RÜ’YETULLAH MESELESİ VE DİVAN ŞAİRLERİNİN MESELEYE LEN TERÂNÎ BAĞLAMINDA YAKLAŞIMLARI
The Issue of Rü'yetullah and the Approaches of the Poets to the Issue in the Context of Len Terânî
Yazar: Kiraz, Seydi
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 33 No. 33, 2024
Anahtar kelimeler: Classical Turkish Literature of Ottoman Field ; Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı ; Divan şairleri,rü’yetullah,len terânî,Hz. Musa,Tûr Dağı ; Divan poets,rü’yetullah,len terânî,Hz. Moses,Mount Tûr

Bir ulü’l-azm peygamber olan Hz. Musa hakkında bilgi veren temel kaynaklardan biri de Kur’ân-ı Kerîm’dir. Hz. Musa’nın hayat öyküsü, Kur’ân’da zikredilen âyetler ve diğer kaynaklardaki bilgiler bir araya getirilerek oluşturulmuş ve günümüze kadar anlatılagelmiştir. İbretlerle dolu bu hayat, Kıssa-i Musa olarak adlandırılmış ve edebî metinlerde bahis konusu edilmiştir. Hz. Musa’nın hayatının farklı cephelerinin ele alındığı bu metinlerde en çok dikkat çeken hadiselerden birinin talep-i rüyet/rü’yetullah meselesi olduğu ifade edilmiştir. Hz. Musa’nın Tûr Dağı’nda Allah’ı müşahede etme arzusu ve mukabilinde aldığı len terânî (Sen beni asla göremezsin!) cevabı şeklinde özetlenebilecek bu meseleye, divanlarda len terânî iktibasıyla işaret edilmiştir. Divanların (XIII-XX. yüzyıl) esas alındığı bu çalışmada len terânî telmihinin kullanımında düşünülen inceliklerin tespit ve tahlili ile şairlerin meseleye bakışları tespit edilmeye çalışılacaktır. Bu hususların tespitinden önce len terânî ile ilişkili olduğu düşünülen rü’yetullah kavramı ve bu kavramın etrafında cereyan eden bazı tartışmalar üzerinde kısaca durulacaktır. Ardından çalışmanın asıl konusunu oluşturan len terânî ifadesinin divanlardaki yansımaları değerlendirilecek, verilerden yola çıkılarak iktibasın en çok ve en az kullanıldığı veya hiç kullanılmadığı divanlar tasnif edilecektir.

The Qur’an is one of the main sources of information about the Prophet Moses, who was a prophet of great importance. The life story of Prophet Moses was created and narrated by bringing together the verses mentioned in the Qur’an verse by verse and the information in other sources. This life full of exemplary lessons has been called Kıssa-i Musa and commemorated in literary texts. In these texts, in which different aspects of the life of Prophet Moses are discussed, it is stated that one of the most striking events is the issue of talep-i rüyet / rü’yetullah. This issue, which can be summarized as the Prophet Moses’ request to see God Almighty on Tûr Mountain and his response len terânî (You can never see me!), is referred to in the divans with the quotation of len terânî. This study, which is based on “Divans” (13th-20th centuries), will try to identify and analyze the subtleties considered in the use of the len terânî allusion and the poets’ views on the issue. Before the determination of these issues, the concept of rü’yetullah, which is thought to be related to len terânî, and some of the discussions around this concept will be briefly emphasized. Then, the reflections of the expression len terânî, which constitutes the main subject of the study, in the divans will be investigated, and the divans in which the quotation is used the most and the least and the divans in which it is not used at all will be classified.