hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
EVLİYA ÇELEBİ'NİN SEYAHATNAMESİNDE DİLLER VE TÜRK LEHÇELERİ
EVLİYA ÇELEBİ'NİN SEYAHATNAMESİNDE DİLLER VE TÜRK LEHÇELERİ
Yazar: Tekcan, Münevver
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 27, 2010

Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesi 17. yüzyılla ilgili özellikle  tarihi ve coğrafi konular yanında folklor, etnoloji, mimari ve  sosyoloji gibi alanlarda da zengin malzeme sunmaktadır. Bu  konuların yanında Evliya Çelebi, eserinde çok sayıda dünya  diline ve Türkçeye de yer vermektedir. Bu yazıda,  Seyahatname'de geçen dillerle ve Türk dili ile ilgili bölümler üç  bakımdan değerlendirmektedir: İlk bölümde Seyahatname'de  Evliya Çelebi' nin dillere genel bakışı, ikinci olarak  Seyahatname 'de Anadolu Ağızlarından verilen örnekler, son  bölümde ise Seyahatname'de geçen Türkçe ağız örneklerinden  bazı kelimelerin Divanü Lügati't Türk ve Çağdaş Türk lehçeleri  ile karşılaştırılması.

Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesi 17. yüzyılla ilgili özellikle  tarihi ve coğrafi konular yanında folklor, etnoloji, mimari ve  sosyoloji gibi alanlarda da zengin malzeme sunmaktadır. Bu  konuların yanında Evliya Çelebi, eserinde çok sayıda dünya  diline ve Türkçeye de yer vermektedir. Bu yazıda,  Seyahatname'de geçen dillerle ve Türk dili ile ilgili bölümler üç  bakımdan değerlendirmektedir: İlk bölümde Seyahatname'de  Evliya Çelebi' nin dillere genel bakışı, ikinci olarak  Seyahatname 'de Anadolu Ağızlarından verilen örnekler, son  bölümde ise Seyahatname'de geçen Türkçe ağız örneklerinden  bazı kelimelerin Divanü Lügati't Türk ve Çağdaş Türk lehçeleri  ile karşılaştırılması.
İŞLEVLERİ BAKIMINDAN KISASÜ'L-ENBİYA VE NEHCÜ'L-FERADİS'TE SORU CÜMLELERİ
İŞLEVLERİ BAKIMINDAN KISASÜ'L-ENBİYA VE NEHCÜ'L-FERADİS'TE SORU CÜMLELERİ
Yazar: Aşkın Balcı, Hülya; Karatay, Alp; Karatay, Sabriye; Aşkın Balcı, Hülya; Karatay, Alp; Karatay, Sabriye
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 27, 2010

Kısasü'l-Enbiya ve Nehcü'l-Feradis. 14. yüzyıl Harezm Türkçesinin iki büyük mahsulü olan bu eserler, öğrenmeye ve öğretmeye dayalı olup, ders verici, kıssadan hisse çıkarma yoluyla didaktik olan peygamber kıssalarını içermektedir. Soru cümlesi bakımından oldukça zengin olan bu eserlerden tespit edilen sorular, hem kuruluş ve yapı bakımından, hem de, işlevleri bakımından dikkate değerdir. Soru cümlelerinin, soru ekiyle, soru kelimeleriyle ve soru unsuru olmaksızın kurulmuş soru cümleleri olmak üzere, üç kuruluş şekli vardır. Soru cümleleri, anlam bakımından incelendiğinde, çoğu soru cümlesinin, kesinlikle bir cevap beklediği, bazılarının ise vurgularna, pekiştirme, isteme gibi işlevler taşıdığı görülmektedir. Temel işlevde kullanılan, asıl-gerçek soru cümlelerinin yanı sıra, cevap beklemeyen, üzerine belirli amaçlar yüklenerek, karşıdakiyle zengin bir dil iletişimi sağlayan soru cümlelerinin olduğu görülüyor.

