560 NUMARALI HURUFAT DEFTERİNDEKİ KAYITLARA GÖRE MALATYA KAZASINDAKİ MİMARİ YAPILAR VE VAKIFLAR
Architectural Structures and Foundations in Malatya Qaza According to the Records in the 560 Numbered Hurufat Book
Yazar: Çetin, Adem
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 25 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Urban in Art History ; Sanat Tarihinde Kent ; Architectural ; Mimari ; History of Turkish-Islamic Arts,Malatya,Hurufat,Waqf,Architecture,Mosque. ; Türk İslam Sanatları Tarihi,Hurufat,Malatya,Vakıf,Mimari,Cami

Hurufat Defterleri Vakıflar Genel Müdürlüğü arşivinde bulunan koleksiyonlardan biridir. İçerisinde vakıflara ve vakıf gelirleriyle ayakta duran cami, mescit, medrese ve türbe gibi kurumlara yapılan görevli atamalarının kayıtları mevcuttur. Osmanlı İmparatorluğunun önemli yerleşim merkezlerinden biri olan Malatya’daki vakıflar ve vakıf olan eserler hakkında da Hurufat Defterleri içinde kayıtlar bulmak mümkündür. Buradan yola çıkarak belirlenen çalışmanın konusu 560 numaralı Hurufat Defteri içinde Malatya kazası ile ilgili kayıt altına alınan tevcihatlardır. Bu bağlamda görevlilerin atama kayıtları esas alınarak Malatya’daki hem dini hem sivil mimariye ait eserlerin tespiti ve vakıfların belirlenmesi çalışmanın ana gayesidir. Çalışmada öncelikli olarak Vakıflar Genel Müdürlüğü arşivinde bulunan Malatya kazası ile ilgili Hurufat Defterleri taranmış ardından çalışmaya konu olan defter günümüz Türkçesine aktarılarak değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Tespit edilen cami, mescit, medrese gibi kurumlarla alakalı gerekli literatür taraması yapılarak daha önce yapılan çalışmalardan da yararlanılmıştır. Malatya Hurufat Defterlerinin şimdiye kadar özel bir araştırmaya konu olmaması çalışmamızı kendi alanında önemli kılmaktadır. Malatya Hurufat Defterleri ile alakalı bundan sonraki yapılacak çalışmalara da öncülük edeceği kanaatindeyiz.

Hurufat books are among the collections found in the archives of the General Directorate of Foundations. These registers contain records of appointments made to foundations and institutions such as mosques, masjids, madrasas, and tombs that were maintained through foundation revenues. It is also possible to find records related to the foundations and endowed structures in Malatya, one of the major settlement centers of the Ottoman Empire, within the hurufat books. Based on this, the subject of this study is the appointments recorded in the hurufat register numbered 560 concerning the Malatya district. In this context, the primary objective of the study is to identify both religious and civil architectural structures in Malatya and determine the foundations by examining the appointment records of officials. Initially, the hurufat registers related to the Malatya district in the archives of the General Directorate of Foundations were reviewed. Subsequently, the relevant register was transcribed into modern Turkish and analyzed. A necessary literature review was conducted on institutions such as mosques, masjids, and madrasas, and previous studies were also utilized. The fact that Malatya's hurufat registers have not been the subject of a dedicated research study until now makes this study significant in its field. We believe that this research will also serve as a foundation for future studies related to the Malatya hurufat registers.