hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Baykan Sezer’de İslam Sosyolojisi
Sociology of Islam in Baykan Sezer
Yazar: Okumuş, Ejder
Dergi: Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 9 No. 4, 2021
Anahtar kelimeler: Baykan Sezer,Din,İslam,İslam Sosyolojisi ; Baykan Sezer,Religion,Islam,Sociology of Islam

Yazar, makalesinde yerli sosyolog olarak nitelenen Baykan Sezer’in sosyolojisindeki İslam sosyolojisini dine sosyolojik bakış çerçevesinde incelemeye, anlamaya ve anlamlandırmaya çalışmaktadır. Denilebilir ki Sezer, yerli sosyoloji anlayışıyla Türkiye’ye özgü bir sosyoloji inşa etmeye çalışan ve dine de söz konusu sosyoloji anlayışına uygun olarak yaklaşan bir sosyologtur. Sezer’in en mühim araştırma problemlerinden biri, toplumsal bir olgu olarak dindir. Sezer’e göre din, toplumları ve toplumsal gerçekliği doğru anlamanın en ehemmiyetli unsurlarındandır. Sezer’in bakışında bunun nedeni dinin, toplumların ve toplumsal hayatın bir ifadesi olmasıdır. Anlaşıldığı üzere Sezer’in sosyolojisinde din, toplumun kimliği olarak varlık kazanmakta ve toplumların birbirlerinden farklılaşmalarının aracı olarak vücut bulmaktadır. Bu durumda Sezer’in İslam sosyolojisinde İslam dini, Müslüman toplumların kimliğinin, diğer toplumlardan farklılıklarının ve farklılaşmalarının bir ifadesi olmaktadır. Sezer, bu çerçevede Batı sosyolojisi ile Türk sosyolojisi ve Türk din sosyolojisinden bahsetmektedir. Sosyolog Sezer’in sosyolojik yaklaşımında Batı sosyolojisinde Hıristiyanlık etkili olduğuna göre Türk sosyolojisinde de İslam etkili olmalıdır. Bu durumda Sezer’de bir İslam sosyolojisinden bahsedilebilir.

In his article the author tries to examine, understand and give the meaning the sociology of Islam in the sociology of Baykan Sezer, who is described as the domestic sociologist, from a sociological perspective on religion. It can be said that Sezer is a sociologist who tries to build a sociology specific to Turkey with his understanding of domestic sociology and also approaches religion in accordance with this sociology. One of Sezer’s major research problems is religion as a social phenomenon. According to Sezer, religion is one of the most important elements to understand societies and social reality correctly. In Sezer's perspective, the reason for this is that religion is an expression of societies and social life. As it is understood, in Sezer's sociology, religion emerges as the identity of the society and comes into being as a means of differentiation of societies from each other. In this case, in Sezer's sociology of Islam, the religion of Islam is an expression of the identity of Muslim societies, their differences and differentiations from other societies. Sezer, in this frame, speaks of Western sociology and Turkish sociology and Turkish sociology of religion. In the sociological approach of the sociologist Sezer, since Christianity is influental in Western sociology, Islam must be efficient in Turkish sociology. In this case, a sociology of Islam can be mentioned in Sezer.
Türkiye, Azerbaycan ve Polonya’daki Üniversite Öğrencilerinde Yaşam Doyumunun Demografik Değişkenler Açısından İncelenmesi
The Investigation of Life Satisfaction in University Students in Turkey, Azerbaijan and Poland in Terms of Demographic Variables
Yazar: Bakan, İsmail; Amırlı, Hamran
Dergi: Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 9 No. 5, 2021
Anahtar kelimeler: Yaşam Doyumu,Demografik Değişkenler,Üniversite Öğrencileri ; Life Satisfaction,Demographic Variables,University Students