Kısasü'l-Enbiya ve Nehcü'l-Feradis. 14. yüzyıl Harezm Türkçesinin iki büyük mahsulü olan bu eserler, öğrenmeye ve öğretmeye dayalı olup, ders verici, kıssadan hisse çıkarma yoluyla didaktik olan peygamber kıssalarını içermektedir. Soru cümlesi bakımından oldukça zengin olan bu eserlerden tespit edilen sorular, hem kuruluş ve yapı bakımından, hem de, işlevleri bakımından dikkate değerdir. Soru cümlelerinin, soru ekiyle, soru kelimeleriyle ve soru unsuru olmaksızın kurulmuş soru cümleleri olmak üzere, üç kuruluş şekli vardır. Soru cümleleri, anlam bakımından incelendiğinde, çoğu soru cümlesinin, kesinlikle bir cevap beklediği, bazılarının ise vurgularna, pekiştirme, isteme gibi işlevler taşıdığı görülmektedir. Temel işlevde kullanılan, asıl-gerçek soru cümlelerinin yanı sıra, cevap beklemeyen, üzerine belirli amaçlar yüklenerek, karşıdakiyle zengin bir dil iletişimi sağlayan soru cümlelerinin olduğu görülüyor.
GÜNÜMÜZ KIPÇAK TÜRK LEHÇELERİNDEN KARAÇAY-MALKAR, KAZAK, KIRGIZ, KUMUK, NOGAY VE TATAR TÜRKÇESİNDE -A VE -Y ZARF-FİİL EKLERİNİN -mAğA İŞLEVİYLE KULLANILIŞI ÜZERİNE
GÜNÜMÜZ KIPÇAK TÜRK LEHÇELERİNDEN KARAÇAY-MALKAR, KAZAK, KIRGIZ, KUMUK, NOGAY VE TATAR TÜRKÇESİNDE -A VE -Y ZARF-FİİL EKLERİNİN -mAğA İŞLEVİYLE KULLANILIŞI ÜZERİNE
Yazar: Tanç, Mustafa
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 27, 2010
Anahtar kelimeler: Turkish Language,-A and -y -mAğA suffıxwhich,todays Turkish dialect of Kıpçak,Karaçay-Mlakr,Kazak,Kırgız,Kumuk,Nogayand Tatar ; Zarf-fiiller, -A ve -y zarf-fiil eki, Günümüz Kıpçak Türk Lehçeleri, Karaçay-Malkar, Kazak, Kırgız, Kumuk, Nogay ve Tatar Türkçesi

Türkçe'nin on üçüncü yüzyıldan itibaren lehçelere ayrılmaya başlamasıyla, diğer fiil çekim eklerinde yaşanan işlev çeşitliliği, zarf-fiil eklerinde de yaşanır. Bu durum, -A ve -y zarf-tiil eklerinde de görülür. Tarihi Harezm, Kıpçak, çağatay Türkçesi metinlerinde görülen -mAğA işlevli kullanımlar, Günümüz Kıpçak Türk Lehçelerinden Karaçay-Malkar, Kazak, Kırgız, Kumuk, Nogay ve Tatar Türkçelerinde de varlığını sürdürmektedir.

Function variability on suffix of verbs started with the formatian of dialectis İn Turkish Language since l3 Lh century. This phenomenon can be seen adverb suffıxes of -A and -y. -mAğA suffix which was used in the historical text of I-fıırezm, Kıpçak, çağatay is alsa seen in todays Turkish dialect of Kıpçak, Karaçay-Mlakr, Kazak, Kırgız, Kumuk, Nogayand Tatar.
FUZULİ'NİN LEYLA VE MECNUN MESNEVİSİNDE İNANÇLAR VE GELENEKLER
FUZULİ'NİN LEYLA VE MECNUN MESNEVİSİNDE İNANÇLAR VE GELENEKLER
Yazar: Kızıltunç, Recai
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 27, 2010

Fuzuli, dünya güzelliklerinin, gerçekte ilahi güzelliklerin birer yansıması olduğu ve bir varlığa duyulan sevginin aslında o varlıkta bulunan ilahi unsura olduğunu kabul eden tasavvuf doktrininin temsilcisidir. Diğer taraftan inanç sisteminin, sosyal yaşamın önemli bir parçası olduğunu da kabul eden bir kişiliktir. Bu bütünlük içerisinde şair, kendine has üslubuyla beşeri bir aşkı, tasavvuf yolunu tutarak, ilahi hedefe ulaştırmıştır.

