hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
KARA-KOYUNLULAR’IN VAN-GÖLÜ ÇEVRESİNDEKİ FAALİYETLERİ VE GÜNÜMÜZE ULAŞABİLEN KÜLTÜREL MİRASLARI
KARA-KOYUNLULAR’IN VAN-GÖLÜ ÇEVRESİNDEKİ FAALİYETLERİ VE GÜNÜMÜZE ULAŞABİLEN KÜLTÜREL MİRASLARI
Yazar: Geyikoğlu, Hasan; Geyikoğlu, Hasan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 37, 2010
Anahtar kelimeler: Kara-Koyunlular, Van-Gölü çevresi, Timur, AkKoyunlular.

Kara-Koyunlular’ın ataları, Moğol istilâsı sırasında Türkistan’dan Doğu Anadolu’ya gelmişlerdir. Van Gölü’nün kuzey kıyısında yer alan Erciş ve çevresi, Kara-Koyunlular’ın Doğu Anadolu’daki en eski yurtları idi. Siyasî tarih sahnesine çıkışları da Van Gölü çevresi ile Musul bölgesinde olmuştur. Kara-Koyunlular, güçlenip, şartlar uygun oldukça Van Gölü çevresinden dört bir yana (Kuzey Irak – Azerbaycan – Doğu Anadolu) genişlemişlerdir. Kara-Koyunlular’ın genişleme devrinin başlarında (1380-1390’lar) Timur, Azerbaycan ve Doğu Anadolu’yu istilâ etti. Timur, Van Gölü çevresini mahallî hâkimlere bıraktı. Kara-Koyunlular, Timur’un ölümünden (1405) sonra, istilâ ve zapt edilen ülkelerini birer birer geri aldılar. Kara-Koyunlular, devletleri yıkılıncaya kadar hâkimiyetlerinde tuttukları Van Gölü çevresini kışlak, gölün kuzeyindeki Aladağ’ı yaylak olarak kullanmışlardır. Kara-Koyunlu devletinin yıkılmasından (1469) sonra, bütün KaraKoyunlu ülkeleriyle birlikte Van Gölü çevresi de Ak-Koyunlular’ın hâkimiyetine geçmiştir.

Kara-Koyunlular’ın ataları, Moğol istilâsı sırasında Türkistan’dan Doğu Anadolu’ya gelmişlerdir. Van Gölü’nün kuzey kıyısında yer alan Erciş ve çevresi, Kara-Koyunlular’ın Doğu Anadolu’daki en eski yurtları idi. Siyasî tarih sahnesine çıkışları da Van Gölü çevresi ile Musul bölgesinde olmuştur. Kara-Koyunlular, güçlenip, şartlar uygun oldukça Van Gölü çevresinden dört bir yana (Kuzey Irak – Azerbaycan – Doğu Anadolu) genişlemişlerdir. Kara-Koyunlular’ın genişleme devrinin başlarında (1380-1390’lar) Timur, Azerbaycan ve Doğu Anadolu’yu istilâ etti. Timur, Van Gölü çevresini mahallî hâkimlere bıraktı. Kara-Koyunlular, Timur’un ölümünden (1405) sonra, istilâ ve zapt edilen ülkelerini birer birer geri aldılar. Kara-Koyunlular, devletleri yıkılıncaya kadar hâkimiyetlerinde tuttukları Van Gölü çevresini kışlak, gölün kuzeyindeki Aladağ’ı yaylak olarak kullanmışlardır. Kara-Koyunlu devletinin yıkılmasından (1469) sonra, bütün KaraKoyunlu ülkeleriyle birlikte Van Gölü çevresi de Ak-Koyunlular’ın hâkimiyetine geçmiştir.
GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE AS-TARHAN (ASTRAHAN/HACI TARHAN)
GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE AS-TARHAN (ASTRAHAN/HACI TARHAN)
Yazar: Ünal, Fatih
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 38, 2010
Anahtar kelimeler: İdil, Hacı Tarhan, Astrahan, Osmanlı, Rusya, Kırım

