hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
CELAL SAHİR VE MÜNTEHAB ÇOCUK ŞİİRLERİ ÜZERİNE
CELAL SAHİR VE MÜNTEHAB ÇOCUK ŞİİRLERİ ÜZERİNE
Yazar: Yıldırım, Tamer; Yıldırım, Mamıka
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 13 [GÜZ 2020], 2020
Anahtar kelimeler: Celal Sahir,çocuk şiiri,antoloji

Müntehab Çocuk Şiirleri, Celal Sahir (Erozan) (1883-1935) ile Mehmet Asım’ın (Us) birlikte oluşturdukları ilk çocuk şiiri antolojisidir. Kitap, 1334/1918 yılında İstanbul’da yayımlanmıştır. Konunun daha açık bir şekilde anlaşılabilmesi için çocuk şiirinin tarihi ve Celal Sahir’in edebi kişiliği hakkında bilgi verilecektir. Amacımız; büyük ölçüde unutulmuş bir şair ve eğitimcinin Osmanlı İmparatorluğu Dönemi’nde çocuk şiirlerine yaptığı katkıları hatırlatmak olacaktır. Celal Sahir, 1883 yılında İstanbul’da doğdu. Babası bir general annesi bir şair ve oyun yazarıydı. Muhtemelen Celal Sahir üzerinde genç yaştayken en etkili olan kişi Tevfik Fikret idi. Darülfünun’a başlayıp burada iki yıl eğitim gördü. Servetifünun’a bağlandı ve yayıncılık için hukuk eğitiminden ayrıldı.   Müntehab Çocuk Şiirleri büyük ölçüde etkileri olan önemli ve ciddi olan, dikkate değer pek çok şairi içermektedir. Celal Sahir ve diğer şairler bir asır önce ve farklı konularda şiir yazdılar. Fakat bu kitabın içeriği bir bütün olarak çocuk eğitimiyle ilgilidir. Bu makale Celal Sahir ve Mehmet Asım’ın antolojisini yorumlama teşebbüsüdür.

Müntehab Çocuk Şiirleri, Celal Sahir (Erozan) (1883-1935) ile Mehmet Asım’ın (Us) birlikte oluşturdukları ilk çocuk şiiri antolojisidir. Kitap, 1334/1918 yılında İstanbul’da yayımlanmıştır. Konunun daha açık bir şekilde anlaşılabilmesi için çocuk şiirinin tarihi ve Celal Sahir’in edebi kişiliği hakkında bilgi verilecektir. Amacımız; büyük ölçüde unutulmuş bir şair ve eğitimcinin Osmanlı İmparatorluğu Dönemi’nde çocuk şiirlerine yaptığı katkıları hatırlatmak olacaktır. Celal Sahir, 1883 yılında İstanbul’da doğdu. Babası bir general annesi bir şair ve oyun yazarıydı. Muhtemelen Celal Sahir üzerinde genç yaştayken en etkili olan kişi Tevfik Fikret idi. Darülfünun’a başlayıp burada iki yıl eğitim gördü. Servetifünun’a bağlandı ve yayıncılık için hukuk eğitiminden ayrıldı.   Müntehab Çocuk Şiirleri büyük ölçüde etkileri olan önemli ve ciddi olan, dikkate değer pek çok şairi içermektedir. Celal Sahir ve diğer şairler bir asır önce ve farklı konularda şiir yazdılar. Fakat bu kitabın içeriği bir bütün olarak çocuk eğitimiyle ilgilidir. Bu makale Celal Sahir ve Mehmet Asım’ın antolojisini yorumlama teşebbüsüdür.
HURÛFÎLİK REMİZLERİYLE ÖRÜLÜ BİR MANZUMEYE DAİR BAZI NOTLAR
HURÛFÎLİK REMİZLERİYLE ÖRÜLÜ BİR MANZUMEYE DAİR BAZI NOTLAR
Yazar: Şahin, Oğuzhan
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 13 [GÜZ 2020], 2020
Anahtar kelimeler: Hurûfîlik,Sâʻatî,el ve ayaklar,isim ve müsemmâ,hüve/hû,ism-i Allah

