hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Metotreksat Kaynaklı Hasarlarda Alfa Lipoik Asit’in Koruyucu Etkisi
Protective Effect of Alpha Lipoic Acid on Methotrexate Damage
Yazar: Uygur, Ayse Gul; Şingirik, Ergin; Yücel, Ahmet Hilmi
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 28 No. 3, 2018
Anahtar kelimeler: Alfa lipoik asit,lipoik asit,metotreksat. ; Alfa lipoic acid,lipoic acid,methotrexate.

1950’li yıllarda Metotreksat (MTX), antifolatterapinin temeli olarak birçok kanser türünün tedavisinde aminopterinin yerinialmıştır. MTX, folik asit antagonistidir ve yüksek dozlarda timidilat sentetazıinhibe ederek DNA oluşumunu engelleyen bir antineoplastik ilaçtır. Temeldeantimetabolit özelliğinden başka antiinflamatuvar, antiproliferatif,immünosupresif, antipsöriatik etkinlikleri de bulunmakta ve klinikte halen buendikasyonlarda kullanılmaktadır. Ancak ilaç kullanımını takiben baştahepatotoksisite ve nefrotoksisite olmak üzere meydana gelen yan etkiler, ilacınkullanımını sınırlandırmaya veya ilacın kesilmesine neden olmaktadır. Yapılan çalışmalar, ilacın baştahepatotoksisite olmak üzere gelişen yan etkilerinde, çoğunlukla reaktif oksijenradikallerinin meydana getirdiği oksidatif hasarı sorumlu tutmuştur. Oksidatifhasarın sorumlu olduğu gösterilen bu yan etkileri önleme konusunda, potent birantioksidan olan Alfa lipoik asitin alternatif bir profilaktik seçenek olabileceğinidüşünmekteyiz. Çalışmamızın amacı, MTX kaynaklı hasarlarda alfa lipoik asitinkoruyucu etkisini araştıran çalışmaları derleyerek yararını vurgulamaktır. Buamaçla 2008-2018 yıllarında, PubMed, Google ve Web of Science veri tabanlarındametotreksat kaynaklı hasarlarda alfa lipoik asitin koruyucu etkisini araştırançalışmalar derlenmiştir. Alfa lipoik asit, lipoik asit ve metotreksat anahtarsözcükleri kullanılarak tarama yapılmıştır.

1950Methotrexate (MTX) contains aminopterin as a carcinogen, based on antifolatetherapy. MTX is a folic acid antagonist and an antineoplastic drug thatinhibits DNA formation by inhibiting thymidylate synthetase at high doses.Basically, antimetabolite is a special antiinflammatory, antiproliferative,immunosuppressive, antipsychotic and clinically available indication.Unfortunately, with hepatotoxicity and nephrotoxicity, depending on the sideeffects, the drug is limited or the drug is discontinued. Studies have shownthat oxidative damage caused by reactive oxygen radicals is responsible for theside effects of the drug as well as hepatotoxicity. This is a preferredsolution that has emerged as a problem. The aim of the work is to compile protectionagainst the disease. The aim of this paper was to emphasizethe benefit of compiling studies investigating the protective effect of alfalipoicacid on MTX-induced damages. So, PubMed, Google or Web of Science were scannedto document the research of the protective effect of alfalipoic acid onMTX-induced damages from 2008 to 2018. Key words including Alfa lipoic acid, lipoic acid and methotrexateweresearched.
Term Yenidoğanlarda Doğumun Üçüncü Evresinde Umblikal Kordun Klempleme ve Kesilme Uygulamaları
Term Yenidoğanlarda Doğumun Üçüncü Evresinde Umblikal Kordun Klempleme ve Kesilme Uygulamaları
Yazar: Batman, Deniz; Çoban, Ayden
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 28 No. 3, 2018
Anahtar kelimeler: Umblikal kord,yenidoğan,ebelik

Doğumun üçüncü evresindeyenidoğana doğru uygulamaların yapılması neonatal mortalite ve morbiditeyiazaltmak açısından son derece önemlidir. Yenidoğanın umblikal kord klempleme vekesme işlemi de bu uygulamalar arasında yer almaktadır. Ebelerin çalışma vesorumluluk alanları arasında yenidoğanın umblikal kord klempleme ve kesilmeside yer almaktadır.  Bu açıdan konuhakkında güncel yaklaşımları bilmeleri önemlidir. Bu çalışmada, yenidoğanın umblikal kord klempleme vekesilmesi uygulamalarında güncel yaklaşımlar incelenmiştir.

