KUR’ÂN VE HADİSLERDE TEMSİLİ ANLATIM ÖRNEKLERİ–İnsani, İlahi ve Uhrevi Hakikatlerin Sunumu Bağlamında Semantik  ve Pedagojik Bir Deneme-
IllUSTrATE ExPrESSİon ExAMPlES İn THE QUrAn AnD HADİTH  ABSTrACT
Yazar: Kılıç, Sadık
Dergi: İslami İlimler Dergisi, Vol. 1 No. 9, 2010
Anahtar kelimeler: Tafsir ; Tefsir ; Language,Qur’an and hadiths,illustrative expression,adduct to reason and imagination (taqrib),description,didactic quality,expression style of Prophet. ; Dil,Kur’ân ve hadis,örneklemeli (temsili) anlatım,akla ve hayâle yaklaştırma (takrîb),betimleme,öğreticilik,Nebevi üslûp.

Bir dünya içine doğan insan, kendisine öğretilen manaları olduğu gibi; dünya hakkında doğrudan kendisini edindiği fikir, duygu, hatta hayalleri bile dil, bir başka ifadeyle ‘söz’ ve ‘yazı’ üzerinden ortaya koyar.  En etkin iletişim aracı olan söz ve yazının kullanıldığı alanlardan birisi de, dini metinler ve onun tefsirleridir. Bu açıdan bakıldığında Kur’ân ve hadisler, genel dil olgusunda yer alan kimi üslup özeliklerini taşımalarıyla dikkat çekerler; ki bu üslup özelliklerinden birisi de, ‘örneklemeli (temsili) anlatım’dır. Kur’ân, soyut manevi ve ruhî bir takım hakikatleri daha vazıh ve hissedilir bir hale getirmek amacıyla ‘örneklemeli (temsili) üslûbu’ yer yer kullanmıştır. Bu üslûbun söz konusu olduğu yerlerde anahtar terim ise, ‘mesel, emsal’ sözcüğüdür. ‘Aklî olanın hissî bir suret altında sunumu’ diye formülleştirilen örneklemeli anlatımın en bariz amacı olarak ise, ‘soyut ve ruha, akla uzak manaları ‘anlayışa yaklaştırmak, kavratmak’ (takrîb) tanımına vurgu yapılır. Diğer yandan, kendi beşeri üslûbunun yanı sıra, Kur’ân’ın üslûbundan da etkilenmiş olması yadsınamaz bir hakikat olan Hz. Muhammed’in hadislerinde de örneklemeli (temsili) anlatım çokça yer almaktadır. Bu üslûp özelliğinin hadislerde yer almasının başlıca sebebi olarak da, bu üslûp özelliğinin içerdiği, ‘öğreticilik’, yani ‘didaktiklik’ dikkat çekmektedir.

The man who born into a world, put forward the meanings that have been taught and to get acquire of one’s own opinion, emotion, even imagination from perspective of  ‘word’ and ‘writing’  directly. One of the fields where have been used word and writing as means of the most effective communication is religious texts and their interpretations. From this perspective, Qur’an and hadiths have got various features of style. One of the style features is expression with illustrate (temsil). Quran has used the illustrate style from time to time some abstract moral and spiritual truths for the purpose of more obvious and more concrete. The key term of this illustrate style is the word of ‘parable’ (mesel, emsal). This illustrate expression style has been formulated such as: ‘presentation of the rational into the emotional form’ and the most obvious aim of this style is that definition: ‘to get comprehend to understanding the abstract and far meanings to reason’ (taqrib). On the other hand, in the hadiths of Prophet Muhammed takes part greatly the illustrate expression style. The Prophet Muhammed has been influenced from Qur’anic expression style. The main reason of this style feature in the hadiths of Prophet Muhammed is didactic quality and ‘didactic’   feature of this style.