hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
BANA SENİ GEREK SENİ
BANA SENİ GEREK SENİ
Yazar: Kurnaz, Cemal
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: Yunus Emre, Ahmet Yesevi, bana seni gerek, Âşık Yunus, Kemal, Ahmedî, Ahî, Necati, Ravzî, Âşık Çelebi, Yakinî

Eldeki bilgilere göre, Yunus Emre'de rastlanan ve gramatikal olarak bir açıklaması yapılamayan "Bana seni gerek" ifadesinin, eldeki tek örnek olduğu sanılmaktaydı. Araştırmalarımız sonucunda bu ifadenin 15.yy.dan başlayarak tasavvuf çevreleriyle ilişkisi olan veya olmayan Âşık Yunus, Kemal, Ahmedî, Ahî, Necati, Ravzî, Âşık Çelebi, Yakinî gibi şairlerce de kullanıldığını tespit ettik. Üstelik, sen zamirine gelen bu –i ekinin, "Bana seni gerek" klişe ifadesi ile sınırlı olmayıp, sen ve siz zamirleriyle de kullanıldığını gördük. Yunus Emre'nin, dördüncü mısraları "Bana seni gerek seni" şeklinde tekrarlanan şiiri, Ahmet Yesevi'nin bir hikmeti ile büyük benzerlik göstermektedir. Hikmette bu mısra "Minge sin ok kirek sin" şeklindedir. Burada sen zamirinin sonundaki –i ekinin görevi "ok" ekine yüklenmiştir. Dolayısıyla "senden başkası değil, illa sen, sadece sen" gibi bir anlam ifade eden bu ekin, Türkçe’de çok sayıda örneği olan ve zamirlere gelen bir pekiştirme eki olduğu görüşüne vardık.

Eldeki bilgilere göre, Yunus Emre'de rastlanan ve gramatikal olarak bir açıklaması yapılamayan "Bana seni gerek" ifadesinin, eldeki tek örnek olduğu sanılmaktaydı. Araştırmalarımız sonucunda bu ifadenin 15.yy.dan başlayarak tasavvuf çevreleriyle ilişkisi olan veya olmayan Âşık Yunus, Kemal, Ahmedî, Ahî, Necati, Ravzî, Âşık Çelebi, Yakinî gibi şairlerce de kullanıldığını tespit ettik. Üstelik, sen zamirine gelen bu –i ekinin, "Bana seni gerek" klişe ifadesi ile sınırlı olmayıp, sen ve siz zamirleriyle de kullanıldığını gördük. Yunus Emre'nin, dördüncü mısraları "Bana seni gerek seni" şeklinde tekrarlanan şiiri, Ahmet Yesevi'nin bir hikmeti ile büyük benzerlik göstermektedir. Hikmette bu mısra "Minge sin ok kirek sin" şeklindedir. Burada sen zamirinin sonundaki –i ekinin görevi "ok" ekine yüklenmiştir. Dolayısıyla "senden başkası değil, illa sen, sadece sen" gibi bir anlam ifade eden bu ekin, Türkçe’de çok sayıda örneği olan ve zamirlere gelen bir pekiştirme eki olduğu görüşüne vardık.
ÖGRENME VE UYGULAMA DİLLERİ
ÖGRENME VE UYGULAMA DİLLERİ
Yazar: Gemalmaz, Efrasiyab
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: Öğrenme, öğrenme dili, uygulama dilleri

İhtiyaçlar amaçları dogurur; amaçlara ulaşmak içinse dogru ve uygun araçlar gerekir. Dil, insanın, etkin bir hayat sürdürmesinin en gerekli araçlarından biridir. Bu sebeple, insan, ana dili de dahil, edindigi her dili amaçlarına ulaşabilmekte kullanmak için edinir. Daha evrensel bir hayat sürdürmek ve geniş kitlelerle ilişkilerimizi geliştirmek istiyorsak, imkanlarımız elverdigi ölçüde, önce ufkumuzu en fazla genişletebilecek, ilgi alanımızın gerektirdigi, bir ya da birkaç ‘ögrenme dili’ edinmeli ve bu dil vy dillerle amaçlarımıza uygun iyi bir ögrenim görmeliyiz.

