Avrupalı Türklerin Dindarlık Anlayışlarının Değerlendirilmesi
Avrupalı Türklerin Dindarlık Anlayışlarının Değerlendirilmesi
Yazar: Kanık, Cengiz
Dergi: Bilimname, Vol. 2018 No. 35, 2018
Anahtar kelimeler: Dindarlık tipolojisi,Ünver Günay,Avrupalı Müslüman

Weberideal tip kavramı ile ilk olarak tipoloji oluşturmuş sosyolojikaraştırmalarında ideal-tip kavramsallaştırmasını yöntem olarak çok sıkkullanmıştır. Weber’le birlikte  Le Bras,Allport, Troeltsch ideal-tipleştirmeyi kullanmış, Türk sosyal bilimcilerarasında Mardin, Taplamacıoğlu, Kırbaşoğlu da Türk toplumu üzerinden birtipoloji denemesinde bulunmuşlardır. Günay da Almanya’da yaşayan Türk işçileri üzerine bir dindarlıktipolojisi geliştirir.  Günay, Türkişçilerini tipleştirmede üç tip kullanmaktadır. O, birincisini gelenekseldindarlık çerçevesinde gelişen ‘Geleneksel Halk Dindarlığı’, ikincisini“Radikal İslamcı Eğilimler”, Üçüncüsünü ise “ Seküler Dindarlık” olaraksınıflandırmaktadır. Günay’a göre, ‘Geleneksel Halk Dindarlığı’ Türk işçitoplulukları içerisinde yaygın bir şekilde bulunur. Bu dindarlık biçimindebireysel ve entelektüel dindarlık boyutları oldukça  zayıftır. İkici gruptakileri Günay,  ‘Radikal İslamcı Eğilimler’ tipolojisi olarakisimlendirmektedir. Bu gruptakilerde anti-laik, anti modern eğilim vesöylemlere rast gelinmektedir. Modernleşmeye uyum sağlayamamış tipik bir Batıkarşıtlığını esas alan tepkisel oluşumların Avrupa’da uzantısı olduğunuvurgular. Günay, üçüncü tipolojide olanları ‘Seküler Yönelimler Tipolojisi’ olarak isimlendirmektedir. Bugruptakiler, dini bireysel bir olgu olarak yaşayan bir kitledir. Din, bugruptakiler açısından kültürel bir aidiyeti ve Avrupa değerleri burada yaşayanlarüzerinde etkilidir. Bu grup üzerinde din hem bilişsel düzeyde hem de sosyaldüzeyde belirleyiciliğini yitirmektedir. Günay, Avrupa’ya 1960’lı yıllardan yapılan göçle ile birlikte İslam’ın pratikteyaşama şekillerinin değiştiğini bu süreçle birlikte  İslam’ın ‘Göçmen İslam’ından ‘ Avrupalıİslam’a doğru gelişen bir seyir şeklinde olduğuna dikkatleri çeker.

Weberideal tip kavramı ile ilk olarak tipoloji oluşturmuş sosyolojikaraştırmalarında ideal-tip kavramsallaştırmasını yöntem olarak çok sıkkullanmıştır. Weber’le birlikte  Le Bras,Allport, Troeltsch ideal-tipleştirmeyi kullanmış, Türk sosyal bilimcilerarasında Mardin, Taplamacıoğlu, Kırbaşoğlu da Türk toplumu üzerinden birtipoloji denemesinde bulunmuşlardır. Günay da Almanya’da yaşayan Türk işçileri üzerine bir dindarlıktipolojisi geliştirir.  Günay, Türkişçilerini tipleştirmede üç tip kullanmaktadır. O, birincisini gelenekseldindarlık çerçevesinde gelişen ‘Geleneksel Halk Dindarlığı’, ikincisini“Radikal İslamcı Eğilimler”, Üçüncüsünü ise “ Seküler Dindarlık” olaraksınıflandırmaktadır. Günay’a göre, ‘Geleneksel Halk Dindarlığı’ Türk işçitoplulukları içerisinde yaygın bir şekilde bulunur. Bu dindarlık biçimindebireysel ve entelektüel dindarlık boyutları oldukça  zayıftır. İkici gruptakileri Günay,  ‘Radikal İslamcı Eğilimler’ tipolojisi olarakisimlendirmektedir. Bu gruptakilerde anti-laik, anti modern eğilim vesöylemlere rast gelinmektedir. Modernleşmeye uyum sağlayamamış tipik bir Batıkarşıtlığını esas alan tepkisel oluşumların Avrupa’da uzantısı olduğunuvurgular. Günay, üçüncü tipolojide olanları ‘Seküler Yönelimler Tipolojisi’ olarak isimlendirmektedir. Bugruptakiler, dini bireysel bir olgu olarak yaşayan bir kitledir. Din, bugruptakiler açısından kültürel bir aidiyeti ve Avrupa değerleri burada yaşayanlarüzerinde etkilidir. Bu grup üzerinde din hem bilişsel düzeyde hem de sosyaldüzeyde belirleyiciliğini yitirmektedir. Günay, Avrupa’ya 1960’lı yıllardan yapılan göçle ile birlikte İslam’ın pratikteyaşama şekillerinin değiştiğini bu süreçle birlikte  İslam’ın ‘Göçmen İslam’ından ‘ Avrupalıİslam’a doğru gelişen bir seyir şeklinde olduğuna dikkatleri çeker.