Edirne Kaleiçi’nde Neoklasik Bir Sivil Mimarlık Örneği: İlhan Koman Evi
An Example of Neoclassical Civil Architecture in Kaleiçi, Edirne: İlhan Koman House
Yazar: Dündar, Mesut
Dergi: Art-Sanat No. 21, 2023
Anahtar kelimeler: Art History ; Sanat Tarihi ; Edirne,Kaleiçi,Sivil mimari,Ev,Neoklasik,İlhan Koman ; Edirne,Kaleiçi,Civil architecture,House,Neoclassical,İlhan Koman

Edirne’nin ilk yerleşim merkezini teşkil eden Kaleiçi genellikle gayrimüslimlerin oturduğu bir yerdi. Izgara şeklindeki (Hippodamus) yerleşim planı ve kendine has özellikler taşıyan evleriyle Türk mahallelerinden ayrılan Kaleiçi’nde günümüze ulaşabilen çok sayıda tarihî konut bulunmaktadır. Döneminin sosyal ve kültürel hayatına ışık tutan bu evlerden birini de bir Rum doktor tarafından yaptırılan İlhan Koman Evi teşkil etmektedir. Mimarisi ve süslemeleriyle dikkati çeken ev hakkında daha önce yapılmış kapsamlı bir çalışma bulunmamaktadır. Konut mimarisi ile kalem işi ve duvar resmi çalışmalarına kaynak teşkil edeceği düşünülen bu çalışmada söz konusu ev, mimari ve süsleme özellikleri bakımından bütüncül bir yaklaşımla ele alınıp değerlendirilerek hem sanat tarihi alanına bir katkı sağlanması hem de evin Edirne kent mimarisi ile Osmanl ı konut mimarisindeki yerinin ortaya konması amaçlanmıştır. Bu amaçla, öncelikle konuya ilişkin literatür ve arşiv taraması yapılmış, sonrasında da yapı yerinde incelenmiş ve elde edilen verilerle birlikte söz konusu eser ayrıntılı biçimde irdelenerek değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Yapılan araştırma ve değerlendirmeye göre, iki katlı ahşap ev, malzeme-teknik ve plan gibi özellikleriyle klasik Osmanlı k onut mimarisini yansıtmakla birlikte cephelerindeki güçlü Neoklasik vurgusu, pencere ve balkonlarla olabildiğince dışa açılması, Antik Yunan mimarisini referans alan tavan süslemeleri ile batılı bir karakter ortaya koymaktadır. Mimari ve süsleme özellikleriyle döneminin sosyo-kültürel etkileşimlerini yansıtan ev hem Edirne kent mimarisinin hem de Osmanlı sivil mimarisinin önemli bir yapısını teşkil etmektedir.

Kaleiçi, the initial settlement core of Edirne, holds historical significance as a dwelling place for non-Muslim communities. Distinguished from other Turkish districts by its grid-shaped (Hippodamus) settlement pattern and unique residences, Kaleiçi boasts several well-preserved historical houses. Among them is the İlhan Koman House, constructed by a Greek doctor, shedding light on the social and cultural fabric of its era. Despite its noteworthy architecture and ornamentation, the İlhan Koman House has yet to undergo a comprehensive study. This study aims to fill that gap, serving as a valuable resource for studying residential architecture and wall painting. The objective is to contribute to the field of art history by conducting a holistic assessment of the house’s architectural and ornamental features. Through this study, the house’s significance in both Edirne’s urban architecture and Ottoman residential design is sought to be unveiled. To achieve this, relevant literature and archives were meticulously scanned before conducting an on-site examination. The collected data from thorough research and analysis provided the foundation for a detailed evaluation of the İlhan Koman House. The goal was to elucidate its position and importance among similar structures. The findings reveal that this two-storey wooden house embodies classical Ottoman residential architecture through its material technique and plan features. However, it also exhibits a distinct Western influence, evident in its pronounced neoclassical emphasis on facades. The house, designed to connect with the external environment through expansive windows and balconies, further incorporates ceiling decorations reminiscent of ancient Greek architecture. With its architectural and decorative elements reflecting the socio-cultural interactions of its time, the İlhan Koman House occupies a vital place in both Edirne’s urban landscape and Ottoman civil architecture.