Şuhut (Afyonkarahisar) Batısındaki Alterasyon Zonlarının Mineralojik ve Jeokimyasal Özellikleri
Mineralogical and Geochemical Properties of Alteration Zones in the W Şuhut (Afyonkarahisar)
Yazar: Öz, Raziye; Yıldız, Ahmet
Dergi: Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, Vol. 24 No. 1, 2023
Anahtar kelimeler: Geological Sciences and Engineering (Other) ; Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer) ; Geology (Other) ; Jeoloji (Diğer) ; Alterasyon,Mineraloji,Petrografi,Jeokimya,Şuhut,Afyonkarahisar ; Alteration,Mineralogy,Petrography,Geochemistry,Şuhut,Afyonkarahisar

Bu çalışmada, Şuhut ilçesi (Afyonkarahisar) batısındaki volkanik ve metamorfik kayaçlardaki alterasyon zonlarının mineraloji, petrografisi ve jeokimyası araştırılmıştır. İnceleme alanının temelini Paleozoyik yaşlı metamorfik kayaçlar oluşturmaktadır. Temel kayaların üzerine Orta Miyosen yaşlı volkanosedimanter ve volkanik kayaçlar gelmiştir. Alterasyona uğramış kayaçların mineralojik-petrografik ve jeokimyasal özelliklerinin belirlenmesi için inceleme alanındaki alterasyon zonlarından örnekler alınmıştır. Toplam alkali-silis (TAS) diyagramında örneklerin büyük bir bölümünün trakiandezitik bileşim sunduğu belirlenmiştir. Çaltepe dolomitleri ve bunların ayrışma ürünleri ise adlandırma grafiklerine göre M-15 ve M-19 nolu örnekler dolomit-kireçtaşı geçiş zonunda, M-13, M-14, M-17 ve M-20 nolu örnekler ise dolomitik bileşimde oldukları sonucuna varılmıştır. Volkanik kayaç örneklerinin kondrite göre normalize nadir toprak element grafiğinde hafif nadir toprak elementleri (HNTE) zenginleşmiş, ortaç (ONTE) ve ağır nadir toprak elementleri (ANTE) ise kayba uğradığı görülmüştür. M-11 ve M-25 nolu örneklerde Ni, Cu, Pb, ve Zn konsantrasyonlarının köken kayaca göre yaklaşık elli kat artış gözlenmesi hidrotermal alterasyonun etkisini işaret etmektedir. Taze/az ayrışmış dolomitlerin normalize edilmiş ana element içeriklerine göre alterasyon süresince maksimum SiO2 zenginleşmesi ve P2O5 kaybı gerçekleşmiştir. Köken kayaca göre normalize edilmiş eser element değişimlerinde, U ve Zr maksimum kayba uğramış, Rb, Sr ve Co en fazla zenginleşmiştir. Dolomitlerin alterasyona uğraması sonucunda Hafif Nadir Toprak Elementleri (LREE) Ağır Nadir Toprak Elementleri (HREE)’ne göre daha fazla mobilize olmuştur.

The mineralogy, petrography and geochemistry of the alteration zones in the volcanic and metamorphic rocks in the west of Şuhut district (Afyonkarahisar) were investigated in this study. Paleozoic aged metamorphic rocks form the basis of the study area. Middle Miocene volcano-sedimentary and volcanic rocks overlie the basement rocks. The altered rocks were sampling for determining the mineralogical-petrographical and geochemical properties. It was determined that all samples except M-10 exhibit trachyandesitic composition on the total alkali-silica (TAS) diagram. According to the discrimination diagrams of Çaltepe dolomite and their alteration products, M-15 ve M-19 were plotted in dolomite-limestone transition zone, M-13, M-14, M-17 and M-20 also show dolomitic composition. In the rare earth element graph of the volcanic rock samples normalized to chondrite, light rare earth elements (HREE) were enriched, while intermediate (ONTE) and heavy rare earth elements (ANTE) were lost. The increase in Ni, Cu, Pb, and Zn concentrations up to 50 times in M-11 and M-25 compared to the parent rock indicates the effect of hydrothermal alteration. Maximum SiO2 enrichment and P2O5 loss occurred based on the normalized main element contents of  fresh/less weathered dolomites.  According to the normalized trace element changes with respect to the hostrock, U and Zr lost maximum, on the other hand Rb, Sr and Co enriched the most. As a result of the alteration of the dolomites, Light Rare Earth Elements (LREE) are more mobilize than Heavy Rare Earth Elements (HREE).