Fikir ve eserleriyle Anadolu ve Balkanlar’da derin izler bırakan Hurûfîlik için Türkçe, Farsça’dan sonra ikinci bir doğuş yeri olmuştur. Geleneksel Hurûfî kaynaklarının tercümesi olan eserler dışında Nesîmî, Misâlî, Arşî ve Muhîtî gibi şahsiyetler tarafından Hurûfîlik remizlerini anlatan özgün eserler ortaya konmuş ve bu sayede Hurûfilik’e dair Türkçe’de önemli bir literatür meydana gelmiştir. Bu çalışmada Hurûfîlik remizleriyle örülü mesnevi nazım şeklindeki kırk iki beyitlik bir manzume ele alınmıştır. Çalışmanın giriş kısmında mahiyeti itibarıyla müstakil bir metinden ziyade Hurûfîliği anlatan bir mesnevinin küçük bir parçası gibi duran bu manzumenin Sâʻatî adlı Alevî-Bektaşî bir şaire ait olabilme ihtimali tartışılmıştır. İlk bölümde manzumenin metin kısmı yer almaktadır.  İkinci başlık altındaysa manzume isimmüsemmâ, el ve ayaklar, hüve/hû, ism-i Allâh gibi Hurûfîlik remizleri açısından genel hatlarla değerlendirilmiştir.

Fikir ve eserleriyle Anadolu ve Balkanlar’da derin izler bırakan Hurûfîlik için Türkçe, Farsça’dan sonra ikinci bir doğuş yeri olmuştur. Geleneksel Hurûfî kaynaklarının tercümesi olan eserler dışında Nesîmî, Misâlî, Arşî ve Muhîtî gibi şahsiyetler tarafından Hurûfîlik remizlerini anlatan özgün eserler ortaya konmuş ve bu sayede Hurûfilik’e dair Türkçe’de önemli bir literatür meydana gelmiştir. Bu çalışmada Hurûfîlik remizleriyle örülü mesnevi nazım şeklindeki kırk iki beyitlik bir manzume ele alınmıştır. Çalışmanın giriş kısmında mahiyeti itibarıyla müstakil bir metinden ziyade Hurûfîliği anlatan bir mesnevinin küçük bir parçası gibi duran bu manzumenin Sâʻatî adlı Alevî-Bektaşî bir şaire ait olabilme ihtimali tartışılmıştır. İlk bölümde manzumenin metin kısmı yer almaktadır.  İkinci başlık altındaysa manzume isimmüsemmâ, el ve ayaklar, hüve/hû, ism-i Allâh gibi Hurûfîlik remizleri açısından genel hatlarla değerlendirilmiştir.
ŞEYHÜLİSLAM KEMALPAŞAZÂDE’NİN MANZUM FETVÂLARI
ŞEYHÜLİSLAM KEMALPAŞAZÂDE’NİN MANZUM FETVÂLARI
Yazar: Eliaçık, Muhittin
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 13 [GÜZ 2020], 2020
Anahtar kelimeler: Kemalpaşazâde,şeyhülislam,manzum fetva

