Fidan Tipi ve Dikim Zamanının Erzurum-Tortum Yöresinde Sarıçamın (Pinus sylvestris L.) Dikim Başarısına Etkisi
Effects of Seedling Type and Planting Time on Field Performance of Scots Pine Seedlings in Tortum-Erzurum
Yazar: Aytaş, Vedat; Tilki, Fahrettin
Dergi: Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Vol. 13 No. 1, 2012
Anahtar kelimeler: Architecture ; Mimarlık ; Seedling performance,seedling morphology,containerized seedlings,Scots pine ; Dikim başarısı, fidan morfolojisi, kaplı fidan, sarıçam

Bu çalışmada; beş farklı fidan tipi (1+0, roket, 2+0 roket, 1+0 enso, 2+0 enso, ve 2+0 çıplak köklü) ve iki farklı dikim zamanının (ilkbahar ve sonbahar) sarıçamın (Pinus sylvestris) bir yıllık arazi performansına etkisi yarı kurak alan karakterindeki Erzurum-Tortum yöresi erozyon kontrol sahasında araştırılmıştır. Fidanların morfolojik özellikleri fidan tipine göre dikimden önce belirlenmiş ve fidanların araziye dikiminden bir yıl sonra fidan yaşama yüzdesi, çap, boy, çap artımı ve boy artım değerleri tespit edilmiştir. Dikim öncesi fidanların morfolojik özellikleri fidan tipine göre değişmekte olup en yüksek fidan morfolojik değerleri 2+0 roket kap tipinde elde edilirken en düşük fidan morfolojik değerleri 1+0 roket kapta üretilen fidanlarda tespit edilmiştir.  Dikimden bir yıl sonra yapılan değerlendirmede, dikim zamanı ve fidan tipinin yaşama yüzdesi, fidan çapı ve fidan boyunu önemli düzeyde etkilediği belirlenmiştir. En yüksek fidan yaşama yüzdesi sonbahar dikimlerinde 2+0 roket (%47) ve 2+0 enso (%46) kap tiplerinde elde edilirken, ilkbahar dikimlerinde en yüksek 2+0 enso kap tipinde (%53) tespit edilmiştir. Beş farklı fidan tipinin ortalaması esas alındığında; fidan yaşama yüzdesi ve fidan boy artımı ilkbahar dikimlerinde daha yüksek elde edilirken fidan dikim zamanı çap artımı üzerinde etkili olmamıştır.  Sonbahar dikimlerinde boy artımı en yüksek 2+0 roket kap tipinde,  çap artımı ise en yüksek 2+0 roket ve 2+0 enso kap tiplerinde elde edilirken ilkbahar dikimlerinde çap ve boy artımı 2+0 roket kap tipinde en yüksek elde edilmiştir. En düşük değerler ise 1+0 roket kap tipinde belirlenmiştir. Çalışma sonucuna göre, yarı-kurak verimsiz alan olarak nitelenebilen bu tip alanlarda erozyon kontrolü amaçlı tesis edilen sarıçam ağaçlandırmalarında 2+0 roket kaplı fidanların ilkbaharda dikimi tavsiye edilebilir.

In this research, the effects of planting times (spring and summer) and 5 seedling types on seedling performance (survival, height, diameter, diameter increment and height increment) were investigated in Erzurum, Turkey.  Seedling morphological parameters (height, diameter, shoot dry weight, root dry weight) were determined before planting, and it was found that they were affected by seedling types.  Seedling type and planting time affected seedling performance in this semiarid site.  Seedling survival and seedling height were the highest in spring planting.  Seedling height and seedling root collar diameter were the highest in 2+0 containerized seedlings compared to 1+0 containerized seedlings or bareroot seedlings. It might be concluded that in this kind of semiarid areas 2+0 containerized seedlings might be planted in spring compared to autumn planting.