EKONOMİK VE POLİTİK FAKTÖRLERİN ADLİ HÜKÜMLERE ETKİSİ: TÜRKİYE’DEKİ DÜZEY2 BÖLGELERİ ÜZERİNE BİR PANEL VERİ ANALİZİ
The Effects of Economic and Political Factors on Judicial Sentencings: A Panel Data Analysis on NUTS2 Regions in Türkiye
Yazar: Güvel, Enver Alper
Dergi: Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, Vol. 18 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Law and Economy ; Hukuk ve İktisat ; Yargı,Reform,Hüküm,İşsizlik,Politika,Hukuksal,Hapis ; Judicial,Reform,Sentencing,Unemployment,Politics,Legal,Imprisonment

Çalışmanın amacı, Türkiye’deki yargı reformu stratejileri geliştirme sürecine ışık tutacak empirik bulgular sağlayabilmektir. Çalışmada 26 Düzey 2 Bölgesinin 2011-2020 döneminde Toplam İşsizlik Oranı ile Genel ve Yerel Seçimlerin, 2014 HSK Seçimlerinin, 2016 Darbe Girişiminin ve 2018 Cumhurbaşkanlığı Rejiminin 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanuna muhalefetten verilen hükümler üzerindeki etkisi; F Testi, Breusch-Pagan LM Testi ve Hausman Testi sonuçlarına göre uygunluğu tespit edilen Rassal Etki Modeli (REM) ve Sabit Etki Modeli (FEM) ile analiz edilmiştir. Analizlerde REM için Breusch-Pagan LM Testi, FEM için Değiştirilmiş Wald Testi sınamaları sonucunda değişen varyanslı, Woolridge Testi sonucunda otokorelasyonlu ve ve Pesaran CD Testi sonucunda yatay kesit bağımlı (HAC) çıkan sonuçlar Dirençli Standart Hatalarla tekrarlanmıştır. Toplam İşsizlik Oranı ve politik değişkenler, işgücü piyasası koşullarının ve politik faktörlerin hükümleri etkilediğine işaret edecek şekilde anlamlı çıkmıştır. Genel ve yerel seçim değişkenleri, hapse giren hükümlü sayısını etkilemekle birlikte işsizlik oranının etkisini değiştirmemiştir. Buna karşılık diğer politik değişkenlerin ve özellikle de 2016 Darbe Girişimi ile 2018 Rejim Değişikliğinin hem hapse giren hükümlü sayılarını etkilemesi yanında bu etkinin işgücü piyasası koşullarının hükümlere etkisini baskılayacak derece yüksek olduğu ve belirtilen suçtan cezaevine giren hükümlü sayısının artmasına yol açtığı görülmüştür. Türkiye’de yargı reformu stratejilerinde gözardı edilen ekonomik ve politik faktörlerin hapse giren hükümlü sayıları ve hükümler üzerinde etkili olduğuna işaret eden bu empirik bulgular, stratejilerin tematik bir açıkla malûl olduğunun delilidir.  Bu açık, yargı reformu stratejilerinin ekonomik ve politik faktörleri de dikkate alan disiplinlerarası bir yöntemle gerçekleştirilmesinin adaleti sağlama performansının artırılabilmesine katkı sağlayacağına işaret etmektedir.

The purpose of the study is to provide empirical findings that will shed light on the process of developing judicial reform strategies in Turkey. In the study, the effects of the Total Unemployment Rate of 26 NUTS 2 Regions in the 2011-2020 period and the General and Local Elections, 2014 HSK Elections, 2016 Coup Attempt and 2018 Presidential Regime on the imprisonment sentencings for opposition to the Law No. 6136 on Firearms, Knives and Other Instruments were analyzed with the Random Effect Model (REM) and Fixed Effect Model (FEM), which were determined to be appropriate according to the results of F Test, Breusch-Pagan LM Test and Hausman Test. In the analyses, the results of the Breusch-Pagan LM Test for REM, the Modified Wald Test for FEM with heteroscedasticity, the Woolridge Test with autocorrelation and the Pesaran CD Test with horizontal cross-sectional dependence, that is HAC results were repeated with Robust Standard Errors. According to empirical findings, Total Unemployment Rate and political variables are significant, indicating that labor market conditions and political factors affect sentencings. Especially the 2016 Coup Attempt and the 2018 Regime Change, both affected the number of convicts imprisoned, and this effect suppressed the effect of labor market conditions on sentencings and led to an increase in the number of convicts imprisoned. The empirical findings suggest that the reform strategies are plagued by a thematic gap because of neglecting economic and political factors effecting the judicial sentencings.