Halk Tiyatrosu Geleneğimizde  soyutlama abstraction  Ve Yapısal Yansımaları
Halk Tiyatrosu Geleneğimizde  soyutlama abstraction  Ve Yapısal Yansımaları
Yazar: Tekerek, Dr. Nurhan
Dergi: Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 7 No. 7, 2013

Soyutlama düşüncesi estetik alanda “açık biçim”in sıklıkla kullandığı anlatım yollarından biridir  Soyutlama ve karşıtı “özdeşleyim” Doğulu ve Batılı toplumların evreni ve dünyayı kavrama anlayışlarındaki farklılıktan kaynaklanır  Temeli; doğal izlenimin üç boyutluluğu ve kübikliği karşısında bakanı  sıkıntılı bir durumda bırakmak yerine tasavvur düşüncesini harekete geçirmeye dayanan soyutlama; “tasvirin yüzeye yaklaşması  uzaydan kurtulmuş bir biçim anlayışı” diye ifade edilebilecek çizgisel ve yüzeysel bir biçime dönüşür  İnsana bir görme tasavvuru sağlayan ve ayrıntıları bireyin düş dücüne bırakan “soyutlama” tiyatro tarihinde de; ephoslar  absurd tiyatro  Brecht’in epik diyalektik tiyatrosu gibi pek çok anlayışı etkilemiştir    Açık biçim göstermeci tiyatro anlayışı içinde yer alan halk tiyatrosu geleneğimizde de  meddah karagöz ve ortaoyunu  “soyutlama”nın yansımalarını görmek mümkündür  Gerek meddah  gerek karagöz ortaoyunu’ndaki tip boyutunda kişileştirmeler ve bu tiplerin sosyal ekonomik etnik kültürel koşullarını ortaya koyan toplumsal tavırlar  parçalı bir yapıya sahip gevşek dokunmuş  olay dizisinden çok durumun öne çıktığı episodlar  her şeyin bir oyun olduğunu imleyen perde gazelleri  tiyatrosallık  oyun bozma   düş ve gerçeğin iç içeliği  zamanda sıçramalar  dilin mantığının bozulması ve uzak açı sağlayan güldürü gibi pek çok özellik soyutlama düşüncesiyle ilişkilendirilebilir  Oyunların özdeşleyime olanak sağlamayacak biçimde her yerde oynanabilmesi  Karagöz’de iki boyutlu tasvirlerle perdeye yansıtılan görüntüler  en aza indirgenmiş bir dekor anlayışı ve “taklit”e dayanan oyunculuk tarzı gibi özellikler de soyutlama anlayışının birer yansımasıdır    ABSTRACT

ion is one of the expression methods that has been used by open form in aesthetics  Abstraction as well its opponent identification are originated from the differences between eastern and western styles of perceiving the world and the universe  Based on activating the imagination power of the audience who is facing three dimensional and cubic form of natural impression  abstraction can be defined as “approaching of the image to the surface  a kind of form insight free from space” and transformed into a superficial expression constituted by lines  Abstraction providing an imagination to the individual and letting him drawing the details in his fantasy effected many schools such as absurd theatre  Brecht’s epic dialectic theatre  as well as ephoses   It is possible to find reflections of abstraction in our popular theatre tradition within open form presentational theatre  Many features such as characterization of types in meddah  as well karagöz ortaoyunu  and social attitudes of these types revealing their social economical ethnical cultural conditions  episodes where mostly the situation is important rather than series of events  loose and partial structure  curtain “gazels” prompting that everything is a “game”  theatricalisation  as a theatre   fantasy within reality  jumps during the flow of a non linear time  deranging linguistic logic  and finally comedy providing audience a view from a distant angle can be related to abstraction  Also  the following characteristics might be classified as the reflections of abstraction: two dimensional images reflected on the curtain in karagöz  a sort of minimized decor  acting style of “imitation”  performing everywhere with the aspect of preventing the audience from identification