Fuzuli, dünya güzelliklerinin, gerçekte ilahi güzelliklerin birer yansıması olduğu ve bir varlığa duyulan sevginin aslında o varlıkta bulunan ilahi unsura olduğunu kabul eden tasavvuf doktrininin temsilcisidir. Diğer taraftan inanç sisteminin, sosyal yaşamın önemli bir parçası olduğunu da kabul eden bir kişiliktir. Bu bütünlük içerisinde şair, kendine has üslubuyla beşeri bir aşkı, tasavvuf yolunu tutarak, ilahi hedefe ulaştırmıştır.
EBU'L-FETH el-BUSTÎ'NİN KASÎDE-İ NÛNİYYE'SİNİN, DİYARBAKIRLI SAÎD PAŞA TARAFINDAN YAPILAN TÜRKÇE MANZUM TERCÜMESİ
EBU'L-FETH el-BUSTÎ'NİN KASÎDE-İ NÛNİYYE'SİNİN, DİYARBAKIRLI SAÎD PAŞA TARAFINDAN YAPILAN TÜRKÇE MANZUM TERCÜMESİ
Yazar: Atalay, Mehmet
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 27, 2010

Hicrı IV. yüzyılın sonlannda ve Gazneliler devrinde yaşayan  Ebu'l-Feth el-Bustı, tevhid ve maarif hakkında Arapça ve Farsça  şiirleri, darbımesel niteliğindeki secili hikmetli sözleri ile ünlüdür.  Adı geçen şairin, ahlakı öğütler içeren 'UnvQnu'l-hikem adlı Arapça  bir ka,>idesi vardır. Bu makalede, sözkonusu kasidenin, Diyarbakırlı  Saıd Paşa tarafından yapılmış manzum Türkçe tercümesine yer  verilmiştir.

Hicrı IV. yüzyılın sonlannda ve Gazneliler devrinde yaşayan  Ebu'l-Feth el-Bustı, tevhid ve maarif hakkında Arapça ve Farsça  şiirleri, darbımesel niteliğindeki secili hikmetli sözleri ile ünlüdür.  Adı geçen şairin, ahlakı öğütler içeren 'UnvQnu'l-hikem adlı Arapça  bir ka,>idesi vardır. Bu makalede, sözkonusu kasidenin, Diyarbakırlı  Saıd Paşa tarafından yapılmış manzum Türkçe tercümesine yer  verilmiştir.
TE'LİF VE TERCÜME BİR ESER: ŞERH-İ CEZİRE-İ MESNEVİ
TE'LİF VE TERCÜME BİR ESER: ŞERH-İ CEZİRE-İ MESNEVİ
Yazar: Bankır&#039;, Malik; Bankır, Malik
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 27, 2010

"Şerh-i Cezıre-i Mesnevı, Mevlana'nın Mesnevl'sinin  üç yüz altmış altı beytinin tercümesini ve bu beyitlerin  şerhini ihtiva etmektedir. Müellif, tercümesini yaptığı üç yüz  altmış altı beyti şerh yapmak suretiyle, eseri sekiz bin altı  yüz yetmiş üç beyte çıkarmış ve bununla da şiir yeteneğini  açıkça ortaya koymuştur. Bu çalışmada adı geçen eser,  biçim ve içerik açısından ele alınarak değerlendirilmiş ve  tanıtılmaya çalışılmıştır. Ayrıca müellifin eserleri sistematik  olarak sınlJluııdırılınışve hayatına kısaeu yer verilmiştir.

