hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Gelir Vergisinde Tarife Yapısı: Adalet ve Etkinlik Temelli Teorik Tartışmalar Çerçevesinde Karşılaştırmalı Bir Analiz
Gelir Vergisinde Tarife Yapısı: Adalet ve Etkinlik Temelli Teorik Tartışmalar Çerçevesinde Karşılaştırmalı Bir Analiz
Yazar: Karayılmazlar, Ekrem; Güran, Mehmet
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 60 No. 2, 2015
Anahtar kelimeler: Gelir vergisi, artan oranlı gelir vergisi, düz oranlı gelir vergisi, vergilemede adalet, vergilemede etkinlik

Bu çalışma, gelir vergisinin farklı tarife yapılarını adalet ve etkinlik temelinde analiz etmektedir. Gelirin artan oranlı vergilendirilmesi, bir taraftan gelir dağılımında eşitliğin sağlanmasına hizmet etmekte öte yandan da etkinlik kayıpları şeklinde ekonomik soruna yol açmaktadır. Yüksek marjinal vergi oranlarıyla müterakkiyet kazandırılan bu tarife yapısı bireylerin çalışma, tasarruf ve yatırım kararlarını olumsuz etkilemektedir. Ayrıca vergi yönetim ve denetimi ile ilgili olarak ortaya çıkan aksaklıklardan dolayı, gelirin yeniden dağıtımı açısından da yeterince başarılı olamadığı görülmektedir. Bunların bir sonucu olarak kalkınmanın gecikmesine, vergi bilincinin olumsuz etkilenmesine ve vergiye karşı gizli bir isyana neden olmaktadır. Oysa gelirin düz oranlı şekilde vergilendirilmesi ile, hem bireylerin iktisadi kararlan üzerinde daha az çarpıtıcı etki yaratmak hem de gelirin sosyal adaletçi bir anlayışla yeniden dağıtımını gerçekleştirmek mümkündür.

Bu çalışma, gelir vergisinin farklı tarife yapılarını adalet ve etkinlik temelinde analiz etmektedir. Gelirin artan oranlı vergilendirilmesi, bir taraftan gelir dağılımında eşitliğin sağlanmasına hizmet etmekte öte yandan da etkinlik kayıpları şeklinde ekonomik soruna yol açmaktadır. Yüksek marjinal vergi oranlarıyla müterakkiyet kazandırılan bu tarife yapısı bireylerin çalışma, tasarruf ve yatırım kararlarını olumsuz etkilemektedir. Ayrıca vergi yönetim ve denetimi ile ilgili olarak ortaya çıkan aksaklıklardan dolayı, gelirin yeniden dağıtımı açısından da yeterince başarılı olamadığı görülmektedir. Bunların bir sonucu olarak kalkınmanın gecikmesine, vergi bilincinin olumsuz etkilenmesine ve vergiye karşı gizli bir isyana neden olmaktadır. Oysa gelirin düz oranlı şekilde vergilendirilmesi ile, hem bireylerin iktisadi kararlan üzerinde daha az çarpıtıcı etki yaratmak hem de gelirin sosyal adaletçi bir anlayışla yeniden dağıtımını gerçekleştirmek mümkündür.
OLASILIK KURAMININ DOĞUŞU
OLASILIK KURAMININ DOĞUŞU
Yazar: Korkmaz, Adil
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 60 No. 2, 2015
Anahtar kelimeler: Olasılık, tarih, Pascal, kumar, bilgibilim

Tarihsel süreç olasılık kuramının kumardan (şans oyunlarından) doğduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, bu köken, söz konusu kuramın gelişmesi doğrultusunda bir hızlandırıcı olduğu gibi, bir engelleyici olarak da işlev görmüştür. Olasılık (probability), salt kumarla ilişkili bir kavram olarak kalsaydı, Girolamo Cardano'nun eğilim (proclivity) kavramından pek öteye gidemezdi. Tarihsel süreçteki dönüm noktası, olasılık ile bilgideki belirsizlik arasındaki ilişkinin açıklıkla anlaşıldığı andır. Blaise Pascal'ın olasılık kuramı açısından yaşamsal önemdeki bir başarısı olan bu buluş söz konusu kuramının gelişmesinin önündeki engelleri kaldırmıştır.

