Dile Kolay “Kolay Dil”: Bilişsel Yük ve Kullanıcı Merkezli Tasarım Perspektifinden Kuramsal ve Uygulamalı Bir Değerlendirme
Easy to Say, Easy Language? A Theoretical and Practical Evaluation from the Perspective of Cognitive Load and User-Centered Design
Yazar: Oğuz, Derya
Dergi: Diyalog Interkulturelle Zeitschrift Für Germanistik, Vol. 13 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: German Language, Literature and Culture ; Alman Dili, Edebiyatı ve Kültürü ; Erişilebilirlik,Kolay Dil,Bilişsel Yük Teorisi,Kullanıcı Merkezli Tasarım,Çeviri ; Accesibility,Easy Language,Cognitive Load Theory,User-Centered Design,Translation

Kolay Dil, özellikle bilişsel veya dilsel kısıtlılıkları olan bireylerin bilgiye erişimini sağlamak amacıyla geliştirilen, erişilebilir iletişimin özel bir biçimidir. Bu çalışmada, Kolay Dil çevirisinin yalnızca dil düzeyinde bir kolaylaştırma süreci olarak ele alınamayacağı, aksine bilişsel, işlevsel ve tasarımsal yönleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiği savunulmaktadır. Araştırmanın temel amacı, Kolay Dilin çeviri sürecindeki zorluklarını açıklamak ve bu süreci Bilişsel Yük Teorisi ile Kullanıcı Merkezli Tasarım çerçevesinde kuramsal olarak temellendirmektir. Çalışmada önce Kolay Dilin özellikleri ve bilişsel kısıtlılıkları olan erek kitlenin metinle kurduğu işlevsel ilişki kuramsal bir çerçevede ele alınmıştır. Ardından örnek bir e-Devlet metni üzerinden gerçekleştirilen nitel içerik analizinde, çeviri amaçlı metin çözümleme modeli ile Bilişsel Yük Teorisi birlikte kullanılmış ve Kolay Dilin yalnızca bir çeviri süreci değil, aynı zamanda kullanıcı odaklı bir yeniden tasarım süreci olduğu ortaya konmuştur. Elde edilen bulgular, Kolay Dil çevirisinin çeviri eğitiminde ayrı bir uzmanlık alanı olarak ele alınmasının önemini göstermekte ve çevirmenlerin, erişilebilirlik, bilişsel yük ve kullanıcı deneyimi konularında yetkinlik kazanmaları gerektiğini vurgulamaktadır.

Easy Language is a specific form of accessible communication developed to ensure access to information for individuals with cognitive or linguistic limitations. This study argues that Easy Language translation cannot be approached merely as a process of linguistic simplification, but must instead be considered in conjunction with its cognitive, functional, and design dimensions. The main objective of the research is to identify the challenges encountered in the Easy Language translation processes and to theoretically ground this process within the frameworks of Cognitive Load Theory (CLT) and User-Centered Design (UCD). The study first examines the features of Easy Language and the functional relationship established between the target audience with cognitive limitations and the text, within a theoretical framework. Then, based on a sample e-Government text, a qualitative content analysis was conducted using a translation-oriented text analysis model in combination with Cognitive Load Theory. The analysis revealed that Easy Language is not merely a translation process, but also a user-oriented redesign process. The findings emphasize the importance of recognizing Easy Language translation as a distinct area of specialization within translator training and highlight the need for translators to develop competencies in accessibility, cognitive load, and user experience.