EĞİTİM VE İSTİHDAMIN EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: SEÇİLMİŞ AFRİKA ÜLKELERİ ÜZERİNE BİR UYGULAMA
EĞİTİM VE İSTİHDAMIN EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: SEÇİLMİŞ AFRİKA ÜLKELERİ ÜZERİNE BİR UYGULAMA
Yazar: Erdem, Ekrem; Nageyee, Ahmed İbrahim
Dergi: Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, Vol. 13 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Ekonomik büyüme,istihdam,eğitim,Afrika,panel veri analizi

Kişi başı reel gayri safi yurtiçi hasılada dönemsel artış olarak tanımlananekonomik büyüme, ülkelerin zenginliğinin ve refahının en temel göstergesidir.Neden bazı ülkelerin zengin bazı ülkelerin ise yoksul olduğu iktisat bilimininen temel araştırma konuları arasındadır. Bu çalışmanın amacı, eğitim veistihdamın ekonomik büyüme üzerindeki etkisini ampirik olarak incelemektir. Bukapsamda Afrika kıtasının dört farklı bölgesinden temsili ikişer ülke seçilerektoplamda sekiz Afrika ülkesinde eğitim ve istihdamın ekonomik büyüme üzerindekietkisi 1960-2014 dönemi için incelenmiştir. Bu ülkeler, ekonomik büyümekalıpları, eğitim sistemleri ve emek piyasaları bakımından benzer özelliklergöstermekte olup türdeş bir nitelik arz etmektedirler. Daha özel olarak, buçalışmada okullaşma oranı ve istihdam seviyelerinin Afrika ülkelerininbüyümesine ne derece katkıda bulunduğu analiz edilmektedir.Çalışmanın uygulama kısmında ilk olarak ülkeler arasında yatay kesitbağımlığının bulunup bulunmadığı incelenmiştir. Yatay kesit bağımlılığısonuçlarına göre, ikinci nesil birim kök testi CADF uygulanarak serilerindurağanlık özellikleri araştırılmıştır. Pesaran (2007) tarafından geliştirilenCCEMG testi ile değişkenler arasında uzun dönem ilişki olup olmadığı analizedilmiştir. CCEMG sonuçları, istihdam ve sermaye stoku değişkenlerinin Afrikaülkeleri üzerinde istatistiki olarak anlamlı ve pozitif bir etkisi olduğunugöstermektedir. Diğer yandan, muhtemelen kıta ülkelerindeki eğitim kalitesinindüşüklüğü ve eğitim sisteminin yetersizliği nedeniyle, eğitim değişkeniyleekonomik büyüme arasında istatistiki olarak anlamsız ve negatif bir ilişkiolduğu tespit edilmiştir. Çalışma sonuçları, Afrika ülkelerindeki hükümetler ve politika yapıcılarınkısıtlı yurtiçi kaynakların daha fazla kısmını lise ve teknik eğitimeayırmaları gerektiğini, Afrika ülkelerinin ekonomik büyümelerini gerek eğitimve gerekse de istihdam üzerinden oldukça olumsuz etkileyen yoğun beyin göçününazaltılması için adımlar atılması gerektiğini ve bu ülkelerde yurtiçi sermayebirikiminin teşvik edilmesinin sürdürülebilir ekonomik büyüme için büyük önemarz ettiğini göstermektedir.

Kişi başı reel gayri safi yurtiçi hasılada dönemsel artış olarak tanımlananekonomik büyüme, ülkelerin zenginliğinin ve refahının en temel göstergesidir.Neden bazı ülkelerin zengin bazı ülkelerin ise yoksul olduğu iktisat bilimininen temel araştırma konuları arasındadır. Bu çalışmanın amacı, eğitim veistihdamın ekonomik büyüme üzerindeki etkisini ampirik olarak incelemektir. Bukapsamda Afrika kıtasının dört farklı bölgesinden temsili ikişer ülke seçilerektoplamda sekiz Afrika ülkesinde eğitim ve istihdamın ekonomik büyüme üzerindekietkisi 1960-2014 dönemi için incelenmiştir. Bu ülkeler, ekonomik büyümekalıpları, eğitim sistemleri ve emek piyasaları bakımından benzer özelliklergöstermekte olup türdeş bir nitelik arz etmektedirler. Daha özel olarak, buçalışmada okullaşma oranı ve istihdam seviyelerinin Afrika ülkelerininbüyümesine ne derece katkıda bulunduğu analiz edilmektedir.Çalışmanın uygulama kısmında ilk olarak ülkeler arasında yatay kesitbağımlığının bulunup bulunmadığı incelenmiştir. Yatay kesit bağımlılığısonuçlarına göre, ikinci nesil birim kök testi CADF uygulanarak serilerindurağanlık özellikleri araştırılmıştır. Pesaran (2007) tarafından geliştirilenCCEMG testi ile değişkenler arasında uzun dönem ilişki olup olmadığı analizedilmiştir. CCEMG sonuçları, istihdam ve sermaye stoku değişkenlerinin Afrikaülkeleri üzerinde istatistiki olarak anlamlı ve pozitif bir etkisi olduğunugöstermektedir. Diğer yandan, muhtemelen kıta ülkelerindeki eğitim kalitesinindüşüklüğü ve eğitim sisteminin yetersizliği nedeniyle, eğitim değişkeniyleekonomik büyüme arasında istatistiki olarak anlamsız ve negatif bir ilişkiolduğu tespit edilmiştir. Çalışma sonuçları, Afrika ülkelerindeki hükümetler ve politika yapıcılarınkısıtlı yurtiçi kaynakların daha fazla kısmını lise ve teknik eğitimeayırmaları gerektiğini, Afrika ülkelerinin ekonomik büyümelerini gerek eğitimve gerekse de istihdam üzerinden oldukça olumsuz etkileyen yoğun beyin göçününazaltılması için adımlar atılması gerektiğini ve bu ülkelerde yurtiçi sermayebirikiminin teşvik edilmesinin sürdürülebilir ekonomik büyüme için büyük önemarz ettiğini göstermektedir.