Felsefe, İktidar ve Kurtuluş: Platon’un Gorgias Diyaloğunda Felsefi İktidar ve Ruhani Siyaset
Philosophy, Power and Salvation: Philosophical Power and Spiritual Politics in Plato’s Gorgias Dialogue
Yazar: Işık, Sever
Dergi: Felsefe Arkivi No. 63, 2025
Anahtar kelimeler: Ancient Philosophy ; Eskiçağ Felsefesi ; Philosophy,power,politics,soul,happiness ; Felsefe,iktidar,siyaset,ruh,mutluluk

Bu makalede Platon’un felsefi iktidar talebinin ve idealinin daha önce Gorgias diyaloğunda dile getirildiği ve bu iktidarın büyük ölçüde ruhani bir karakterde olduğunu iddia edilmektedir. Bu iddiayı temellendirmek amacıyla diyalogdaki temel argüman ve kavramlar betimsel ve analitik bir yaklaşımla ele alınmıştır. Makalede sırasıyla, Platon’un felsefeyi retorikten ayırarak siyasi gerçeklik bağlamında nasıl onun karşısında konumlandırdığı; felsefeyi güç siyasetinden ayırarak hakikatle mukayyet kıldığı; nefs kontrolünü mümkün kılan ruhsal gücü asli güç olarak öncelediği; Platon’un arzuladığı felsefi iktidarın esas itibariyle ruhani/manevi bir karakterde, dünyevi iktidarı aşan daha büyük bir iktidar olduğu gösterilmeye çalışılmaktadır.Platon’un Gorgias diyaloğunda savunduğu ve arzuladığı ruhun saadetini ve selametini amaçlayan ruhani siyaset modern kültürümüze son derece yabancı bir şeydir. Çünkü modern siyaset için ruhsal alan apolitik bir alandır. Gorgias diyaloğunda ise gerçek siyaset esas olarak ruhlarla ilgi bir sanat olarak görülür. Felsefe, ruhlarını iyileştirmek, yetkinleştirmek suretiyle insanları saadete ulaştıracak biricik gerçek siyasi sanat; filozof ise gerçek siyasetçidir. Sadece güç ve hazzı amaçlayan siyasete karşı çıkan Platon’a göre insanların mutlu kılınması ancak bir çeşit devlet hekimi olan filozof tarafından sağlanabilir. Onun için devletin yönetimi gerçek devlet adamı olan filozofa bırakılmalıdır. Böyle bir felsefi devletin icra edeceği gerçek siyasetin görevi sadece insanların maddi ihtiyaçlarını karşılamak değil, asıl olarak insanın asli yönü olan ruhun iyileştirilmesi ve selamete ulaştırılmasıdır. Bu nedenle Platoncu ruhani iktidar dünyevi iktidarı aşan eskatolojik içerimlere de sahiptir.

In this article, it is argued that Plato's demand and ideal of philosophical power was previously expressed in the Gorgias dialogue and that this power was largely spiritual in character. In order to justify this claim, the main arguments and concepts in the dialogue are analyzed descriptively and analytically. The article tries to show how Plato separates philosophy from rhetoric and positions it opposite to it in the context of political reality; separates philosophy from power politics and makes it bound by truth; prioritizes the spiritual power that enables self-control as the primary power; and shows that the philosophical power Plato desires is essentially a spiritual power, a greater power that transcends worldly power. The spiritual politics aiming at the bliss and well-being of the soul, which Plato defends and desires in his Gorgias dialogue, is something extremely alien to our modern culture. Because for modern politics, the spiritual sphere is apolitical. In the Gorgias dialogue, on the other hand, real politics is seen as an art that deals mainly with souls. Philosophy is the only true political art that will lead people to happiness by healing and perfecting their souls; the philosopher is the true politician. According to Plato, who opposes politics that aims only at power and pleasure, people can only be made happy by the philosopher, who is a kind of state physician. Therefore, the administration of the state should be left to the philosopher, the true statesman. The task of the real politics to be practiced by such a philosophical state is not only to meet people's material needs, but also to heal the soul, which is the essential aspect of human beings, and to bring them to salvation. For this reason, Platonic spiritual power has eschatological implications that transcend worldly power.