Tedarikçi seçimi için yeni bir aralık tip-2 hibrit bulanık kural tabanlı AHP sistemi
An new expert interval type-2 hybrid fuzzy rule-based AHP system for supplier selection
Yazar: Öztürk, Müslüm; Paksoy, Turan
Dergi: Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Vol. 35 No. 3, 2018
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Expert system,interval type-2 hybrid fuzzy rule based AHP surface,a expert system for supplier selection,supplier selection with interval type-2 fuzzy rule based AHP ; Uzman sistem,aralık tip-2 hibrit bulanık kural tabanlı AHP arayüzü,tedarikçi seçimi için bir uzman sistem,aralık tip-2 bulanık kural tabanlı AHP ile tedarikçi seçimi

Bulanık karar vermeninana çalışma alanı, belirsizlik altında karar vermektir. Çünkü belirsizliğeneden olan kriterlere, alternatiflere ve sonuçlara ilişkin sayısal değerlerdeğil, sözel değerler mevcuttur. Tip-1 bulanık kümelerin üyelik işlevleri,kendisiyle ilgili bir belirsizliğe sahip değildir. Oysa tip-1 bulanık kümelere göretip-2 bulanık kümeler ile aşırı aritmetik işlemlere ihtiyaç duyulurken; tip-2bulanık kümeler, tip-1 bulanık kümeleri ve sistemleri yaygınlaştırarak üyelikfonksiyonlarını tanımlama konusunda daha fazla belirsizliği ele alabilmektedir.Tip-2 bulanık kümesi, üyelik fonksiyonlarının belirsizliğini bulanık kümeteorisine dahil etmemizi sağlar. Bu nedenle, çok kriterli karar verme (MCDM)problemlerinin tip-2 bulanık sayılar ile entegre edilmesi karar verme sürecindeavantajlar sağlayacaktır. Öte yandan, karar vericinin etki derecesini yansıtmakiçin insan duyarlılığının kullanılmasını gerektiren karar verme sürecinin karmabir analizi bulanık kural tabanı ile ifade edilebilir. Analitik HiyerarşiSüreci (AHP), aynı anda çeşitli ve çelişen kriterleri hesaba katan ve yaygınbir şekilde kullanılan MCDM yöntemidir. Ve AHP yöntemi, aynı zamanda kararvericilerin kişisel tercihlerini çözüm sürecine dahil etmelerini sağlayan biryöntemdir. Amacımız, tip-2 bulanık kümeleri için yeni bir sıralama yöntemi ilebirlikte bir Aralık Tip-2 Bulanık Kuralı Tabanlı AHP (AT2 BKT AHP ) yönteminigeliştirmektir. Önerilen metodu, Aralık Tip-2 Bulanık AHP (IT2 FAHP) metodu ilebir tedarikçi seçim problemine karşılaştırmalı olarak uygulayacağız. Ayrıca çalışmasonucunda tedarikçi seçimi sıralaması için ASP.NET ortamında C# programlamadili kullanılarak görsel bir uzman sistem tasarımı yapılmıştır.

The main study areaof fuzzy decision making is decision making under uncertainty. Because thereare verbal values, not numerical values, regarding criteria, alternatives andresults which causes uncertainty in return. The membershipfunctions of type-1 fuzzy set do not have any uncertainty related tothemselves. Whereas, the excessive arithmetic operations are required by type-2fuzzy set in comparison with type-1 fuzzy set, type-2 fuzzy set may addressmore uncertainty in the issue of defining the membership functions bygeneralizing type-1 fuzzy sets and systems. A type-2 fuzzy set lets usincorporate the uncertainty of membership functions into the fuzzy set theory. Forthis reason, integrating MCDM problems with interval type-2 fuzzy numbers willprovide advantages in the decision-making process. On the other hand, a mixedanalysis of the decision-making process, which requires the use of humansensitivity to reflect the influence level of the decision maker, can beexpressed as the fuzzy rule base. Analytic Hierarchy Process (AHP) is a widelyused multicriteria decision making (MCDM) that can take into account variousand conflicting criteria at the same time. And the AHP method is also a methodthat allows decision makers to incorporate their personal preferences into thesolution process. Our objective is to develop an Interval Type-2 FuzzyRule-Based AHP (AT2 BKT AHP ) method together with a new ranking method fortype-2 fuzzy sets. We will apply the proposed method comparatively with the intervaltype-2 fuzzy AHP (IT2 FAHP) method to a supplier selection problem. At the endof the study, supplier selection for ranking a visual expert system design wasmade using C # programming language in ASP.NET environment.