Osmanlı’da fetvalar manzum olarak da verilmiş ve böylece Türk edebiyatında orijinal bir nazım türü meydana gelmiştir. Bu fetvâlar genellikle şeyhülislam veya müftülere sualin manzum şekilde sorulmasından dolayı verilmiştir. Bu çalışmada Osmanlı’nın ünlü şeyhülislâmlarından Kemalpaşazâde Ahmed’in manzum fetvaları tanıtılmaktadır. Kemalpaşazâde, Osmanlı’nın zirve yüzyılının büyük ve çok yönlü şeyhülislâm ve âlimlerinden birisi olup çeşitli konularda birçok fetva vermiş, dil ve tarih konularında da önemli eserler ortaya koymuştur. Fetvalarının çoğu, mecmualarda Ebussuud Efendi’nin fetvalarıyla karışık biçimde kaydedilmiştir. Aynı zamanda iyi bir şair olan Kemalpaşazâde, divan oluşturacak kadar şiir yazmıştır. Esrar, şarap, afyon, raks, devran vs. konularda kendisine birçok soru sorulmuş ve bunların bazılarını nazmen cevaplandırmıştır. Özellikle esrar hakkında verdiği manzum fetva çok tartışılmıştır. Çok sayıda manzum fetva verdiği bilinmekle beraber şu ana kadar üç tanesi tespit edilmiş durumdadır. Araştırmalar arttıkça bu sayının daha da yükseleceğini tahmin ediyoruz.

Osmanlı’da fetvalar manzum olarak da verilmiş ve böylece Türk edebiyatında orijinal bir nazım türü meydana gelmiştir. Bu fetvâlar genellikle şeyhülislam veya müftülere sualin manzum şekilde sorulmasından dolayı verilmiştir. Bu çalışmada Osmanlı’nın ünlü şeyhülislâmlarından Kemalpaşazâde Ahmed’in manzum fetvaları tanıtılmaktadır. Kemalpaşazâde, Osmanlı’nın zirve yüzyılının büyük ve çok yönlü şeyhülislâm ve âlimlerinden birisi olup çeşitli konularda birçok fetva vermiş, dil ve tarih konularında da önemli eserler ortaya koymuştur. Fetvalarının çoğu, mecmualarda Ebussuud Efendi’nin fetvalarıyla karışık biçimde kaydedilmiştir. Aynı zamanda iyi bir şair olan Kemalpaşazâde, divan oluşturacak kadar şiir yazmıştır. Esrar, şarap, afyon, raks, devran vs. konularda kendisine birçok soru sorulmuş ve bunların bazılarını nazmen cevaplandırmıştır. Özellikle esrar hakkında verdiği manzum fetva çok tartışılmıştır. Çok sayıda manzum fetva verdiği bilinmekle beraber şu ana kadar üç tanesi tespit edilmiş durumdadır. Araştırmalar arttıkça bu sayının daha da yükseleceğini tahmin ediyoruz.
DÂRÜ’L-HİKMETİ’L İSLÂMİYE VE MEHMET ÂKİF
DÂRÜ’L-HİKMETİ’L İSLÂMİYE VE MEHMET ÂKİF
Yazar: Uludağ, Mehmet Emin; Polater, Deniz
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 13 [GÜZ 2020], 2020
Anahtar kelimeler: Dârü’l-Hikmeti’l İIslâmiye,Mehmet Âkif,İslâm dini,

Dârü’l-Hikmeti’l İslâmiye, Osmanlı Devleti’nin bir yandan iç işlerini düzeltmeye çalıştığı, öte yandan dış güçlerle mücadele ettiği bir dönemde kurulur. Kurumun temel görevi, İslâm diniyle ilgili yanlış yönlendirmelere engel olmak ve dinî eğitim veren okullarla ilgili çeşitli düzenlemeler yapmaktır. Ancak, kurumdan bu görünür amaçların dışında çok daha büyük vazifeler yerine getirmesi beklenir. Ahlâk ve imanı korumak,  bu vazifelerden belki de en mühimidir. Nitekim Dârü’l-Hikmeti’l İslâmiye, her şeyden evvel bir “ahlâk kurulu” olarak görev yapar. Mehmet Âkif Ersoy, Bediüzzaman Said Nursî, Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır ve İsmail Hakkı Bey gibi dönemin seçkin âlimlerini bünyesinde toplaması da bu kuruma verilen önemin bir göstergesi sayılabilir. Bu makaledeki amaç, Mehmet Âkif Ersoy ve Dârü’l-Hikmeti’l İslâmiye ilişkisini gözler önüne sermeye çalışırken bu kurumun önemini de bir kez daha vurgulamaktır.

