hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
ТӘУЕЛСІЗДІК ЖЫЛДАРЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ РОМАНЫ
ТӘУЕЛСІЗДІК ЖЫЛДАРЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ РОМАНЫ
Yazar: Askarova, A.ş.; Bayazitov, B.b.
Dergi: Gazi Türkiyat No. 17, 2015
Anahtar kelimeler: bağımsızlık,bağımsızlık yılları,düşünce arayışları,kazak romanı,ülke tarihi,tarihiromanlar,tarih.

Makalede bağımsızlık yıllarında yazılmış romanlar ele alınmaktadır. Romanlar yeni fikirleri doğrultusunda konusuna göre gruplandırılmıştır. Konular karşılaştırmalı yönteme göre tarihi romanlar ile karşılaştırılmıştır. Tarihi romanlar ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. İ.Esenberlin ile başlayan Kazak tarihi romanları XX yy. başlayarak çoğalmıştır. Bu durum bağımsızlığın ilk on yılında gözlenmiştir. Bu yüzden makalede tarihi romanların dünyası geniş çapta ele alınmış bağımsızlık düşüncesi ile Kazak halkının özellikleri ele alınmaktadır. Tarihi değer ortamında yazarın sanatı ve eserin ana fikri incelenmektedir. 86 yılı aralık ayaklanmaları konularının işlendiği romanlarda insanların yaşamları, ayaklanmalar, açlık, savaş, düşünce arayışları ve sanatsal çözümler ele alınmıştır.

Makalede bağımsızlık yıllarında yazılmış romanlar ele alınmaktadır. Romanlar yeni fikirleri doğrultusunda konusuna göre gruplandırılmıştır. Konular karşılaştırmalı yönteme göre tarihi romanlar ile karşılaştırılmıştır. Tarihi romanlar ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. İ.Esenberlin ile başlayan Kazak tarihi romanları XX yy. başlayarak çoğalmıştır. Bu durum bağımsızlığın ilk on yılında gözlenmiştir. Bu yüzden makalede tarihi romanların dünyası geniş çapta ele alınmış bağımsızlık düşüncesi ile Kazak halkının özellikleri ele alınmaktadır. Tarihi değer ortamında yazarın sanatı ve eserin ana fikri incelenmektedir. 86 yılı aralık ayaklanmaları konularının işlendiği romanlarda insanların yaşamları, ayaklanmalar, açlık, savaş, düşünce arayışları ve sanatsal çözümler ele alınmıştır.
UYGULAMALI FOLKLOR BAĞLAMINDA CIRTDAN MASALI İLE HANSEL VE GRATEL MASALINA KARŞILAŞTIRMALI BİR BAKIŞ
UYGULAMALI FOLKLOR BAĞLAMINDA CIRTDAN MASALI İLE HANSEL VE GRATEL MASALINA KARŞILAŞTIRMALI BİR BAKIŞ
Yazar: Aslan, Erkan
Dergi: Gazi Türkiyat No. 17, 2015
Anahtar kelimeler: Cırtdan masalı,Hansel ve Gratel masalı,Karapapak-Terekeme Türkleri,Karşılaştırmalı edebiyat,Popülarite,Uygulamalı folklor.

Cırtdan masalı Türk, Hansel ve Gratel masalı ise Alman halk edebiyatına ait masallardır. Grimm Kardeşlerin derlediği Hansel ve Gratel masalı ile Kafkasya asıllı bir Türk boyu olan Karapapak-Terekeme Türklerinden derlenen Cırtdan masalı arasında çeşitli benzerlikler ve zıtlıklar tespit edilmiştir. Olay örgüsü ve konu bakımından büyük benzerlik gösteren bu iki masaldan, Hansel ve Gratel masalı daha popülerdir. Hansel ve Gratel masalının daha popüler olmasının nedeni, eğitim sisteminde yer alması ve animasyon gibi çağdaş uyarlamalarının yapılmasıdır. Bütün bu özellikler, uygulamalı folklorun çalışma alanına girmektedir. Derlenen folklorik ürünlerin, kuramlar doğrultusunda yalnızca akademik çevrelerdetartışılmasını olumsuzlayan uygulamalı folklor çalışmaları, bu ürünlerin toplumsal yaşama dâhil edilmesini de amaç edinir. Bunun yanı sıra uygulamalı folklor çalışmaları, folklorik ürünlerin yerelden ulusala, ulusaldan uluslararasına taşınmasında da büyük rol oynamaktadır. Bu çalışmadaki temek amaç ise, masallar arasındaki benzerlikleri tespit edip uygulamalı folklor bağlamında iki masalı popülarite açısından karşılaştırarak Hansel ve Gratel masalının popüler olmasının nedenleri üzerinde durmaktır.

