Afetlerde Kentsel Arama ve Kurtarmada Kullanılan Yöntemler ve Güncel Yaklaşımların Değerlendirilmesi
Methods Used in Urban Search and Rescue in Disasters and Evaluation of Current Approaches
Yazar: Yılmaz, Gürkan; Demiröz Yıldırım, Sevda
Dergi: Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Vol. 6 No. 1, 2019
Anahtar kelimeler: Geological Sciences and Engineering (Other) ; Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer) ; Disaster,Search,Rescue,Robot,USAR,INSARAG ; Afet,Arama,Kurtarma,Robot,USAR,INSARAG

Afet;deprem, tsunami, sel, heyelan, volkan patlaması, kasırga, hortum, uçakkazaları, tren kazaları, nükleer santral kazaları, patlamalar ve terörsaldırıları gibi çok sayıda insanın yaralanması ve ölümü ile birlikte ciddifiziksel tahriplerle sonuçlanan olaylar olarak tanımlanmaktadır. Deprem, terörsaldırısı ve heyelan gibi olaylar sonucunda yapılarda meydana gelen çökmelersonrası yıkılmış yapı altında mahsur kalan insan ve hayvanların bulunması içinkentsel arama ve kurtarma çalışmaları önem arz etmektedir. Afetin ilksaatlerinde kentsel arama ve kurtarma çalışmalarının başlaması mahsurkalanların canlı olarak çıkarılma oranını arttırmaktadır. İlk 24 saat sonrasıafetzedelerin hayatta olma oranı %50 azalmaktadır. Özellikle depremlerle ilgiliçok sayıda vaka çalışmasından elde edilen verilere göre, afet sonrası hayattakalanların %50–95'i depremden sonraki ilk 24-48 saat içinde yerel halktarafından kurtarıldığı belirtilmiştir. Fakat molozlar altında sıkışmış veerişilmesi zor olan afetzedelere ulaşmada profesyonel ekiplere ihtiyaçduyulmaktadır. Çökmüş yapı içerisindeki artçı sarsıntılar ve diğer nedenlerdenkaynaklı (molozların kaldırılması veya sabitlenmesi sırasında oluşan çökmelerve afetzede yakınlarının enkaz üstünde yakınlarını aramasından kaynaklıçökmeler vb.) oluşan ikincil çökmeler, tehlikeli kimyasal madde sızıntıları,gaz kaçakları ve kazazedeye erişimdeki geçiş rotalarının dar olması gibiolumsuz etkenler kentsel arama ve kurtarma ekiplerinin güvenliğini tehdit edenunsurlardır. Bu tehditler arama ve kurtarma personelinin kentsel arama kurtarmaçalışmalarında tek başına etkin ve verimli olmasını engellemektedir. Kentselarama ve kurtarma çalışmalarında yerel halk ve profesyonel ekipler ile birlikteköpekler, robotlar, sismik ve akustik (dinleme) cihazlar ve görüntülemecihazları gibi aktörler de rol almaktadır. Bu aktörlerin her biri farklıgörevler ile kentsel arama ve kurtarma çalışmalarında etkili ve verimli olarakkullanılmakla beraber çalışmaların bütünsel olarak yürütülmesini sağlama vebirbirini tamamlama özelliklerine sahiptir. Bu çalışmada kentsel arama vekurtarma çalışmalarında görev alan afet gönüllüleri, profesyonel arama vekurtarma personelleri, arama ve kurtarma köpekleri, dinleme ve görüntülü aramacihazları ile robotların arama ve kurtarma çalışmalarındaki pozisyonları incelenmiştir.

Disaster is an event thatresults in serious physical and death of large number of people, becauseof earthquake, tsunami, flood, landslide, volcano eruption, hurricane, hose,airplane accidents, train accidents, nuclear power plant accidents, explosionsand terrorist attacks. Urban search and rescue works are important for findingpeople and animals trapped under the collapsed structure after the collapse ofbuildings as a result of earthquakes, terrorist attacks and landslides. Theinitiation of urban search and rescue activities in the first hours of thedisaster increases the rate of live removal of the stranded. The survival rateof the victims 50% decreases, after the first 24 hours. According to the dataobtained from numerous cases especially related to earthquakes, it was statedthat 50-95% survivors after the disaster were rescued by the local peoplewithin the first 24-48 hours. However, there is need for professional teams toreach the victims who are trapped under rubble and are difficult to access.Secondary collapses due to aftershocks and other causes in the collapsedstructure (collapses during removal or fixation of debris, and collapses due tothe search of relatives on the debris of the relatives, etc.), dangerousleakage of gas, and leakage of access routes to the casualty. These are threatsto the safety of urban search and rescue teams. These threats prevent searchand rescue personnel from being effective and efficient in urban search andrescue activities. In urban search and rescue activities, local people andprofessional teams, as well as actors such as dogs, robots, seismic andacoustic (listening) devices and imaging devices are also involved. Each ofthese actors can be used effectively and efficiently in different tasks andurban search and rescue activities, but it has the characteristics of completingeach other. In this study, the positions of disaster volunteers, professionalsearch and rescue personnel, search and rescue dogs, listening and video searchdevices and robots in search and rescue activities were investigated.