hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
16. Yüzyıl Şairlerinden Karamanlı Sabûhî ve Bazı Gazelleri
16. Yüzyıl Şairlerinden Karamanlı Sabûhî ve Bazı Gazelleri
Yazar: Şen, Yasin
Dergi: Erdem, Vol. 0 No. 73, 2017
Anahtar kelimeler: Karamanlı Sabûhî,klasik Türk şiiri,gazel,nazire

Sabûhî, 16. yy.’da yaşayan divan şairlerindendir. Kanunî Sultan Süleyman devrinde yaşamıştır. Tezkirecilerin verdiği bilgiye göre Karamanlıdır ve asıl adı Abdullah’tır. Şairin doğum ve ölüm tarihleri hakkında kaynaklarda bilgi bulunmamaktadır. Hasan Çelebi şairin kendisine Abdî-i Zarîf dendiğini söylüyor. Beyânî de şairin “kadimî zurefâ”dan olduğunu ifade ediyor. Sabûhî iyi bir eğitim almış ve çeşitli yerlerde müderrisliklerde bulunmuştur. Kendisi Kânûnî Sultan Süleyman’ın hocalarından Hayrüddin Hâce’den mülâzım olmuş ve Anadolu’nun çeşitli yerlerinde bulunan medreselerde görev yapmıştır. Bu yerler arasında Amasya ve Kütahya da vardır. Sabûhî’nin çevresinde bazı tanınmış ilim erbâbı ve şairlerin olduğunu, kendisinin de bu tür şâirlerin, ilim adamlarının ve bazı devlet adamlarının meclisine katıldığını kaynaklardan öğrenmekteyiz. Âşık Çelebi ve Seydî Ali Reis bahsedilen isimler arasındadır. Şairin kaynaklarda bir divanının olduğu belirtilmektedir. Bu makalede 16. yüzyıl şairlerinden Karamanlı Sabûhî’nin hayatı ve henüz üzerinde herhangi bir çalışma yapılmamış gazelleri üzerinde durulacaktır.

Sabûhî, 16. yy.’da yaşayan divan şairlerindendir. Kanunî Sultan Süleyman devrinde yaşamıştır. Tezkirecilerin verdiği bilgiye göre Karamanlıdır ve asıl adı Abdullah’tır. Şairin doğum ve ölüm tarihleri hakkında kaynaklarda bilgi bulunmamaktadır. Hasan Çelebi şairin kendisine Abdî-i Zarîf dendiğini söylüyor. Beyânî de şairin “kadimî zurefâ”dan olduğunu ifade ediyor. Sabûhî iyi bir eğitim almış ve çeşitli yerlerde müderrisliklerde bulunmuştur. Kendisi Kânûnî Sultan Süleyman’ın hocalarından Hayrüddin Hâce’den mülâzım olmuş ve Anadolu’nun çeşitli yerlerinde bulunan medreselerde görev yapmıştır. Bu yerler arasında Amasya ve Kütahya da vardır. Sabûhî’nin çevresinde bazı tanınmış ilim erbâbı ve şairlerin olduğunu, kendisinin de bu tür şâirlerin, ilim adamlarının ve bazı devlet adamlarının meclisine katıldığını kaynaklardan öğrenmekteyiz. Âşık Çelebi ve Seydî Ali Reis bahsedilen isimler arasındadır. Şairin kaynaklarda bir divanının olduğu belirtilmektedir. Bu makalede 16. yüzyıl şairlerinden Karamanlı Sabûhî’nin hayatı ve henüz üzerinde herhangi bir çalışma yapılmamış gazelleri üzerinde durulacaktır.
Osmanlı Döneminde Latin Harfleriyle Türkçe Yazılan Eserler ve Yazarları
Osmanlı Döneminde Latin Harfleriyle Türkçe Yazılan Eserler ve Yazarları
Yazar: İnce, Yunus; Akça, Bayram
Dergi: Erdem, Vol. 0 No. 73, 2017
Anahtar kelimeler: Türkçe,Latin alfabesi,matbaa,erken modern dönem,lingua franca

