yönlendirme, en düşük ortalamayı ise 3,90 puan ile güç faktöründe eldeettikleri; hayatın amacında en yüksek ortalamaya 3,89 ile anlam ve amaçfaktöründe en düşük ortalamaya ise 2,91 ile hayat kalitesi faktöründe sahipoldukları; iyilikseverlik ve evrenselcilikte kızların, güç faktöründe iseerkeklerin ortalama puanlarının anlamlı olarak daha yüksek olduğu; hayatın amacı ölçeği toplam puanı ile başarı,hazcılık, uyarılma, öz-yönlendirme, evrenselcilik, iyilikseverlik,geleneksellik, uyma, güvenlik değerleri arasında pozitif yönde güçlü bir ilişki olduğu; değer yönelimiölçeği toplam puanı ile ise hayatın amacı ölçeğindeki tüm faktörlerin pozitifyönde güçlü bir ilişkilerinin olduğu belirlenmiştir. Regresyon analizineticesinde ise güç, hazcılık, geleneksellik ve güvenlik değer yönelimlerininhayatın amacını değer yönelimlerinin hayatın amacı anlamlı olarak %13 oranındaaçıkladığı görülmektedir.