Altınordu Devleti’nin yıkılmasından sonra, bu devletin geniş toprakları üzerinde birçok hanlık kuruldu. Bunlardan birisi Aşağı İdil Havzası’nda kurulmuş olan Astrahan Hanlığı’dır. Başkent Astrahan, bulunduğu mevki itibariyle tarihten günümüze Hazar çevresinde kurulmuş olan devletlerin ilgi odağı oldu. Bu cazibesi dolayısıyla bölge, gerek Astrahan Hanlığı öncesi, gerekse sonrasında uzun süre istikrar ve huzura kavuşamadı. Rus işgalinin ardından Osmanlı/Kırım ordularının düzenlediği seferin olumsuz neticelenmesi üzerine tamamen Rus hâkimiyetine girdi. Rusya döneminde de Astrahan ve çevresi, Çarlık rejimine karşı baş gösteren isyanların odak noktası oldu.

Altınordu Devleti’nin yıkılmasından sonra, bu devletin geniş toprakları üzerinde birçok hanlık kuruldu. Bunlardan birisi Aşağı İdil Havzası’nda kurulmuş olan Astrahan Hanlığı’dır. Başkent Astrahan, bulunduğu mevki itibariyle tarihten günümüze Hazar çevresinde kurulmuş olan devletlerin ilgi odağı oldu. Bu cazibesi dolayısıyla bölge, gerek Astrahan Hanlığı öncesi, gerekse sonrasında uzun süre istikrar ve huzura kavuşamadı. Rus işgalinin ardından Osmanlı/Kırım ordularının düzenlediği seferin olumsuz neticelenmesi üzerine tamamen Rus hâkimiyetine girdi. Rusya döneminde de Astrahan ve çevresi, Çarlık rejimine karşı baş gösteren isyanların odak noktası oldu.
SİLVAN KAZÂSI’NDA YERLEŞME VE NÜFUS (XIX. YÜZYILIN İKİNCİ YARISI)
SİLVAN KAZÂSI’NDA YERLEŞME VE NÜFUS (XIX. YÜZYILIN İKİNCİ YARISI)
Yazar: Demirtaş, Mehmet; Demirtaş, Mehmet
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 38, 2010
Anahtar kelimeler: Yerleşme, Aşiret, Afet, Göçebe, Nüfus, Silvan

XIX. yüzyılın ikinci yarısında Silvan, Diyarbekir Sancağı’na bağlı bir kazâ merkeziydi. Bu dönemde kazâda soysal ve ekonomik hayatı etkileyen önemli gelişmeler meydana gelmiştir. Bunlar; aşiretlerin kendi aralarındaki çatışmaları, çevreye rahatsızlık veren ve güvenliği bozan taşkınlıkları, bölgede zaman zaman görülen ve afet veya tabii afet olarak nitelenebilecek çekirge istilaları, kıtlıklar, aşırı yağışlar, kuraklıklar, salgın hastalıklar ve hayvan hastalıkları gibi olaylardı. Söz konusu dönemde kazâda yaşayan nüfusun ağırlıklı bir kısmını Müslümanlar meydana getirmiş iken gayr-i müslim nüfusun da Müslümanlarla bir arada sakin bir hayat sürdürdüğü görülmektedir. Bu arada şehirde huzuru bozmaya yönelik çeşitli çabalar olmakla birlikte genel olarak XIX. yüzyılın sonuna kadar herhangi ciddi bir olayın yaşanmamış olması önemlidir. Bu makalede, XIX. yüzyılın ikinci yarısında Silvan’da sosyal hayatı etkileyen olaylar ile Silvan’da yerleşme ve nüfus konusu incelenmeye çalışılmıştır.