Tarihsel süreç olasılık kuramının kumardan (şans oyunlarından) doğduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, bu köken, söz konusu kuramın gelişmesi doğrultusunda bir hızlandırıcı olduğu gibi, bir engelleyici olarak da işlev görmüştür. Olasılık (probability), salt kumarla ilişkili bir kavram olarak kalsaydı, Girolamo Cardano'nun eğilim (proclivity) kavramından pek öteye gidemezdi. Tarihsel süreçteki dönüm noktası, olasılık ile bilgideki belirsizlik arasındaki ilişkinin açıklıkla anlaşıldığı andır. Blaise Pascal'ın olasılık kuramı açısından yaşamsal önemdeki bir başarısı olan bu buluş söz konusu kuramının gelişmesinin önündeki engelleri kaldırmıştır.
MODERN TÜRK VATANDAŞLIĞI KAVRAMININ ERKEN ÖNCÜLERİ: MİLLİ MÜCADELE DÖNEMİNDE ULUSAL VATANDAŞLIĞIN KURULUŞU
MODERN TÜRK VATANDAŞLIĞI KAVRAMININ ERKEN ÖNCÜLERİ: MİLLİ MÜCADELE DÖNEMİNDE ULUSAL VATANDAŞLIĞIN KURULUŞU
Yazar: Kaygusuz, Özlem
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 60 No. 2, 2015
Anahtar kelimeler: Türk vatandaşlığı, Türk dış politikası, vatandaşlık, ulusal güvenlik, ulusal kimlik

Bu çalışma, Türkiye tarihinde imparatorluk yönetiminden cumhuriyet rejimine geçiş dönemi olan 1919-1923 arası dönemde, modern, ulusal vatandaşlık kimliğinin kuruluşunun, yeni bir kapsama/dışlama siyaseti yani vatandaşlık siyaseti anlayışının temel alınarak irdelenmesidir. Çalışma, Türkiye'deki kapsama/dışlama siyasetinin tarihsel dinamikleri üzerine odaklanırken, milliyetçi Ankara Hükümeti'nin genel dış politika yönelimi, karar ve uygulamalarını, modern vatandaşlık kavramının erken öncüllerinin kuruluşunu irdelemede analitik araç olarak kullanmıştır. Bu çerçevede, çalışmanın ana argümanı, Türkiye'de modern vatandaşlığın fiziksel, kültürel ve siyasal sınırlarının, temel olarak yeni devletin kurucularının dış politika karar ve uygulamaları yoluyla çizildiğidir.

Bu çalışma, Türkiye tarihinde imparatorluk yönetiminden cumhuriyet rejimine geçiş dönemi olan 1919-1923 arası dönemde, modern, ulusal vatandaşlık kimliğinin kuruluşunun, yeni bir kapsama/dışlama siyaseti yani vatandaşlık siyaseti anlayışının temel alınarak irdelenmesidir. Çalışma, Türkiye'deki kapsama/dışlama siyasetinin tarihsel dinamikleri üzerine odaklanırken, milliyetçi Ankara Hükümeti'nin genel dış politika yönelimi, karar ve uygulamalarını, modern vatandaşlık kavramının erken öncüllerinin kuruluşunu irdelemede analitik araç olarak kullanmıştır. Bu çerçevede, çalışmanın ana argümanı, Türkiye'de modern vatandaşlığın fiziksel, kültürel ve siyasal sınırlarının, temel olarak yeni devletin kurucularının dış politika karar ve uygulamaları yoluyla çizildiğidir.
TÜRKİYE KOMÜNİST PARTİSİ KAPATMA DAVASI VE DEVLET YARDIMINDAN MAHRUM BIRAKMA YAPTIRIMI
TÜRKİYE KOMÜNİST PARTİSİ KAPATMA DAVASI VE DEVLET YARDIMINDAN MAHRUM BIRAKMA YAPTIRIMI
Yazar: Sevinç, Murat
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 60 No. 2, 2015
Anahtar kelimeler: Anayasa, siyasal parti, kapatma, ihtar, devlet yardımı