Bu araştırmanın amacı, Türkiye, Azerbaycan ve Polonya’daki üniversite öğrencilerinin yaşam doyumlarını çeşitli demografik değişkenler açısından incelemektir. Araştırma grubunu 302’si Türkiye’de, 215’i Azerbaycan’da, 98’i Polonya’da eğitim görmekte olan toplam 615 İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi son sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Türkiye’deki katlımcıların %63,0’ü kadın, %37,0’si erkek; Azerbaycan’daki katılımcıların %43,7’si kadın, %56,3’ü erkek; Polonya’daki katılımcıların ise %49,0’u kadın, %51,0’i erkeklerden oluşmaktadır. Bu çalıma için, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimleri Bilimsel Araştırmalar Yayın Etik Kurulu’nun 19.02.2021 tarih ve 2021-12 nolu kararı ile çalışmanın etik kurallara uygun olduğuna dair gerekli izin alınmıştır. Araştırmada Kişisel Bilgi Formu ve Diener vd. (1985) tarafından geliştirilen Yaşam Doyumu Ölçeği kullanılmıştır. Sonuçlara göre, Türkiye’deki üniversite öğrencilerinin yaşam doyumu düzeylerinin iş tecrübesi, baba eğitim düzeyi, aile gelir düzeyi değişkenlerine; Azerbaycan’daki üniversite öğrencilerinin yaşam doyumu düzeylerinin ailede ticaretle uğraşan birinin olması durumu, anne eğitim düzeyi değişkenlerine; Polonya’daki üniversite öğrencilerinin yaşam doyumu düzeylerinin ise ikamet yeri, aile gelir düzeyi değişkenlerine göre farklılaştığı saptanmıştır.

He aim of this study is to examine the life satisfaction of university students in Turkey, Azerbaijan and Poland in terms of various demographic variables. The research group consists of a total of 615 final year students of the Faculty of economic and Administrative Sciences, 302 of whom are studying in Turkey, 215 in Azerbaijan and 98 in Poland. 63.0% of the participants in Turkey are women and 37.0% are men; 43.7% of the participants in Azerbaijan were women, 56.3% were men; 49.0% of respondents in Poland are women and 51.0% are men. For this study, the necessary permission was obtained with the decision of the Social and Human Sciences Scientific Research Publication Ethics Committee of Kahramanmaraş Sütçü İmam University, dated 19.02.2021 and numbered 2021-12. Personal Information Form and Life Satisfaction Scale developed by Diener et al. (1985) were used in the study. According to the results, it was determined that the life satisfaction levels of university students in Turkey differ according to the variables of work experience, father's education level, family income level; in Azerbaijan differ according to the variables of having someone in the family engaged in trade, mother’s education level; in Poland differ according to the variables of residence, family income level.
Arşiv Belgelerine Göre Demokrat Parti Döneminde Eğitim Yatırım ve Ödenekleri
According to Archival Documents Education Investments and Allowances During the Democratic Party Era
Yazar: Yedek, Şahin
Dergi: Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 9 No. 6, 2021
Anahtar kelimeler: Democratic Party,Education,Tarining,School,Investment,Allowance ; Demokrat Parti,Eğitim,Öğretim,Okul,Yatırım,Ödenek

1950 yılında Demokrat Parti’nin iktidarı Cumhuriyet Halk Partisi’nden devralmasıyla Türkiye’de adeta farklı bir dönem başlamıştır.  Siyasi, askeri, sosyal ve iktisadi bakımdan kendine özgü gelişmeler yaşanan bu dönem, 1960 yılında yapılan askeri darbe ile son bulmuştur. Demokrat Parti döneminde, özellikle Milli Eğitim Bakanlığı yatırımlarında önemli gelişmeler yaşanmıştır. Eğitimin her kademesinde öğretmen, öğrenci ve okul sayısı bakımından üç kata yakın artış görülmüştür. Eğitim tarihi alanında yapılan çalışmalar ve resmi kurumların yayınladıkları istatistiklerle bu döneme dair gelişmeler nicel ve nitel açıdan değerlendirilmeye çalışılmıştır. Fakat yapılan yatırımların kentlerdeki yansımaları, ayrılan ödeneklerin hangi eğitim kurumunun inşası ve tamiratı için kullanıldığı konusu alanın eksik kalan tarafını oluşturmuştur. Çalışmanın odaklandığı bu konu, özellikle Cumhuriyet dönemi arşiv kayıtlarından elde edilen bilgilerle ayrıntılı bir şekilde sunulacaktır. Kent eğitim tarihi çalışmalarına özellikle eğitim kurumlarının tarihçeleri açısından önemli katkı sağlayacak bu çalışma, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim, yetiştirme yurtları ve yükseköğretim yatırımları olmak üzere eğitimin her kademesindeki gelişmeler ayrı başlıklar altında sunulacaktır.