XIX. yüzyılın ikinci yarısında Silvan, Diyarbekir Sancağı’na bağlı bir kazâ merkeziydi. Bu dönemde kazâda soysal ve ekonomik hayatı etkileyen önemli gelişmeler meydana gelmiştir. Bunlar; aşiretlerin kendi aralarındaki çatışmaları, çevreye rahatsızlık veren ve güvenliği bozan taşkınlıkları, bölgede zaman zaman görülen ve afet veya tabii afet olarak nitelenebilecek çekirge istilaları, kıtlıklar, aşırı yağışlar, kuraklıklar, salgın hastalıklar ve hayvan hastalıkları gibi olaylardı. Söz konusu dönemde kazâda yaşayan nüfusun ağırlıklı bir kısmını Müslümanlar meydana getirmiş iken gayr-i müslim nüfusun da Müslümanlarla bir arada sakin bir hayat sürdürdüğü görülmektedir. Bu arada şehirde huzuru bozmaya yönelik çeşitli çabalar olmakla birlikte genel olarak XIX. yüzyılın sonuna kadar herhangi ciddi bir olayın yaşanmamış olması önemlidir. Bu makalede, XIX. yüzyılın ikinci yarısında Silvan’da sosyal hayatı etkileyen olaylar ile Silvan’da yerleşme ve nüfus konusu incelenmeye çalışılmıştır.
ŞİMENDİFERİN ERZURUM YOLCULUĞU
ŞİMENDİFERİN ERZURUM YOLCULUĞU
Yazar: Küçükuğurlu, Murat; Saylan, Gürkan Fırat
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 38, 2010
Anahtar kelimeler: Türkiye Cumhuriyeti, Doğu Anadolu, Erzurum, Demiryolu, Ulaşım

Gerek Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde gerekse Cumhuriyet’in ilk yıllarında Türkiye’deki ulaşım problemlerinden birisi; Anadolu’nun batısı ile doğusunun modern vasıtalarla birbirine bağlanmamış olmasıydı. Türkiye’nin batısı ve güneyinde birçok demiryolu hattı yapılmışken, Doğu Anadolu bu imkândan uzun süre mahrum kaldı. Cumhuriyet’in ilanından sonra demiryolu hatlarını doğuya doğru uzatmak için ciddi teşebbüsler oldu. Fakat özellikle iktisadi engeller buna mani oldu. Bununla birlikte hedefe ulaşmak için bazı çalışmalar yapılmıştı. 1930’a gelindiğinde demiryolu Sivas’a ulaşmıştı. 1939’da ise Erzurum demiryoluna kavuşmuş oldu.

Gerek Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde gerekse Cumhuriyet’in ilk yıllarında Türkiye’deki ulaşım problemlerinden birisi; Anadolu’nun batısı ile doğusunun modern vasıtalarla birbirine bağlanmamış olmasıydı. Türkiye’nin batısı ve güneyinde birçok demiryolu hattı yapılmışken, Doğu Anadolu bu imkândan uzun süre mahrum kaldı. Cumhuriyet’in ilanından sonra demiryolu hatlarını doğuya doğru uzatmak için ciddi teşebbüsler oldu. Fakat özellikle iktisadi engeller buna mani oldu. Bununla birlikte hedefe ulaşmak için bazı çalışmalar yapılmıştı. 1930’a gelindiğinde demiryolu Sivas’a ulaşmıştı. 1939’da ise Erzurum demiryoluna kavuşmuş oldu.
KARA-KOYUNLULAR’IN VAN-GÖLÜ ÇEVRESİNDEKİ FAALİYETLERİ VE GÜNÜMÜZE ULAŞABİLEN KÜLTÜREL MİRASLARI
KARA-KOYUNLULAR’IN VAN-GÖLÜ ÇEVRESİNDEKİ FAALİYETLERİ VE GÜNÜMÜZE ULAŞABİLEN KÜLTÜREL MİRASLARI
Yazar: Geyikoğlu, Hasan; Geyikoğlu, Hasan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 38, 2010
Anahtar kelimeler: Kara-Koyunlular, Van-Gölü çevresi, Timur, AkKoyunlular.

