hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Endoplazmik Retikulumda Katlanmamış Protein Cevabı ile İlişkili Hastalıklar
Unfolded Protein Response Related Diseases in Endoplasmic Reticulum
Yazar: Abatay Sel, Figen; Oğuz, Fatma Savran
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 31 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Endoplazmik Retikulum,UPR,GER,DER,ER Stresi ; Endoplasmic reticulum,RER,SER,UPR,ER stress

Endoplazmik retikulum (ER), sekretuar yolağın ilk kompartımanı olup eritrosit ve sperm hücreleri gibi oldukça özelleşmiş ökaryotik hücreler hariç büyük ölçüde tüm hücrelerde bulunan, çift katmanlı membranöz intraselüler bir organeldir. ER birçok hücresel fonksiyona dahil olmaktadır. Hücresel proteinlerin yaklaşık 1/3’ünün üretiminde ve katlanmasında görev alıp hücresel homeostazın devamlılığını sürdürmekle görevlidir. Protein üretim fabrikası gibi çalışması yanında, Ca+2 depolama ve düzenleme, lipit üretme ve depolama ve glikoz metabolizması işlemlerine de dahil olmaktadır. Bu görevlerin yanında ER homeostazını sürdürebilmek için, ER stres sinyal yolakları olan “Katlanmamış Protein Cevabı” ile hücre homeostazı sağlanmaya çalışılır. ER homeostazı, hatalı ya da katlanmamış protein katlanması ve mutant protein birikmesinin dahil olduğu birçok patolojik olayla ilişkili olarak ER stresine sebebiyet verebilmektedir. Bu derlemede endoplazmik retikulumun katlanmamış protein cevabı ve katlanmamış protein cevabı ile ilişkili hastalıklar tartışılmıştır.

The endoplasmic reticulum (ER) is the first compartment of the secretory pathway and is a bilayer membranous intracellular organelle found in almost all cells except highly specialized eukaryotic cells such as erythrocytes and sperm cells. The ER is involved in many different cellular functions. ER contributes to the production and folding of approximately one-third of cellular proteins, and plays an important role for the maintenance of cellular homeostasis. In addition to, it acts as a protein synthesis factory, contributes to the storage and regulation of calcium, to the synthesis and storage of lipids, and glucose metabolism. Besides these features, specific ER stress signaling pathways, known as the ‘unfolded protein response’, are required for maintaining ER homeostasis. ER homeostasis can be given cause for many pathological events, including protein misfolding or accumulation of mutant protein, which can lead to ER stress. In this review, unfolded protein response of the endoplasmic reticulum and diseases associated with unfolded protein response are discussed.
Yanık Nedeniyle Tedavi Gören Hastalarda Yenilikçi Teknoloji: Sanal Gerçeklik
Due to Burn Patients Treated Innovative Technology: Virtual Reality
Yazar: Kaya, Merve; Karaman Özlü, Zeynep
Dergi: Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, Vol. 31 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Virtual reality,burn,patient. ; sanal gerçeklik,yanık,hasta

Sanal gerçeklik son yıllarda sağlık bakım uygulamalarında özellikle yanık yaralanmalarında yaygın olarak kullanılan gelişmiş bir bilişsel teknik aracıdır. Ciddi ve çok yönlü bir yaralanma olan yanık yaralanmaları hastayı yalnızca fiziksel olarak değil psikolojik olarak da etkilemekte, hastalar bu durumun üstesinden gelme ve baş etme konusunda yardıma ihtiyaç duymaktadır. Yanık yaralanma sürecinin akut ve rehabilitasyon süreçlerinde ağrının giderilmesinde önemli bir non-farmakolojik analjezi yöntemi olarak sanal gerçekliğin etkisi kanıtlanmıştır. Aynı zamanda hastaların yaşadığı anksiyete, korku üzerinde de olumlu etkileri olduğu tespit edilmiştir. Sanal gerçekliğin yanık hastalarında yeniden epitelizasyon sürecini hızlandırdığı ve iyileşme sürecini desteklediği vurgulanmıştır. Bu çalışmanın amacı hemşirelik bakımı ve multidisipliner sağlık ekibi için potansiyel ve önemli bir teknoloji olarak kendini gösteren sanal gerçekliğin, yanık hastasının tedavisinde kullanımının ve etkilerinin değerlendirilmesidir.

