ACEMZÂDE HÜSEYİN EFENDİ: AİLE İLİŞKİLERİ, SİYASİ ETKİSİ VE HAYIRSEVERLİK İMGESİ ÜZERİNDEN BİR İNCELEME
ACEMZÂDE HÜSEYİN EFENDİ: A STUDY ON FAMILY RELATIONS, POLITICAL INFLUENCE, AND THE IMAGE OF PHILANTHROPY
Yazar: Dogan, Nejla
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. VEFATININ 100. YILI MÜNASEBETİYLE ALİ EMÎRÎ ÖZEL SAYISI, 2024
Anahtar kelimeler: Literary Studies (Other) ; Edebi Çalışmalar (Diğer) ; Acemzâde Hüseyin Efendi,Biography,Waqf,Political and Cultural History of the Ottoman Empire. ; Acemzâde Hüseyin Efendi,Biyografi,Vakıf,Osmanlı Siyasi ve Kültür Tarihi

Acemzâde Hüseyin Efendi, Osmanlı İmparatorluğu’na siyasi ve kültürel alanlarda önemli katkılar sunan etkili bir devlet adamı olarak öne çıkmaktadır. Farklı devlet görevlerini üstlenerek hacegân sınıfına yükselmiş ve kariyeri boyunca en dikkate değer vazifesini reisülküttaplık makamında icra etmiştir. Bu çalışmada, literatürde henüz yer bulmamış olan Hüseyin Efendi’nin hayatına kapı aralamak amacıyla üç ana konuya odaklanılmıştır. İlk olarak, İmparatorluğun merkez bürokrasisi için vazgeçilmez bir unsur olan reisülküttaplık makamına atanmasında aile ilişkileri ve bağlarının nasıl etkili olduğu hususu irdelenecektir. İmparatorluk’ta aktif bir görev üstlendiği için Fazıl Ahmed Paşa ile kurduğu yakın ilişkilerin bir patronaj veya himaye sistemi oluşturup oluşturmadığı sorgulanacaktır. İkinci olarak, İbrahim Paşa’nın ölümünde oynadığı role değinilecektir. Dönemin kaynakları ışığında Paşa’nın ölümünün haklı veya haksız olduğu konusunda makul bir değerlendirme yapıldıktan sonra, Acemzâde’nin ölümüne değinilecektir. Hüseyin Efendi’nin trajik ölümü, dönemin içinde bulunduğu güç mücadelelerinin, entrikaların, karmaşık ve belirsiz siyasi atmosferinin nasıl somut bir örneği olduğu değerlendirilecektir. Son kısımda ise, Hüseyin Efendi’nin mevcut vakfiyesi ışığında hayırseverlik kaygısının boyutu irdelenecektir. Acemzâde’nin hayır işlerinde etkin bir rol oynamasının halk nezdinde olumlu bir imaj yaratma amacını içerip içermediği tartışılacaktır. Böylece, Osmanlı tarihinde önemli bir figür olan Acemzâde’nin İmparatorluk nezdindeki konumu belirlenerek, Osmanlı Devleti içindeki etkisi ve değeri hakkında daha objektif bir değerlendirme yapılacaktır.

Acemzâde Hüseyin Efendi is regarded as a prominent statesman who made substantial political and cultural contributions to the Ottoman Empire. He assumed various roles within the bureaucracy, ultimately attaining the rank of hacegân. Throughout his career, he fulfilled his most notable duty in the office of reisülküttap. This study addresses three principal areas of investigation in order to elucidate hitherto uncharted aspects of Hüseyin Efendi’s life. First, this study will examine the role of family relations and ties in his appointment to the office of reisülküttap, which was an indispensable element of the central bureaucracy of the Empire. The question will be posed as to whether his close relations with Fazıl Ahmed Pasha, as he assumed an active role in the Empire, constituted a system of patronage or protection. Secondly, this study will examine the role that Hüseyin Efendi played in the death of Ibrahim Pasha. Subsequently, a reasonable assessment will be made of whether the pasha’s death was justified or unjustified in light of the sources from the period in question. The death of Hüseyin Efendi will also be addressed. The article posits that Hüseyin Efendi’s untimely demise serves as a tangible illustration of the intense power struggles and intricate political milieu that pervaded the era. The final section will examine Hüseyin Efendi’s philanthropic concerns in the context of his surviving waqf and investigate whether his active role in charity was intended to create a positive image in the eyes of the public. This analysis will determine the position of Acemzâde Hüseyin Efendi, an important figure in Ottoman history, in the history of the empire and provide a more objective evaluation of his influence and value in the administrative structure.