hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
GAYRİMÜSLİMLERİN TEMİZ OLUP-OLMAMASININ DEĞERLENDİRİLMESİ VE FIKHÎ SONUÇLARI
GAYRİMÜSLİMLERİN TEMİZ OLUP-OLMAMASININ DEĞERLENDİRİLMESİ VE FIKHÎ SONUÇLARI
Yazar: Çuçak, Muhammed
Dergi: BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 4 No. 1, 2017
Anahtar kelimeler: İslam hukuku,Müşrikler,Ehl-i Kitap,Temiz,Necis

İnsan sosyal bir varlıktır. Bundan dolayı Müslümanların ve gayrimüslimlerin birarada yaşamaları kaçınılmaz bir durum arz etmektedir. Müslümanlar ile gayrimüslimlergünümüzde hayatın her alanında irtibat halindedirler. Ayrıca gayrimüslimler tarafındanüretilen yüzlerce ürün Müslümanların hayatına girerek onların yaşam tarzının bir parçasıhaline gelmiştir. Müşrikler, Kur’an-ı Kerim tarafından necis olarak nitelendirilmektedir.Bir kısım âlimler de, Ehl-i Kitab’ı müşrik kabul ederek necis olduğunu ileri sürmüşlerdir.Dolayısıyla araştırmada gayrimüslimlerin necis vasfının maddi mi yoksa manevi miolduğunun İslam hukuku açısından değerlendirilmesi düşünülmüştür.Gayrimüslimlerin temiz olup-olmaması, elinin değdiği, artığı, giydiği, dokuduğugiysilerin, kullandığı tabak ve kapların necaset bakımından değerlendirilmesininyapılması çalışmamızın ana hatlarını teşkil etmiştir. Konu ele alınırken dört mezhepfakihleri başta olmak üzere âlimlerin bu husustaki görüşlerine, ilgili ayet ve hadislere deyer verilmiştir. 

İnsan sosyal bir varlıktır. Bundan dolayı Müslümanların ve gayrimüslimlerin birarada yaşamaları kaçınılmaz bir durum arz etmektedir. Müslümanlar ile gayrimüslimlergünümüzde hayatın her alanında irtibat halindedirler. Ayrıca gayrimüslimler tarafındanüretilen yüzlerce ürün Müslümanların hayatına girerek onların yaşam tarzının bir parçasıhaline gelmiştir. Müşrikler, Kur’an-ı Kerim tarafından necis olarak nitelendirilmektedir.Bir kısım âlimler de, Ehl-i Kitab’ı müşrik kabul ederek necis olduğunu ileri sürmüşlerdir.Dolayısıyla araştırmada gayrimüslimlerin necis vasfının maddi mi yoksa manevi miolduğunun İslam hukuku açısından değerlendirilmesi düşünülmüştür.Gayrimüslimlerin temiz olup-olmaması, elinin değdiği, artığı, giydiği, dokuduğugiysilerin, kullandığı tabak ve kapların necaset bakımından değerlendirilmesininyapılması çalışmamızın ana hatlarını teşkil etmiştir. Konu ele alınırken dört mezhepfakihleri başta olmak üzere âlimlerin bu husustaki görüşlerine, ilgili ayet ve hadislere deyer verilmiştir.
GÜFTE VE BESTESİ GAZİANTEPLİ BESTEKÂR DAVUT ŞAHAN’A AİT OLAN BEŞ İLAHİNİN MÜZİKAL ÇÖZÜMLEMELERİ
GÜFTE VE BESTESİ GAZİANTEPLİ BESTEKÂR DAVUT ŞAHAN’A AİT OLAN BEŞ İLAHİNİN MÜZİKAL ÇÖZÜMLEMELERİ
Yazar: Kolukırık, Kubilay
Dergi: BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 4 No. 1, 2017
Anahtar kelimeler: Davut Şahan,Dinî müzik,İlâhî

