XX. Yüzyılda Mısır’da Yayımlanan Muhtasar Tefsir Literatürü ve el-Müntehab fî Tefsîri’l-Kur’âni’l-Kerîm Adlı Tefsir
The Concise Tafsir Literature Published in Egypt in the 20th Century and the Exegesis Titled al-Muntakhab fī Tafsīr al-Qur’ān al-Karīm
Yazar: Ünal, Serkan
Dergi: FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi No. 25, 2025
Anahtar kelimeler: Historical Studies (Other) ; Tarihsel Çalışmalar (Diğer) ; Tafsir,concise tafsirs,20th century,Egypt,tafsir of al-Muntahab ; Tefsir,muhtasar tefsirler,XX. yüzyıl,Mısır,el-Müntehab tefsiri

Kur’ân-ı Kerîm, nüzulünden günümüze değin büyük bir ilgiye mazhar olmuş, İslâmümmeti onun lafzını korumaya gayret ettiği gibi manasını da doğru bir şekilde anlamakve muhafaza etmek için büyük bir çaba sarf etmiştir. Bu gayeye matuf olarak tefsirçalışmalarına önem verilmiş, farklı farklı tarzlarda birçok tefsir eseri kaleme alınmıştır.Bu eserlerden bazıları mufassal bir şekilde büyük bir hacme sahipken bazıları da özlübir şekilde birkaç cilt halinde kaleme alınmıştır. Özellikle XIX ve XX. yüzyıllardadünyada siyâsî, içtimâî, idârî ve ilmî birçok alanda değişiklikler yaşanmış, söz konusudeğişikliklerden İslam dünyasının önemli ilim merkezleri arasında bulunan Mısır daetkilenmiş, Kur’ân’ın topluma kazandırılması ve doğrudan anlaşılmasına yönelik çeşitlitefsir çalışmaları kendisini göstermiştir. Bu bağlamda Mısır’da da çeşitli mufassaltefsirler hazırlandığı gibi birçok muhtasar tefsir de hazırlanmıştır. Bu çalışmada özellikleXX. asırda Mısır’da yayımlanan muhtasar tefsir literatürüne genel olarak ışık tutulmuş,bahusus Mısır Din İşleri Yüksek Komisyonu’nun (el-Meclisü’l-Aʻlâ li’ş-Şu’ûni’lİslâmiyye)oluşturduğu bir heyet tarafından kaleme alınan el-Müntehab fî Tefsiri’l-Kur’âni’l-Kerîm isimli tefsir çalışmasının dil ve şekil özellikleri, kaynakları ve yöntemimercek altına alınmaya çalışılmıştır.

The Holy Qur’an has been the subject of great interest from its revelation to the presentday. The Muslim Ummah has devoted great effort not only in preserving its wording butalso in preserving its meaning and correct understanding. To this extent, tafsir studieswere given considerable importance and many tafsir works were produced in a variety ofdifferent styles. Some of these works are voluminous being written in a detailed manner,while others are concise consisting of only a few volumes. The nineteenth and twentiethcenturies saw many changes in the fields of politics, society, administration and science.Egypt, considered one of the most important scientific centers of the Islamic world, hadbeen affected by these changes. Accordingly new tafsir works emerged in order to bringsociety closer to the Quran and facilitate a more direct understanding of its message.In this context, various elaborate tafsirs works and many abridged tafsir works wereproduced. This study sheds light on the abridged tafsir literature published in Egypt in thetwentieth century, with a particular focus on the linguistic, stylistic features, sources andmethodology of the tafsir work titled al-Muntahab fī Tafsiri al-Qur’ân al-Karīm; a workthat was written by a committee formed by the Egyptian High Commission for ReligiousAffairs (al-Majlis al-Aʻlā li al-Shu’ūni al-Islamiyya).