E-H-Z FIILI ILE TÜREVLERININ KUR’ÂN-I KERÎM’DEKI ANLAMLARI VE MEÂLLERE YANSIMALARI
THE MEANINGS OF THE VERB “E-H-Z” AND ITS DERIVATIVES IN THE HOLY QUR'AN AND THEIR REFLECTIONS IN THE MEÂL
Yazar: Karadağ, Ahmet
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 20 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Tefsir,Lügat,Meâl,Vücûh,e-h-z Fiili. ; Tafsir,Glossary,Meâl,Vucûh,The Verb e-h-z.

Kur’ân-ı Kerîm’in Arapçabilmeyenler tarafından anlaşılması amacıyla yazılan meâller bir nevi tefsirsayılırlar. Zira her çevirmen Kur’ân’dan anladığını hedef dile aktarma gayretiiçerisindedir. Kur’ân’ın mesajının hedef kitleye doğru ve sağlıklı bir şekildeulaştırılmasının temel şartlarından biri de çevirmenin Kur’ân’da geçen müştereklafızların anlam alanına hâkim olmasıdır. Bu açıdan çevirmenin çokanlamlı lafızbarındıran âyetleri hedef dile çevirirken azami çaba sarf etmesi gerekmektedir.Yüce Allah’ın mu’ciz kelamı olan Kur’ân’ın her harf, kelime ve cümlesi müstakilolarak incelenmeye değerdir. Zira harfe yüklenen her farklı görev, kelimedetercih edilen her farklı vecih, yeni bir anlamın ortaya çıkmasına nedenolmaktadır. Dolayısıyla bu konuda isâbetli olmayan bir tespit, Kur’ân’ın yanlışanlaşılmasına ve yorumlanmasına neden olacaktır.İşte bu çalışmadaKur’ân’daki çok anlamlı fiillerden biri olan e-h-z fiili ve türevlerinin Türkçemeâllere ne şekilde aktarıldıkları incelenmiştir. Bu amaçlaAbdulbaki Gölpınarlı, Abdullah Parlıyan, Ahmet Tekin, Ahmet Varol, Ali Bulaç,Bayraktar Bayraklı, Cemal Külünkoğlu, DİB Heyeti, Elmalılı Muhammed HamdiYazır, Hasan Basri Çantay, Mustafa İslamoğlu, Ömer Nasuhi Bilmen, SüleymanAteş, Şaban Piriş, Ümit Şimşek ve Yaşar Nuri Öztürk’ün meâli olmak üzeretoplamda on altı meâl hem vücûh/nezâir ilmi açısından hem de Türkçe ifadebiçimi açısından mukayese edilmiştir. Bu minvalde ilk önce bu fiilin sözlük anlamlarıfarklı lügatlerden araştırılmış, ardından bu fiilin Kur’ân’daki anlamlarıvücûh/nezâir kitaplarından tespit edilmiştir. Tespit edilen bu farklı anlamlartefsirlerden de desteklenmeye çalışılmıştır. Bu araştırmalar neticesinde e-h-zfiilinin Kur’ân’da almak/elde etmek temel anlamının dışında ceza vermek, kabuletmek ve hapsetmek anlamlarında kullanıldığı konusunda ittifâk sağlandığı tespitedilmiştir. Bununla birlikte kimi vücûh/nezâir ve tefsir kitaplarında bu fiilesöz konusu anlamlar dışında öldürmek, yakmak ve helâl saymak gibi daha başkaanlamların da verildiği görülmüştür.Bu çalışma neticesinde e-h-zfiilinin ittifâk edilen anlamlarının meâllere ekseriyetle doğru yansıdığıgörülmekle birlikte Türkçe ifade açısından bazı meâllerde ciddi problemlerinolduğu saptanmıştır. Bu fiilin üzerinde ittifâk edilmeyen kimi manalarının dabazı meâllerde tercîh edildiği ve bu nedenle mananın hatalı/eksik aktarıldığı gözlenmiştir. Bazı meâllerde ise bu fiilin, lafzına bağlıkalınarak ya da Arapça okunduğu şekliyle latinize edilerek çevrildiği ve bunedenle mananın muğlak bir şekilde Türkçe’ye aktarıldığı görülmüştür. Diğertaraftan bu fiilin birlikte kullanılmış olduğu kelimelerle kazanmış olduğuyeni/özel anlamlarının meâllere doğru aktarıldığı; ancak çoğu meâlde Türkçeanlatım biçimine uygun olmayan ifadelerin kullanıldığı sonucuna varılmıştır.

The meâls written in order tounderstand the Qur'an by those who do not speak Arabic are considered a kind oftafsir. Because every translator is in an effort to transfer what heunderstands from the Quran to the target language. One of the basic conditionsfor the message of the Quran to be delivered to the target audience in acorrect and healthy way is that the translator's command of the meaningfulmeaning of the common meaningful words in the Quran. In this respect, thetranslator must make maximum efforts in translating verses which containmeaningful words into the target language. Each letter, word and sentence ofthe Qur'an, which is the word of god, is worth examining separately. Becausethe different task assigned to the letter, every preferred aspect in the wordcauses the emergence of a new meaning. Therefore, an inaccurate determinationon this issue will cause misunderstanding and interpretation of the Qur'an.Inthis study, how the verb e-h-z and its derivatives, which is one of the verymeaningful verbs in the Qur'an, are transferred to Turkish meâls are examined. Therefore, Abdulbaki Golpınarlı, Abdullah Parlıyan, AhmetTekin, Ahmet Varol, Ali Bulach, Bayraktar Bayraklı, Cemal Kulunkoglu, DIBCommitee, Elmalılı Hamdi Yazır, Hasan Basri Chantay, Mustafa Islamoglu, OmerNasuhi Bilmen, Suleyman Atesh, Shaban Pirish, Umit Shimshek and Yashar Nuri Ozturk’stotal of sixteen meâls, have been compared both in terms of vucûh / nezâirscience and Turkish expression. For thispurpose, the basic meanings of this verb were first determined from differentglossaries, and then the meanings of this verb in the Qur'an were determinedfrom the vucûh / nezâir books. These different meanings that were determinedwere also tried to be supported by tafsir. As a result, it was determined thatthere was an alliance that this verb was used to mean punishment, acceptanceand imprisonment in addition to the basic meaning of taking / obtaining invucûh / nezâir and tafsir books. However, in some vucûh / nezâir and tafsir books,this verb has also been given meaning such as killing and burning. Although theallied meanings of the verb e-h-z are reflected mostly on the meâls correctly,it has been determined that there are serious problems in terms of Turkishexpression. It was observed that some of the meanings of this verb, which arenot allied, were preferred in some ways and therefore the meaning wastransferred incorrectly / incompletely. In some meâls, it has been observed that this verb is translated bytranslating either by adhering to its word or by being latinized as it is readin Arabic, and therefore the meaning is transmitted to Turkish in an ambiguousway.Onthe other hand, the new / special meanings that this verb acquired with thewords it was used were transferred towards the meâls correctly; however, it isconcluded that most of the time, expressions that are not suitable for Turkishexpression are used.