Malî Hiyel Uygulamarı Ekseninde Türkiye’deki Faizsiz Konut Finansman Sistemlerine Bir Bakış
An Outlook onto the Interest-Free Housing Financing Systems in Turkey through the Financial Legal Stratagems Axis
Yazar: Korkmaz, Sefer
Dergi: İslam Tetkikleri Dergisi, Vol. 11 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Konut,Tasarruf,Katılım,Murâbaha,Müşâreke ; Housing,Saving,Participation,Murabaha,Musharakah

Malî   hiyel   uygulamaları   furû-i   fıkıh   pratiğinin   erken   dönemlerinden   itibaren  fakihlerin  meşguliyet  alanlarından  biri  olmaya  devam  etmiştir.  Bu  uygulamalar temel olarak karz akdinin bey‘ akdi ile ilişkilendirilmek suretiyle faiz  yasağına  meşru  bir  çözüm  bulabilme  amacını  taşımaktadır.  Osmanlı  döneminde  kurumsal  bir  kisveye  bürünen  bu  uygulamalar  günümüze  dek  aktüel değerini muhafaza edebilmiştir. Bu araştırma, günümüzdeki birtakım faizsiz  finans  kurumlarının  konut  finansmanı  bağlamındaki  faaliyetlerinin  büyük  oranda  aynı  malî  hiyel  uygulamalarına  dayandığını  ispat  etmeye  çalışmaktadır. Araştırmamızı farklı kılan husus, bu uygulamara karşı mevcut akademik  çalışmalardaki  olumsuz  tavrın  aksine  kurumsal  anlamda  iyi  bir  mekanizmayla   yürütüldüğünde   bu   uygulamaların   faiz   yasağına   işlevsel   bir  çözüm  kapısı  olabileceği  şeklindedir.  İddiamızı  somut  bir  düzlemde  temellendirebilmek   amacıyla   öncelikle   Türkiye’de   faaliyet   gösteren   ve   toplumda geniş çapta makes bulan katılım bankaları ve tararruf kuruluşlarının konut   finansmanı   alanındaki   uygulamaları   incelenmiştir.   Ardından   bu   uygulamalar  etrafındaki  güncel  değerlendirmeler  ele  alınmıştır.  Son  olarak  malî hiyel yöntemlerinin faizsiz finansman sağlama hususundaki potansiyel işlevselliğine işaret edip birtakım çözüm önerilerinde bulunulmuştur.

Financial   legal   stratagems   have   continued   to   be   one   of   the   areas   of   preoccupation  of  the  fuqahā  since  the  early  stages  of  the  substantive  fiqh  stratagem.  These  stratagems  aim  to  find  a  legitimate  solution  to  the  interest  ban  by  associating  a  loan  contract  with  an  exchange  contract.  These  stratagems,  which  took  an  institutional  guise  during  the  Ottoman  period,  have  preserved  their  actual  value  until  today.  This  study,  tried  to  prove that the activities of some of today’s interest-free financial institutions in  the  context  of  housing  finance  are  largely  based  on  the  same  financial  stratagems. What makes our study different is that, contrary to the negative attitude  in  current  academic  studies,  these  stratagems  can  be  a  very  functional solution to the interest prohibition when they are implemented with a good institutional mechanism. The stratagems of participating banks  and savings institutions in the field of housing finance, which operate primarily in Turkey and have a wide place in  the  society;  were  examined  to  make  a  concrete  claim.  Then,  current  evaluations  of  these  stratagems  were  discussed. Finally, some solutions were proposed by pointing out the potential functionality of fiscal methods for providing interest-free financing.