In vitro Mutasyon Islahı Çalışmalarına Yönelik Olarak Farklı Gama Işını Kaynaklarının Kalanşo (Kalanchoe blossfeldiana Poelnn.) Yaprak Ayası Eksplantı Üzerine Etkilerinin Karşılaştırılması
Comparison of the Effects of Different Gamma Ray Sources on Kalanchoe (Kalanchoe blossfeldiana Poelnn.) Leaf Blade Explants for In Vitro Mutation Breeding Studies
Yazar: Çakın, Irmak; Kunter, Burak; Kantoglu, Kadriye Yaprak; Göktuğ, Aslıhan; Akyüz Çağdaş, Ebru; Ellialtıoğlu, Şeküre Şebnem
Dergi: Bahçe, Vol. 54 No. Özel Sayı 1, 2024
Anahtar kelimeler: Horticultural Production (Other) ; Bahçe Bitkileri Yetiştirme ve Islahı (Diğer) ; Cs137 (Sezyum 137),Co60 (Kobalt 60),EMD50,Kalanşo (Kalanchoe blossfeldiana Poelnn.) ; 137Cs (Cesium 137),60Co (Cobalt 60),EMD50,Kalanchoe (Kalanchoe blossfeldiana Poelnn.)

Kalanşo (Kalanchoe blossfeldiana Poelnn.) uzun ömürlü iç mekân süs bitkisi türlerinden biri olup in vitro rejenerasyon kabiliyeti yüksektir. Bu araştırmada in vitro mutasyon ıslahı çalışmasına yönelik olarak yaprak ayası eksplantlarında, iki farklı gama ışınlama kaynağında ışınlama yapılarak etkili mutasyon dozlarının belirlenmesi (EMD₅₀) ve kaynak etkisinin ortaya konulması hedeflenmiştir. Bu amaçla her dozda 60’şar yaprak ayası eksplantı olacak şekilde in vitro kültürler on dört farklı dozda (0, 10, 20, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90, 100, 120, 140 ve 160 Gy) Co⁶⁰ (235Gy/h) ve Cs¹³⁷ (821Gy/h) gama ışın kaynakları ile ışınlanmıştır. Işınlanan in vitro eksplantlar ışınlama sonrasında rejenerasyon ortamına (2.0 mg.L⁻¹ TDZ ve 0.5 mg.L⁻¹ NAA) transfer edilmişlerdir. Işınlamayı takip eden kırk beşinci günde eksplantlarda sürgün rejenerasyonu başarı yüzdeleri tespit edilerek iki farklı gama kaynağının etkileri karşılaştırılmıştır. In vitro rejenerasyon amacıyla S2 kodlu uygulamanın (%15’lik NaClO içeren sterilizasyon çözeltisi) ve R3 kodlu 2.0 mg.L⁻¹ TDZ ve 0.5 mg.L⁻¹ NAA içeren MS besin ortamının kullanılabileceği belirlenmiştir. EMD₅₀ dozu olarak; Cs¹³⁷ kaynağı için 79.97 Gy ve Co⁶⁰ kaynağı için ise 103.54 Gy hesaplanmıştır. Bununla birlikte kobalt kaynağı için daha yüksek dozlarda bazı yeni uygulamaların yapılması önerilmiştir.

Kalanchoe (Kalanchoe blossfeldiana Poelnn.) is a long-lived indoor ornamental plant species with high in vitro regeneration ability. The aim of this study was to determine the effective mutation doses (EMD₅₀) in leaf blade explants for in vitro mutation breeding using two different gamma irradiation sources and to identify the source effect. For this purpose, in vitro cultures were irradiated with ⁶⁰Co (235 Gy/h) and ¹³⁷Cs (821 Gy/h) gamma ray sources at fourteen different doses (0, 10, 20, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90, 100, 120, 140, and 160 Gy) with 60 leaf blade explants at each dose. Irradiated in vitro explants were transferred to the regeneration medium (2 mg.L⁻¹ TDZ and 0.5 mg.L⁻¹ NAA) after irradiation. Indirect shoot regeneration success percentages were determined on the forty-fifth day following irradiation, and the effects of the two different gamma sources were compared. S2 (15% NaClO sterilization solution) and R3 (MS nutrient medium containing 2.0 mg.L⁻¹ TDZ and 0.5 mg.L⁻¹ NAA) could be used for in vitro regeneration. The EMD₅₀ dose was calculated as 79.97 Gy for the ¹³⁷Cs source and 103.54 Gy for the ⁶⁰Co source. However, some new applications of higher doses of cobalt sources have been suggested for higher doses of cobalt source.