SANDIRAS DAĞI'NDA (MUĞLA)  BUZULLAŞMA VE BUZUL ŞEKİLLERİ
Glaciation  and Glacial Landforms on Sandıras Mountain (Muğla, Turkey)
Yazar: Doğan, Mehmet
Dergi: Ege Coğrafya Dergisi, Vol. 20 No. 1, 2015
Anahtar kelimeler: Buzullaşma, buzul şekilleri, Son Glasyal Maksimum (LGM), Sandıras Dağı, Muğla

Sandıras Dağı (2295 m), Güneybatı Anadolu'da, Ege Bölgesi ile Akdeniz Bölgesi sınırlarına paralel uzanan Gölgeli Dağları'nın güneybatısında yer almaktadır. Bu dağlık alan, Pleistosen buzullaşmasından etkilenmiştir. Özellikle dağın kuzey ve kuzeydoğu yamaçlarında buzulların aşındırma ve biriktirme faaliyetleri sonucu oluşmuş birçok buzul şekli bulunmaktadır. Bu şekiller, Türkiye'de yükselti bakımından en düşük seviyede (1900 m) yer alan buzul şekilleridir. Sandıras Dağı, aynı zamanda, Türkiye’de Son Glasyal Maksimum kalıcı kar sınırının en düşük yükseltide olduğu alandır. Bu çalışmada, Sandıras Dağı'ndaki buzul şekilleri ayrıntılı bir şekilde incelenmiş ve haritalanmıştır. Ayrıca, Sandıras Dağı'nda buzullaşmayı kolaylaştıran coğrafi faktörler (iklim başta olmak üzere) irdelenmiş, Son Buzul Çağı'ndaki kalıcı kar sınırının çok düşük olmasının nedenleri üzerinde durulmuştur. Buzul şekilleri özellikle Sandıras Dağı'nın kuzey yamaçlarında yer almakta ve zirveden 1900 m'ye kadar inmektedir (Şekil 3). Bu alanda bulunan üç vadi (Kartal Gölü Vadisi, Kuzeybatı Vadi ve Orta Vadi), Sandıras Dağı'ndaki en önemli buzul şekillerini içermektedir. Bu vadiler içinde, buzul aşındırma ve biriktirme şekilleri olan sirk, yan ve cephe moren setleri gibi birçok buzul şekli bulunmaktadır. Son Buzul Çağı'nda Sandıras Dağı'nda buzulların oluşumu ve gelişimi yerel iklim özelliklerinin bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Dağın Akdeniz üzerinden gelen cephe sistemlerine açık olmasının, bu alandaki kar yağışının fazla olmasına neden olduğu ve Son Buzul Çağı'nda (Würm) buzul oluşumunu kolaylaştırdığı anlaşılmaktadır.Anahtar Kelimeler: Buzullaşma, buzul şekilleri, Son Glasyal Maksimum (LGM), Sandıras Dağı, Muğla.

Sandıras Mountain (2295 m above mean sea level) is located in the southwestern part of the Gölgeli Mountains, in southwestern Anatolia and it was affected from the Pleistocene glaciations. Today, especially the northern and northeastern slopes of this mountain have typical erosional and depositional landforms created by glaciations.These are the glacial landforms observed at the lowest altitude in Turkey (1900 m). Additionally, Sandıras Mountain is the area where the Last Glacial Maximum snow line (similar to the equilibrium line altitude; ELA) was the lowest in Anatolian Peninsula. In this study, glacial landforms on Sandıras Mountain were examined and mapped in detail. In addition, the geographical factors (climate mainly) that facilitated the glaciations on Sandıras Mountain were examined and the reasons why the ELAs in the Last Ice Age was at its lowest level were focused on. Glacial landforms are located especially on the northern slopes of Sandıras Mountain and extend down, from the plateau at an altitude of 2240 m to about 1900 m (Fig. 3). Three valleys in this area (the Kartal Lake Valley, the Northwest Valley and the Middle Valley) contain the most important glacial features on the Sandıras Mountain. In these valleys, there are many typical erosional and depositional landforms generated by glaciers, such as cirques, terminal and lateral moraines. Formation and development of the glaciers on Sandıras Mountain, occurred as a result of local climatic conditions. The frontal systems over the Mediterranean brought precipitation to the region. They could have touched to Sandıras Mountain, fuelling snow, and facilitating the glaciations during the Last Ice Age (Würm). Keywords: Glaciation, glacial landforms, Last Glacial Maximum (LGM), Sandıras Mountain, Mugla, Turkey