"Şerh-i Cezıre-i Mesnevı, Mevlana'nın Mesnevl'sinin  üç yüz altmış altı beytinin tercümesini ve bu beyitlerin  şerhini ihtiva etmektedir. Müellif, tercümesini yaptığı üç yüz  altmış altı beyti şerh yapmak suretiyle, eseri sekiz bin altı  yüz yetmiş üç beyte çıkarmış ve bununla da şiir yeteneğini  açıkça ortaya koymuştur. Bu çalışmada adı geçen eser,  biçim ve içerik açısından ele alınarak değerlendirilmiş ve  tanıtılmaya çalışılmıştır. Ayrıca müellifin eserleri sistematik  olarak sınlJluııdırılınışve hayatına kısaeu yer verilmiştir.
AHMET MİDHAT EFENDİ'NİN ROMANLARINDA YAŞAYAN KÜLTÜREL ZENGİNLİK
AHMET MİDHAT EFENDİ'NİN ROMANLARINDA YAŞAYAN KÜLTÜREL ZENGİNLİK
Yazar: Arık, Şahmurat
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 27, 2010
Anahtar kelimeler: Ahmet Midhat, İstanbul, çubuk, yüz yazısı, unvan sıfatı, helaıı gömlek, bıçak silimi

Ahmet Midhat Efendi, Türk Edebiyatında romancı kimliğiyle öncü bir şahsiyetlir. Kaleme aldığı hikaye ve romanlarda neredeyse tüm bilgi ve birikimini okuyucularıyla paylaşarak onları eğitme yoluna gitmiştir. Hatta bu gayeyi taşımadığı zamanlarda bile okuyucularını aydınlatmış; unutuian adetlerimizi, duyunca şaşırdığımız hassasiyetleri ve anlam veremediğimiz bazı incelikleri, zevkli kalemiyle romanıarına yansıtmasını bilmiştir. Bu çalışmada, Ahmet Midhal'ın romanıarı vasıtasıyla günümüze kadar ulaşan İstanbul'un bazı semtlerinde gayrimüslimlerin ikamet edememesi, sigaradan evvel çubuk içimi ve çubuk kesesinin istimali, gelinlerin yüzlerinin yazılması, düğün ertesinde içilen paça ve o gün giyilenpaçalık, "hanım" ve "bey" gibi bazı unvan sıfatlarının kullanımı, "helall kumaş"tan imal edilmiş "helall gömlek", renk ismi olarak "kumru göğsü"nün tercihi ve "bıçak silimi" gibi bazı örf ve adetler, küçük başlıklar hiilinde ele alınmıştır.

Ahmet Midhat Efendi, Türk Edebiyatında romancı kimliğiyle öncü bir şahsiyetlir. Kaleme aldığı hikaye ve romanlarda neredeyse tüm bilgi ve birikimini okuyucularıyla paylaşarak onları eğitme yoluna gitmiştir. Hatta bu gayeyi taşımadığı zamanlarda bile okuyucularını aydınlatmış; unutuian adetlerimizi, duyunca şaşırdığımız hassasiyetleri ve anlam veremediğimiz bazı incelikleri, zevkli kalemiyle romanıarına yansıtmasını bilmiştir. Bu çalışmada, Ahmet Midhal'ın romanıarı vasıtasıyla günümüze kadar ulaşan İstanbul'un bazı semtlerinde gayrimüslimlerin ikamet edememesi, sigaradan evvel çubuk içimi ve çubuk kesesinin istimali, gelinlerin yüzlerinin yazılması, düğün ertesinde içilen paça ve o gün giyilenpaçalık, "hanım" ve "bey" gibi bazı unvan sıfatlarının kullanımı, "helall kumaş"tan imal edilmiş "helall gömlek", renk ismi olarak "kumru göğsü"nün tercihi ve "bıçak silimi" gibi bazı örf ve adetler, küçük başlıklar hiilinde ele alınmıştır.
TÜRKİYE'DE EVLENME BİÇİMLERİ
TÜRKİYE'DE EVLENME BİÇİMLERİ
Yazar: Sezen, Lütfi
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 27, 2010

Evlilik, insan hayatında" geçiş dönemleri" olarak bilinen  , doğumla başlayıp ölüme kadar devam eden sürecin en  önemlilerindendir. Çocukluk ve gençlik dönemi bitince;  evlilik hazırlıkları başlar. İnsan nesIinin devamı, evlilik  olgusunun gerçekleşmesine ve aile çatısının kurulmasına  bağlıdır. Aile çatısını oluşturan evlenme biçimleri toplumun;  değer yargılarına, sosyal ve ekonomik yapısına, kırsal  kesimlerdeki ve kentlerdeki yaşam biçimlerine göre  farklılıklar göstermektedir. Biz bu araştırmamızda, tespit  edebildiğimiz farklı evlenme biçimlerini ana hatlarıyla  açıklamaktayız.

