Türkiye’nin Uluslararası Düzeyde Tescillenen Gastronomik Ürünleri ve Ekonomik Etkileri
Turkey's Internationally Registered Gastronomic Products and Their Economic Impacts
Yazar: Denk, Erkan
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 16 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Sustainable Tourism ; Sürdürülebilir Turizm ; Turizm ve Kalkınma,Gastronomi Turizmi,Avrupa Birliği ; Tourism and Development,Gastronomy Tourism,European Union

Yerel yiyecekler, tüketiciler tarafından sadece tüketilecek bir ürünün çok daha ötesinde kültürel mirasın en önemli göstergesi olarak değerlendirilmeye başlamıştır. Bunun farkına varan destinasyonlar, bu eşsiz ürünleri korumak, onlara rekabet gücü kazandırmak, sürdürülebilirliklerini sağlayarak ekonomik katkılarını da göz önünde bulundurup turistik bir ürün olarak değerlendirebilmek için coğrafi işaret tescil uygulamalarından destek almaktadır. Tescillenen coğrafi işaretler, gerek yerel gerekse uluslararası pazarlarda satılarak ülke ekonomisine katkı sunmakta, bölge kültürünü tanıtmakta, turizmin gelişimini teşvik ederken kırsal kalkınmayı da tetiklemektedir. Dolaysıyla coğrafi işaretlerin uluslararası düzeyde tescili, hem ekonomik katkı sağlayabilmesi hem de turizm gelirinin artışı için önemlidir. Bu makalenin amacı, öncelikle coğrafi işaretlerin ekonomik etkilerine değinerek özellikle gastronomi turizmi açısından değerlendirilebilecek olan Türkiye’nin uluslararası düzeyde tescillerinin bulunduğu Avrupa Birliği (AB) kayıtlarını ortaya çıkarmaktır. Yapılan analizler sonucunda Türkiye’nin 2024 yılı Eylül ayında 26 adet AB tarafından tescillenen ürünü bulunmaktadır ve 65 ürün için tescil inceleme işlemleri devam etmektedir. Türkiye’deki tescil sayısı ile karşılaştırıldığında gastronomik ürünlerin uluslararası pazara taşınmasında çok düşük seviyede kaldığı belirlenmiştir. Ekonomik katma değer yaratılmasında, gastronomi turizminin gelişiminde ve kırsal bölgelerin kalkınmasında coğrafi işaretlere daha fazla önem verilmelidir. Bu kapsamda ilgili paydaşlara çeşitli öneriler sunulmuştur.

Local foods have begun to be considered by consumers as the most important indicator of cultural heritage, much more than just a product to be consumed. Realizing this, destinations receive support from geographical indication registration practices in order to protect these unique products, to give them competitive power, to ensure their sustainability, and to consider their economic contributions and evaluate them as a touristic product. Registered geographical indications contribute to the country's economy by being sold in both local and international markets, promote the regional culture, encourage the development of tourism and trigger rural development. Therefore, registration of geographical indications at the international level is important for both economic contribution and increase of tourism income. The aim of this article is to first touch on the economic effects of geographical indications and reveal the European Union (EU) records in which Turkey has international registrations, which can be evaluated especially in terms of gastronomy tourism. As a result of the analysis, Turkey has 26 products registered by the EU in September 2024 and registration examination procedures are continuing for 65 products. Compared to the number of registrations in Turkey, it has been determined that the transportation of gastronomic products to the international market remains at a very low level. More importance should be given to geographical indications in the creation of economic added value, the development of gastronomy tourism and the development of rural regions. In this context, various suggestions have been presented to relevant stakeholders.