İhtiyaçlar amaçları dogurur; amaçlara ulaşmak içinse dogru ve uygun araçlar gerekir. Dil, insanın, etkin bir hayat sürdürmesinin en gerekli araçlarından biridir. Bu sebeple, insan, ana dili de dahil, edindigi her dili amaçlarına ulaşabilmekte kullanmak için edinir. Daha evrensel bir hayat sürdürmek ve geniş kitlelerle ilişkilerimizi geliştirmek istiyorsak, imkanlarımız elverdigi ölçüde, önce ufkumuzu en fazla genişletebilecek, ilgi alanımızın gerektirdigi, bir ya da birkaç ‘ögrenme dili’ edinmeli ve bu dil vy dillerle amaçlarımıza uygun iyi bir ögrenim görmeliyiz.
SÜLEYMAN NAZİF’TE NÜKTE VE HAZIRCEVAPLILIK / In the Süleyman Nazif Witty and Quickness in Replying
SÜLEYMAN NAZİF’TE NÜKTE VE HAZIRCEVAPLILIK / In the Süleyman Nazif Witty and Quickness in Replying
Yazar: Göçgün, Önder
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: Süleyman Nazif, Türk edebiyatı, nükte

ÖZTürk edebiyatında önemli bir yere sahip olan Süleyman Nazif, edebi karakterinin yanında nükteleri ile de üne kavuşmuştur.Bu çalışmada Süleyman Nazif&rsquo;in nükteciliği üzerine durularak onun nüktelerinden de örnekler verilmiştir.Anahtar Sözcükler: Süleyman Nazif, Türk edebiyatı, nükte ABSTRACTSüleyman Nazif who is one of important at Türkish luteratür, his literary caracter and he becomed famous with witty.In this article, To given wittiness of Süleyman Nazif whom given examples from wittys.Keywords: Süleyman Nazif, Turkish literatür, witty

ÖZTürk edebiyatında önemli bir yere sahip olan Süleyman Nazif, edebi karakterinin yanında nükteleri ile de üne kavuşmuştur.Bu çalışmada Süleyman Nazif&rsquo;in nükteciliği üzerine durularak onun nüktelerinden de örnekler verilmiştir.Anahtar Sözcükler: Süleyman Nazif, Türk edebiyatı, nükte ABSTRACTSüleyman Nazif who is one of important at Türkish luteratür, his literary caracter and he becomed famous with witty.In this article, To given wittiness of Süleyman Nazif whom given examples from wittys.Keywords: Süleyman Nazif, Turkish literatür, witty
EDEBÎ METİN VE ÖZELLİKLERİ
EDEBÎ METİN VE ÖZELLİKLERİ
Yazar: Aktaş, Şerif
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: Edebi metin, edebiyat, metin

Arapça “edeb”ten kaynaklanan edebiyat kelimesi, başlangıçta farklı anlamları olmakla birlikte daha sonra söz söyleme ve ifadeyle ilgili her türlü çalışmanın genel adı olarak kullanılmıştır. Günümüzde ise dille gerçekleştirilen güzel sanat etkinliklerine ve eserlerine verilen genel addır. Burada asıl olan edebî metindir. Çünkü edebiyatla ilgili her türlü etkinliğin merkezinde edebî metin bulunmaktadır. Metin, cümlelerden oluşan, daha yerinde bir söyleyişle cümlelerle örülen bir anlatma ve anlaşma aracıdır. Edebi metin kendine özgü dili, gerçeklikle olan ilgisi, estetik yaşantı uyandırması, çok anlamlılığı, yazıldığı dönemi temsil etmesi, kendine özgü anlatma formlarına sahip olması gibi birçok niteliğe sahiptir.

Arapça “edeb”ten kaynaklanan edebiyat kelimesi, başlangıçta farklı anlamları olmakla birlikte daha sonra söz söyleme ve ifadeyle ilgili her türlü çalışmanın genel adı olarak kullanılmıştır. Günümüzde ise dille gerçekleştirilen güzel sanat etkinliklerine ve eserlerine verilen genel addır. Burada asıl olan edebî metindir. Çünkü edebiyatla ilgili her türlü etkinliğin merkezinde edebî metin bulunmaktadır. Metin, cümlelerden oluşan, daha yerinde bir söyleyişle cümlelerle örülen bir anlatma ve anlaşma aracıdır. Edebi metin kendine özgü dili, gerçeklikle olan ilgisi, estetik yaşantı uyandırması, çok anlamlılığı, yazıldığı dönemi temsil etmesi, kendine özgü anlatma formlarına sahip olması gibi birçok niteliğe sahiptir.
YERALTI DÜNYASI
YERALTI DÜNYASI
Yazar: Seyidoğlu, Bilge; Seyidoğlu, Bilge
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: Mitik Dönem, Yer altı Dünyası, mit, Cangar