Dârü’l-Hikmeti’l İslâmiye, Osmanlı Devleti’nin bir yandan iç işlerini düzeltmeye çalıştığı, öte yandan dış güçlerle mücadele ettiği bir dönemde kurulur. Kurumun temel görevi, İslâm diniyle ilgili yanlış yönlendirmelere engel olmak ve dinî eğitim veren okullarla ilgili çeşitli düzenlemeler yapmaktır. Ancak, kurumdan bu görünür amaçların dışında çok daha büyük vazifeler yerine getirmesi beklenir. Ahlâk ve imanı korumak,  bu vazifelerden belki de en mühimidir. Nitekim Dârü’l-Hikmeti’l İslâmiye, her şeyden evvel bir “ahlâk kurulu” olarak görev yapar. Mehmet Âkif Ersoy, Bediüzzaman Said Nursî, Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır ve İsmail Hakkı Bey gibi dönemin seçkin âlimlerini bünyesinde toplaması da bu kuruma verilen önemin bir göstergesi sayılabilir. Bu makaledeki amaç, Mehmet Âkif Ersoy ve Dârü’l-Hikmeti’l İslâmiye ilişkisini gözler önüne sermeye çalışırken bu kurumun önemini de bir kez daha vurgulamaktır.
NİYAZÎ-İ MISRÎ’DEN BİR BEYTİN DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ
NİYAZÎ-İ MISRÎ’DEN BİR BEYTİN DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ
Yazar: Küçük, Sabahattin
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 13 [GÜZ 2020], 2020
Anahtar kelimeler: Şarap,Tevhit,Hakikat Bilgisi

Klasik Türk şiirine kaynaklık eden pek çok düşünce ve inanç sistemlerinin olduğu bilinmektedir.  Bu kaynakların bir kısmı bazı sembol ve mazmunlarla beyitlerde yer almaktadır. Söz konusu kaynaklar, şairler için çok çeşitli ve zengin malzemelerin kullanımına imkân tanımaktadır.  Birbirinden farklı kaynaklara ait kelimeler veya ıstılahlar bir araya gelerek kimi zaman bir hakikati ifade ederler. Bu itibarla, edebî bir metindeki kelimeler farklı anlam tabakaları oluşturarak metnin çeşitli şekillerde izah edilebilmesini sağlarlar. Örneğin, İslam’ın düşünce yönünü ön plana alan tasavvufun, Hak, varlık, yokluk; hakikat, mecaz gibi meselelerdeki söylemleri beyitlerdeki kelimelerin içine gizlenerek anlatılmıştır.On yedinci yüzyıl mutasavvıf şairlerinden Niyazî-i Mısrî’nin “Ulûm u suret ü ma‘nâ hakikat / Şarâbun fî şarâbin fî şarâbin” beyti de kelimeler arasındaki anlam ilişkileri ve çağrışım unsurlarıyla çok çeşitli ve derin anlamlar içermektedir.   Özellikle beyitteki “şarap" kelimesinin tekabül ettiği anlamlar ve meydana getirdiği çağrışımlar klasik Türk şiirinde şarap unsurunun ifade ettiği anlam zenginliğini göstermektedir. Bu çalışma Niyazî-i Mısrî’nin sözü edilen beyti ile onun etrafında oluşan düşünce, duygu ve hayalleri saptamaya, özellikle Klasik Dönem Türk şiirinde de sıkça kullanılan “şarap” temsilî istiaresini yorumlamaya yöneliktir.

