HİNT ALT KITASINDA ÇAĞDAŞ DİNÎ BİR HAREKET OLARAK BİRELVÎLİK
Barelvism as a Contemporary Religious Movement inThe Indian Subcontinent
Yazar: Yağir Ahmetoğlu, Gülşen
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 14 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Hint alt kıtası,Birelvîlik,Ahmed Rızâ Han,Şiîlik,Senkretik ; Indian Subcontinent,Barelvi,Ahmad Riza Khan,Shiism,Syncretic

Temelleri 19. yüzyılın ikinci yarısında atılan, 20. yüzyılın başlarında da Ahmed Rızâ Han’ın liderliğinde İslâm’ı müdafaa etme iddiasıyla ortaya çıkan Birelvîlik, ismini Ahmed Rızâ Han’ın doğduğu yer olan Hindistan’ın kuzeyindeki Birelî (بريلي) şehrinden almaktadır. Çıktığı yere nispetle daha çok “Birelvî” olarak anılmalarına rağmen, mensupları kendileri için “Ehl-i Sünnet ve’l-Cemâat” ismini kullanmaktadır. Birelvîliğin düşünce yapısının temelleri, Ahmed Rızâ Han’a dayanmaktadır. Ahmed Rızâ Han, dini düşünce anlayışını Hanefîlik ve tasavvufî gelenek üzerine dayandırsa da görüşlerinin temelinde mistik, vahdet-i vücudcu ve felsefî eğilimlerin etkisi görülmektedir. Birelvîliğin, Şiîlikle Sünnîlik arasında eklektik bir yapı içinde olduğu, bundan dolayı da muhalif gruplarınca eleştirildiği görülmektedir. Birelvîler, Hz. Muhammed sevgisini merkeze alarak onu varoluşun asıl kaynağı olarak görmüşlerdir. Dinî ve edebî metinlerinde Hz. Muhammed tasviri canlı ve coşkulu bir tarzda işlenmiştir. Onlara göre, hilafet ve imamet hem dinî hem de dünyevî otoriteyi temsil eden bir makamdır. Hz. Peygamber ve Allah’ın velî kulları aracılığıyla Allah’tan yardım dilemek olan tevessül, Birelvîlere göre caizdir. Birelvîlerin, kendi düşünce anlayışında olmayanlara karşı ise dışlayıcı ve ötekileştirici bir tutum içinde hareket ettikleri görülmektedir. Çalışma, Hint alt kıtasında ve İslâm dünyasının çeşitli bölgelerinde önemli oranda mensubu olan Birelvîliğin, temel görüşlerini ele alarak, çağdaş İslâmî akımlar arasındaki yerini tespit etmeyi hedeflemektedir.

Barelvism, which was founded in the second half of the 19th century and emerged with the claim of defending Islam under the leadership of Ahmad Riza Khan at the beginning of the 20th century, takes its name from the city of Bareli (بريلي) in the north of India, where Ahmad Riza Khan was born. Although they are mostly referred to as "Barelvi" in relation to the place where they originated, their members use the name "Ahl as-Sunnah ve'l-Jamaat" for themselves.The foundations of the mentality of the Barelvism are based on Ahmad Riza Khan Barelvi. Although Ahmad Riza Khan bases his understanding of religious thought on Hanafism and mystical tradition, the influence of mystical, unity of existence and philosophical tendencies is also seen on the basis of his views. It is seen that Barelvi is in an eclectic structure between Shiism and Sunnism, and it is criticized by opposition groups because of this eclectic structure. In this respect, it is possible to evaluate Barelvism as a syncretic religious movement. Barelvis, by centering the love of Holy Prophet Muhammad (pbuh), they saw him as the main source of existence. In his religious and literary texts, Prophet Muhammad’s image is rendered lively and enthusiastically. According to them, the caliphate and the imamate are positions that represent both religious and worldly authority. According to the Barelvism, tawassul, which is to seek help from Allah through the Prophet and the saints of Allah, is permissible. It is seen that the Barelvis act in an exclusionary and marginalizing attitude towards those who do not have their own understanding of thought. The study aims to determine the place of Barelvism, which has a significant membership in Indian subcontinent and in the other some parts of the Islamic world, among contemporary İslamic movements by addressing its basic views.