İsrail Dış Politikasının Temel Dinamikleri: Tarihsel Süreç Üzerinden Genel Bir Değerlendirme
Basic Dynamics of Israeli Foreign Policy: A General Evaluation of the Historical Process
Yazar: Yıldız, Muhammet
Dergi: Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. Filistin Özel Sayısı, 2024
Anahtar kelimeler: International History ; Uluslararası Tarih ; Historical Studies (Other) ; Tarihsel Çalışmalar (Diğer) ; Israel,Tel Aviv,foreign policy,history,Zionism. ; İsrail,Tel Aviv,dış politika,tarih,Siyonizm.

Dış politika, bir devletin sınırları dışında, kendini savunma veya hedeflerini gerçekleştirmek amacıyla siyasi, ekonomik, kültürel ilişkiler başta olmak üzere uyguladığı genel politikalar bütünüdür. Bu anlayışın sınırları, coğrafyanın önemine binaen sert ve yumuşak güç kavramları üzerinden yürütülebilir. Güvenlik, enerji, tarih veya dini idealler gibi birçok parametreler üzerinden ortaya konan stratejik kavramlar, dış politikanın temel unsurları olarak değerlendirilebilmektedir. İsrail’in kuruluşuna kadar yaşanan devletleşme çabalarında da belirtilen başlıkların olduğunu ifade etmek mümkündür. Nitekim Siyonizm fikriyle başlayan Filistin’de Yahudi devleti kurma hareketi, 1948 yılına kadar aşamalı olarak bu esaslar üzerinden gelişmiştir. Tarihsel perspektiften değerlendirildiğinde, ortaya çıkan tabloda, İsrail’in kuruluş sürecinde yaşanan faaliyetler ve ideallerin İsrail politikalarına yansıdığı açıkça görülmektedir. Bunda, birbirini besleyen dini ve tarihi kökler bulunduğu gibi gelecek kaygısı, güvenlik ve enerji kaynaklarının olduğu da açıktır. Ortadoğu’da yaşanan krizin özellikle I. Dünya Savaşı sonrasında Osmanlı Devleti’nin bölgeden çekilmesiyle yaşanan asayişsizlik ve İngiliz politikalarıyla gerçekleştiği bilinmektedir. Balfour Deklarasyonu’yla birlikte daha da derinleşen bu süreç, Filistin’de Arap-Yahudi çatışmasını körüklediği gibi İsrail devletinin kurulmasını da beraberinde getirmiştir. 1948’de bağımsız bir devlet olarak kurulan İsrail, yaşanan bu genel olaylar üzerinden siyasal faaliyetlerini geliştirmiş ve öncelikli politikasını, varlığını koruma üzerinden şekillendirmiştir. Esasında başta değinilen kuruluş sürecindeki tarihsel zemin, İsrail dış politikasının örtülü veya açık bir şekilde ana gövdesini oluşturmaktadır. Dolayısıyla ortaya konan bu araştırmada, tarihsel süreç ve konjonktürel gelişmeler üzerinden inşa edilen İsrail dış politikasındaki temel anlayış incelenmeye çalışılmıştır. Konu bütünlüğü içinde genel bir değerlendirme üzerinden hazırlanan bu makalede başta Siyonizm ve bu akımın temsilcilerinin faaliyetleri, İsrail’in kuruluş sürecinde yaşanan tarihsel hadiseler ve devletleşme süreci ele alındığı gibi; Yahudi devletinin kurulmasındaki itici faktörler açıklanmıştır.

Foreign policy is a set of general policies implemented by a state outside its borders, especially political, economic and cultural relations, in order to defend itself or to realize its goals. The boundaries of this understanding can be carried out through the concepts of hard and soft power based on the importance of geography. Strategic concepts based on many parameters such as security, energy, history or religious ideals can be considered as the basic elements of foreign policy. It is possible to state that the statehood efforts until the establishment of Israel also have the aforementioned titles. As a matter of fact, the movement to establish a Jewish state in Palestine, which started with the idea of Zionism, gradually developed on these principles until 1948. When evaluated from a historical perspective, it is clearly seen that the activities and ideals experienced during the establishment of Israel were reflected in Israeli policies. It is clear that there are religious and historical roots that feed each other, as well as future concerns, security and energy resources. It is known that the crisis in the Middle East was caused by the unrest after the withdrawal of the Ottoman Empire from the region after World War I and the British policies. This process, which deepened with the Balfour Declaration, fueled the Arab-Jewish conflict in Palestine and led to the establishment of the state of Israel. Israel, which was established as an independent state in 1948, developed its political activities based on these general events and shaped its primary policy on the preservation of its existence. In fact, the historical background in the establishment process mentioned at the beginning constitutes the main body of Israeli foreign policy, implicitly or explicitly. Therefore, in this research, the basic understanding of Israeli foreign policy, which is built on the historical process and conjunctural developments, has been tried to be analyzed. In this article, which is prepared through a general evaluation within the integrity of the subject, the activities of Zionism and the representatives of this movement, the historical events in the establishment process of Israel and the statehood process are discussed, as well as the driving factors in the establishment of the Jewish state are explained.