Erken Cumhuriyet Döneminde Kumar ve Toplum
Gambling and Society in the Early Republican Period
Yazar: Aydın, Harun
Dergi: İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Vol. 14 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Intellectual History of Politics ; Siyasi Düşünce Tarihi ; Kumar,Toplumsal Cinsiyet,Atatürk Dönemi,Eğlence,Kahvehane,Yasak ; Gambling,Gender,Atatürk Period,Entertainment,Coffeehouse,Prohibition

Bu çalışmada, toplumsal bir problem olarak görülen kumarın Cumhuriyet dönemindeki durumu ve toplumsal etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. İnceleme Erken Cumhuriyet Dönemiyle sınırlı tutulmuş ve kumarın bu dönemde toplumsal telakkideki yeri tespit edilmeye çalışılmıştır. Dönem itibariyle eğlencenin temel unsurlarından biri olarak düşünülen kumar, çalışma konusu dönemde toplumsal hayatı etkilemiştir. Kumar özellikle Cumhuriyet’in ilk yıllarında eğlencenin parçası haline gelmiş, bazı toplumsal tabakalarda yaygınlaşmıştır. Daha önce de gündelik yaşamda var olan kumar, 20. yüzyılın başlarında artmış ve daha görünür hal almıştır. Bu süreçte kumar, bireyler arasındaki bir eğlence olmaktan çıkmış, toplumu etkileyen, bazen eleştirilen ve bazen de toplumsal normlarla çatışan bir sapma olarak telakki edilmiştir. Kumarın, sosyal tabakalar arasında farklı şekilde algılandığı ve uygulandığı gözlemlenmiştir. Özellikle düşük gelir düzeyine sahip kesim arasında kumar, yaşamın bir parçası haline gelirken, üst gelir grubuna mensup kimseler ve devlet ricali, kumarın olumsuz etkilerine karşı çeşitli önlemler almaya çalışmıştır. Ayrıca bu dönemde kadın ve erkeğin, kumar oynaması farklı şekilde algılanmıştır. Erkeklerin kumar oynaması makbul karşılanırken kadınların bu türden eğlencelerin içerisinde yer alması dönem dönem eleştirilmiştir. Belirtilen doğrultuda tarih araştırma yöntemlerinden biri olan Belge Analizi Yöntemi, bu çalışmanın temel araştırma yöntemini oluşturmuştur. Bu kapsamda, Genelkurmay Arşivi, Cumhuriyet Arşivi, gazeteler, telif ve tetkik eserlerden yararlanılmıştır. Arşivlerde, dönemin resmi yazışmalarına yer verilirken, gazetelerde kumara dair haberler ve köşe yazıları önemli bir yer tutmuş, özellikle kumarın sokağa, yani toplumsal yaşama yansıması gazeteler üzerinden irdelenmiştir. Gazetelerdeki bu yazılar, sadece kumarın toplumsal hayattaki yerini yansıtmakla kalmayıp, aynı zamanda toplumsal ahlak ve devletin kumara yönelik tutumunun da tespit edilebildiği önemli bir kaynak grubunu teşkil etmiştir.

In this study, it is aimed to examine the status and social effects of gambling, which is seen as a social problem, in the Republican period. The examination was limited to the Early Republican Period and the place of gambling in social perception in this period was tried to be determined. Gambling, which was considered as one of the basic elements of entertainment as of the period, affected social life in the period under study. Gambling became a part of entertainment especially in the first years of the Republic and became widespread in some social strata. Gambling, which existed in daily life before, increased and became more visible in the early 20th century. In this process, gambling ceased to be a form of entertainment between individuals, and was regarded as a deviation that affected the society, was sometimes criticised and sometimes conflicted with social norms. It has been observed that gambling is perceived and practised differently among social strata. While gambling became a part of life, especially among the low-income groups, people from the upper income group and state officials tried to take various measures against the negative effects of gambling. In this period, gender inequality also manifested itself through gambling. In this respect, while men's gambling was considered acceptable, women's participation in such entertainment was criticised. Accordingly, the Document Analysis Method, which is one of the historical research methods, constituted the basic research method of this study. In this context, the General Staff Archive, Cumhuriyet Archive, newspapers, copyrighted and analysed works were used. While the official correspondence of the period is included in the archives, news and columns about gambling in newspapers occupied an important place, and especially the reflection of gambling on the streets, that is, on social life, was analysed through newspapers. These articles in newspapers not only reflect the place of gambling in social life, but also constitute an important source group in which social morality and the attitude of the state towards gambling can be determined.