Mantıkçı Pozitivist Anlayışta Metafiziğin Elenmesine Bir Köken Olarak Yeni Mantıkta Anlam Sorunu
The Problem of Meaning in The New Logic as A Basis for Elimination Metaphysics in The Logical Positivist Understanding
Yazar: Doğan, Neslihan
Dergi: Felsefe Arkivi No. 57, 2022
Anahtar kelimeler: Philosophy ; Felsefe ; Yeni mantık,anlam,mantıkçı pozitivizm,metafiziğin elenmesi,doğrulama,New logic,meaning,logical positivism,elimination of metaphysics,verification ; Yeni mantık,anlam,mantıkçı pozitivizm,metafiziğin elenmesi,doğrulama,New logic,meaning,logical positivism,elimination of metaphysics,verification ; New logic,meaning,logical positivism,elimination of metaphysics,verification ; Yeni mantık,anlam,mantıkçı pozitivizm,metafiziğin elenmesi,doğrulama

Dil, dünya ile düşünce ilişkisini dil aracılığıyla kurma ve dil bağlamında bilgiye açıklık kazandırma amacını güden mantıkçı pozitivizm, 20. yüzyılın önemli düşünsel eğilimlerinden biridir. Bu anlayışa göre başta felsefe olmak üzere disiplinlerdeki çeşitli konu ve problemler, yeni mantığın metotları eşliğinde geliştirilen dilsel çözümleme bağlamında tahlil edilmelidir. Bu çerçevede, bilgi değeri taşıyan anlamlı tümceler ile bilgi değeri taşımayan anlamsız tümceler arasına çizilebilecek sınırın işareti olan “anlam kriteri”, mantıkçı pozitivist düşünürlerin temel meselesi haline gelmiştir. Buna dayanarak bilgi değeri taşımamaları ve anlamsız olmaları nedeniyle metafiziğin tümcelerini, felsefeden elimine etme girişimleri ortaya çıkmıştır. Çalışma içerisinde dikkate alınacak olan hususlar, bahsi geçen bu girişimin ilk oluşturucularından olan ve anlamı, yeni mantık çerçevesinde öncelikli bir şekilde inceleyen Frege, Russell ve Wittgenstein’ın yaklaşımlarını incelemektir. Öyle ki bu düşünürlerin izinden giden mantıkçı pozitivistler, anlam sorunu etrafında metafiziğin felsefeden elenmesi çabasını taşımış ve ilerletmişlerdir. Dolayısıyla “anlam”ın yeni mantığın metotları bağlamında nasıl temellendirildiği konusu, bu girişimin kökenlerinin açıklığa kavuşturulması noktasında oldukça mühim bir yere sahiptir. Çalışmanın sınırları içerisinde mantıkçı pozitivist düşünürlerden, dilin mantıksal sentaksına bağlı bir şekilde “doğrulama ile anlam” arasındaki ilişkiyi vurgulayan Carnap’ın ve “anlam kriteri ile doğrulama ilkesi” arasında kurulan bağ ile ön plana çıkan Ayer’in düşüncelerine değinilecektir.

Logical positivism, which aims to establish the relationship between world, thought and language and to interpret knowledge in the context of language, is one of the remarkable intellectual paradigms of the 20th century. According to this understanding, several subjects and problems in various disciplines, especially in philosophy, should be analyzed in the context of the linguistic analysis that was developed based on the methods of the new logic. In this sense, the “criterion of meaning”, which distinguishes between meaningful sentences with informational value and meaningless sentences without information value, has become the main point of logical positivist thinkers. Accordingly, attempts have been made to eliminate the sentences of metaphysics from philosophy since they are believed to lack informational value and being meaningless. The main consideration in this study is to deal with the approaches of Frege, Russell, and Wittgenstein, the leading figures of this initiative, who primarily examined “meaning” within the framework of the new logic. Following the footsteps of these thinkers, the logical positivists strived to eliminate metaphysics from philosophy based on the problem of meaning. Therefore, the issue of how the criterion of “meaning” is grounded in the context of the methods of the new logic has a very important place in clarifying the origins of this attempt. This study also addresses the ideas of Carnap, one of the logical positivist thinkers, who emphasized the relationship between “verification and meaning” depending on the logical syntax of language, and the ideas of Ayer, who came to the forefront with the relationship established between the “criterion of meaning and the principle of verification”.