Mitik dönemde yeraltı-yeryüzü ve gökyüzü olmak üzere üç bölümlü kâinat anlayışı hâkimdir. Yeraltı dünyası ölümü sembolize etmesi bakımından önemlidir. Bu nedenle yeraltındaki varlıklar kötü, çirkin özellikleri ile dikkati çekerler. Yeraltı ölüler ve ölüm diyarı olmakla beraber yeniden canlanmanın, hayat bulmanın da kaynağıdır. Mitolojik unsurlar bakımından zengin olan en eski destan tahminen M.Ö 3000 yılına ait Sümerlerin Gılgamış ve Moğollara ait Cangar gibi köklerini mitlerden alan destanlarda bu dünyanın tasvirlerini görerek, buradaki yaratıkların neler yaptıklarından haberdar oluruz.

Mitik dönemde yeraltı-yeryüzü ve gökyüzü olmak üzere üç bölümlü kâinat anlayışı hâkimdir. Yeraltı dünyası ölümü sembolize etmesi bakımından önemlidir. Bu nedenle yeraltındaki varlıklar kötü, çirkin özellikleri ile dikkati çekerler. Yeraltı ölüler ve ölüm diyarı olmakla beraber yeniden canlanmanın, hayat bulmanın da kaynağıdır. Mitolojik unsurlar bakımından zengin olan en eski destan tahminen M.Ö 3000 yılına ait Sümerlerin Gılgamış ve Moğollara ait Cangar gibi köklerini mitlerden alan destanlarda bu dünyanın tasvirlerini görerek, buradaki yaratıkların neler yaptıklarından haberdar oluruz.
YAKUT’UN KENDİ SEYAHATLARINA DÜŞÜRDÜĞÜ TARİHLER / The Datings That Yakut Made For His Own Journeys
YAKUT’UN KENDİ SEYAHATLARINA DÜŞÜRDÜĞÜ TARİHLER / The Datings That Yakut Made For His Own Journeys
Yazar: Yakıt, İsmail
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: Yakut, ebced, tarih düşürme

ÖZRakamları harflerle if&acirc;de etmek demek olan ebced&rsquo;den hareketle, önem verilen bir olayın yılını göstermek üzere, bir kelime, bir cümle, bir mısra veya bir beyit söyleme sanatına tarih düşürme denir. Tarih düşürme sanatı az da olsa günümüzde bazı müverrihler tarafından devam ettirilmektedir. Bunlardan biri bu satırların yazarıdır. &ldquo;Yakut&rdquo; mahlasıyla gerek aruz ve gerekse hece vezniyle kaleme aldığım tarih manzumeleri Mısır, Nil Nehri, Paris, İngiltere, Cezayir, Amerika Birleşik Devletleri, Konya, Türkmenistan, Almanya, Hac, Çanakkale, Viyana ve Azerbeycan&rsquo;a yaptığım seyahatler ve buralarda gerçekleştirdiğim ziyaretlere düşürülmüştür.Anahtar Sözcükler:Yakut, ebced, tarih düşürme ABSTRACTDating is an art to write a word, a sentence, a verse or a couplet to mark the time of an event held important using &ldquo;abcad&rdquo;, a formula that gives old Turkish letters some numeral values. The dating tradition, even if not so frequent, is still maintained by some historians. One of those figures is the writer of these lines. The dating verses that I have written both in aruz and haja meters, with the pseudonym &ldquo;Yakut&rdquo;, mark dates for my journeys to Egypt, the Nile, Paris, England, Algeria, the USA, Konya, Turkmenistan, Germany, Hajj, the Dardanelles, Viyenna and Azerbaijan and the visits I have made in those places.Keywords: Yakut, ebced, dating tradition