Kara-Koyunlular’ın ataları, Moğol istilâsı sırasında Türkistan’dan Doğu Anadolu’ya gelmişlerdir. Van Gölü’nün kuzey kıyısında yer alan Erciş ve çevresi, Kara-Koyunlular’ın Doğu Anadolu’daki en eski yurtları idi. Siyasî tarih sahnesine çıkışları da Van Gölü çevresi ile Musul bölgesinde olmuştur. Kara-Koyunlular, güçlenip, şartlar uygun oldukça Van Gölü çevresinden dört bir yana (Kuzey Irak – Azerbaycan – Doğu Anadolu) genişlemişlerdir. Kara-Koyunlular’ın genişleme devrinin başlarında (1380-1390’lar) Timur, Azerbaycan ve Doğu Anadolu’yu istilâ etti. Timur, Van Gölü çevresini mahallî hâkimlere bıraktı. Kara-Koyunlular, Timur’un ölümünden (1405) sonra, istilâ ve zapt edilen ülkelerini birer birer geri aldılar. Kara-Koyunlular, devletleri yıkılıncaya kadar hâkimiyetlerinde tuttukları Van Gölü çevresini kışlak, gölün kuzeyindeki Aladağ’ı yaylak olarak kullanmışlardır. Kara-Koyunlu devletinin yıkılmasından (1469) sonra, bütün KaraKoyunlu ülkeleriyle birlikte Van Gölü çevresi de Ak-Koyunlular’ın hâkimiyetine geçmiştir.

Kara-Koyunlular’ın ataları, Moğol istilâsı sırasında Türkistan’dan Doğu Anadolu’ya gelmişlerdir. Van Gölü’nün kuzey kıyısında yer alan Erciş ve çevresi, Kara-Koyunlular’ın Doğu Anadolu’daki en eski yurtları idi. Siyasî tarih sahnesine çıkışları da Van Gölü çevresi ile Musul bölgesinde olmuştur. Kara-Koyunlular, güçlenip, şartlar uygun oldukça Van Gölü çevresinden dört bir yana (Kuzey Irak – Azerbaycan – Doğu Anadolu) genişlemişlerdir. Kara-Koyunlular’ın genişleme devrinin başlarında (1380-1390’lar) Timur, Azerbaycan ve Doğu Anadolu’yu istilâ etti. Timur, Van Gölü çevresini mahallî hâkimlere bıraktı. Kara-Koyunlular, Timur’un ölümünden (1405) sonra, istilâ ve zapt edilen ülkelerini birer birer geri aldılar. Kara-Koyunlular, devletleri yıkılıncaya kadar hâkimiyetlerinde tuttukları Van Gölü çevresini kışlak, gölün kuzeyindeki Aladağ’ı yaylak olarak kullanmışlardır. Kara-Koyunlu devletinin yıkılmasından (1469) sonra, bütün KaraKoyunlu ülkeleriyle birlikte Van Gölü çevresi de Ak-Koyunlular’ın hâkimiyetine geçmiştir.
BİRİKİMLİ VE BULUNMAZ BİR DOST: PROF. DR. HÜSEYİN AYAN HOCA
BİRİKİMLİ VE BULUNMAZ BİR DOST: PROF. DR. HÜSEYİN AYAN HOCA
Yazar: Yakıt, İsmail
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010

gelip bir müddet dil kurslarına devam etti. Doktorasını hazırlıyordu. Çocukları  Türkiye’de bıraktığı için fazla kalamadan döndü. Hüseyin Ağabey de yılsonuna  doğru Fransa’dan bir araba satın aldı ve onunla kesin dönüş yaptı. Ben de yıllık  iznimi Türkiye’de geçirecektim. Birlikte dönmeyi çok arzu etmiştik ama olmadı.  Benim Doktora ders kayıtları ve muafiyet sınavlarım vardı. Bilahare ben uçakla  gidip geldim

gelip bir müddet dil kurslarına devam etti. Doktorasını hazırlıyordu. Çocukları  Türkiye’de bıraktığı için fazla kalamadan döndü. Hüseyin Ağabey de yılsonuna  doğru Fransa’dan bir araba satın aldı ve onunla kesin dönüş yaptı. Ben de yıllık  iznimi Türkiye’de geçirecektim. Birlikte dönmeyi çok arzu etmiştik ama olmadı.  Benim Doktora ders kayıtları ve muafiyet sınavlarım vardı. Bilahare ben uçakla  gidip geldim
HOCAM PROF. DR. HÜSEYİN AYAN
HOCAM PROF. DR. HÜSEYİN AYAN
Yazar: Kırkkılıç, H. Ahmet
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010