Cırtdan masalı Türk, Hansel ve Gratel masalı ise Alman halk edebiyatına ait masallardır. Grimm Kardeşlerin derlediği Hansel ve Gratel masalı ile Kafkasya asıllı bir Türk boyu olan Karapapak-Terekeme Türklerinden derlenen Cırtdan masalı arasında çeşitli benzerlikler ve zıtlıklar tespit edilmiştir. Olay örgüsü ve konu bakımından büyük benzerlik gösteren bu iki masaldan, Hansel ve Gratel masalı daha popülerdir. Hansel ve Gratel masalının daha popüler olmasının nedeni, eğitim sisteminde yer alması ve animasyon gibi çağdaş uyarlamalarının yapılmasıdır. Bütün bu özellikler, uygulamalı folklorun çalışma alanına girmektedir. Derlenen folklorik ürünlerin, kuramlar doğrultusunda yalnızca akademik çevrelerdetartışılmasını olumsuzlayan uygulamalı folklor çalışmaları, bu ürünlerin toplumsal yaşama dâhil edilmesini de amaç edinir. Bunun yanı sıra uygulamalı folklor çalışmaları, folklorik ürünlerin yerelden ulusala, ulusaldan uluslararasına taşınmasında da büyük rol oynamaktadır. Bu çalışmadaki temek amaç ise, masallar arasındaki benzerlikleri tespit edip uygulamalı folklor bağlamında iki masalı popülarite açısından karşılaştırarak Hansel ve Gratel masalının popüler olmasının nedenleri üzerinde durmaktır.
БİЛİМ САПАСЫН АРТТЫРУДАҒЫ ИНТЕРБЕЛСЕНДİ ӘДİСТЕРДİҢ РӨЛİ
БİЛİМ САПАСЫН АРТТЫРУДАҒЫ ИНТЕРБЕЛСЕНДİ ӘДİСТЕРДİҢ РӨЛİ
Yazar: Baltabayeva, J.q
Dergi: Gazi Türkiyat No. 17, 2015
Anahtar kelimeler: : interaktif metotlar,problematik ders,seminer-tartışma,öğrenci-öğretmen ortaklığı

Çağdaş asırda küreselleşme ile beraber eğitim sistemine karşı beklentiler yükselmektedir. Önceki “yaşam boyunca besleyecek eğitim” prensibine karşılık “yaşam boyunca bireysel eğitim” prensibi benimsenmektedir. Bu yüzden eğitim sistemi öğrencilerin bireysel çalışmasını teşvik edecek yönde olmalıdır. Bunun için hangi alanda olursa olsun ilgili disiplinde gerekli metotlar kullanılması gereklidir. Öğrenciöğretmen ilişkisi, öğrenci-öğrenci ilişkisini geliştirecek olumlu ortam hazırlanmalıdır. Ancak böyle ortamlarda öğrenci aktif sanatsal faaliyette bulunabilir. Derslerde interaktif yöntemlerin kullanılması eğitim-öğretim sürecinin kalitesini arttırır. Derslerde problematik konuların, tartışmaya açık konuların ele alınması peşinden yüksek sonuçlar getirecektir.