ÖZRakamları harflerle if&acirc;de etmek demek olan ebced&rsquo;den hareketle, önem verilen bir olayın yılını göstermek üzere, bir kelime, bir cümle, bir mısra veya bir beyit söyleme sanatına tarih düşürme denir. Tarih düşürme sanatı az da olsa günümüzde bazı müverrihler tarafından devam ettirilmektedir. Bunlardan biri bu satırların yazarıdır. &ldquo;Yakut&rdquo; mahlasıyla gerek aruz ve gerekse hece vezniyle kaleme aldığım tarih manzumeleri Mısır, Nil Nehri, Paris, İngiltere, Cezayir, Amerika Birleşik Devletleri, Konya, Türkmenistan, Almanya, Hac, Çanakkale, Viyana ve Azerbeycan&rsquo;a yaptığım seyahatler ve buralarda gerçekleştirdiğim ziyaretlere düşürülmüştür.Anahtar Sözcükler:Yakut, ebced, tarih düşürme ABSTRACTDating is an art to write a word, a sentence, a verse or a couplet to mark the time of an event held important using &ldquo;abcad&rdquo;, a formula that gives old Turkish letters some numeral values. The dating tradition, even if not so frequent, is still maintained by some historians. One of those figures is the writer of these lines. The dating verses that I have written both in aruz and haja meters, with the pseudonym &ldquo;Yakut&rdquo;, mark dates for my journeys to Egypt, the Nile, Paris, England, Algeria, the USA, Konya, Turkmenistan, Germany, Hajj, the Dardanelles, Viyenna and Azerbaijan and the visits I have made in those places.Keywords: Yakut, ebced, dating tradition
GÜNEŞ ALTINDAKİ KÜNİKEY KIZ
GÜNEŞ ALTINDAKİ KÜNİKEY KIZ
Yazar: Karacan (çev.), Turgut; Karacan (çev.), Çınar Abidinova
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010

Masallar, Kazaklar arasında büyük ilgi görmüş, sosyal ve toplumsal ya- şamın bir parçası olmuştur. Bu özelliği nedeniyle toplumda eğiticilik görevi, günümüze kadar gelmiştir. Her ne kadar eski zamanlardaki yaşam anlatılsa bile, halkın sorunları ve sorumluluklarıyla birlikte, toplumsal ilişkiler ve olaylar iç içe yer almıştır. Çevirisini verdiğimiz Kazak masalı, “Kün Astındağı Künikey Kız” olanağa aykırı-imgesel bir masaldır. Masalda olması gereken özellikleri ve nitelikleri taşımaktadır.

Masallar, Kazaklar arasında büyük ilgi görmüş, sosyal ve toplumsal ya- şamın bir parçası olmuştur. Bu özelliği nedeniyle toplumda eğiticilik görevi, günümüze kadar gelmiştir. Her ne kadar eski zamanlardaki yaşam anlatılsa bile, halkın sorunları ve sorumluluklarıyla birlikte, toplumsal ilişkiler ve olaylar iç içe yer almıştır. Çevirisini verdiğimiz Kazak masalı, “Kün Astındağı Künikey Kız” olanağa aykırı-imgesel bir masaldır. Masalda olması gereken özellikleri ve nitelikleri taşımaktadır.
MACARİSTAN'DA TÜRK KÜLTÜRÜNÜN İZLERİ
MACARİSTAN'DA TÜRK KÜLTÜRÜNÜN İZLERİ
Yazar: Parlatır, İsmail
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: Macaristan, Türk kültürü

Türk kültürünün Avrupa'daki izleri hâlâ ayaktadır, hâlâ bizleri yaşatmaktadır. Bu izlerin en dikkate değer ürünlerinden bazıları Macaristan'da korunmaktadır. Bu makale kendi kültür dünyama hizmet etmek amacıyla beş yılı aşkın bir süre zarfında tamamladığım "Macar Bilimler Akademisi Türkçe El Yazmaları Katoloğu"nun hazırlanma aşamasından yayım aşamasına varan çalışmalarımızı anlatma birlikte adı anılan akademideki Türkçe el yazmaları hakkında bilgiler de içermektedir.

