Kekik ile Doğal Boyama Yapılan Hatay İpeğinin Haslık Sonuçlarının Çok Kriterli Karar Verme Yöntemiyle En Uygun Seçeneğinin Belirlenmesi
Determination of The Most Suitable Option of The Fastness Results of Hatay Silk Made of Natural Dyeing with Thymus Vulgaris by Multi-Criteria Decision-Making Method
Yazar: Özomay, Meral
Dergi: Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi No. 31, 2021
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Hatay Silk,Multi-Criteria Decision Making,Grey Relational Analysis,Natural Dyeing ; Hatay İpeği,Çok Kriterli Karar Verme,Gri İlişkisel Analiz,Doğal Boyama

Bu çalışmada Hatay İpeği ele alınmıştır. Türkiye’nin güneyinde, genellikle Hatay’ın ilçelerinde mahalli tezgâhlarda dokunarak örtünme veya çeşitli giyim eşyası olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada doğal ekru renkteki ipek kozasından elde edilen iplikle dokunmuş Hatay İpeği’nin renklendirilmesi üzerinde çalışılmıştır. Bu amaçla Akdeniz Bölgesi’nde sıklıkla yetiştirilen bir bitki olan kekik bitkisi boya için tercih edilmiş ve 3 farklı mordanın toplamda 15 farklı konsantrasyonu ile boyanmıştır. Boyanan Hatay İpeği numunelerinin yıkama haslıkları ile ışık haslıkları yapılarak, CIE L*a*b renk uzay sisteminde hesaplanan renk farkları ve renk verimlilikleri karşılaştırılmıştır. Uygun boyama reçetesinin belirlenmesi için Gri İlişkisel Analiz Yöntemi kullanılmıştır. Çok kriterli karar verme yöntemlerinden biri olan Gri İlişkisel Analiz (Grey Relational Analysis) az ya da çok ve farklı seviyede bilgi, çoklu kriter ve karar vermenin karmaşık olduğu durumlarda başvurulabilecek etkili bir yöntemdir. Bu çalışmanın amacı, geleneksel el sanatlarının yaşatılması, bölgesel iş gücü istihdamının güçlendirilmesi, iç ve dış pazarlarda ürün payının artırılması için Hatay İpeği üreticilerine doğru doğal boya reçetesi ile destek olmaktır. Hatay İpeği’nin kekikle boyanmasında yıkama ve ışık haslığı sonrası minimum renk farkı ve maksimum renk verimi değerleri elde etmek için kullanılacak en iyi boyama özellikleri Quercus Aegilops doğal mordanı ile %20 konsantrasyonda kullanılarak elde edilmiştir.

In this study, Hatay Silk is considered. In the south of Turkey, it is usually used as a woven covering or various clothing items on local stalls in the districts of Hatay. In this study, the coloring of Hatay Silk woven with yarn obtained from natural ecru colored silk cocoon was studied. For this purpose, thyme plant, a plant that is often grown in the Mediterranean Region, was preferred for dyeing and was dyed with a total of 15 different concentrations of 3 different mordants. The light and washing fastness of the dyed Hatay Silk samples were made, and the color differences and color efficiencies calculated using the CIE L*a*b color space system were compared. Grey Relational Analysis Method was used to determine the appropriate staining prescription. Grey Relational Analysis, one of the multi-criteria decision-making methods, is an effective method that can be used in cases where there is more or less and different levels of information, multiple criteria, and decision-making is complex. The aim of this study is to support Hatay Silk producers with the right natural dye prescription in order to preserve traditional handicrafts, strengthen regional labor force employment, and increase product share in domestic and foreign sundays. The best dyeing properties to be used to obtain the minimum color difference and maximum color efficiency values after washing and light fastness in dyeing Hatay Silk with thyme were obtained by using Quercus Aegilops natural mordant at a concentration of 20%.