Erken modern dönemde (1450-1750) Osmanlı Devleti ile ekonomik, siyasi ve askerî ilişkileri olan Avrupa toplumlarında Osmanlılara yönelik bir korkunun varlığı bilinmektedir. Türklerle askerî alanda baş edememekten kaynaklanan bu korku, XVI. yüzyılın sonlarından itibaren Osmanlı merakına dönüşmüştür. Bu da giyimde, müzikte ve sanatta Osmanlıyı taklit şeklinde tezahür etmiştir. Türkçe öğrenme arzusu da bunun doğal yansımalarından birisidir. Türkçenin bu dönemde bir lingua franca, yani ortak dil olarak benimsenmesi dikkat çekicidir. Bu makalede, Osmanlı asırlarında Batılılar tarafından Latin harfleriyle Türkçe yazılan metinler üzerinde durulacak, ancak metinlerin dil araştırmalarında nasıl kullanılabileceği konusuna girişilmeyecektir. Türk korkusunun ve bunun doğurduğu Turquerie akımının Avrupa’da Türkçe öğrenme merakına etkileri ve bunun sonuçları tartışılacaktır. Türkçe öğrenmeyi ve yazmayı belirleyen dinamikler, Türkçe metinler ve ilgili eserler esas alınarak ortaya konulacaktır. Değerlendirmede metin yazarlarının milliyeti, Türkçe öğrenme nedenleri, eserlerin yazılış tarihleri de göz önünde bulundurulmuştur. Ayrıca matbaanın Latince dışındaki dillerin -bu arada Türkçenin öğrenilmesindeki etkisine de değinilmiştir. Çalışmanın erken modern dönemdeki Türkçe algısını temel sebepleriyle ortaya koyması beklenmektedir.

Erken modern dönemde (1450-1750) Osmanlı Devleti ile ekonomik, siyasi ve askerî ilişkileri olan Avrupa toplumlarında Osmanlılara yönelik bir korkunun varlığı bilinmektedir. Türklerle askerî alanda baş edememekten kaynaklanan bu korku, XVI. yüzyılın sonlarından itibaren Osmanlı merakına dönüşmüştür. Bu da giyimde, müzikte ve sanatta Osmanlıyı taklit şeklinde tezahür etmiştir. Türkçe öğrenme arzusu da bunun doğal yansımalarından birisidir. Türkçenin bu dönemde bir lingua franca, yani ortak dil olarak benimsenmesi dikkat çekicidir. Bu makalede, Osmanlı asırlarında Batılılar tarafından Latin harfleriyle Türkçe yazılan metinler üzerinde durulacak, ancak metinlerin dil araştırmalarında nasıl kullanılabileceği konusuna girişilmeyecektir. Türk korkusunun ve bunun doğurduğu Turquerie akımının Avrupa’da Türkçe öğrenme merakına etkileri ve bunun sonuçları tartışılacaktır. Türkçe öğrenmeyi ve yazmayı belirleyen dinamikler, Türkçe metinler ve ilgili eserler esas alınarak ortaya konulacaktır. Değerlendirmede metin yazarlarının milliyeti, Türkçe öğrenme nedenleri, eserlerin yazılış tarihleri de göz önünde bulundurulmuştur. Ayrıca matbaanın Latince dışındaki dillerin -bu arada Türkçenin öğrenilmesindeki etkisine de değinilmiştir. Çalışmanın erken modern dönemdeki Türkçe algısını temel sebepleriyle ortaya koyması beklenmektedir.
Klasik Türk Şiirinde Levendâne Tarz
Klasik Türk Şiirinde Levendâne Tarz
Yazar: Aydın, Abdullah
Dergi: Erdem No. 70, 2016
Anahtar kelimeler: Klasik Türk edebiyatı,Divan şiiri,levent,levendâne tarz