Türk kültürünün Avrupa'daki izleri hâlâ ayaktadır, hâlâ bizleri yaşatmaktadır. Bu izlerin en dikkate değer ürünlerinden bazıları Macaristan'da korunmaktadır. Bu makale kendi kültür dünyama hizmet etmek amacıyla beş yılı aşkın bir süre zarfında tamamladığım "Macar Bilimler Akademisi Türkçe El Yazmaları Katoloğu"nun hazırlanma aşamasından yayım aşamasına varan çalışmalarımızı anlatma birlikte adı anılan akademideki Türkçe el yazmaları hakkında bilgiler de içermektedir.
“KÜÇÜK MOLLA”NIN DÜŞÜNCELERİ / (İsmail Gaspıralı’nın İmzası ve Bilinmeyen Bir Eseri Hakkında)
“KÜÇÜK MOLLA”NIN DÜŞÜNCELERİ / (İsmail Gaspıralı’nın İmzası ve Bilinmeyen Bir Eseri Hakkında)
Yazar: Gankeviç, Viktor Yuriyeviç; Necefoğlu (çev.), Hacali; Akpınar (çev.), Yavuz
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: İsmail Gaspıralı, Küçük Monla, Bahçesaray Mektupları

İsmail Gasprinski (1851–1914)’nin birkaçı dışında esas eserleri şu ana kadar toplanarak basılmamıştır. Kırım Tatar halkının hayatlarını iyileştirmeye yönelik fikirleri bu nedenle tam olarak takip edilememektedir. Yazarın Küçük Molla imzasıyla 1881’de Kırım’da çıkan ve Tavrida gazetesinde yayımlanan Bahçesaray Mektupları şimdiye kadar bilinmiyordu. Bu eser, sadece XX. yüzyılın başında Rusya Müslümanlarının millî, kültürel ve siyasî hareketlerinin ideoloğu olan yazarın, orijinal dünya görüşünün oluşmasındaki ilk aşamanın daha açık anlaşılması açısından değil aynı zamanda gerek sıradan Kırım Müslümanlarının, gerekse yeni yetişen Kırım Tatar aydınlarının, XIX. yüzyılın sonunda Tavriya vilâyetinde oluşan millî siyasete, gerçekte nasıl baktıklarını ortaya çıkaran sağlam bir kaynaktır olması bakımından da ilgi çekicidir

İsmail Gasprinski (1851–1914)’nin birkaçı dışında esas eserleri şu ana kadar toplanarak basılmamıştır. Kırım Tatar halkının hayatlarını iyileştirmeye yönelik fikirleri bu nedenle tam olarak takip edilememektedir. Yazarın Küçük Molla imzasıyla 1881’de Kırım’da çıkan ve Tavrida gazetesinde yayımlanan Bahçesaray Mektupları şimdiye kadar bilinmiyordu. Bu eser, sadece XX. yüzyılın başında Rusya Müslümanlarının millî, kültürel ve siyasî hareketlerinin ideoloğu olan yazarın, orijinal dünya görüşünün oluşmasındaki ilk aşamanın daha açık anlaşılması açısından değil aynı zamanda gerek sıradan Kırım Müslümanlarının, gerekse yeni yetişen Kırım Tatar aydınlarının, XIX. yüzyılın sonunda Tavriya vilâyetinde oluşan millî siyasete, gerçekte nasıl baktıklarını ortaya çıkaran sağlam bir kaynaktır olması bakımından da ilgi çekicidir
CEYHUN’DAN CEYHAN’A EVLENME İLE İLGİLİ BAZI KAVRAMLAR (KALIN, SAÇI, OKUNTU, AŞERME, TOY) ÜZERİNE
From Ceyhun To Ceyhan: Comman Traditional Practices On Marrigament
Yazar: Alptekin, Ali Berat; Alptekin, Ali Berat
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: Kalın, Saçı, Okuntu, Aşerme, Toy, Türk Dünyası, Kültür. ; ‘Kalın’,‘Saçı’,‘okuntu’,to long for unusulal food,Wedding,Turks Around the World,Turkish Culture

Bu makalemizde geçiş dönemleri olarak tanımlayabileceğimiz, doğum, evlenme ve ölüm âdetlerinden sadece evlilikle ilgili beş kavram (Kalın, Saçı, Okuntu, Aşerme, Toy) üzerinde durulacaktır. Bu kavramlar ilk yazılı metnimiz olan Orun Anıtları’ndan, ilk İslamî eserlere, oradan günümüze kadar yüzyıllar boyunca sözlü kaynaklarda varlığını devam ettirmiştir. Makalemizde bu kavramlardan hareketle Türkiye ve Türk dünyasındaki kültür birliği mukayeseli bir şekilde ele alınacaktır.

