İran’da Vehhâbîlik Konulu Akademik Yayınlar Bibliyografyası: Medreselerin Üçüncü Seviye Seminer Risaleleri ve Mezûniyet Risaleleri ile Üniversitelerin Dinî İlimler Programlarının Yük-sek Lisans ve Doktora Tezleri
Bibliography of Academic Publications on Wahhabism in Iran: Third Level Seminar Risales and Graduation Risales of Madrasas and Master's and Doctoral Theses of Religious Sciences Programs of Universities
Yazar: Doğrusözlü, Zekeriya; Kubat, Mehmet
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 16 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: Islamic Sects ; İslam Mezhepleri ; İslam Mezhepleri Tarihi,Tezler,Bibliyografya,Şiîlik,Vehhâbîlik ; History of Islamic Sects,Theses,Bibliography,Shi,Wahhabism

Şiî mezhebi ile Selefî akım arasındaki çatışmanın öteden beri devam ettiği bilinmektedir. Genellikle “Şiî-Sünnî” çatışması şeklinde lanse edilen bu mücadele, aslında “Şiî-Hilâli” olarak olarak adlandırılan ve birçok ülkeye dağılmış olan Şiî nüfusu bünyesine dahil etme amacı güden İran ile ülkesinde önemli oranda Şiî nüfusu barındırdırdığı için bu mezhep mensuplarını kendisi için tehdit olarak algılayan Suudi Arabistan arasındaki çatışmanın günümüzdeki bir devamıdır. “Şiî-Sünnî mücadelesi” şeklinde ele alınan bu mücadelenin aslında “Şiî-Vehhâbî çatışması” şeklinde ele alınması daha doğrudur. Son yıllarda Suudi Arabistan’da Şiilik üzerine, İran’da ise Vehhâbîlik konusunda yapılan yayınların sayısının önemli ölçüde arttığı gözlenmektedir. Bu yayınların tümünü ele almak çalışmanın kapsamını aşacağından biz bu makalede yalnızca İran’da geleneksel ve modern dinî ilimler alanında Vehhâbîlik üzerine yapılan yayınları aktaracağız. Öncelikle belirtmek gerekir ki, İran’da Vehhâbilik üzerine yapılan yayınların çokluğu, bu konuda yapılacak bilimsel araştırmalardaki kaynak taramalarını bir hayli zorlaştımaktadır. Bu durum konuya dair biyografik çalışmaların yapılmasını zorunlu hale getirmektedir. Bu nedenle biz bu makalede öncelikle akademik araştırmalarda bibliyografik çalışmaların önemine değindik, daha sonra da kaynakların konulara göre sistemli bir şekilde bir araya getirilmesinin söz konusu eserlere kolayca ulaşılmasını sağladığına, bunun da bilgi paylaşımının etkinleşmesini kolaylaştırdığına işaret ettik. İslam Mezhepleri Tarihi alanında yapılan bibliyografik çalışmaları örnek alarak yaptığımız bu çalışmada İran’da sayısı yüzleri bulan Vehhâbîlik konulu çalışmaların künyelerinin bir araya getirilmesini amaçladık.

In recent years, the number of publications on Shiism in Saudi Arabia and on Wahhabism in Iran has increased significantly. Since it would be beyond the scope of this study to deal with all of these publications, in this article, we will only present the publications on Wahhabism in the field of traditional and modern religious sciences in Iran. First of all, it should be noted that the large number of publications on Wahhabism in Iran makes it very difficult to scan the sources in scientific research on this subject. This situation makes it compulsory to carry out biographical studies on the subject. For this reason, in this article, we first mentioned the importance of bibliographical studies in academic researches, and then pointed out that the systematic gathering of sources according to the subjects enables easy access to the works in question, which facilitates the activation of information sharing. In this study, we aimed to bring together the bibliographical works on Wahhabism, which numbered hundreds in Iran, by taking bibliographical studies in the field of History of Islamic Sects as an example.