Doğumun üçüncü evresindeyenidoğana doğru uygulamaların yapılması neonatal mortalite ve morbiditeyiazaltmak açısından son derece önemlidir. Yenidoğanın umblikal kord klempleme vekesme işlemi de bu uygulamalar arasında yer almaktadır. Ebelerin çalışma vesorumluluk alanları arasında yenidoğanın umblikal kord klempleme ve kesilmeside yer almaktadır.  Bu açıdan konuhakkında güncel yaklaşımları bilmeleri önemlidir. Bu çalışmada, yenidoğanın umblikal kord klempleme vekesilmesi uygulamalarında güncel yaklaşımlar incelenmiştir.
Meniere Hastalığında Güncel Tanı ve Tedavi
Current Diagnosis and Treatment for Meniere's Disease
Yazar: Özdemir, Süleyman; Onan, Elvan
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 28 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Meniere hastalığı,vertigo,tinnitus ; Meniere’s disease,vertigo,tinnitus,diagnosis

Meniere Hastalığı, epizodik spontan vertigoatakları, genellikle tek taraflı fluktuasyon gösteren işitme kaybı, auraldolgunluk ve tinnitus ile karakterize bir iç kulak hastalığıdır. Semptomlarınınçok iyi bilinmesine rağmen, günümüzde halen tanı konulması zor bir hastalıktır.Kesin tanısı sadece postmortem inceleme ile histopatolojik olarakkonulabilmekte ve tedavisi de klinikler arası farklılıklar göstermektedir. Bumakalede Meniere hastalığının tanı ve tedavisindeki son gelişmeler, yeni klavuzve metaanaliz çalışmaları gözden geçirilerek sunulmuştur.

Meniere's disease is an inner ear disease characterized by spontaneous episodic Vertigo attacks, usually unilateral fluctuating hearing loss, aural fullness and tinnitus. Although the symptoms are well known, the diagnosis of the disease is difficult still today. The certain diagnosis can be made only with postmortem histopathological examination and the treatment vary some differences between the clinics. In this article, we present the recent advances in the diagnosis and treatment of Meniere's disease by reviewing new guidelines and meta-analysis studies.
Nazal Polipozis Tanı ve Tedavisinde Neredeyiz?
Nasal Polyposis: Diagnosis and Treatment
Yazar: Özdemir, Süleyman; Onan, Elvan
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 28 No. 3, 2018
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; nazal polip,tedavi ; nasal polyp,treatment,disease management

Nazalve paranasal mukozanın kronik inflamatuar hastalığı olan nazal polipozis,çoğunlukla ön etmoid bölgeden ödemli mukozanın sarkması ve gri renkli polipoidkitleler oluşturması ile karakterize bir hastalıktır. Nazal poliplerin toplumdagörülme oranı %1-4 dür. Hastalarda buruntıkanıklığı, rinore, geniz akıntısı, koku kaybı ve daha az sıklıkta yüz ağrısışikayetlerine yol açabilir. Nazal polip tedavisi bu belirtilerin ortadankaldırılmasına yönelik medikal ve cerrahi tadavileri içerir fakat genel kabulgörmüş bir tedavi protokolü yoktur. Altta yatan nedene yönelik olarak birçok hipotezortaya atılsa da etyolojisi halen tam olarak bilinmemektedir. Bu makalede nazalpolipozis tanı ve tedavisindeki güncel gelişmeler literatür gözden geçirilereksunulmuştur.