Klasik Türk şiirine kaynaklık eden pek çok düşünce ve inanç sistemlerinin olduğu bilinmektedir.  Bu kaynakların bir kısmı bazı sembol ve mazmunlarla beyitlerde yer almaktadır. Söz konusu kaynaklar, şairler için çok çeşitli ve zengin malzemelerin kullanımına imkân tanımaktadır.  Birbirinden farklı kaynaklara ait kelimeler veya ıstılahlar bir araya gelerek kimi zaman bir hakikati ifade ederler. Bu itibarla, edebî bir metindeki kelimeler farklı anlam tabakaları oluşturarak metnin çeşitli şekillerde izah edilebilmesini sağlarlar. Örneğin, İslam’ın düşünce yönünü ön plana alan tasavvufun, Hak, varlık, yokluk; hakikat, mecaz gibi meselelerdeki söylemleri beyitlerdeki kelimelerin içine gizlenerek anlatılmıştır.On yedinci yüzyıl mutasavvıf şairlerinden Niyazî-i Mısrî’nin “Ulûm u suret ü ma‘nâ hakikat / Şarâbun fî şarâbin fî şarâbin” beyti de kelimeler arasındaki anlam ilişkileri ve çağrışım unsurlarıyla çok çeşitli ve derin anlamlar içermektedir.   Özellikle beyitteki “şarap" kelimesinin tekabül ettiği anlamlar ve meydana getirdiği çağrışımlar klasik Türk şiirinde şarap unsurunun ifade ettiği anlam zenginliğini göstermektedir. Bu çalışma Niyazî-i Mısrî’nin sözü edilen beyti ile onun etrafında oluşan düşünce, duygu ve hayalleri saptamaya, özellikle Klasik Dönem Türk şiirinde de sıkça kullanılan “şarap” temsilî istiaresini yorumlamaya yöneliktir.
FERMAN PADİŞAHINDIR: III. AHMED’İN SAKAL FERMANINA DAİR BİR TARİH MANZUMESİ
FERMAN PADİŞAHINDIR: III. AHMED’İN SAKAL FERMANINA DAİR BİR TARİH MANZUMESİ
Yazar: Düzlü, Özlem
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 13 [GÜZ 2020], 2020
Anahtar kelimeler: Ferman,beard,Ahmed III,Seyyid Vehbî ; ferman,sakal,III. Ahmed,Seyyid Vehbî

“Sakal” klasik Türk şiirinde “hat”, “lihye”, “rîş” ve “sakal” kelimeleriyle geçmektedir. Şiirlerde güzellik unsuru olarak ve dinî önemi dolayısıyla olumlu, güzelliği bozması sebebiyle de olumsuz çağrışımlarla kullanılan sakal kimi zaman başlı başına bir manzumeye de konu olabilmektedir. Bu tür manzumeler arasında ilk akla gelenler ise sakal tarihleridir. Şairlerin bir kimsenin, bir vesileyle, sakal bırakmasını ya da bir gencin sakalının çıkmasını tarih düşürmek suretiyle anlattığı bu manzumelere pek çok divanda rastlanmaktadır. Bu tarihler arasında Seyyid Vehbî’nin divanında yer alan bir manzume, yazılışına sebep olan olay ve bir kişinin değil, bir sınıfın sakal bırakmasını konu aldığı için dikkat çekicidir. Sultan III. Ahmed’in, ilmiye sınıfında birtakım imtiyazlara sahip, ulema çocuklarının sakal bırakmasına dair bir fermanı üzerine yazılan bu manzume hem tarihî bir belge niteliği taşımakta hem de Osmanlı sosyal hayatına dair bazı hususları ihtiva etmektedir. Bu çalışmada söz konusu manzume sakalın klasik Türk şiirinde kullanımı, manzumenin yazılışına sebep olan ferman ve Osmanlı sosyal hayatının yansımaları bağlamında ele alınmıştır.