Çağdaş asırda küreselleşme ile beraber eğitim sistemine karşı beklentiler yükselmektedir. Önceki “yaşam boyunca besleyecek eğitim” prensibine karşılık “yaşam boyunca bireysel eğitim” prensibi benimsenmektedir. Bu yüzden eğitim sistemi öğrencilerin bireysel çalışmasını teşvik edecek yönde olmalıdır. Bunun için hangi alanda olursa olsun ilgili disiplinde gerekli metotlar kullanılması gereklidir. Öğrenciöğretmen ilişkisi, öğrenci-öğrenci ilişkisini geliştirecek olumlu ortam hazırlanmalıdır. Ancak böyle ortamlarda öğrenci aktif sanatsal faaliyette bulunabilir. Derslerde interaktif yöntemlerin kullanılması eğitim-öğretim sürecinin kalitesini arttırır. Derslerde problematik konuların, tartışmaya açık konuların ele alınması peşinden yüksek sonuçlar getirecektir.
KARANGU(Y) > KARAÑU KELİMESİ MOĞOLCA MI, TÜRKÇE Mİ?
KARANGU(Y) > KARAÑU KELİMESİ MOĞOLCA MI, TÜRKÇE Mİ?
Yazar: Uzuntaş, Hülya
Dergi: Gazi Türkiyat No. 17, 2015
Anahtar kelimeler: karanggu(y),Moğolca,Türkçe,etimoloji,alınçlama

Türkçe ile Moğolca’da müşterek olarak kullanılan “kara” isim kökünden Moğolca -nggu(y) eki ile türeyen “karanggu(y)” kelimesinin kökeni ile ilgili olarak Türkoloji dünyasında fikir birliği yoktur. Kelime bazı Türkologlar tarafından Moğolca’dan Türkçe’ye, bazıları tarafından ise Türkçe’den Moğolca’ya geçen bir alınç kelime olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışmada ilk kez Eski Uygur Türkçesi metinlerinde karşımıza çıkan ve Dîvânü Lugȃti’t Türk, Çağatay Türkçesi, Koman-Kıpçak Türkçesi’nde de bazı ses değişiklikleri ile kullanılan “karanggu(y)” kelimesinin kökeni ile ilgili bugüne kadar ileri sürülen farklı görüşlere yer verilerek kelimenin neden Moğolca bir kelime olarak değerlendirilmesi gerektiği açıklanmaya çalışılmıştır

Türkçe ile Moğolca’da müşterek olarak kullanılan “kara” isim kökünden Moğolca -nggu(y) eki ile türeyen “karanggu(y)” kelimesinin kökeni ile ilgili olarak Türkoloji dünyasında fikir birliği yoktur. Kelime bazı Türkologlar tarafından Moğolca’dan Türkçe’ye, bazıları tarafından ise Türkçe’den Moğolca’ya geçen bir alınç kelime olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışmada ilk kez Eski Uygur Türkçesi metinlerinde karşımıza çıkan ve Dîvânü Lugȃti’t Türk, Çağatay Türkçesi, Koman-Kıpçak Türkçesi’nde de bazı ses değişiklikleri ile kullanılan “karanggu(y)” kelimesinin kökeni ile ilgili bugüne kadar ileri sürülen farklı görüşlere yer verilerek kelimenin neden Moğolca bir kelime olarak değerlendirilmesi gerektiği açıklanmaya çalışılmıştır
ULUSLARARASI UYGUR ARAŞTIRMALARI KONFERANSI VE ABDUREHİM HEYİT KONSERİ
ULUSLARARASI UYGUR ARAŞTIRMALARI KONFERANSI VE ABDUREHİM HEYİT KONSERİ
Yazar: Kabadayı, Osman
Dergi: Gazi Türkiyat No. 17, 2015
Anahtar kelimeler: konser,abdurrehim heyit,uygur araştırmaları

Gazi Üniversitesi Türkiyat Uygulama ve Araştırma Merkezi ve TİKA işbirliğiyle düzenlenen Abdurehim Ötkür’ün Ölümünün 20. Yılı ve Mirsultan Osmanov’un Doğumunun 85. Yılı Münasebetiyle Uluslararası Uygur Araştırmaları Konferansı, 18 Aralık 2015 tarihinde Gazi Üniversitesi Rektörlüğü Mimar Kemaleddin Salonunda dört oturum hâlinde ve bu oturumlarda sunulan toplam on sekiz bildiri ile gerçekleştirildi.