Nasal polyposis is a chronic inflammatory disease of the nasal and paranasal sinuses mucosa, characterized by prolapse of edematous mucosa as grey polypoid masses, most commonly from the anterior ethmoid region. Nasal polyps are common, affecting up to 1-4 percent of the population. They present with nasal obstruction, rhinorrhoea, post nasal drip, loss of sense of smell, and less commonly facial pain. The management of nasal polyps, aimed at improving these symptoms, includes both surgical and medical treatments, but there is no universally accepted management protocol. Several hypotheses have been put forward regarding the underlying mechanisms but the aetiology is still unknown. In this article, we present the recent advances in the diagnosis and treatment of nasal polyposis by reviewing new guidelines and meta-analysis studies.
Kadınların Folik Asit Kullanımı ile İlgili Bilgi Düzeyleri ve Prenkonsepsiyonel  Dönemde Folik Asit Kullanımları
Women's Knowledge Levels About Folic Acid use and Preconceptional Folic Acid use Among Women
Yazar: Başli, Mükerrem; Aksu, Hilmiye
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 28 No. 3, 2018
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Folik Asit,Kadın,Prekonsepsiyon ; Folic Acid,Woman,Preconception

Konsepsiyondan sonrakigünlerde embriyoda nöral tüp oluşur ve 4.haftanın sonunda kapanır. Henüz nedenitam olarak bilinmeyen ancak birçok faktörün birlikte rol oynadığı düşünülendurumlarda nöral tüp oluşumunu tamamlayamaz ve nöral tüp defektleri (NTD)denilen ciddi doğumsal anomaliler oluşur. Genellikle kadınlar embriyonikgelişmenin kritik olduğu ilk haftalarda hamile olduğunun farkında değildir. Bunedenle gebelik öncesi folik asit kullanımı önemlidir. Suda eriyen B grubuvitaminlerden biri olan folik asidin nöral tüpün kapanmasında son derece kritikolan hücre döngüsünü kolaylaştırdığı belirlenmiştir. Gebelikten önce vegebeliğin ilk 3 ayında folik asit kullanımının nöral tüp defektlerini %70’evaran oranlarda azalttığı randomize kontrollü çalışmalarla kanıtlanmıştır.Konjenital anomalileri önlemedeki rolüne rağmen prekonsepsiyonel dönemde folikasit kullanım oranları yetersizdir. Çalışmamızda kadınların folik asitkullanımı ile ilgili bilgi düzeylerinin ve prekonsepsiyonel dönemde folik asitkullanımlarının incelenmesi amaçlanmıştır.

In the days following the conception, neural tubeforms in the embryo and closes at the end of the 4th week. It is not possible tocomplete the formation of the neural tube in some situations that exact causeis unknown, but many factors seem to play role together, and severe congenitalanomalies called neural tube defects  occur. Generally women are not aware of their pregnancy in the first few weeksthat embryonic development is critical. For this reason, folic acid use isimportant before pregnancy. Folic acid, one of the water-soluble group Bvitamins, has been found to facilitate the cell cycle, which is extremelycritical in closing the neural tube. It has been proven by randomizedcontrolled trials that folic acid use before pregnancy and during the first 3months of gestation reduces neural tube defects up to 70%.  Despite its role in preventing congenital anomalies, folic acid userates in the preconceptional period are inadequate. In our study, it wasaimed to examine women’s knowledge levels about folic acid use, andpreconceptional folic acid use among women.
Erkek Üreme Sağlığı sorunları ve Ebelik Yaklaşımı
Erkek Üreme Sağlığı sorunları ve Ebelik Yaklaşımı
Yazar: Sade, Gülüzar; Özkan, Hava; Mucuk, Özlem
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 28 No. 4, 2018
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Ebelik,erkek,üreme sağlığı

Üreme sağlığı;bireylerin doyurucu ve güvenli bir cinsel yaşamlarının olmasını, üremeyetenekleri ve bu yeteneklerini kullanıp kullanmamalarını, ne zaman ve hangisıklıkta kullanacakları konusunda karar verme özgürlüklerinin olmasını ifadeetmektedir. Üreme sağlığı bütün bireyleri ilgilendirmekte, hem kadının hem deerkeğin üremeyle ilgili gereksinimlerini içermektedir. Ancak şu ana kadaryapılan sağlık politikaları ve bilimsel çalışmalar kadın üreme sağlığı üzerindeodaklanırken çoğu kez ihmal edilen erkeklerin üreme sağlığı sorunları vegereksinimleri de dikkate alınmalıdır. Bu derleme erkeklerde sık görülen üremesağlığı sorunlarını, ebelik yaklaşımlarını ve çözüm önerilerini belirlemekamacıyla Türkçe literatür taranarak yazılmıştır.

