BİRİNCİ SANAYİ PLANI KAPSAMINDA KURULAN SÜMERBANK DOKUMA FABRİKALARINDA BESLENME, GİYİM, KREŞ VE OKUL OLANAKLARI (1935-1950)
NUTRITION, CLOTHING, KINDERGARTEN AND SCHOOL FACILITIES PROVIDED BY SÜMERBANK TEXTILE FACTORIES FOUNDED ACCORDING TO THE FIRST FIVE YEAR PLAN MADE BY THE TURKISH REPUBLIC (1935-1950)
Yazar: Eren, Ali Asgar; Tuna, Serkan
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 16 No. 63, 2018
Anahtar kelimeler: Political Science ; Siyaset Bilimi ; Sümerbank,Worker,Employee,First Five Year Industry Plan,Complex ; Sümerbank,İşçi,Dokuma,Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı,Kombina.

Devletçilik ilkesi kapsamında, 3 Haziran 1933’te kurulan Sümerbank, BBYSP’yle (Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı) belirlenen yatırımları yaşama geçirme görevini üstlenmiştir. Türkiye’nin öncelikli ihtiyaçlarının yer aldığı bu planda dokuma sektörüne özel bir önem verilmiştir. Sümerbank’ın kısa sürede ülkenin çeşitli bölgelerinde kurduğu ve “kombina” adıyla anılan fabrikalar, ülkenin sanayi altyapısında çok önemli bir yer edinmiştir. Fabrikalar ayrıca ülke sanayiini ilgilendiren daimi işçilik ve işçi devri gibi ciddi sorunların çözümünde büyük rol oynamıştır. Bu bağlamda, hem işçinin temel ihtiyaçlarını karşılayabilmek hem de işçinin işine bağlılığını sağlayabilmek için fabrikalarda sosyal altyapılar kurulmuş; beslenme, giyim, kreş ve okul olanaklarının da içinde bulunduğu sosyal uygulamalara yer verilmiştir. Fabrikaların çalışanlarına sağladıkları olanaklar ve temel ihtiyaçlarına ilişkin yardımlar, özellikle İkinci Dünya Savaşı’nın kıtlık düzeyine varan koşullarında büyük bir anlam kazanmıştır. Bu politika, işçilerin işyerine bağlılığını sağlamada uzun vadede etkili olduğu gibi çalışma yaşamında emek değeri ve işçi refahı açısından da olumlu birer örnek oluşturmuştur. Böylece fabrikalar yalnızca ekonomik ve ticari faaliyet yürüten bir işletme olmakla kalmamış,aynı zamanda işçilerin ve kurulmuş olduğu bölgedeki halkın sosyalleşmesini sağlayan birer sosyal kurum olarak öne çıkmıştır.

Having been founded on 3 June, 1933, Sümerbank undertook the mission of realizing the investments designated with the First Five Year Plan according to the principle of statism of the Turkish Republic. This plan which contained the principal needs of Turkey attached special importance to the weaving industry. The factories which were referred to as “complex”s, acquired an important place in the infrastructure of the country’s industry. These factories played an important role in solving serious problems like permanent employment and labour turnover, which had direct impact on the country’s industry. In this context, in order to satisfy the basic needs of the workers and to ensure the workers’ attachment to their work, a social infrastructure was built and social practices which included facilities such as kindergartens and schools; nutrition and clothing were put to use within the premises of the factories. These facilities provided by the factories securing the basic needs of the employees acquired great significance especially under the dire conditions of the Second World War. This policy not only ensured the employees’ long term attachment to their workplace but also provided positive models of worker welfare. Thus, these factories were not only economic and commercial businesses but they also became social institutions which made it possible for the employees and the local people to socialize