Mobing Aracı Olarak Ölçme ve Değerlendirme Ölçeği
Mobing Aracı Olarak Ölçme ve Değerlendirme Ölçeği
Yazar: Şad, Süleyman Nihat; Özer, Niyazi; Yurtçu, Meltem; Erdemir, Nuri
Dergi: Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 5 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Mobing,ölçme ve değerlendirme,yükseköğretim

Öğretim elemanlarının pedagojik yetersizlikleri, ölçme ve değerlendirmesüreçlerinin öğrenciler üzerinde bir baskı ya da cezalandırma aracınadönüşmesine neden olabilir. Bu suistimalin süreğen hale gelmesi iseöğrencilerde psikolojik yıldırmaya (mobing) yol açabilir. Üniversiteöğrencilerinin ölçme değerlendirme süreçlerinde mobbinge maruz kalmadüzeylerini ölçebilecek geçerli, güvenilir ve kullanışlı bir ölçek geliştirmeyiamaçlayan bu araştırma bir karma yöntem araştırması olarak desenlemiştir. Buamaçla “Mobing Aracı olarak Ölçme-Değerlendirme Ölçeği”nin [MAÖDÖ] maddelerinitel bir veri toplama ve analiz süreci ile geliştirilmiş ve ardındanpsikometrik özellikleri İnönü Üniversitesine bağlı 23 farklıMYO/Fakülte/Enstitü’de öğrenim görmekte olan 1850 öğrenciden elde edilenveriler analiz edilerek incelenmiştir. Yapılan açımlayıcı faktör analizisonucunda tek faktörden oluşan ölçeğin makul düzeyde varyans açıklama oranına(%63), yüksek faktör yük değerlerine (.745 - .843) ve madde-toplam korelasyonkatsayılarına (r=.652 - .770) sahip olduğu; takip eden doğrulayıcı faktöranalizinde ise yapının kabuledilebilir ya da mükemmel uyum iyiliği değerleriyledoğrulandığı [X2/sd=42.439/12=3.537; RMR= 0.042; GFI= 0.986, AGFI= 0.968;CFI= 0.991; NFI= 0.987; RMSEA=0.054] görülmüştür. Ayrıca ölçek maddelerininortalama varyans açıklama değerleri (AVE = .56) ve kompozit güvenirlik  (CR = .90) katsayılarından hareketle yapınınyakınsak geçerliliğinin ve güvenilirliğinin yeterli olduğu anlaşılmıştır.Ölçeğin Cronbach Alfa (α= .902) ve Guttman test yarılama (r= .878)yöntemleriyle hesaplanan içtutarlılık katsayıları da ölçekten elde edilenpuanların yüksek düzeyde güvenirliğe sahip olduğunu göstermektedir. Toplam 7maddeden oluşan 5’li Likert formatındaki MAÖDÖ’nden alınan minimum ve maksimumpuanlar 7-35 arasında değişmekte olup alınan puanların artması öğrencilerinölçme değerlendirme aracılığıyla mobinge maruz kalma düzeylerinin de arttığınıgöstermektedir.

Öğretim elemanlarının pedagojik yetersizlikleri, ölçme ve değerlendirmesüreçlerinin öğrenciler üzerinde bir baskı ya da cezalandırma aracınadönüşmesine neden olabilir. Bu suistimalin süreğen hale gelmesi iseöğrencilerde psikolojik yıldırmaya (mobing) yol açabilir. Üniversiteöğrencilerinin ölçme değerlendirme süreçlerinde mobbinge maruz kalmadüzeylerini ölçebilecek geçerli, güvenilir ve kullanışlı bir ölçek geliştirmeyiamaçlayan bu araştırma bir karma yöntem araştırması olarak desenlemiştir. Buamaçla “Mobing Aracı olarak Ölçme-Değerlendirme Ölçeği”nin [MAÖDÖ] maddelerinitel bir veri toplama ve analiz süreci ile geliştirilmiş ve ardındanpsikometrik özellikleri İnönü Üniversitesine bağlı 23 farklıMYO/Fakülte/Enstitü’de öğrenim görmekte olan 1850 öğrenciden elde edilenveriler analiz edilerek incelenmiştir. Yapılan açımlayıcı faktör analizisonucunda tek faktörden oluşan ölçeğin makul düzeyde varyans açıklama oranına(%63), yüksek faktör yük değerlerine (.745 - .843) ve madde-toplam korelasyonkatsayılarına (r=.652 - .770) sahip olduğu; takip eden doğrulayıcı faktöranalizinde ise yapının kabuledilebilir ya da mükemmel uyum iyiliği değerleriyledoğrulandığı [X2/sd=42.439/12=3.537; RMR= 0.042; GFI= 0.986, AGFI= 0.968;CFI= 0.991; NFI= 0.987; RMSEA=0.054] görülmüştür. Ayrıca ölçek maddelerininortalama varyans açıklama değerleri (AVE = .56) ve kompozit güvenirlik  (CR = .90) katsayılarından hareketle yapınınyakınsak geçerliliğinin ve güvenilirliğinin yeterli olduğu anlaşılmıştır.Ölçeğin Cronbach Alfa (α= .902) ve Guttman test yarılama (r= .878)yöntemleriyle hesaplanan içtutarlılık katsayıları da ölçekten elde edilenpuanların yüksek düzeyde güvenirliğe sahip olduğunu göstermektedir. Toplam 7maddeden oluşan 5’li Likert formatındaki MAÖDÖ’nden alınan minimum ve maksimumpuanlar 7-35 arasında değişmekte olup alınan puanların artması öğrencilerinölçme değerlendirme aracılığıyla mobinge maruz kalma düzeylerinin de arttığınıgöstermektedir.