Türkiye’de Altın Spot ve Vadeli İşlem Piyasaları Arasındaki Eşbütünleşme ve Nedensellik İlişkisi
Cointegration and Causality Relationship between Gold Spot and Futures Markets  in Turkey
Yazar: Özdemir, Letife
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 11 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Altın Spot Piyasası,Altın Vadeli İşlem Piyasası,Eşbütünleşme,Vektör Hata Düzeltme Modeli (VECM)

Küresel finansallaşma sayesinde altın, dünya çapında en likit ticareti yapılan varlık haline gelmiştir. Altın portföy yöneticileri için kısa ve uzun vadeli yatırım kararlarında hayati bir rol oynamaktadır. Altın fiyatlarında meydana gelen dalgalanmalar sonucu ortaya çıkan risklerden korunmak ve riski daha iyi yönetebilmek için yatırımcılar vadeli işlem piyasalarını değerlendirmektedirler. Vadeli işlem piyasalarının fiyat keşif rolü ve belirli riskleri azaltma imkânı, spot ve vadeli fiyatlar arasındaki ilişkiyi araştırmanın önemini artırmaktadır. Bu çalışmanın amacı Altın spot piyasası ile Altın vadeli işlem piyasası arasında bir ilişki olup olmadığını tespit etmektir. Bu amaçla 15.03.2013 – 31.05.2018 dönemine ait günlük veriler kullanılarak iki piyasa arasındaki ilişkisi, Johansen Eşbütünleşme testi ve Vektör Hata Düzeltme Modeli (VECM) kullanılarak analiz edilmiştir. Birim kök testleri her serinin seviye değerlerinde durağan olmadığını, serilerin birinci farklarında ise durağanlığın sağlandığını göstermektedir. Eşbütünleşme analizi sonuçları altın spot piyasası ile altın vadeli işlem piyasası arasında uzun dönem denge ilişkisinin mevcut olduğunu ve en az bir eşbütünleşme vektörü olduğunu ortaya koymaktadır. Seriler arasındaki nedensellik ilişkisini belirlemek için vektör hata düzeltme modeli kullanılmış ve altın spot piyasası ile altın vadeli işlem piyasası arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisinin olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçlar piyasaların birbiri ile entegre olduğunu ve karşılıklı bilgi akışının sağlandığını göstermektedir.

Thanks to global financialization, gold has become the world's most liquid trading entity. Gold plays a vital role in short and long term investment decisions for portfolio managers. In order to protect against risks arising from fluctuations in gold prices and to better manage risk, investors evaluate futures markets. The role of price discovery in the futures markets and the possibility of reducing certain risks increase the importance of researching the relationship between spot and futures prices. The purpose of this study is to determine whether there is a relationship between the Gold spot market and the Gold futures market. For this purpose, the relationship between the two markets is analyzed by using Johansen Cointegration analysis and Vector Error Correction Model (VECM) using the daily data of the period 02.01.2009 - 31.05.2018. Unit root tests show that each series is not stationary at the level values and that the first differences of the series are stationary. The results of the cointegration analysis show that there is a long term equilibrium relationship between the gold spot market and the gold futures market and it is a single cointegration vector. To determine the causality relationship between the series, vector error correction model was used and it was determined that there is a bidirectional causality relationship between the gold spot market and the gold futures market. These results show that markets are integrated with each other and mutual information flow is provided.