Üreme sağlığı;bireylerin doyurucu ve güvenli bir cinsel yaşamlarının olmasını, üremeyetenekleri ve bu yeteneklerini kullanıp kullanmamalarını, ne zaman ve hangisıklıkta kullanacakları konusunda karar verme özgürlüklerinin olmasını ifadeetmektedir. Üreme sağlığı bütün bireyleri ilgilendirmekte, hem kadının hem deerkeğin üremeyle ilgili gereksinimlerini içermektedir. Ancak şu ana kadaryapılan sağlık politikaları ve bilimsel çalışmalar kadın üreme sağlığı üzerindeodaklanırken çoğu kez ihmal edilen erkeklerin üreme sağlığı sorunları vegereksinimleri de dikkate alınmalıdır. Bu derleme erkeklerde sık görülen üremesağlığı sorunlarını, ebelik yaklaşımlarını ve çözüm önerilerini belirlemekamacıyla Türkçe literatür taranarak yazılmıştır.
Lokal ve Sistemik Renin Anjiyotensin Sistemi
Lokal ve Sistemik Renin Anjiyotensin Sistemi
Yazar: Çiçek, Zehra; Akıllıoğlu, Kübra; Dogan, Ayşe
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 28 No. 4, 2018
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Düz Kas,Hipertansiyon,Renin Anjiyotensin Sistem

ReninAnjiyotensin Sisteminin (RAS) atheroskleroz ve hipertansiyon gibikardiyovasküler hastalıkların fizyopatolojisinde önemli rol oynadığıbildirilmektedir. Vasküler düz kas ve endotel hücresinin RAS, lipoproteinler veinsülinle etkileşimi, diyabet, miyokart enfarktüs, hipertansiyon, inme ve stentrestenozu gibi hastalıkların gelişimine ve ilerlemesine neden olarakgösterilmektedir. Sistemik RAS daha çok kan basıncının düzenlenmesini, tuz vesu alımını, antidiüretik hormon (ADH) salınımını sağlarken, lokal RAS vasküler düz kashücrelerinin çoğalması, büyümesi, apopitoz ve inflamasyonunda görev almaktadır.Çalışmalarda, RAS bileşenlerinin vasküler düz kas, kalp hücresi, yağ dokusu vebeyin gibi birçok yerde lokal olarak sentezlendiği gösterilmiştir. Vasküleryapı üzerine hem sistemik hem de lokal olarak sentez edilip etki gösterenRAS’ın patolojik süreçlerdeki intrasellüler etki mekanizmaları tam olarakaydınlatılamamıştır. Bu yüzden lokal RAS’ın bileşenlerinin tam anlamıylaaydınlatılması yeni tedavi yöntemlerinin geliştirilmesinde önemli roloynayacaktır.

ReninAnjiyotensin Sisteminin (RAS) atheroskleroz ve hipertansiyon gibikardiyovasküler hastalıkların fizyopatolojisinde önemli rol oynadığıbildirilmektedir. Vasküler düz kas ve endotel hücresinin RAS, lipoproteinler veinsülinle etkileşimi, diyabet, miyokart enfarktüs, hipertansiyon, inme ve stentrestenozu gibi hastalıkların gelişimine ve ilerlemesine neden olarakgösterilmektedir. Sistemik RAS daha çok kan basıncının düzenlenmesini, tuz vesu alımını, antidiüretik hormon (ADH) salınımını sağlarken, lokal RAS vasküler düz kashücrelerinin çoğalması, büyümesi, apopitoz ve inflamasyonunda görev almaktadır.Çalışmalarda, RAS bileşenlerinin vasküler düz kas, kalp hücresi, yağ dokusu vebeyin gibi birçok yerde lokal olarak sentezlendiği gösterilmiştir. Vasküleryapı üzerine hem sistemik hem de lokal olarak sentez edilip etki gösterenRAS’ın patolojik süreçlerdeki intrasellüler etki mekanizmaları tam olarakaydınlatılamamıştır. Bu yüzden lokal RAS’ın bileşenlerinin tam anlamıylaaydınlatılması yeni tedavi yöntemlerinin geliştirilmesinde önemli roloynayacaktır.
Şizofreni ve Adenozin Reseptörleri
Şizofreni ve Adenozin Reseptörleri
Yazar: Akıllıoğlu, Kübra; Çiçek, Zehra; Dönmez, Meltem
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 28 No. 4, 2018
Anahtar kelimeler: adenozin,NMDA,şizofreni

