Türkiye’nin Kuzeydoğusunda Kar ve Sıcaklık Parametrelerinin Trend ve Korelasyon Analizleri
Trend and Correlation Analyses of Snow and Temperature Parameters in the Northeastern Turkey
Yazar: Arıkan, Mustafa
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 16 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: Türkiye Physical Geography ; Türkiye Fiziki Coğrafyası ; Climate Change,Trend Analysis,Correlation Test ; İklim Değişikliği,Trend Analizi,Korelasyon Testi.

İklim değişikliği olarak adlandırılan ve bölgesel farklılıklar gösteren yeni klimatik şartlar, çoğunlukla ısınma, kuraklaşma, iklim olaylarının mevsimsel seyrinde değişme, öngörülemeyen hava olaylarında ve bunların neden olduğu afetlerde artış meydana getirmektedir. Bu yeni klimatik şartlar, yaygın olarak 19.yy’dan bu yana hızla artan insan nüfusunun üretim-tüketim faaliyetlerindeki değişimin çevresel sonuçları olarak değerlendirilmektedir. Daha çok ısınma ve kuraklaşma yönündeki değişimin belirgin olduğu bölgemizde, bu değişimin boyutunu ortaya koyabilmek amacıyla sıcaklık ve kar parametrelerinin zamana bağlı değişimi (trend) ile bu parametreler arasındaki ilişki (korelasyon) analizleri yapılmıştır. Çalışma alanı olarak, sıcaklık ve kar yağışları ile ilgili olası değişimin ve çevresel etkilerinin daha belirgin olacağı, ülkemizin kuzeydoğusunda yer alan Erzurum, Kars, Ardahan ve Iğdır il merkezleri tercih edilmiştir. Bu maksatla Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nden elde edilen meteorolojik verilere Mann-Kendall, Sen Eğim ve Yenilikçi Şen trend analizleri ile Spearman rho korelasyon testi uygulanmıştır. Bu analizlerde Excel, Excel XLstad eklentisi ve SPSS yazılımlarından yararlanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda genel olarak sahada, farklı trend testlerinin tümünde sıcaklıkların yüksek artış trendinde olduğu, ortalama kar yüksekliği ve karın yerde kalma süresinin azalış trendinde olduğu, kar yağışlı gün sayısının ise Iğdır hariç artış trendinde olduğu anlaşılmıştır. Aynı zamanda yıllık ortalama sıcaklıklar ile kar parametreleri arasında yüksek düzeyde anlamlı ilişki (korelasyon) tespit edilmiştir.

Climate change, which is characterized by regional variations in climatic conditions, predominantly manifests as warming, drought, changes in the seasonal patterns of climate events, and an increase in unpredictable weather events and the disasters they cause. These new climatic conditions are generally considered the environmental consequences of changes in production and consumption activities in line with the rapid increase in human population since the 19th century. In our region, where the changes are most evident in terms of warming and drought, temperature and snowfall parameters were analyzed in terms of their temporal variation (trend) and the relationship (correlation) between these parameters to reveal the extent of these changes. As the study area, the provincial centers of Erzurum, Kars, Ardahan, and Iğdır in the northeastern part of Turkey were selected, where potential changes in temperature and snowfall and their environmental effects are expected to be more pronounced. For this purpose, meteorological data obtained from the Turkish State Meteorological Service were subjected to Mann-Kendall, Sen's Slope, and Innovative Shih trend analyses, as well as the Spearman rho correlation test. The analyses were conducted using Excel, the Excel XLStat extension, and SPSS software. The results indicated that, in general, throughout the area, temperature showed a strong increasing trend in all trend tests, the average snow depth and snow persistence decreased, and the number of snowy days increased, except in Iğdır. Additionally, a high level of statistically significant correlation was found between the annual average temperatures and snow parameters.