Türkiye, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'ne Mayıs 2004 tarihinde taraf 1995 yılında gerçekleştirilen Anayasa değişikliklerinin, siyasal partiler tüzesine önemli etkileri olmuştur. Bu değişikliklerle, 1982 Anayasası'nın ilk şeklinde yer alan (68. ve 69. maddeler), siyasal partilere ilişkin sınırlayıcı ve yasaklayıcı hükümler büyük ölçüde temizlenmiş, partilerin kapatılma gerekçeleri sayılarak sınırlanmıştır. Bu şekilde, partilerin Anayasa'da sayılan nedenler dışında kalan bir gerekçeyle kapatılması olanaksızlaştırılmak istenmiştir. Ardından, 2001 yılında Anayasa'da (69. madde) ve 1999-2003 yılları arasında SPK (Siyasal Partiler Kanunu)' de yapılan değişiklikler, kapatmayı zorlaştırma yönünde atılan adımlar olmakla birlikte, başka tüzel sorunlar çıkmasına neden olmuştur. Bu çalışmada, ortaya çıkan yeni tüzel sorunlar, TKP (Türkiye Komünist Partisi) hakkında açılmış olan kapatma davası çerçevesinde açıklanmaya çalışılmıştır. TKP kapatma davasını ve bu davanın sonunda verilebilecek olası yaptırımı anlamlandırabilmek için öncelikle siyasal partilerin kapatılmaları konusunun serüveni özetlenmiştir. Ardından, partilere yapılan devlet yardımı, Anayasa ve Yasa'da yer alan, 'partileri devlet yardımından kısmen ya da tamamen mahrum bırakma' yaptırımıyla ilişkili olarak anlatılmıştır.

Türkiye, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'ne Mayıs 2004 tarihinde taraf 1995 yılında gerçekleştirilen Anayasa değişikliklerinin, siyasal partiler tüzesine önemli etkileri olmuştur. Bu değişikliklerle, 1982 Anayasası'nın ilk şeklinde yer alan (68. ve 69. maddeler), siyasal partilere ilişkin sınırlayıcı ve yasaklayıcı hükümler büyük ölçüde temizlenmiş, partilerin kapatılma gerekçeleri sayılarak sınırlanmıştır. Bu şekilde, partilerin Anayasa'da sayılan nedenler dışında kalan bir gerekçeyle kapatılması olanaksızlaştırılmak istenmiştir. Ardından, 2001 yılında Anayasa'da (69. madde) ve 1999-2003 yılları arasında SPK (Siyasal Partiler Kanunu)' de yapılan değişiklikler, kapatmayı zorlaştırma yönünde atılan adımlar olmakla birlikte, başka tüzel sorunlar çıkmasına neden olmuştur. Bu çalışmada, ortaya çıkan yeni tüzel sorunlar, TKP (Türkiye Komünist Partisi) hakkında açılmış olan kapatma davası çerçevesinde açıklanmaya çalışılmıştır. TKP kapatma davasını ve bu davanın sonunda verilebilecek olası yaptırımı anlamlandırabilmek için öncelikle siyasal partilerin kapatılmaları konusunun serüveni özetlenmiştir. Ardından, partilere yapılan devlet yardımı, Anayasa ve Yasa'da yer alan, 'partileri devlet yardımından kısmen ya da tamamen mahrum bırakma' yaptırımıyla ilişkili olarak anlatılmıştır.
Küreselleşme ve Sosyal Güvenlik Krizi
Küreselleşme ve Sosyal Güvenlik Krizi
Yazar: Özsuca, Şerife
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 58 No. 02, 2015

1970'li yılların sonunda nüfuzu artan neo-liberalizm, ulus devlet düzeyinde sosyal alanın bastırılma sürecini başlatmıştır. Dünya ekonomilerinin artan oranda bütünleşmesi ve sermayenin sınırlar arası serbestliği, hükümetlerin geniş kapsamlı refah politikaları uygulama olanaklarını ve finansman kabiliyetlerini erozyona uğratmıştır. Uluslararası rekabet baskısı ülkeleri işgücü maliyetlerini düşürmeye zorlarken, gelişmekte olan ülkelerin arasındaki işgücü maliyetlerini düşürme yarışı "dibe doğru yarış", gelişmekte olan ülke insanlarının sosyal güvenliklerini ciddi ölçülerde zedelemiş ve nüfuslarının önemli bir bölümünün sosyal güvenlikten yoksun kalmalarına yol açmıştır. Türkiye 1980'li yıllarda uygulamaya koyduğu ekonomik programla dünya pazarlarına açılmıştır. Bu süreç sosyal güvenlik kuruluşlarını doğrudan yada dolaylı yollardan etkilemiş, Türk sosyal güvenlik sisteminin finansman kabiliyeti ciddi ölçülerde sınırlanmış, sistem krize girmiştir. Diğer taraftan, uygulanan politikalar sonucu artan gelir eşitsizlikleri, yoksullaşma, işgücü piyasasının esnekleşmesi, geniş toplum kesimlerinin sosyal güvenlik ihtiyacını daha da artırmıştır. Türkiye rekabet edebilirliğini güçlendirecek politikaları geliştirmek zorundadır. Sadece işgücü maliyetlerini geriletmeye yönelik politikalar sosyal istikrarı ve güvenliği ciddi bir biçimde tehlikeye sokmaktadır.

