Beçin Kalesi Kazısında Ortaya Çıkarılan (2014-2021) Tek Renk Sırlı Seramik Kapların Form Özellikleri
The Types of Monochrome Glazed Ceramics in the Beçin Castle Excavation (2014-2021)
Yazar: Diri Apaydın, Tuğba
Dergi: Sanat Tarihi Yıllığı No. 31, 2022
Anahtar kelimeler: Beçin Castle,Anatolian Beyliks,Monochrome glazed ceramics,Medieval pottery,Ceramic forms ; Beçin Kalesi,Beylikler Dönemi,Tek Renk Sırlı Seramik,Ortaçağ Seramikleri,Seramik Kap Formları

Beçin, Ege bölgesinde Muğla ili, Milas ilçesine bağlı bir yerleşim merkezidir.Geçmişi M.Ö. 2000 yıllarına dayanan Beçin, antik dönemde Karia’lılara; Osmanlıdöneminde ise başta Menteşe Beyliği olmak üzere pek çok kültüre ev sahipliğiyapmış önemli bir Anadolu kentidir. Beçin Kalesi Kazısında 2014-2021 yıllarıarasında ele geçen kırmızı hamurlu, tek renk sırlı seramikler ve kapların formözellikleri bu makalenin ana konusudur. Uygulamasının kolay olması ve işlevselyönünün ağır basması nedeniyle Bizans, Beylikler ve erken Osmanlı sanatındagörülen en yaygın tekniklerinden biri olan tek renk sır tekniği, Beçin KaleKazısında ortaya çıkarılan seramiklerde de sıklıkla karşımıza çıkmaktadır. Buteknikte yapılmış kâse, tabak, testi ve kandil gibi kaplar kazılarda tüm ya daağırlıklı olarak kırık parçalar şeklinde ele geçirilmektedir. Tek renk sır uygulanankaplarda çoğunlukla yeşil sır görülmekle birlikte sarı ve kobalt mavi renkler detercih edilen diğer renkler arasındadır. Günlük hayatta işlevsel olarak kullanılan bukapların iç yüzeyleri tamamen, dış kenarları ise kabın ağız kısmından bir parmakkalınlıkta dışa taşacak kadar sırlanmıştır. Tek renk sırlı seramik kaplar çeşitli formgruplarına ayrılmaktadır. Kaynaklarda özellikle kâse ya da çanak adı ile bilinenderin kullanım kapları küresel, yarı küresel, konik gövdeli ya da yarı konik gövdeligibi sınıflandırmalara ayrılmıştır. Çalışmanın birincil amacı, Anadolu’nun doğuve batısındaki seramik üretim merkezlerinde ortaya çıkarılan Ortaçağ seramikbuluntuları ile Beçin Kalesi seramiklerinin form özellikleri karşılaştırılarak ortak birtipoloji oluşturulmaya çalışmak ve Ortaçağ Anadolu’sunda Beçin seramiklerininönemini ortaya koymaktır.

Beçin is a residential center in the Milas District of the Turkish Province of Muglain the Aegean Region. Becin has a history dating back to 2000 B.C. and is animportant Anatolian city that has hosted many cultures such as the Carians inancient times and the Mentese Principality in the Ottoman period. The mainsubject of this study involves the Turkish red monochrome-glazed clay ceramicsand their types found in Beçin Castle excavations between 2014 and 2021. Thetechnique of monochrome glazing is one of the most common decorating techniques applied in Byzantine, Principalities, and early Ottoman art. It was frequently encountered on the ceramicsunearthed in the Beçin Excavation because of its ease of application and functionality. Ceramics such as bowls,plates, jugs, and oil lamps made using this technique were recovered mostly in pieces and sometimes whole in theexcavations. Although green glaze is mostly seen in monochrome glaze ceramics, yellow and blue glazing were alsofrequently preferred. The inner surfaces of these ceramics are completely glazed, while the outside is only partiallyglazed. Monochrome glazed ceramics are grouped under their various forms. In the academic sources, especiallybowls are classified as spherical, hemispherical, conical body or semi-conical body. The first aim of the study is to tryto create a common typology by comparing the form features of the Medieval ceramics in the ceramic productioncenters in the east and west of Anatolia with the Beçin Castle ceramics. In addition, revealing the importance of Beçinceramics in medieval Anatolia is among other purposes.