Mora Fethinin  1715  Klasik Türk Şiirindeki Yankıları ve Râzî’nin “Fetihnâme” Konulu Bir Şiiri
The Reflections of the Conquest of Peloponnese  1715  in the Classical Turkish Literature and the Poem of Râzî Conquest Themmed  Fetihnâme
Yazar: Yazar, Sadık
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 23 No. 23, 0
Anahtar kelimeler: Mora fethi (1715),Tarih düşürme,Râzî,klasik Türk şiiri ; The conquest of Peloponnese (in 1715),chronogram,Râzî,classical Turkish literature

Her milletin/dönemin edebiyat geleneğinde olduğu gibi,  klasik Türk edebiyatı da içinden çıktığı toplumun sosyal hayatı,  kültürel değerleri ve inanışları gibi yapıtaşlarına bigane  kalmamıştır. Gazel gibi sanat gayesinin en üst düzeyde olduğu  şiir türlerinde, yoğun bir mecaz diliyle ve doğrudan değil de  dolaylı/örtük olarak topluma, sosyal hayata pencereler açılır.  Bunun yanında bu edebiyat geleneğinde, mecazdan daha uzak,  hakikat diline daha yakın bir dil ve anlatım ile ve daha az  dolaylı/örtük olarak topluma ve sosyal hayata kapılar açan bazı  türler de bulunmaktadır. Bu türler arasında sayılabilecek tarih  düşürme manzumelerinde; doğum, ölüm, evlenme ve bir  makama atanma gibi oldukça farklı hadiseler tarihlendirilirken  özellikle himaye geleneği çerçevesinde siyasi hadiseler de gözden  kaçırılmamaktadır. Bu anlamda Osmanlı döneminde  gerçekleşen fetihler, klasik şairlerin tarih düşürmek için en fazla  rağbet gösterdikleri hadiselerden olmuştur. 1127/1715 yılında  gerçekleşen Mora fethi de dönemin birçok şairi tarafından türlü  şekillerde edebiyata konu edilip tarihlendirilmiştir. Bu  makalede, bahsi geçen fethin klasik Türk şiirindeki yansımaları  tespit edilip değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu amaçla,  öncelikle söz konusu fethi müstakil olarak ele alan eserler  tanıtıldıktan sonra taranan divanlarda bu olaya düşürülen  tarihler değerlendirilmiştir. Çalışmamızın son kısmında ise  Râzî mahlaslı bir şairin bu fethe tarih düşürmek maksadıyla yazdığı mesnevi nazım biçimindeki şiiri bir incelemeden sonra  diliçi çevirisiyle birlikte neşredilmiştir.

As in the literary tradition of every nation / era,  classical Turkish literature has not been uninterested to the  main constituens of its society such as social life, cultural  values and beliefs. In the poetry genres where the intention  of poeticalness/literariness is at the highest level, like gazal,  the society and social life be reflected in deep metaphoric  language and implicitly. In addition to this, there are some  genres in this literary tradition that open doors to society  and social life in a language and expression that is more  real, nonfigurative and explicitly. In the chronogram  poems that can be counted among these genres; while quite  different events such as birth, death, marriage and  appointment are dated, political events are not overlooked,  especially within the framework of patronage tradition. In  this sense, the conquests in the Ottoman Era were among  the most popular events for classical poets to write  chronograms. The conquest of Peloponnese  in  1127/1715 , has been subject to Ottoman literature in  various ways and dated by many poets of the period. In this  article, the reflections of the mentioned conquest in the  classical Turkish poetry are ascertained and evaluated. For  this purpose, first of all, the works that deal with the  mentioned conquest were introduced and then  chronograms found in the divans of this period for this  event were evaluated. In the last part of the article, a mathnawi written by a poet pennamed Râzî with the intent  of dating this conquest will be presetend with its  intralingual translation into modern Turkish.