1970'li yılların sonunda nüfuzu artan neo-liberalizm, ulus devlet düzeyinde sosyal alanın bastırılma sürecini başlatmıştır. Dünya ekonomilerinin artan oranda bütünleşmesi ve sermayenin sınırlar arası serbestliği, hükümetlerin geniş kapsamlı refah politikaları uygulama olanaklarını ve finansman kabiliyetlerini erozyona uğratmıştır. Uluslararası rekabet baskısı ülkeleri işgücü maliyetlerini düşürmeye zorlarken, gelişmekte olan ülkelerin arasındaki işgücü maliyetlerini düşürme yarışı "dibe doğru yarış", gelişmekte olan ülke insanlarının sosyal güvenliklerini ciddi ölçülerde zedelemiş ve nüfuslarının önemli bir bölümünün sosyal güvenlikten yoksun kalmalarına yol açmıştır. Türkiye 1980'li yıllarda uygulamaya koyduğu ekonomik programla dünya pazarlarına açılmıştır. Bu süreç sosyal güvenlik kuruluşlarını doğrudan yada dolaylı yollardan etkilemiş, Türk sosyal güvenlik sisteminin finansman kabiliyeti ciddi ölçülerde sınırlanmış, sistem krize girmiştir. Diğer taraftan, uygulanan politikalar sonucu artan gelir eşitsizlikleri, yoksullaşma, işgücü piyasasının esnekleşmesi, geniş toplum kesimlerinin sosyal güvenlik ihtiyacını daha da artırmıştır. Türkiye rekabet edebilirliğini güçlendirecek politikaları geliştirmek zorundadır. Sadece işgücü maliyetlerini geriletmeye yönelik politikalar sosyal istikrarı ve güvenliği ciddi bir biçimde tehlikeye sokmaktadır.
Türkiyede Parlementer Rejimin İşleyişi Açısından 3 Kasım 2002 Seçimlerinin Sonuçları
Türkiyede Parlementer Rejimin İşleyişi Açısından 3 Kasım 2002 Seçimlerinin Sonuçları
Yazar: İba, Şeref
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 58 No. 02, 2015

3 Kasım 2002 milletvekili genel seçimleri, siyasal yaşamımıza iki partili sistemi yeniden getirmiştir. AK Parti, tek başına hükümet kurma olanağı tanıyan bir çoğunluk ile parlamentoda yerini almıştır. Ne var ki, bu seçimleri kazanan siyasal partinin lideri, milletvekili olmadığından başbakanlığa atanamamıştır. 3 Kasım 2002 seçimlerini kazanan liderin başbakanlık koltuğuna oturarnaması olgusuna; yasamanın kapsayıcılığı, yumuşak güçler ayrılığı, yasamanın üstünlüğü, yürütmenin çift başlılığı, yürütmenin yasama önünde sorumluluğu ve yürütmenin yasamayı fesih hakkı gibi tanımlayıcı ilkeler ışığında bakıldığında, parlamenter rejimin geleneksel işleyiş kalıplarının zorlanacağı açıktır.

