Seçilmiş Değişkenlerin Doğrudan Yabancı Yatırımlara Etkisi: Türkiye Örneği
Seçilmiş Değişkenlerin Doğrudan Yabancı Yatırımlara Etkisi: Türkiye Örneği
Yazar: Özel, Hasan; Akaner, Umut
Dergi: Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, Vol. 15 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Kantil Regresyon,Doğrudan Yabancı Yatırımlar,Küreselleşme

Küreselleşme ile birlikte ulusal sınırlar şeffaflaşmaya başlamıştır. Bu şeffaflaşma doğrudan yabancı yatırımların küresel ekonomiye dağılmasına da olanak sağlamıştır. Özellikle tasarruf oranlarının düşük olduğu, dolayısıyla da yeterli sermaye birikimi bulunmayan az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için doğrudan yabancı yatırımlar daha fazla önem kazanmaktadır. Bu bağlamda az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler yapmış oldukları yasal düzenleme ve uyguladıkları ekonomi politikalarıyla kendi ülkelerine daha fazla doğrudan yabancı yatırım çekmeye çalışmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye’nin 2005.Q1-2019.Q4 dönemini kapsayan üçer aylık veriler kullanılarak doğrudan yabancı yatırımlara (DYY) dolar kuru (DLR), kazanç endeksi (KE), büyüme (BUY), vergi oranı (VRG) ve ticari açıklık (TA) değişkenlerinin etkileri ele alınmıştır. Çalışmada, öncelikle literatür taraması yapıldıktan sonra, analizde kullanılacak olan değişkenlere ait olan veriler tanıtılmıştır. İkinci aşamada ekonometrik tahmini yapabilmek için kullanılacak analizin metodolojisi hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü aşamada, analiz edilen modele ait bulgular ortaya konulmuş, ve çıkarımlarda bulunulmuştur. Türkiye için oluşturulan model çerçevesinde bağımsız değişkenlerin katsayı değerlerine bakıldığında doğrudan yabancı yatırımlar üzerine en çok etkinin büyümeden kaynaklandığı görülmektedir. İkinci sırada ise dolaysız vergiler gelmektedir. Doğrudan yabancı yatırımlar üzerine etki eden diğer değişkenler sırasıyla dolar kuru, ticari açıklık ve kazanç endeksidir. Bu değişkenler arasında ekonomik büyüme, ticari açıklık ve kazanç endeksi doğrudan yabancı yatırımları pozitif etkilerken, vergiler ve dolar kuru negatif etkilemektedir.

Küreselleşme ile birlikte ulusal sınırlar şeffaflaşmaya başlamıştır. Bu şeffaflaşma doğrudan yabancı yatırımların küresel ekonomiye dağılmasına da olanak sağlamıştır. Özellikle tasarruf oranlarının düşük olduğu, dolayısıyla da yeterli sermaye birikimi bulunmayan az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için doğrudan yabancı yatırımlar daha fazla önem kazanmaktadır. Bu bağlamda az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler yapmış oldukları yasal düzenleme ve uyguladıkları ekonomi politikalarıyla kendi ülkelerine daha fazla doğrudan yabancı yatırım çekmeye çalışmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye’nin 2005.Q1-2019.Q4 dönemini kapsayan üçer aylık veriler kullanılarak doğrudan yabancı yatırımlara (DYY) dolar kuru (DLR), kazanç endeksi (KE), büyüme (BUY), vergi oranı (VRG) ve ticari açıklık (TA) değişkenlerinin etkileri ele alınmıştır. Çalışmada, öncelikle literatür taraması yapıldıktan sonra, analizde kullanılacak olan değişkenlere ait olan veriler tanıtılmıştır. İkinci aşamada ekonometrik tahmini yapabilmek için kullanılacak analizin metodolojisi hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü aşamada, analiz edilen modele ait bulgular ortaya konulmuş, ve çıkarımlarda bulunulmuştur. Türkiye için oluşturulan model çerçevesinde bağımsız değişkenlerin katsayı değerlerine bakıldığında doğrudan yabancı yatırımlar üzerine en çok etkinin büyümeden kaynaklandığı görülmektedir. İkinci sırada ise dolaysız vergiler gelmektedir. Doğrudan yabancı yatırımlar üzerine etki eden diğer değişkenler sırasıyla dolar kuru, ticari açıklık ve kazanç endeksidir. Bu değişkenler arasında ekonomik büyüme, ticari açıklık ve kazanç endeksi doğrudan yabancı yatırımları pozitif etkilerken, vergiler ve dolar kuru negatif etkilemektedir.