Konya Şehri ve Çevresinde Arazi Kullanımının Yüzey Sıcaklığı Dağılışı ve Yüzey Isı Adası Oluşumu Üzerindeki Etkisi
Impact of Land Use on Surface Temperature Distribution and Surface Heat Island Formation in Konya City and Its Surroundings
Yazar: Şenlik, Yasin Furkan; Çiçek, İhsan
Dergi: Ege Coğrafya Dergisi, Vol. 34 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Physical Geography ; Fiziki Coğrafya ; Surface temperature,Land cover,Surface heat island,Mann-Kendall,MODIS ; Yüzey sıcaklığı,Arazi örtüsü,Yüzey ısı adası,Mann-Kendall,MODIS

Büyük kentlerde nüfustaki artış ve hızlı şehirleşme süreciyle birlikte arazi örtüsü de hızla değişmektedir. Bu değişim beraberinde bazı sorunlar yaşanmasına neden olmaktadır. Şehirler çevresindeki kırsal alanlara göre hava kalitesi, sıcaklık ve yağış bakımından farklılık göstermektedir. Tarım, turizm ve sanayi açısından Türkiye’nin önemli kentleri arasında yer alan Konya’da bu tür farklılıkların görüldüğü bir sahadır. AQUA uydusunun 2003-2024 yılları arasına ait gece ve gündüz yüzey sıcaklıklarının kullanıldığı bu çalışmada Konya şehir merkezi ve yakın çevresi ele alınmıştır. Step alanına kurulmuş kent gündüz çevresindeki kırsal sahaya kıyasla daha düşük sıcaklıklara sahiptir. Gece ise geç soğuyan şehir çevresine göre daha sıcaktır ve pozitif yüzey ısı adası belirmektedir. Mann-Kendall eğilim analizine göre geceleri zaten sıcak olan şehir merkezi giderek daha fazla ısınmaktadır. Geceleri en sıcak yüzeyler yerleşim alanı ile sanayi ve ticaret alanlarıdır. Gündüzleri ise soğuk dönemde sulu tarım arazileri en sıcak yüzeylerken sıcak dönemde bağ ve bahçeler ayrıca mera alanları en sıcak yüzeylerdir. Hava sıcaklıkları gündüzleri soğuk dönemde yüzey sıcaklıklarından yüksek iken sıcak dönemde bu durum tam tersidir. Geceleri şehir merkezinde yerleşim yoğunluğunun fazla olduğu mahalleler en sıcak alanlardır. Gündüzleri ise sanayi bölgesi olan ve mahalle sınırlarında çıplak arazilerin ve kuru tarım arazilerinin bulunduğu mahalleler en sıcak sahalar olmuştur. Bitki örtüsünün daha yoğun olduğu mahalleler ise en soğuk mahalleler olarak belirmiştir. Şehir ikliminin daha yaşanabilir bir hale gelebilmesi için yeşil ve mavi alanların arttırılması, şehir planlamalarında bu konunun da göz önünde bulundurulması gerekmektedir.

Along with population growth and rapid urbanization in large cities, land cover is also changing rapidly. This change has caused some problems. The air quality, temperature, and precipitation in cities differ from those in rural areas. Konya, one of Turkey's important cities in terms of agriculture, tourism, and industry, is a region where such differences observed. In this study, which uses night and day surface temperatures from the AQUA satellite between 2003-2024, focuses on the city center of Konya and its surrounding area. The city, built on a steppe, has lower temperatures during the day compared to the surrounding rural areas. At night, the city cools down later and making it warmer than its surroundings, creating a positive surface heat island. According to the Mann-Kendall trend analysis, the city center, which is already warm at night, is getting warmer. At night, the hottest surfaces are settlement areas and industrial and commercial areas.  During the day, irrigated agricultural fields are the hottest surfaces in the cold period, while vineyards, gardens, and pastures are the hottest surfaces in the warm period.  Air temperatures are higher than surface temperatures during the day in the cold season, while the opposite is true in the warm season. At night, neighborhoods with high residential density in the city center are the hottest areas. During the daytime, neighborhoods located in industrial areas and surrounded by bare land and dry agriculture land were the hottest areas. Neighborhoods with denser vegetation cover have been identified as the coldest neighborhoods. In order to make the urban climate more livable, green and blue areas must be increased, and this issue must be taken into consideration in urban planning.