Türkçeyi İkinci Dil Olarak Öğrenenlerin Türkçe Sözcüğüne İlişkin Çağrışımları / Associations of Learners of Turkish as a Second Language for the Word Turkish
Associations of Learners of Turkish as a Second Language for the Word Turkish / Türkçeyi İkinci Dil Olarak Öğrenenlerin Türkçe Sözcüğüne İlişkin Çağrışımları
Yazar: Mercan, Öykü; Şen, Ülker
Dergi: e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, Vol. 14 No. 4, 2023
Anahtar kelimeler: Studies on Education ; Eğitim Üzerine Çalışmalar ; Turkish teaching,Foreign language,Word association,Association Word,Written associations ; Türkçe öğretimi,Yabancı dil,Sözcük çağrışımı,Çağrışım sözcüğü,Yazılı çağrışım

Disiplinler arası bir terim olan çağrışım, günümüzde, serbest ve kurallı biçimleri ile yabancı dil öğretiminde yeni bir teknik olarak kendine uygulama alanı bulmuştur. Çağrışım tekniği gerek bireyin konuşma ve yazma gibi üretici becerilerinin gerekse okuma ve dinleme gibi alıcı becerilerinin gelişimini desteklerken aynı zamanda bireyin düşünce ve kültür dünyasına ilişkin ipuçları da vermektedir. Çağrışım sözcüklerinin tespitinin, başta sözcük öğretimine temel olacak sözlüklerin oluşturulmasında, hedef dilin kavramlarına yönelik duygu ve düşüncelerinin belirlenmesinde, dil- düşünce, dil- kültür ilişkisinin değerlendirilmesinde önemli bir yeri olacağı düşünülmektedir. Bu önemden hareketle bu çalışma, “Türkçe” sözcüğünün Türkçeyi ikinci dil olarak öğrenen öğrencilerin zihinlerinde oluşturduğu çağrışım sözcüklerini tespit ve analiz etmek amacıyla hazırlanmıştır. Bartın Üniversitesi Türkçe Öğretim, Uygulama ve Araştırma Merkezinde (TÖMER) A1-C1 seviyelerinde eğitim alan öğrenciler ile yine aynı TÖMER’de Türkçe hazırlık sürecini tamamlayıp mezun olarak bölümdeki eğitimlerine başlamış toplam 108 yabancı uyruklu öğrenci araştırmanın çalışma grubunu oluşturmaktadır. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden tarama modeli esas alınmıştır. Türkçe sözcüğüne ilişkin sözcük çağrışımları görüşme formu aracılığıyla yüz yüze toplanmıştır. Her bir seviye ve mezunlar için (A1-2/B1-2/C1/Mezun) ayrı ayrı görüşme formu oluşturulmuştur.  A1-A2 seviyesindeki katılımcılardan Türkçe sözcüğünün çağrıştırdığı (anımsattığı/hatırlattığı/akla getirdiği) ilk 4 sözcüğü, B1-B2 seviyesinde ilk 6 sözcüğü, C1 seviyesinde ilk 8 sözcüğü, TÖMER’den mezun olarak bölümlerde eğitimlerine başlayan öğrenciler için ilk 10 sözcüğü yazmaları istenmiştir. Verilerin analizinde nitel veriler için içerik analizi, nicel veriler için betimsel istatistik yöntemlerinden frekans (f) ve yüzde (%) analizi yapılmıştır. Türkçe sözcüğüne ilişkin ilk sırada “dil” çağrışım sözcüğünün geldiği, “dil” sözcüğünü takiben “Türkiye”, “zor”, “kolay”, “güzel”, “üniversite” çağrışım sözcüklerinin geldiği çalışmanın tespitleri arasındadır.

Today, association has found a technical application area in language teaching with its free and regular forms. The association technique not only supports the development of the individual's productive skills, but also the receptive skills, it also gives clues about the individual's world of thought and culture. Tthe determination of association words will have an important place in the creation of dictionaries that will be the basis for vocabulary teaching, in determining the feelings and thoughts about the concepts of the target language, and in the evaluation of language-thought, language-culture relations. Based on this importance, this study has been prepared to determine the association words that the word “Turkish” creates in the minds of foreign students. The study group consists of a total of 108 foreign students who are studying at A1-C1 levels in a TÖMER in Turkey and graduated from the same TÖMER. The screening model, one of the qualitative research methods, was taken as a basis. The word association related to the Turkish word was collected through separate opinion forms were created for each level (A1-2/B1-2/C1/Graduate). At the A1-A2 level, the first 4 words that the Turkish word evokes (reminds / reminds / recalls), the first 6 words at the B1-B2 level, the first 8 words at the C1 level, and the first 10 words for the students who graduated from TÖMER were asked to write. In the analysis of the data, content analysis for qualitative data, frequency (f) and percentage (%) analysis were used for the analysis of quantitative data. It is one of the findings of the study that the word “language” comes first in the associations of the Turkish word, followed by the words “Turkey”, “difficult”, “easy”, “beautiful”, “university”.