Gülümuşağı (Malatya) çevresinde yüzeyleyen Eosen (?) yaşlı bazik magmatik kayaçların petrografik ve jeokimyasal özellikleri
Petrographic and geochemical characteristics of Eocene (?) basic igneous rocks outcropping around Gülümuşağı (Malatya)
Yazar: Sar, Abdullah
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Vol. 14 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Mineralogy- Petrography ; Mineraloji-Petrografi ; Gülümuşağı,Gabro/diyorit,Jeokimya,Petrografi,Petrojenez ; Gülümuşağı,Gabbro/diorite,Geochemistry,Petrography,Petrogenesis

Güneydoğu Anadolu Orojenik Kuşağı’nda (GAOK) Malatya ili Gülümuşağı çevresinde yüzeyleyen Eosen (?) yaşlı magmatik kayaçlar gabro ve diyorit bileşiminde olup petrografik olarak plajiyoklaz, piroksen ve amfibol minerallerinden oluşmaktadır. İnceleme konusu gabro ve diyoritler düşük-orta K karakterine sahip olup ilksel mantoya göre normalize edilmiş iz element diyagramında Rb, P, Nb ve Ti elementlerinde negatif gidişler, Sr ve Ba değerlerinde pozitif yönsemelere sahiptir. Kondrite göre normalize edilmiş iz element değişim diyagramında yataya yakın bir gidiş göstermektedir. İnceleme konusu gabro ve diyoritler hafif nadir toprak elementleri (HNTE) ve ağır nadir toprak elementleri (ANTE) arasında LaN/LuN oranları 1.31 ile 1.53 arasında değişmekte (AS17=0.53, AS20=5.35) olup zayıf-orta seviyelerde fraksiyonlaşma göstermektedir. Gabro ve diyorit türü kayaçlar pozitif Eu anomalileri göstermekte olup, EuN/Eu* değerleri (1.01-1.46) aralığında değişmektedir. Gabro ve diyoritler kısmen düşük La/Yb (0.63-6.31) ve Nb/La (0.42-0.75) oranlarına sahip olup litosferik manto/litosferik-astenosferik manto kökenine işaret etmektedir. Düşük Zr/Hf (12.6-39.3) ve Nb/Yb (0.31-3.26) oranları bu kayaçların tüketilmiş bir manto kaynağından oluştuğunu göstermektedir. Gabro ve diyoritleri oluşturan ana magmanın gelişiminde fraksiyonel kristallenmenin rolü asimilasyona göre daha fazladır. Tüm veriler ışığında, Eosen (?) yaşlı gabro ve diyoritlerin ana magmasının sığ derinlikleri temsil eden spinel içeren bir kaynaktan türediği düşünülmektedir.

Eocene (?) aged magmatic rocks cropping out around Gülümuşağı in Malatya province in the Southeastern Anatolian Orogenic Belt (SAOB) are in the composition of gabbro and diorite and petrographically consist of plagioclase, pyroxene and amphibole minerals. The gabbros and diorites under investigation have low-medium K character, negative trends in Rb, P, Nb and Ti elements, and positive trends in Sr and Ba values in the trace element diagram normalized according to the Primary Mantle. It shows an almost horizontal trend in the trace element variation diagram normalized according to chondrite. The LaN/LuN ratios between light rare earth elements (LREE) and heavy rare earth elements (HREE) in the gabbros and diorites under investigation vary between 1.31 and 1.53 (AS17=0.53, AS20=5.35) and show weak-medium levels of fractionation. Gabbro and diorite-type rocks show positive Eu anomalies, and EuN/Eu* values vary between (1.01-1.46). Gabbro and diorites have relatively low La/Yb (0.63-6.31) and Nb/La (0.42-0.75) ratios, indicating lithospheric mantle/lithospheric-asthenospheric mantle origin. Low Zr/Hf (12.6-39.3) and Nb/Yb (0.31-3.26) ratios suggest that these rocks are formed from a depleted mantle source. The role of fractional crystallization is greater than assimilation in developing the main magma that forms the gabbros and diorites under investigation. In light of all the data, it is thought that the main magma of Eocene (?) aged gabbros and diorites was derived from a source containing spinel representing shallow depths.