Virtual reality is an advanced cognitive technique that has been widely used in health care applications in recent years, especially in burn injuries. Burn injuries, which are a serious and multifaceted injury, affect the patient not only physically but also psychologically, and patients need help in overcoming and coping with this situation. The effect of virtual reality has been proven as an important non-pharmacological analgesia method in the relief of pain in the acute and rehabilitation processes of the burn injuryprocess. At the same time, it has been determined that it has positive effects on the anxiety and fear experienced by the patients. It has been emphasized that virtual reality accelerates the re-epithelialization process and supports the healingprocess in burn patients.Theaim of thisstudyis to evaluatethe useand effects of virtual reality, which is a potential and important technology for nursing care and multidisciplinary healthcare team, in the treatment of burn patients.
Türkiye’deki Sanayi Yapısı Tasarımının Sürdürülebilirlik Açısından İncelenmesi Ve Sanayi Bölgeleri İçin Bir Model Önerisi
A Sustainability Review of Industrial Building Design in Turkey and a Model Proposal for Industrial Zones
Yazar: Ünal, Gülşen; Er Akan, Aslı
Dergi: Artium, Vol. 10 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Architecture ; Mimarlık ; Yeşil sanayi yapıları,sanayi bölgelerinde sürdürülebilirlik,eko-endüstriyel park,yeşil osb,yeşil bina sertifikaları ; Green ındustrial buildings,sustainability in ındustrial zones,eco-industrial parks,green oız,green building certificates

Yapılı çevreyle ilgili sürdürülebilirlik çalışmalarının; ekolojik tasarım, sürdürülebilir mimarlık, yeşil binalar, yaşam döngüsü analizleri, bina değerlendirme sistemleri gibi sonuçları olmuştur. Sürdürülebilirliğin sanayideki yansımalarından bazıları ise; planlı bölgeler, endüstriyel ekoloji, simbiyoz, eko-endüstriyel parklar olarak sayılabilir. İki grup faaliyetin, özellikle kesiştikleri yerlerden inceleneceği bu çalışmayla; Türkiye’deki sanayi bölgelerinin üstyapı tasarım ve uygulamalarının daha nitelikli ve yeşil olmasına katkı sunulması amaçlanmaktadır. Öncelikle eko-endüstriyel park konsepti ve Türkiye’de henüz geliştirilmekte olan Yeşil OSB projesi, özellikle yeşil üstyapı bağlamında incelenmiştir. Ardından, ülkemizde bir sertifika sistemiyle değerlendirilen veya değerlendirilmekte olan sanayi yapıları tespit edilerek verileri derlenmiştir. Derlenen veriler, sertifikaların önemli bir bölümünün alınması için danışmanlık hizmeti veren firmalarla yapılan görüşmelerden de faydalanılarak ve gerektiğinde basit ortalamalar alınarak veya gösterge detayına girilerek yorumlanmıştır. Çalışmanın sonucunda Türkiye’deki sanayi bölgelerinin, sürdürülebilir üstyapı tasarımı ilkeleri doğrultusunda iyileştirilmesine katkı sağlayacak bir model önerisi sunulmuştur.

