Bâb'ın İlk Çağrısı Bağlamında Bahâîliğin Din İddiası
The Claim of Religion of Bahāʼism in the Context of Bāb's First Call
Yazar: Sansarkan, Yusuf
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 17 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Islamic Sects ; İslam Mezhepleri ; İslam Mezhepler Tarihi,Bâbîlik,Bahâîlik,Bâb,Bahâullah ; History of Islamic Sects,Bābism,Bahāʼism,Bāb,Bahāʼ Allāh

Bahâîlik Şîâ'nın İsnâaşeriyye koluna dayanan, İslâm'ın içinden çıkan bir harekettir. İki temel evreden oluşan Bahâîlik tarihinin ilk evresini Bâbîlik oluşturmaktadır. Yeni ve bağımsız bir din olduğunu iddia eden Bahâîlik, ilk evresini oluşturan Bâbîliğin de din olduğunu savunmaktadır. Bâbîlik, 1260/1844 yılında Mirza Ali Muhammed adındaki Şiî bir tüccarın başlattığı ve İsnâaşeriyye'nin gaib on ikinci imamına açılan kapı (bâb) olduğunu iddia ettiği bir akımdır. Çalışma, Bâbîliğin ilk dönemde bağımsız bir din değil İsnâaşerî bir hareket olarak ortaya çıktığını, Bâb'ın ilk çağrısı özelinde ortaya koymaya çalışmaktadır. Bâbîliğin yeni bir din değil de Şiî bir akım olarak ortaya çıktığının tespiti üzerine inşa edilen Bahâîliğin din iddiasının değerlendirilmesi açısından önemlidir. Araştırma, Ali Muhammed'in bâblık iddiasında bulunmasına giden yolun arkaplanına, ilk çağrısına, bâb-kāim-peygamber şeklindeki kademeli ilerleyişine odaklanırken; Bâbîlik/Bahâîlik üzerine yapılmış bilimsel çalışmalar ile Bâb, Bahâullah ve diğer Bahâî liderlerin yazılarından yararlanarak hipotezini delillendirmeye çalışmaktadır. Hayatının sonuna doğru peygamber olduğunu iddia etse de Ali Muhammed'in davetini İsnâaşerî gaib imamın bâbı olduğu çağrısıyla başlattığı, bu nedenle Bahâîlerin Bâbîliği ilk andan beri din saymalarına yönelik iddialarının tarihî verilerle çeliştiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışma, bilimsel araştırma ve yayın etiğine riayet edilerek hazırlanmıştır.

Bahāʼism is a movement based on the Ithnā ‘Ashariyya branch of the Shī‘ā and arose from within Islam. The first phase of the history of Bahāʼism, which consists of the basic phases, is Bābism. Bahāʼism, claiming to be a new and independent religion, asserts that Bābism, which constitutes its first phase, is also a religion. Bābism is a movement that began in 1260/1844 by a Shī‘ite merchant named ‘Ali Muḥammad. He claimed to be the bâb (gate) of the twelfth imām of Ithnā ‘Ashariyya. The objective of this study is to demonstrate, through the first call of the Bāb, that in the early period, Bābism emerged as an Ithnā ‘Ashari movement, rather than an independent religion. The determination that Bābism originated as a Shī‘ite movement rather than a new religion is essential in assessing the religious legitimacy of Bahāʼism, which was founded on Bābism. The study focuses on the background of ‘Ali Muḥammad's claim to be the bāb, his initial call, and his gradual evolution from bāb, ḳāʼim, and prophet. This study attempts to prove its hypothesis by using scholarly works on Bābism/Bahāʼism and the writings of Bāb, Bahāʼ Allāh, and other Bahāʼī leaders. Although ‘Ali Muḥammad claimed to be a prophet towards the end of his life, it is historically accurate to state that he began his invitation by calling himself the bāb of the Ithnā ‘Ashari imām. Besides the Bahāʼīs' claim that Bābism was a religion from the beginning is contradicted by historical data. This study has been prepared by scientific research and publication ethics.