Türk Din Mûsıkîsi formlarının bireylere öğretilmesi ve sonraki nesillere aktarılmasıönemli bir konudur. Toplumu oluşturan bireylerin dinî duygu ve düşünceleriningeliştirilmesi, toplumun birlik ve bütünlüğünün pekişmesinde önemli rol oynayan dinolgusunun işlevselliğini sürdürmesi bakımından önem arz etmektedir. Günümüzde TürkDin Mûsıkîsi formlarının önemli kısmı unutulmaya yüz tutmuş ve bu alanda eser besteleyenbestekârlar azalmıştır. Bu bağlamda Türk toplumunda geleneksel müzik kültürününtaşıyıcıları olan bestekârların ve eserlerinin araştırılarak tespit edilmesi gereklilik arzetmektedir. Türk Din Musikisinin giderek sosyal işlevinin azalması bizi bu çalışmaya sevketmiştir. Eser notaları bilgisayar nota yazım programıyla (Musokur) notaya alınmıştır.Çalışmamızın evrenini Gaziantepli şair ve bestekâr Davut Şahan’ın bestelemiş olduğuotuz üç eser, örneklemini ise bu eserler içerisinden beş farklı makamda bestelenmiş beşilahi oluşturmaktadır. Çalışmada Doküman Analizi yöntemi kullanılmıştır. 

Türk Din Mûsıkîsi formlarının bireylere öğretilmesi ve sonraki nesillere aktarılmasıönemli bir konudur. Toplumu oluşturan bireylerin dinî duygu ve düşünceleriningeliştirilmesi, toplumun birlik ve bütünlüğünün pekişmesinde önemli rol oynayan dinolgusunun işlevselliğini sürdürmesi bakımından önem arz etmektedir. Günümüzde TürkDin Mûsıkîsi formlarının önemli kısmı unutulmaya yüz tutmuş ve bu alanda eser besteleyenbestekârlar azalmıştır. Bu bağlamda Türk toplumunda geleneksel müzik kültürününtaşıyıcıları olan bestekârların ve eserlerinin araştırılarak tespit edilmesi gereklilik arzetmektedir. Türk Din Musikisinin giderek sosyal işlevinin azalması bizi bu çalışmaya sevketmiştir. Eser notaları bilgisayar nota yazım programıyla (Musokur) notaya alınmıştır.Çalışmamızın evrenini Gaziantepli şair ve bestekâr Davut Şahan’ın bestelemiş olduğuotuz üç eser, örneklemini ise bu eserler içerisinden beş farklı makamda bestelenmiş beşilahi oluşturmaktadır. Çalışmada Doküman Analizi yöntemi kullanılmıştır.
‘NEŞRÜ’L-ARF’ ADLI RİSALESİ BAĞLAMINDA İBN ÂBİDÎN’İN ÖRF ANLAYIŞI
‘NEŞRÜ’L-ARF’ ADLI RİSALESİ BAĞLAMINDA İBN ÂBİDÎN’İN ÖRF ANLAYIŞI
Yazar: Kapıcı, Nazan
Dergi: BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 4 No. 1, 2017
Anahtar kelimeler: Örf Risalesi,Örf,Adet,Delil,Zahiru’r-rivaye

Son dönem Osmanlı ulemasından İbn Âbidîn’in örfe dair yazdığı Neşrü’l-arf fî binâiba’di’l-ahkâm ale’l-örf adlı risalesi örf konusuyla ilgili olarak zikredilebilecek en önemlieserlerdendir. İbn Âbidîn bu risaleyi, hâkimin fetva verirken dikkat etmesi gerekenhususları içeren manzum eseri Ukûd-u resmi’l-müftî üzerine yazdığı Şerhu manzûmetiUkûdi resmi’l-müftî adlı şerhten sonra, örf konusunu izah etmeye duyduğu ihtiyacabinaen kaleme almıştır. İbn Âbidîn bu risalede hukuki bir delil olarak örfün, diğer delillerve Hanefi fetva usulünde dayanak kabul edilen Zahiru’r-rivaye karşısındaki konumunuele almakta, hüküm vermede örfün belirleyici durumuna dikkat çekmektedir. Onun örfemeşruiyet kazandırmadaki asıl hareket noktası, müçtehit imamların bugün yaşamalarıdurumunda toplumun örfünü dikkate alarak farklı şekilde hüküm verecek olmalarınadair kuvvetli inancıdır. Diyebiliriz ki İbn Âbidîn, geleneksel mezhep anlayışının temellerinedokunmadan İslam’ı modern hayata dahil etmeyi başaran bir formül öne sürmüştür. 

