Atatürk Döneminde Parasal Politikalar:Çağdaş Türkiye Ekonomisine Etkileri
MONETARY POLICIES IN PERIOD OF ATATÜRK: THE EFFECTS ON THE ECONOMY OF CONTEMPORARY TURKEY
Yazar: Kalaycı, İrfan
Dergi: Mülkiye Dergisi, Vol. 34 No. 266, 2014
Anahtar kelimeler: Atatürk,sağlam para,mali egemenlik,parasal reform,Türkiye ekonomisi

ÖZETBu çalışmada, Atatürk’ün ve dönemin hükümetinin paraya bakışı ve ekonomi yönetiminedamgasını vuran para politikaları ele alınmıştır. Para, Atatürk’ün düşüncesine göre, “…hertürlü aracın üstünde bir varlık silahıdır.” Cumhuriyet Hükümeti, Osmanlı’dan farklı olarak,“sağlam para”yı iktisadi bağımsızlığın ve egemenliğin sembolü olarak görmüştür. Atatürk’ünizlediği para politikasının temel amacı, devlet harcamaları ile kaynaklar arasında sürekli birdengenin korunması yoluyla enflasyonun önlenmesidir. Atatürk’ün paranın değerine verdiğiönem, bütçe denkliğine verdiği önemle özdeştir. Parasal disiplinin ikinci ayağı, dış dengedir.Uygulanan parasal ve mali politikalar sayesinde “Denk bütçe + Sağlam para” formülü eldeedilmiştir. Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte Osmanlı yönetimine ve onun neredeyse tüm kurumsalyapısına son verilmiştir. Bunun doğal bir uzantısı olarak, 1930’da Türkiye Cumhuriyet MerkezBankası (TCMB) yaşama geçirilmiştir. Ancak Osmanlı devletinin bir tür merkez bankacılığınıyapan Osmanlı Bankası’nın banknotları daha uzun bir süre -1948’e kadar- dolaşımda kalmıştır.Atatürk’ün Kurtuluş Savaşı sonrası “tam bağımsızlık” formülü şudur: “Tam bağımsızlık =milli egemenlik + mali egemenlik.” Eğer Atatürk döneminde de IMF olsaydı, bu formülle,Türkiye’nin bu küresel finans örgütünün en borçlu ülkesi olması önlenebilirdi.Anahtar Sözcükler: Atatürk, sağlam para, mali egemenlik, parasal reform, Türkiyeekonomisi. AbstractIn this study, monetary policies affecting economic administration and Atatürk’s point ofview and the aspects of the government of that time about money are handled. In Atatürk’sopinion, “… money is a wealth weapon above every kind of tools”. The republic government,apart from Ottoman Empire saw “safe money” as symbol of economic independence andsovereignty. The basic aim of the monetary policy Atatürk followed is to provide the permanentequilibrium between public (state) expenses and resources and, by this, to prevent inflation.The importance Atatürk give to the value of money and to the budget balancing is identical.The second foot of monetary discipline is the foreign equilibrium. By the means of appliedmonetary and fiscal policies “the balance budget+ safe money” Formula has obtained. Bydeclaration of republic, the administration of Ottoman mpire and its almost all institutionalstructures were annulled. As a natural results of this situation, Turkish Republic Central Bank (TRCB) was founded in 1930. however, the banknote of Ottoman Bank which functioned as a central bank of Ottoman empire was in circulation for a long term until 1948. Atatürk’s “the absolute independence” formula after the independence war is “the absolute independence=national independence+fiscal independence.” If IMF had been existed during Atatürk’s period,by this formula, Turkey could have been prevented to be the most debtor in this global financial organization (IMF).Key words: Atatürk, safe money, fiscal independence, monetary reform, Turkey economy.

ÖZETBu çalışmada, Atatürk’ün ve dönemin hükümetinin paraya bakışı ve ekonomi yönetiminedamgasını vuran para politikaları ele alınmıştır. Para, Atatürk’ün düşüncesine göre, “…hertürlü aracın üstünde bir varlık silahıdır.” Cumhuriyet Hükümeti, Osmanlı’dan farklı olarak,“sağlam para”yı iktisadi bağımsızlığın ve egemenliğin sembolü olarak görmüştür. Atatürk’ünizlediği para politikasının temel amacı, devlet harcamaları ile kaynaklar arasında sürekli birdengenin korunması yoluyla enflasyonun önlenmesidir. Atatürk’ün paranın değerine verdiğiönem, bütçe denkliğine verdiği önemle özdeştir. Parasal disiplinin ikinci ayağı, dış dengedir.Uygulanan parasal ve mali politikalar sayesinde “Denk bütçe + Sağlam para” formülü eldeedilmiştir. Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte Osmanlı yönetimine ve onun neredeyse tüm kurumsalyapısına son verilmiştir. Bunun doğal bir uzantısı olarak, 1930’da Türkiye Cumhuriyet MerkezBankası (TCMB) yaşama geçirilmiştir. Ancak Osmanlı devletinin bir tür merkez bankacılığınıyapan Osmanlı Bankası’nın banknotları daha uzun bir süre -1948’e kadar- dolaşımda kalmıştır.Atatürk’ün Kurtuluş Savaşı sonrası “tam bağımsızlık” formülü şudur: “Tam bağımsızlık =milli egemenlik + mali egemenlik.” Eğer Atatürk döneminde de IMF olsaydı, bu formülle,Türkiye’nin bu küresel finans örgütünün en borçlu ülkesi olması önlenebilirdi.Anahtar Sözcükler: Atatürk, sağlam para, mali egemenlik, parasal reform, Türkiyeekonomisi. AbstractIn this study, monetary policies affecting economic administration and Atatürk’s point ofview and the aspects of the government of that time about money are handled. In Atatürk’sopinion, “… money is a wealth weapon above every kind of tools”. The republic government,apart from Ottoman Empire saw “safe money” as symbol of economic independence andsovereignty. The basic aim of the monetary policy Atatürk followed is to provide the permanentequilibrium between public (state) expenses and resources and, by this, to prevent inflation.The importance Atatürk give to the value of money and to the budget balancing is identical.The second foot of monetary discipline is the foreign equilibrium. By the means of appliedmonetary and fiscal policies “the balance budget+ safe money” Formula has obtained. Bydeclaration of republic, the administration of Ottoman mpire and its almost all institutionalstructures were annulled. As a natural results of this situation, Turkish Republic Central Bank (TRCB) was founded in 1930. however, the banknote of Ottoman Bank which functioned as a central bank of Ottoman empire was in circulation for a long term until 1948. Atatürk’s “the absolute independence” formula after the independence war is “the absolute independence=national independence+fiscal independence.” If IMF had been existed during Atatürk’s period,by this formula, Turkey could have been prevented to be the most debtor in this global financial organization (IMF).Key words: Atatürk, safe money, fiscal independence, monetary reform, Turkey economy.