Levent, Osmanlı dönemi deniz askerleri için kullanılan bir isimdir.Leventler sosyal statüleri, giyim kuşamları, hâl ve hareketleriyle toplumu bazen olumlu bazen de olumsuz yönden etkilemişlerdir. Türk halkıaskerlik mesleğine çok değer verdiği için leventler, kültürümüzde genellikle olumlu yönleri ile yer almışlardır. Adalar başta olmak üzere,özellikle sahilde yaşayanların giyinme, konuşma, saç şekli, yürüyüş gibihâl ve hareketlerinde leventlerin etkisi söz konusudur. Bu etki yaygınlaşarak halk arasında bir tarzın oluşmasını sağlamıştır. Bu tarz zamanlaedebiyatta da kendini göstermiştir. Klasik Türk edebiyatı yaygın olarakbilinenin aksine, sosyal hayattan beslenmiş ve onun aynası olmuştur.Halkın içinde giyimden saç stiline, yürüyüşten konuşma tarzına kadardeğişik alanlarda varlığından söz ettiren bu tarz, şiir alanında da kendini göstermiştir. Divan şairleri, deniz askerlerinin rol modeli olduğutoplumda, sevgili ve âşık gibi şiir kahramanlarıyla leventler arasında ilgikurmuşlar ve bu tarzda yazdıkları şiirlere “levendâne şiir”, “levendânekaside”, “levendâne gazel” gibi isimler vermişlerdir. Bu makalede, denizkenarında yaşayan insanların sıkça gördükleri deniz askerlerinden etkilenerek oluşturdukları bir tarz incelenmiştir. Levendâne diye adlandırılan bu tarzın nasıl oluştuğu, hayatın hangi alanlarında nasıl görüldüğüve şiire yansıması değişik şairlerden alıntılanan beyitlerle değerlendirilmiştir.

Levent, Osmanlı dönemi deniz askerleri için kullanılan bir isimdir.Leventler sosyal statüleri, giyim kuşamları, hâl ve hareketleriyle toplumu bazen olumlu bazen de olumsuz yönden etkilemişlerdir. Türk halkıaskerlik mesleğine çok değer verdiği için leventler, kültürümüzde genellikle olumlu yönleri ile yer almışlardır. Adalar başta olmak üzere,özellikle sahilde yaşayanların giyinme, konuşma, saç şekli, yürüyüş gibihâl ve hareketlerinde leventlerin etkisi söz konusudur. Bu etki yaygınlaşarak halk arasında bir tarzın oluşmasını sağlamıştır. Bu tarz zamanlaedebiyatta da kendini göstermiştir. Klasik Türk edebiyatı yaygın olarakbilinenin aksine, sosyal hayattan beslenmiş ve onun aynası olmuştur.Halkın içinde giyimden saç stiline, yürüyüşten konuşma tarzına kadardeğişik alanlarda varlığından söz ettiren bu tarz, şiir alanında da kendini göstermiştir. Divan şairleri, deniz askerlerinin rol modeli olduğutoplumda, sevgili ve âşık gibi şiir kahramanlarıyla leventler arasında ilgikurmuşlar ve bu tarzda yazdıkları şiirlere “levendâne şiir”, “levendânekaside”, “levendâne gazel” gibi isimler vermişlerdir. Bu makalede, denizkenarında yaşayan insanların sıkça gördükleri deniz askerlerinden etkilenerek oluşturdukları bir tarz incelenmiştir. Levendâne diye adlandırılan bu tarzın nasıl oluştuğu, hayatın hangi alanlarında nasıl görüldüğüve şiire yansıması değişik şairlerden alıntılanan beyitlerle değerlendirilmiştir.
1930’ların Kültür Dünyasını Aralamak: Görüş Mecmuası
1930’ların Kültür Dünyasını Aralamak: Görüş Mecmuası
Yazar: Karataş, Turan
Dergi: Erdem No. 70, 2016
Anahtar kelimeler: Görüş,dergi,sanat-edebiyat,1930’larda kültür,Ahmet Hamdi,Ahmet Kutsi

