Ramiz Rövşen’in Şiirlerinde Bir Dil ve Üslup Belirleyicisi Olarak Üçlü Tekrarlar
Triple Repetitions as a Language and Style Determinant in Ramiz Rövşen’s Poems
Yazar: Baldane, Orhan
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 20 No. 38, 2025
Anahtar kelimeler: South-West (Oghuz) Turkic Dialects and Literatures ; Güney-Batı (Oğuz) Türk Lehçeleri ve Edebiyatları ; tekrar,üçlü tekrarlar,dil ve üslup,Azerbaycan edebiyatı,Ramiz Rövşen ; repetition,triple repetitions,language and style,Azerbaijani literature

Akılda kalıcılığı artırmak ya da etkileyici bir atmosfer yaratmak gibi sebeplerden dolayı şiirde sesin gücünden her zaman istifade edilmiştir. Bunların sağlanmasında kullanılan edebî tekniklerden en bilineni ise şüphesiz tekrarlardır. Tekrarlar vasıtasıyla sağlanan ses uyumu şairlerin neredeyse tamamı tarafından uygulanmıştır. Birçok alt türü olan tekrarlar kimi zaman metin içinde herhangi bir birimde rastgele karşımıza çıkarken kimi zaman ise kullanıldıkları yere göre kafiye, redif vb. özel terimlerle de anılırlar. Bütün şairler tarafından uygulanan bir teknik olduğu için tekrarlardan başlı başına bir dil ve üslup belirleyicisi olarak söz etmek zordur. Ancak bazı şairlerin tekrar tekniğinden yararlanma şekilleri oldukça dikkat çekicidir ve hatta bu tekrarlar dil ve üsluba etki edecek nitelikte olabilmektedir. Bu şairlerden biri de Azerbaycan edebiyatının son 40-50 yıllık döneminin önde gelen şairlerinden Ramiz Rövşen’dir. Ramiz Rövşen şiirlerinde tekrar tekniğinin alt gruplarından biri olan üçlü tekrarların sıklıkla kullanılması söz konusudur. Bunlar üzerinde yapmış olduğumuz incelemede ise Ramiz Rövşen’in bu üçlü tekrarlardan sistematik şekilde istifade ettiği ortaya çıkmıştır. Ramiz Rövşen’in “Gedǝk Biz Olmayan Yerǝ” adlı kitabı taranarak ortaya çıkarılan örnekler kendi içinde “ek tekrarları”, “kelime tekrarları” ve “söz dizimsel tekrarlar” olmak üzere tasnif edilmiştir. Tekrarların en çok bilinen anlamsal katkıları “kuvvetlendirme” ve “pekiştirme” olsa da Ramiz Rövşen’in şiirlerinde kullanılan üçlü tekrar yapılarının bunlara ek olarak “ihtimal”, “yokluk”, “sıralama”, “üzüntü”, “kabullenme” vb. anlamsal katkılarda bulunduğuna işaret edilmiştir. Tespit ettiğimiz tekrar yapılarındaki unsurların sayısının mitolojik ve folklorik bir arka plana da sahip olan “üç” olması ise rastgele bir seçim değildir. Üç sayısının kolektif şuurdaki yeri de bunda etkili olmuştur. Sonuç olarak üçlü tekrarların Ramiz Rövşen’in şiirlerine dil ve üslup yönünden yapmış oldukları katkının göz ardı edilemeyeceği belirtilmiştir.

The power of sound has always been utilized in poetry for reasons such as increasing memorability or creating an impressive atmosphere. The most well-known literary technique used to achieve this is undoubtedly repetition. Sound harmony achieved through repetition has been applied by almost all poets. While repetitions, which have many subtypes, sometimes appear randomly in any unit within the text, sometimes they are referred to with special terms such as rhyme, redif, etc. depending on where they are used. It is difficult to talk about repetition as a determinant of language and style in itself, as it is a technique used by all poets. However, the way some poets use the technique of repetition is remarkably striking, and these repetitions can significantly influence the language and style. One of these poets is Ramiz Rövşen, one of the leading poets of Azerbaijani literature in the last 40-50 years. In Ramiz Rövşen's poems, triple repetitions, one of the subgroups of the repetition technique, are frequently used. In our analysis of these, it was revealed that Ramiz Rövşen systematically utilized these triple repetitions. The examples revealed by scanning Ramiz Rövşen’s book “Gedǝk Biz Olmayan Yerǝ” were classified as “suffix repetitions”, “word repetitions” and “syntactic repetitions”. Although the most well-known semantic contributions of repetitions are “strengthening” and “consolidation”, it has been pointed out that the triple repetition structures used in Ramiz Rövşen’s poems also make semantic contributions such as “possibility”, “absence”, “ordering”, “sadness”, “acceptance”, etc. The fact that the number of elements in the repetition structures we identified is "three", which also has a mythological and folkloric background, is not a random choice. The role of the number three in the collective consciousness has also had an impact on this. As a result, it is stated that the contribution of triple repetitions to Ramiz Rövşen's poems in terms of language and style should not be ignored.