“Beard” is one of the recurring themes in classic Turkish poetry and in addition to the word sakal, its Turkish equivalent, it is referred to as hat (calligraphic piece), lihye, and rîş. In poetry, it might be considered a positive quality for being an element of beauty and for its religious significance, as well as being used with negative associations for spoiling the physical beauty. Sometimes it constitutes the entire theme of a piece of poetry or manzume. Among its examples, first to remember is the beard history. This type of poem can be found in many diwans and it depicts a person grow a beard on a certain occasion or the landmark when a young man grows a beard for the first time. Among these histories, a poem in the Seyyid Vehbî Diwan is considered most noteworthy with the occasion on which it was created and with the fact that it is centered on the growth of beard by a class of people and not by one person. Further to its quality as a poem, it documents a historical event, a ferman issued by Sultan Ahmed III requiring the children of ulema (learned men) who made up the privileged social class known as ilmiyyah grow a beard, not to mention the wealth of information it provides on Ottoman social life. In this study, this poem is examined within the context of “beard” as a theme in classic Turkish poetry, of the ferman providing the occasion for the creation of this poem, and its reflections on the social life in the Ottoman times.
ŞİR’ATÜ’L-İSLÂM’IN MÜTERCİMİ BİLİNMEYEN TÜRKÇE BİR TERCÜMESİ: LEZZETÜ’L-İSLÂM
ŞİR’ATÜ’L-İSLÂM’IN MÜTERCİMİ BİLİNMEYEN TÜRKÇE BİR TERCÜMESİ: LEZZETÜ’L-İSLÂM
Yazar: Köse, Fatma; Kaçar, Mücahit
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 13 [GÜZ 2020], 2020
Anahtar kelimeler: ilmihal,tercüme,manzum

XI. yüzyılın önemli Hanefî fıkıh ve kelâm âlimlerinden biri olan Muhammed Eş-Şargî’nin (ö. 573/1177) en meşhur eseri Şir’atü’l-İslâm ilâ Dâri’s-selâm’dır. Arapça olarak kaleme alınan bu manzum eser, ibadetlerle ilgili fıkhi hükümlerden ziyade ele alınan meselelerin müslümanlığın bir gereği olarak severek yapılması gereken ameller olarak anlatıldığı bir ilmihal hüviyetindedir. Diğer müslüman toplumlarında olduğu gibi Türkler arasında da çok sevilmiş olan bu eserin Türkçe şerh ve tercümelerinin her birinin kütüphanelerimizde birçok nüshası bulunmaktadır.  Biz de bu çalışmada Şir’atü’l-İslâm'ın şimdiye kadar bilinmeyen Türkçe manzum bir tercümesini inceleyeceğiz. Muhtasar bir tercüme görüntüsündeki bu eserin tek nüshası, Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal’ın şahsî kütüphanesinde bulunmaktadır. Mesnevi, gazel ve kıt’a nazım şekilleriyle yazılmış 522 beyitten oluşan bu tercümenin yazarı bilinmemektedir. Mütercim, eserinin 46. beytinde tercümesine “Lezzetü'l-İslâm” ismini verdiğini belirtmektedir. Mütercim, eserini oluştururken, Âbidî’nin Ravzatü’l-İslâm adlı Şir'atü'l-İslâm tercümesinden etkilendiğini belirtmektedir.

