1918’den 2023’e Türkiye-Azerbaycan İlişkilerinin Askeri Boyutu
Military Dimension of Türkiye-Azerbaijan Relations from 1918 to 2023
Yazar: Özsoy, Bahar
Dergi: Güvenlik Stratejileri Dergisi, Vol. 19 No. 46, 2023
Anahtar kelimeler: Turkish Foreign Policy ; Türk Dış Politikası ; Military Relations,Türkiye,Azerbaijan,Karabakh,Defence Industry ; Askerî ilişkiler,Türkiye,Azerbaycan,Karabağ,Güvenlik

Jeopolitik konumu ve yer altı kaynakları ile Güney Kafkasya özellikle 19. yüzyıldan itibaren bölgesel ve küresel güçlerin rekabet alanına dönüşmüş, uzun yıllar Sovyet hakimiyetinin etkili olduğu bölgede 20.yüzyılın sonlarında üç Kafkas ülkesi (Azerbaycan, Gürcistan, Ermenistan) bağımsızlığını kazanmıştır. Bağımsızlığın ilk yıllarında bölge devletleri bir yandan siyasi ve ekonomik krizlerle karşı karşıya kalırlarken diğer yandan uluslararası sisteme entegre olmanın yollarını aramışlardır. Söz konusu krizler Ermenistan ile savaş halindeki Azerbaycan açısından oldukça olumsuz sonuçlara yol açmış, askerî kapasitenin eksikliği Birinci Karabağ Savaşı’nın kaybedilmesine yol açmıştır. İlişkilerini ‘bir millet iki devlet’ söylemi üzerine inşa eden Türkiye ve Azerbaycan askerî iş birliğinin geçmişi Kafkas İslam Ordusu’nun 1918 yılında Bakü’yü işgalden kurtarmasına dayanmaktadır. Çok geçmeden Azerbaycan’ın Sovyet egemenliğine girmesi nedeniyle sonlanan askerî ilişkiler 1991 yılındaki bağımsızlığın ardından yeniden kurulmuştır. Eğitim ve teknik konulardan tatbikatlara bir çok alanda sürdürülen askerî ve savunma alanındaki işbirlikleri özellikle son on yılda genişlemiştir. Bu çalışma İkinci Karabağ Savaşı’nın kazanılmasında Azerbaycan’ın Türkiye ile olan askeri iş birliğinin belirleyici olduğunu iddia etmektedir. Bu kapsamda kökleri 100 yıl öncesine dayanan Türkiye-Azerbaycan askerî ilişkileri tarihsel perspektiften ele alınacak ve Azerbaycan’ın askerî kapasitesi değerlendirilecektir. Bunun yanında çalışmada İkinci Karabağ Savaşı ile derinleşen iş birliği imkanlarına ve geleceğe yönelik beklentilere yer verilecektir.

With its geopolitical location and underground resources, the South Caucasus region has turned into a competitive field for regional and global powers, especially since the 19th century. Three Caucasian countries (Azerbaijan, Georgia, and Armenia) gained independence in the region where Soviet domination had been effective for many years. In the first years of their independence, these countries, on the one hand, faced political and economic crises and, on the other hand, sought ways to integrate into the international system. These crises had negative consequences for Azerbaijan, which has been at war with Armenia, and the lack of military capacity led to the loss of the First Karabakh War. The history of military cooperation between Türkiye and Azerbaijan, which built their relations on the discourse of “one nation, two states”, dates to the Caucasian Islamic Army’s liberation of Baku in 1918. Military relations, which ended soon after Azerbaijan went under Soviet domination, were re-established after its independence in 1991. Cooperation in the field of military and defence, which continues in many areas from training and technical issues to exercises, has expanded especially in the last decade. This study claims that Azerbaijan’s military cooperation with Türkiye was decisive in winning the Second Karabakh War. In this context, Türkiye-Azerbaijan military relations, which date back 100 years, will be discussed from a historical perspective, and Azerbaijan’s military capacity will be evaluated. In addition, the study will include the cooperation opportunities that have deepened with the Second Karabakh War and the future expectations.