Bu makale, 1930’dan 1932’ye kadar üç yıl içinde, düzensiz aralıklarladört sayı çıkabilen, fakat gerek çıkaranlar gerekse yazarları bakımından dönemi için önemli bir kaynak kıymetinde olan Görüş dergisinitanıtmayı ve içeriğini tahlil etmeyi amaçlıyor. Makalede evvela derginin çıkış macerası ve biçimsel özellikleri anlatıldı, sonra da içinde yeralan önemli yazılar incelendi. O yıllarda Görüş’te ürünleri yayımlananfakat bugün yeterince tanınmayan, bilinmeyen yazarlara da değinildikısaca. Dördüncü sayısı bugün sadece bir iki kütüphanede bulunabilen mecmuada çıkan kimi yazılar, sonradan kitaplara girme şansı bulamadığı için, edebiyat araştırmacılarına nihan kalmıştır denebilir. Buyazılarda, hâlihazırdaki bazı bilgileri düzeltecek ya da genişletecek özgünlükte malûmat mevcuttur. Dergide yer alan Ahmet Kutsi Tecer’inkitaplaşmayan yazıları, Ahmet Hamdi Tanpınar’ın kitaplarına girmeyen iki çevirisi, başkaca yazarların araştırmacılara uzak, bir bakıma gizlikalmış bazı deneme, değini ve değerlendirme yazıları da bu çalışmaylagün ışığına çıkıyor. Dergilerde yayımlanan bilhassa şiirlerin veya bazenyazıların, daha sonra kitaplara alınırken müelliflerince değiştirildikleribilinmektedir. Tanpınar’ın Görüş’te çıkan bir şiirinde, kitabına alırkenyaptığı değiştirmeleri de gösterdik. Ayrıca derginin yazılar ve yazarlardizini de hazırlanıp makaleye dâhil edilmiştir

Bu makale, 1930’dan 1932’ye kadar üç yıl içinde, düzensiz aralıklarladört sayı çıkabilen, fakat gerek çıkaranlar gerekse yazarları bakımından dönemi için önemli bir kaynak kıymetinde olan Görüş dergisinitanıtmayı ve içeriğini tahlil etmeyi amaçlıyor. Makalede evvela derginin çıkış macerası ve biçimsel özellikleri anlatıldı, sonra da içinde yeralan önemli yazılar incelendi. O yıllarda Görüş’te ürünleri yayımlananfakat bugün yeterince tanınmayan, bilinmeyen yazarlara da değinildikısaca. Dördüncü sayısı bugün sadece bir iki kütüphanede bulunabilen mecmuada çıkan kimi yazılar, sonradan kitaplara girme şansı bulamadığı için, edebiyat araştırmacılarına nihan kalmıştır denebilir. Buyazılarda, hâlihazırdaki bazı bilgileri düzeltecek ya da genişletecek özgünlükte malûmat mevcuttur. Dergide yer alan Ahmet Kutsi Tecer’inkitaplaşmayan yazıları, Ahmet Hamdi Tanpınar’ın kitaplarına girmeyen iki çevirisi, başkaca yazarların araştırmacılara uzak, bir bakıma gizlikalmış bazı deneme, değini ve değerlendirme yazıları da bu çalışmaylagün ışığına çıkıyor. Dergilerde yayımlanan bilhassa şiirlerin veya bazenyazıların, daha sonra kitaplara alınırken müelliflerince değiştirildikleribilinmektedir. Tanpınar’ın Görüş’te çıkan bir şiirinde, kitabına alırkenyaptığı değiştirmeleri de gösterdik. Ayrıca derginin yazılar ve yazarlardizini de hazırlanıp makaleye dâhil edilmiştir
Akabi Hikâyesi’ne Marksist Eleştirel Bir Yaklaşım
Akabi Hikâyesi’ne Marksist Eleştirel Bir Yaklaşım
Yazar: Sağıroğlu, Birsel
Dergi: Erdem No. 70, 2016
Anahtar kelimeler: Marksist eleştiri,Akabi Hikâyesi,Batılılaşma,sosyal yapı,din,tip