Şizofrenihastalığı toplumda yaklaşık %1 oranında görülmekle birlikte kesin tedavisiolmayan, kronik nöropsikiyatrik bir hastalıktır. Kişinin günlük yaşamınıolumsuz etkileyen bilişsel ve duygusal işlevlerde bozulmaya neden olanşizofreninin fizyopatolojisi henüz aydınlatılamamıştır. Adenozin, merkezi sinirsisteminde birçok fonksiyonu etkileyen endojen bir nöromodülatör olarak roloynamaktadır. Son yıllarda ise merkezi sinir sisteminde nöromodülatör olarakişlev gören adenozin ve reseptörlerinin şizofreni fizyopatolojisinde roloynayabileceği ileri sürülmektedir. Biz de derlememizde şizofrenide adenozin vereseptörlerinin nöromodülatör işlevini son literatür bilgileri ışığındainceledik.

Şizofrenihastalığı toplumda yaklaşık %1 oranında görülmekle birlikte kesin tedavisiolmayan, kronik nöropsikiyatrik bir hastalıktır. Kişinin günlük yaşamınıolumsuz etkileyen bilişsel ve duygusal işlevlerde bozulmaya neden olanşizofreninin fizyopatolojisi henüz aydınlatılamamıştır. Adenozin, merkezi sinirsisteminde birçok fonksiyonu etkileyen endojen bir nöromodülatör olarak roloynamaktadır. Son yıllarda ise merkezi sinir sisteminde nöromodülatör olarakişlev gören adenozin ve reseptörlerinin şizofreni fizyopatolojisinde roloynayabileceği ileri sürülmektedir. Biz de derlememizde şizofrenide adenozin vereseptörlerinin nöromodülatör işlevini son literatür bilgileri ışığındainceledik.
Çenelerin İlaca Bağlı  Osteonekrozu ve Güncel Tedavi Yaklaşımları
Medication Related Osteonecrosis of Jaws and Current Treatment Modalities
Yazar: Erdil, Aras; Soylu, Emrah; Altan, Ahmet; Akbulut, Nihat
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 28 No. 4, 2018
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Bisphosphonate-Associated Osteonecrosis of the Jaw,Osteonecrosis,Alendronate,Angiogenesis Inhibitors ; Çenenin Bifosfonat İlişkili Osteonekrozu,Osteonekroz,Alendronat,Anjiyogenez İnhibitörleri

Son dönemde bisfosfanat, antirezorptif ve antianjiyogenik tedaviler esnasında veya sonrasında uygulanan maksillofasyal cerrahi işlemler ile ortaya çıkan çenelerin ilaca bağlı osteonekrozu (MRONJ) yeni tanımlanan ve halen daha etyopatogenezi tam anlaşılamamış bir hastalıktır. Hastalığın tedavi yaklaşımları konusunda da henüz tartışmalar devam etmekte olup Amerikan Maksillofasyal Cerrahlar Birliği tarafından oluşturulan komisyon tarafından hastalığın tanımı, evrelendirilmesi ve tedavi yaklaşımları konusunda çalışmalar değerlendirilmekte ve görüş bildiren kılavuzlar yayınlanmaktadır. Hastalığın tedavisi hakkında günümüzde, güncel, kabul edilen yöntemler konservatif yöntemlerdir. Ağız, diş ve çene cerrahlarına başvuran hastaların bu hastalık hakkında bilgilendirilmesi ve koruyucu yöntemler hakkında motive edilmeleri büyük önem taşımaktadır. Bu derlemede en son yayınlanan 2014 yılındaki kılavuz sonrası 2018 yılına kadar literatürde bildirilen uygulanmış tedavileri konu alan makaleler derlenmiştir