Gazi Üniversitesi Türkiyat Uygulama ve Araştırma Merkezi ve TİKA işbirliğiyle düzenlenen Abdurehim Ötkür’ün Ölümünün 20. Yılı ve Mirsultan Osmanov’un Doğumunun 85. Yılı Münasebetiyle Uluslararası Uygur Araştırmaları Konferansı, 18 Aralık 2015 tarihinde Gazi Üniversitesi Rektörlüğü Mimar Kemaleddin Salonunda dört oturum hâlinde ve bu oturumlarda sunulan toplam on sekiz bildiri ile gerçekleştirildi.
Ağrıs//Ağras KELİMESİNİN ETİMOLOJİSİ VE TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE ÖZEL AD OLARAK KULLANIMI ÜZERİNE
Ağrıs//Ağras KELİMESİNİN ETİMOLOJİSİ VE TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE ÖZEL AD OLARAK KULLANIMI ÜZERİNE
Yazar: Musaoglu, Mehman; Baldane, Orhan
Dergi: Gazi Türkiyat No. 18, 2016
Anahtar kelimeler: Onomastik,toponim,antroponim,etimoloji,kullanım,eğilim,ağras,iç katman

Makalede, *ağırış//*ağrıs//ağras kelimesinin etimolojisinden art ve eş zamanlı olarak söz edilmiş, kişi adlarının etnik, dini, milli, psikolojik ve sosyokültürel kullanım eğilimleri üzerinde durulmuştur. A:q//ak//ağ kök, oR ve o I ek morfemlerinin füzyon birleşimi sonucunda ağır//ağrı- sözcüklerinin türediği gösterilmiştir. Bu leksik-morfolojik birleşime -ş çatı ekinin getirilmesiyle *ağırış- fiili, ı˃a ve ş˃s fonetik yer değiştirimleriyle ise ağrıs//ağras leksik özel ad varyantları oluşmuştur: Ağ//akağır//ağrı//*ağırış//*ağrıs//ağras. Ağrıs ve ağras kelimeleri, Türkiye Türkçesinde hem toponim hem de antroponim olarak kullanılmaktadır.

Makalede, *ağırış//*ağrıs//ağras kelimesinin etimolojisinden art ve eş zamanlı olarak söz edilmiş, kişi adlarının etnik, dini, milli, psikolojik ve sosyokültürel kullanım eğilimleri üzerinde durulmuştur. A:q//ak//ağ kök, oR ve o I ek morfemlerinin füzyon birleşimi sonucunda ağır//ağrı- sözcüklerinin türediği gösterilmiştir. Bu leksik-morfolojik birleşime -ş çatı ekinin getirilmesiyle *ağırış- fiili, ı˃a ve ş˃s fonetik yer değiştirimleriyle ise ağrıs//ağras leksik özel ad varyantları oluşmuştur: Ağ//akağır//ağrı//*ağırış//*ağrıs//ağras. Ağrıs ve ağras kelimeleri, Türkiye Türkçesinde hem toponim hem de antroponim olarak kullanılmaktadır.
TARAZ’DA BULUNAN SON KARAHANLI HÜKÜMDARLARINDAN BİRİNE AİT MEZAR ANITI
TARAZ’DA BULUNAN SON KARAHANLI HÜKÜMDARLARINDAN BİRİNE AİT MEZAR ANITI
Yazar: Kıdırali, Darhan; Babayar, Gaybullah
Dergi: Gazi Türkiyat No. 18, 2016
Anahtar kelimeler: Taraz,Otrar,Orta Asya,Batı Türkistan,Sırderya,Güney Kazakistan,Karahanlı,mezar anıtı,unvan,unvan niteleyicileri,1262 (sene),son Karahanlı,Cengizliler,yerelvasal yöneticiler

Bu makalede hayatına dair bilgi elde edemediğimiz Kutluğ-Tonga Uluğ-Bilge İlik-Han / İkbalHan Dad-Bek İsfehsalar b. İlyas ... Oğul-Bek eş-Şehid Dad-Bek et-Tarazî’nın mezar anıtı ve onun kişiliği hakkında bilgi verilmektedir. Bu şahsın Taraz’da 1262 yılına kadar yönetimde bulunan son Karahanlı hükümdarı olduğu anlaşılmıştır. Bilindiği gibi, Karahanlı dönemi şairi Ahmed Yüknekî’nin yaşadığı bölgenin nerede olduğuna dair çeşitli görüşler bulunmaktadır. Bu bilgiler sayesinde Ahmed Yüknekî’nin yaşadığı bölge Yüknek kasabasının Otrar bölgesinde (Türkistan/Yese şehri yakınında) olduğu belirtilmiştir.

