ÇAN MAĞARASI’NIN JEOMORFOLOJİK ÖZELLİKLER VE DOĞAL RİSK AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ (HARBİYE-ANTAKYA/HATAY)
ÇAN MAĞARASI’NIN JEOMORFOLOJİK ÖZELLİKLER VE DOĞAL RİSK AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ (HARBİYE-ANTAKYA/HATAY)
Yazar: Özşahin, Emre
Dergi: Doğu Coğrafya Dergisi, Vol. 18 No. 29, 2014
Anahtar kelimeler: Geomorphology, Tufa, Çan Cave, Hatay/TURKEY. ; Jeomorfoloji, Tufa, Çan Mağarası, Hatay/TÜRKİYE

Bu çalışmanın amacı, Hatay ili Antakya merkez ilçesinin Harbiye beldesindeki Çan Mağarasının jeomorfolojik özellikleri bakımından değerlendirilmesi ve bu özelliklerden kaynaklanan doğal risk durumunun irdelenmesidir. Ayrıca bu konuda yapılması gerekenlerin açıklanması ve bu mağaranın bilimsel literatüre kazandırılması da çalışmanın temel amaçları arasındadır. Bu amaçlar çerçevesinde; “Çan Mağarasının gelişimi etkileyen jeolojik ve jeomorfolojik özellikler nelerdir? Bu mağara oluşum şekline ve topografik özelliklerine göre ne tür bir mağaradır? Bu mağara nasıl oluşmuştur? Bu mağara hangi tür jeomorfolojik kaynaklı problemler üretebilir? Bu problemler nasıl önlenebilir? Ortaya çıkan problemler için gerekli önlemler alınmış mıdır?” gibi araştırma sorularına da yanıtlar aranacaktır. Çalışmada, 1/25.000 ölçekli ANTAKYA-P36-d2 topografya paftası ile 1/25.000 ve 1/100.000 ölçekli jeoloji haritalarından yararlanılmıştır. İlgili literatür ve harita analizleri kapsamında elde edilen veriler arazi çalışmaları ile yerinde değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, Çan Mağarasının Kuvaterner yaşlı genç tufa depoları içinde oluşmuştur. Bu mağara oluşum şekline göre doğal, oluştuğu ana kayaya bağlı olarak, gelişim zamanına göre ikincil mağara türündendir. Topografik özelliklerine göre ise kısmen yatay, kısmen dikey oluşmuş mağaralar grubundandır. Bununla beraber damlataşı oluşumları bakımından da son derece fakirdir. Mağara tavanının ileride herhangi bir nedenle çökmesi sonucunda meydana gelebilecek jeomorfolojik kaynaklı hadisenin yakın çevredeki yerleşim alanlarını etkileyebileceği de belirlenmiştir. Bu bağlamda acil olarak bir yerleşim planlamasının yapılması gerekmektedir. Ayrıca çeşitli jeolojik yöntemlerle aynı formasyon içerisinde gelişmiş bu tür alanların varlığının tespit edilip, yerleşim alanları ile olan ilgisi konusunda daha kapsamlı çalışmaların yapılması başka bir gerekli durumdur.

The purpose of this study is the evaluation of Çan Cave in Harbiye municipality in Antakya centre district of Hatay province in terms of its geomorphological features and examination of the natural risk status arising from these features. The explanation of the activities required to be carried out concerning this issue and obtaining a place in scientific literature for this cave are also among the purposes of this study. In the frame of these purposes, what are the geological and geomorphological features effecting the development of Çan Cave? What kind of a cave it is in terms of its formation type and topographic features? How did this cave form? What kind of geomorphological originated problems may this cave cause? How can these problems be prevented? Are the required measures taken for the emerging problems? These are to questions to be replied. In the study, 1/25.000 scaled ANTAKYA-P36-d2 topography map with 1/25.000 and 1/100.000 scaled geology maps are used. The datas obtained in the scope of concerning literature and map analyses were evaluated in place with the land works. In consequence was formed in the Quaternary old young tufa stores. These cave is natural according to its forming type and secondary cave type according to its development time depending. the main rock it’s formed in. It’s among the cave group which emanated partially vertical and partially horizontal according to its topographic features. However it’s pretty poor in terms of dripstone formations. It has been also determined that the possibility of collapsing of the cave ceiling may effect the settlement areas around. In this scope, settlement plans are required to be made urgently. Besides the existence of such areas which were developed in the same formation by the geological methods should be determined and more comprehensive studies should be made concerning settlement areas.