selama duran öğrenciler kantinde, yatakhanelerde içki ve sigara içmeye  başlamışlardı. Okula liseden kimya hocam Ziya Yavuz (Erzurum Lisesinden  kimya öğretmenim) müdür olarak tayin edildi ve beni de Eğitim Şefliğine (müdür  başyardımcısı ile hemen hemen eş değerde) atadı. 22 gün bu görevde kaldım ve o  dönemde okulu düzene soktuğuma inanıyorum. Yavuz Selim Öğretmen Okuluna  atanmamın üzerinden daha iki, üç ay geçmişti ki Erzurum Cumhuriyet Lisesi  Müdürlüğüne tayinim çıktı. Bu tayin nereden çıkmıştı? Hiç beklemiyordum.  Sebebini de anlamamıştım. Oysa Prof. Dr. Leyla Karahan’ın eşi Aralık 2007’de  rahmet-i Rahman’a kavuşan Kemal Karahan (İlk tayin yerim olan Yavuz Selim  Öğretmen Okulunda beraber çalıştığımız sıralarda Kemal Bey müdür  başyardımcısı. O dönemde de ortaöğretim genel müdürlüğünde şube müdür  yardımcısı olmuştu.) şube müdürü Mehmet Efe’nin “Kaya Bey, Ahmet Kırkkılıç  diye birinin adını telaffuz etti, sen ne dersin?” diye sorduğunda “Tam adamı ”  demiş ve müdürlüğe tayinim gerçekleşmesinin müsebbibi olmuştu. İki ay sonra  da bulunduğum lisede yabancı diller yüksek okulu tedrisata başladı ve ben bu  okulun da müdürü oldum

selama duran öğrenciler kantinde, yatakhanelerde içki ve sigara içmeye  başlamışlardı. Okula liseden kimya hocam Ziya Yavuz (Erzurum Lisesinden  kimya öğretmenim) müdür olarak tayin edildi ve beni de Eğitim Şefliğine (müdür  başyardımcısı ile hemen hemen eş değerde) atadı. 22 gün bu görevde kaldım ve o  dönemde okulu düzene soktuğuma inanıyorum. Yavuz Selim Öğretmen Okuluna  atanmamın üzerinden daha iki, üç ay geçmişti ki Erzurum Cumhuriyet Lisesi  Müdürlüğüne tayinim çıktı. Bu tayin nereden çıkmıştı? Hiç beklemiyordum.  Sebebini de anlamamıştım. Oysa Prof. Dr. Leyla Karahan’ın eşi Aralık 2007’de  rahmet-i Rahman’a kavuşan Kemal Karahan (İlk tayin yerim olan Yavuz Selim  Öğretmen Okulunda beraber çalıştığımız sıralarda Kemal Bey müdür  başyardımcısı. O dönemde de ortaöğretim genel müdürlüğünde şube müdür  yardımcısı olmuştu.) şube müdürü Mehmet Efe’nin “Kaya Bey, Ahmet Kırkkılıç  diye birinin adını telaffuz etti, sen ne dersin?” diye sorduğunda “Tam adamı ”  demiş ve müdürlüğe tayinim gerçekleşmesinin müsebbibi olmuştu. İki ay sonra  da bulunduğum lisede yabancı diller yüksek okulu tedrisata başladı ve ben bu  okulun da müdürü oldum
EVLİYA ÇELEBİ "SEYAHATNAMESİ"NDEKİ GÖLGE VE KUKLA SANATÇILARI, ÇALGICILAR, KOLLAR
EVLİYA ÇELEBİ "SEYAHATNAMESİ"NDEKİ GÖLGE VE KUKLA SANATÇILARI, ÇALGICILAR, KOLLAR
Yazar: Yerdelen, Selda
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 12, 2010
Anahtar kelimeler: EVLİYA,ÇELEBİ,SEYAHATNAMESİ