Bu makalede hayatına dair bilgi elde edemediğimiz Kutluğ-Tonga Uluğ-Bilge İlik-Han / İkbalHan Dad-Bek İsfehsalar b. İlyas ... Oğul-Bek eş-Şehid Dad-Bek et-Tarazî’nın mezar anıtı ve onun kişiliği hakkında bilgi verilmektedir. Bu şahsın Taraz’da 1262 yılına kadar yönetimde bulunan son Karahanlı hükümdarı olduğu anlaşılmıştır. Bilindiği gibi, Karahanlı dönemi şairi Ahmed Yüknekî’nin yaşadığı bölgenin nerede olduğuna dair çeşitli görüşler bulunmaktadır. Bu bilgiler sayesinde Ahmed Yüknekî’nin yaşadığı bölge Yüknek kasabasının Otrar bölgesinde (Türkistan/Yese şehri yakınında) olduğu belirtilmiştir.
MUSTAFA ŞOQAY: KAZAK MUHACERET GAZETECİLİĞİNİN KURUCUSU
MUSTAFA ŞOQAY: KAZAK MUHACERET GAZETECİLİĞİNİN KURUCUSU
Yazar: Tuyakbayev, G.a.
Dergi: Gazi Türkiyat No. 18, 2016
Anahtar kelimeler: Süreli Yayınlar,Muhacir,Diaspora,İrrident,Bağımsızlık,Bağımsızlık,Mücadelecilik.

Makalede Kazak muhaceret gazeteciliğinin kurulması ve onun tarihinden söz edilmektedir. Yazar, siyasi ilimlerdeki araştırmalara dayanarak; diaspora, muhacir, irrident kavramlarınıaçıklamakta ve Kazak Muhaceret Gazeteciliğinin kuruluş ve gelişme tarihini ele almaktadır. Yabancı ülkelerde basılan ve çıkan Kazakça yayınları; bunların çıkış tarihini, yayın politikasını analiz ederek, muhaceretteki yayınlar ve yabancı ülkelerdeki Kazakça yayınlar açısından değerlendirmektedir.Makale, millî tarihimizde önemli bir yeri olan siyaset ve cemiyet adamı Mustafa Şoqay’ın editörlük ve yayımcılık yaptığı eserleri tahlil ederek M. Şoqay’ı Kazak muhaceret gazeteciliğinin kurucusu olarak göstermektedir. Onun Türk halklarının birliği ve bağımsızlığı için mücadele yolunda medya araçlarından siyasi bir araç olarak faydalanması, bizzat kendisinin de birçok muhaceret yayınının çıkarılmasına öncülük etmesi, belgelere dayanılarak ortaya konulmaktadır

Makalede Kazak muhaceret gazeteciliğinin kurulması ve onun tarihinden söz edilmektedir. Yazar, siyasi ilimlerdeki araştırmalara dayanarak; diaspora, muhacir, irrident kavramlarınıaçıklamakta ve Kazak Muhaceret Gazeteciliğinin kuruluş ve gelişme tarihini ele almaktadır. Yabancı ülkelerde basılan ve çıkan Kazakça yayınları; bunların çıkış tarihini, yayın politikasını analiz ederek, muhaceretteki yayınlar ve yabancı ülkelerdeki Kazakça yayınlar açısından değerlendirmektedir.Makale, millî tarihimizde önemli bir yeri olan siyaset ve cemiyet adamı Mustafa Şoqay’ın editörlük ve yayımcılık yaptığı eserleri tahlil ederek M. Şoqay’ı Kazak muhaceret gazeteciliğinin kurucusu olarak göstermektedir. Onun Türk halklarının birliği ve bağımsızlığı için mücadele yolunda medya araçlarından siyasi bir araç olarak faydalanması, bizzat kendisinin de birçok muhaceret yayınının çıkarılmasına öncülük etmesi, belgelere dayanılarak ortaya konulmaktadır
SİRÂCÜ’L-KULÛB’UN BUDAPEŞTE NÜSHASI
SİRÂCÜ’L-KULÛB’UN BUDAPEŞTE NÜSHASI
Yazar: Karasoy, Yakup
Dergi: Gazi Türkiyat No. 18, 2016
Anahtar kelimeler: Sirâcü’l-Kulûb,Budapeşte Nüshası,Eski Oğuz Türkçesi

