Neslin Korunması İlkesi Bağlamında “Toplumsal Cinsiyet ve Cinsiyetsizlik” Söylemlerine Eleştirel Bakış
A Critical Look at the Discourses of “Gender and Genderlessness” in the Context of the Principle of Preserving Generation
Yazar: Cihangir, Meryem
Dergi: Dini Araştırmalar No. 67, 2024
Anahtar kelimeler: Religious Studies (Other) ; Dini Araştırmalar (Diğer) ; Islamic Law,Gender,Desexualization,Protection of Generation,Gender Concept ; İslam Hukuku,Toplumsal Cinsiyet,Cinsiyetsizleştirme,Neslin Korunması,Cinsiyet Kavramı

Toplumsal cinsiyet, erkek ve kadının toplumsal yönden belirlenmiş olan rol ve sorumluluklarını ifade etmek üzere ortaya çıkmış bir kavramdır. Cinsiyetsizleştirme veya cinsiyetsizlik kavramı ise doğuştan gelen ve yaratılış gereği sahip olunan cinsiyet kalıplarının gereksizliğine vurgu yapan, cinsiyet üzerinden oluşan toplumsal kabullerden sıyrılmayı hedefleyen bir zihniyetin dışa vurumudur. Her iki düşünce yapısında eleştirdiğimiz husus ise ataerkil toplum yapısının adaletsiz ve ayrımcı olduğuna dikkat çekilmek istenirken biyolojik cinsiyet özelliklerinin yok sayılmak istenmesidir. Cinsiyet seçiminin bireylerin kendilerine bırakılması fikrine kadar uzanan bu özgürlük anlayışı, insan fıtratının ve toplumsal değerlerin tahrip edilmesine neden olmaktadır. Oysa İslam dini fıtratı bozmaya yönelik her türlü müdahaleyi şer‘î ve hukukî açıdan sakıncalı görerek yasaklamıştır. Bu yönüyle cinsiyetsizleştirme projeleri İslam’ın dayandığı temel esaslara aykırıdır. Bu çalışma ile cinsiyet temelli güncel tartışmaların dayanak noktalarının tespiti sağlanmıştır. Çalışmanın amacı, İslam hukukunun cinsiyetler arasında ayrımcı ve imtiyazcı bir tavrı benimsemediğini ortaya çıkarmaktır. Zira İslam'ın temel kaynaklarında toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin dengeleyici bir politika izlenmektedir. Cinsiyet savunucularının düşüncelerinin aksine, cinsiyet ayrımının temeli dinî kaynaklardan değil ataerkil düşünce yapısından kaynaklanmaktadır. Bir diğer amaç ise cinsiyetler arası eşitlikten ziyade cinsiyet rolleri üzerinde sağlanacak adaletin toplum değerleri açısından dengeleyici bir yaklaşım olacağının altını çizmektir. Toplumsal düzen arayışında adil, dengeleyici ve bütünleştirici bir tutum benimsemek cinsiyetler arasında ortaya çıkan sorunların aşılması noktasında tutarlı bir yaklaşım oluşturacaktır. Çalışmamız, nitel bir yaklaşımla literatür tarama yöntemi ve veri analizi tekniği ile gerçekleştirilmiştir. Bu çerçevede toplumsal cinsiyet ve cinsiyetsizlik söylemlerinin neslin korunması adına oluşturabileceği problemler ele alınmıştır. Bu çalışma, cinsiyetsiz toplum söyleminin, bireylerin kişilik haklarına yönelik bir müdahale olduğu görüşünü ortaya koymaktadır. Ayrıca bu tür söylemlerin, toplumun temelini oluşturan aile değerlerini tehdit ettiği ve dolayısıyla toplumsal yapıyı bozduğu yönündeki endişelere dikkat çekmektedir. Çalışmayı önemli kılan bir diğer husus, cinsiyetler üzerinden kullanılan çatışmacı dilin, kadın ve erkeği birbirleriyle rekabet etmeye yönlendirerek karşı karşıya getirdiğini vurgulamasıdır. Toplumsal konuların erkek ve kadın değil, insan hakları perspektifinden ele alınması, insanların dillerine, dinlerine, renklerine, mesleklerine veya cinsiyetlerine göre değerlendirilmemesi gerektiği yönüne dikkat çekilmiştir. Çalışmamız neticesinde toplumsal cinsiyet düşüncesinin toplumda ahlaki, hukuki, dinî ve kültürel değerler ile ilgili pek çok problemi beraberinde getirdiği saptanmıştır.

Gender is a concept that emerged to express the socially determined roles and responsibilities of men and women. The concept of gender neutralization or sexlessness, on the other hand, is the manifestation of a mentality that emphasizes the unnecessaryness of innate and inherent gender stereotypes and aims to break away from social acceptance based on gender. What we criticize in both schools of thought is that they want to draw attention to the fact that the male-dominated social structure is unjust and discriminatory while ignoring biological sex characteristics. This understanding of freedom, which extends to the idea that gender selection should be left to individuals, causes the destruction of human nature and social values. However, Islam prohibits any intervention aimed at disrupting nature as objectionable in terms of sharia and law. In this respect, gender neutralization projects are contrary to the fundamental Islamic principles. This study has determined the main points of current discussions based on gender. The aim of the study is to reveal that religion is not a factor that adopts a discriminatory or privileged attitude between genders. In the fundamental sources of Islam, a balancing policy is followed regarding gender roles. Contrary to the ideas of gender advocates, the basis of gender discrimination does not stem from religious sources but from the patriarchal mindset. Another aim is to emphasize that justice to be provided on gender roles rather than equality between the sexes will be a balancing approach in terms of social values. Moving away from the patriarchal structure in the search for social order and adopting a fair, balancing, and integrative attitude will create a consistent approach to overcoming the problems that arise between the sexes. Our study is based on a qualitative approach and literature review method. In this framework, the problems that gender and genderlessness discourses may create in terms of protecting the generation are discussed. This study puts forward the view that the discourse of a genderless society is an intervention against the personal rights of individuals. It also draws attention to the concerns that such discourses threaten the family values that form the basis of society and thus disrupt the social structure.  Another aspect that makes the study important is that it emphasizes that the conflicting language used on the basis of genders pits women and men against each other by directing them to compete with each other. It is a noteworthy approach that social issues addressed within religious definitions are addressed from a human rights perspective rather than from a male or female perspective, and that people should not be evaluated according to their language, religion, color, profession or gender.