PREMATÜRELİĞİN ÖTESİNDE: SOSYAL BELİRLEYİCİLER NÖROGELİŞİMİ NASIL ETKİLİYOR?
BEYOND PREMATURİTY: HOW SOCİAL DETERMİNANTS SHAPE NEURODEVELOPMENT?
Yazar: Uygur Şahin, Türkan; Tanrıverdi, Müberra
Dergi: Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, Vol. 11 No. Özel sayı: II: Uluslararası Erken Müdahale ve Rehabilitasyon Kongresi (ICER 2025), 2025
Anahtar kelimeler: Physiotherapy ; Fizyoterapi ; Anne eğitimi,doğum sırası,nörogelişim,prematüre bebek,sosyoekonomik faktörler ; Early intervention,infant,neurodevelopmental disorders,premature,socioeconomic factors*

Amaç: Bu çalışmada, tıbben düşük riskli olarak izlenen 28–36 hafta prematüre bebeklerde; anne yaşı, ebeveyn sosyo-kültürel düzeyi ve doğumdaki çocuk sırasının, 12. ay düzeltilmiş yaşta yapılan nörogelişimsel değerlendirme sonuçlarına etkisini araştırmak amaçlanmıştır. Metod: Bu prospektif gözlemsel çalışma, çocuk nörolojisi kliniğimizde izlenen ve doğum haftası 28–36 arasında olan 44 prematüre bebeğin yapılandırılmış gelişimsel izlem sürecine dayanmaktadır. Bilinen genetik, nörometabolik, konjenital kalp hastalığı ya da bronkopulmoner displazi (BPD) tanısı olan olgular çalışma dışı bırakılmıştır. Tüm bebekler, düzeltilmiş 12. ayda tek bir çocuk nöroloğu tarafından, aileye ait sosyodemografik bilgilerden bağımsız biçimde nörolojik olarak değerlendirilmiştir. Anne yaşı, eğitim düzeyi, hane geliri ve doğumdaki çocuk sırası izlem sırasında sistematik olarak kaydedilmiştir. Oda paylaşımı (rooming-in) ve yenidoğan yoğun bakım (YBÜ) kalış süresi betimleyici olarak ayrıca not edilmiştir. Sosyoekonomik değişkenler ile nörogelişimsel bulgular arasındaki ilişkiler tanımlayıcı ve korelasyon temelli analizlerle incelenmiştir. Bulgular: Annesi düşük eğitim düzeyine sahip ve doğumdaki sırası ileri olan bebeklerde, hafif nörolojik sapmalar daha sık görülmüş; bu bebekler gelişimsel müdahaleye daha erken yönlendirilmiştir. Yenidoğan yoğun bakım takibi gerekmemiş bazı bebeklerde dahi, düşük sosyoekonomik düzey gelişimsel gecikmeyle ilişkili bulunmuştur. Anne yaşı ile nörogelişimsel sonuçlar arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Sonuç: Tıbben düşük riskli olarak kabul edilen prematüre bebeklerde bile, sosyal belirleyiciler erken nörogelişimi şekillendirebilmektedir. Bu çalışma, erken müdahale planlarının yalnızca klinik risklere değil; ailenin eğitim, gelir ve yapısal özelliklerine duyarlı biçimde kurgulanması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Purpose: This study aims to examine the relationship between key sociodemographic factors—such as maternal age, parental educational level, and birth order—and neurodevelopmental outcomes in low-risk preterm infants who were not diagnosed with chronic conditions like bronchopulmonary dysplasia, congenital heart disease, or genetic-metabolic disorders. Methods: This is a single-center prospective observational study including 44 preterm infants born between 28 and 36 weeks of gestational age, who were followed up in a pediatric neurology outpatient clinic. Data on maternal age, parental educational level, and number of siblings were recorded. Infants with major morbidities were excluded. The neurodevelopmental status of the infants was evaluated using standardized neurological examinations and structured follow-ups within the first year of life. Results: Preliminary findings indicate that even among infants considered medically low-risk, sociodemographic factors significantly influence early neurodevelopmental outcomes. Higher maternal age and lower parental education levels were associated with delays in routine neurodevelopmental assessments. Conclusion: Sociodemographic variables may act as invisible predictors in the developmental trajectories of preterm infants.