KRONİK/"BİLGE KÖYÜ KATLİAMI:GÜNCEL SİYASAL TARTIŞMALARDA TOPLUMSAL SORUNLARIN TEMSİL EDİLME BİÇİMLERİ HAKKINDA KISA BİR DEĞERLENDİRME
KRONİK/"BİLGE KÖYÜ KATLİAMI:GÜNCEL SİYASAL TARTIŞMALARDA TOPLUMSAL SORUNLARIN TEMSİL EDİLME BİÇİMLERİ HAKKINDA KISA BİR DEĞERLENDİRME
Yazar: Aytaç, Ahmet Murat
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 65 No. 01, 2014

Olayın bu niteliği, içinde gerçekleştiği konjonktürün özellikleriyle bütünleşince  meselenin toplumsal hayatın genel gidişindeki bir aksamanın “semptomu”  olarak kodlanmasıyla sonuçlandı. Ulusal ve uluslararası kamuoyunun dikkati,  bir çırpıda derin bir toplumsal kriz tartışmasının üzerinde odaklandı. Tartışma  süreci, hemen popüler veya profesyonel merakların kışkırttığı değişik ilgileri  karşılayan farklı düzeylerdeki bilgilerin ve yorumların dolaşıma sokulduğu bir  forum niteliğini aldı. Köşe yazarları, uzmanlar, sivil toplum örgütleri  temsilcileri ve akademisyenlerden oluşan geniş bir topluluk, farklı ve bazen de  birbiriyle çelişkili teşhisler koyan uzmanların semptomu kanaatlerini  doğrulanmak için kullanmasında olduğu gibi, çok farklı iddialar ileri sürmek  için bu olguyu ele almaya başladı.  Bu ilginç olayın kendisinden önce, entelektüel alanda nasıl temsil edildiğini ele  alarak değerlendirmeye başlamayı, aynı semptomun farklı düşünsel çerçeveler  içinde nasıl değişik anlamlar kazandığını göstereceğinden daha yararlı  buluyorum. Bir semptomun ne olduğundan önce nasıl sorunlaştırıldığına  bakmak, farklı bilme biçimleri devreye sokulduğunda en büyük, en trajik  toplumsal olayların siyasal alanda mevzilenmiş güçlerin stratejilerine  eklemlenen bir öğe olarak nasıl işlev gördüğünü anlamayı kolaylaştıracaktır.  Her semptom, bağlantılı olduğu sorunla bir dizi karmaşık bağlantı içinde ele  alınabilir. Semptomun sorunu doğrudan yansıttığı kabul edilebileceği gibi, onu  bastırdığı, çarpıttığı veya görünmez kıldığı iddiasıyla da meseleye  yaklaşılabilir. Bilge köyü olayında, konuyu ele alan yaklaşımlar, ileri sürdükleri  iddiaları ispatlamak amacıyla bir semptom etrafında geliştirilebilecek söz  konusu akıl yürütme tarzlarının neredeyse tamamını kullandılar. Geliştirilen  çözüm önerileri ve önerilen siyasi perspektifler de bu çerçevede bir şekil  kazandı.  İlk elden, olaya dâhil olan aktörlerin motivasyonunu açıklamak üzere, husumet,  kaçakçılık, kız meselesi, töre, kan davası gibi bir dizi iddia ileri sürülerek  tartışmaya başlandı. Önemli devlet yetkilileri, bazı akademisyenler, ömrünü  toplumsal gelişmeye ve çağdaşlığın derinleştirilmesine adamış bazı  entelektüeller ve aktivistler, bu Türkiye’deki modernist söylemin geleneksel  repertuarından alınan “geri kalmışlık”, “cehalet”, “ilkellik”, “gayrimedenilik”  gibi kavramlar çerçevesinde olayı sorunlaştırarak tartışmaya dâhil oldular.  Eğitim, cezaların sertleştirilmesi, toplumsal ve ekonomik kalkınma desteğiyle  bölgedeki geri toplumsal ilişkilerin tasfiyesini çözüm olarak öneren bazı  söylemler de, alışıldık olduğu üzere bu yaklaşıma eşlik ediyordu.  Ancak siyasal alanın yüksek düzeyde seyyaliyet kazanmış olması ve Kürt  sorunun çözümünün güçlü politik aktörlerin kısa vadeli siyasi söylemlerinin  parçası haline gelmesi yüzünden olsa gerek, mesele nispeten “teknik”  sayılabilecek bu geleneksel söylemsel uzamının dışına taştı ve tabiri caizse