Results of the sustainability studies on the built environment field are mainly; ecological design, sustainable architecture, green buildings, building evaluation systems. On the other hand, efforts on sustainable industry have turned out some non-traditional concepts like well-planned zones, industrial ecology, industrial symbiosis and eco-industrial parks. It is aimed to further contribute to the design and implementation of sustainable and qualified superstructure in industrial zones in Turkey by analyzing these two subjects especially focusing on their intersections. Firstly the eco-industrial park concept and newly emerged Green OIZ Project in Turkey have been studied specifically in the context of green superstructure. Secondly, industrial buildings in Turkey which are evaluated or being evaluated with a certification system are detected and their data have been compiled. The interviews with the firms that had provided consultancy services for a significant part of those buildings, have been used for the discussion and interpretation of the collected data.  At the end of the study, a model has been proposed to improve the sustainability of superstructure in industrial zones in Turkey.
Trabzon Kıyı Cephe ve Dolgu Alanlarının Kullanıcı Görüşleri Bağlamında Değerlendirilmesi
Evaluation of Trabzon Coastal Facade and Filling Areas in Context of User Views
Yazar: Odacı, Göksu Selin; Özdemir Işık, Buket
Dergi: Artium, Vol. 11 No. 1, 2022
Anahtar kelimeler: Architecture ; Mimarlık ; coast,coastal line,coastal silüette ; kıyı,kıyı şeridi,kıyı silüeti

Kıyılar her zaman yoğun kullanıma sahip alanlar olduklarından, nüfusa ve farklı yaşam koşullarına bağlı olarak değişiklik gösterebilmektedir. Kentsel alanların kullanım potansiyeli açısından önemli bir yere sahip olan kıyılar, sosyo-kültürel ve ekonomik açıdan şehirlerin popüler odak noktalarını oluşturmaktadır. Popülaritesi yüksek olan bu alanlar kullanıcı isteklerine bağı olarak farklılaşabilmekte ve böylece yapısal ve mimari açıdan öneme sahip kıyılar, görsel değişime uğratılabilmektedir.Bu çalışmada kıyı kenti olan Trabzon’da yapıların, kıyı cepheleri ve kullanım amaçları kullanıcı görüşleri doğrultusunda incelenmiştir. Araştırmada, Trabzon ili sınırları içerisinde yer alan Ayasofya ve Akyazı arasındaki kıyı bandı 3 bölüme ayrılmıştır. Çalışma alanında kullanıcılara ait değişkenlere göre Ayasofya, Beşirli I ve Beşirli II (Akyazı), bölgelerinin kullanımları hakkındaki görüşlerinin farklılaşıp farklılaşmadığını ortaya koymak hedeflenmiştir. 5’li likert ölçeğinde tanımlayıcı istatistikler yolu ile elde edilen bulgularda çalışma alanı içerisinde kalan kıyının kullanım açısından tercih nedenleri ile parametreler arasında ilişki kurulmuştur. Kıyı kullanıcıları ile yapılan anket çalışması sonucunda belirlenen 7 parametre ile Trabzon kıyı şeridinde yer alan Ayasofya, Beşirli I ve Beşirli II bölgelerinin kıyı kullanımlarının konusundaki görüşleri ortaya konmuştur.

Since coasts are always intensive areas, they can vary depending on population and different living conditions. The coasts, which have an important place in terms of the utilization potential of urban areas, are the popular focal points of cities in socio-cultural and economic terms. These highly popular areas can vary depending on user requirements. Thus, coasts, which are structurally and architecturally important, can be visually changed.In this study, in the coastal city of Trabzon, the structures, the coastal façades and the purposes of use were examined in accordance with the user opinions. In this article, the coastal band between Hagia Sophia and Akyazı, which is located within the boundaries of Trabzon, is divided into 3 parts. In this research, it is aimed to show whether the views about the usage of Ayasofya, Beşirli I, Beşirli II (Akyazı) regions differ according to some variables belonging to coastal band users. In the findings obtained by means of descriptive statistics on the 5-point Likert scale, the relationship between the reasons for preference and the parameters of the shore in the study area was established. As a result of the survey conducted with the coastal users, the opinions of the Ayasofya, Beşirli I and Beşirli II regions on the coastal use of the Trabzon coastline have been presented with 7 parameters.
Bir Yaşam Sahnesi Olarak Sokak Algısının Kullanıcılar Gözünden Okunması: Ankara ve İstanbul Sokaklarından Tespitler
Reading the Perception of the Street as a Life Scene through the Eyes of Users: Detections from Ankara and İstanbul Streets
Yazar: Yılmaz, Dilara; Öztürk, Sevgi; Işınkaralar, Öznur
Dergi: Artium, Vol. 11 No. 1, 2022
Anahtar kelimeler: Urban Policy ; Kentsel Politika ; spatial perception,urban design,user perception,urban identify ; mekansal algı,kentsel tasarım,kullanıcı algısı,kent kimliği

