Yeterlik İndeksi: Özel Gereksinimli Küçük Çocukların Gelişimsel İşlevlerinin Değerlendirilmesi
Abilities Index: A Means to Evaluate Developmental Functions of Young Children with Disabilities
Yazar: Sucuoğlu, Bülbin; Demir, Şeyda
Dergi: İlköğretim Online, Vol. 17 No. 1, 2017
Anahtar kelimeler: Özel gereksinimli çocuklar,gelişimsel işlevler,yeterlik indeksi ; Children with disabilities,developmental functions,ability index

Buçalışma bebek ve küçük çocukların gelişimsel işlevlerini değerlendirmek üzeregeliştirilen Yeterlik İndeksini (Yİ) Türkçeye çevirerek Türkçe formunpsikometrik özelliklerini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yİ ileçocukların işlevleri, İşitme (Duyma-Sağ ve Sol), Davranış (Uygun OlmayanDavranış ve Sosyal Beceriler), Zihinsel İşlevler (Düşünme ve Akıl Yürütme),Amaçlı İletişim (Diğerlerini Anlama ve Onlarla İletişim Kurma), Uzuvlar(Elleri, Kolları ve Bacakları–Sağ ve Sol-Kullanma), Güç (Kas Gücü), BütünOlarak Fiziksel Sağlık (Genel Sağlık), Gözler (Görme-Sağ ve Sol) ve YapısalDurum (Şekil, Vücut Şekli ve Yapı) olmak üzere 9 alanda değerlendirilmektedir.Öğretmen, anne ya da klinisyen her bir alan için çocukların işlevini 1=normal,6=çok yetersiz olmak üzere dereceler. İndeksin Türkçeleştirme (Yİ-T)çalışmalarının tamamlanmasının ardından, okul öncesi kurumlara devam eden, özelgereksinimli (ÖG) ve normal gelişen (NG) toplam 120 çocuğun gelişimselişlevleri, hem anneleri hem de öğretmenleri tarafından indeks kullanılarakdeğerlendirilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, a) NG ve ÖG çocukların Yİ-Ther maddesinden aldıkları puanlar arasında anlamlı fark bulunmaktadır, b)farklı yetersizlik gruplarındaki çocuklar ile aynı tanısı olan iki çocuğun da gelişimselişlev profillerinde farklılık ortaya çıkmaktadır, c) aracın iç tutarlığı,annelerle öğretmenlerin puanları arasındaki uyum ve verilerin kararlılığı kabuledilebilir düzeydedir. Ülkemizde, ÖG küçük çocukların gelişimsel işlevlerininyetersizlik tanılarından bağımsız olarak, anne ve öğretmenler tarafından Yİ-Tile değerlendirilmesinin, bu çocuklar için iki grubun ortak amaçlarıdoğrultusunda müdahale programları hazırlanmasını ve program etkilerinindeğerlendirilmesini kolaylaştıracağı düşünülmektedir. 

The purpose ofthis study is to investigate the psychometric characteristics of the AbilitiesIndex (AI) that was developed to assess the developmental functions of thebabies and young children with disabilities (CWDs). The central feature of theAI is that it assesses the characteristics along a range of ability /disability of the young CWDs. The index provides for 19 ratings subdividedacross 9 areas as follows: audition, behavior, intellectual functioning,intentional communication, tonicity, integrity of physical health, vision,structural status, and limbs. In each area, the teacher, the parent, or theclinician rates the child, where normal is assigned a score of 1 and profounddisability is assigned a score of 6. In this study, the developmental functionsof 120 young CWDs and CWODs were rated by preschool teachers and their mothers.According to the results of the analysis, a) each item score of CWDs and CWODswas found to be significantly different, b) developmental profiles of childrenwith different types of disabilities and two children with autism spectrumdisorder are found to be different, c) internal consistency of the AI-TurkishForm, interrater agreement of ratings of teachers and mothers and stability ofratings were acceptable. It is believed that, in Turkey, assessing thedevelopmental functions of the young CWDs by their parents and teachers mightfacilitate the professionals and the parents to determine the common goals forintervention programs and to examine the effects of programs.