İslamiyet’in kabulünden sonra Kur’an-ı Kerim ile birlikte pek çok dinî ve ahlaki eserin de Türkçeye çevrildiği bilinmektedir. Bunlardan bir tanesi de Ebû’l-Mahâmid Ahmed ibn MuhammedAbdelmâlik el-Eş’âr et-Tebrîzî tarafından kaleme alınan Sirâcü’l-Kulûb’dur. Bu çalışmada, eserin Macar Bilimler Akademisi Kütüphanesi’nde bulunan Budapeşte nüshası ele alınmıştır. Giriş bölümünün ardından Sirâcü’l-Kulûb’un konusu ve nüshaları ile ilgili genel bilgi verilmiş ve Budapeşte nüshasında işlenen otuz iki mesele diğer nüshalarla karşılaştırılmıştır. Daha sonra eserin imla, fonetik, morfolojik ve leksik özellikleri incelenmiştir. Osmanlı Dönemi’nde istinsah edilen Budapeşte nüshası, Eski Oğuz Türkçesinin dil özelliklerini gösterdiği tespit edilmiştir. Sonuç bölümünde ise genel bir değerlendirme yapılmış; eserin Türk dilinin tarihî sözlüğüne, tarihî imlasına katkıda bulunabilecek özellikleri olduğu vurgulanmıştır.

İslamiyet’in kabulünden sonra Kur’an-ı Kerim ile birlikte pek çok dinî ve ahlaki eserin de Türkçeye çevrildiği bilinmektedir. Bunlardan bir tanesi de Ebû’l-Mahâmid Ahmed ibn MuhammedAbdelmâlik el-Eş’âr et-Tebrîzî tarafından kaleme alınan Sirâcü’l-Kulûb’dur. Bu çalışmada, eserin Macar Bilimler Akademisi Kütüphanesi’nde bulunan Budapeşte nüshası ele alınmıştır. Giriş bölümünün ardından Sirâcü’l-Kulûb’un konusu ve nüshaları ile ilgili genel bilgi verilmiş ve Budapeşte nüshasında işlenen otuz iki mesele diğer nüshalarla karşılaştırılmıştır. Daha sonra eserin imla, fonetik, morfolojik ve leksik özellikleri incelenmiştir. Osmanlı Dönemi’nde istinsah edilen Budapeşte nüshası, Eski Oğuz Türkçesinin dil özelliklerini gösterdiği tespit edilmiştir. Sonuç bölümünde ise genel bir değerlendirme yapılmış; eserin Türk dilinin tarihî sözlüğüne, tarihî imlasına katkıda bulunabilecek özellikleri olduğu vurgulanmıştır.
UYGURCA METİN NEŞRİ SORUNLARI ÜZERİNE (“EDGÜ ÖGLİ TİGİN ANYIG ÖGLİ TİGİN” NEŞRİ DOLAYISIYLA)
UYGURCA METİN NEŞRİ SORUNLARI ÜZERİNE (“EDGÜ ÖGLİ TİGİN ANYIG ÖGLİ TİGİN” NEŞRİ DOLAYISIYLA)
Yazar: Uçar, Erdem
Dergi: Gazi Türkiyat No. 18, 2016
Anahtar kelimeler: Uygurca,metin neşri sorunları,tenkitli metin neşri.

