Bireysel Yatırımcıların Yatırım Kararlarında Davranışsal Finansın Rolü: Aydın İli Örneği
The Role Of BehavıoralFınanceInInvestmentDecısıons Of IndıvıdualInvestors: The Case Of Aydın
Yazar: Doğan, Zeynep; Evlimoğlu, Umut
Dergi: İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Vol. 11 No. 4, 2022
Anahtar kelimeler: Davranışsal Finans,Yatırımcı Kararları,Karar Verme,Rasyonellik,Yatırımcı Psikolojisi,Behavioral Finance,Investor Decesion,DecisionMaking,Rationality,Investor Psychology ; Davranışsal Finans,Yatırımcı Kararları,Karar Verme,Rasyonellik,Yatırımcı Psikolojisi,Behavioral Finance,Investor Decesion,DecisionMaking,Rationality,Investor Psychology ; Davranışsal Finans,Yatırımcı Kararları,Karar Verme,Rasyonellik,Yatırımcı Psikolojisi,Behavioral Finance,Investor Decesion,DecisionMaking,Rationality,Investor Psychology ; Davranışsal Finans,Yatırımcı Kararları,Karar Verme,Rasyonellik,Yatırımcı Psikolojisi,Behavioral Finance,Investor Decesion,DecisionMaking,Rationality,Investor Psychology ; Davranışsal Finans,Yatırımcı Kararları,Karar Verme,Rasyonellik,Yatırımcı Psikolojisi,Behavioral Finance,Investor Decesion,DecisionMaking,Rationality,Investor Psychology ; Davranışsal Finans,Yatırımcı Kararları,Karar Verme,Rasyonellik,Yatırımcı Psikolojisi,Behavioral Finance,Investor Decesion,DecisionMaking,Rationality,Investor Psychology ; Behavioral Finance,Investor Decesion,DecisionMaking,Rationality,Investor Psychology

Günümüzde tasarruflarını çeşitli yatırım araçlarında değerlendirmek isteyen birçok yatırımcı, yatırım karalarını kendisi almaktadır. Geleneksel finans teorisi; yatırımcıların bu kararları alırken rasyonel davrandığını söylemekte yatırımcıların psikolojik durumlarını ve çevresel faktörleri dikkate almamaktadır. Oysaki bu kararların her durumda rasyonel bir şekilde alındığını varsaymak bazı durumların açıklanmasında yetersiz kalmaktadır. Piyasalarda oluşan bazı fiyat dalgalanmalarının ve bazı anomalilerin açıklanmasında davranışsal faktörlerin rol oynadığını söyleyen davranışsal finans yaklaşımı bu noktada devreye girmektedir. Bu yaklaşımda; yatırımcıların kararlarını alırken rasyonellikten uzaklaşmasında, davranışların ve başka faktörlerin etkili olabileceği belirtilmektedir. Bireysel yatırımcıların yatırım kararlarını alırken her zaman rasyonel davranmadıkları; psikolojik faktörler, kişisel özellikler, içinde bulunulan toplum gibi birçok farklı faktörün kararlar üzerinde rol oynayabildiği prensibine dayanmaktadır. Bu çalışmanın amacı; bireysel yatırımcıların kararlarını alırken, bu kararlar üzerinde davranışsal finansın çeşitli eğilimlerinin etkili olup olmadığını ortaya koymaktır. Bireysel yatırımcılar çalışmanın ana kütlesini oluştururken, Aydın ilindeki bireysel yatırımcılar ise çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. Davranışsal finans eğilimlerinin yatırım kararları üzerindeki etkisini ortaya koymak anket yöntemi kullanılmış ve Aydın ilindeki 320 kişiye anket uygulanmıştır. Verilerin analizine geçilmeden içsel tutarlık ve güvenirlik analizleri yapılmıştır. Ardından frekans tabloları verilmiş, değişkenleri sınıflandırma ve sayısını azaltmak için faktör analizi yapılmış, oluşan faktörler üzerinden t testleri ve çoklu karşılaştırma testi yapılarak dikkate değer bulgular yorumlanmıştır. Elde edilen bulgular; yatırımcıların davranışsal finans eğilimlerinden aşırı iyimserlik eğilimi, belirsizlikten kaçınma eğilimi, muhafazakârlık eğilimi, hataları yanlış değerlendirme eğilimi, sürü davranışı eğilimi, kumarbaz yanılgısı eğilimi, aşırı güven eğilimi, yanlı kendine atfetme eğilimi, kayıptan kaçınma eğilimi, momentum eğilimi, haber avcıları eğilimi, temsil etme eğilimi gibi eğilimler yatırım kararlarını etkilerken; pişmanlıktan kaçınma eğilimi ve demirleme eğilimlerinin etkisinin ise düşük olduğu görülmüştür. Bu etkilenmenin cinsiyete göre farklılık göstermediği de görülmüştür. Bu sonuçlar; Aydın ilindeki yatırımcıların yatırım kararlarını alırken, davranışsal finans eğilimlerinin bir çoğundan etkilendikleri, yatırım kararları üzerinde davranışsal finans teorisindeki bilişsel, duygusal, psikolojik ve sosyal eğilimlerin etkilerinin olduğunu göstermektedir.

Many investors, who want to invest their savings in various investment instruments, make their own investment decisions. Traditional finance theory argues that investors act rationally while making these decisions and does not take into account the psychological state and environmental factors of investors. However, assuming that these decisions are taken rationally in all cases is insufficient to explain certain situations. At this point, the behavioral finance approach, which states that behavioral factors play a role in explaining some price fluctuations and some anomalies in the markets, comes into stage. Behavioral finance states that when the rationality of investors decreases while making their decisions, behaviors and other factors can have an impact on investment decisions. The behavioral finance theory is based on the principle that individual investors do not always act rationally when making investment decisions. In the investment decisions of investors; many different factors can play a role, such as psychological factors, personal characteristics, and society. The aim of this study is to reveal whether the factors put forward by behavioral finance are effective while individual investors are making their decisions. For this purpose, a questionnaire was applied to 320 people in Aydın. Internal consistency and reliability analyses were performed before the data were analyzed. Then, frequency tables were given, factor analysis was performed to classify and reduce the number of variables, t-tests and multiple comparison tests were performed on the factors that were formed, and remarkable findings were interpreted. The evaluation of answers given by the respondents shows that the behavioral finance tendencies such as optimism, ambiguity aversion, belief perseverance, misevaluation of mistakes, herd behavior, gambler's fallacy, overconfidence, self-attribution, loss aversion, momentum, news watchers, representativeness affect the investment decisions of the investors while regret aversion and anchoring effects are low. It was also observed that this effect did not differ according to gender. These results show that the investors in Aydın province are affected by many of the behavioral finance tendencies while making their investment decisions, and that the cognitive, emotional, psychological and social tendencies of the behavioral finance theory have effects on the investment decisions.