EVLİYA ÇELEBİ VE "SEYAHATNAME"sİ. k yazarı ve gezgini. (İstanbul 1611-1682) Yüz on yedi yaşında'len (1648) babası Derviş Mehmet Zilli sarayın kuyurncubaşısıydı.vliya Çelebi, ünlü Seyahatname'sinde kendisini "seyyah-alem" ve nedim-i beni-adem Evliya-yi biriya" diye tanımlar. i Kütahyalı olan ailesi sonradan İstanbul'a göçlli. İlk öğrenimini tamamladıktan sonra altı yedi yıl medrese okudu. Babasından zamanın güzel sanatları arasından yer alan hat, nakış, tezhip öğrendi. Sonra musuki alanında çalıştı. Evliya Çelebi'de seyahat merakının çok genç yaşta başladıgını görüyoruz. Bunda babasının ve onun yakın arkadaşlarının anlattıgı uzak ülke hikayelerinin etkisi vardır. Macerayı sevdiği kadar hayali de geniş olan Evliya Çelebi seyahatlaeininbaşlangıcını bir rüyaya bağlar. Rüyada geçen olaylara görü 1630 Muharreminin aşure gecesi rüyasında İstanbul'da Yemiş iskelesi yakınında Ahi Çelebi Camii'nde büyük bir cemaat içinde Hz. Muhammed'i görür ve huzurunda "şefaat ya resul Allah" diyecek yerde heyecanlanarak "seyahat ya resul Allah" der. Peygamber tarafından seyahat sıfatıyla müjdelendigi gibi Said bin Ebi Vakkas tarafından da kendisine göreceği şeylerin yazılması söylenir. Rüyadan uyanınca zamanın ünlü yorumcularma, büyük şeyhlerine gidip rüyasıııı yorumlatır. Kasımpaşa Mevlevi Şeyhi Abdullah Dede'nin "İptida bizim İstambuıCağızı tahrir eyle" tavsiyesine uyarak işe İstanbul'u karış karış gezerek başlar.(163

EVLİYA ÇELEBİ VE "SEYAHATNAME"sİ. k yazarı ve gezgini. (İstanbul 1611-1682) Yüz on yedi yaşında'len (1648) babası Derviş Mehmet Zilli sarayın kuyurncubaşısıydı.vliya Çelebi, ünlü Seyahatname'sinde kendisini "seyyah-alem" ve nedim-i beni-adem Evliya-yi biriya" diye tanımlar. i Kütahyalı olan ailesi sonradan İstanbul'a göçlli. İlk öğrenimini tamamladıktan sonra altı yedi yıl medrese okudu. Babasından zamanın güzel sanatları arasından yer alan hat, nakış, tezhip öğrendi. Sonra musuki alanında çalıştı. Evliya Çelebi'de seyahat merakının çok genç yaşta başladıgını görüyoruz. Bunda babasının ve onun yakın arkadaşlarının anlattıgı uzak ülke hikayelerinin etkisi vardır. Macerayı sevdiği kadar hayali de geniş olan Evliya Çelebi seyahatlaeininbaşlangıcını bir rüyaya bağlar. Rüyada geçen olaylara görü 1630 Muharreminin aşure gecesi rüyasında İstanbul'da Yemiş iskelesi yakınında Ahi Çelebi Camii'nde büyük bir cemaat içinde Hz. Muhammed'i görür ve huzurunda "şefaat ya resul Allah" diyecek yerde heyecanlanarak "seyahat ya resul Allah" der. Peygamber tarafından seyahat sıfatıyla müjdelendigi gibi Said bin Ebi Vakkas tarafından da kendisine göreceği şeylerin yazılması söylenir. Rüyadan uyanınca zamanın ünlü yorumcularma, büyük şeyhlerine gidip rüyasıııı yorumlatır. Kasımpaşa Mevlevi Şeyhi Abdullah Dede'nin "İptida bizim İstambuıCağızı tahrir eyle" tavsiyesine uyarak işe İstanbul'u karış karış gezerek başlar.(163
CEVRÎ DİVANI
CEVRÎ DİVANI
Yazar: Aydın, Haluk
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010

