TOPLUMSAL HAFIZA VE FAİLİ MEÇHULLER ÜZERİNE BİR DENEME: 90’LAR TÜRKİYE’Sİ
AN ASSAY on SOCIAL MEMORY and UNKNOWN PERPERATORS: 90’S TURKEY
Yazar: Poyraz Akyol, Cansel; Sugel, İbrahim Emre
Dergi: Akademik Hassasiyetler, Vol. 10 No. 21, 2023
Anahtar kelimeler: Toplumsal hafıza,Medya,90'lar Trükiye'si,Faili meçhuller,şiddet-linç topolojisi ; Social memory,90's Turkey,media,Unknown perperators,Violance-lynch topology

Toplumsal bellek ve medya çatısı altındaki bu araştırmada 90’lı yıllarda Türkiye’de yaşanan faili meçhullerin bir hafıza mekânı / ara bellek olan medya materyalleri üzerinden eleştirel okuması yapılmıştır. Araştırmada boş gösteren ve efendi gösteren arasındaki diyalektik ilişki gözler önüne serilerek Türkiye’nin medya materyalleri üzerinden hatırlama pratiğinde iz sürülmüştür. Bu iz sürme işlemi kapsamında araştırmanın temel amacı ise,  Türkiye’de yaratılan ötekilik halleri ve kimlik çatışmaları üzerinden görünür kılınan şiddet olgusunun eleştirisiyle birlikte demokratikleşmeye katkı koymak ve ana akım medyanın üstlendiği veya üstlenemediği rolü gözler önüne sermektir. Bu bağlamda araştırmada nitel desen kullanılmış, amaçlı örneklem çerçevesinde dönemin yüksek tirajlı ana akım gazetelerinde yer alan manşet haberler Lacan’ın efendi gösteren matrisiyle birlikte nitel betimsel analize tabi tutulmuştur. Araştırmada toplumsal belleğin bileşkesine ulaşabilmek ereğiyle dönemin alternatif medyası olan Limon, Leman dergilerinde yer alan amaçlı örneklem çerçevesinde belirlenmiş olan karikatürlerde Barthes’ın studium modellemesiyle semiyotik analizle irdelenmiştir. Elde edilen bulgular içerisinde ötekilik ekseninde laik/seküler/aydın - muhafazakâr/radikal islamcı ötekililiği, alevi/sol ideoloji/aydın - milliyetçi/muhafazakâr/radikal islamcı ötekililiği ve Kürt/sol ideoloji/aydın – milliyetçi/Türk/muhafazakâr ötekililikleri görülmüştür. Bu ötekilikler üzerinden ana akım medyada haberlerin servis edilişine yönelik yapılan eleştirel okuma çerçevesinde ise Türkiye’nin şiddetle olan imtihanına ilişkin olarak şiddet - linç topolojisi oluşturulmuş ve bir eleştirel okuma modeli olarak sunulmuştur.

In this research, which is under the umbrella of social memory and media, a critical reading of unkown perperator who lived in Turkey in the 90’s was made through the space/buffer. In the research, the dialectical relations between the empty signifier and the master signifier were revealed, and it was traced in Turkey’s practice of remembering through media materials. The main purpase of the research within the scope of this stalking process is to contribute to democratization with the criticism of the violence phenomenon made visible through the states of otherness and identity conflicts created in Turkey and to reveal the role that the mainstream media has or has not assumed. In this context, the qualilative design waz used in the research, and the headline news in the mainstream newspapers of the perios were subjected to qualilative descriptive analysis,together with Lacan’s matrix showing the master signifier,within the framework of purposive sampling. In the research,with the aim of reaching the resultant of social memory,the cartoons which were determined within the framework of purposive sampling in the alternative media of the period, The Limon and The Leman,were analyzed with Barthes’s studium modeling and seniotic analysis. Within the findings obtained, secular/intellectual - conservative/radical Islamic otherness and Kurdish/left ideology/intellectual - nationalist/conservative/radical Islamic otherness, alevi/left-ideology/intellectual - nationalist/conservative/radical Islamic otherness and Kurdish/left ideology/intellectual in the axis of otherness nationalist/Turkish/conservative otherness was seen. Turkey’s violence-lynching topology was created and presented as a critical reading model within the framework of critical reading for the presentation of news in tje mainstream media through these otherness.