We will examine five major factors such as ‘kalın’, ‘saçı’, ‘okuntu’, ‘aşerme’, ‘toy’ traditional wedding seramonies besides birth, marriagement and death in our article. These traditional term have continued their vitality beggining from Orhun Runics, then in Islamic Era and reached to our time. The cultural unity between Turkey and the Turks around the world would be evaluated in our article by these traditional folk values.
KÜLLİYÂT-I RECÂÎ-ZÂDE AHMED CEVDET
KÜLLİYÂT-I RECÂÎ-ZÂDE AHMED CEVDET
Yazar: Abdulkadiroğlu, Abdülkerim; Sarı, Mehmet
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: Recâîzâde Ahmed Cevdet Efendi, Nevâdiru’l- Âsâr, Zînetü’l-Mecâlis, Dîvânçe, Külliyat-ı Recâîzâde Ahmed Cevdet

Hayatını ve eserlerini tanıttığımız Recâîzâde Ahmed Cevdet Efendi  (öl. 1831) Manisa’nın Borlu Kasabası’ndandır. İlim ve sanatla uğraşan bir  ailenin çocuğu olarak iyi bir eğitim almıştır. Araştırmacı ve şâir bir  şahsiyettir. Samimi ve içten gelen duygularla yazılan şiirlerinde sade bir  Türkçe kullanmıştır. “Nevâdiru’l-Âsâr”, “Zînetü’l-Mecâlis” ve “Dîvânçe”  adlı üç eserin sahibidir. Bu eserler “Külliyat-ı Recâîzâde Ahmed Cevdet”  başlığı altında toplanıp yayıma hazır hale getirilmiştir.

Hayatını ve eserlerini tanıttığımız Recâîzâde Ahmed Cevdet Efendi  (öl. 1831) Manisa’nın Borlu Kasabası’ndandır. İlim ve sanatla uğraşan bir  ailenin çocuğu olarak iyi bir eğitim almıştır. Araştırmacı ve şâir bir  şahsiyettir. Samimi ve içten gelen duygularla yazılan şiirlerinde sade bir  Türkçe kullanmıştır. “Nevâdiru’l-Âsâr”, “Zînetü’l-Mecâlis” ve “Dîvânçe”  adlı üç eserin sahibidir. Bu eserler “Külliyat-ı Recâîzâde Ahmed Cevdet”  başlığı altında toplanıp yayıma hazır hale getirilmiştir.
ARUZ BİLGİSİ, EĞİTİM VE ESTETİK
The Aruz Knowledge, Education and Aesthetic
Yazar: Kırkkılıç, H. Ahmet; Ulaş, Abdülhak Halim
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: Aruz,prosody,Divan literature,folk literature,aesthetic ; Aruz, divan edebiyatı, halk edebiyatı, estetik, eğitim

Divan edebiyatı son 900 yıl boyunca kültürümüzün ayrılmaz bir parçası olmuştur. Bu edebiyatın önemli bir unsuru da aruz veznidir. Türkiye genelinde lise ve ilgili fakültelerimizde aruza yeterince önem verilmemektedir. Aruz divan edebiyatı ve 17. yüzyıldan itibaren bazı halk şairlerince de kullanılmıştır. Günümüzde de bir kısım şairler ya şiire kattığı ahenk ya anlamı kuvvetlendirmesi veya kültür mirası olması yahut eskiyi anma ya da özenti sonucu aruzla şiir yazmıştır. Hem kültürümüzün bir parçası olması hem de estetik duygularımızın geliştireceği hususu göz önünde tutularak aruz öğretimine gerekli önem verilmelidir.