In 1950, when the Democratic Party took over from the Republican People's Party, a completely different period began in Turkey. This period, which experienced unique developments in terms of politics, military, social and economic, ended with the military coup in 1960. During the period of the Democratic Party, there were significant improvements, especially in investments in the Ministry of Education. In all levels of education, the number of teachers, students and schools increased almost three times. Studies conducted in the field of educational history and statistics published by official institutions tried to evaluate the developments in this period from a quantitative and qualitative point of view. But the reflection of the investments in cities, the question of which educational institution the allocated allowances were used for construction and repair, formed the missing side of the area. This topic, which the study focuses on, will be presented in detail, especially with information obtained from archival records of the Republican period. It will make an important contribution to the study of the history of education in the city, especially in terms of the history of educational institutions. Developments at all levels of education, including primary education, secondary education, special education, educational dormitories and investments in higher education, will be presented under separate headings.
Ehl-i Hadis ile Mu‘tezilî Kelamcıların Eleştiri Üslubu Üzerine
An Evaluation on The Criticism Style of the Ahl al-Hadith and Mu‘tazilite Theologian
Yazar: Eraslan, Abdulvasıf
Dergi: Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 9 No. İDEKTA, 2021
Anahtar kelimeler: Hadith,Ahl al-Hadith,Mu‘tazilite,Theologians,Refutation,Criticism Style ; Hadis,Ehl-i Hadis,Mutezilî Kelamcılar,Reddiye,Eleştiri Üslubu

Fikrî ve ilmî gelişimin yapı taşlarından biri olan tenkid faaliyeti, ilk dönemlerden itibaren İslam Medeniyeti’nde yer edinmiştir. Sahabede ilmi yönü ağır basan tenkid/eleştiri faaliyeti, hicri birinci asrın ikinci yarısından itibaren siyasal bir boyut da kazanmıştır. Bu dönemde yapılan karşılıklı tenkitlerin saf/duru ve objektif bir ilmi tartışma niteliğinden uzak olacağı ilim ehlinin malumudur. Kişisel menfaatlerden uzak tutulan ilmi tartışmaların, kişiselleştirildikten sonra ilim erbabına yakışmayan ve tahammül sınırlarını aşan bir hal aldığı tarihi olaylardan anlaşılmaktadır. Bu çalışmada, inanç ve amelî konularda birbirlerini tenkid eden ve bu çerçevede reddiye niteliğinde eserler veren ehl-i hadis ve Mu‘tezilî âlimlerden bazılarının eleştiri üslubu ortaya koyulmuştur. Eser müelliflerinin ötekiyi eleştirmede kullandıkları lafızlar tespit edilmiş ve bunların tahammül sınırlarıyla alakası üzerinde durulmuştur.

Criticism activity, which is one of the pivotal aspect of intellectual and scientific development," has taken its place in Islamic Civilization since its early periods. Criticism among in the Companions whose scientific aspect is predominant, has also gained a political dimension since second half of the first century of Hijri. This, caused the debate to diverge from its original purpose and caused the sects to enter into various non-scientific polemics. In this study, the style of criticism of some of the Ahl al-Hadith and Mu‘tazilî scholars who criticize each other in terms of belief and practice and who produced works within this framework were presented.
İlk Dönem Hilâfet Tartışmalarında Abbâsîlerin Konum ve Tutumu (M. 632-750)
The Position and Attitude of Abbâsîds in the Early Caliphate Debates (A.D. 661-750)
Yazar: Dalkılıç, Mehmet
Dergi: Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 9 No. İDEKTA, 2021
Anahtar kelimeler: Abbâsiler,Hilafet,Ehl-i Beyt,Emeviler,Sarı Sayfa ; Abbasids,Caliphate,People of the House,Umayyads,Yellow Scroll

Abbâsîler, Abbâs bin Abdülmuttalib’in soyundan gelmektedirler. Peygamberin amcası ve ailenin en önemli ismi olan Hz. Abbâs İslam’ı kabilenin diğer üyelerine kıyasla daha geç bir dönemde kabul etmiştir. Bu durum hilâfet tartışmalarında onları geri planda bırakmıştır. Hz. Abbâs, Hz. Ali’nin halifeliği için gayret göstermiş olmakla birlikte başarılı olamamıştır. Emevîler dönenimde siyasi olaylardan uzak durmaya çalışan Abbâsîler Halife Velid bin Abdülmelik döneminden itibaren siyasi çekişmelerde taraf olmuştur. Ebu Hâşim’in vasiyeti ile iktidar mücadelesine girişen aile üyeleri gizli biçimde ihtilal hareketini başlatmışlardır. İhtilalin başarı ile sonuçlandığı ana kadar gerçek niyetlerini gizlemişlerdir.. Bu çalışma Hz. Peygamberin vefatından başlayarak iktidara geliş sürecine kadar Abbâsî ailesinin hilâfet hususunda konum ve tutumlarını izah etmeyi amaçlamaktadır. Ayrıca Abbâsîlerin Emevî ve  Hz. Ali soyu ile olan ilişkisini ele almaktadır.

