Tefsir İlminin Bir Alt Disiplini Olarak “Makâsıdu's-Süver”
Tefsir İlminin Bir Alt Disiplini Olarak “Makâsıdu's-Süver”
Yazar: Güven, Şahin
Dergi: Bilimname, Vol. 2018 No. 35, 2018
Anahtar kelimeler: Makâsıd,Makâsıdu’s-Süver,Ömer el-Bikâî,Tefsir

Sûrelerintemel hedef ve gayelerinin kendisiyle bilindiği ilmin adı makâsıdu’s-süver’dir.Makâsıdu’s-süver, kimi âlimlere göre tanımı, konusu, gayesi ve faydasıolan müstakil bir ilim dalıdır ve tefsir ilminin bir alt disiplininioluşturmaktadır. Bizler bumakalemizde, sınırları vahyin kontrolünde çizilen sûrelerin maksat vegayelerini belirlemeyi hedefleyen makâsıdu’s-süver konusunu ele alıpdeğerlendireceğiz. Tefsir geleneğinde makâsıdu’s-süver hakkındaçalışmalar yapan âlimlerimiz bulunmaktadır. Özellikle İbrahim b. Ömer el-Bikâî’nin her bir sûreyi müstakil çalışmakonusu yaparak Tefsir ilmi alanında “sûrelerin maksat ve hedefleri ilmi” olaraktanımladığı yeni bir ilim dalı oluşturduğunu görmekteyiz. Ne var ki Bikâî’nin makâsıdu’s-süveralanında yaptığı çalışmalar, kendisinden sonra gelen ilim adamlarıtarafından geliştirilip devam ettirilememiştir. Bir bütün olarak sûreleringenel anlam ve maksatlarına yönelik çalışmalar, ancak geçtiğimiz yüzyılda kimiilim adamlarının çalışmalarında tekrar gündeme gelebilmiştir. İşte günümüzekadar uzanan bazı ilim adamı ve araştır­macıların sûrelerin tek tek hedef vemaksadının belirlenmesi yönündeki çalışmaları, tefsir alanına yeni bir soluk veivme kazandırmıştır. Kimi ilim adamı ve araştırmacıları bu tür ça­lışmalarayönelten sebeplerin başında, maksat ve hedef birli­ğinin bütün Kur’ânsûrelerinde görülmesi gelmektedir. Bütün bu çalışmaların üzerinde hassasiyetledurduğu ve dikkat çektiği husus, sûre içindeki âyet dizilişlerinin birmantığının, bir iç tutarlılığının olduğu gerçeğidir.

Sûrelerintemel hedef ve gayelerinin kendisiyle bilindiği ilmin adı makâsıdu’s-süver’dir.Makâsıdu’s-süver, kimi âlimlere göre tanımı, konusu, gayesi ve faydasıolan müstakil bir ilim dalıdır ve tefsir ilminin bir alt disiplininioluşturmaktadır. Bizler bumakalemizde, sınırları vahyin kontrolünde çizilen sûrelerin maksat vegayelerini belirlemeyi hedefleyen makâsıdu’s-süver konusunu ele alıpdeğerlendireceğiz. Tefsir geleneğinde makâsıdu’s-süver hakkındaçalışmalar yapan âlimlerimiz bulunmaktadır. Özellikle İbrahim b. Ömer el-Bikâî’nin her bir sûreyi müstakil çalışmakonusu yaparak Tefsir ilmi alanında “sûrelerin maksat ve hedefleri ilmi” olaraktanımladığı yeni bir ilim dalı oluşturduğunu görmekteyiz. Ne var ki Bikâî’nin makâsıdu’s-süveralanında yaptığı çalışmalar, kendisinden sonra gelen ilim adamlarıtarafından geliştirilip devam ettirilememiştir. Bir bütün olarak sûreleringenel anlam ve maksatlarına yönelik çalışmalar, ancak geçtiğimiz yüzyılda kimiilim adamlarının çalışmalarında tekrar gündeme gelebilmiştir. İşte günümüzekadar uzanan bazı ilim adamı ve araştır­macıların sûrelerin tek tek hedef vemaksadının belirlenmesi yönündeki çalışmaları, tefsir alanına yeni bir soluk veivme kazandırmıştır. Kimi ilim adamı ve araştırmacıları bu tür ça­lışmalarayönelten sebeplerin başında, maksat ve hedef birli­ğinin bütün Kur’ânsûrelerinde görülmesi gelmektedir. Bütün bu çalışmaların üzerinde hassasiyetledurduğu ve dikkat çektiği husus, sûre içindeki âyet dizilişlerinin birmantığının, bir iç tutarlılığının olduğu gerçeğidir.