Yazdığı “terkîb-i bend” ve “tercî-i bend”leriyle dikkat çeken Cevrî,  Bağdatlı Ruhî ile en güzel şeklini bulan eğilimin bu asırdaki en belirgin  temsilcilerindendir. H. Ayan, terkîb-i bend ve tercî-i bendlerden söz edenlerin  Rûhî’den, Ziya Paşa’nın terkîb-i bend ve tercî-i bendlerine geçtiklerine  değinerek, arada Cevrî’nin bulunduğuna dikkat çekmiş ve Cevrî’nin bu iki şair  arasında köprü vazifesi görmesinin atlandığı tespitinde bulunarak, konunun

Yazdığı “terkîb-i bend” ve “tercî-i bend”leriyle dikkat çeken Cevrî,  Bağdatlı Ruhî ile en güzel şeklini bulan eğilimin bu asırdaki en belirgin  temsilcilerindendir. H. Ayan, terkîb-i bend ve tercî-i bendlerden söz edenlerin  Rûhî’den, Ziya Paşa’nın terkîb-i bend ve tercî-i bendlerine geçtiklerine  değinerek, arada Cevrî’nin bulunduğuna dikkat çekmiş ve Cevrî’nin bu iki şair  arasında köprü vazifesi görmesinin atlandığı tespitinde bulunarak, konunun
ŞEYHOĞLU MUSTAFA: HURŞÎD-NÂME (HURŞÎD Ü FERAHŞÂD)
ŞEYHOĞLU MUSTAFA: HURŞÎD-NÂME (HURŞÎD Ü FERAHŞÂD)
Yazar: Avcı, İsmail
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010

Mustafa arasındaki rekabet ve münakaşa söz konusu edildikten sonra, müellifin  Türkçe karşısındaki tutumu üzerinde durulmuştur. Burada örnek beyitlerle  verilen bilgilere göre müellif, Türkçeden şikâyet etmektedir ve edebî bir eserin  Türkçe olarak yazılmasındaki güçlüklerden bahsetmektedir. H. Ayan, şairin bu  tavrı için; “Türkçenin bütün inceliklerine vâkıf olan Şeyhoğlu’nun bu  şikâyetlerini anlamak güçtür.” dedikten sonra, “Bu şikâyetleri haklı bulmamakla  berâber, buna rağmen, muhalled bir eseri Türkçe yazması, onu affettirmeye yeter

Mustafa arasındaki rekabet ve münakaşa söz konusu edildikten sonra, müellifin  Türkçe karşısındaki tutumu üzerinde durulmuştur. Burada örnek beyitlerle  verilen bilgilere göre müellif, Türkçeden şikâyet etmektedir ve edebî bir eserin  Türkçe olarak yazılmasındaki güçlüklerden bahsetmektedir. H. Ayan, şairin bu  tavrı için; “Türkçenin bütün inceliklerine vâkıf olan Şeyhoğlu’nun bu  şikâyetlerini anlamak güçtür.” dedikten sonra, “Bu şikâyetleri haklı bulmamakla  berâber, buna rağmen, muhalled bir eseri Türkçe yazması, onu affettirmeye yeter
SADETTİN NÜZHET (ERGUN)-MEHMET FERİT (UĞUR): KONYA VİLAYETİ HALKİYAT VE HARSİYATI
SADETTİN NÜZHET (ERGUN)-MEHMET FERİT (UĞUR): KONYA VİLAYETİ HALKİYAT VE HARSİYATI
Yazar: Şahin, Halil İbrahim
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010