Kent kimliği açısından da önem taşıyan kentsel mekân olarak değerlendirilen sokaklar, fiziksel, mekânsal, tarihi, kültürel ve görsel özellikleri ile insanların algılarını etkilemektedir. İnsanların sokağa ilişkin algıları olumsuz yönde olduğunda, sokağın ve kentin anlaşılabilirliği de düşük düzeyde olmaktadır. Dolayısıyla sokak algısı, kentsel müdahaleleri yönlendiren belirleyici bir dinamiktir. Araştırmada, kent kimliği ve kentsel yaşam açısından önemli olan sokakların fiziksel özelliklerinin kentsel mekân zenginliği ve kentsel tasarım çalışmalarındaki önemini ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, İstanbul ve Ankara kentlerinden seçilen 20 sokak için mekânsal algı analizi yürütülmüştür. Alanı ziyaret etmiş olan 170 katılımcı ile tanıma testi yöntemi kullanılarak mekânsal algı değerlendirmesi yapılmıştır. Test sonucunda, sokakların tanınmasında etkili olan fiziksel özellikler tespit edilmiştir. Belirlenen 20 sokak içerisinden 13 tanesi tanınırken, 7 tanesi ise kullanıcılar tarafından tanınmamıştır. Sokakların tanınmasına en fazla etki eden nitelik bina cepheleridir. Farkı cephe düzenlemelerine sahip olan sokakların tanınma oranları da yüksek olmuştur. Çalışma sonucunda elde edilen tüm bulgular değerlendirilerek kentsel mekân algısının artırılmasına yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Streets, which are considered urban places that are also important in terms of urban identity, affect people's perceptions of their physical, spatial, historical, cultural, and visual characteristics. When people's perception of the street is negative, the intelligibility of the street and the city is also low. This situation also complicates the resolution of the city. This study, it is aimed to reveal the importance of the physical characteristics of the streets, which are important in terms of urban identity and urban life, in urban space richness and urban design studies. For this purpose, a spatial perception analysis of 20 streets selected from the cities of Istanbul and Ankara is presented. The spatial perception assessment was conducted with 170 participants using the recognition test method. While 13 of 20 streets are recognized, 7 of them are not. The feature that most influences the recognition of streets are the facades of the buildings. The recognition rates of streets with different facade arrangements were also high. As a result of the test, the physical features that are effective in the recognition of the streets have been determined. Finally, suggestions have been developed to increase the perception of urban space by evaluating all the findings obtained.
Arazi Örtüsü Değişiminin CORINE Verisiyle Modellenmesi: Ankara İlinin Kentsel Büyüme Tahmini
Modeling Land Cover Change with CORINE Database:       Urban Growth Prediction of Ankara City
Yazar: Işınkaralar, Öznur
Dergi: Artium, Vol. 11 No. 1, 2022
Anahtar kelimeler: Urban Policy ; Kentsel Politika ; cellular automata,Markov chain,GIS,Spatio-temporal modeling ; Zamansal-mekânsal modelleme,Markov zinciri,CBS,hücresel özişleme