XI. yüzyılın önemli Hanefî fıkıh ve kelâm âlimlerinden biri olan Muhammed Eş-Şargî’nin (ö. 573/1177) en meşhur eseri Şir’atü’l-İslâm ilâ Dâri’s-selâm’dır. Arapça olarak kaleme alınan bu manzum eser, ibadetlerle ilgili fıkhi hükümlerden ziyade ele alınan meselelerin müslümanlığın bir gereği olarak severek yapılması gereken ameller olarak anlatıldığı bir ilmihal hüviyetindedir. Diğer müslüman toplumlarında olduğu gibi Türkler arasında da çok sevilmiş olan bu eserin Türkçe şerh ve tercümelerinin her birinin kütüphanelerimizde birçok nüshası bulunmaktadır.  Biz de bu çalışmada Şir’atü’l-İslâm'ın şimdiye kadar bilinmeyen Türkçe manzum bir tercümesini inceleyeceğiz. Muhtasar bir tercüme görüntüsündeki bu eserin tek nüshası, Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal’ın şahsî kütüphanesinde bulunmaktadır. Mesnevi, gazel ve kıt’a nazım şekilleriyle yazılmış 522 beyitten oluşan bu tercümenin yazarı bilinmemektedir. Mütercim, eserinin 46. beytinde tercümesine “Lezzetü'l-İslâm” ismini verdiğini belirtmektedir. Mütercim, eserini oluştururken, Âbidî’nin Ravzatü’l-İslâm adlı Şir'atü'l-İslâm tercümesinden etkilendiğini belirtmektedir.
YAHYA KEMAL’İN ŞİİR EVRENİNDE YAVUZ SULTAN SELİM ve FÜTÛHÂTI
YAHYA KEMAL’İN ŞİİR EVRENİNDE YAVUZ SULTAN SELİM ve FÜTÛHÂTI
Yazar: Değirmenci, Hakan
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. Prof. Dr. M. Orhan Okay Özel Sayısı, 2020
Anahtar kelimeler: Yahya Kemal Beyatlı,,Yavuz,,İran,,şiir,,fetih,

Yahya Kemal Beyatlı, Türk edebiyatının önemli şairlerindendir. Şiirlerini Kendi Gök Kubbemiz ve Eski Şiirin Rüzgârıyle adlı kitaplarında toplamış, şiirlerinde olduğu gibi diğer nesir yazılarında da edebiyat, şiir, tarih, vatan, medeniyet, mimari, musiki ve İstanbul fikirlerini açıklamıştır.Çocukluk dönemi, ailesi, yetiştiği çevre ve coğrafya ile aldığı eğitimin tesiriyle Türklük bilinci altında yetişen şair, tahsil için gittiği Fransa’da dönemin meşhur tarihçisi Albert Sorel’den gelen bir tesirle “tarih içinde Türklüğü aramak” fikrine kapılmıştır. Bununla birlikte Camille Julian’ın “Fransız toprağını bin yılda Fransız toprağı yarattı.” sözünden hareketle, şairde vatan toprağını Türklerin yaşadığı coğrafya sınırları içinde arama temayülü oluşmuştur. Dolayısıyla Yahya Kemal artık sınırları Anadolu ile mahdut kalmak suretiyle bir tarih sevgisi ve arayışı içine girmiştir.Yavuz Sultan Selim ise Yahya Kemal’in özel olarak sevgi duyduğu bir Osmanlı sultanıdır. Bu dönemi anlatan şiirlerin çokluğu bu sevginin tezahürü olmalıdır. Çalışmamızda önce Yahya Kemal’deki tarih şuuru ve bunun eserlerine yansıması konusu ele alınacak, ardından şiirlerin incelemesine geçilecektir.

Yahya Kemal Beyatlı, Türk edebiyatının önemli şairlerindendir. Şiirlerini Kendi Gök Kubbemiz ve Eski Şiirin Rüzgârıyle adlı kitaplarında toplamış, şiirlerinde olduğu gibi diğer nesir yazılarında da edebiyat, şiir, tarih, vatan, medeniyet, mimari, musiki ve İstanbul fikirlerini açıklamıştır.Çocukluk dönemi, ailesi, yetiştiği çevre ve coğrafya ile aldığı eğitimin tesiriyle Türklük bilinci altında yetişen şair, tahsil için gittiği Fransa’da dönemin meşhur tarihçisi Albert Sorel’den gelen bir tesirle “tarih içinde Türklüğü aramak” fikrine kapılmıştır. Bununla birlikte Camille Julian’ın “Fransız toprağını bin yılda Fransız toprağı yarattı.” sözünden hareketle, şairde vatan toprağını Türklerin yaşadığı coğrafya sınırları içinde arama temayülü oluşmuştur. Dolayısıyla Yahya Kemal artık sınırları Anadolu ile mahdut kalmak suretiyle bir tarih sevgisi ve arayışı içine girmiştir.Yavuz Sultan Selim ise Yahya Kemal’in özel olarak sevgi duyduğu bir Osmanlı sultanıdır. Bu dönemi anlatan şiirlerin çokluğu bu sevginin tezahürü olmalıdır. Çalışmamızda önce Yahya Kemal’deki tarih şuuru ve bunun eserlerine yansıması konusu ele alınacak, ardından şiirlerin incelemesine geçilecektir.
İSMAİL HAKKI BURSEVÎ’NİN LUGAZ ŞERHLERİ
İSMAİL HAKKI BURSEVÎ’NİN LUGAZ ŞERHLERİ
Yazar: Arslan, Mustafa Uğurlu
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 13 [GÜZ 2020], 2020
Anahtar kelimeler: İsmail Hakkı Bursevi,,şerh,şârih,tasavvuf,lugaz