Akabi Hikâyesi, 1851 yılında Ermeni harfleriyle yazılan ilk Türkçe romandır. Eser, Ermeni toplumunun farklı mezhebine mensup iki gencinaşk hikâyesi üzerinden, Tanzimat döneminin sanat anlayışı ve sosyalhayatını yansıtır. Temel kaynağını, diyalektik yöntemden ve doğru çözümlenmiş bir tarih anlayışından alan Marksist eleştiri ise edebiyatyapıtlarını incelerken aynı ilkelerden hareket eder. Bu nedenle toplumun ekonomik, politik, sosyal açıdan eleştirisi kabul edilir. Toplumdaki sosyal yapı, sınıf farkları, çatışan güçler Marksist eleştirinin değerölçütleridir ve metin bu eleştiriyi somutlaştıran nesne işlevi görür. Bumakalede, Akabi Hikâyesi’ndeki ekonomik ve sosyal ilişkilerden yolaçıkılarak roman Marksist eleştiri kuramına göre değerlendirilecektir.Romandaki karakterler aracılığıyla ekonomik koşullar ve dinin topluma etkisi dikkate alınmıştır. Ayrıca ekonomi ile toplum arasındakietkileşimin çözümlenmesiyle, Akabi Hikâyesi’nde temsil edici “tip”lertespit edilmiştir. Makalede, romanın Marksist eleştiri kuramına göreçözümlenmesi amaçlandığından, olay örgüsü üzerinde durulmamış veyalnızca çözümleme açısından gerekli görülen noktalara değinilmiştir. 

Akabi Hikâyesi, 1851 yılında Ermeni harfleriyle yazılan ilk Türkçe romandır. Eser, Ermeni toplumunun farklı mezhebine mensup iki gencinaşk hikâyesi üzerinden, Tanzimat döneminin sanat anlayışı ve sosyalhayatını yansıtır. Temel kaynağını, diyalektik yöntemden ve doğru çözümlenmiş bir tarih anlayışından alan Marksist eleştiri ise edebiyatyapıtlarını incelerken aynı ilkelerden hareket eder. Bu nedenle toplumun ekonomik, politik, sosyal açıdan eleştirisi kabul edilir. Toplumdaki sosyal yapı, sınıf farkları, çatışan güçler Marksist eleştirinin değerölçütleridir ve metin bu eleştiriyi somutlaştıran nesne işlevi görür. Bumakalede, Akabi Hikâyesi’ndeki ekonomik ve sosyal ilişkilerden yolaçıkılarak roman Marksist eleştiri kuramına göre değerlendirilecektir.Romandaki karakterler aracılığıyla ekonomik koşullar ve dinin topluma etkisi dikkate alınmıştır. Ayrıca ekonomi ile toplum arasındakietkileşimin çözümlenmesiyle, Akabi Hikâyesi’nde temsil edici “tip”lertespit edilmiştir. Makalede, romanın Marksist eleştiri kuramına göreçözümlenmesi amaçlandığından, olay örgüsü üzerinde durulmamış veyalnızca çözümleme açısından gerekli görülen noktalara değinilmiştir.
Türk Eğitim Sisteminde Aşırı Militarist Uygulamanın Başlaması (1926-1947)
Türk Eğitim Sisteminde Aşırı Militarist Uygulamanın Başlaması (1926-1947)
Yazar: Gündüz, Mustafa
Dergi: Erdem No. 71-72, 2016
Anahtar kelimeler: Eğitim ve Militarizm,Paramilitarizm,Beden Eğitimi,Türk Eğitim Sistemi