IX. ile XVII. yüzyıllar arasından kalma, Uygurca yazmaların büyük bir kısmı Uygur ve Mani harflidir, ancak metinlerin büyük bir kısmı Budist Uygur edebî çevresine aittir. Bilimsel Uygurcametin neşretme çalışmaları, XX. yüzyılın başında başlamıştır. Willy BANG ve öğrencileri Annamarie von GABAIN ile Reşit Rahmeti ARAT (Gabdurreşit Rahmeti) 1930’lu yıllardan itibaren Türkische Turfan-Texte (TT) serisini başlatmıştır. II. Dünya savaşı nedeniyle kesintiye uğrayan bu neşir serisi savaş sonunda Berlin Turfan-Texte (BTT) başlığı altında tekrar başlamıştır. Bu iki serideki metin neşirlerinde uygulanan yöntemler oldukça başarılı olmuştur. Bir jātaka olan “Edgü Ögli Tigin Anyıg Ögli Tigin” başlıklı Uygurca metin üzerine günümüze değin birkaç neşir gerçekleştirilmiştir. En son olarak Türkçede bu yazma üzerine yapılan neşirde, pek çok sorun bulunmaktadır. Makalede bu sorunlar incelenecektir

IX. ile XVII. yüzyıllar arasından kalma, Uygurca yazmaların büyük bir kısmı Uygur ve Mani harflidir, ancak metinlerin büyük bir kısmı Budist Uygur edebî çevresine aittir. Bilimsel Uygurcametin neşretme çalışmaları, XX. yüzyılın başında başlamıştır. Willy BANG ve öğrencileri Annamarie von GABAIN ile Reşit Rahmeti ARAT (Gabdurreşit Rahmeti) 1930’lu yıllardan itibaren Türkische Turfan-Texte (TT) serisini başlatmıştır. II. Dünya savaşı nedeniyle kesintiye uğrayan bu neşir serisi savaş sonunda Berlin Turfan-Texte (BTT) başlığı altında tekrar başlamıştır. Bu iki serideki metin neşirlerinde uygulanan yöntemler oldukça başarılı olmuştur. Bir jātaka olan “Edgü Ögli Tigin Anyıg Ögli Tigin” başlıklı Uygurca metin üzerine günümüze değin birkaç neşir gerçekleştirilmiştir. En son olarak Türkçede bu yazma üzerine yapılan neşirde, pek çok sorun bulunmaktadır. Makalede bu sorunlar incelenecektir
DİVAN EDEBİYATI HUSUSUNDA MED-CEZİR FİKİRLERİN SAHİBİ BİR ELEŞTİRMEN: NURULLAH ATAÇ
DİVAN EDEBİYATI HUSUSUNDA MED-CEZİR FİKİRLERİN SAHİBİ BİR ELEŞTİRMEN: NURULLAH ATAÇ
Yazar: Duru, Necip Fazıl
Dergi: Gazi Türkiyat No. 18, 2016
Anahtar kelimeler: Divan edebiyatı,Nurullah Ataç,Divan şiiri,çelişme,ikilem,eleştiri