Son dönem Osmanlı ulemasından İbn Âbidîn’in örfe dair yazdığı Neşrü’l-arf fî binâiba’di’l-ahkâm ale’l-örf adlı risalesi örf konusuyla ilgili olarak zikredilebilecek en önemlieserlerdendir. İbn Âbidîn bu risaleyi, hâkimin fetva verirken dikkat etmesi gerekenhususları içeren manzum eseri Ukûd-u resmi’l-müftî üzerine yazdığı Şerhu manzûmetiUkûdi resmi’l-müftî adlı şerhten sonra, örf konusunu izah etmeye duyduğu ihtiyacabinaen kaleme almıştır. İbn Âbidîn bu risalede hukuki bir delil olarak örfün, diğer delillerve Hanefi fetva usulünde dayanak kabul edilen Zahiru’r-rivaye karşısındaki konumunuele almakta, hüküm vermede örfün belirleyici durumuna dikkat çekmektedir. Onun örfemeşruiyet kazandırmadaki asıl hareket noktası, müçtehit imamların bugün yaşamalarıdurumunda toplumun örfünü dikkate alarak farklı şekilde hüküm verecek olmalarınadair kuvvetli inancıdır. Diyebiliriz ki İbn Âbidîn, geleneksel mezhep anlayışının temellerinedokunmadan İslam’ı modern hayata dahil etmeyi başaran bir formül öne sürmüştür.
DİNLER TARİHİ
DİNLER TARİHİ
Yazar: Aşirov, Tahir
Dergi: BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 4 No. 1, 2016
Anahtar kelimeler: Dinler Tarihi,Muhammed b. Ahmed el-Harezmî

Onlar (Hıristiyanlar) üç mezheptir2.Onlardan birincisi el-Melkâiyye olup, Melkâ’i’ye mensup olanlardır. Bunlaronların (Hıristiyanların) en eskisidir3.İkinci en-Nestûriyye olup, Nestûr’a mensup olanlardır. (Nestûr kendineözgü) bir görüş ihdas etti. Bunun üzerine onu, Rum krallığından sürgünettiler. Çünkü buradaki hiçbir kimse onlardan (Nestûrilerden) değildi4.Üçüncü el-Yakubiyye olup, Mar Yakub’a nispet edilmektedirler. (Ancak)onlar azınlıktır5.Rum halkının tümü Melkâiyye (mezhebine mensuptur).

Onlar (Hıristiyanlar) üç mezheptir2.Onlardan birincisi el-Melkâiyye olup, Melkâ’i’ye mensup olanlardır. Bunlaronların (Hıristiyanların) en eskisidir3.İkinci en-Nestûriyye olup, Nestûr’a mensup olanlardır. (Nestûr kendineözgü) bir görüş ihdas etti. Bunun üzerine onu, Rum krallığından sürgünettiler. Çünkü buradaki hiçbir kimse onlardan (Nestûrilerden) değildi4.Üçüncü el-Yakubiyye olup, Mar Yakub’a nispet edilmektedirler. (Ancak)onlar azınlıktır5.Rum halkının tümü Melkâiyye (mezhebine mensuptur).
Pozitivizmin Doğrulama ve Yanlışlama İlkeleri Ekseninde Modern Bilimin Bilgiyi Metafizikten Arındırma İdeali
Pozitivizmin Doğrulama ve Yanlışlama İlkeleri Ekseninde Modern Bilimin Bilgiyi Metafizikten Arındırma İdeali
Yazar: Kurtyılmaz, Deniz
Dergi: BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 5 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Modern bilim,ampirizm,pozitivizm,doğrulama,yanlışlama

