Cihan Harbi’nde Osmanlı Hilafeti ve Fas: Ahmed el-Heybe’nin Sultan Mehmed Reşad’a Mektubu
The Ottoman Caliphate and Morocco during the World War I: Ahmed al-Hiba's Letter to Sultan Mehmed Reşad
Yazar: Kaya, Halil
Dergi: Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 11 No. Afrika, 2023
Anahtar kelimeler: Middle East Studies ; Ortadoğu Çalışmaları ; International Relations (Other) ; Uluslararası İlişkiler (Diğer) ; Ottoman Empire,Morocco,Ahmed al-Hiba,World War I,Propaganda ; Osmanlı Devleti,Fas,Ahmet el-Heybe,I. Dünya Savaşı,Propaganda

Fas’ta sömürgecilik karşıtı mücadele konusunda en dikkat çeken isimlerden bir tanesi Ahmed el-Heybe bin Şeyh Maülayneyn’dir. 30 Mart 1912’de Fransa’nın Fas’ta himaye rejimi tesis etmesinin hemen ardından Tiznit’te sultanlığını ilan ederek direnişe başlamış ve 1919’da vefat edene dek mücadelesini sürdürmüştür. I. Dünya Savaşı esnasında Osmanlı Devleti, “Cihad-ı Ekber” ilan ederek savaşa dini bir boyut kazandırmıştır. Her ne kadar bu cihat ilanı İslam Dünyası’nın her bir köşesinde tam olarak beklenen etkiyi yapmadıysa da Fas’ta birtakım tesirleri olmuştur. Osmanlı Devleti’nin savaşa girmesiyle birlikte Fas’taki direniş hareketleri ile temasa geçilmiş ve bu hareketlere teknik destek sağlanmaya çalışmıştır. Ahmet el-Heybe de bu bağlamda Sultan Mehmed Reşad’a mektup göndererek Osmanlı Devleti’nden yardım talep etmiştir. Bu talep neticesinde Almanya ve Osmanlı Devleti ortak bir harekât ile Ahmet el-Heybe’ye subay ve mühimmat gönderme teşebbüsünde bulunmuştur. Bu makalede, Ahmet el-Heybe’nin direniş hareketinde Osmanlı Devleti’nin rolü merkeze alınacaktır. Ahmet el-Heybe’nin Sultan Mehmet Reşat’a gönderdiği ve Madrid’deki Osmanlı-Alman ittifakı temsilcilerinden aldığı mektuplar ve akabinde bölgeye gönderilen Osmanlı subayları üzerinden birincil kaynaklar kullanılarak bir değerlendirme yapılacaktır.

One of the most notable figures in the anti-colonial struggle in Morocco is Ahmed al-Hiba b. Sheikh Ma al-Aynayn. Immediately after the establishment of the French protectorate in Morocco on March 30, 1912, he declared his sultanate in Tiznit and initiated resistance, which he continued until his death in 1919. During World War I, the Ottoman Empire declared the "Great Jihad" to give the war a religious dimension. Although this proclamation of jihad did not have the desired impact in every part of the Islamic world, it had some effects in Morocco. As the Ottoman Empire entered the war, contacts were made with the resistance movements in Morocco, and attempts were made to provide technical support to these movements. Ahmed al-Hiba, in this context, sent a letter to Sultan Mehmed Reşad requesting assistance from the Ottoman Empire. As a result of this request, Germany and the Ottoman Empire attempted to send officers and ammunition to Ahmed al-Hiba through a joint operation. This article will focus on the role of the Ottoman Empire in Ahmed al-Hiba's resistance movement. An assessment will be made using primary sources, including the letters Ahmed al-Hiba sent to Sultan Mehmed Reşad and those he received from representatives of the Ottoman-German alliance in Madrid, as well as the Ottoman officers sent to the region.