Selçuklu Dönemi Figüratif Dekorlu Seramik ve Çini Örneklerinin Cumhuriyet Dönemi Kütahya Figüratif Çinileriyle Karşılaştırılması
The Comparison Of Figurative Decoration Ceramics and Tile Samples Of Seljukian Period And Turkish Republic Period Kütahya Figurative Tiles
Yazar: Gülaçtı, Nurettin
Dergi: 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, Vol. 1 No. 1, 2015
Anahtar kelimeler: Kütahya Çiniciliği, Figüratif Çini, Selçuklu Çinileri ; Kütahya Tile,Figürative Tile,Seljukian Tiles

Bu araştırmanın amacı; Anadolu’da 11. yy.dan 14. yy.ın başlarına kadar egemenolan ve bugünkü Türk Çini Sanatı’nın temelini oluşturan Selçuklu Seramik-ÇiniSanatıyla, Cumhuriyet dönemi Kütahya Seramik-Çini Sanatını figüratif dekor unsurlarıaçısından karşılaştırmak, mevcut durumda benzerlik ve farklılıkları tespitedip çözüm önerileri sunmaktır.Köklü bir geçmişe sahip olan Türk-İslam Sanatında uygulanan dekorlama yöntemleri,çeşitlilik bakımından da zengin alternatifler sunmaktadır. Anadolu’da Selçuklulardöneminde uygulanan çini dekorlarından birisi de figüratif desenlerdir.Daha çok mimari süslemeler içerisinde yer alan bu çiniler insan, hayvan ve fantastikyaratıklar gibi figür tasvirleri içeren, sekiz ve altıgen yıldız, kare ve haç biçimlilevhalardan oluşmaktadır. Desenler şeffaf sır altına işlendiği için bu çinilere SıraltıGrubu Çiniler denilmektedir.Selçuklu döneminin önemli bir ürünü de seramiklerdir. Buluntular arasındaçok sayıda küçük kırık parçalar ile az sayıda formu ve türü belirlenebilen seramiklererastlanmıştır. Bu seramiklerin bazılarında kabartma insan başı yer almaktadır.Cumhuriyet dönemi Kütahya Seramik ve Çinilerine bakıldığında, Selçuklu figüratifçini dekorlarıyla benzerliğinin çok az olduğu anlaşılmaktadır. Bunun yanında Osmanlı dönemi bitkisel desenli çini sanatı ile Türk Klasik Resim Sanatı ve Sanatçılarının (Osman Hamdi vb.) etkileri görülmektedir. Ayrıca Kütahya’da yöresel motif ve desen dekorlu çini üretiminden çok, İznik bitkisel motiflerin yer aldığı dekorlu çini ürünler de görülmektedir. Siparişler doğrultusunda çok farklı çağdaş gravürlerin yapıldığı da gözlenmektedir. Anahtar Kelimeler: Kütahya Çiniciliği, Figüratif Çini, Selçuklu Çinileri

The aim of this study is to compare Seljukian ceramics – tile art that was dominant from 11th century to 14th century in Anatolia and became basis for today’sTurkish tile art and Republic period Kütahya ceramics – tile art at the aspect offigurative decoration elements and to determine similarity in present situation anddifferences and to purpose suggestions for solutions.Decorating methods that have a rooted past and have been used in Turkish– Islam art present rich alternatives for diversity. One of the tile decorations applied in Seljukian period in Anatolia is figurative patterns. Existing in architecturalornamentations, these tiles include humans, animals and fantastic creatures andthey are usually in octagon and hexagon stars and square and the cross shapedplaques. These tiles are called Sub-glaze Group Tiles because patterns are dentedunder glaze.The most important product of Seljukian period is ceramics. A great numberof small broken pieces and a small number of ceramics whose forms and typeshave been determined were found among the relics. On some of these ceramicsrelief human head was found.When Republic period Kütahya ceramics and tiles are examined, it is seen thatthere is similarity between Republic period Kütahya ceramics and Seljukian period figurative patterns. In addition, the effects of Ottoman period plant patterntile arts and Turkish classical drawing art and artists (like Osman Hamdi) havebeen determined. İznik plant motives rather than local motives and patterns areseen in Kütahya. Moreover, it is seen that very different contemporary engravingsare made for orders.