TÜRKİYE’DE YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARININ BİLİM DİPLOMASİSİ UYGULAMALARI
SCIENCE DIPLOMACY PRACTICES OF HIGHER EDUCATION INSTITUTIONS IN TÜRKİYE
Yazar: Olgun, Zeynep; Erçetin, Şefika Şule
Dergi: Yönetim Bilimleri Dergisi, Vol. 22 No. 53, 2024
Anahtar kelimeler: Research, Science and Technology Policy ; Araştırma, Bilim ve Teknoloji Politikası ; Türkiye,Eğitim,Yükseköğretim Kurumları,Bilim Diplomasisi,Yumuşak Güç ; Turkey,Education,High School,Science Diplomacy,Soft Power

Devletlerarasında oluşan anlaşmazlığın barışçıl yollarla çözülmesini sağlayan en önemli araçlardan biri diplomasidir. Diplomasi, devletlerin kendilerine belirledikleri hedefleri gerçekleştirmek üzere sahip oldukları kabiliyet ve gücü kullanarak diğer devletlerle sağlıklı ilişki kurabilme sürecidir. Yıllar içerisinde devletler arasındaki iletişimin artması, siyasal, sosyal ve teknolojik değişimlerin yaşanması diplomatik ilişkilere yansımış ve diplomasi kavramı değişmiştir. Yeni diplomasi anlayışında yumuşak güç, kamu diplomasisi gibi kavramlar ortaya konmuştur. Kamu diplomasisi türleri arasında görülen bilim diplomasisi ise, dış politika konusundaki hedeflerin bilim aracılığı ile gerçekleştirilmesi, uluslararası bilimsel iş birliğinin artırılması ve toplumlar arasında ilişkileri geliştirmek için bilimsel çalışmaların kullanılması olarak tanımlanmaktadır. Ülkelerin yürüttüğü bilim diplomasisi uygulamalarında yükseköğretim kurumlarının aktif bir role sahip olduğu düşünülmektedir. Bu bağlamda çalışmanın amacı, Türkiye’de yükseköğretim kurumlarının bilim diplomasisi uygulamalarını değerlendirmektir. Araştırmada yöntem olarak literatür taraması tercih edilmiştir. Yapılan çalışma sonucunda, yükseköğretim kurumlarınca yürütülen yurtdışı hareketlilik programları, ikili ortak üniversiteler, akredite programlar, uluslararası sempozyum, kongre, bilimsel yayınlar, fikri-sınai ürünler, projeler ve diğer bilimsel çalışmaların bilim diplomasisine katkı sağladığı ve önemli bir role sahip olduğu düşünülmektedir. Ancak Türkiye’deki üniversitelerin akademik çalışmalarıyla teknolojik gelişmelerin birbirini desteklemediği, bilimsel çalışmaların sektör ve istihdam piyasası ile uyumlu olmadığı, yükseköğretim harcamalarının Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH) içindeki payının yetersiz kaldığı, üniversitelerin ise bu bütçe içerisinde Ar-Ge faaliyetlerine yeterince ağırlık veremediği tespit edilmiştir. Bu eksikliklerin giderilmesine yönelik tedbirlerin alınması ve akademik çalışmalarda bu konulara ağırlık verilmesi önerilmektedir.

Diplomacy is one of the most important means of peaceful resolution of conflicts between states. Diplomacy is the process of establishing healthy relations with other states by using the capabilities and power that states have to achieve the goals they have set for themselves. Over the years, the increase in communication between states, the political, social and technological changes have been reflected in diplomatic relations and the concept of diplomacy has changed. In the new understanding of diplomacy, concepts such as soft power and public diplomacy have been introduced. Science diplomacy, which is among the types of public diplomacy, is defined as realizing foreign policy goals through science, increasing international scientific cooperation, and using scientific studies to improve relations between societies. It is thought that higher education institutions have an active role in the science diplomacy practices carried out by countries. In this context, the aim of the study is to evaluate the role of higher education institutions in Turkey's science diplomacy practices. Literature review was preferred as the method in the research. As a result of the study, it is thought that international mobility programs, bilateral partner universities, accredited programs, international symposiums, congresses, scientific publications, intellectual-industrial products, projects and other scientific studies carried out by higher education institutions contribute to science diplomacy and have an important role. However, it has been determined that the academic studies and technological developments of universities in Turkey do not support each other, scientific studies are not compatible with the sector and the employment market, the share of higher education expenditures in the Gross Domestic Product (GDP) is insufficient, and the universities cannot give enough weight to R&D activities within this budget. It is recommended to take measures to eliminate these deficiencies and to focus on these issues in academic studies.