BÜYÜKÇEKMECE VE KÜÇÜKÇEKMECE GÖLLERİ ARASINDAKİ SAHANIN ARAZİ KULLANIM DEĞİŞİMLERİNİN ŞEHİR PLANLAMASI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
BÜYÜKÇEKMECE VE KÜÇÜKÇEKMECE GÖLLERİ ARASINDAKİ SAHANIN ARAZİ KULLANIM DEĞİŞİMLERİNİN ŞEHİR PLANLAMASI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
Yazar: Keçeli, Arif; Karakuyu, Mehmet; Kocaman, Sinan; Kara, Fatih
Dergi: Marmara Coğrafya Dergisi, Vol. 0 No. 17, 2013
Anahtar kelimeler: Arazi Kullanımı, CBS, Planlama, Kentleşme, Çarpık Kentleşme, Büyükçekmece, Küçükçekmece

Türkiye’nin en büyük metropolü olan İstanbul hızla artan nüfusuyla son yirmi yılda 2 kat büyüklüğe ulaşmıştır. Aynı zamanda Türkiye’nin en önemli kentsel cazibe merkezi olan İstanbul, sağladığı yaşam standartları ve ekonomik olanaklarla bu süreç içerisinde Türkiye’nin hemen hemen her bölgesinden göç alarak kentsel gelişimini sürdürmüş ve bugünkü nüfus yapısına ulaşmıştır. Günümüzde 12 milyonu aşan nüfusuyla İstanbul’da planlı-plansız birçok yerleşim, sanayi, ticaret ve rekreasyon alanı iç içe bulunmaktadır. Modern bir megakente yakışmayan bu görünüme, son yirmi yıl içinde kentin birçok yerinde ortaya çıkan plansız büyüme neden olmuştur. Plansız gelişen alanlarda altyapı sorunları, kaçak yapılaşma ve çevre kirliliği başta olmak üzere kentsel sorunlar görüldüğü gibi ekolojik dengede de bozulmalar gözlenmektedir. Bu durum İstanbul sakinlerine düşük yaşam kalitesi sunmaktadır. Araştırma sahası olarak ele alınan Büyükçekmece ve Küçükçekmece gölleri arası bu olumsuz durumların yaşandığı alanlardan biridir. Yakın bir döneme kadar yoğun tarımsal faaliyet alanı olan bu sahada tarım alanları, kentsel gelişime bağlı olarak yerleşim ya da sanayi alanlarına dönüşmüş ve güneyden kuzeye kaymıştır. Bu çalışmada sözkonusu alanın öncelikli olarak arazi kullanım sınıflandırması yapılmıştır. Genel olarak 6 farklı arazi kullanımının olduğu sahada 1963 ile 2004 yılları arasındaki kentsel gelişim ve arazi kullanımındaki değişimler, 1963 ve 1996 yılına ait farklı hava fotoğrafları ve 1987 ve 2004 yıllarına ait iki farklı uydu fotografı kullanılarak CBS kullanılarak işlenmiştir. Coğrafi kriterlere göre mevcut durumun değerlendirildiği ve planlamaların olumlu ve olumsuz sonuçlarının ortaya konulduğu bu çalışmanın sonunda karar vericiler için bazı önerilerde bulunulmuştur.

Türkiye’nin en büyük metropolü olan İstanbul hızla artan nüfusuyla son yirmi yılda 2 kat büyüklüğe ulaşmıştır. Aynı zamanda Türkiye’nin en önemli kentsel cazibe merkezi olan İstanbul, sağladığı yaşam standartları ve ekonomik olanaklarla bu süreç içerisinde Türkiye’nin hemen hemen her bölgesinden göç alarak kentsel gelişimini sürdürmüş ve bugünkü nüfus yapısına ulaşmıştır. Günümüzde 12 milyonu aşan nüfusuyla İstanbul’da planlı-plansız birçok yerleşim, sanayi, ticaret ve rekreasyon alanı iç içe bulunmaktadır. Modern bir megakente yakışmayan bu görünüme, son yirmi yıl içinde kentin birçok yerinde ortaya çıkan plansız büyüme neden olmuştur. Plansız gelişen alanlarda altyapı sorunları, kaçak yapılaşma ve çevre kirliliği başta olmak üzere kentsel sorunlar görüldüğü gibi ekolojik dengede de bozulmalar gözlenmektedir. Bu durum İstanbul sakinlerine düşük yaşam kalitesi sunmaktadır. Araştırma sahası olarak ele alınan Büyükçekmece ve Küçükçekmece gölleri arası bu olumsuz durumların yaşandığı alanlardan biridir. Yakın bir döneme kadar yoğun tarımsal faaliyet alanı olan bu sahada tarım alanları, kentsel gelişime bağlı olarak yerleşim ya da sanayi alanlarına dönüşmüş ve güneyden kuzeye kaymıştır. Bu çalışmada sözkonusu alanın öncelikli olarak arazi kullanım sınıflandırması yapılmıştır. Genel olarak 6 farklı arazi kullanımının olduğu sahada 1963 ile 2004 yılları arasındaki kentsel gelişim ve arazi kullanımındaki değişimler, 1963 ve 1996 yılına ait farklı hava fotoğrafları ve 1987 ve 2004 yıllarına ait iki farklı uydu fotografı kullanılarak CBS kullanılarak işlenmiştir. Coğrafi kriterlere göre mevcut durumun değerlendirildiği ve planlamaların olumlu ve olumsuz sonuçlarının ortaya konulduğu bu çalışmanın sonunda karar vericiler için bazı önerilerde bulunulmuştur.