Hutbelerde Fıkıh Eğitiminin İmkânı (Fetva Kullanımı Özelinde)
The Possibility of Fiqh Education in the Khutbas (Particularly in the Usage of Fatwa)
Yazar: Öksüz, Abdullah Sacid
Dergi: İslam Tetkikleri Dergisi, Vol. 12 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Fiqh,Fiqh Education,Khutba,Fatwa,Irshad ; Fıkıh,Fıkıh Eğitimi,Hutbe,Fetva,İrşad

Cuma namazı öncesindeki hutbe uygulaması, toplumun büyük bir kısmına ulaşma imkânı sunan, bu açıdan insanların dini bilgi birikimine önemli katkılar sağlayan irşad vasıtalarından biridir. Hutbeler cuma günleri dışında da örneğin müstakil kitaplar, dergi ve gazete gibi yayınlar üzerinden toplumun istifadesine sunulmuştur. Özellikle cuma hutbeleri ile ilgili yapılan araştırmalar, toplumun dini meseleler arasında en çok fıkıhla ilgili soru(n)larının olduğunu göstermektedir. Toplum bu soruları, Alo Fetva uygulamasıyla müftülüklere veya doğrudan Din İşleri Yüksek Kurulu’na havale etmektedir. Soruların ilmi heyet tarafından usulüne uygun olarak cevaplanmaya çalışılması, genelde Diyanet İşleri Başkanlığı’na ve özelde de Kurul’a olan güveni gösteren unsurlardandır. Çalışmamızda Diyanet İşleri Başkanlığı’nın hutbe hizmetlerine yönelik araştırmalar ve bunlarla ilgili değerlendirmeler, fıkıh alanına giren yönleriyle incelenmeye çalışılmıştır. Bundan sonra hutbe içeriklerinin oluşumunda toplumun fıkıh ilminin kapsamına giren beklentilerinin yoğunlaştığı alanlar tespit edilmiştir. Dini meselelere verilen cevap şeklinde tanımlanan fetvanın eğitim-öğretim yöntemlerinden olan soru-cevap metodu ile ilişkisi kurulmuş ve hutbelerde fıkıh öğretim aracı olarak fetvaların kullanım imkânı ele alınmıştır. Çalışmamızın pratik yönüne işaret etmek üzere 2019 yılı hutbelerinin içeriğini incelediğimizde fetva kullanımlarına yer verilmediği görülmüştür. Çalışmamızda mezkûr yıldaki hutbe içerikleriyle uyumluluk arz eden ve toplumun sorularına cevap mahiyetindeki Kurul web sayfasında yer alan fetvalara işaret edilmiş ve ayrıca bu hususla ilgili değerlendirmeler yapılarak çalışmamız sonlandırılmıştır.

The practice of khutba before the Friday prayer is one of the Irshad tools that contribute significantly to the accumulation of religious knowledge for individuals owing to the fact that khutbas can reach out to a large part of society. However, khutbas are also made available to the public through publications such as independent books, journals, and newspapers. The research concerning the Friday khutbas demonstrates that society has questions/problems related to the fiqh among the religious issues. Through the application of the Fatwa Line, the society conveys these questions to the Muftiate or directly to the High Board of Religious Affairs. A component that reflects the faith in the Presidency of Religious Affairs, and the High Board, is the academic efforts to provide a timely response to these questions. In this study, we sought to survey the research and literature concerning the khutba service of the Presidency of Religious Affairs in the aspects of fiqh. However, in the process of developing the contents of khutba, we discovered the sectors in which the expectations of society are directed within the discipline of fiqh. Therefore, we address the relationship between the fatwa, which is described as the response to the religious questions, and the catechization. We also address the possibility of using the fatwas in khutbas as a tool of instruction in fiqh. Concerning the practical elements of our study, we discovered that among the content of the khutbas given in 2019, no usage of fatwas was included. In this study, we highlight the fatwas, which can be accessed on the website of the High Board and can be seen as a response to the questions of society, as these fatwas are in the same context of the content of the khutbas delivered in 2019. We concluded the study with our assessment of the subject matter.