Tanzimattan cumhuriyetin ilk yıllarına Bolu şehri mahallelerinin nüfusu.
Tanzimattan cumhuriyetin ilk yıllarına Bolu şehri mahallelerinin nüfusu.
Yazar: Kaya, Didem Sevtap
Dergi: Doğu Coğrafya Dergisi, Vol. 26 No. 46, 2021
Anahtar kelimeler: Human Geography ; Beşeri Coğrafya ; Bolu Şehri,Nüfus,Tarihi Coğrafya

Tarihi 18. yüzyıla dayandırılan modern nüfus sayımları, Osmanlı Devleti’nde ilk defa 1831 yılı itibariyle uygulanmaya başlanmıştır. Çalışma alanımız olan Bolu kazası da bu sayımlarda yerini almıştır. Tanzimattan cumhuriyet döneminin ilk yıllarına kadar, ülke genelinde kazaların nüfusuna dair veriler olmakla birlikte, mahalle nüfuslarına dair veriler oldukça azdır. Bolu kazasının şehir kısmı olarak ele alabileceğimiz mahallelere dair nüfus verileri: nüfus defterleri, temettüat defterleri, vilayet salnamelerinden elde edilmiştir. Böylece 1840-1925 arasındaki 85 yıllık süreçte mahallelerin nüfusu birbirileriyle kıyaslanarak ortaya konmuştur. 1840-1897 yılları arasında şehirde 14 mahalle bulunmaktadır. 1915 yılında Ermeni Mahallesi ortadan kalktığı için mahalle sayısı 13’e düşmüştür. Şehrin 1840-1935 yılları arasındaki toplam nüfusuna dair bilgilere bahsedilen kaynaklar ve sayım sonuçlarından ulaşabilmekteyiz. Bolu şehrinin toplam nüfusu 1840 ile 1935 yılları arasındaki 95 yıllık süre içerisinde, 1.906 kişi artarak %37,5 oranında bir artış kaydetmiştir. Yine bu dönemler arasında şehirde Müslüman nüfus 2558 kişiyle %57,9’luk bir artış kaydederek 4.420’den 6.978’e yükselmiştir. 1840-1897 arasındaki süreç içerisinde gayrimüslim nüfus %39,3 artış oranıyla, 256 kişi artmıştır. 1840 yılında şehirde 5072 kişi bulunmaktadır. En fazla nüfuslu mahalle 946 kişiyle Akpınar Mahallesi’dir. 1840-1844 yıllları arasında şehir nüfusu %9,8 artış göstermiş ve 1844’te 5567 kişiye ulaşmıştır. Bu yılda şehirdeki en fazla nüfuslu mahalle 1011 kişiyle Karaçayır mahallesidir. Nüfus 1844-1897 arasında %27,2 artarak 7083 kişiye ulaşmıştır. 1897’de en fazla nüfus 1298 kişiyle Karaçayır mahallesindedir. Nüfus 1897-1925 arasında %-3,9 azalarak 1925’te 6806 kişiye düşmüştür. 1925’te en fazla nüfusa sahip mahalle 1406 kişiyle Karaçayır’dır. 1925-1935 arasındaki süreçte %2,7 artarak 6978 kişiye ulaşmıştır.

Tarihi 18. yüzyıla dayandırılan modern nüfus sayımları, Osmanlı Devleti’nde ilk defa 1831 yılı itibariyle uygulanmaya başlanmıştır. Çalışma alanımız olan Bolu kazası da bu sayımlarda yerini almıştır. Tanzimattan cumhuriyet döneminin ilk yıllarına kadar, ülke genelinde kazaların nüfusuna dair veriler olmakla birlikte, mahalle nüfuslarına dair veriler oldukça azdır. Bolu kazasının şehir kısmı olarak ele alabileceğimiz mahallelere dair nüfus verileri: nüfus defterleri, temettüat defterleri, vilayet salnamelerinden elde edilmiştir. Böylece 1840-1925 arasındaki 85 yıllık süreçte mahallelerin nüfusu birbirileriyle kıyaslanarak ortaya konmuştur. 1840-1897 yılları arasında şehirde 14 mahalle bulunmaktadır. 1915 yılında Ermeni Mahallesi ortadan kalktığı için mahalle sayısı 13’e düşmüştür. Şehrin 1840-1935 yılları arasındaki toplam nüfusuna dair bilgilere bahsedilen kaynaklar ve sayım sonuçlarından ulaşabilmekteyiz. Bolu şehrinin toplam nüfusu 1840 ile 1935 yılları arasındaki 95 yıllık süre içerisinde, 1.906 kişi artarak %37,5 oranında bir artış kaydetmiştir. Yine bu dönemler arasında şehirde Müslüman nüfus 2558 kişiyle %57,9’luk bir artış kaydederek 4.420’den 6.978’e yükselmiştir. 1840-1897 arasındaki süreç içerisinde gayrimüslim nüfus %39,3 artış oranıyla, 256 kişi artmıştır. 1840 yılında şehirde 5072 kişi bulunmaktadır. En fazla nüfuslu mahalle 946 kişiyle Akpınar Mahallesi’dir. 1840-1844 yıllları arasında şehir nüfusu %9,8 artış göstermiş ve 1844’te 5567 kişiye ulaşmıştır. Bu yılda şehirdeki en fazla nüfuslu mahalle 1011 kişiyle Karaçayır mahallesidir. Nüfus 1844-1897 arasında %27,2 artarak 7083 kişiye ulaşmıştır. 1897’de en fazla nüfus 1298 kişiyle Karaçayır mahallesindedir. Nüfus 1897-1925 arasında %-3,9 azalarak 1925’te 6806 kişiye düşmüştür. 1925’te en fazla nüfusa sahip mahalle 1406 kişiyle Karaçayır’dır. 1925-1935 arasındaki süreçte %2,7 artarak 6978 kişiye ulaşmıştır.