İklim Değişikliğinin ve Kentleşmenin Etkilerini Akarsu Kıyısı Yerleşim Alanlarında Sel Felaketi Üzerinden Tartışmak
Discussing the Effects of Climate Change and Urbanization through Flood Disaster in Riverside Settlements
Yazar: Özdemir, Zeynep; Özkaynak Yolcu, Merve
Dergi: Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Vol. 10 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: Natural Hazards ; Doğal Afetler ; Resilient Cities,Climate Change,Rivers,Flooding,Overflow,Bozkurt,İnebolu ; Dirençli Kentler,İklim Değişikliği,Akarsu,Sel,Taşkın,Bozkurt,İnebolu

İklim değişikliği kaynaklı sel ve taşkın felaketleri, küresel ölçekte birçok yerleşim alanı için ciddi bir tehdit oluşturmaktadır. Bu felaketler, insan hayatına ve ekonomik faaliyetlere büyük zarar vermenin yanı sıra, aynı zamanda yapılaşmış çevreyi olumsuz etkilemektedir. Sel felaketlerinin ortaya çıkmasında; iklim değişikliğine bağlı olarak artan yağış miktarları, tarım alanlarının ve ormanlık bölgelerin tahrip olması, altyapı eksiklikleri, yerleşmelerin doğal afetlere hazırlıksız olması, yanlış konumlandırma ve plansız yapılaşma gibi faktörler etkili olmaktadır. Bu nedenle, sel felaketlerini önlemek için özellikle akarsu kıyısındaki yerleşim alanlarının sel direncini artırmak ve olası felaketlerin etkilerini azaltmak amacıyla bütünlük arz eden afet yönetimi yaklaşımını benimsemek, etkili ve sürdürülebilir çözümler geliştirmek gereklidir. Bu çalışma kapsamında ilk olarak 2021 yılında Bozkurt, Ayancık ve İnebolu-Özlüce örnekleminde meydana gelen seller incelenmiştir. Bu bulgulardan yola çıkılarak alan araştırması bölümünde 2022 ve 2023 yılında İnebolu'da meydana gelen sel felaketlerinin sebepleri araştırılmıştır. Çalışmada yöntem olarak nitel veri analizi yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca örneklem alanlarının incelenmesinde hasarlar fotoğraflar yardımıyla gözlem aracılığı ile incelenmiştir. Çalışma kapsamında belirlenen örneklem alanlarındaki taşkın yönetim planları doğrultusunda taşkın tehlike riskleri incelenmiştir ve elde edilen bulgular sonucunda problemler tespit edilmiştir. Belirlenen problemler planlama, tasarım ilkeleri ve yasal ve yönetsel çerçeve kapsamında değerlendirilmiştir. Sonuç olarak akarsu kıyı yerleşme alanlarının sel afetlerine dirençli hale getirilmesine yönelik öneriler sunulmuştur.

Climate change-induced floods and flood disasters pose a serious threat to many settlements on a global scale. These disasters not only cause great damage to human life and economic activities, but also adversely affect the built environment. Factors such as increased rainfall due to climate change, destruction of agricultural lands and forest areas, infrastructure deficiencies, unpreparedness of settlements for natural disasters, wrong positioning and unplanned construction are effective in the occurrence of flood disasters. Therefore, in order to prevent flood disasters, it is necessary to adopt an integrated disaster management approach and develop effective and sustainable solutions in order to increase the flood resistance of settlements, especially on the banks of rivers, and to reduce the impacts against possible disasters. In this study, firstly, the floods that occurred in Bozkurt, Ayancık and İnebolu-Özlüce in 2021 were analyzed. Based on these findings, the causes of flood disasters that occurred in Inebolu in 2022 and 2023 were investigated in the field research section. Qualitative data analysis method was used as a method in the study. In addition, in the examination of the sample areas, the damages were examined through observation with the help of photographs.  Flood hazard risks were examined in accordance with the flood management plans in the sample areas determined within the scope of the study and problems were identified as a result of the findings obtained. The identified problems were evaluated within the scope of planning, design principles and legal and administrative framework. As a result, recommendations are presented for making river coastal settlements resistant to flood disasters.