Boraboy Heyelanında (Amasya) Jeomorfometrik Değerlendirmeler
Geomorphometric Evaluations in Boraboy Landslide (Amasya)
Yazar: Yayla, Onur; Atayeter, Yıldırım
Dergi: Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 10 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Archeology of Turks ; Türk Coğrafyası Arkeolojisi ; Boraboy Gölü,jeomorfometrik indisler,heyelan,heyelan set gölleri ; Boraboy Lake,geomorphometric indices,landslide,landslide dammed lakes.

Boraboy Gölü, Amasya ilinin kuzeyinde yer alan tipik bir heyelan set gölüdür. Çatağın Deresi vadisini kapatan heyelan setinin gerisinde suların birikmesiyle meydana gelmiştir. Bu çalışmada, Boraboy Gölü'nü oluşturan heyelan kütlesinin jeomorfometrik özelliklerinin Blokaj İndisi (BI), Hapsolmuş Su İndisi (II) ve Boyutsuz Blokaj İndisi (DBI) gibi jeomorfometrik indisler kullanılarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Elde edilen verilerden Boraboy Gölü'nün üç indise göre Kararlı Oluşmuş Heyelan Set Gölleri sınıfında yer aldığı sonucuna ulaşılmıştır. Jeomorfometrik indislerde indislerin her biri için indis özelinde BI değerinin 8,97 olarak tespit edilmesi, setin hacmi ve drenaj alanı dikkate alındığında heyelan set gölünün kararlı olduğunu göstermiştir. 0,00021'lik II değeri, rezervuar hacmi ile heyelan set hacmi arasındaki dengeyi göstermektedir. Bu değerde yine kararlı bir set gölü olduğunu sonucunu ortaya koymuştur. Son olarak DBI değerinin -4,12 olması set gövde yüksekliğinin ve rezervuar kapasitesinin heyelan setini kararlı halde devam ettiğini göstermektedir. Genel olarak, göl uzun bir süredir varlığını devam ettirmektedir ve özellikle drenaj sistemi üzerinde uygun çalışmalar yapılarak göl kontrol edildiğinde, gelecekte de istikrarlı olarak varlığını koruyacağı düşünülmektedir. Ancak Kuzey Anadolu Fay zonunun yakınındaki tektonik hareketler, bölgedeki jeomorfolojik süreçlerde oluşabilecek riskler gibi birçok farklı muhtemel risk açısından gözlem ve yeni araştırmaların yapılması ihtiyacının göz ardı edilmemesi gerekmektedir.

The Boraboy Lake is a typical landslide barrier lake located in the north of Amasya province. It was formed by the accumulation of water behind the landslide barrier that closed the Çatağı Stream valley. In this study, it was aimed to evaluate the geomorphometric properties of the landslide mass forming Boraboy Lake by using geomorphometric indices such as Blockage Index (BI), Impoundment Index (II) and Dimensionless Blockage Index (DBI). According to the data obtained, it was concluded that Boraboy Lake is in the Stable Landslide Dammed Lakes class according to three indices. The fact that the index-specific BI value for each of the indices in the geomorphometric indices was determined to be 8.97 showed that the landslide dammed lake was stable when the volume and drainage area of the set were taken into consideration. The II value of 0.00021 indicates the balance between the reservoir volume and the landslide embankment volume. It has been concluded that this value is a stable barrier lake. Finally, the DBI value of -4.12 indicates that the height of the embankment body and the reservoir capacity keep the landslide dam stable. In general, the lake has been in existence for a long time and it is thought that it will continue to exist steadily in the future, especially if the lake is controlled by appropriate studies on the drainage system. However, the need for observation and new research should not be ignored in terms of many different possible risks such as tectonic movements near the North Anatolian Fault zone and risks that may occur in geomorphological processes in the region.Keywords: Boraboy Lake, geomorphometric indices, landslide, landslide dammed lakes.