TRAVMATİK YAS VE RUH SAĞLIĞI SONUÇLARI: BİR SİSTEMATİK DERLEME
TRAUMATIC GRIEF AND MENTAL HEALTH OUTCOMES: A SYSTEMATIC REVIEW
Yazar: Arduç, Nazmiye
Dergi: Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 18 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Social and Personality Psychology (Other) ; Sosyal ve Kişilik Psikolojisi (Diğer) ; Travma,Yas,Psikoterapi ; Trauma,Grief,Psychology

Yas, her insanın hayatında karşılaşabileceği, sevdiklerinin kaybı veya önemli bir değişiklik sonrasında yaşadığı derin ve doğal bir duygusal tepkidir. Ancak, bazı durumlarda kişinin ani bir şekilde kayıp yaşaması veya şiddet, savaş gibi olayların sonucunda ölüme tanık olması, yas sürecini karmaşık bir hale getirebilir. Beklenmedik ya da bireyin güvenliğini tehdit eden durumlarda ortaya çıkan stres ve kaygı, travmatik bir olay olarak yas sürecine dahil olduğunda, bu dönem daha şiddetli ve uzun sürebilir. Bu çalışmada, karmaşık bir yas süreci olan travmatik yasın, doğal yas sürecinden farklarının ortaya konulması, travmatik yas sürecine etki eden faktörlerin değerlendirilmesi ve bireyin fiziksel ve psikolojik iyileşmesini destekleyecek uygun yöntemlerin incelenmesi amaçlanmıştır. Yas ve travma sonrası yaşanan duygusal ve psikolojik tepkiler evrensel olsa da sürecin şiddeti bireyin kişilik özelliklerine, kültürüne, inançlarına ve sahip olduğu sosyal destek sistemlerine bağlı olarak özgün bir yapıda gözlemlenebilir. Bireylerin bir kaybı nasıl deneyimlediklerini değerlendirmek için Samet Baş ve diğerleri (2020) tarafından geliştirilen “Travmatik Yas Envanteri-Kendi Bildirimi” Türkçe versiyonunun kullanılması, kişinin duygusal tepkilerini derecelendirmeye olanak sağlayabilir. Özellikle travmatik yas dönemi geçiren bireylerin sağlıklı bir iyileşme süreci yaşayabilmesi, kendilerini anlamalarına ve duygusal tepkilerini işleyebilmelerine bağlıdır. Bu süreçte psikoterapi, sosyal destek ağları ve gerekirse psikofarmakolojik destek gibi yöntemlerle bireyin ihtiyaç duyduğu desteği alması sağlanmalı ve travma sonrası büyüme hedeflenmelidir. Sonuç olarak, travma ve yas, hayatın kaçınılmaz bir parçası olan derin duygusal deneyimlerdir. Travmatik yaslar ise bireyin yaşamında önemli dönüm noktaları olabilir ve bu süreçle nasıl başa çıkılacağı genellikle bireyin psikolojik ve sosyal kaynaklarına bağlıdır. Bu sebeple, profesyonel destek, terapi ve sosyal destek ağları bu süreçte kritik bir rol oynamaktadır.

Grief is a deep and natural emotional response that every individual may encounter in their lifetime following the loss of loved ones or significant changes. However, in some cases, the experience of sudden loss or witnessing death as a result of events such as violence or war can complicate the grieving process. When stress and anxiety, which are the result of unexpected or life-threatening situations, become part of the grief process as a traumatic event, this period can become more intense and prolonged. This study aims to highlight the differences between traumatic grief—a complex grieving process—and natural grief, evaluate the factors influencing the traumatic grief process, and assess appropriate support methods that can facilitate post-traumatic growth to ensure that the individual's grief period results in physical and psychological healing. Although emotional and psychological responses to grief and trauma are universal, the intensity of the process can vary depending on the individual's personality traits, culture, beliefs, and social support systems, thus manifesting in a unique manner. To evaluate how individuals experience loss, the use of the Turkish version of the "Traumatic Grief Inventory-Self Report" scale developed by Samet Baş et al. (2020) can allow for the grading of emotional responses. Specifically, ensuring that individuals experiencing traumatic grief undergo a healthy recovery process is contingent upon their ability to understand themselves and process their emotional reactions. Through methods such as psychotherapy, social support networks, and, if necessary, psychopharmacological support, individuals should be provided with the necessary support to facilitate post-traumatic growth. In conclusion, trauma and grief are profound emotional experiences that are an inevitable part of life. Traumatic grief can be significant turning points in an individual's life, and how they cope with this process is often dependent on their psychological and social resources. Therefore, professional support, therapy, and social support networks play a crucial role in this process.