3 Kasım 2002 milletvekili genel seçimleri, siyasal yaşamımıza iki partili sistemi yeniden getirmiştir. AK Parti, tek başına hükümet kurma olanağı tanıyan bir çoğunluk ile parlamentoda yerini almıştır. Ne var ki, bu seçimleri kazanan siyasal partinin lideri, milletvekili olmadığından başbakanlığa atanamamıştır. 3 Kasım 2002 seçimlerini kazanan liderin başbakanlık koltuğuna oturarnaması olgusuna; yasamanın kapsayıcılığı, yumuşak güçler ayrılığı, yasamanın üstünlüğü, yürütmenin çift başlılığı, yürütmenin yasama önünde sorumluluğu ve yürütmenin yasamayı fesih hakkı gibi tanımlayıcı ilkeler ışığında bakıldığında, parlamenter rejimin geleneksel işleyiş kalıplarının zorlanacağı açıktır.
Çevreciliğin İdeolojik Unsurların Eklemlenmesi
Çevreciliğin İdeolojik Unsurların Eklemlenmesi
Yazar: Çoban, Aykut
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 57 No. 3, 2015

Temelde iki karşıt yaklaşımın çevrecilikle ilgili tartışmaları belirlediği söylenebilir. Varolan siyasal ideolojilerin çevre konularını kapsayarak kendi alanlarını genişlettikleri görüşü, çevreciliği bir ideoloji olarak kabul etmezken, ikinci yaklaşım çevreciliğin ayrı bir siyasal ideoloji olduğunu savunur. Her iki perspektifin ortak kusuru ise ideolojik unsurların birbirleriyle ilişkisini göz ardı etmeleridir. Böyle bir hareket noktasından yola çıkan bu yazı, çevreciliğin karakteristiğini ortaya koymak üzere ideolojik unsurlarının kapsamlı bir siyasal proje içinde eklemlenişini tartışır. Tartışma çevreci ideologların ve Yeşil partilerin ürettikleri metinlere dayanmakta, Yeşil siyasal kuramla ilglli çalışmalardan da kısmen yararlanmaktadır. Yazı, çevreciliğin unsurları olarak endüstriyelizmin eleştirisi, büyümenin sınırlandırılması, nüfusun azaltılması, uygun teknoloji, eko-merkezcilik, ekolojik toplum, çevreci özne, strateji ve taktikleri ele almakta, bunların birbirleriyle ilişkisini ve iletişimini araştırmaktadır. Çevreciliğin geçmiş ve geleceği şimdi içinde eriten zaman kavramı, unsurların eklemlenişini bütünlemektedir. Yazı, çevreciliğin çok yönlü bir eleştirisine girişmeksizin, siyasal projesi olan ekolojik topluma geçişle ve farkında olmadan ima ettiği düşünce-beden, insan-doğa ikiliği ile ilgili sorunlardan kaynaklanan sınırlılıklarını analiz ederek sona ermektedir.

Temelde iki karşıt yaklaşımın çevrecilikle ilgili tartışmaları belirlediği söylenebilir. Varolan siyasal ideolojilerin çevre konularını kapsayarak kendi alanlarını genişlettikleri görüşü, çevreciliği bir ideoloji olarak kabul etmezken, ikinci yaklaşım çevreciliğin ayrı bir siyasal ideoloji olduğunu savunur. Her iki perspektifin ortak kusuru ise ideolojik unsurların birbirleriyle ilişkisini göz ardı etmeleridir. Böyle bir hareket noktasından yola çıkan bu yazı, çevreciliğin karakteristiğini ortaya koymak üzere ideolojik unsurlarının kapsamlı bir siyasal proje içinde eklemlenişini tartışır. Tartışma çevreci ideologların ve Yeşil partilerin ürettikleri metinlere dayanmakta, Yeşil siyasal kuramla ilglli çalışmalardan da kısmen yararlanmaktadır. Yazı, çevreciliğin unsurları olarak endüstriyelizmin eleştirisi, büyümenin sınırlandırılması, nüfusun azaltılması, uygun teknoloji, eko-merkezcilik, ekolojik toplum, çevreci özne, strateji ve taktikleri ele almakta, bunların birbirleriyle ilişkisini ve iletişimini araştırmaktadır. Çevreciliğin geçmiş ve geleceği şimdi içinde eriten zaman kavramı, unsurların eklemlenişini bütünlemektedir. Yazı, çevreciliğin çok yönlü bir eleştirisine girişmeksizin, siyasal projesi olan ekolojik topluma geçişle ve farkında olmadan ima ettiği düşünce-beden, insan-doğa ikiliği ile ilgili sorunlardan kaynaklanan sınırlılıklarını analiz ederek sona ermektedir.
Hisse Senedi Fonlarının Çok Kriterli Karar Yaklaşımı ile Derecelendirilmesi
Hisse Senedi Fonlarının Çok Kriterli Karar Yaklaşımı ile Derecelendirilmesi
Yazar: Doğanay, M.
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 57 No. 3, 2015