Modern devletin icadıyla zorunlu eğitim, zorunlu askerlik ve vatandaşlık uygulamaları arasında mutlak bir ilişki ve etkileşim meydanageldi. Devlete sadık vatandaş yaratmanın yolu büyük ölçüde disiplinli,merkezî, kontrollü zorunlu eğitimden geçiyordu. Büyüklüğün, genişölçüde askerî güce endekslendiği 19. yüzyılda, asker sayısının artırılması ve toplumsal mobilizasyon için eğitim en kullanışlı araçtı. Bu sebepleaskerî dersler, ritüeller ve askerliği sevdirici uygulamalar eğitim programlarına eklendi. Bazen askerlik yalın halde programlarda görülürkenbazen de Beden Eğitimi, Jimnastik, Tarih, Coğrafya gibi derslerin içerisinde verildi. 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlı eğitimi debu gelişmelerin dışında değildi. I. Dünya Savaşı sırasında yoğunlaşanmiliter eğitim ve paramilitarist örgütler, Cumhuriyet döneminde yenibir boyut kazandı. 1926 sonrasında askerlik zorunlu ders oldu, 1935sonrasında bütün eğitim kademelerinde 20 günlük kamp hayatını daiçeren bir uygulamaya dönüştü. Bu günün toplum ve zihin dünyasınınbiçimlenmesinde önemli rolü olan Askerlik Dersi, fazla araştırılmayanbir konudur. Bu makalede, birincil kaynaklar kullanılarak, 1926-1947arasındaki Askerliğe Hazırlık dersi uygulaması incelenmiştir.

Modern devletin icadıyla zorunlu eğitim, zorunlu askerlik ve vatandaşlık uygulamaları arasında mutlak bir ilişki ve etkileşim meydanageldi. Devlete sadık vatandaş yaratmanın yolu büyük ölçüde disiplinli,merkezî, kontrollü zorunlu eğitimden geçiyordu. Büyüklüğün, genişölçüde askerî güce endekslendiği 19. yüzyılda, asker sayısının artırılması ve toplumsal mobilizasyon için eğitim en kullanışlı araçtı. Bu sebepleaskerî dersler, ritüeller ve askerliği sevdirici uygulamalar eğitim programlarına eklendi. Bazen askerlik yalın halde programlarda görülürkenbazen de Beden Eğitimi, Jimnastik, Tarih, Coğrafya gibi derslerin içerisinde verildi. 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlı eğitimi debu gelişmelerin dışında değildi. I. Dünya Savaşı sırasında yoğunlaşanmiliter eğitim ve paramilitarist örgütler, Cumhuriyet döneminde yenibir boyut kazandı. 1926 sonrasında askerlik zorunlu ders oldu, 1935sonrasında bütün eğitim kademelerinde 20 günlük kamp hayatını daiçeren bir uygulamaya dönüştü. Bu günün toplum ve zihin dünyasınınbiçimlenmesinde önemli rolü olan Askerlik Dersi, fazla araştırılmayanbir konudur. Bu makalede, birincil kaynaklar kullanılarak, 1926-1947arasındaki Askerliğe Hazırlık dersi uygulaması incelenmiştir.
Selim İleri’nin “Kapalı İktisat”ını Açmak: Melankoli, Politika ve Mecralar Arasılık
Selim İleri’nin “Kapalı İktisat”ını Açmak: Melankoli, Politika ve Mecralar Arasılık
Yazar: Altuğ, Fatih
Dergi: Erdem No. 69, 2015
Anahtar kelimeler: Selim İleri,“Kapalı İktisat”,melankoli,metinler arasılık,mecralar arasılık

