Güncel Fen Öğretim Programları ve Ders Kitaplarında Model ve Modelleme Kavramlarının Analizi
Analysis of Model and Modeling Concepts in Current Science Curricula and Textbooks
Yazar: Aktan, Mustafa Bahadır; Kaynak, Samet; Abdüsselam, Zennure; Ardoğan, Ezgi
Dergi: Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, Vol. 8 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Science education,Model,Modeling,Curriculum,Textbook ; Fen eğitimi,Model,Modelleme,Öğretim programı,Ders kitabı

Model ve modellemebilimsel sürecin özünde yer alan, gerek bilim insanları ve gerekse öğretmenlertarafından yaygın olarak kullanılan kavramlardır. Bu bağlamda model vemodelleme kavramlarının öğretim programlarında ve ders kitaplarında nasıl yeraldığının araştırılması ve anlaşılması önemlidir. Araştırmanın amacı, ülkemizde2017 yılında yenilenen fen öğretim programlarında ve ders kitaplarında model vemodelleme kavramlarına yer verilme durumunun incelenmesidir. Bu amaçdoğrultusunda araştırmada nitel araştırma deseninden birisi olan dokümananalizi yöntemi tercih edilmiştir. Veri kaynağı olarak 2017 yılında yenilenenFen Bilimleri, Fizik, Kimya, Biyoloji ve Coğrafya Dersi Öğretim Programları ile2017-2018 eğitim-öğretim yılında kullanılan ilgili ders kitapları içerikanalizi yöntemiyle sistematik olarak analiz edilmiştir. Sonuçlar, incelenen fenöğretim programlarında model ve modelleme kavramlarına değinildiğini, ancakbilimsel modeller ve bu modellerin bilimsel süreçteki rolüne yer verilmediğinigöstermektedir. 2017 Fen Bilimleri Öğretim Programı’nda (3-8 Sınıflar) ilişkilikazanımların oranı % 6,9, 2017 ortaöğretim fen dersleri öğretim programları(9-12. Sınıf) bir bütün olarak dikkate alındığında ise % 7,5 olarak tespitedilmiştir. Diğer taraftan, bilimsel süreç becerileri dikkate alındığındamodelleme çalışmalarının genellikle fiziksel ve ölçeklendirilmiş modellereyönelik olduğu diğer taraftan teorik, kavramsal ve matematiksel modelleredeğinilmediği gözlenmiştir. Sonuç olarak, yeni 2017 fen öğretim programları veders kitapları model ve modelleme kavramları açısından yetersiz kalmaktadır.

Modeland modeling concepts are commonly used by both scientists and teachers, andthese concepts are placed at the core of scientific processes. Therefore, it isimportant to determine and understand how the concepts of model and modelingare included in science curriculum and textbooks. So, the aim of this researchwas to examine the situation of these concepts in recently administered 2017science curricula and textbooks in Turkey. For this purpose, the qualitativeresearch design was chosen, and the data were collected and analyzed throughdocument and content analyses methods. As the source of data; 2017 Physics,Chemistry, Biology, Geography and Science Education curricula and their2017-2018 academic year science textbooks were used and systematically analyzedby using content analysis method. The results showed that the concepts arestated and mentioned in the curriculum, but explanation of scientific modelsand the role of these models in scientific progress are not mentioned. It wasfound that 6.9 % of the 2017 Science Education curriculum (Grades 5-8) and 7.5% of the 2017 secondary education science curricula (Grades 9-12) standards arerelated to these concepts only. Nonetheless, when scientific process skills aretaken into consideration, it is observed that modeling activities are generallydirected to physical and scaled models, while the other types of models, suchas theoretical, conceptual and mathematical models were not addressed. Overall,the new 2017 science curricula and their textbooks’ program gains have beenfound insufficient in terms of model and modeling concepts.