Modern felsefi düşüncede değişime uğrayan kavramlardan biri de bilim olmuştur.Öncesinde, anlamlı kozmosu meydana getiren ilkeyi kavrama çabasını ifade eden bilim,yeni çağla birlikte, hakikati bütünüyle kavramaya ve teorileştirmeye muktedir aklınmetafizikten arınmış bir faaliyeti olarak görülmeye başlanmıştır. Söz konusu değişim,bilginin, kanıtlanamayan metafizik önermelerden nasıl kurtulabileceği probleminigündeme getirmiş ve bilimin nesnelliğini tartışmaya açmıştır. Bu anlamda, temeliampirizme dayanan pozitivist anlayış öne çıkıp nihai noktasına mantıksal pozitivizmleulaşırken, doğrulama ilkesi de bilimin ilk nesnellik ölçütü olmuştur. Bilim felsefecisi KarlPopper ise doğrulama ilkesini yetersiz bulmuş ve yanlışlama ilkesini alternatif bir nesnellikölçütü olarak sunmuştur. Çalışmamız, modern bilimin bilgiyi metafizikten kurtarmaidealini, tarihi süreci mercek altına almak yoluyla ortaya koymayı amaçlamaktadır.Bunun için, önce modern bilimin felsefi temelleri ve ampirizm incelenmiştir. Mantıksalpozitivistlerin doğrulama ilkesini ve ardından Popper’ın yanlışlama ilkesini ele alançalışmamız, modern bilimin, bilgiyi metafizikten arındırmak adına kendi varlık alanınıkısıtlamak zorunda kaldığını öne sürmektedir.

Modern felsefi düşüncede değişime uğrayan kavramlardan biri de bilim olmuştur.Öncesinde, anlamlı kozmosu meydana getiren ilkeyi kavrama çabasını ifade eden bilim,yeni çağla birlikte, hakikati bütünüyle kavramaya ve teorileştirmeye muktedir aklınmetafizikten arınmış bir faaliyeti olarak görülmeye başlanmıştır. Söz konusu değişim,bilginin, kanıtlanamayan metafizik önermelerden nasıl kurtulabileceği probleminigündeme getirmiş ve bilimin nesnelliğini tartışmaya açmıştır. Bu anlamda, temeliampirizme dayanan pozitivist anlayış öne çıkıp nihai noktasına mantıksal pozitivizmleulaşırken, doğrulama ilkesi de bilimin ilk nesnellik ölçütü olmuştur. Bilim felsefecisi KarlPopper ise doğrulama ilkesini yetersiz bulmuş ve yanlışlama ilkesini alternatif bir nesnellikölçütü olarak sunmuştur. Çalışmamız, modern bilimin bilgiyi metafizikten kurtarmaidealini, tarihi süreci mercek altına almak yoluyla ortaya koymayı amaçlamaktadır.Bunun için, önce modern bilimin felsefi temelleri ve ampirizm incelenmiştir. Mantıksalpozitivistlerin doğrulama ilkesini ve ardından Popper’ın yanlışlama ilkesini ele alançalışmamız, modern bilimin, bilgiyi metafizikten arındırmak adına kendi varlık alanınıkısıtlamak zorunda kaldığını öne sürmektedir.
Felsefi Yakınlıklar: Theodor W. Adorno ve Jean Baudrillard  Arasındaki Yakınlıklara Dair
Felsefi Yakınlıklar: Theodor W. Adorno ve Jean Baudrillard  Arasındaki Yakınlıklara Dair
Yazar: Dikmen, Mustafa
Dergi: BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 5 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Theodor Adorno,Jean Baudrillard,Felsefe,Kültür Endüstrisi,Şeyleşme