Klasik bir metne farklı yer ve zamanlarda yeniden bakan, eseri yaşadığı devrin şartları içerisinde yorumlamaya çalışan şârih, müellif/şair ne söylüyor ya da nasıl söylüyor? sorularını cevaplamaya çalışan kimsedir. Hususiyle tasavvufî metinleri daha iyi anlayabilmek için yazılan şerhler, bu çerçevede oluşturulan eserleri anlamada birer anahtar hükmündedir. İsmail Hakkı Bursevî’nin şerh geleneği içerisindeki yeri oldukça ehemmiyetlidir. Yüz yirmi civarında eser kaleme alan Bursevî’nin eserlerinin elliden fazlasını şerhler oluşturmaktadır. Özellikle şerh ettiği metinlerde tasavvufî derinliği yakalamaya çalışan Bursevî, şerh geleneği içerisinde kendisine has bir üslup oluşturmuştur, denilebilir. Bu çalışmada, İsmail Hakkı Bursevî’nin şerhleri arasında önemli bir yere sahip olan ve yirmi varaktan oluşan Tasavvuf ve Lugaz Şerhleri adlı eserinin ilk bölümü (8 varak) ele alınmıştır. Çalışmada Bursevî’nin tasavvufî lugaz şerhleri öncelikle Latin harflerine aktarılmış ve şarihin lugazlara konu ettiği unsurlar ve bu unsurların ifade ettiği manalar tespit edilerek lugazların dikkat çekici yönleri ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Klasik bir metne farklı yer ve zamanlarda yeniden bakan, eseri yaşadığı devrin şartları içerisinde yorumlamaya çalışan şârih, müellif/şair ne söylüyor ya da nasıl söylüyor? sorularını cevaplamaya çalışan kimsedir. Hususiyle tasavvufî metinleri daha iyi anlayabilmek için yazılan şerhler, bu çerçevede oluşturulan eserleri anlamada birer anahtar hükmündedir. İsmail Hakkı Bursevî’nin şerh geleneği içerisindeki yeri oldukça ehemmiyetlidir. Yüz yirmi civarında eser kaleme alan Bursevî’nin eserlerinin elliden fazlasını şerhler oluşturmaktadır. Özellikle şerh ettiği metinlerde tasavvufî derinliği yakalamaya çalışan Bursevî, şerh geleneği içerisinde kendisine has bir üslup oluşturmuştur, denilebilir. Bu çalışmada, İsmail Hakkı Bursevî’nin şerhleri arasında önemli bir yere sahip olan ve yirmi varaktan oluşan Tasavvuf ve Lugaz Şerhleri adlı eserinin ilk bölümü (8 varak) ele alınmıştır. Çalışmada Bursevî’nin tasavvufî lugaz şerhleri öncelikle Latin harflerine aktarılmış ve şarihin lugazlara konu ettiği unsurlar ve bu unsurların ifade ettiği manalar tespit edilerek lugazların dikkat çekici yönleri ortaya konulmaya çalışılmıştır.