bölümde alfabetik bir sıra ile 101 şaire yer verilmiştir. Şairlerin hayatları,  şairlikleri, mahlasları ve şiirlerinden örneklerin yer aldığı bu kısımda belki de en  büyük eksiklik bu şairler hakkında verilen bilgilerin nereden veya kimlerden  alındığının belirtilmemişi olmasıdır. Buna rağmen birinci bölümde Sadettin  Nüzhet, şu’ara tezkirelerinde olduğu gibi hem şairi hem de bu şairlerin bazı  şiirlerini tanıtmıştır. Buradaki şairlerin biyografilerine ve şiirlerine baktığımızda,  bunların toplumun değişik kesimlerine ait olduğu görülür. Mesela medrese  eğitimi almış, Divan şiiri üslubundan etkilenmiş veya Divan şiiri tarzında şiirler  yazan kişilerin yanı sıra okuma yazma bilmeyen, şiirlerini sözlü ortamda  oluşturmuş kişiler de vardır. Bu durumu şairlerin örnek olarak verilen şiirlerinde

bölümde alfabetik bir sıra ile 101 şaire yer verilmiştir. Şairlerin hayatları,  şairlikleri, mahlasları ve şiirlerinden örneklerin yer aldığı bu kısımda belki de en  büyük eksiklik bu şairler hakkında verilen bilgilerin nereden veya kimlerden  alındığının belirtilmemişi olmasıdır. Buna rağmen birinci bölümde Sadettin  Nüzhet, şu’ara tezkirelerinde olduğu gibi hem şairi hem de bu şairlerin bazı  şiirlerini tanıtmıştır. Buradaki şairlerin biyografilerine ve şiirlerine baktığımızda,  bunların toplumun değişik kesimlerine ait olduğu görülür. Mesela medrese  eğitimi almış, Divan şiiri üslubundan etkilenmiş veya Divan şiiri tarzında şiirler  yazan kişilerin yanı sıra okuma yazma bilmeyen, şiirlerini sözlü ortamda  oluşturmuş kişiler de vardır. Bu durumu şairlerin örnek olarak verilen şiirlerinde
DİVAN ŞİİRİ ESTETİĞİ AÇISINDAN İ’CÂZ
DİVAN ŞİİRİ ESTETİĞİ AÇISINDAN İ’CÂZ
Yazar: Mengi, Mine
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: Divan Şiiri, estetik, İ’caz

Şiirde i’câz en kısa tanımıyla, güzel şiir söyleyerek dinleyeni şaşırtmak demektir.İslami şiirin estetik anlayışına göre şair ve şiiri için varılacak en üst basamak olarak bilinir.Mucizeyle bağlantılıdır.Şiir estetiğindeki önemli yerine rağmen i’câz; XVII. yüzyıla kadar divan şairinin dilinde söz konusu anlamıyla pek yer almamış; ancak XVII.yüzyılda Nef’î ve Sebk-i Hindî şairlerince kullanılmıştır. Bunda XVII. yüzyıl divan şiirinin şair için iyice usta işi sayıldığı yüzyıl olmasının etkisi vardır. Bu dönemde i’câz , şiirde estetik anlayışın bir tezahürü olarak dilde yoğun kullanıma girer. Buna rağmen uygulamada ic’âzın başarılı örnekleri verilememiş; belki de i’câz, bir ütopya olarak şairin dilinde var olmuş ve ifadesini sadece sayılı usta şairlerin bazı örneklerinde bulmuştur, denilebilir.

Şiirde i’câz en kısa tanımıyla, güzel şiir söyleyerek dinleyeni şaşırtmak demektir.İslami şiirin estetik anlayışına göre şair ve şiiri için varılacak en üst basamak olarak bilinir.Mucizeyle bağlantılıdır.Şiir estetiğindeki önemli yerine rağmen i’câz; XVII. yüzyıla kadar divan şairinin dilinde söz konusu anlamıyla pek yer almamış; ancak XVII.yüzyılda Nef’î ve Sebk-i Hindî şairlerince kullanılmıştır. Bunda XVII. yüzyıl divan şiirinin şair için iyice usta işi sayıldığı yüzyıl olmasının etkisi vardır. Bu dönemde i’câz , şiirde estetik anlayışın bir tezahürü olarak dilde yoğun kullanıma girer. Buna rağmen uygulamada ic’âzın başarılı örnekleri verilememiş; belki de i’câz, bir ütopya olarak şairin dilinde var olmuş ve ifadesini sadece sayılı usta şairlerin bazı örneklerinde bulmuştur, denilebilir.