Türk edebiyatında köklü bir geçmişe sahip olan Divan edebiyatı, on dokuzuncu asırdan itibaren farklı sebeplerle ve ciddi biçimde eleştirilmeye başlanmış, gerçekte kendini tekrara düşmüş olan bu edebiyat kaçınılmaz olarak, şeklen de olsa serüvenini tamamlamıştır. Namık Kemal ile başlayan ve artarak devam eden Divan edebiyatı tartışmalarına Cumhuriyet döneminde katılan önemli isimlerden birisi de Nurullah Ataç’tır. Edebiyat hayatına şiirle başlayan fakat bu işte başarılı olamayacağını sezerek eleştiri ve deneme türüne yönelen Ataç, yazarlık hayatı boyunca muhataplarını acımasızca eleştirdiği gibi farklı görüş sahiplerince de eleştirilmekten kurtulamamıştır. Pek çok konuda olduğu gibi Divan edebiyatı hakkında da kanaatlerini ortaya koyan Ataç, bu edebiyata dair olumlu olumsuz bir yığın fikir ortaya atmış, kimi zaman fikirlerinde değişikliğe gitmiş, kimi zaman da ikilemde kalmıştır. Çalışmamızda Nurullah Ataç’ın Divan edebiyatına dair görüşleri ele alınmış, ortaya atmış olduğu fikirler, başka fikirleri ile desteklenmiş veya yanlışlanmış; fikirlerindeki çelişmeler ve değişmeler ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Türk edebiyatında köklü bir geçmişe sahip olan Divan edebiyatı, on dokuzuncu asırdan itibaren farklı sebeplerle ve ciddi biçimde eleştirilmeye başlanmış, gerçekte kendini tekrara düşmüş olan bu edebiyat kaçınılmaz olarak, şeklen de olsa serüvenini tamamlamıştır. Namık Kemal ile başlayan ve artarak devam eden Divan edebiyatı tartışmalarına Cumhuriyet döneminde katılan önemli isimlerden birisi de Nurullah Ataç’tır. Edebiyat hayatına şiirle başlayan fakat bu işte başarılı olamayacağını sezerek eleştiri ve deneme türüne yönelen Ataç, yazarlık hayatı boyunca muhataplarını acımasızca eleştirdiği gibi farklı görüş sahiplerince de eleştirilmekten kurtulamamıştır. Pek çok konuda olduğu gibi Divan edebiyatı hakkında da kanaatlerini ortaya koyan Ataç, bu edebiyata dair olumlu olumsuz bir yığın fikir ortaya atmış, kimi zaman fikirlerinde değişikliğe gitmiş, kimi zaman da ikilemde kalmıştır. Çalışmamızda Nurullah Ataç’ın Divan edebiyatına dair görüşleri ele alınmış, ortaya atmış olduğu fikirler, başka fikirleri ile desteklenmiş veya yanlışlanmış; fikirlerindeki çelişmeler ve değişmeler ortaya konulmaya çalışılmıştır.
ANKARA İLİ AĞIZLARI İLE ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİNİN ÜNLÜ YUVARLAKLAŞMASI BAKIMINDAN KARŞILAŞTIRILMASI
ANKARA İLİ AĞIZLARI İLE ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİNİN ÜNLÜ YUVARLAKLAŞMASI BAKIMINDAN KARŞILAŞTIRILMASI
Yazar: Akca, Hakan
Dergi: Gazi Türkiyat No. 18, 2016
Anahtar kelimeler: Ankara İli Ağızları,Eski Anadolu Türkçesi,Küçük Ünlü Uyumu,ÜnlüYuvarlaklaşması.

Türkçede ünlü yuvarlaklaşması Köktürkçeden beri tarihî Türk lehçelerinde görülen bir ses olayıdır. Ünlü yuvarlaklaşmasının en fazla görüldüğü dönem Eski Anadolu Türkçesi dönemidir.Dolayısıyla yuvarlaklaşma sebebiyle meydana gelen dudak uyumsuzluğu Eski Anadolu Türkçesinin en karakteristik özelliğidir. Eski Anadolu Türkçesine hatta Eski Türkçeye özgü unsurlar günümüzde Türkiye Türkçesi ağızlarında yaşamaktadır. Eski Anadolu Türkçesindeki yuvarlaklaşmanın günümüzde görüldüğü ağız bölgelerinden biri de Ankara’dır. Bu makalede Ankara ili ağızları ile Eski Anadolu Türkçesi, ünlü yuvarlaklaşması bakımından karşılaştırılacak, Ankara ili ağızlarının II. grubunda görülen diyalektolojik durumdan faydalanılarak Eski Anadolu Türkçesinin oluşumunda yazı dili – ağız ilişkisi konusunda ipuçları aranacaktır.

Türkçede ünlü yuvarlaklaşması Köktürkçeden beri tarihî Türk lehçelerinde görülen bir ses olayıdır. Ünlü yuvarlaklaşmasının en fazla görüldüğü dönem Eski Anadolu Türkçesi dönemidir.Dolayısıyla yuvarlaklaşma sebebiyle meydana gelen dudak uyumsuzluğu Eski Anadolu Türkçesinin en karakteristik özelliğidir. Eski Anadolu Türkçesine hatta Eski Türkçeye özgü unsurlar günümüzde Türkiye Türkçesi ağızlarında yaşamaktadır. Eski Anadolu Türkçesindeki yuvarlaklaşmanın günümüzde görüldüğü ağız bölgelerinden biri de Ankara’dır. Bu makalede Ankara ili ağızları ile Eski Anadolu Türkçesi, ünlü yuvarlaklaşması bakımından karşılaştırılacak, Ankara ili ağızlarının II. grubunda görülen diyalektolojik durumdan faydalanılarak Eski Anadolu Türkçesinin oluşumunda yazı dili – ağız ilişkisi konusunda ipuçları aranacaktır.