Travma Sonrası, İnsan Ruhu Üzerinde Dinin Onarıcı Etkisi (2023, 6 Şubat Depremi- Malatya Depremzedeler Örneği)
The Restorative Effect of Religion on the Human Spirit After Trauma (2023, February 6 Earthquake - Malatya Earthquake Victims Example)
Yazar: Toman, Hasan
Dergi: Artuklu Akademi, Vol. 12 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Sociology of Religion ; Din Sosyolojisi ; Din Sosyolojisi,Dindarlık,Afet,Travma,Başa Çıkma,Onarıcı ; Sociology of Religion,Religiosity,Disaster,Traumatized,Coping,Restorative

06 Şubat 2023 tarihinde Türkiye saati ile 04:17'de ve 13:24’de merkez üssü Pazarcık (Kahramanmaraş) ve Elbistan (Kahramanmaraş) olan Mw 7.7 ve Mw 7.6 büyüklüğünde iki deprem meydana gelmiş ve 11 çevre ili ciddi oranda etkilemiştir. Deprem bu illerde yaşayan yaklaşık 13.5 milyon kişiyi doğrudan etkilemiş, hem mal hem de can kaybına neden olmuştur.  Birçok boyutuyla, yıkıcı sonuçları olan böylesine büyük bir afet, mağdurları ruhen olumsuz yönde etkilemiştir. Depremle birlikte yaşanan travmaların atlatılmasında bireysel dindarlığın önemli bir rol oynadığı varsayımından hareketle, deprem mağdurlarına yönelik bir araştırmanın yapılması gerekli görülmüştür. Bu bağlamda, söz konusu çalışmada Malatya’da yaşayan deprem mağdurlarının yaşadıkları ruhsal buhranları aşma sürecinde dinin etkisi, nitel araştırma yöntemiyle incelenmiştir. Katılımcıların demografik özelliklerini belirtecekleri bir bölümü de içeren 4 sorudan oluşan yarı yapılandırılmış bir mülakat formu hazırlanmıştır. Cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim durumu, deprem sonrası ekonomik durum, dindarlık durumları gibi bağımsız değişkenlerle katılımcıların demografik özellikleri tespit edilmiştir. Katılımcılardan elde edilen verilere göre cinsiyet, yaş, ekonomik, eğitim düzeyi fark etmeksizin kendini dindar veya az dindar görenlerin yaşadıkları travmayı atlatmalarında Allah’a olan inançlarının etkili olduğu görülmektedir. Bu yönüyle, genel anlamda dinin insanların travmayla başa çıkmalarında ve iyileşme süreçlerinde önemli bir rol oynadığı sonucu ortaya çıkmaktadır. Demografik özellikleri farklı olsa da kendini dindar olarak görmeyenlerin yaşadıkları travmaları atlatmada dinin onarıcı etkisiyle ilgili herhangi bir duyguya sahip olmadıkları görülmektedir. Bu kesim, dinden ziyade Türk halkının zor bir zamanda depremzedeler için ortaya koyduğu toplumsal dayanışmanın kendilerini güvende ve rahat hissetmelerinde etkili olduğu görüşündedirler. Diğer bir genelleme ile ortaya çıkan bir başka sonuca göre, bireyin dindarlık düzeyine bağlı olarak afetler karşısında birey inancını sorgulayabilme eğilimindedir veya bir inanç krizi yaşayabilmektedir. Ancak, araştırmamızda bu tür durumlarla çok sık karşılaşılmamıştır.

On February 6, 2023, at 4:17 AM and 1:24 PM Turkish time, two earthquakes measuring Mw 7.7 and Mw 7.6, with epicenters in Pazarcık (Kahramanmaraş) and Elbistan (Kahramanmaraş), occurred, severely impacting 11 surrounding provinces. The earthquake directly affected approximately 13.5 million people living in these provinces, causing both loss of property and life. Such a large-scale disaster, with its devastating consequences across multiple dimensions, negatively impacted the victims psychologically. Based on the assumption that individual religiosity plays a significant role in overcoming the trauma experienced following the earthquake, it was deemed necessary to conduct a study of earthquake victims. In this context, this study examined the impact of religion on overcoming the psychological distress experienced by earthquake victims living in Malatya using qualitative research methods. A semi-structured interview form consisting of four questions, including a section for participants to describe their demographic characteristics, was prepared. Demographic characteristics of the participants were determined using independent variables such as gender, age, marital status, education level, post-earthquake economic situation, and religiousness. The data obtained from the participants indicate that, regardless of gender, age, economic status, or educational level, those who consider themselves religious or less religious are influenced by their belief in God in overcoming the trauma they experienced. In this respect, it is concluded that religion, in general, plays an important role in people's coping with trauma and in their healing processes. Despite their diverse demographics, those who do not consider themselves religious appear to have no sense of the restorative effect of religion in overcoming the trauma they have experienced. This segment believes that the social solidarity shown by the Turkish people for earthquake victims during a difficult time, rather than religion itself, was instrumental in their feeling of safety and comfort. Another generalization suggests that, depending on an individual's level of religiosity, they tend to question their faith or experience a crisis of faith in the face of disasters. However, such situations were not encountered frequently in our research.