KUR KORUMALI MEVDUAT HESABINA TANINAN VERGİ AYRICALIKLARININ BÜTÇEYE ETKİLERİ
BUDGET IMPACTS OF TAX PRIVILEGES GRANTED TO EXCHANGE RATE-PROTECTED DEPOSIT ACCOUNT
Yazar: Yayman, Derya
Dergi: Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 31 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Exchange-rate protected deposits,Budget,Tax benefits,Gold accounts,Company foreıgn currency deposit accounts ; Kur korumalı mevduat,bütçe,vergi avantajları,altın hesabı,Şirket döviz tevdiatı mevduatı hesapları

Türk Lirasının Amerikan Doları karşısındaki değer kaybını önlemek için getirilen kur korumalı mevduat hesabı üç ayı geride bırakmıştır. Kur korumalı mevduat hesabı önce gerçek kişilerin belli döviz cinsinden hesaplarına yönelik getirilmiş, sonra kapsama altın hesapları alınmış, en sonunda ise tüzel kişiler sisteme dahil edilmiş ve bu hesaplara dönüşüm halinde kurumlar ve gelir vergisi avantajları getirilmiştir. Kur korumalı mevduat hesabının başlangıçta bütçeye yük olmayacağı, çünkü Merkez Bankasından karşılanacağı belirtilmiştir. Ancak her vergisel ayrıcalık vergi harcaması niteliğinde olduğundan, devlet bütçesi için bir giderdir. Araştırmanın amacı, kur korumalı mevduat sistemine tanınan vergi ayrıcalıklarının devlet bütçesine maliyeti olup-olmadığını tartışmaktır.  Literatür taraması yapılmış ve konu ile ilgili çalışmalar incelenmiştir. Araştırma metodolojisi nitel içerik analizidir. Veri kaynakları; konu ile ilgili çıkarılan kanunlar, tebliğler, sirkülerler, açıklamalar, Hazine ve Maliye Bakanlığının bütçe istatistikleri ve TCMB’ nın para ve banka istatistikleridir. Çalışmanın bulguları; kamunun üstlendiği şartlı yükümlülüğün yurt içi yerleşiklere, TL’nin mali değerini koruma konusunda güven vermesi, yurt dışında yaşayan Türklere tanınan net getiri garantisini belirlemenin henüz mümkün olmadığı, bütçe giderlerinin incelenen dönem itibariyle arttığı, ancak bütçe gelirlerinin de neredeyse bu artış düzeyinde arttığı, faiz dışı fazlanın arttığı, dolayısıyla henüz bütçeye etkisinin düşük kaldığı, kur korumalı mevduat hesaplarındaki artışın maliyetinin giderek arttığı ve esas riskin kurda öngörülmeyen sıçramalar olduğudur

The exchange rate-protected deposit account, which was introduced to prevent the depreciation of the Turkish Lira against the US Dollar, has been implemented for three months. Exchange rate-protected deposit accounts were first introduced for real persons' accounts in certain foreign currencies, then gold accounts were included, and finally, legal entities were included in the system and corporate and income tax advantages were granted to these accounts in case of conversion. Initially, it was stated that the foreign exchange-protected deposit account would not be a burden on the budget as it would be covered by the Central Bank. However, since every tax privilege is a tax expenditure, it is an income that the state gives up, it is an expense for the state budget. The aim of this research is to discuss whether the tax privileges granted to the exchange rate-protected deposit system has a cost to the state budget. A literature review was conducted and studies on the subject were examined. The research methodology is qualitative content analysis. Data sources are laws, communiqués, circulars, explanations, budget statistics of the Ministry of Treasury and Finance and money and bank statistics of the Central Bank. The findings of the study show that the conditional obligation undertaken by the public authority gives confidence to the residents to protect the financial value of the TL, it is not yet possible to determine the net income guarantee given to the Turks living abroad, the budget expenditures have increased as of the examined period, but the budget revenues are almost at this level of increase, the primary surplus has increased, therefore its impact on the budget is low, the cost of the increase in exchange rate-protected deposit accounts is increasing, and the main risk is unforeseen fluctuations in the exchange rate