Descartes ve Locke’un Epistemolojisi ve Sonuçları Üzerine / Descartes And Locke's Epistemology And On The Results
Descartes ve Locke’un Epistemolojisi ve Sonuçları Üzerine / Descartes And Locke's Epistemology And On The Results
Yazar: Karagöz Yeke, Yıldız
Dergi: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 11 No. 46, 2011
Anahtar kelimeler: Tümdengelim,tümevarım

Ö Z E TBu çalışmada amacımız, 17.yy’da bilgi sorununa çözüm arayan ve birbirinden farklıiki yöntemden hareket eden Descartes ve Locke’a göre, bilginin nasıl ortayakonduğunu ve bu kavrayışlardan doğan sonuçları araştırmaktır. Her iki filozofunda başlangıç noktasını ‘kuşku’ oluşturmakla birlikte vardıkları sonuç farklıdır.Descartes’in tümdengelim metodu vasıtasıyla elde ettiğini düşündüğü bilgi, özgürbir toplumun temelini oluşturacak bilimsel bilgi olmaktan uzaktır. Bu bilgikavrayışının baskıcı rejimlere teorik bir temel sunduğunu söylemek yanlış olmaz.Locke’un bireyselliğe ve özgürlüğe kapı açan deneyci yöntemi ise, insan yaşamınadışarıdan müdahale edecek tüm kurumların gerçekliğini sorgular. Bu anlamdainsanın yaşamında mutluluğa ilişkin belirlemelerinde kendi aklı ve deneyiminindışında hiçbir kılavuzu gerekli görmeyen bir sistemi çağrıştırır. Sonuç olarak hemDescartes’in hem de Locke’un asıl önemli etkisinin, onların epistemolojilerindendoğan ahlaki ve siyasi sonuçları dolayısıyla olduğunu söyleyebiliriz.Anahtar Kelimeler: Tümdengelim, tümevarım, bilimsel bilgiAB S T R AC TThe aim of this study is to investigate how Descartes and Locke understood thenature of knowledge in 17th century each from two different point of views andthe implications of their understandings. Although the starting point was “doubt”in both philosophers, they reached two different results. The knowledge whichDescartes thought to have obtained through deductive method is far from beingscientific in its nature which is expected to form the very foundation of a liberalsociety. On the contrary, it would not be unfair to claim that this sort of knowledgecould form the base for oppressing regimes. In contrast, the empirical methodproposed by Locke which is more in line with individuality and liberty questionsall external institutions intervening human life. His notion of knowledge indicates asystem that does not require anything except reason and experinece with regard toobtaining individuals’ happiness. As a result it could be argued that impact of Lockeand Descartes lies not in their epistemelogies per se but rather in the ethical andpolitical implications of such epistemologies.Keywords: Deduction, induction, scientific knowledge

Ö Z E TBu çalışmada amacımız, 17.yy’da bilgi sorununa çözüm arayan ve birbirinden farklıiki yöntemden hareket eden Descartes ve Locke’a göre, bilginin nasıl ortayakonduğunu ve bu kavrayışlardan doğan sonuçları araştırmaktır. Her iki filozofunda başlangıç noktasını ‘kuşku’ oluşturmakla birlikte vardıkları sonuç farklıdır.Descartes’in tümdengelim metodu vasıtasıyla elde ettiğini düşündüğü bilgi, özgürbir toplumun temelini oluşturacak bilimsel bilgi olmaktan uzaktır. Bu bilgikavrayışının baskıcı rejimlere teorik bir temel sunduğunu söylemek yanlış olmaz.Locke’un bireyselliğe ve özgürlüğe kapı açan deneyci yöntemi ise, insan yaşamınadışarıdan müdahale edecek tüm kurumların gerçekliğini sorgular. Bu anlamdainsanın yaşamında mutluluğa ilişkin belirlemelerinde kendi aklı ve deneyiminindışında hiçbir kılavuzu gerekli görmeyen bir sistemi çağrıştırır. Sonuç olarak hemDescartes’in hem de Locke’un asıl önemli etkisinin, onların epistemolojilerindendoğan ahlaki ve siyasi sonuçları dolayısıyla olduğunu söyleyebiliriz.Anahtar Kelimeler: Tümdengelim, tümevarım, bilimsel bilgiAB S T R AC TThe aim of this study is to investigate how Descartes and Locke understood thenature of knowledge in 17th century each from two different point of views andthe implications of their understandings. Although the starting point was “doubt”in both philosophers, they reached two different results. The knowledge whichDescartes thought to have obtained through deductive method is far from beingscientific in its nature which is expected to form the very foundation of a liberalsociety. On the contrary, it would not be unfair to claim that this sort of knowledgecould form the base for oppressing regimes. In contrast, the empirical methodproposed by Locke which is more in line with individuality and liberty questionsall external institutions intervening human life. His notion of knowledge indicates asystem that does not require anything except reason and experinece with regard toobtaining individuals’ happiness. As a result it could be argued that impact of Lockeand Descartes lies not in their epistemelogies per se but rather in the ethical andpolitical implications of such epistemologies.Keywords: Deduction, induction, scientific knowledge