FAİZ DIŞINDAKİ GELİR KAYNAKLARININ BANKA PERFORMANSINA ETKİSİ: TÜRK BANKACILIK ÖRNEĞİ
THE EFFECT OF INCOME SOURCES NON-INTEREST ON BANK PERFORMANCE: TURKISH BANKING EXAMPLE
Yazar: Aba Şenbayram, Emel
Dergi: Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi No. 48, 2024
Anahtar kelimeler: Panel Data Analysis ; Panel Veri Analizi ; Faiz dışı gelir,finansal performans,bankacılık,panel veri analizi,Türkiye ; Non-interest income,financial performance,banking,panel data analysis,Turkıye.

Faiz ve faiz dışı gelirler, bankaların aracılık fonksiyonunun temel unsurunu oluşturmaktadır. Ancak teknolojik gelişmeler, rekabet koşulları, ürün ve hizmet çeşitliliği, maliyetler vb. gibi faktörler bankaları farklı gelir kaynaklarına yönlendirmektedir. Bu çalışma ile bankalarının faiz dışı gelirinin performansları üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında Türkiye’de faaliyet göstermekte olan ve Türk bankacılık sektörünün aktif toplamının % 87,8’ini oluşturan en büyük ilk on mevduat bankası örneklem olarak belirlenmiştir. Bankalara ait 2013-2023 dönem verilerinin ele alındığı araştırmada panel veri analizinden yararlanmıştır. Analizler kapsamında bağımlı değişkenler için bankaların öz kaynak karlılığı ile aktif kârlılığı tercih edilirken, bağımsız değişken olarak da bankaların net faiz dışı gelirler/toplam faaliyet gelirleri kullanılmıştır. Analizlerin etkinliğini arttırmak amacıyla toplam krediler / toplam aktifler, toplam öz sermaye / toplam aktifler, personel giderleri / toplam aktifler, toplam mevduatın logaritması ve kredilere uygulanan faiz oranı gibi bazı değişkenler de çalışmaya kontrol değişkeni olarak eklenmiştir. Analizler sonucunda bankaların faiz dışı gelirlerinin performanslarını olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir.  Değişkenler arasında pozitif yönde bir ilişkinin olduğu tespit edilen bulgularda kontrol değişkenlerinden personel giderleri/toplam varlıklar değişkeninin bankaların aktif kârlılığı üzerinde bir etkisi bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Interest and non-interest income constitute basic element of intermediary function of banks. However, technological developments, competitive conditions, product and service diversity, costs, etc. factors like direct banks to different sources of income. This study aims to examine the effect of banks' non-interest income on performance. Within study, ten largest deposit banks operating in Türkiye and constituting 87.8% of the total assets of the Turkish banking sector were determined as samples. Panel data analysis was used in the research, which examined the 2013-2023 period data of banks. Within analyses, banks' equity profitability and asset profitability were preferred as dependent variables, while banks' net non-interest income/total operating income was used as the independent variable. In order to increase effectiveness the analyses, some variables such as total loans / total assets, total equity capital / total assets, personnel expenses / total assets, logarithm of total deposits and interest rate applied to loans were added to the study as control variables. As a result of the analysis, determined that the non-interest income positively affected performance.In the findings where a positive relationship was found between the variables, concluded that the personnel expenses/total assets variable, one of the control variables, didn’tt have effect on asset profitability.