Olgusal Bir Yapı Olarak Sağlık Politikaları: 1920-1960 Yılları Arası Cumhuriyet Döneminin Tarihsel İzleği
Olgusal Bir Yapı Olarak Sağlık Politikaları: 1920-1960 Yılları Arası Cumhuriyet Döneminin Tarihsel İzleği
Yazar: Nesipoğlu, Gamze
Dergi: Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, Vol. 21 No. 1, 2017
Anahtar kelimeler: Behçet Uz,Cumhuriyet Dönemi,Refik Saydam,Sağlık Politikaları,Tarihsel İzlek

İnsanın biyopsikososyal varlık olmasıyla koşut olarak sağlığın bütüncül anlamda “fiziksel, zihinsel ve sosyal iyilik hali”ni ifade etmesi; bağlantısal olarak belirleyicilerine, içkin olarak da sağlıkla ilgili üretilen ve yürütülen politikalara, içeriğine ve hedeflenen ereğe işaret etmektedir. Bu bağlamda bir toplumun yaşamını ve geleceğini şekillendiren sağlık politikaları mahiyeti gereği önem arz etmekte, anlamlandırılabilmesi için de bütüncül anlayışla değerlendirilmesi gerekmektedir. Kaldı ki, bir sağlık politikasının tarihsel izleğini eksiksiz olarak ortaya koymak; o politikanın üretilmesinde temel dayanak olan gereksinim(ler) ve yaşanılan sorunun/sorunların yanı sıra sorunu giderebilecek ekonomik güç, politikayı içeriklendiren kültürel düzey, politikanın kabulünde ya da reddinde etkili olan kolektif bilinç ve tarihsel miras ile birlikte ele alınmasını gerektirmektedir. Dolayısıyla yaşamı şekillendirdiği gibi yaşamla da şekillenen sağlık politikalarının düşünsel olduğu kadar olgusal nitelik serimlediğini kabul etmek gerekecek, aksi durum politikanın doğasını ve gerçekliğini görmezden gelip, sezgisel olarak kavramaya çalışmak anlamına gelecektir. İşte, sağlık politikalarının olgusal doğası ve mahiyeti; hazırlandığı döneme ve ardındaki unsurlara göre incelemeyi gerektirdiği gibi tarihsel izleğini neden ve nasıl sorularının yanıtlarıyla ortaya koymayı da elzem kılmaktadır. Söz konusu anlayışla, bu çalışmada, incelemenin dikey olarak sistematik ve analitik karakterine uygun bir şekilde yapılabilmesi için dönem sınırlamasına gidilmiş; 1920 ile 1960 yılları arasında ülkemizde belirlenen ve yürütülen sağlık politikaları ardındaki gerçeklik, oluşumunda etkili olan unsurlar ve çevreleyen etkenlerle birlikte değerlendirilmeye çalışılmıştır.

İnsanın biyopsikososyal varlık olmasıyla koşut olarak sağlığın bütüncül anlamda “fiziksel, zihinsel ve sosyal iyilik hali”ni ifade etmesi; bağlantısal olarak belirleyicilerine, içkin olarak da sağlıkla ilgili üretilen ve yürütülen politikalara, içeriğine ve hedeflenen ereğe işaret etmektedir. Bu bağlamda bir toplumun yaşamını ve geleceğini şekillendiren sağlık politikaları mahiyeti gereği önem arz etmekte, anlamlandırılabilmesi için de bütüncül anlayışla değerlendirilmesi gerekmektedir. Kaldı ki, bir sağlık politikasının tarihsel izleğini eksiksiz olarak ortaya koymak; o politikanın üretilmesinde temel dayanak olan gereksinim(ler) ve yaşanılan sorunun/sorunların yanı sıra sorunu giderebilecek ekonomik güç, politikayı içeriklendiren kültürel düzey, politikanın kabulünde ya da reddinde etkili olan kolektif bilinç ve tarihsel miras ile birlikte ele alınmasını gerektirmektedir. Dolayısıyla yaşamı şekillendirdiği gibi yaşamla da şekillenen sağlık politikalarının düşünsel olduğu kadar olgusal nitelik serimlediğini kabul etmek gerekecek, aksi durum politikanın doğasını ve gerçekliğini görmezden gelip, sezgisel olarak kavramaya çalışmak anlamına gelecektir. İşte, sağlık politikalarının olgusal doğası ve mahiyeti; hazırlandığı döneme ve ardındaki unsurlara göre incelemeyi gerektirdiği gibi tarihsel izleğini neden ve nasıl sorularının yanıtlarıyla ortaya koymayı da elzem kılmaktadır. Söz konusu anlayışla, bu çalışmada, incelemenin dikey olarak sistematik ve analitik karakterine uygun bir şekilde yapılabilmesi için dönem sınırlamasına gidilmiş; 1920 ile 1960 yılları arasında ülkemizde belirlenen ve yürütülen sağlık politikaları ardındaki gerçeklik, oluşumunda etkili olan unsurlar ve çevreleyen etkenlerle birlikte değerlendirilmeye çalışılmıştır.