OBEZ BİREYLERDE SERUM FERRİTİN DÜZEYLERİ, İNSÜLİN DİRENCİ, METABOLİK SENDROM VE BESLENME DURUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN RETROSPEKTİF ANALİZİ
RETROSPECTIVE ANALYSIS OF THE RELATIONSHIP BETWEEN SERUM FERRITIN LEVELS, INSULIN RESISTANCE, METABOLIC SYNDROME, AND NUTRITIONAL STATUS IN OBESE INDIVIDUALS
Yazar: Erçakır, Makbule; Bayram, Sinem
Dergi: Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, Vol. 7 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; obezite,insülin direnci,serum ferritin,metabolik sendrom ; obesity,insulin resistance,serum ferritin,metabolic syndrome

Bu çalışmada, obez bireylerin beslenme durumlarının serum ferritin değerleri, insülin direnci ve metabolik sendrom ile ilişkisi bakımından retrospektif olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini Özel 19 Mayıs Hastanesi Beslenme ve Diyet polikliniğine 1 Ocak 2020’den itibaren başvurmuş 210 obez birey oluşturmaktadır. Bu bireylerin antropometrik ölçümleri, biyokimyasal bulguları, genel sağlık durumları ve beslenme durumları hasta dosyalarından kaydedilmiştir. Çalışmaya dahil edilen bireyler serum ferritin değerlerine göre; ferritin düzeyi ˂14,52 ng/mL ise kuartil 1 (Q1), 14,52-35,49 ng/mL ise Q2, 35,49-70,68 ng/mL ise Q3, ˃70,68 ng/mL ise Q4 olarak 4 gruba ayrılmıştır. Bireylerin beden kütle indeksi (kg/ m2) ferritin kuartillerine göre incelendiğinde Q2’de en yüksek beden kütle indeksi (32,5±6,4 kg/m2) gözlenmiştir (p˃0,05). Bel çevresi ölçümlerinde en yüksek bel çevresi ortalaması Q4’te olup (114,85±15,09 cm), kuartiller arasındaki fark anlamlı bulunmamıştır (p˃0.05). Bireylerin serum HOMA-IR ortalama değerleri en yüksek Q4’de (4,10±5,05) bulunmaktadır. HOMA-IR düzeyleri ferritin kuartiline göre istatistiksel açıdan önemli bulunmuştur (p˂0.05) Trigliserit değerleri Q4’te (169,43±93,40); HDL değerleri Q2’de (58,68±11,69); LDL değerleri ise Q4’te (127,21±35,15) en yüksek bulunmuştur. (˂0.05) Bireylerin ferritin quartillerine göre beslenme durumlarına bakıldığında protein tüketiminin en yüksek Q4’te olduğu (112,1±29,8 g/gün), karbonhidrat tüketiminin ise en yüksek Q1’de (395,2±83,6 g/gün)  olduğu görülmüştür (p˂0.05). Obez bireylerin protein tüketimleri (g/gün) ile serum ferritin düzeyleri arasında pozitif yönlü orta kuvvetli bir ilişki tespit edilmiştir (r:0,506, p:0,000). Sonuç olarak yüksek serum ferritin konsantrasyonları yüksek trigliserit, yüksek LDL, yüksek HOMA, AST ve ALT değerleri ve daha düşük HDL değerleri ile ilişkilendirilmiştir. Obez bireylerde serum ferritinin yüksek olması insülin direnci ve metabolik sendrom için risk faktörü olabileceği belirlenmiştir. Bu risk faktörlerinden korunmak için obez bireylere yaşam tarzı değişikliği önerilmelidir.

This retrospective study was conducted to evaluate the relationship between serum ferritin, insulin resistance, metabolic syndrome and nutrition status in obese people. Total of 210 individuals, who were diagnosed as obese in 19 Mayıs Hospital, were included in this retrospective analysis. Anthropometric measurements, health status, biochemical results and nutrition status were obtained from patient files and recorded in the patient information form. Individuals that applied to this study seperated four quartiels according to their serum ferritin level; serum ferritin level ˂14,52 ng/mL as quartile 1 (Q1),  14,52-35,49 ng/mL as quartile 2 (Q2),  35,49-70,68 ng/mL as quartile 3 (Q3) and ˃70,68 ng/mL as quartile 4 (Q4). In waist circumference measurements, waist circumference in Q4 (114.85±15.09 cm) was greater than other quartiles, and the difference was not significant (p˃0.05). According to quartiles, trigliserit (169,43±93,40) and LDL levels (127,21±35,15) of Q4 and HDL levels of Q2 (58,68±11,69) were higher than other quartiles (p˂0.05). Protein consumption was greater in Q4 (112,1±29,8 g/day),  and carbonhydrates consumption was greater in Q1 (395,2±83,6 g/day) than other quartiles (p˂0.05). A positive, moderate correlation was found between the protein consumption (g/day) of obese individuals and serum ferritin levels (r:0,506, p:0,000). As a result, high serum ferritin concentrations were associated with high triglyceride, high LDL, high HOMA, AST and ALT values, and lower HDL values. High serum ferritin in obese individuals may be a risk factor for insulin resistance and metabolic syndrome. Lifestyle changes should be recommended to obese individuals to avoid these risk factors.Keywords: Obesity, insülin resistance, serum ferritin, metabolic syndrom