Bu çalışma Eleştirel Teori ya da Frankfurt Okulu olarak bilinen okula müntesipolan Theodor W. Adorno ile Jean Baudrillard’ın düşünceleri arasındaki yakınlığaodaklanmaktadır. Theodor Adorno ve Jean Baudrillard, son dönem düşünce tarihindeoldukça önemli görüşler serdetmiş iki önemli isimdir. Bu görüşlerin belli oranda birparalellik arz ettiği söylenebilir. Bu paralelliklerin başında kültür endüstrisi, toplumfelsefesi, eleştirellik ve medya gelmektedir. Adorno, düşüncelerini Almanya, İngiltereve Amerika Birleşik Devletleri’nde geliştirirken, Baudrillard ise düşüncelerini Fransızdüşüncesi içerisinde geliştirmiştir. Son dönem düşünce tarihine bakıldığında, iki filozofunbirbirine bu kadar yakınlaşan düşüncelerinin olması –hem de birbirlerini tanımadan-oldukça dikkate değerdir. İki düşünürün de belli ölçüde birbirlerinin düşüncelerinitamamladıklarını söylememiz mümkündür. Bu açıdan postmodernizmin öncülerindensayılan Eleştirel Teori’nin teorileriyle, postmodernizmin içinden konuşan Baudrillardarasındaki irtibat oldukça önemlidir. İki düşünür de Batı’nın kendini hâkim paradigmaolarak dayatmasına, Aydınlanma düşüncesiyle insanların, ulaşılması hedeflenen ohedeflere ulaşılamadığına dair aynı kanaatleri paylaşmaktadır. Dahası hem Adorno hemBaudrillard, kitleye dair açıklamalarda bulunmuş, toplumun bir kültürünün olmasındanziyade kültürün bir endüstrileşme yoluna gittiğini düşünmüşlerdir.

Bu çalışma Eleştirel Teori ya da Frankfurt Okulu olarak bilinen okula müntesipolan Theodor W. Adorno ile Jean Baudrillard’ın düşünceleri arasındaki yakınlığaodaklanmaktadır. Theodor Adorno ve Jean Baudrillard, son dönem düşünce tarihindeoldukça önemli görüşler serdetmiş iki önemli isimdir. Bu görüşlerin belli oranda birparalellik arz ettiği söylenebilir. Bu paralelliklerin başında kültür endüstrisi, toplumfelsefesi, eleştirellik ve medya gelmektedir. Adorno, düşüncelerini Almanya, İngiltereve Amerika Birleşik Devletleri’nde geliştirirken, Baudrillard ise düşüncelerini Fransızdüşüncesi içerisinde geliştirmiştir. Son dönem düşünce tarihine bakıldığında, iki filozofunbirbirine bu kadar yakınlaşan düşüncelerinin olması –hem de birbirlerini tanımadan-oldukça dikkate değerdir. İki düşünürün de belli ölçüde birbirlerinin düşüncelerinitamamladıklarını söylememiz mümkündür. Bu açıdan postmodernizmin öncülerindensayılan Eleştirel Teori’nin teorileriyle, postmodernizmin içinden konuşan Baudrillardarasındaki irtibat oldukça önemlidir. İki düşünür de Batı’nın kendini hâkim paradigmaolarak dayatmasına, Aydınlanma düşüncesiyle insanların, ulaşılması hedeflenen ohedeflere ulaşılamadığına dair aynı kanaatleri paylaşmaktadır. Dahası hem Adorno hemBaudrillard, kitleye dair açıklamalarda bulunmuş, toplumun bir kültürünün olmasındanziyade kültürün bir endüstrileşme yoluna gittiğini düşünmüşlerdir.
Ma’bed el-Cühenî’nin Rivayetleri Üzerine Bazı Mülahazalar  -Tahriç-Sened Özelinde-
Ma’bed el-Cühenî’nin Rivayetleri Üzerine Bazı Mülahazalar  -Tahriç-Sened Özelinde-
Yazar: Demirer, Macit
Dergi: BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 5 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Ma’bed el-Cühenî,sahâbe,hadis,râvî,rivâyet

