Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Bağımsız Yaşam Becerilerinin Öğretildiği Araştırmaların İncelenmesi
Examining the Studies in Which Independent Living Skills were Taught to Individuals with Autism Spectrum Disorder
Yazar: Orum Çattık, Esra; Ergenekon, Yasemin
Dergi: Anadolu Journal of Educational Sciences International, Vol. 9 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Independent living skills,autism spectrum disorders,and qualitative criteria in the single-subject research,descriptive analyses,evidence based practices ; Bağımsız yaşam becerileri,otizm spektrum bozukluğu,tek-denekli araştırmalarda niteliksel ölçütler,betimsel analiz,bilimsel dayanaklı uygulamalar

Bu çalışmadaotizm spektrum bozukluğu (OSB) olan bireylere bağımsız yaşam becerilerininöğretildiği araştırmaları betimsel olarak analiz etmek ve “tek-denekliaraştırmalar niteliksel ölçütleri” açısından değerlendirmek amaçlanmıştır. Buamaçla belirlenen dâhil etme ölçütlerine göre ulaşılan 32 araştırma demografik(katılımcı, ortam, öğretim düzenlemesi vb.) ve metodolojik (bağımlı ve bağımsızdeğişken, araştırma modeli, etkililik, genelleme, izleme, sosyal geçerlik vb.)özelliklerine ilişkin olarak tablo ve grafikler üzerinde analiz edilmiş ve eldeedilen sonuçlar yorumlanmıştır. Çalışmada ayrıca elde edilen araştırmalarniteliksel ölçütler açısından değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonuçlarıbağımsız yaşam becerilerinin OSB olan bireylere daha çok ergenlik ve yetişkinliğegeçiş döneminde öğretildiğini, son yıllarda çalışmaların büyük çoğunluğunda bubecerileri öğretmek üzere teknoloji temelli uygulamalarının kullanıldığını,çalışmaların çoğunlukla bire-bir öğretim düzenlemesiyle gerçekleştirildiğini veöğretilen bağımsız yaşam becerilerinin türleri arasında belirgin bir farkolmadığını göstermiştir. Niteliksel ölçütlere ilişkin sonuçlar ise ulaşılançalışmaların %25’inin kabul edilebilirlik ölçütünü karşıladığını göstermiştir.Buna göre OSB olan bireylere bağımsız yaşam becerilerinin öğretildiğiaraştırmaların kalitelerinin son yıllarda arttığını söylemek mümkündür.

Inthis study, analyzing the research studies in which independent living skillswere taught to individuals with Autism Spectrum Disorders (ASD) descriptivelyand evaluating these studies regarding the “single-subject research qualitativecriteria” were aimed. Moving with this purpose, 32 research studies weredetermined regarding the including criteria and the demographic characteristics(participants, setting, teaching conditions, etc.) and methodologiccharacteristics (dependent end independent variables, research design,effectiveness, generalization, maintenance, social validity, etc.) wereanalyzed on the tables and graphs, and the results were interpreted. Theincluded research studies were also evaluated regarding the qualitativecriteria. The results of the studies revealed that independent living skillswere mostly taught to individuals with ASD during their transition toadolescence and adulthood years, technology based implementations were used toteach these skills in most of the studies in the recent years, studies weremostly conducted in one-to-one settings and the types of independent livingskills did not change significantly in the studies. The results regarding thequalitative criteria showed that 25% of the studies met the “acceptance”criteria. Regarding this result, it can be said that the quality of the studiesin which independent living skills were taught showed an increase in the recentyears.