İklim Politika Belgelerinde İklim Dostu Kentler ve Dirençlilik Stratejileri
İklim Politika Belgelerinde İklim Dostu Kentler ve Dirençlilik Stratejileri
Yazar: Hamza Çelikyay, Hicran; Küçük Bayraktar, Hülya
Dergi: HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 11 No. INCSOS VIII Özel Sayısı, 2023
Anahtar kelimeler: İklim değişikliği,iklim krizi,İklim dostu kentler,İklim politika belgeleri,Afete dirençli çevre

İklim değişikliği sonucunda iklim değişikliği /afeti ile küresel ısınma, orman yangınları, ani ve büyük seller, su ve gıda kaynaklarının tükenmesi, COVID-19 pandemisi ve diğer salgınlar gibi birçok afetle karşı karşıya kalan dünya nüfusu, bu afetlerle mücadele sürecinde acil eylem planlarının geliştirilmesine ve çözüm önerilerinin ivedilikle uygulanmasına ihtiyaç duymaktadır. Küresel sorunların çözümü ulus üstü ve uluslararası platformlar aracılığıyla geliştirilen stratejilerin tüm ülkeler tarafından benimsenerek uygulamaya geçilmesi ile başarıya ulaşabilecektir. 2015 yılında, Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilen “Gündem 2030: BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA)”, 17 amaç ve 169 alt amaçtan oluşmaktadır. Yayınlanan metin içerisinde yer alan 13. Amaç “İklim Eylemi” başlığını taşımaktadır. Birleşmiş Milletler, 2019 yılında “Birleşmiş Milletler İklim Eylem Planı 2020-2030” başlığıyla farklı bir strateji belgesi yayınlamıştır. 2030 yılı itibariyle dünya nüfusunun %60’ının, 2050'de ise % 68’inin kentlerde yaşayacağı öngörülmektedir. Dolayısıyla kentler, yayınlanan belgelerde küresel sorunların çözümünde ve evrensel stratejilerin uygulanmasında ideal alanlar olarak kabul edilmektedir. Türkiye, 2012 yılında Türkiye’nin İklim Değişikliği Uyum Stratejisi ve Eylem Planı’nı (2011–2023) hazırlanmıştır. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2019–2023 dönemi Stratejik Planı yayınlanmıştır. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ismi 29 Ekim 2021 tarihinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı olarak değiştirilmiştir. Kasım 2021 tarihinde ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı 2022–2023 dönemi Stratejik Plan Hazırlık Programı yayınlanmıştır. Bu çalışmada, kavramsal çerçevede iklim dostu kentler ele alınarak sıralanan politika belgeleri üzerinden iklim değişikliği ile mücadele stratejileri incelenecek, kentler için belirlenen uluslararası hedeflerle ulusal belgelerdeki hedefler karşılaştırmalı olarak ortaya konulmuştur. Türkiye kentleri için iklim dostu kent olmada ve iklim değişikliği ile mücadelede geleceğe yönelik yol haritasının ortaya konulması hedeflenmiştir.  Çalışmanın hazırlandığı süreçte Türkiye ne yazık ki 6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş – Gaziantep merkezli yıkıcı depremler ve 15 Mart 2023 tarihinde Şanlıurfa, Adıyaman ve Malatya'da meydana gelen sel afeti ile karşı karşıya kalmıştır. Bu çalışmanın ana odağı afet yönetimi ve politikaları ile ilgili olmasa da sonuç bölümünde iklim politika belgelerinde geçen afete dirençli çevreyi de kapsadığı düşünülen hedeflere de değinilmiş ve değerlendirme yapılmıştır.

İklim değişikliği sonucunda iklim değişikliği /afeti ile küresel ısınma, orman yangınları, ani ve büyük seller, su ve gıda kaynaklarının tükenmesi, COVID-19 pandemisi ve diğer salgınlar gibi birçok afetle karşı karşıya kalan dünya nüfusu, bu afetlerle mücadele sürecinde acil eylem planlarının geliştirilmesine ve çözüm önerilerinin ivedilikle uygulanmasına ihtiyaç duymaktadır. Küresel sorunların çözümü ulus üstü ve uluslararası platformlar aracılığıyla geliştirilen stratejilerin tüm ülkeler tarafından benimsenerek uygulamaya geçilmesi ile başarıya ulaşabilecektir. 2015 yılında, Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilen “Gündem 2030: BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA)”, 17 amaç ve 169 alt amaçtan oluşmaktadır. Yayınlanan metin içerisinde yer alan 13. Amaç “İklim Eylemi” başlığını taşımaktadır. Birleşmiş Milletler, 2019 yılında “Birleşmiş Milletler İklim Eylem Planı 2020-2030” başlığıyla farklı bir strateji belgesi yayınlamıştır. 2030 yılı itibariyle dünya nüfusunun %60’ının, 2050'de ise % 68’inin kentlerde yaşayacağı öngörülmektedir. Dolayısıyla kentler, yayınlanan belgelerde küresel sorunların çözümünde ve evrensel stratejilerin uygulanmasında ideal alanlar olarak kabul edilmektedir. Türkiye, 2012 yılında Türkiye’nin İklim Değişikliği Uyum Stratejisi ve Eylem Planı’nı (2011–2023) hazırlanmıştır. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2019–2023 dönemi Stratejik Planı yayınlanmıştır. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ismi 29 Ekim 2021 tarihinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı olarak değiştirilmiştir. Kasım 2021 tarihinde ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı 2022–2023 dönemi Stratejik Plan Hazırlık Programı yayınlanmıştır. Bu çalışmada, kavramsal çerçevede iklim dostu kentler ele alınarak sıralanan politika belgeleri üzerinden iklim değişikliği ile mücadele stratejileri incelenecek, kentler için belirlenen uluslararası hedeflerle ulusal belgelerdeki hedefler karşılaştırmalı olarak ortaya konulmuştur. Türkiye kentleri için iklim dostu kent olmada ve iklim değişikliği ile mücadelede geleceğe yönelik yol haritasının ortaya konulması hedeflenmiştir.  Çalışmanın hazırlandığı süreçte Türkiye ne yazık ki 6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş – Gaziantep merkezli yıkıcı depremler ve 15 Mart 2023 tarihinde Şanlıurfa, Adıyaman ve Malatya'da meydana gelen sel afeti ile karşı karşıya kalmıştır. Bu çalışmanın ana odağı afet yönetimi ve politikaları ile ilgili olmasa da sonuç bölümünde iklim politika belgelerinde geçen afete dirençli çevreyi de kapsadığı düşünülen hedeflere de değinilmiş ve değerlendirme yapılmıştır.