Örgün Eğitimden Açık Öğretim Lisesine Stratejik Geçiş: Öğrenci ve Veli Algıları Üzerine Bir Durum Çalışması
Strategic Transition from Formal Education to Open High School: A Case Study on Student and Parent Perceptions
Yazar: Özalp, Uğur; Akkaya, Rıza
Dergi: Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, Vol. 12 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Specialist Studies in Education (Other) ; Eğitim Üzerine Çalışmalar (Diğer) ; Açık Öğretim Lisesi,Üniversite Sınavına Hazırlık,Gölge Eğitim,Okulun İşlevsizleşmesi,Öğrenci Hareketliliği,Eğitim Politikaları ; Open High School,University Exam Preparation,Shadow Education,School Dysfunction,Student Mobility,Education Policies

Son yıllarda örgün eğitimden Açık Öğretim Lisesine (AÖL) doğru yaşanan kitlesel yönelim, Türk eğitim sisteminde okulun işlevi üzerine yeniden düşünmeyi zorunlu kılan bir tablo ortaya çıkarmıştır. Bu araştırma, lise son sınıf öğrencilerinin ve velilerinin örgün eğitimden ayrılarak AÖL’ye geçiş kararı almalarının ardındaki sebepleri ve bu sürece dair deneyimlerini kendi pencerelerinden anlamayı hedeflemektedir. Durum çalışması deseninde yürütülen araştırmada, geçiş sürecini bizzat deneyimleyen 11 öğrenci ve 13 veli ile görüşülmüş, elde edilen veriler tematik analizle incelenmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar, geçiş kararının duygusal bir tercih olmaktan çok üniversite sınavına hazırlık sürecinde zamanı yönetme arzusuna dayalı stratejik bir hamle olduğunu göstermektedir. Katılımcılar, örgün eğitimi yoğun müfredatı ve disiplin sorunları nedeniyle üniversite sınavı hazırlığında yavaşlatıcı bir unsur olarak nitelendirirken AÖL’yi esnek yapısı sayesinde pragmatik bir kaçış alanı ve sınav hazırlık fırsatı olarak değerlendirmektedir. Ayrıca dershanelerin fiili okul gibi işlev görmesi, örgün eğitimin akademik cazibesini yitirmesinde belirleyici bir rol oynamaktadır. Çalışma, AÖL'ye geçişin öğrencilere bireysel çalışma konforu sağlasa da okulun sosyal ortamından koparak izolasyona sürüklenmelerine yol açtığını ve özdisiplin sorunu yaşayan öğrenciler için bu sürecin riskli bir zemine dönüştüğünü ortaya koymaktadır.

The mass shift from formal education to Open High School (OHS) in recent years has created a landscape that compels us to rethink the function of schooling within the Turkish education system. This study aims to understand the underlying reasons behind the decision of high school seniors and their parents to leave formal education for OHS, viewing these experiences through their own lenses. Designed as a case study, the research draws on interviews with 11 students and 13 parents who have personally experienced this transition, and the data were examined using thematic analysis. The results indicate that the decision to switch is less of an emotional preference and more of a strategic maneuver driven by the desire to manage time effectively during the university entrance exam preparation process. Participants characterize formal education as a hindrance to exam preparation due to its intensive curriculum and disciplinary issues, whereas they view OHS as a pragmatic escape route and an opportunity for focused preparation, thanks to its flexible structure. Furthermore, the fact that private tutoring centers have begun to function as de facto schools plays a decisive role in formal education losing its academic appeal. The study highlights that while switching to OHS offers the comfort of independent study, it also leads to social isolation by severing students from the school environment and turns into a risky endeavor for those struggling with self-discipline.