For 900 years, Divan literature has been a vital part of our culture. An important component of this literature is aruz vezni. There has not been enough attention given to aruz neither at high schools nor at colleges. Aruz (prosody) divan literature has also been used by folk poets. Today, some poets still use aruz for various reasons: giving extraordinary coherence topoems, enhancing meaning, cultural heritage, remembering the old times and affectation. Considering that it is a part of our culture and it improves our aesthetic feelings, education of aruz should be given required importance.
KURGUSALLIK / İTİBÂRÎLİK BAĞLAMINDA EDEBİYAT
KURGUSALLIK / İTİBÂRÎLİK BAĞLAMINDA EDEBİYAT
Yazar: Çetişli, İsmail
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: edebiyat, kurgusallık, itibarilik

Bütün güzel sanatların; dolayısıyla bütün güzel sanat eserlerinin temel değer ve niteliklerinden birisi itibârîliktir. Edebiyat da güzel sanatların ana dallarından biri olduğuna göre, onun ve onun sınırları içinde kalan bütün edebî türlerin veya eserlerin temel değer ve niteliklerinden birisi itibârîlik olmalıdır. Prof. Dr. Şerif Aktaş tarafından dilimize ve edebiyat bilimimize kazandırılan itibârî/kurgusal ve itibârîlik/kurgusallık kavramlarının Türkçedeki kullanımına baktığımızda, çok büyük ölçüde “anlatma esasına bağlı eser/türler”in olay örgüsü, şahıs kadrosu, zaman, mekân ve anlatıcı gibi temel unsurlarının nitelenmesinde kullanıldığını görürüz. Her türlü sanat eseri gibi, her türlü edebiyat eseri de, temel unsurları durumundaki muhtevası, yapısı ve dili bakımından ve daha da önemlisi, söz konusu temel unsurların ferdî ve orijinal sentezinde hayat bulan “bütün”ün terkibi açısından kurgusal/itibârî bir metindir.

Bütün güzel sanatların; dolayısıyla bütün güzel sanat eserlerinin temel değer ve niteliklerinden birisi itibârîliktir. Edebiyat da güzel sanatların ana dallarından biri olduğuna göre, onun ve onun sınırları içinde kalan bütün edebî türlerin veya eserlerin temel değer ve niteliklerinden birisi itibârîlik olmalıdır. Prof. Dr. Şerif Aktaş tarafından dilimize ve edebiyat bilimimize kazandırılan itibârî/kurgusal ve itibârîlik/kurgusallık kavramlarının Türkçedeki kullanımına baktığımızda, çok büyük ölçüde “anlatma esasına bağlı eser/türler”in olay örgüsü, şahıs kadrosu, zaman, mekân ve anlatıcı gibi temel unsurlarının nitelenmesinde kullanıldığını görürüz. Her türlü sanat eseri gibi, her türlü edebiyat eseri de, temel unsurları durumundaki muhtevası, yapısı ve dili bakımından ve daha da önemlisi, söz konusu temel unsurların ferdî ve orijinal sentezinde hayat bulan “bütün”ün terkibi açısından kurgusal/itibârî bir metindir.
MEVLEVÎ ZARAFETİ VE FIKRALARI
MEVLEVÎ ZARAFETİ VE FIKRALARI
Yazar: Yöndemli, Fuat
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 15 No. 39, 2010
Anahtar kelimeler: Mevlevi, Mevlevi zerafeti, Mevlevi Fıkraları

Mevleviler toplumda kendilerine özgü giyim kuşamları, hal ve tavırlarıyla tanınmışlardır. Mevlevilerin gerek birbirleriyle gerek tarikata mensup olmayan toplumun çeşitli tabakalarından insanlarla kurdukları ilişkilerde hal ve tavırlarını belirleyen hoş görü ve insan sevgisi olmuştur. Bu nedenle çeşitli dönemlerde yaşayan Mevlevi büyüklerinin hayatlarından alınan hikaye ve fıkralarda bu hassasiyetlere dayanan incelik ve zarafet dikkat çekmiştir.

Mevleviler toplumda kendilerine özgü giyim kuşamları, hal ve tavırlarıyla tanınmışlardır. Mevlevilerin gerek birbirleriyle gerek tarikata mensup olmayan toplumun çeşitli tabakalarından insanlarla kurdukları ilişkilerde hal ve tavırlarını belirleyen hoş görü ve insan sevgisi olmuştur. Bu nedenle çeşitli dönemlerde yaşayan Mevlevi büyüklerinin hayatlarından alınan hikaye ve fıkralarda bu hassasiyetlere dayanan incelik ve zarafet dikkat çekmiştir.