Arazi kullanımı arazi örtüsü değişimi araştırmaları, kentlere ilişkin karar alma süreçlerinde oldukça etkilidir. Araştırmada, Ankara ilinde 1990, 2012 ve 2018 yılları Coordination of Information on the Environment (CORINE) verisi kullanılarak arazi örtüsünün gelecekteki değişimi öngörülmektedir. Elde edilen veriler, Coğrafi Bilgi Sistemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Tahmin haritalarının üretilmesinde hücresel özişleme ve Markov zinciri yöntemleri entegre olarak uygulanmış ve 2056 yılı için yapısal alanların büyümesi zamansal-mekânsal olarak modellenmiştir. Uygulanan modelleme yaklaşımının uygunluğu, 2018 yılı için referans ve tahmin haritalarının Kappa istatistiki değeriyle (Klocation: 0,9744) analiz edilmesi yoluyla ispatlanmıştır. 2018-2056 yılları arasındaki alansal değişim, yapay alanlardaki artışa karşılık tarımsal alanlar ile sulak alanlar ve su kütlelerindeki kaybı ortaya koymaktadır. Sonuçlar, arazi örtüsü değişimindeki hızı ve özellikle kentin batı, kuzeybatı ve güneybatı yönlü büyüme baskısını ortaya koymaktadır.

Land use land cover change studies are very effective in decision-making processes related to cities. In the research, the future change of land cover in Ankara is predicted by using Coordination of Information on the Environment (CORINE) data for the years 1990, 2012, and 2018. The obtained data were analyzed using Geographic Information Systems. The cellular automata and Markov chain methods were applied and integrated into the production of forecast maps, and the growth of structural areas for the year 2056 was modeled as spatial and temporal. The suitability of the applied modeling approach has been proven by analysing the reference and forecast maps for 2018 with the Kappa statistical value (Klocation: 0.9744). The areal change between 2018-2056 reveals the loss of agricultural lands, wetlands, and water bodies in contrast to the increase in artificial areas. The results reveal the speed of land cover change and especially the west, northwest, and southwest growth pressure of the city.
Kent meydanlarının kalitesi ve dirençliliğinin ölçülmesi: Erzurum Havuzbaşı Kent Meydanı ve Yakutiye Meydanı örnekleri
Measuring the quality and resilience of city squares: The case of Erzurum Havuzbasi City Square and Yakutiye Square
Yazar: Kokarca, Şebnem Zekiye; Batuhan, Tuna
Dergi: Artium, Vol. 11 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Urban Policy ; Kentsel Politika ; Urban public spaces,squares,Erzurum,urban design,urban resilience ; Kentsel kamusal mekanlar,meydanlar,Erzurum,kentsel tasarım,kentsel dirençlilik

Bu çalışmada kentsel kamusal mekânların pandemi öncesi ve sonrası kullanım düzeyleri irdelenerek yeterlilik, esneklik, bağışıklık ve dirençlilik kavramları çerçevesinde değerlendirilmesi ve elde edilen sonuçlar dahilinde pandemi gibi kriz süreçlerine karşı dirençli kentsel kamusal mekânların tasarlanması konusunda öneriler sunulması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda Erzurum kentinden seçilen çalışma alanlarının (Havuzbaşı Kent Meydanı ve Yakutiye Meydanı) pandemi öncesi ve sonrası kullanım değişikliği tespit edilmiş, elde edilen veriler yazarlar tarafından oluşturulan “Kentsel Kamusal Mekânda Mekânsal Kalite ve Dirençlilik Matrisi” kapsamında analiz edilmiştir. Matriste verilen bileşenler, kentsel kamusal mekânların kalitesine ve dirençliliğine sağladığı katkıya ve önem seviyesine göre değerlendirilerek seçilen çalışma alanlarının dirençlilik puanları hesaplanmıştır. Erzurum kentinden seçilen kentsel kamusal mekânların matris analizlerine göre Havuzbaşı Kent Meydanı’nın pandemi sürecine karşı dirençsiz olduğu, Yakutiye Meydanı’nın ise pandemi sürecine karşı orta dirençli olduğu tespit edilmiştir. Bu tespit çerçevesinde dirençsiz olan Havuzbaşı Kent Meydanı’nın yeniden planlanması gerektiği, orta dirençli olan Yakutiye Meydanı’nın ise değiştirilip/dönüştürülmesi gerektiği söylenebilir.