Bu makalede, Selim İleri’nin “Kapalı İktisat” öyküsünü çözümleyereköyküyü biçimsel ve tematik olarak tarihsel bağlamı ve Türk edebiyatıiçerisinde konumlandırmak amaçlanmaktadır. Öykü kişisinin öznelliğini anlamaya çalışırken melankoli kavramından yararlanılacak vebunun öyküdeki kişisel, toplumsal ve metinsel tezahürleri birbirleriyleilişkileri içerisinde incelenecektir. Metnin kapalı ve muğlak anlatısındaki birçok düğüm noktası, melankoli kavramıyla önemli oranda açıklığakavuşmaktadır. Öykünün metinler ve mecralar arası veçhesi ön planaçıkarılacak ve metin dışı kaynakları tespit edilecektir. Öyküde, AhmetHamdi Tanpınar’ın “Teslim” öyküsünün, on sekizinci yüzyıl anatomistlerinden Frederik Ruysch’un illüstrasyonlarının, 1977 yılında Milliyetgazetesinde çıkmış bir haberin ve Kadro dergisindeki makalelerin neşekilde dönüştürülüp temellük edildiği gösterilecektir. “Kapalı İktisat”,tematik ve biçimsel yapısıyla hem İleri edebiyatında bir dönüm noktasıoluşturmakta hem de 1980’lerde Türk edebiyatının geçireceği dönüşüme öncülük etmektedir. 

Bu makalede, Selim İleri’nin “Kapalı İktisat” öyküsünü çözümleyereköyküyü biçimsel ve tematik olarak tarihsel bağlamı ve Türk edebiyatıiçerisinde konumlandırmak amaçlanmaktadır. Öykü kişisinin öznelliğini anlamaya çalışırken melankoli kavramından yararlanılacak vebunun öyküdeki kişisel, toplumsal ve metinsel tezahürleri birbirleriyleilişkileri içerisinde incelenecektir. Metnin kapalı ve muğlak anlatısındaki birçok düğüm noktası, melankoli kavramıyla önemli oranda açıklığakavuşmaktadır. Öykünün metinler ve mecralar arası veçhesi ön planaçıkarılacak ve metin dışı kaynakları tespit edilecektir. Öyküde, AhmetHamdi Tanpınar’ın “Teslim” öyküsünün, on sekizinci yüzyıl anatomistlerinden Frederik Ruysch’un illüstrasyonlarının, 1977 yılında Milliyetgazetesinde çıkmış bir haberin ve Kadro dergisindeki makalelerin neşekilde dönüştürülüp temellük edildiği gösterilecektir. “Kapalı İktisat”,tematik ve biçimsel yapısıyla hem İleri edebiyatında bir dönüm noktasıoluşturmakta hem de 1980’lerde Türk edebiyatının geçireceği dönüşüme öncülük etmektedir.
Modern Türk Öyküsünde Alt Türler (1890-1950)
Modern Türk Öyküsünde Alt Türler (1890-1950)
Yazar: Yivli, Oktay
Dergi: Erdem No. 70, 2016
Anahtar kelimeler: Modern Türk öyküsü,kısa öykü,tür,tür tipolojisi,alt tür

Modern öykü diğer türlerle girdiği ilişkiye ve yararlandığı edebî teknik ve formlara göre sınıflandırılabilir. Buna göre, mizahi öykü, teatralöykü, portre öykü, röportaj öykü, mektup öykü, anı/günlük öykü, tezli öykü, melodramatik öykü, dramatik öykü, gotik öykü olmak üzereon alt tür ortaya çıkmaktadır. İkili tasnif kullanıldığında onlarca hattayüzlerce öykünün tek bir özelliğinin ya da en çok iki özelliğinin ifade edilmesi söz konusuyken, çoklu tipoloji sayesinde anlatıların pekçok özelliğinin gözler önüne serilmesi mümkün olmaktadır. Başkacayapısal özelliklerine bakmadan, aynı yazarın pek çok öyküsünü bu ikikategorinin içine koymanın, incelenen öykülerdeki çeşitliliği göstermeyeceği düşünülmüş ve anlatıların yapısal özelliklerinden hareketle alttür ayrımı yapılmıştır. Bu bağlamda yapılmak istenen, söz konusu ikiliayrımın yanlışlığını kanıtlamak değil, olası başka tipolojiler üzerindenöyküye yeniden bakmayı önermektir.