Recently defined, medication related osteonecrosis of the jaws (MRONJ), resulting from maxillofacial surgical procedures applied during or after bisphosphonate, antiresorptive and antiangiogenic treatments is a newly defined disease and still its etiopathogenesis is unexplained. There are still debates on the treatment approaches of the disease, and the commission established by the American Association for Maxillofacial Surgery publishes guidelines on the definition, staging and treatment approaches of the disease. Nowadays, current, accepted methods of treatment of the disease are conservative methods. It is of utmost importance that patients, who refer to oral and maxillofacial surgeons, are informed about this disease and are motivated about preventive methods. In this review, the most recent articles published in the literature about the applied treatments until 2018 were compiled after the guidance in 2014.
İstenmeyen Gebelikler ve İsteyerek Yapılan Düşüklerin Değerlendirilmesi
İstenmeyen Gebelikler ve İsteyerek Yapılan Düşüklerin Değerlendirilmesi
Yazar: Şenoğlu, Ayşe; Çoban, Ayden; Karaçam, Zekiye
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 28 No. 4, 2018
Anahtar kelimeler: :  İstenmeyen gebelik,istemli düşük

İstenmeyengebelikler ve buna bağlı oluşan isteyerek düşükler önemli bir kadın sağlığısorunudur ve üreme çağındaki kadınların başlıca ölüm nedenleri arasında yeralmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerde her yıl, yaklaşık 25 milyon güvenliolmayan kürtajın gerçekleştiği tahmin edilmektedir. Ayrıca her yıl anne ölümnedenlerinin %4.7-13.2'si güvenli olmayan düşüklerden kaynaklanmaktadır. TürkiyeNüfus ve Sağlık Araştırması 2013 yılı sonuçlarına göre, tüm doğumların %13’ününistenmediği, gebeliklerin %11’inin planlanmadığı, kadınların %23’ünün en az birkez kendiliğinden düşük ve %14’ünün en az bir kez isteyerek düşük yaptığıbelirtilmiştir. Aileplanlamasının amaçlarından biri de istenmeyen gebeliklerin önlenmesidir. Kişisel veya dini inanışlar, gebelik risklerihakkında yeterince bilgi sahibi olunmaması, kadının karar verme hakkınınsınırlı olması, kontraseptif yöntemlere ulaşmada yetersizlik, kontraseptifyöntemleri etkili ve doğru kullanmada başarısızlık, kontraseptif yöntemlerinhiç kullanılmaması istenmeyen gebeliklerin oluşumuna neden olmaktadır. İstenmeyengebeliklerin önlenmesi için uygun aile planlaması yönteminin kullanılması vegebeliği önleyici korunma yöntemlerine her bireyin ulaşmasının sağlanmasındaebeler önemli rol üstlenebilirler. Bu kapsamda alınacak önlemler sonucunda anneölümlerinin önemli oranda azalacağı düşünülmektedir.

İstenmeyengebelikler ve buna bağlı oluşan isteyerek düşükler önemli bir kadın sağlığısorunudur ve üreme çağındaki kadınların başlıca ölüm nedenleri arasında yeralmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerde her yıl, yaklaşık 25 milyon güvenliolmayan kürtajın gerçekleştiği tahmin edilmektedir. Ayrıca her yıl anne ölümnedenlerinin %4.7-13.2'si güvenli olmayan düşüklerden kaynaklanmaktadır. TürkiyeNüfus ve Sağlık Araştırması 2013 yılı sonuçlarına göre, tüm doğumların %13’ününistenmediği, gebeliklerin %11’inin planlanmadığı, kadınların %23’ünün en az birkez kendiliğinden düşük ve %14’ünün en az bir kez isteyerek düşük yaptığıbelirtilmiştir. Aileplanlamasının amaçlarından biri de istenmeyen gebeliklerin önlenmesidir. Kişisel veya dini inanışlar, gebelik risklerihakkında yeterince bilgi sahibi olunmaması, kadının karar verme hakkınınsınırlı olması, kontraseptif yöntemlere ulaşmada yetersizlik, kontraseptifyöntemleri etkili ve doğru kullanmada başarısızlık, kontraseptif yöntemlerinhiç kullanılmaması istenmeyen gebeliklerin oluşumuna neden olmaktadır. İstenmeyengebeliklerin önlenmesi için uygun aile planlaması yönteminin kullanılması vegebeliği önleyici korunma yöntemlerine her bireyin ulaşmasının sağlanmasındaebeler önemli rol üstlenebilirler. Bu kapsamda alınacak önlemler sonucunda anneölümlerinin önemli oranda azalacağı düşünülmektedir.
Göz Ardı Edilen Bir Durum: Yaşlı istismarı ve etkileyen faktörler
Göz Ardı Edilen Bir Durum: Yaşlı istismarı ve etkileyen faktörler
Yazar: Doğan, Nurhan
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 28 No. 4, 2018
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Adli hemşirelik,yaşlı birey,yaşlı istismarı,hemşirelik