Tâbiînden olan Mab’ed el-Cühenî İslâm düşünce tarihinde ilk muhâliflerden birisiolarak kabul edilmektedir. Onun böyle kabul edilmesinde özellikle kaderi inkâr ettiğiyönündeki fikir önemli bir yer tutar. Ona isnad edilen bu fikir asırlarca gündemdeki yerinikorumuş ve Ma’bed el-Cühenî dendiğinde ilk akla gelen onun bu yönü olmuştur. Nedenseonun rivayetlerinin olup olmadığı, hangi sahâbî veya tâbiînden rivayette bulunduğu,rivayetlerinin sıhhat durumlarının neler olduğu, rivayetlerinin genel olarak hangikonuları içerdiği vb. hususlar ise pek gündeme gelmemiştir. Oysa ilk devirde, sahâbîninçoğunun hayatta olduğu bir zaman diliminde yaşaması, birçok sahâbî ve tâbiîn ilegörüşmesi, devlet yöneticileri ile yakın bir ilişki içerisinde olması ve aynı zamandatoplum nezdinde tanınan birisi olması onun rivayetlerinin önemini artırmaktadır. Onunrivayetlerinin tespitinde sadece hadis kaynakları ile yetinilmemiş, tarih ve tabakâtkitaplarından da istifade edilmiştir. Bu makalede ona ait olduğu tespit edilen rivayetlerinkimlerden nakledildiği ve ne tür rivayetler olduğu belirlenmiş olup ayrıca onların sıhhatdurumlarına senet açısından işaret edilmiştir.

Tâbiînden olan Mab’ed el-Cühenî İslâm düşünce tarihinde ilk muhâliflerden birisiolarak kabul edilmektedir. Onun böyle kabul edilmesinde özellikle kaderi inkâr ettiğiyönündeki fikir önemli bir yer tutar. Ona isnad edilen bu fikir asırlarca gündemdeki yerinikorumuş ve Ma’bed el-Cühenî dendiğinde ilk akla gelen onun bu yönü olmuştur. Nedenseonun rivayetlerinin olup olmadığı, hangi sahâbî veya tâbiînden rivayette bulunduğu,rivayetlerinin sıhhat durumlarının neler olduğu, rivayetlerinin genel olarak hangikonuları içerdiği vb. hususlar ise pek gündeme gelmemiştir. Oysa ilk devirde, sahâbîninçoğunun hayatta olduğu bir zaman diliminde yaşaması, birçok sahâbî ve tâbiîn ilegörüşmesi, devlet yöneticileri ile yakın bir ilişki içerisinde olması ve aynı zamandatoplum nezdinde tanınan birisi olması onun rivayetlerinin önemini artırmaktadır. Onunrivayetlerinin tespitinde sadece hadis kaynakları ile yetinilmemiş, tarih ve tabakâtkitaplarından da istifade edilmiştir. Bu makalede ona ait olduğu tespit edilen rivayetlerinkimlerden nakledildiği ve ne tür rivayetler olduğu belirlenmiş olup ayrıca onların sıhhatdurumlarına senet açısından işaret edilmiştir.
Muhtasar Metinlerin Hanefî Literatürü İçindeki Yeri
Muhtasar Metinlerin Hanefî Literatürü İçindeki Yeri
Yazar: Orazov, Orazsahet
Dergi: BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 5 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Hanefî,Muhtasar,Mutûn-i selâse,Mutûn-i erbaa,Mutûn-i sitte