Modern öykü diğer türlerle girdiği ilişkiye ve yararlandığı edebî teknik ve formlara göre sınıflandırılabilir. Buna göre, mizahi öykü, teatralöykü, portre öykü, röportaj öykü, mektup öykü, anı/günlük öykü, tezli öykü, melodramatik öykü, dramatik öykü, gotik öykü olmak üzereon alt tür ortaya çıkmaktadır. İkili tasnif kullanıldığında onlarca hattayüzlerce öykünün tek bir özelliğinin ya da en çok iki özelliğinin ifade edilmesi söz konusuyken, çoklu tipoloji sayesinde anlatıların pekçok özelliğinin gözler önüne serilmesi mümkün olmaktadır. Başkacayapısal özelliklerine bakmadan, aynı yazarın pek çok öyküsünü bu ikikategorinin içine koymanın, incelenen öykülerdeki çeşitliliği göstermeyeceği düşünülmüş ve anlatıların yapısal özelliklerinden hareketle alttür ayrımı yapılmıştır. Bu bağlamda yapılmak istenen, söz konusu ikiliayrımın yanlışlığını kanıtlamak değil, olası başka tipolojiler üzerindenöyküye yeniden bakmayı önermektir.
Cesare Pavese, Italo Svevo ve Tezer Özlü’de İntihar Kavramı
Cesare Pavese, Italo Svevo ve Tezer Özlü’de İntihar Kavramı
Yazar: Ayyıldız, Bülent
Dergi: Erdem No. 69, 2015
Anahtar kelimeler: : İntihar,İtalyan edebiyatı,Italo Svevo,Cesare Pavese,Türk edebiyatı,Tezer Özlü

20. yüzyıl dünya ve İtalyan edebiyatının önemli isimlerinden olan ItaloSvevo ve Cesare Pavese’de intihar kavramı önemli bir yer tutmaktadır.İntihar, hem Svevo’nun hem Pavese’nin yaratmış olduğu karakterlerinbelirleyici ve önde gelen özelliklerinden biri olmuştur. Sadece psikolojik bir durum değil, aynı zamanda sosyolojik bir olgu olarak ele alınanintihar, birey ve toplum ilişkisinde ortaya çıkan çatlakların tanımlayıcıöğesi olmuştur. Svevo ve Pavese’nin ailevi ve toplumsal düzeyde yaşadıkları travmalar, eserlerinde yer verdikleri intihar kavramı ile koşutluklar gösterir. Bu iki yazara benzer bir şekilde, 20. yüzyıl Türk edebiyatının ikinci yarısında eser vermiş olan Tezer Özlü’de de intihar ile ilgilibenzer öğeler göze çarpmaktadır. Bu makalenin amacı, Svevo, Pavese veÖzlü’nün eserleri arasında var olan koşutlukları, özellikle intihar öğesinden yola çıkarak incelemek ve bu üç yazar arasındaki benzerlikleriortaya çıkarmaktır.

20. yüzyıl dünya ve İtalyan edebiyatının önemli isimlerinden olan ItaloSvevo ve Cesare Pavese’de intihar kavramı önemli bir yer tutmaktadır.İntihar, hem Svevo’nun hem Pavese’nin yaratmış olduğu karakterlerinbelirleyici ve önde gelen özelliklerinden biri olmuştur. Sadece psikolojik bir durum değil, aynı zamanda sosyolojik bir olgu olarak ele alınanintihar, birey ve toplum ilişkisinde ortaya çıkan çatlakların tanımlayıcıöğesi olmuştur. Svevo ve Pavese’nin ailevi ve toplumsal düzeyde yaşadıkları travmalar, eserlerinde yer verdikleri intihar kavramı ile koşutluklar gösterir. Bu iki yazara benzer bir şekilde, 20. yüzyıl Türk edebiyatının ikinci yarısında eser vermiş olan Tezer Özlü’de de intihar ile ilgilibenzer öğeler göze çarpmaktadır. Bu makalenin amacı, Svevo, Pavese veÖzlü’nün eserleri arasında var olan koşutlukları, özellikle intihar öğesinden yola çıkarak incelemek ve bu üç yazar arasındaki benzerlikleriortaya çıkarmaktır.