Olayın bu niteliği, içinde gerçekleştiği konjonktürün özellikleriyle bütünleşince  meselenin toplumsal hayatın genel gidişindeki bir aksamanın “semptomu”  olarak kodlanmasıyla sonuçlandı. Ulusal ve uluslararası kamuoyunun dikkati,  bir çırpıda derin bir toplumsal kriz tartışmasının üzerinde odaklandı. Tartışma  süreci, hemen popüler veya profesyonel merakların kışkırttığı değişik ilgileri  karşılayan farklı düzeylerdeki bilgilerin ve yorumların dolaşıma sokulduğu bir  forum niteliğini aldı. Köşe yazarları, uzmanlar, sivil toplum örgütleri  temsilcileri ve akademisyenlerden oluşan geniş bir topluluk, farklı ve bazen de  birbiriyle çelişkili teşhisler koyan uzmanların semptomu kanaatlerini  doğrulanmak için kullanmasında olduğu gibi, çok farklı iddialar ileri sürmek  için bu olguyu ele almaya başladı.  Bu ilginç olayın kendisinden önce, entelektüel alanda nasıl temsil edildiğini ele  alarak değerlendirmeye başlamayı, aynı semptomun farklı düşünsel çerçeveler  içinde nasıl değişik anlamlar kazandığını göstereceğinden daha yararlı  buluyorum. Bir semptomun ne olduğundan önce nasıl sorunlaştırıldığına  bakmak, farklı bilme biçimleri devreye sokulduğunda en büyük, en trajik  toplumsal olayların siyasal alanda mevzilenmiş güçlerin stratejilerine  eklemlenen bir öğe olarak nasıl işlev gördüğünü anlamayı kolaylaştıracaktır.  Her semptom, bağlantılı olduğu sorunla bir dizi karmaşık bağlantı içinde ele  alınabilir. Semptomun sorunu doğrudan yansıttığı kabul edilebileceği gibi, onu  bastırdığı, çarpıttığı veya görünmez kıldığı iddiasıyla da meseleye  yaklaşılabilir. Bilge köyü olayında, konuyu ele alan yaklaşımlar, ileri sürdükleri  iddiaları ispatlamak amacıyla bir semptom etrafında geliştirilebilecek söz  konusu akıl yürütme tarzlarının neredeyse tamamını kullandılar. Geliştirilen  çözüm önerileri ve önerilen siyasi perspektifler de bu çerçevede bir şekil  kazandı.  İlk elden, olaya dâhil olan aktörlerin motivasyonunu açıklamak üzere, husumet,  kaçakçılık, kız meselesi, töre, kan davası gibi bir dizi iddia ileri sürülerek  tartışmaya başlandı. Önemli devlet yetkilileri, bazı akademisyenler, ömrünü  toplumsal gelişmeye ve çağdaşlığın derinleştirilmesine adamış bazı  entelektüeller ve aktivistler, bu Türkiye’deki modernist söylemin geleneksel  repertuarından alınan “geri kalmışlık”, “cehalet”, “ilkellik”, “gayrimedenilik”  gibi kavramlar çerçevesinde olayı sorunlaştırarak tartışmaya dâhil oldular.  Eğitim, cezaların sertleştirilmesi, toplumsal ve ekonomik kalkınma desteğiyle  bölgedeki geri toplumsal ilişkilerin tasfiyesini çözüm olarak öneren bazı  söylemler de, alışıldık olduğu üzere bu yaklaşıma eşlik ediyordu.  Ancak siyasal alanın yüksek düzeyde seyyaliyet kazanmış olması ve Kürt  sorunun çözümünün güçlü politik aktörlerin kısa vadeli siyasi söylemlerinin  parçası haline gelmesi yüzünden olsa gerek, mesele nispeten “teknik”  sayılabilecek bu geleneksel söylemsel uzamının dışına taştı ve tabiri caizse