İleri Teknoloji Rüyasından Pandeminin Pragmatizmine Tele-Tıp: COVID-19 Koşullarında Uzaktan Hekimliğin Yaygınlaşması
From the Dream of Advanced Technology to the Pragmatism of the Pandemic: The Proliferation of Telemedicine Under the Conditions Created by COVID-19
Yazar: Çobanoğlu, Cansu; Nuhoğlu, Şadiye; Eryıldız, Nurdila; Şengül, Merve; Altınışık Ergur, Göksel; Ergur, Ali
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 41 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Sociology ; Sosyoloji ; Telemedicine,Medical technologies,COVID-19,Remote medicine,Philosophy of technology,Sociology of medicine,Social construction of technology ; Tele-tıp,Tıp teknolojileri,COVID-19,Uzaktan hekimlik,Teknoloji felsefesi,Sağlık sosyolojisi,Teknolojinin toplumsal inşası

Tıp teknolojileri, zaman içinde tıbbi ethos’ta çok çeşitli dönüşümlere neden olmuştur. Teknolojinin, insan varoluşunun hemen her alanına sızan niteliği, özellikle COVID-19 Pandemisi’nin kurguladığı steril gerçeklikte daha da görünür olmuş, eğitimden çalışmaya hayatın birçok alanı, teknolojinin ivmelenmiş eklemlenmesiyle yeniden şekillenmiştir. Tıp teknolojileri, zaman içinde tıbbi ethos’ta çok çeşitli dönüşümlere neden olsa da, özellikle COVID-19 Pandemisi’nin alan içinde hâlihazırda var olan eğilimini hızlandırdığı tele-tıp uygulamaları, tıbbın hem techne hem praxis seviyesinde tümden bir dönüşüme neden olabilecek olasılıklarla birlikte gelmiştir. Makalenin amacı, teknik ve pratik seviyelerdeki dönüşümlerin birbiriyle ilişkisinin ortaya konması; teknolojinin doğrusal olmayan ilerlemesinin kriz ânında âni uyarlanma pratiği üzerinden tartışılmasıdır. Bu bağlamda, tele-tıp uygulamalarının tıbbi pratikteki yeri, sağlık hizmetine erişim olanakları, kriz hâline uyarlanma, hasta-hekim ilişkisi gibi konular söz konusu olduğunda içerdiği çeşitli olasılıklar kavramsal boyutlarıyla ele alınmakta, bu dönüşümlerin COVID-19 Pandemisi’nin inşa ettiği yeni gerçeklik içindeki anlamı sorgulanmaktadır. Tele-tıp kapsamındaki uygulamalar, içerdiği farklı olasılıklarla birlikte düşünülmüş; dolayısıyla makale boyunca tartışılan bütün olasılıklar teknolojinin içkin determinizmi üzerinden değil, bir teknolojik nesnenin toplumsal kurgusu sırasında yapılan seçimler üzerinden kavramsallaştırılmıştır. Bu toplumbilimsel kavramsallaştırma, tele-tıbbın alanda konumlandırılmasına da katkı sağlayacaktır.

Medical technologies have brought about various transformations in the medical ethos over time. The permeating character of technology penetrates almost every aspect of human existence and has become even more visible within the sterile reality the COVID-19 pandemic has constructed, with many areas of life from education to work having been reshaped by this accelerated articulation of technology. Despite medical technologies having caused a wide variety of transformations in the medical ethos over time, telemedicine applications, whose existing tendency to emerge and spread in the medical field has been accelerated with the reality constructed by the COVID-19 pandemic, have been able to result in a total transformation both at the techne and praxis levels of the profession. The main aim of this article is to reveal the relationship between transformations at the technical and practical levels and to discuss the nonlinear advancement of technology through the sudden adaptation of telemedicine in times of crisis. In this context, the article conceptually discusses the different possibilities telemedical applications have in terms of medical practice, healthcare access, crisis adaptation, and the patient-physician relationship and questions the meaning of these transformations in the new reality built by the COVID-19 pandemic. This paper argues the practices and applications within the scope of telemedicine to contain different possibilities; therefore, all the possibilities discussed throughout the article will be conceptualized not through the inherent determinism of technology but through the choices made during a technical object’s social construction. This sociological conceptualization will contribute to telemedicine’s positioning in the field.