Yatırım fonları ülkemizde sermaye piyasasının gelişimine katkıda bulunan en önemli kurumsal yatırımcılardır. Bireysel yatırımcılar kendi başlarına yatırım yapmak yerine yatırım fonlarına katılarak, hem profesyonel portföy yöneticiliğinden yararlanılırlar hem de daha fazla gelir elde etme olanağına kavuşurlar. Ancak, piyasada bireysel yatırımcıların katılabileceği bir çok yatırım fonu mevcuttur. Bu noktada yatırımcı kendisine en uygun fonu seçmek durumundadır. Yatırımcıların bu kararlarında kendilerine yol göstermek için, gelişmiş ülkelerde yatırım fonları derecelendirilmektedir. ülkemizde de Sermaye Piyasası mevzuatı derecelendirme müessesesini tanımakla beraber çeşitli nedenlerden dolayı gerek yatırım fonları gerekse diğer menkul kıymetler derecelendirme işlemine tabi tutulmamaktadır. Bu çalışmada, hisse senedi yatırım fonlarının derecelendirilmesinde kullanılabilecek bir çok kriterli karar verme yaklaşımı olan ideal noktalarla çok boyutlu ağırlıklandırma yöntemi tanıtılmakta ve elimizde kesintisiz 36 aylık verisi olan sekiz hisse senedi yatırım fonu bu yöntemle derecelendirilmektedir. Yöntem, batıda kullanılan yöntemlere kıyasla daha fazla kriteri göz önüne almakta ve daha rasyonel bir derecelendirme ortaya koyabilmektedir.

Yatırım fonları ülkemizde sermaye piyasasının gelişimine katkıda bulunan en önemli kurumsal yatırımcılardır. Bireysel yatırımcılar kendi başlarına yatırım yapmak yerine yatırım fonlarına katılarak, hem profesyonel portföy yöneticiliğinden yararlanılırlar hem de daha fazla gelir elde etme olanağına kavuşurlar. Ancak, piyasada bireysel yatırımcıların katılabileceği bir çok yatırım fonu mevcuttur. Bu noktada yatırımcı kendisine en uygun fonu seçmek durumundadır. Yatırımcıların bu kararlarında kendilerine yol göstermek için, gelişmiş ülkelerde yatırım fonları derecelendirilmektedir. ülkemizde de Sermaye Piyasası mevzuatı derecelendirme müessesesini tanımakla beraber çeşitli nedenlerden dolayı gerek yatırım fonları gerekse diğer menkul kıymetler derecelendirme işlemine tabi tutulmamaktadır. Bu çalışmada, hisse senedi yatırım fonlarının derecelendirilmesinde kullanılabilecek bir çok kriterli karar verme yaklaşımı olan ideal noktalarla çok boyutlu ağırlıklandırma yöntemi tanıtılmakta ve elimizde kesintisiz 36 aylık verisi olan sekiz hisse senedi yatırım fonu bu yöntemle derecelendirilmektedir. Yöntem, batıda kullanılan yöntemlere kıyasla daha fazla kriteri göz önüne almakta ve daha rasyonel bir derecelendirme ortaya koyabilmektedir.
Pasaport Kanunu Madde 22 ve 23: 1982 Anayasası ve İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'ne Ek IV.No'lu Protokol'e Aykırılık Sorunu
Pasaport Kanunu Madde 22 ve 23: 1982 Anayasası ve İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'ne Ek IV.No'lu Protokol'e Aykırılık Sorunu
Yazar: Sezer, Abdullah
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 57 No. 3, 2015

Bu çalışmada, Pasaport Kanunu md. 22 ve 23'ün, 1982 Anayasası md. 23 ve İnsan Haklan Avrupa Sözleşmesi'ne (İHAS) Ek IV No.lu Protokol md. 2'ye aykınlığı sorunu ele alınmaktadır. 2001 Anayasa Revizyonu ile; temel hak ve özgürlüklerin sınırlanmasına ilişkin genel hüküm niteliğindeki md. 13'te yer alan "genel sınırlama nedenleri"nin tümünün yanı sıra, yurt dışına çıkma özgürlüğünü düzenleyen md. 23'te yer alan "özel sınırlama nedenleri"nden biri Anayasa metninden çıkarılmıştır. Bundan böyle, yurttaşlann yurt dışına çıkma özgürlüğü, yalnızca yurttaşlık ödevi ve ceza kovuşturması veya soruşturması nedenleriyle sınırlanabilecektir. Söz konusu özgürlüğün bağlı olduğu Anayasal rejimdeki bu değişiklikler, Pasaport Kanunu md. 22 ve 23'ün yanı sıra, yurt dışına çıkma özgürlüğünü sınırlayan diğer bazı yasa hükümlerinin de Anayasa'ya uygunluğu tartışmasını gündeme getirmiştir.