Evlilik, insan hayatında" geçiş dönemleri" olarak bilinen  , doğumla başlayıp ölüme kadar devam eden sürecin en  önemlilerindendir. Çocukluk ve gençlik dönemi bitince;  evlilik hazırlıkları başlar. İnsan nesIinin devamı, evlilik  olgusunun gerçekleşmesine ve aile çatısının kurulmasına  bağlıdır. Aile çatısını oluşturan evlenme biçimleri toplumun;  değer yargılarına, sosyal ve ekonomik yapısına, kırsal  kesimlerdeki ve kentlerdeki yaşam biçimlerine göre  farklılıklar göstermektedir. Biz bu araştırmamızda, tespit  edebildiğimiz farklı evlenme biçimlerini ana hatlarıyla  açıklamaktayız.
E. G. BROWNE'IN SEYAHATNAMESİNDE DOĞU KÜLTÜRLERİNE İLGİSİ
E. G. BROWNE'IN SEYAHATNAMESİNDE DOĞU KÜLTÜRLERİNE İLGİSİ
Yazar: Çiftçi, Hasan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 27, 2010
Anahtar kelimeler: E. G. Browne, Doğu Dilleri, Arapça, Farsça, Türkçe, Trabzon, Erzurum ve Doğubeyazıt, A Year amongst the Persians (Yek Sal der Miyan-i franiyan)

E. G. Browne (1862-1926), Doğu dilleri, edebiyatıarı ve kültürleri hakkında birçok eser ve makale kaleme almış ünlü bir İngiliz şarkiyatçıdır. Onun Doğuya ilgisi Osmanlı Türkçesi'yle başlar fakat daha çok Fars edebiyat ve kültürü üzerinde yoğunlaşır. Araştırmalarda bulunmak ve edebiyat çevreleriyle görüşmek üzere 1887'de İran'a gitmek ister. Bu nedenle ilkin gemiyle Trabzon'a gelir (4 Ekim 1987). Birkaç gün orada kaldıktan sonra at sırtında sekiz günlük bir yolculuğun ardından Erzurum'a geçer (14 Ekim 1987). \ki gün sonra (17 Ekim) Erzurum'dan ayrılır ve 24 Ekim 1887'de İran topraklarına girer. O sırada A Year amongst the Persians (İran'da Bir Yıl) adlı seyahatnamesini yazar. Ancak bu seyahatnamenin bir bölümü Türkiye ve özellikle Trabzon, Erzurum ve Doğubeyazıt ile ilgili seyahatte tuttuğu notlardan oluşur. Bu yazının azami kısmı Browne'ın kaydettiği Türkiye hakkındaki söz konusu notlarla ilgilidir. Bununla birlikte ilk başta, onun Doğu kültürüne ilgisi anlatılacak ve XIX. yüzyıl sonlarında bazı Avrupa ülkelerinin Türkçe, Farsça ve Arapça ile ilgili politikaları hakkındaki gözlemleri verilmeye çalışılacaktır.