İslâm literatür alanında fıkıh adına yapılan çalışmalar, özellikle Hanefî mezhebibağlamında hiç de küçümsenmeyecek kadar büyüktür. Çalışma konusu olan muhtasareserler mezhep içi fıkhî literatürün önemli kısmını oluşturmaktadır. Hanefî külliyatıiçerisinde hicri IV. asrın ilk yarısında telif edilmeye başlayan ilk muhtasar eserleri, mezhepteitibarlı metinler anlamına gelen muteber metinler takip ederken, benzeri çalışmalargünümüzde ilmihal eserler olarak istifadeye sunulmaktadır. İslâmî vecibeleri özlü birşekilde ele alarak öğreten söz konusu muhtasar eserler, âlimlerin bırakmış olduğu pahabiçilmez ilmî bir mirastır. Hanefî ulemasının –özellikle Muteahhirîn fakîhlerinin- yoğunolarak mesaisini harcadığı sözü edilen telifler, muhtelif türde çalışmalara konu olmuş,mezhebin en muteber kitapları arasında yer almıştır. Bu metinler, asırlarca medreselerdeokutulmuş, kadılar tarafından el kitabı olarak kullanılmış, Müslüman çoğunluğungünlük dini vecibelerini kolayca ifa edebilmeleri ve karşılaşılan fıkhi problemleri vuzuhakavuşturmaları için birinci elden kaynaklık etmiştir. Bu cümleden olarak çalışmada,Hanefî mezhebi literatürü içerisinde belli başlı ilk dönem ve son dönem muhtasar eserlerinmüelliflerinin kısa biyografi bilgileri yanında, bu eserlerin ayrı bir sınıfa tabi tutulmaları,önemi ve bazı özellikleri hakkında bilgi verilecektir.

İslâm literatür alanında fıkıh adına yapılan çalışmalar, özellikle Hanefî mezhebibağlamında hiç de küçümsenmeyecek kadar büyüktür. Çalışma konusu olan muhtasareserler mezhep içi fıkhî literatürün önemli kısmını oluşturmaktadır. Hanefî külliyatıiçerisinde hicri IV. asrın ilk yarısında telif edilmeye başlayan ilk muhtasar eserleri, mezhepteitibarlı metinler anlamına gelen muteber metinler takip ederken, benzeri çalışmalargünümüzde ilmihal eserler olarak istifadeye sunulmaktadır. İslâmî vecibeleri özlü birşekilde ele alarak öğreten söz konusu muhtasar eserler, âlimlerin bırakmış olduğu pahabiçilmez ilmî bir mirastır. Hanefî ulemasının –özellikle Muteahhirîn fakîhlerinin- yoğunolarak mesaisini harcadığı sözü edilen telifler, muhtelif türde çalışmalara konu olmuş,mezhebin en muteber kitapları arasında yer almıştır. Bu metinler, asırlarca medreselerdeokutulmuş, kadılar tarafından el kitabı olarak kullanılmış, Müslüman çoğunluğungünlük dini vecibelerini kolayca ifa edebilmeleri ve karşılaşılan fıkhi problemleri vuzuhakavuşturmaları için birinci elden kaynaklık etmiştir. Bu cümleden olarak çalışmada,Hanefî mezhebi literatürü içerisinde belli başlı ilk dönem ve son dönem muhtasar eserlerinmüelliflerinin kısa biyografi bilgileri yanında, bu eserlerin ayrı bir sınıfa tabi tutulmaları,önemi ve bazı özellikleri hakkında bilgi verilecektir.
Hanefi Mezhebinde Mürsel Hadisin Delil Değeri
Hanefi Mezhebinde Mürsel Hadisin Delil Değeri
Yazar: Orazov, Orazsahet
Dergi: BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 5 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Hanefi,Mezhep

Fıkıh, helal ve haram konusunu araştıran, (şer’î) hükümlerin kısımlarından câizile fâsidin arasındaki farkın ortaya çıkmasını amaçlayan, Müslüman toplumlarındailim ehli ve sıradan insanlardan her kesin her zaman kendisine ihtiyaç duyduğubir ilimdir. Ancak Deylemî Hz. Ali’den merfu olarak şöyle bir hadisrivayet etmektedir: “Kim ilmini artırır da, dünyada zühd-ü takvasını artırmazsa, o ancak Allah’tan uzaklaşmasını artırmış olur

Fıkıh, helal ve haram konusunu araştıran, (şer’î) hükümlerin kısımlarından câizile fâsidin arasındaki farkın ortaya çıkmasını amaçlayan, Müslüman toplumlarındailim ehli ve sıradan insanlardan her kesin her zaman kendisine ihtiyaç duyduğubir ilimdir. Ancak Deylemî Hz. Ali’den merfu olarak şöyle bir hadisrivayet etmektedir: “Kim ilmini artırır da, dünyada zühd-ü takvasını artırmazsa, o ancak Allah’tan uzaklaşmasını artırmış olur
Halîfe B. Hayyât’ın Eserlerinde Sahâbî Olarak Gözüken Bazı Kimseler
Halîfe B. Hayyât’ın Eserlerinde Sahâbî Olarak Gözüken Bazı Kimseler
Yazar: Karaaslan, Adem
Dergi: BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 5 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Hadis,Halîfe b. Hayyât,Sahâbe,Tabakât,Tarih.

