II. Abdülhamid’in Kapsayıcı Eğitim Politikasına Bir Örnek: Lazkiye Nusayrileri ve Hamidiye Mektepleri
A Sample of the Inclusive Public Education Policy of Abdulhamid II: Nusayris of Latakia and Hamidian Schools
Yazar: Uğuz, Sacit
Dergi: Current Research in Social Sciences, Vol. 5 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: II. Abdülhamid,Lazkiye,Nusayriler,Kamusal Eğitim,Misyoner

Osmanlı Devleti’nde, II. Mahmud döneminde başlayan ve Sultan Abdülaziz döneminde artarakdevam eden modernist/batılı eğitim reformlarının, II. Abdülhamid döneminde zirveye ulaştığısöylenebilir. Bu dönemde, bir taraftan o zamana kadar düzensiz bir gelişim gösteren eğitimişlerini, merkezi bir sistem oluşturarak düzene sokma faaliyetleri yürütülmüş, diğer taraftan daülkenin her tarafında okullar açılarak ücra köylere kadar toplumun kamusal eğitime ulaşmasınagayret edilmiştir. XIX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlı topraklarında hızla yayılanmisyonerlerin hedef kitleleri arasında sadece doğu kiliselerine bağlı Ermeniler ve Rumlar yoktu.Osmanlı topraklarında belirli bölgelerde yaşayan ve Müslüman toplum içerisinde sayılıpsayılmamaları eskiden beri tartışma konusu olmuş, devlet otoritesine karşı genellikle itaatkârolmayan Nusayriler ve Dürziler gibi dini azınlık gruplar da misyonerlerin hedef kitleleriarasında yer almıştır. Misyonerlerin bu dönemde özellikle Nusayrilerin yoğun olarak yaşadığıbölgelerde hızlı bir okullaşma faaliyeti içerisine girdikleri görülmektedir. Osmanlı Devleti debuna karşı Nusayrilerin yaşadığı hemen her yere okullar açmış ve bir eğitim seferberliğibaşlatmıştır. Bu çalışmada, Nusayrilerin merkezi olarak kabul edilen Lazkiye’de, II.Abdülhamid döneminde gerçekleştirilen eğitim faaliyetleri üzerinde durulmuştur. Ayrıcamisyonerlerin Lazkiye’deki faaliyetleri ve bu faaliyetlerin Müslüman ahali üzerindeki etkisinede değinilmiştir. Osmanlı Arşivinden elde edilen belgeler ışığında, Lazkiye’de açılan veHamidiye ismi verilen okullar, öğrenci sayıları ve muallimleri ile ilgili bilgilere yer verilmiştir.Kısaca, Sultan II. Abdülhamid’in, misyonerlerin faaliyetlerine karşı, Osmanlı tebaası diniazınlık grupların, eğitim yoluyla devlete bağlılıklarını temin etme politikası, Lazkiye örneğiüzerinden ortaya konmaya çalışılmıştır.

In the Ottoman Empire, It can be said that theinvestments of Education which started during thereign of Mahmud II in this field and which hadcontinued during the reign of Abdülaziz reached apeak in the reign of Abdulhamid II. In this period,while conducting activities to build a centralsystem for the educational activities which weredeveloped irregularly until that time, the peopleeven in pathless villages reached to the teachersand the schools which were opened throughout thecountry. From the second half of the 19th century,there weren't just Armenians and Greeks linked tothe Eastern churches, among the targets of themissionaries spreading like wildfire in theOttoman lands. Religious minority groups, such asNusayris and Druze people, who lived in certainregions of the Ottoman territories and have longbeen a subject of debate whether they belong tothe Muslim community or not, and were generallynon-submissive to the state authority, have alsobeen among the target groups of the missionaries.In this period, it is seen that the missionariesstarted a fast schooling activity especially in theregions where Nusayris lived extensively. TheOttoman State had also opened schools and startedan educational campaign in almost every placewhere Nusayris lived. In this study, theeducational activities in Latakia which wasthought center of the Nusayris, during the reign ofAbdulhamid II, was emphasized. Also, theactivities of the missionaries in Latakia and theeffects of these activities on the Muslimpopulation was mentioned. Especially in the lightof the documents from the Ottoman archive, theinformation about the schools opened in Latakiaand named Hamidiye, their number of studentsand their teachers were detailed. In short, SultanAbdulhamid II's policy to demonstrate theircommitment to the state through the education ofreligious minority groups of Ottoman subjectsagainst the activities of the missionaries were triedto be presented through the example of Latakia.