E. G. Browne (1862-1926), Doğu dilleri, edebiyatıarı ve kültürleri hakkında birçok eser ve makale kaleme almış ünlü bir İngiliz şarkiyatçıdır. Onun Doğuya ilgisi Osmanlı Türkçesi'yle başlar fakat daha çok Fars edebiyat ve kültürü üzerinde yoğunlaşır. Araştırmalarda bulunmak ve edebiyat çevreleriyle görüşmek üzere 1887'de İran'a gitmek ister. Bu nedenle ilkin gemiyle Trabzon'a gelir (4 Ekim 1987). Birkaç gün orada kaldıktan sonra at sırtında sekiz günlük bir yolculuğun ardından Erzurum'a geçer (14 Ekim 1987). \ki gün sonra (17 Ekim) Erzurum'dan ayrılır ve 24 Ekim 1887'de İran topraklarına girer. O sırada A Year amongst the Persians (İran'da Bir Yıl) adlı seyahatnamesini yazar. Ancak bu seyahatnamenin bir bölümü Türkiye ve özellikle Trabzon, Erzurum ve Doğubeyazıt ile ilgili seyahatte tuttuğu notlardan oluşur. Bu yazının azami kısmı Browne'ın kaydettiği Türkiye hakkındaki söz konusu notlarla ilgilidir. Bununla birlikte ilk başta, onun Doğu kültürüne ilgisi anlatılacak ve XIX. yüzyıl sonlarında bazı Avrupa ülkelerinin Türkçe, Farsça ve Arapça ile ilgili politikaları hakkındaki gözlemleri verilmeye çalışılacaktır.
DERGAH MECMUASI'NIN TÜRK EDEBİYATI İLE MİLLİ MÜCADELEDEKİ YERİ
DERGAH MECMUASI'NIN TÜRK EDEBİYATI İLE MİLLİ MÜCADELEDEKİ YERİ
Yazar: Karadişoğulları, Ekrem
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 27, 2010
Anahtar kelimeler: Dergah, Anadoluculuk, Kurtuluş Savaşı, Darülfünun

Bu makalede 15 Nisan 1921- S Ocak 1923 tarihleri arasında İstanbul'da, kesintisiz 42 sayı yayımlanan Dergah mecmuası, şekil ve muhteva bakımından incelenmiştir. İstanbul'un işgal altında olduğu ve Kurtuluş Savaşı'nın devam ettiği yıllarda yayımlanan mecmua, özelliğini de buradan almaktadır. Dergah, Kurtuluş Savaşı'nın ve Anadoluculuğun da en koyu savunucularındandır. Dergah'ın çekirdek kadrosunu bir avuç Darülfünun hocaları ile yine vatansever bir avuç Darülfünun öğrencileri teşkil ederler. Hocalar arasında, başta Yahya Kemal olmak üzere, Mehmet Emin (Erişirgil), İsmail Hakkı (Baltacıoğlu), Mustafa Şekip (Tunç) ve Fuad Köprülü; öğrenciler içinde de, başta mecmuanın mes'ul müdürü Mustafa Nihad (Özön), Halil Vedat, Ahmed Hamdi (Tanpınar) ve Kadri Yörükoğlu en belirgin isimler olarak ortaya çıkarlar. Siyasi yönü ile Kurtuluş Savaşı'nın yanında olan mecmua, edebiyatta ve güzel sanatta millilikten yanadır. Bu makalede Dergah mecmuasının Türk dergiciliği içerisindeki yeri ile, içeriğinden hareketle milli mücadeledeki rolü üzerinde durul maya çalışılmıştır.

Bu makalede 15 Nisan 1921- S Ocak 1923 tarihleri arasında İstanbul'da, kesintisiz 42 sayı yayımlanan Dergah mecmuası, şekil ve muhteva bakımından incelenmiştir. İstanbul'un işgal altında olduğu ve Kurtuluş Savaşı'nın devam ettiği yıllarda yayımlanan mecmua, özelliğini de buradan almaktadır. Dergah, Kurtuluş Savaşı'nın ve Anadoluculuğun da en koyu savunucularındandır. Dergah'ın çekirdek kadrosunu bir avuç Darülfünun hocaları ile yine vatansever bir avuç Darülfünun öğrencileri teşkil ederler. Hocalar arasında, başta Yahya Kemal olmak üzere, Mehmet Emin (Erişirgil), İsmail Hakkı (Baltacıoğlu), Mustafa Şekip (Tunç) ve Fuad Köprülü; öğrenciler içinde de, başta mecmuanın mes'ul müdürü Mustafa Nihad (Özön), Halil Vedat, Ahmed Hamdi (Tanpınar) ve Kadri Yörükoğlu en belirgin isimler olarak ortaya çıkarlar. Siyasi yönü ile Kurtuluş Savaşı'nın yanında olan mecmua, edebiyatta ve güzel sanatta millilikten yanadır. Bu makalede Dergah mecmuasının Türk dergiciliği içerisindeki yeri ile, içeriğinden hareketle milli mücadeledeki rolü üzerinde durul maya çalışılmıştır.
KİMMER ve İSKİT GÖÇLERİNİN DOĞU ANADOLU BÖLGESİNDEKİ ETKİLERİ
KİMMER ve İSKİT GÖÇLERİNİN DOĞU ANADOLU BÖLGESİNDEKİ ETKİLERİ
Yazar: Tellioğlu, İbrahim
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 27, 2010
Anahtar kelimeler: Kimmerler, İskitler, Doğu Anadolu Bölgesi, Urartu ve Asur devletleri