Dünya’da artanyaşlı nüfus ile birlikte yaşlı istismarı araştırılması ve üzerinde durulmasıgereken konular arasına girmeye başlamıştır. Yaşlanma süreci ile birliktebireyin baş etmesi gereken toplumsal, fiziksel, psikolojik ve ekonomik süreçleryaşlıyı büyük oranda sıkıntıya sokmaktadır. Bu süreçte yaşlı bireylere gerekendesteği vermek en başta aile üyelerine düşmektedir. Ancak yaşlı istismarıdeğerlendirildiğinde, yaşlıların çoğunlukla aile üyeleri tarafından istismaredildiği ve genellikle duygusal, fiziksel, ekonomik ve psikolojik istismaramaruz kaldıkları görülmektedir. Yaşlı istismarı “Güven beklentisi olan herhangi bir ilişkide yaşlıya zarar veren veyastrese sokan tek ya da tekrarlayan uygunsuz davranışlarda bulunulmasıdır”şeklinde tanımlanmaktadır. Aynı zamanda, istismar yaşlıları inciten, yaralayan,psikososyal sorunlara yol açan önlenebilir bir sorundur. Sağlık çalışanlarınınbüyük çoğunluğunun çocuk istismarına yoğunlaşması yaşlı istismar ve ihmaliningenellikle göz ardı edilen bir konu olmasına sebep olmuştur. Bu derlemede,yaşlı istismarı, istismarı etkileyen faktörler ve konuyla ilgili yapılmışçalışmalara ve hemşirenin bu konudaki sorumluluklarına yer verilmiştir.

Dünya’da artanyaşlı nüfus ile birlikte yaşlı istismarı araştırılması ve üzerinde durulmasıgereken konular arasına girmeye başlamıştır. Yaşlanma süreci ile birliktebireyin baş etmesi gereken toplumsal, fiziksel, psikolojik ve ekonomik süreçleryaşlıyı büyük oranda sıkıntıya sokmaktadır. Bu süreçte yaşlı bireylere gerekendesteği vermek en başta aile üyelerine düşmektedir. Ancak yaşlı istismarıdeğerlendirildiğinde, yaşlıların çoğunlukla aile üyeleri tarafından istismaredildiği ve genellikle duygusal, fiziksel, ekonomik ve psikolojik istismaramaruz kaldıkları görülmektedir. Yaşlı istismarı “Güven beklentisi olan herhangi bir ilişkide yaşlıya zarar veren veyastrese sokan tek ya da tekrarlayan uygunsuz davranışlarda bulunulmasıdır”şeklinde tanımlanmaktadır. Aynı zamanda, istismar yaşlıları inciten, yaralayan,psikososyal sorunlara yol açan önlenebilir bir sorundur. Sağlık çalışanlarınınbüyük çoğunluğunun çocuk istismarına yoğunlaşması yaşlı istismar ve ihmaliningenellikle göz ardı edilen bir konu olmasına sebep olmuştur. Bu derlemede,yaşlı istismarı, istismarı etkileyen faktörler ve konuyla ilgili yapılmışçalışmalara ve hemşirenin bu konudaki sorumluluklarına yer verilmiştir.