Polislik Sosyolojisinin Eleştirisine Doğru: Hukuk, Şiddet ve Egemenlik
Polislik Sosyolojisinin Eleştirisine Doğru: Hukuk, Şiddet ve Egemenlik
Yazar: Mercan, Boran Ali
Dergi: Mülkiye Dergisi, Vol. 45 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Polis,Polislik,Hukuk,Polisin Güç Kullanımı,Egemenlik.

Polisin, gücünü aşırı ve kötüye kullanımı sebebiyle insan yaşamına etkide bulunabilecekfiiller sergileyebilmesi evrensel bir fenomendir. Polis şiddeti ve yozlaşması geneldepolislik sosyolojisi ekseninde polis altkültürüyle açıklanmıştır. Polis altkültürütartışmaları memurlar-arası etkileşime odaklanarak yasanın polise emrettiği normatifdavranış kuralları ile asli polislik tarzları ve teamülleri arasındaki kopukluğa dikkatçeker. İlgili yazın şiddet, rüşvet, ayrımcılık, görevi kötüye kullanma, delillerle oynamave benzeri diğer yozlaşmış davranış ve ilişkileri görmezden gelen amir ve memurlarınhoşgörü ve kayıtsızlığını besleyen teşkilat içi bir altkültürel dokuya işaret eder. Bunagöre polis altkültürü tartışmaları kader birliği yapan memurların arasındaki ‘kardeşlik’anlayışının sapkın davranışları ‘sessizlik kanunuyla’ desteklediğini ve yozlaşmışdavranışları rasyonelleştiren ideolojilerin varlığını tartışır. Polisin gayri-hukuki eylemve işlemleri, böylece, teşkilat içi koruyu-kollayıcı ‘sessiz’ hoşgörünün sonucu olarakgörülür. Başka bir deyişle, polisliğin sosyolojik kavranışı memurun yasaları ihlal edendavranışlarını polis altkültürü ve memurlar-arası etkileşime odaklanarak açıklar. Ancakpolis şiddeti ve insan hakları ihlalini ele alan çalışmalar, polisin yasayı korumak adınaihlal ettiği, hukuk ve şiddetin iç içe geçtiği bir belirsizlik mıntıkasına dikkat çeker. Ağırinsan hakları ihlaline varan polislik pratiklerinin çözümlemesinde asıl dikkat edilmesigereken temel çelişki, polisin yasayı korumak adına ihlal ettiği tüm eylem ve işlemleridir.Başka bir ifadeyle, hukuku korumak adına hukukun dışına çıkan polislik pratiklerininmümkünlük koşullarının neler olduğunu tartışmak elzemdir. Bu makale, şiddetve hukukun belirsizleştiği bir mıntıkanın polis memurları ve teşkilat sosyolojisiylekavranamayacağını ileri sürüyor. Yasayı korumak adına yasa ihlali fenomeni ancaksiyasal bir kavrayışla otorite, iktidar ve egemenlik kavramlarıyla anlaşılabilir. Böylecemakale, Schmitt, Benjamin ve Agamben’in düşüncelerinde polisin egemenlikle olanilişkisini tartışıyor. Buna göre sokakta en alt rütbeden polis memurları, gündelikyaşamda hukuku askıya alarak istisna halini açabilen ve yaşam hakkı üzerinde takdiryetkisi kullanabilen bir egemen iktidar imtiyazıyla donanmıştır. Yaşam hakkı bu imtiyazıkısıtlayacak etkin hukuki mekanizmaların mevcudiyetini gerektirir.

Polisin, gücünü aşırı ve kötüye kullanımı sebebiyle insan yaşamına etkide bulunabilecekfiiller sergileyebilmesi evrensel bir fenomendir. Polis şiddeti ve yozlaşması geneldepolislik sosyolojisi ekseninde polis altkültürüyle açıklanmıştır. Polis altkültürütartışmaları memurlar-arası etkileşime odaklanarak yasanın polise emrettiği normatifdavranış kuralları ile asli polislik tarzları ve teamülleri arasındaki kopukluğa dikkatçeker. İlgili yazın şiddet, rüşvet, ayrımcılık, görevi kötüye kullanma, delillerle oynamave benzeri diğer yozlaşmış davranış ve ilişkileri görmezden gelen amir ve memurlarınhoşgörü ve kayıtsızlığını besleyen teşkilat içi bir altkültürel dokuya işaret eder. Bunagöre polis altkültürü tartışmaları kader birliği yapan memurların arasındaki ‘kardeşlik’anlayışının sapkın davranışları ‘sessizlik kanunuyla’ desteklediğini ve yozlaşmışdavranışları rasyonelleştiren ideolojilerin varlığını tartışır. Polisin gayri-hukuki eylemve işlemleri, böylece, teşkilat içi koruyu-kollayıcı ‘sessiz’ hoşgörünün sonucu olarakgörülür. Başka bir deyişle, polisliğin sosyolojik kavranışı memurun yasaları ihlal edendavranışlarını polis altkültürü ve memurlar-arası etkileşime odaklanarak açıklar. Ancakpolis şiddeti ve insan hakları ihlalini ele alan çalışmalar, polisin yasayı korumak adınaihlal ettiği, hukuk ve şiddetin iç içe geçtiği bir belirsizlik mıntıkasına dikkat çeker. Ağırinsan hakları ihlaline varan polislik pratiklerinin çözümlemesinde asıl dikkat edilmesigereken temel çelişki, polisin yasayı korumak adına ihlal ettiği tüm eylem ve işlemleridir.Başka bir ifadeyle, hukuku korumak adına hukukun dışına çıkan polislik pratiklerininmümkünlük koşullarının neler olduğunu tartışmak elzemdir. Bu makale, şiddetve hukukun belirsizleştiği bir mıntıkanın polis memurları ve teşkilat sosyolojisiylekavranamayacağını ileri sürüyor. Yasayı korumak adına yasa ihlali fenomeni ancaksiyasal bir kavrayışla otorite, iktidar ve egemenlik kavramlarıyla anlaşılabilir. Böylecemakale, Schmitt, Benjamin ve Agamben’in düşüncelerinde polisin egemenlikle olanilişkisini tartışıyor. Buna göre sokakta en alt rütbeden polis memurları, gündelikyaşamda hukuku askıya alarak istisna halini açabilen ve yaşam hakkı üzerinde takdiryetkisi kullanabilen bir egemen iktidar imtiyazıyla donanmıştır. Yaşam hakkı bu imtiyazıkısıtlayacak etkin hukuki mekanizmaların mevcudiyetini gerektirir.