Kimmer ve İskitler, ana yurdu Türkistan olan iki topluluktur. Her ikisi de çeşitli sebeplerle ana vatanıarından batıya doğru göç etmiştir. M.Ö. VIII. yüzyılda Kimmerlerin Doğu Anadolu bölgesine gelmesi ile başlayan göçler ise, bu sahada iki büyük siyasi güç olan Urartu ve Asur devletlerini önemli ölçüde etkilemiştir. Kimmer göçü sırasında her iki devlet de varlığını devam ettirmekle birlikte. İskit akınıarı sonucu Urartu Devleti yıkılmış, Asur Devleti ise, bu göçebe topluluk ile işbirliği yapan Medler tarafından yıkılmıştır. Doğu Anadolu'dan iç kesimlere yönelen Kimmerler, İskit baskısı karşısında duramayarak Karadeniz'in kuzeyine çekilirken. Urartulardan boşalan alana yerleşen İskitler ise Kür nehrinin sağ yakasım yurt tutarak zamanla batı sınırı Çoruh nehrine genişleyen bölgeye yaklaşık dört asır boyunca hakim olmuştur. Medlerin yurtlarını ele geçirmesinden sonra İskitler bahse konu alana yerleşen diğer topluluklar arasında erirken, bu dönemden sonra Ermeni ve Gürcüler, Med idaresi altında birer siyası grup olarak ortaya çıkmışlardır.

Kimmer ve İskitler, ana yurdu Türkistan olan iki topluluktur. Her ikisi de çeşitli sebeplerle ana vatanıarından batıya doğru göç etmiştir. M.Ö. VIII. yüzyılda Kimmerlerin Doğu Anadolu bölgesine gelmesi ile başlayan göçler ise, bu sahada iki büyük siyasi güç olan Urartu ve Asur devletlerini önemli ölçüde etkilemiştir. Kimmer göçü sırasında her iki devlet de varlığını devam ettirmekle birlikte. İskit akınıarı sonucu Urartu Devleti yıkılmış, Asur Devleti ise, bu göçebe topluluk ile işbirliği yapan Medler tarafından yıkılmıştır. Doğu Anadolu'dan iç kesimlere yönelen Kimmerler, İskit baskısı karşısında duramayarak Karadeniz'in kuzeyine çekilirken. Urartulardan boşalan alana yerleşen İskitler ise Kür nehrinin sağ yakasım yurt tutarak zamanla batı sınırı Çoruh nehrine genişleyen bölgeye yaklaşık dört asır boyunca hakim olmuştur. Medlerin yurtlarını ele geçirmesinden sonra İskitler bahse konu alana yerleşen diğer topluluklar arasında erirken, bu dönemden sonra Ermeni ve Gürcüler, Med idaresi altında birer siyası grup olarak ortaya çıkmışlardır.
V-XV. YÜZYILLARDA BAKÜ PETROLLERİ VE BÖLGENİN SOSYO-EKONOMİK HAYATINA ETKİLERİ
V-XV. YÜZYILLARDA BAKÜ PETROLLERİ VE BÖLGENİN SOSYO-EKONOMİK HAYATINA ETKİLERİ
Yazar: Kürkçüoğlu, Erol
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 27, 2010

