Endüstriyel Hava Kirliliği Toprak Mikro Eklembacaklılarının (Arthropoda) Miktar ve Çeşitliliğini Etkiler Mi?
Does Industrial Air Pollution Affect the Amount and Diversity of Soil Microarthropods?
Yazar: Duyar, Ahmet
Dergi: Bartın Orman Fakültesi Dergisi, Vol. 21 No. 3, 2019
Anahtar kelimeler: Entomology ; Entomoloji ; Karabük,Berlese funnel method,biological diversity,Collembola ; Karabük,Berlese hunisi yöntemi,biyolojik çeşitlilik,Collembola,Akar

Endüstriyeltesislerden çevreye yayılan kirletici atıklar hava, su ve toprak gibi ortamlarıetkileyerek, ekolojik yapıyı bozabilmektedir. Toprak ekosisteminde önemli roloynayan toprak mikro eklembacaklıları çevresel değişimlere karşı çok hassas canlılardır.Çimento fabrikaları ve demir çelik tesisleri çevreye yoğun atmosferikkirleticiler bırakmaktadır. Bu çalışmada, Karabük ilindeki çimento ve demir-çelikfabrikasının etraflarındaki toprak mikro eklembacaklılarına olası etkileriaraştırılmıştır. Bu amaçla, bahar ve güz mevsimlerinde fabrikaların doğusundakisırtın fabrikalara bakan ve Karabük Üniversitesi’ne bakan yönlerinde taban,orta yamaç ve üst yamaç olmak üzere 6 noktada üçer tekerrürlü örneklemeyapılmıştır. Toprak örnekleri 5 cm boy ve 5 cm çaplı silindir ile üst topraktan(0-5 cm) alınmıştır. Eklembacaklılar, örneklerden Berlese hunisi yöntemi ileçıkartılmış, mikroskop altında teşhis edilip, sayılmış ve sınıflandırılmıştır.Yapılan çalışmanın sonuçlarına göre, çalışma alanında 61 farklı eklembacaklıtaksonu saptanmıştır. Her iki yamaçta da akarlar ve collembolalar en fazlabulunan taksonomik gruplardır. Eklembacaklı sayısı ve Shannon çeşitlilikindeksi (H′) açısından yamaçlar arasında önemli fark bulunmuştur. Kirliliketkisi altındaki fabrikaya bakan yamaçta 15463 birey∙m⁻² ve H′=1,9 iken, üniversiteyebakan yamaçta ise 47020 birey∙m⁻² ve H′=2,5 olarak bulunmuştur. Fabrikaya bakanyamaçta eklembacaklı miktarının daha az olması ve biyolojik çeşitlilik indeksdeğerinin de daha düşük bulunması; endüstriyel kirleticiye doğrudan maruz kalmasının,toprakta yaşayan eklembacaklı taksonlarına belirgin olarak zarar verdiğinidüşündürmektedir.

The pollutant wastes emitted from the industrialfacilities can disrupt the ecological structure by affecting the environmentssuch as air, water and soil. Microarthropods, which play an important role insoil ecosystem, are the most sensitive fauna against environmental changes.Cement plants as well as iron-steel plants release intense atmosphericpollutants into the environment. In this study, the possible effects of theiron-steel plant and cement factory in Karabük province on soil microarthropodswere investigated. For this reason, in the spring and fall seasons, threereplications were sampled at six locations, including the bottom land, themiddle hillside and the upper hillside, on the slopes facing the factories ofthe ridge to the east of the factories and on the opposite sides of the KarabükUniversity. Soil samples were taken from the top soil (0-5 cm) with a 5 cmheight and 5 cm diameter cylinder. The arthropods were extracted from the samplesby Berlese funnel, identified under the microscope, counted and classified.Based on the results of the study, 61 different arthropod taxa were determinedin the study area. Acari and Collembolas are the most abundant taxonomic groupson both hillsides. Significant difference was found between the hillsides interms of the amount of arthropods and the Shannon diversity index (H′). Nearly 15463 individuals∙m⁻² and H′= 1,9 were identified on the hillside facing thefactory under the influence of pollution, while 47020 individuals∙m⁻² and H′= 2,5 were found on the hillside facing the university.The fact that the amount of arthropod is lower, and the biodiversity indexvalue is lower on the hillside facing the factory suggests that the directexposure to the industrial pollutant significantly damages the arthropod taxain the soil.