Soğan Islahında Generasyon İlerlemesi ve Tohum Üretim Sürecini Hızlandırma Teknikleri
Accelerating Generation Advance and Shortening Seed Production Duration Techniques in Onion Breeding
Yazar: Bağcı, Arif; Karaağaç, Onur; Balkaya, Ahmet
Dergi: Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. özel sayı, 2021
Anahtar kelimeler: Horticultural Production ; Bahçe Bitkileri Yetiştirme ve Islahı ; Dihaploidizasyon,H2O2,ıslah,soğan,tek yıllık,vernalizasyon ; Dihaploidization,H2O2,breeding,onion,annualization,vernalization

Soğan (Allium cepa var. cepa L.) insanlar tarafından kültürü yapılan ilk tarım bitkilerindendir.Ülkemiz, soğanın birincil gen merkezlerinden birisidir. Binlerce yıldır Anadolu’da soğan tarımı yapılmaktadır.Soğan, iki yıllık bir sebze olup ilk yıl tohumdan soğan oluşumu gerçekleşir ertesi yıl ise soğandan tekrar tohumoluşumu sağlanarak yaşam döngüsü tamamlanmaktadır. Soğanın anavatanı olan ve aynı zamanda önemli birüretici olan ülkemizde çeşit ıslah çalışmaları yeterli düzeyde değildir. Bunun en önemli nedeni, tek yıllıksebzelere göre soğanda ıslah sürecinin, neredeyse iki kat daha fazla sürmesidir. Islah kuruluşlarının; uzun süren,yüksek maliyetli ve yoğun işgücü gerektiren soğan ıslah programları oluşturmaları hiçte kolay olmamaktadır.Bu nedenle soğan ıslah programlarında tohum üretim süresinin kısaltılması büyük önem taşımaktadır. Sonyıllarda soğan ıslah programlarında farklı agronomik uygulamalar ve vernalizasyon şartları kullanılarak aynı yıliçerisinde tohum üretimleri gerçekleştirilebilmektedir. Bu sürecin hızlandırılması amacıyla H2O2 gibi bazıkimyasal uygulamalar yapılmaya başlamıştır. Ayrıca son yıllarda soğanda double haploid ıslah hatlarının eldeedilmesine yönelik olarak olumlu sonuçlar alınmaya başlanmıştır. Bu derleme çalışmasında, soğan ıslahprogramlarında sürecin hızlanmasına yönelik olarak uygulanan bu tekniklerin etkileri ve etki mekanizmalarısunulmuştur.

Onion (Allium cepa var. cepa L.) is one of the first agricultural plants cultivated by humans.Turkey is one of the primary gene centers of onion. Onion has been cultivated in Anatolia for thousands ofyears. Onion, which is a biannual vegetable, completes its life cycle by forming an onion from the seed in thefirst year and a seed from the onion in the second year. Although Turkey, which is the gene centre of onions, isalso an important producer, variety breeding studies are not sufficient. The most important reason for this is thatthe breeding process for onions takes almost twice as long as for annual vegetables. It is not easy for breedingcompanies to create onion breeding programs that take many years, require high cost and labour intensive.Therefore, shortening the seed production period is of great importance in onion breeding programs. In recentyears, seed can be produced in the same year by using different agronomic practices and vernalisationconditions in onion breeding programs. Some chemical applications such as H2O2 have been started toaccelerate this process. In addition, in recent years, good results have begun to be obtained for the production ofdouble haploid breeding lines in onions. In this review, the effects of these techniques applied and theirmechanisms to accelerate the process in onion breeding programs are presented.