İnsanlık tarihinin keşfedilmiş ilk petrol yatağı Hazar Denizi'nin batısında yer alan Abşeron yarımadası ve Bakü şehridir. Bakü etrafında sönmeyen yanar gazın ve petrolün olduğu hakkında bilgi veren ilk kaynaklar Bizans, Ermeni ve Arap kaynaklarıdır. Ortaçağ'ın en uzun gezisini gerçekleştiren Marco Polo da eserinde Bakü ve Hazar kıyılarındaki petrolden bahsetmektedir. Azerbaycan ve Rus coğrafyacıları da XW. Yüzyılda Bakü petrollerine eserlerinde yer vermişlerdir. Petrol icat edildiği andan günümüze kadar, milletlerin sosyo-iktisadi gelişmelerinde en büyük vazgeçilmez güç olmuştur. XX.yüzyılın tarihinin oluşmasında önemli bir rol oynayan petrol, önümüzdeki bir yılın başlangıcı olan 2000'li yıllar boyunca da yeni stratejilerin, siyasetlerin bütününü oluşturacaktır.

İnsanlık tarihinin keşfedilmiş ilk petrol yatağı Hazar Denizi'nin batısında yer alan Abşeron yarımadası ve Bakü şehridir. Bakü etrafında sönmeyen yanar gazın ve petrolün olduğu hakkında bilgi veren ilk kaynaklar Bizans, Ermeni ve Arap kaynaklarıdır. Ortaçağ'ın en uzun gezisini gerçekleştiren Marco Polo da eserinde Bakü ve Hazar kıyılarındaki petrolden bahsetmektedir. Azerbaycan ve Rus coğrafyacıları da XW. Yüzyılda Bakü petrollerine eserlerinde yer vermişlerdir. Petrol icat edildiği andan günümüze kadar, milletlerin sosyo-iktisadi gelişmelerinde en büyük vazgeçilmez güç olmuştur. XX.yüzyılın tarihinin oluşmasında önemli bir rol oynayan petrol, önümüzdeki bir yılın başlangıcı olan 2000'li yıllar boyunca da yeni stratejilerin, siyasetlerin bütününü oluşturacaktır.
AHMET İZZET PAŞA HÜKÜMETİ'NİN PROGRAMI VE MEBUSAN MECLİSİ'NDEKİ YANKILARI
AHMET İZZET PAŞA HÜKÜMETİ'NİN PROGRAMI VE MEBUSAN MECLİSİ'NDEKİ YANKILARI
Yazar: Ural, Selçuk
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 27, 2010
Anahtar kelimeler: Talat Paşa, Hükümeti, Ahmet İzzet Paşa Hükümeti, Mebusan Meclisi, Mütareke, Ermeni Tehciri

TalaL Paşa'nın istifası üzerine göreve gelen Ahmet Paşa Hükümeti halletmesi gereken önemli siyasi, sosyal ve ekonomik sorunlarla karşı' karşıya kaldı. Sorunların çözümüne yönelik hazırlanan program 19 Ekim 1915'de Mebusan Meclisi'nde ele' alındı. Görüşme esnasında pek çok mebus söz alarak programın lehinde. ve aleyhinde görüşlerini beyan ettiler. Bu makalede programın .İçeriği ile mebusların,görüşleri geniş bir şekilde ortaya koyulmaya çalışıldı.

TalaL Paşa'nın istifası üzerine göreve gelen Ahmet Paşa Hükümeti halletmesi gereken önemli siyasi, sosyal ve ekonomik sorunlarla karşı' karşıya kaldı. Sorunların çözümüne yönelik hazırlanan program 19 Ekim 1915'de Mebusan Meclisi'nde ele' alındı. Görüşme esnasında pek çok mebus söz alarak programın lehinde. ve aleyhinde görüşlerini beyan ettiler. Bu makalede programın .İçeriği ile mebusların,görüşleri geniş bir şekilde ortaya koyulmaya çalışıldı.