Bu çalışmada, Pasaport Kanunu md. 22 ve 23'ün, 1982 Anayasası md. 23 ve İnsan Haklan Avrupa Sözleşmesi'ne (İHAS) Ek IV No.lu Protokol md. 2'ye aykınlığı sorunu ele alınmaktadır. 2001 Anayasa Revizyonu ile; temel hak ve özgürlüklerin sınırlanmasına ilişkin genel hüküm niteliğindeki md. 13'te yer alan "genel sınırlama nedenleri"nin tümünün yanı sıra, yurt dışına çıkma özgürlüğünü düzenleyen md. 23'te yer alan "özel sınırlama nedenleri"nden biri Anayasa metninden çıkarılmıştır. Bundan böyle, yurttaşlann yurt dışına çıkma özgürlüğü, yalnızca yurttaşlık ödevi ve ceza kovuşturması veya soruşturması nedenleriyle sınırlanabilecektir. Söz konusu özgürlüğün bağlı olduğu Anayasal rejimdeki bu değişiklikler, Pasaport Kanunu md. 22 ve 23'ün yanı sıra, yurt dışına çıkma özgürlüğünü sınırlayan diğer bazı yasa hükümlerinin de Anayasa'ya uygunluğu tartışmasını gündeme getirmiştir.
Person, Humanity and Identity
Person, Humanity and Identity
Yazar: Tok, Nafiz
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 57 No. 3, 2015

Son zamanlarda azınlık kültürlerin kimliklerine ilişkin talepleri, dikkatimizi kimlik kavramına odaklandırarak, liberal ve komünitarian kişi anlayışlarına ilişkin bazı sorular gündeme getiriyor. Bu makalede liberal ve komünitarian kişi anlayışlannı kimlik kavramı açısından incelenerek, neler ifade ettikleri tartışılıyor. Ne liberal ne de komünitarian anlayışın kişi-insanlık-kimlik ilişkisine dair yeterli bir açıklama ortaya koyamadığı gösterildikten sonra, insanlık ve kimliğin oluşturduğu iki boyutlu bir liberal kişi teorisi geliştiriliyor. Bir kişinin kimliğinin tanınmasının kendine saygıyla bağlantısı gösterilerek bu iki boyutlu liberal kişi anlayışının son zamanlarda dini, etnik ve ulusal grupların kimliğe ilişkin taleplerini daha iyi açıkladığı ileri sürülüyor. Hatta bu taleplerin değerlendirilmesi ve haklı olup olmadıklarına karar verilmesi için uygun bir zemin sağlayacağı ileri sürülüyor.

Son zamanlarda azınlık kültürlerin kimliklerine ilişkin talepleri, dikkatimizi kimlik kavramına odaklandırarak, liberal ve komünitarian kişi anlayışlarına ilişkin bazı sorular gündeme getiriyor. Bu makalede liberal ve komünitarian kişi anlayışlannı kimlik kavramı açısından incelenerek, neler ifade ettikleri tartışılıyor. Ne liberal ne de komünitarian anlayışın kişi-insanlık-kimlik ilişkisine dair yeterli bir açıklama ortaya koyamadığı gösterildikten sonra, insanlık ve kimliğin oluşturduğu iki boyutlu bir liberal kişi teorisi geliştiriliyor. Bir kişinin kimliğinin tanınmasının kendine saygıyla bağlantısı gösterilerek bu iki boyutlu liberal kişi anlayışının son zamanlarda dini, etnik ve ulusal grupların kimliğe ilişkin taleplerini daha iyi açıkladığı ileri sürülüyor. Hatta bu taleplerin değerlendirilmesi ve haklı olup olmadıklarına karar verilmesi için uygun bir zemin sağlayacağı ileri sürülüyor.