CUMHURİYET HALK PARTİSİ KONGRELERİ VE PARTİ İÇİ İŞLEYİŞ (1930-1949): KÜTAHYA ÖRNEĞİ
CUMHURİYET HALK PARTİSİ KONGRELERİ VE PARTİ İÇİ İŞLEYİŞ (1930-1949): KÜTAHYA ÖRNEĞİ
Yazar: Yapıcı, Hasan
Dergi: Tarih İncelemeleri Dergisi, Vol. 38 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: Political History (Other) ; Siyasi Tarih (Diğer) ; Tek Parti Dönemi,Cumhuriyet Halk Partisi,Yerel Örgütleme,Kütahya,Kongreler

Milli Mücadelenin kazanılmasının akabinde Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyetinin bizzat Mustafa Kemal Atatürk tarafından Halk Fırkasına dönüştürülmesi ile Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) kurulmuştur. Cumhuriyetin ilanı ile başlayan sürecin ardından 1950 yılına kadar tek başına iktidarda kalan CHP, bu süreçte Türkiye’nin siyasi, sosyal ve iktisadi yapısını Cumhuriyet ideolojisi çerçevesinde şekillendirmeye çalışmıştır. Ülkeyi idare etmesinin yanı sıra bir nevi toplum mühendisliği görevini üstlenmiş olan parti, Türk modernizasyonunu en etkin ve hızlı bir şekilde gerçekleştirebilmek için süreç içerisinde çıkartmış olduğu kanunlarla birlikte asıl olarak yerel örgütlenmelerini kullanmıştır. Özelikle CHP’nin yerel örgütlemelerinde gerçekleşen kongreler, ortaya çıkan dilekler veya diğer durumlar toplumun Cumhuriyet ideolojisi çerçevesinde istenilen noktaya ulaşıp ulaşmadığını, sosyo-ekonomik yaşamın yaşanılan olay ve olgular karşısında nasıl gelişme kaydettiğini ifade etme açısından önem arz etmektedir. Milli Mücadele sürecine maddi ve manevi desteği büyük olan Kütahya, CHP’nin 1924 yılından başlamak üzere yerel örgütlenmelerini oluştururken bu örgütlemelere ilk olarak eklenen şehirlerden biri olmuştur. Dolayısıyla 1950 yılına kadar Türkiye’de siyasetin en etkin olarak işlev gördüğü şehirlerden biri haline dönüşmüştür.  Bu çalışmanın amacı; tarih boyunca egemenliği altında olduğu devletler açısından önem arz etmiş olan Kütahya’nın tek parti döneminde; Cumhuriyet Halk Partisinin yapmış olduğu kongreleri bağlamında şehri nasıl yönettiği ve parti içi işleyiş açısından neler yaptığını belgeler etrafında dönemin yerel ve ulusal basını da kullanarak parti teşkilatı içerisinde yer alan kişilerin aileleri ile yapılan mülakatlar ekseninde ortaya koymaktır.

Milli Mücadelenin kazanılmasının akabinde Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyetinin bizzat Mustafa Kemal Atatürk tarafından Halk Fırkasına dönüştürülmesi ile Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) kurulmuştur. Cumhuriyetin ilanı ile başlayan sürecin ardından 1950 yılına kadar tek başına iktidarda kalan CHP, bu süreçte Türkiye’nin siyasi, sosyal ve iktisadi yapısını Cumhuriyet ideolojisi çerçevesinde şekillendirmeye çalışmıştır. Ülkeyi idare etmesinin yanı sıra bir nevi toplum mühendisliği görevini üstlenmiş olan parti, Türk modernizasyonunu en etkin ve hızlı bir şekilde gerçekleştirebilmek için süreç içerisinde çıkartmış olduğu kanunlarla birlikte asıl olarak yerel örgütlenmelerini kullanmıştır. Özelikle CHP’nin yerel örgütlemelerinde gerçekleşen kongreler, ortaya çıkan dilekler veya diğer durumlar toplumun Cumhuriyet ideolojisi çerçevesinde istenilen noktaya ulaşıp ulaşmadığını, sosyo-ekonomik yaşamın yaşanılan olay ve olgular karşısında nasıl gelişme kaydettiğini ifade etme açısından önem arz etmektedir. Milli Mücadele sürecine maddi ve manevi desteği büyük olan Kütahya, CHP’nin 1924 yılından başlamak üzere yerel örgütlenmelerini oluştururken bu örgütlemelere ilk olarak eklenen şehirlerden biri olmuştur. Dolayısıyla 1950 yılına kadar Türkiye’de siyasetin en etkin olarak işlev gördüğü şehirlerden biri haline dönüşmüştür.  Bu çalışmanın amacı; tarih boyunca egemenliği altında olduğu devletler açısından önem arz etmiş olan Kütahya’nın tek parti döneminde; Cumhuriyet Halk Partisinin yapmış olduğu kongreleri bağlamında şehri nasıl yönettiği ve parti içi işleyiş açısından neler yaptığını belgeler etrafında dönemin yerel ve ulusal basını da kullanarak parti teşkilatı içerisinde yer alan kişilerin aileleri ile yapılan mülakatlar ekseninde ortaya koymaktır.