Balıkesir Zağnos Paşa Camii Haziresi’ndeki Kavuk Tipleri
Types Kavuk (A Kind of Turban) On Graveyard of Zagnos Pasa Mosque in Balikesir
Yazar: Muhammet Gökler, Burak; Köşklü, Zerrin
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 66, 2019
Anahtar kelimeler: Ottoman Headgear,Kavuk,Kavuk Types,Zagnos Pasha Mosque ; Osmanlı Serpuşları,Kavuk,Kavuk Tipleri,Zağnos Paşa Camii

ÖzTarihsel süreçte kıyafetlerin tamamlayıcısı olan, meslek, rütbe, cinsiyet ve inancın bir simgesi olan başlıklar, Osmanlı Dönemi mezar taşlarına XV. yüzyıldan itibaren yansıyarak önemli bir gelişme kaydetmiştir. Birer kimlik belgesi gibi Osmanlı mezar taşlarında yerini alan bu başlıklar genel olarak sarık, kavuk, fes ve tarikat başlıkları olmak üzere kendi içerisinde alt tiplere ayrılmaktadır. Bunların içerisinde sarılış biçimi, rengi ve görüntüsüne göre isimlendirilerek çeşitlilik gösteren kavuklar, en çok tercih edilen başlık tipleri arasında yer almaktadır.Bu çalışmada, Balıkesir Zağnos Paşa Camii (1460-61) Haziresindeki 51 mezar taşından 10’u üzerinde bulunan kavuk tipi başlıklar incelenmiştir. İçi boş anlamındaki “kav” kökünden gelen kavuklar, fesin resmi başlık olarak kullanılmasına kadar mezar taşlarındaki yerini ve önemini korumuştur. Kavuk tipi başlıkların mücevveze, kuka, serdengeçti, kâtibi, selimi, paşalı, nezkeb, kallavi ve hartavi gibi çeşitleri bilinmektedir. Askeri, idari ve sivil halk tarafından kullanılan bu başlıkların geniş bir yayılım alanı gösterdiği anlaşılmaktadır.Hazirede kavuk tipi başlıklardan selimi, paşalı, serdengeçti, kâtibi ve mücevveze tespit edilmiş ve her başlık kendi içerisinde değerlendirilmiştir. Ayrıca başlıkların Anadolu ve dışındaki benzer örnekleri bulunduğu yer adı ve sayı olarak ulaşabildiğimiz yayınlardan çıkarımlarla grafiklerde gösterilmeye çalışılmıştır.

AbstractHeadwear which was the subsidiaries of clothes and symbols of profession, rank, gender, and belief has made significant progress by reflecting on the tombstones in the Ottoman period beginning from the 15th century. These types of headwear which were placed on Ottoman tombstones as they were identity documents separate into subtypes notably as Ottoman turban, fez, and cult headwear. Ottoman turbans which vary according to their winding style, color and appearance are one of the most preferred headwear.In this study, Ottoman turban headwear placed on 11 of the 51 tombstones on the tombs of Zagnos Pasha Mosque (1460-61) in Balıkesir was examined. Ottoman turbans (Kavuk) of which the root of the word comes from “Kav” meaning empty preserved their place and importance on the tombstones until fez started to be used as an official headwear. It is known that Ottoman turban headwear has varieties such as mücevveze, kuka, serdengeçti, kâtibi, selimi, paşalı, nezkeb, kallavi, and hartavi. It can be understood that this headwear which is used by the military, administrative and civil community has a wide range of usage areas.Among the Ottoman turban headwear, selimi, paşalı, serdengeçti, kâtibi and mücevveze were determined on the tombs and each headwear was assessed in itself. Furthermore, it was demonstrated in the graphics that there were similar examples of this headwear in Anatolia and outside of Anatolia with the accessed publishing with issues and locations.