Kültürel Odaklı Peyzaj Biyografisinin Oluşturulması: Üsküdar Kıyı Bandı Örneği
Cultural Oriented Landscape Biography: Example of Üsküdar Coastal Zone
Yazar: Güner, Selma; Gültekin, Pınar
Dergi: Duzce University Journal of Science and Technology, Vol. 8 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Kültürel miras,peyzaj biyografisi,Kültürel peyzaj,Kentsel miras,Üsküdar ; Urban,Cultural Heritage,Landscape Biography,İstanbul

Bu çalışmada, İstanbul ili Üsküdar ilçesi içerisinde kıyı bandındayer alan tüm kültür varlıklarının envanteri oluşturulmuştur. Her bir kültürvarlığının geçmişten günümüze çevreleri ile birlikte varoluş süreçlerideğerlendirilmiş, kültürel varlıklara ilişkin kent halkının farkındalıklarısaptanmış, kültürel varlıkların geçmiş fotoğraflarına ulaşılarak geçmişten günümüzekıyaslama olanağı sağlanmıştır. Kentsel kültürel varlıklarınsürdürülebilirliklerinin sağlanması, ulusal kimliğe katkı sağlanmasına ilişkinstratejiler üretilmiş, kültürel varlıklar dış mekân çevrelerindeki değişimleriile peyzaj mimarlığı bakış açısı ile yorumlanmıştır. Çalışma alanı sınırlarıolarak Üsküdar Meydanı ile Selimiye Kışlası arasında kalan hatta kıyıçizgisinden 1 km gerisine kadar olan alan seçilmiştir. Bu hat içerisinde;Üsküdar Meydanı, Kızkulesi, Sultan III. Ahmet Çeşmesi, Mihrimah Sultan camii,Gülfem Hatun Camii, Selimiye Kışlası, Büyük Selimiye Cami, Ayazma Camii, Ayazmaçeşmesi, Eski vapur iskelesi, Harem otogarı, Şemsi Paşa İlçe Halk Kütüphanesi,Balaban Tekkesi vb. pek çok önemli yapı yer almaktadır. Çalışmada yöntem olarakÜsküdar Belediyesinden 1/5000 ve 1/1000 ölçekli Nazım İmar planı temin edilmiş,mevcut tarihi ve kültürel varlıkların yerleri belirlenerek Arc. Map. 10.1programı kullanılarak envanter haritası oluşturulmuştur. Envanteroluşturulmasının ardından her bir alana ilişkin yapım yılından ve hikâyesindenbaşlanarak günümüze kadar gelen süreç içerisinde yaşanan mekânsal değişimler vedönüşümler kullanım amaçları ile birlikte ortaya konulmuştur. Her bir kültürelvarlık için yapılan bu araştırma çalışma alanının tümü içinde yollar, yeşilalan dağılımları, sivil mimari örnekleri, günümüzdeki durumun şekillenmesindeönemli rol oynayan depremler, yangınlar, savaşlar, işgaller, yasa veyönetmelikler vb. doğal, kültürel ve sosyal etkenler ile bir aradadeğerlendirilerek yorumlanmıştır. Çalışma alanına ait genel peyzaj biyografisive alanda yer alan her bir tarihi kültürel varlığa ilişkin biyografiler ortayakonulurken 1870-2018 yılları arasında belirtilen alanlara ilişkin fotoğraflar,tasvirler, el çizimlerinden büyük ölçüde yararlanılmıştır. Çalışma alanındayaşayan kent halkına, kentsel kültürel miras farkındalıklarını ölçmek amacı ileanket uygulanmış ayrıca, her bir kentsel-kültürel miras öğesi için çalışmakapsamında geliştirilen gözlem formu ile değerlendirme yapılmıştır. Yerelyönetim, kamu kurumları, dernekler, üniversitelerde görev yapan uzmanlar ilesözlü görüşmeler yapılarak katılımcı bir çerçevede değerlendirmeleryapılmıştır. Sonuç olarak çalışma alanı için kentsel kültürel mirası için,ilgili yasa ve yönetmelikler çerçevesinde, paydaş görüşleri doğrultusundapeyzaj biyografilerinden yararlanılarak koruma-kullanma, yeniden işlevlendirmestratejileri geliştirilmiştir.

In this study, inventory of all cultural assets in thecoastal band in the Üsküdar district of İstanbul is produced. The existenceprocesses of each cultural entity from past to present have been evaluated,awareness of cultural assets have been determined and urban cultural pastphotographs of the urban people have been reached and compared. The positionand sustainability of cultural assets in existing projects prepared for thefield are discussed within the framework of landscape architecture discipline.Strategies for ensuring sustainability and contributing to national identityhave been developed. The area between the Üsküdar Square and Selimiye Barrackswas chosen as the boundaries of the study area and 1 km far from the coastline.In this coastline, Doğancılar Park is located as an important green texture.Within the boundaries of the study, Üsküdar Square, Kızkulesi, Sultan 3. AhmetFountain, Mihrimah Sultan Mosque, Gülfem Hatun Mosque, Selimiye Barracks, BüyükSelimiye Mosque, Ayazma Mosque, Ayazma Fountain, Old Ferry Port, Harem BusStation, Şemsi Paşa District Public Library, Balaban Tekkesi etc. are locatedin many important buildings. With the method of study, City plan was providedfrom Üsküdar Municipality and inventories were determined by using Arc. Map.10.1 program by determining the places of existing historical and culturalassets. After the creation of the inventory, spatial changes in the processstarting from the construction year and the story of each area, starting fromthe present day, have been put forward together with the external changes andusage purposes. With this research for each cultural entity within the studyarea; roads, green area distributions, civil architecture examples, earthquakes,fires, wars, occupations, laws and regulations, etc., which play an importantrole in shaping the present situation, have been interpreted together withnatural, cultural and social factors. While the biography of the generallandscape of the study area and the biographies of each historical culturalentity in the field were revealed, the photographs, depictions and handdrawings between the years 1870-2018 were utilized largely.