Kurmaca ile Sanat Tarihi Arasında: Alev Almış Bir Genç Kızın Portresi
Between Fiction and Art History: Portrait of a Lady on Fire
Yazar: Altun, Gül Cevahir
Dergi: Sanat Tarihi Yıllığı No. 31, 2022
Anahtar kelimeler: Portrait of a Lady on Fire,Marriage Portrait,Héloïse,Abortion,Nude ; Alev Almış Bir Genç Kızın Portresi,Evlilik Portresi,Héloïse,Kürtaj,Uzanan Çıplak

Fransız yönetmen Céline Sciamma’nın senaryosunu yazıp yönettiği dördüncüuzun metraj filmi Alev Almış Bir Genç Kızın Portresi (2019), 18. yüzyılın sonlarınadoğru, evlilik portresi siparişi için Bretonya’da bir adaya giden Marianne adındakiressam ile portrenin modeli aristokrat Héloïse arasında yaşanan aşkı konuedinir. Evlenmek istemeyen ve bu nedenle ressama poz vermeyi reddedenHéloïse’in portresinin yapım süreci, monarşiyle yönetilen Avrupa’da mirasınve aile adının taşıdığı ayrıcalıkların aktarılacağı soyun devamı anlamına gelenevlilik geleneği ve portrenin bu gelenek içindeki işlevini yankılar. Politik vefeminist bir yönetmen olan Sciamma evlilik portresi merkezinde inşa ettiğisenaryoda, 1970’lerden itibaren feminist sanat tarihi yazınında konu edilensanatçı kadınların toplumsal konumu, eril bakış, esin perisine indirgenen edilgenkadın model kalıbıyla birlikte kürtaj gibi kadınların yaşamından görünmezkılınan deneyimleri, diğer filmleriyle ortaklaşan toplumsal cinsiyet ve dayanışmavurgusunda bir araya getirerek yorumlamıştır. Kadınların sanat üretimi, esersiparişi, koleksiyonculuk, sanat eleştirmenliği, yazarlık gibi kültür dünyasınışekillendiren birden çok alanda aktif bir üretimle var oldukları 18. yüzyılın ikinciyarısı ile Devrim öncesi Fransa’da aynı zamanda yüzyıla yön veren Aydınlanmadüşüncesinin belirleyiciliğinde, kadınların “doğaları gereği” ideal rollerinin neolması gerektiği tartışması yürütülmüştür. Bu çalışmada, Sciamma’nın AlevAlmış Bir Genç Kızın Portresi’nde 18. yüzyılda Fransa’da sanatçı kadınları kuşatankurumsal yapı ile kadınların anne ve eş kimliğinin yüceltildiği resim anlayışınıfeminist perspektifle nasıl yorumladığına odaklanılarak, filmde sanat tarihiylekesişen temaların Batı sanatından seçilen ilgili örneklerle karşılaştırılarakincelenmesi amaçlanmaktadır.

Written and directed by French director Céline Sciamma, Portrait of a Lady on Fire(2019), Sciamma’s fourth feature film, is set toward the end of the 18th centuryand tells the love story between Marianne, a painter who travels to an island inBrittany for a marriage portrait commission, and Héloïse, the aristocratic modelof the portrait. For the upper classes in a monarchy-ruled Europe, marriage wasone of the most effective means of protecting and strengthening economic and political interests. The painting of the portrait of Héloïse, who does not want to actualize the marriage arranged by hermother and therefore refuses to pose for the painter, echoes the tradition of marriage: the continuation of the lineageto which the inheritance and the privileges of the family name will be passed down, which also demonstrates thefunction of the portrait in this tradition. Sciamma, a political and feminist director, centers the portrayal of marriagein her screenplay. The social positions of the women painter, the male and the female gaze, and the stereotypes ofthe passive female model reduced to a muse—all of which have been the subjects of feminist art history critiquesince the 1970s—along with the female experience, such as abortion, that is rendered invisible, bring together theemphasis on gender and solidarity, also visible in her other films. In the second half of the 18th century, women becamemore active in shaping the cultural world through their involvement in art production, commissioning, collecting,art critique, and authorship. During this time, the argument for challenging gender roles was brought forward underthe ideology of Enlightenment, which steered the century to determine gender roles of women through the idea ofthe “course of nature,” before the French Revolution arrived. This study, which focuses on how Sciamma interpretsthrough a feminist perspective in her Portrait of a Lady on Fire, the institutional structure surrounding female artistsin France in the 18th century and the painting concept in which women are glorified as mothers and wives, aimto examine and compare the themes of the film that intersect with relevant examples selected from Western art.