Afyonkarahisar’daki Bazı Geleneksel Konut Örneklerinin Korunma Durumları ve Cephe Düzenleri Hakkında Değerlendirmeler
Evaluations on The Conservation Status and Facade Arrangements of Some Traditional House Examples in Afyonkarahisar
Yazar: Buğdaycı, Begüm
Dergi: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 27 No. 4, 2025
Anahtar kelimeler: Architectural Heritage and Conservation ; Mimari Miras ve Koruma ; gazebo,cantilever,Turkish house,timber-frame,Edelputz plaster ; hımış,cihannüma,çıkma,Edelputz sıva,Türk evi

İnsanın en temel ihtiyaçlarından biri barınmadır. İlk başlarda kendini fiziksel koşullardan koruma amacıyla mağaralarda ve ağaç kovuklarında yaşam süren insanlık, zamanla yapım tekniğine hâkim olarak çeşitli yaşam alanları yaratmıştır. İnşa tekniğine dair bilgi ve becerinin artmasıyla da barınma alanları giderek geliştirilmiş ve konut mimarisine geçilmiştir. Konut mimarisi ile birlikte artık işlevin yanı sıra beğeni ve estetik kaygı gözetilmeye başlanmıştır. Gündelik yaşantının, aile yapısının ve demografik durumun ifade edilmesine aracılık eden geleneksel konutlar, farklı kültürlerin sanat anlayışını yansıtması açısından dikkate değer bir yere sahiptir. Kent merkezinde yüzlerce temsili bulunan geleneksel Afyonkarahisar konutları, makale ve tezlerde az sayıda örnekleriyle farklı açılardan ele alınmıştır. Ancak, bu çalışmalar kent merkezindeki konutların tamamının değerlendirilmesinde yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle konutlar üzerine kapsamlı inceleme ihtiyacı halen devam etmektedir. Dolayısıyla makalede daha önceki çalışmaları destekleyici ve tamamlayıcı nitelikte, farklı mahallelerden seçilen 12 adet konut örneği ele alınmıştır. Çalışmada yapım sistemleri, inşa tarihleri, adres ve ada-parsel bilgileri ile detaylı bir şekilde tanıtılan konutlar katalog halinde sunulmuş; çizim ve fotoğraflarına yer verilmiştir. Bu çalışma, konutların mevcut durumunu ve cephe düzenlerini belgeleyerek literatüre katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

One of the most basic needs of human beings is shelter. Humanity, which lived in caves and tree hollows in order to protect itself from physical conditions at first, has created various living spaces by mastering the construction technique over time. With the increase in knowledge and skills regarding the construction technique, shelter areas have been gradually improved, and residential architecture has been adopted. Along with residential architecture, appreciation and aesthetic concern have started to be taken into consideration as well as function. Traditional houses, which mediate the expression of daily life, family structure and demographic situation, have a remarkable place in terms of reflecting the understanding of art of different cultures. Afyonkarahisar houses have been discussed from different perspectives with a few examples in articles and theses. However, these studies are insufficient in evaluating all of the houses in the city center, and there is still a need for a comprehensive examination. However, these studies are insufficient in assessing all of the houses in the city center. Therefore, there is still a need for a comprehensive study of the houses. For this reason, 12 house examples selected from different neighborhoods are examined in this article to support and complement previous studies. In the study, the houses which are described in detail with their construction systems, construction dates, addresses and island-parcel information are presented in a catalog and their drawings and photographs are included. This study aims to contribute to the literature by documenting the current state and facade arrangements of these houses.