Seneca’nın Tesellileri Ekseninde Modern Bireyin Yaşamına Eleştirel Bir Bakış
A Critical Perspective on the Modern Individual’s Life in the Light of Seneca’s Consolations
Yazar: Güvenç, Emel
Dergi: Felsefe Arkivi No. 63, 2025
Anahtar kelimeler: Hellenistic Philosophy ; Helenistik Felsefe ; History of philosophy,stoic philosophy,consolations,modern life,existential problems ; Felsefe tarihi,stoik felsefe,teselliler,modern yaşam,varoluşsal sorunsallar

Bu makalede, Stoa felsefesinin önemli temsilcilerinden Seneca’nın insanın mutluluğa ulaşmasının ancak doğayla uyumlu bir yaşam sürmek, arzularını sınırlandırmak ve kaderini kabullenmekle mümkün olduğu yönündeki düşünceleri modern bireyin yaşam tarzı bağlamında ele alınmıştır. Seneca’nın gerçek insanlara, özellikle kocasını kaybeden Marcia’ya, sürgünde yalnız kalan annesi Helvia’ya ve hayatın adaletsizlikleriyle sınanan arkadaşı Polybius’a yazdığı teselli edici mektupları; yalnızlık, adaletsizlik, ölüm korkusu gibi temel varoluşsal sorunsallar ekseninde değerlendirilmiştir. Çalışmada; modern bireyin akıl yürütme biçimleri, Seneca’nın hikmet yüklü söylemi ve tesellileri ekseninde tartışılmış; özellikle tüketim kültürü, dijitalleşmeyle birlikte gelen yabancılaşma, başkalarının değeri ve toplumsal başarı kriterleri bağlamında eleştirel bir değerlendirme sunulmuştur. Seneca’nın acının kontrol edilebilirliği, talihsizliğin olağanlığı, varsıllığın geçiciliği ve iyicil ölüm tasavvuru üzerine felsefi düşüncelerinin günümüz bireyinin sorunlarına ne ölçüde rehberlik edebileceği üzerinde durulmuştur. Bu çerçevede, ortak iyiliğin bireysel mutluluğa her zaman önsel olduğu inancıyla felsefi düşüncelerini şekillendiren Seneca’nın öğretileriyle, modern insanın sürekli değişen değer yargıları ve tüketim eksenli yaşam pratikleri arasındaki çatışma noktaları ortaya konmuştur. Seneca’nın tesellilerinin içsel huzur, ahlaki tutarlılık ve yaşam doyumu açısından sunduğu katkılar felsefi bakış açısıyla değerlendirilmiştir. Nihayetinde Seneca’nın içsel dinginliğe ancak erdem eksenli bir ontolojik duruşla ulaşılabileceği yönündeki düşüncelerinin modern bireyin tüketimle örülü varoluşsal boşluk sarmalından kurtulmasına katkı sağlayacağı sonucuna ulaşılmıştır.

This article has examined the views of Seneca, one of the prominent representatives of Stoic philosophy, who argued that true happiness can only be attained by living in harmony with nature, limiting one’s desires, and accepting one’s fate, within the context of the lifestyle of the modern individual. In the study, the reasoning patterns of the modern individual have been discussed through the lens of Seneca’s wisdom-laden discourse and consolations, and a critical evaluation has been presented particularly in the context of consumer culture, alienation brought about by digitalization, the value of others, and the criteria of social success. The extent to which Seneca’s philosophical reflections—on the controllability of suffering, the value of altruism, the ordinariness of misfortune, the transience of wealth, and the acceptance-oriented understanding of death—can serve as a guide to the problems of the modern individual has been emphasized. Within this framework, the points of conflict between the everchanging value judgments and life practices of modern humans and Seneca’s teachings have been revealed, and the contributions of Seneca’s suggestions in terms of inner peace, moral consistency, and life satisfaction have been evaluated from a philosophical perspective. Ultimately, it has been concluded that Seneca’s view—that inner tranquility can only be achieved through an ontological stance centered on virtue—may contribute to the liberation of the modern individual from the existential void spiral shaped by consumption.