Nizâmî ve Fuzûlî’nin Leylî vü Mecnûn’unda “Nevfel” ve “Nevfel”li sahnelerin Mukâyesesi
Comparison of Scenes With Nevfel in Nizami’s and Fuzuli’s Leyli Vu Mecnun
Yazar: Akkuş, Yasemin
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 8 No. 8, 2015
Anahtar kelimeler: Nizami, Fuzûli, Leyla and Mecnun, Comparison. ; Nizâmî, Fuzûlî, Leylâ, Mecnûn, Nevfel, mukayese.

Doğu edebiyatlarının yaygın bir anlatısı olan Leylâ ile  Mecnûn hikâyesi, mesnevi nazım şekliyle birçok şâir tarafından  kaleme alınmıştır. Özellikle, Klasik Fars edebiyatında  Nizâmî ve Klasik Türk edebiyatında ise Fuzûlî, bu  meşhur aşk hikâyesini kendi coğrafyalarında, kendi kültürleriyle  ve kendilerine has üslûplarıyla nazma çekerek  adlarından söz ettirmişlerdir. Söz konusu iki şâirin, aynı  hikâyeyi kurgulayıp kaleme almasıyla tabii olarak birtakım  farklılıklar ve benzerlikler ortaya çıkmıştır. Bu farklılık ve  benzerliklerin dikey karşılaştırma yöntemiyle tespit edilmesi  şüphesiz günümüz Klasik edebiyat çalışmaları bakımından  önem arz etmektedir.  Nizâmî ve Fuzûlî’nin Leylâ vü Mecnûn adlı mesnevilerinde  Nevfel adlı karakterin yer aldığı sahneler, beş adet  başlık etrafında şekillenmiştir. Söz konusu mukayese ise bu  beş başlığın ihtiva ettiği olay örgüleri çerçevesinde gerçekleştirilmiştir.  Her iki şâirin eserinde yer alan Nevfelli olay  örgüleri, genel anlamda paralellik arz etmesine rağmen  ayrıntıya inilip dikey mukayese yapıldığında birtakım  farklılıklar tespit edilmiştir. Bu tespitler neticesinde,  Nizâmî ve Fuzûlî gibi iki büyük şâirin hikâye etme, kurgulama,  kahramanını hayâlî ve hakikî dünyaya adapte  etme vb. gibi hususlarda ortaya çıkan tavrı gözler önüne  serilmiştir.  Fuzûlî, metnini kurarken, olay örgüsü itibâriyle,  Nizâmî’den faydalanmıştır. Ancak, Nizâmî, metnini kurmada,  daha çok hikâyeden haberdar etme yöntemini kullanırken,  Fuzûlî, gerek hikâye kurgusu ve gerekse Nevfel’in  şahsiyet özelliklerini tavsif etmede, daha çok “hikâyeci”dir.  Nizâmî’nin tavsif ettiği Nevfel, sadece yardımcı bir rol  üstlenen kişidir ama Fuzûlî’nin tavsif ettiği Nevfel, daha  etkili ve irade sahibi biridir.

The story of Leyla and Mecnun which is commonly  used as narrative in Eastern Literature, was also scripted  by many poet in mathenawi poetry style. Especially,  Nizami in Classical Persian Literature and Fuzûli in  Classical Turkish Literature are mentioned most often by  inflecting this popular love story according to their  culture and their own tones in their geography. Some  similarities and differences are shown up by poets’  constructing the story in their ways. It is very important  to determine the similarities and differences by vertical  compherison technique for daily Classical Literature  studies.  The scenes of character named as Nevfel in both methnawies  of Nizami and Fuzûli are shaped under the five  headings. Subject comparison was performed in the  perspective of those five headings’ construct. Some  differences were determined in both poets’ productions  which include Nevfel by doing vertical compherison  technique. According to those determinations, two poets’  Fuzuli and Nizami’s perspective of making story, constructing  and adapting the hero to both real and imaginary  world were demonstrated.  Fuzûli utilized from Nizami according to story line.  However, while Nizami was using infroming from story  technique, Fuzûli is more fabulator by both in story  construct and portreying the characteristic of Nefvel.  Nevfel which described by Nizami is only a supporting  role, however Nevfel which decsribed by Fuzûli is more  effective and strong-willed person.