Öz: Rivayet İlimleri’nde sahâbe neslinin tespiti büyük önem arzetmektedir. Zira Kurân-ı Kerîm’den sonra dinin ikinci kaynağı olan hadislerinsıhhat şartlarından birisi de senedin muttasıl olmasıdır. Bu da hadisleri bizeulaştıran ilk tabakâ olmaları hasebiyle sahâbîlerin tespitini gereklikılmaktadır. Bu amaçla pek çok sahâbe tabakâtı telif edilmiştir. Sahâbetespitinin kaynaklarından biri de İslamî İlimlerin birçok alanında ilmîbirikimi olan muhaddis, müverrih aynı zamanda ensâb âlimi olan Halîfe b.Hayyât’ın (ö. 240/854-55) Tabakât ve Târîh adlı eserleridir. İlk dönem âlimlerinden olması ve ilgili eserlerinin kendisinden sonrakipek çok esere kaynaklık etmesi Hayyât’ı ve ilgili eserlerini bu makalede elealmamızda etkili olmuştur. Hayyât’ın bu eserlerinde sahâbî olarak zikrettiği bazı kimseler, sahâbebibliyografyası konusunda en kapsamlı eser kabul edilen İbn Hacerel-Askalânî’nin el-İsâbe fî temyîzi’s-sahâbe adlı eserindebulunmamaktadır. Bu çalışma, Hayyât’ın sahâbî olarak zikrettiği ancak el-İsâbe’deyer almayan bu isimlerin tespiti, diğer sahâbe ve ricâl tabakâtlarında yer alıpalmadıklarının araştırılması ve Hayyât’ın bu kişileri hangi gerekçelerle sahâbîkabul ettiğinin ortaya konulmasını hedeflemektedir.

Öz: Rivayet İlimleri’nde sahâbe neslinin tespiti büyük önem arzetmektedir. Zira Kurân-ı Kerîm’den sonra dinin ikinci kaynağı olan hadislerinsıhhat şartlarından birisi de senedin muttasıl olmasıdır. Bu da hadisleri bizeulaştıran ilk tabakâ olmaları hasebiyle sahâbîlerin tespitini gereklikılmaktadır. Bu amaçla pek çok sahâbe tabakâtı telif edilmiştir. Sahâbetespitinin kaynaklarından biri de İslamî İlimlerin birçok alanında ilmîbirikimi olan muhaddis, müverrih aynı zamanda ensâb âlimi olan Halîfe b.Hayyât’ın (ö. 240/854-55) Tabakât ve Târîh adlı eserleridir. İlk dönem âlimlerinden olması ve ilgili eserlerinin kendisinden sonrakipek çok esere kaynaklık etmesi Hayyât’ı ve ilgili eserlerini bu makalede elealmamızda etkili olmuştur. Hayyât’ın bu eserlerinde sahâbî olarak zikrettiği bazı kimseler, sahâbebibliyografyası konusunda en kapsamlı eser kabul edilen İbn Hacerel-Askalânî’nin el-İsâbe fî temyîzi’s-sahâbe adlı eserindebulunmamaktadır. Bu çalışma, Hayyât’ın sahâbî olarak zikrettiği ancak el-İsâbe’deyer almayan bu isimlerin tespiti, diğer sahâbe ve ricâl tabakâtlarında yer alıpalmadıklarının araştırılması ve Hayyât’ın bu kişileri hangi gerekçelerle sahâbîkabul ettiğinin ortaya konulmasını hedeflemektedir.