Tazarru‘-nâme’nin Söz Düzeni -I-
Word Order of Tazarru‘-nâme -I-
Yazar: Karagözlü, Volkan
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 16 No. 16, 0
Anahtar kelimeler: Sinan Paşa,Tazarru‘-nâme,üslup,seci,simetri,simetrik yapı ; Sinan Pasha,Tazarru‘-nâme,style,sadhj,symmetry,symmetric structure

Fâtih devrinin önemli bilim ve siyaset adamlarından Sinan  Paşa’nın Arapça ders kitabı olarak yazdığı eserlerinin  dışında, klasik Türk edebiyatı mensur eserleri içerisinde değerlendirilen  üç Türkçe kitabı vardır. Hayatının son dönemlerinde  kaleme aldığı bu eserleri içerisinde Sinan Paşa’ya  has üslubu ile tanınan Tazarru‘-nâme dikkati çekmektedir.  Klasik Türk nesri ile ilgili kaynaklarda estetik nesrin en  önemli eseri olarak bahsedilen Tazarru‘-nâme’nin üslup  özelliğini ortaya koymayı amaçlayan bu çalışmada, Sinan  Paşa’nın üslubu Tazarru‘-nâme’nin söz düzeni üzerinden  anlatılacaktır.  Yapılan incelemeler sırasında Tazarru‘-nâme’nin söz  düzeninin ikili yapılar biçiminde oluşturulduğu tespit edilmiştir.  Çalışmada simetrik yapı olarak ifade edilen ve eserin  estetik yönünü ortaya koyduğu düşünülen bu yapılar,  Sinan Paşa’nın diğer iki Türkçe eserinde  Ma‘arif-nâme ve  Tezkiretü’l-Evliyâ  de görülmektedir. Tazarru‘-nâme baştan  sona simetrik yapılarla oluşturulmuştur. Eserin söz  düzenindeki bu kullanımlar nesir cümlelerini şiirsel unsurlarla  donatmış, cümlelerin sanatsal ifade yollarıyla verilmesini  sağlamıştır.  Üç bölüm halinde düşünülen çalışmada Sinan Paşa’nın  üslup özellikleri sadece tasvirî olarak belirlenmeyecektir.  Üslup ortaya konurken, bu üslubu değerli kılan yönler de  ele alınacaktır. Tazarru‘-nâme’nin söyleyiş özelliklerini  belirlemeyi hedefleyen ilk çalışmada söz düzeninin çeşitleri,  nitelikleri ve edebî esere katkıları incelenmeye çalışılacaktır.  İkinci çalışmada ise eseri oluşturan simetrik yapıların oluşturduğu  simetrik ölçütler, bu ölçütlerin sanatsal düzeyde  kullanılmaları, bu kullanımların cümleden daha büyük  yapılarda eser boyunca nasıl işlendiği araştırılacaktır.  Çalışmanın son bölümünde ise Tazarru‘-nâme’nin cümle  yapısındaki estetik kullanımlar ve çeşitleri ele alınacaktır.  Son çalışmada ayrıca eserdeki simetri ses, söz ve anlam  açısından değerlendirilmeye çalışılacaktır.

The most important scientist and politician in Fâtih’s  reign Sinan Pasha, has three Turkish book, that was  utilized in Turkish classical prose literature, beside the  Arabic textbook. That works which was written in his declining  years, one of them called Tazarru‘-nâme was wellknown  with Sinan Pasha’s unique style. It is mentioned  as the most important aesthetic prose, in classical Turkish  prose literature. This paper’s aim is determine the style of  Tazarru‘-nâme. The style of the book will be described by  word order of the book.  During research, it is fixed that, word order of Tazarru-  ’nâme has binary structure. Sinan Pasha used this  structure in the other Turkish books  Ma’rif-nâme and  Tezkiretü’l-Evliyâ . In this paper this structure is called  symmetric structure and considered as revealing the  aesthetic aspects of the work. Tazarru’nâme was created  by symmetric structure. Usage of the structure in the book  equipped sentence of prose with poetic features, provided  that the sentences given by way of artistic expression.  This paper is being considered in three chapters and  stylistic features of Sinan Pasha will not be fixed in  descriptive method. This style will be handled when  determining the style of aspects that makes it wortwhile.  In the first study aimed at determining the utterance  features of Tazarru’nâme. We will analyze the varieties of  word order, quality and contributions to literary work. In  the second study symmetrical criterion, using the artistic  level of these criterion and throughout work how it is used  in the larger structure of sentences will be investigated. In  paper designed as the last chapter, aesthetic use and types  of sentence structures will be discussed. Also symmetry in  Tazarru’nâme will be assessed in terms of sound, utterance  and meaning.