ÇERÇEVELEME KURAMI: 27 NİSAN E-MUHTIRA HABERLERİNİN TÜRK YAZILI BASINDA SUNUMU
ÇERÇEVELEME KURAMI: 27 NİSAN E-MUHTIRA HABERLERİNİN TÜRK YAZILI BASINDA SUNUMU
Yazar: Efilti Atay, Seyran
Dergi: Atatürk İletişim Dergisi No. 18, 2019
Anahtar kelimeler: e-Muhtıra/Bildiri,Çerçeveleme,Medya

Medya çerçeveleri, habercilik, halkla ilişkiler, medya gibi kitle iletişimin her alanında kullanılanyorumlama kalıplarıdır. Çerçeveler ile ilgili alan yazında haberin kapsamında nelerin yer alacağı ya da nelerin kapsam dışı bırakılacağının belirlendiği genel bir bağlam olarak değerlendirmiş; izleyici/okuyucunun toplumsal, siyasal ve kültürel alanda yaşanan olayları belli bir bakış açısıyladeğerlendirmesini sağlayan sunum biçimleri olarak tanımlanmıştır. Çerçeveleme kuramı basınıngündem yaratmak için ilgili olaya nasıl bir yaklaşım sergilediklerinin belirlenmesi açısından önemlidir. Bu çalışmanın amacı 27 Nisan 2007’de Genelkurmay Başkanlığı’nın internet sitesinde yayımladığıbildiri/muhtıra sürecine yönelik haberlerin Türk yazılı basınında nasıl çerçevelendiğini ortayaçıkarmaktır. Çalışmada bu amaç doğrultusunda, Türkiye’de farklı ideolojik yönelimleri ile bilinenAkşam, Hürriyet, Milliyet, Sabah, Yeni Şafak, Cumhuriyet, Radikal, Vatan ve Zaman gazeteleriörneklem olarak seçilmiştir. Araştırma kapsamında Genelkurmay Başkanlığı’nın bildiriyi internetsitelerinde yayımladığı 27.04.2007 ile 7.05.2007 tarihleri arasındaki ilgili gazetelerde konuyla ilgiliolarak haberin daha geniş bir biçimde yer almaya başladığı on günlük süreçte 196’sı haber metni ve107’si köşe yazısı olmak üzere toplam 303 haber belirlenen yedi çerçeve içerinde değerlendirilmiştir.‘Sorumluluk’, ‘Çatışma’, ‘Ekonomik Sonuçlar’ ‘Yasa ve Düzen’, ‘Cumhuriyet/Laiklik’, ‘Demokrasi’ve ‘Betimleyici’ çerçeveler konuyla ilgili medyada yer alan haberlerin ayrıntılı bir analizi yapılaraktespit edilmiştir. Araştırma kapsamında yer alan ilgili gazetelerin 27 Nisan e-muhtıra/muhtıra ele alış ve işleyişbiçimlerine baktığımızda; haberlerin ele alınış biçimi, seçimi ve sunumu gibi aşamalarda her gazeteninsahip olduğu ideolojik görüşleri, medyaya yönelik yapılanmaları,sermaye denetimi,  iktidarla olanilişkileri ve ulusal/uluslararası çıkar ilişkilerine yönelik yansımalarını net bir şekilde görülmektedir.Gazetelerde yer alan haberlerin ve köşe yazılarının daha çok  ‘betimleyici çerçeve’ içerisinde olduğugörülmektedir.  Zaman ile Yeni Şafak gazetelerinde e-muhtıra süreci daha yoğun işlenmiştir.Gazetelerde ‘Genelkurmay Başkanlığı’  en fazla haber odağında olan kurumdur. Gazeteler 10 günlüksüreçte incelendiğinde; sadece iki gazetenin Yeni Şafak’ ın ve Sabah’ın bildirinin yayınlandığı günhaber yaptığı görülmektedir.

Medya çerçeveleri, habercilik, halkla ilişkiler, medya gibi kitle iletişimin her alanında kullanılanyorumlama kalıplarıdır. Çerçeveler ile ilgili alan yazında haberin kapsamında nelerin yer alacağı ya da nelerin kapsam dışı bırakılacağının belirlendiği genel bir bağlam olarak değerlendirmiş; izleyici/okuyucunun toplumsal, siyasal ve kültürel alanda yaşanan olayları belli bir bakış açısıyladeğerlendirmesini sağlayan sunum biçimleri olarak tanımlanmıştır. Çerçeveleme kuramı basınıngündem yaratmak için ilgili olaya nasıl bir yaklaşım sergilediklerinin belirlenmesi açısından önemlidir. Bu çalışmanın amacı 27 Nisan 2007’de Genelkurmay Başkanlığı’nın internet sitesinde yayımladığıbildiri/muhtıra sürecine yönelik haberlerin Türk yazılı basınında nasıl çerçevelendiğini ortayaçıkarmaktır. Çalışmada bu amaç doğrultusunda, Türkiye’de farklı ideolojik yönelimleri ile bilinenAkşam, Hürriyet, Milliyet, Sabah, Yeni Şafak, Cumhuriyet, Radikal, Vatan ve Zaman gazeteleriörneklem olarak seçilmiştir. Araştırma kapsamında Genelkurmay Başkanlığı’nın bildiriyi internetsitelerinde yayımladığı 27.04.2007 ile 7.05.2007 tarihleri arasındaki ilgili gazetelerde konuyla ilgiliolarak haberin daha geniş bir biçimde yer almaya başladığı on günlük süreçte 196’sı haber metni ve107’si köşe yazısı olmak üzere toplam 303 haber belirlenen yedi çerçeve içerinde değerlendirilmiştir.‘Sorumluluk’, ‘Çatışma’, ‘Ekonomik Sonuçlar’ ‘Yasa ve Düzen’, ‘Cumhuriyet/Laiklik’, ‘Demokrasi’ve ‘Betimleyici’ çerçeveler konuyla ilgili medyada yer alan haberlerin ayrıntılı bir analizi yapılaraktespit edilmiştir. Araştırma kapsamında yer alan ilgili gazetelerin 27 Nisan e-muhtıra/muhtıra ele alış ve işleyişbiçimlerine baktığımızda; haberlerin ele alınış biçimi, seçimi ve sunumu gibi aşamalarda her gazeteninsahip olduğu ideolojik görüşleri, medyaya yönelik yapılanmaları,sermaye denetimi,  iktidarla olanilişkileri ve ulusal/uluslararası çıkar ilişkilerine yönelik yansımalarını net bir şekilde görülmektedir.Gazetelerde yer alan haberlerin ve köşe yazılarının daha çok  ‘betimleyici çerçeve’ içerisinde olduğugörülmektedir.  Zaman ile Yeni Şafak gazetelerinde e-muhtıra süreci daha yoğun işlenmiştir.Gazetelerde ‘Genelkurmay Başkanlığı’  en fazla haber odağında olan kurumdur. Gazeteler 10 günlüksüreçte incelendiğinde; sadece iki gazetenin Yeni Şafak’ ın ve Sabah’ın bildirinin yayınlandığı günhaber yaptığı görülmektedir.