In this study, it is aimed to evaluate the usage levels of urban public spaces before and after the pandemic, within the framework of the concepts of competence, flexibility, immunity and resilience, and to offer suggestions on the design of urban public spaces that are resistant to crisis processes such as pandemics. In this context, the pre- and post-pandemic usage changes of the selected study areas in Erzurum (Havuzbaşı City Square and Yakutiye Square) were determined, and the data obtained were analyzed within the scope of the "Spatial Quality and Resilience Matrix in Urban Public Space" created by the authors. The components given in the matrix were evaluated according to their contribution to the quality and resilience of urban public spaces and their importance level, and the resilience scores of the selected study areas were calculated. According to the matrix analyzes of the urban public spaces selected from the city of Erzurum, Havuzbaşı City Square was found to be non-resistance to the pandemic process, while Yakutiye Square was found to be moderately resistant to the pandemic process. Within the framework of this determination, it can be said that Havuzbaşı City Square, which is not resistant, should be re-planned, and Yakutiye Square, which is moderately resistant, should be changed/transformed.
Ardahan Kalesi Koruma Sorunları ve Çözüm Önerileri
Conservation Problems and Resolutions for Ardahan Castle
Yazar: Karakoyun Yaşar, Esma; Kazaz, Emriye
Dergi: Artium, Vol. 11 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Architecture ; Mimarlık ; Bozulma ve Hasar,Kale Mimarisi,Koruma,Kültürel Miras,Müdahale Kararları ; Bozulma ve Hasar,Kale Mimarisi,Koruma,Kültürel Miras,Müdahale Kararları

Çalışmanın amacı Ardahan Kalesi’nin koruma sorunlarını olası sebepleriyle birlikte tespit ederek çözüm önerileri geliştirmektir. Ardahan Kalesi ile ilgili koruma sorunlarının tespiti için 2019 yılından bu yana kalede farklı zamanlarda yapılan inceleme ve fotoğrafik belgeleme esas alınarak var olan hasar ve bozulmalar, olası sebepleriyle birlikte ortaya konmuştur. Bu anlamda Ardahan Kalesi’nde genel olarak yağmur ve kar sularının üstten duvar içine girmesi ve zeminden yükselen nemden kaynaklanan sorunlar; derz boşalması sebebiyle yapısal çatlak ve çökmeler; likenlerden kaynaklı problemler ve yoğun tuz probleminden kaynaklı olarak taşlarda beyazlıklar ve pudra biçiminde dökülmeler görülmüştür. Sonuç olarak, yapıdaki birçok sorun için öneriler yapılmakla birlikte iki ana başlık altında toplanabilecek yapısal hasarlara karşı hem zeminden hem de yapının üst kısmında drenaj ve uygun koruma önlemlerinin alınması büyük oranda ilerde karşılaşılabilecek daha önemli problemlerin önüne geçmesine yardımcı olacaktır.

Çalışmanın amacı Ardahan Kalesi’nin koruma sorunlarını olası sebepleriyle birlikte tespit ederek çözüm önerileri geliştirmektir. Ardahan Kalesi ile ilgili koruma sorunlarının tespiti için 2019 yılından bu yana kalede farklı zamanlarda yapılan inceleme ve fotoğrafik belgeleme esas alınarak var olan hasar ve bozulmalar, olası sebepleriyle birlikte ortaya konmuştur. Bu anlamda Ardahan Kalesi’nde genel olarak yağmur ve kar sularının üstten duvar içine girmesi ve zeminden yükselen nemden kaynaklanan sorunlar; derz boşalması sebebiyle yapısal çatlak ve çökmeler; likenlerden kaynaklı problemler ve yoğun tuz probleminden kaynaklı olarak taşlarda beyazlıklar ve pudra biçiminde dökülmeler görülmüştür. Sonuç olarak, yapıdaki birçok sorun için öneriler yapılmakla birlikte iki ana başlık altında toplanabilecek yapısal hasarlara karşı hem zeminden hem de yapının üst kısmında drenaj ve uygun koruma önlemlerinin alınması büyük oranda ilerde karşılaşılabilecek daha önemli problemlerin önüne geçmesine yardımcı olacaktır.