Abbâsîds are descend from Abbas ibn Abd al-Muttalib.  Prophet’s uncle and the most important  name of the family, Abbas adopted Islam at a later time compared the other tribal members. The situation left them in the background ,in the caliphates debate. Abbas made efforts fort he caliphate of Ali, but he was not successful. Abbâsîds, who tried tos tay away from political events during the return of Umayyads have been a party  to political conflicts since the era of Caliphate Walid ibn Abdalmalik. The family members, who started the struggle for power with the will of Abu Hashim, secretly started the revolution. They hid their intentions until the moment when the revolution was successful. This study it aims to expalin the positions and attitudes of Abbâsîd family regarding the caliphate starting from the death of the Prophet until the coming the power. It also deal with the relationship of Abbâsids with Umayyads and Ali lineage.
Fıkhî Eleştiri Bağlamında İbn Abdülber’in Zâhirîleri Eleştirisi
Ibn Abd al-Barr’s Criticism of the Ẓāhirīs In the Context of Fıqhi Criticism
Yazar: Yıldız, Rifat
Dergi: Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 9 No. İDEKTA, 2021
Anahtar kelimeler: Islamic Law,Criticism,the Zāhirī Madhhab,Usool,Furu’al Fiqh ; İslam Hukuku,Eleştiri,Zâhirîlik,Usûl,Füru‘

Günümüzde İslam hukuku alanında ortaya çıkan yeni meselelere çözüm üretmeye çalışılırken geçmiş dönemde yaşamış âlimlerin meseleleri değerlendirme yöntemlerinin tespiti ve sahih fıkhî bir çözüme ulaşmak için sarf ettikleri çabaların bilinmesi önemlidir. Bu bağlamda, XI. yüzyılın önemli âlimlerinden biri kabul edilen İbn Abdülber’in (v. 463/1071) Zâhirîlere yönelik eleştirisi önem arz etmektedir. Bu eleştirilerin odağındaki meseleler ve usûlî dayanaklarının tespiti, İbn Abdülber tarafından yazılmış eserler, Zâhirîlerin kaynakları ve konuyla ilgili yapılmış çalışmalara dayanacaktır. İbn Abdülber’in eleştirileri bağlamında Zâhirîlerle olan görüş farklılıkları ve bunların dayandıkları usûlî esaslar incelenecek, bu konuda farklı hüküm verme nedenleri ortaya konulmaya çalışılacak ve bu hükümlere varırken izlemiş oldukları yöntemler saptanacaktır.

While trying to find solutions to new issues that arise in the field of Islamic law today, it is important to determine the methods the past ulema based upon in evaluating the fıqhi issues to reach a sahih fıqhi solution. The criticism of Ibn Abd al-Barr (d. 463/1071), who is accepted as one of the outstanding ulema of the XIth century, of the Ẓāhirīs is important. In the context of Ibn Abd al-Barr’s criticism, the differences of opinion with the Ẓāhirīs and the usuli principles on which they are based will be analyzed, the reasons for making different ahkam on this issue will be put forward and the methods they followed while reaching these ahkam will be determined.
İmâmiyye Şîası’nın Aşere-i Mübeşşere’ye Yaklaşımı
Imamiyyah Shia’s Approach to Ashra Mubashra
Yazar: Demir, Abdulalim
Dergi: Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 9 No. İDEKTA, 2021
Anahtar kelimeler: Ashra Mubashra,Imamiyyah Shia,Companions,Justice ; Aşere-i Mübeşşere,İmâmiyye Şîası,Sahabe,Adalet

Sünnî toplumlarda büyük bir meşruiyet zeminine ve şöhrete sahip olan Aşere-i Mübeşşere mevzusunun İmâmiyye Şîası’nda nasıl işlendiğini bilmek onların konuyla ilgili tasavvurlarını delilleriyle serdetmek bütüncül bir bakış açısı için önem arz etmektedir. Bu çalışmada Ehl-i Sünnet ve İmâmiyye Şîası hadis kaynaklarında geçen Aşere-i Mübeşşere ile ilgili rivayetler incelenmiş ve Şîa’yı farklı bir bakış acısına sevk eden âmiller üzerinde durulmuştur. Bunların neticesinde onların Aşere-i Mübeşşere hadisini kabul etmemesinin Hz. Peygamber’in vefatından sonra Aşere-i Mübeşşere’ye dâhil olan bazı sahâbîler arasında meydana gelen siyasi olaylar olabileceği sonucuna varılmıştır.

