Tiyatro Antropolojisindeki “Kültürden Soyutlama” Kavramı ve Küreselleşme Açısından Değerlendirilmesi
The Concept of “Abstraction From Culture” in Theater Anthropology and Its Evaluation of Globalization
Yazar: Arık, Pınar
Dergi: Art-Sanat No. 24, 2024
Anahtar kelimeler: Visual Arts (Other) ; Görsel Sanatlar (Diğer) ; Culture,Globalization,Theater anthropology,Eugenio Barba,Odin Teatret ; Kültür,Küreselleşme,Tiyatro antropolojisi,Eugenio Barba,Odin Tiyatrosu

Eugenio Barba’nın tiyatro antropolojisiyle ilgili araştırmaları, geleneksel kültürlerin ya da gösterimin antropolojisi ile ilgili değil, oyuncuyla ilgilidir. Ona göre oyuncu, ait olduğu kültürle yüzleşme yoluyla, kendi görme biçimini eğitir ve bir yandan katılımcı, bir yandan da kültüründen kopuk hâle gelir. Böylece oluşturduğu “yapıntı beden” ile kendi kültürüne göre biçimlenmiş davranışlarındaki doğallığı yadsıyarak kısacası onu kültüründen soyutlayarak bedenini yeniden inşa eder ve genel bir sahne davranışı sergiler. Bu çalışmalar, Batı’nın resmî sanatına karşı ve diğer kültürlere kucak açan alternatif bir tiyatro anlayışı oluşturma çabası gibi görünse de “yapıntı beden” ve “kültürden soyutlama” gibi kavramlar, küreselleşme ideolojisindeki ulusal, etnik, özgün, farklı ya da “öteki” olan kültürleri birleştirmeyi, farklılıkları tek tipleştirmeyi, dünyayı “küresel bir köy”e dönüştürmeyi hedefleyen politikalarla örtüşür görünmektedir. Bu makalenin amacı Uluslararası Tiyatro Antropolojisi Okulu (ISTA)’nda yapılan çalışmalarda adı geçen “kültürden soyutlama” kavramının küreselleşme anlayışı kapsamında eleştirel bir bakış açısıyla ele alınmasıdır. Bu amaç doğrultusunda öncelikle kültür, küreselleşme ve antropoloji kavramları tanımlanmıştır. Daha sonra Barba’nın kurmuş olduğu Odin Tiyatrosu ve ISTA’da yapılan çalışmalar hakkında toplanan veriler ortaya konmuştur. Ardından “kültürden soyutlama” kavramının uygulanış biçimi değerlendirilmiştir. Bu kapsamda makalenin “kültürden soyutlama” kavramının eleştirel bir bakışla değerlendirildiği bölümde elde edilen bulgularla konunun tartışmaya açık bir alan olduğu sonucuna varılmıştır.

The studies of Eugenio Barba in theatrical anthropology are about the actor, not the anthropological study of traditional cultures or performance. According to his way of thinking, the actor trains his own way of seeing by confronting the culture to which he belongs, and becomes a participant on the one hand and disconnected from his culture on the other. Thus, with the "fictional body" he/she creates, the actor reconstructs his/her body and exhibits a general stage behavior by denying the naturalness of his/her behaviors that have emerged as a result of the historical and cultural process and shaped according to his/her own culture, in short, isolating him/her from his/her culture. Although these studies aim to create an alternative understanding of theater that is against the formal art culture of the West and embraces other cultures, concepts such as “fictional body” and “abstraction from culture” seem to match with the policies in the ideology of globalization that aim to melt national, ethnic, original, different or “other” cultures in a single pot, to standardize differences, and to transform the world into a “global village”. The aim of this article is to examine the concept of "abstraction from culture", which is mentioned in the studies conducted at the International School of Theater Anthropology (ISTA), with a critical perspective within the scope of globalization. For this purpose, first the concepts of culture, globalization and anthropology were defined. Then, the data collected about the Odin Theater founded by Eugenio Barba and the studies carried out in ISTA were revealed. Then, the application of the concept of “abstraction from culture” was evaluated. In this context, it has been concluded that the subject is an open field for discussion with the findings obtained in the section where the concept of "abstraction from culture" is critically evaluated.