To figure out how the concept of Ashra Mubashra having a great legitimacy basis and reputation in Sunni societies, is handled in the Imamiya Shia’s view and to present their descriptions and conceptions on this subject with the clear evidences play a crucial role in terms of the holistic view. In the present study, the rumors (riwâyât) that are related to Ashra Mubashra in the context of the Ahl al-Sunnah and Imamiya Shia’s hadith sources are examined and the factors referring to Shia sort of a different perspective are emphasized in detail. It is concluded that the basic approach of Imamiya Shia with regards to not accepting the hadith of Ashra Mubashra may be the political events that happened after the death of the Prophet between some sahaba and the participation of the part of Ashra Mubashra in these events.
İbn Kuteybe’nin İhtilaflı Hadislere Yaklaşımı -Te’vîlü Muhtelifi’l-Hadîs Eseri Örnekliğinde-
Ibn Qutayba's Approach to The Controversial Hadiths -In the Example of Work Ta’vîlü Mukhtelif al-Hadîth-
Yazar: Kanarya, Bayram
Dergi: Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 9 No. İDEKTA, 2021
Anahtar kelimeler: Ibn Kutayba,Controversial Hadith,Ahl al-Hadith,Ahl ar Ray ; İbn Kuteybe,İhtilaflı Hadisler,Ehli Hadis,Ehli Rey

Hicri üçüncü asır ve öncesine dair hadis tartışmalarını inceleyen müelliflerden birisi, 276/889 yılında vefat etmiş olan İbn Kuteybe’dir. İbn Kuteybe, Te’vîlü Muhtelifi’l-Hadîs isimli eserinde, dönemin hadise yönelik tartışmalarını ele almıştır. Bu eser, Abbasîlerin belli bir döneminde siyasi bir güç kazanan Mu’tezile’nin iktidar erkini de kullanarak Ehli Hadis’e yönelik uyguladığı sistematik baskılardan sonra kaleme alınmıştır. Eserde üzerinde durulan ve savunulan tez, “Ehli Hadis’e yönelik eleştirilere cevap vermek” şeklinde özetlenebilir. Müellif kelamcılar, Ehli Rey ve Mu’tezile gibi bazı kesimlerin hadisler arasındaki teârüzden hareketle ileri sürdükleri argümanlarının doğru olmadığını belirtmiş ve bu rivayetlerin uzlaştırılabileceğini savunmuştur. Bu çerçevede Ehli Rey, Mu’tezile, Râfızîler, Mürciîler ve Ehli Kelam’ın muhtelif gibi görünen rivayetleri değerlendirme yöntemleri tenkit edilmiştir.

One of the authors who examined the hadith discussions about the third century of hijri and before is Ibn Qutayba, who died in 276/889. Ibn Qutayba examined the discussion topics of the period regarding the hadith in her work titled Ta’vîlü Mukhtelifi al-Hadith. This work was written after the systematic pressure applied by Mu'tezile, who gained a political power in a certain period of the Abbasids, against Ahl al-Hadith. The most fundamental issue emphasized in the work can be summarized as "responding to the criticism of Ahl al-Hadith". The author stated that the arguments put forward by some individuals and groups based on the contradiction between hadiths were not correct and argued that these narrations could be reconciled. In this context, the methods of evaluating the hadith of Ahl al-Ray, Rafizi, Mürcii and Ahl al-Kalam were criticized.
Gazzâlî’nin Eleştiriye Yaklaşımı ve Mezheb İmâmlarına Yönelik Eleştiri Üslûbu
Al-Ghazalı’s Approach To Crıtıcısm And Hıs Crıtıcısm Style Towards The Madhhab Imams
Yazar: Buğda, Sadrettin
Dergi: Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 9 No. İDEKTA, 2021
Anahtar kelimeler: Fıkıh,İslâm hukuku,Eleştiri,Gazzâlî,Mezhep İmamlarına eleştiri ; Fiqh,Islamic jurisprudence,Criticism,Al-Ghazali,Criticism of the imams of madhhabs

Şerʻî delillerin büyük bir kısmının sübût ve delâlet bakımından zannî olmasının yanında fıkhî meselelerin çözümünde kıyas gibi istidlâlî yöntemlerin çokça kullanılmış olması, fıkhî mezhepler arasında ihtilaf ve eleştiri geleneğinin yerleşmesine yol açmıştır. Fıkhî mezhepler arasındaki eleştiri, mezheplerin teşekkülüyle başlayıp günümüze kadar devam etmiştir. Mezhep imamları, kurucu olmaları hasebiyle kendilerine mensup fakîhlere nazaran eleştirilerden daha fazla pay almışlardır. Başta kurucu imamlar olmak üzere her müçtehid ve fakîh, yaptığı istinbât ve içtihatta doğru gördüğünü savunmuş, muhalif davrananları da eleştirmiştir. Gazzâlî (öl. 505/1111) de kimi saiklerden ötürü bazı mezhepleri ve uygulamalarını eleştirmiştir. Bu çalışmada genel anlamda Gazzâlî’nin eleştiri üslûbu özelde ise hayatının ilk dönemlerdeki mezhep imamlarına yönelik eleştiri üslubu ile daha sonraki eleştiri üslubunun keyfiyeti ele alınıp değerlendirmelerde bulunulmuştur.

In addition to the fact that a large part of the Sharii dalils’ certainty and guidance is zanni, the frequent use of inference methods like qiyas for  the solution of fiqh issues has been the reason for the ikhtilaf and criticism among the fiqhi madhhabs/sects. Criticism among the fiqhi madhhabs/sects started with the formation of the madhhabs and have continued  so far. The imams of madhhabs have been exposed to criticism much more than the  faqihs who followed their madhhabs as they were the  founders. All mujtahids and faqihs, especially the founding imams, defended their righteousness in their istinbat and  ijtihad and criticized those who acted  as mukhalifs. Al-Ghazali (d. 505/1111) also criticized some madhhabs/sects and their practices in his works  for some reasons. In this study, the quality of criticism style of Ghazali in general, and his criticism style towards the  madhhab imams in the first periods of his life and the nature of his later criticism style in particular  were dealt with and evaluated.
Baba Tâhir-i ‘Uryân’ın Eserlerinde Bireysel ve Toplumsal Eleştiri
Individual and Social Criticism in Baba Tahir-i ‘Uryan’s Works
Yazar: Sönmez, Nesim
Dergi: Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 9 No. İDEKTA, 2021
Anahtar kelimeler: Baba Tâhir,Uryan,Hamedan,Dûbeytî,el-Kelimâtu’l-Kisâr ; Baba Tâhir,Uryan,Hamedan,Dûbeytî,el-Kelimâtu’l-Kisâr

Baba Tâhir-i ‘Uryan kesin olmamakla birlikte 10. Yüzyılın ikinci yarısı ile 11. Yüzyılın ilk çeyreğinde bugünkü İran’ın Hemedan şehrinde yaşamış ve aynı yerde vefat etmiş büyük bir mutasavvıf ve şairdir. Arkasında dört eser bırakmıştır. Bunlar Dûbeytîller adında Kürtçe’nin Lori lehçesi ile yazılmış bir divan, bentlerden oluşan şiirler, el-Kelimâtu’l-Kisâr adında Arapça nesir şeklinde yazılmış ve adeta bir tasavvuf lügati şeklinde olan eseri ile gazelleridir. Baba Tâhir genel olarak eserlerinde ilahi aşk-ı ele almaktadır. Bu makalede Baba Tâhir-i ‘Uryan’ın kısaca hayatı verilip eserleri tanıtıldıktan sonra eserlerinde değindiği bireysel ve toplumsal eleştiriler hakkındaki görüşlerini irdelenecektir.

Although it is not certainly, Baba Tâhir-i ‘Uryan is was a great sufi and poet who lived in the city of Hamedan in today's Iran in the second half of the 10th century and in the first quarter of the 11th century. He left four works behind. These are a diwan named Dûbeytîl, written in the dialect of Lori, and his work, which is written in the form of an Arabic prose called al-Kelimâtu'l-Kisâr and is almost like a sufi glossary. Baba Tâhir generally deals with divine love in his works. Through this article, after giving the life of Baba Tâhir-i ‘Uryan briefly and introducing his works, we will check his views on the individual and social criticisms he mentioned in his works.