hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
DOĞU TÜRKÇESİNE AİT İLK KUR'AN ÇEVİRİLERİNİN TARİHLENDİRİLMESİNE KATKILAR
DOĞU TÜRKÇESİNE AİT İLK KUR'AN ÇEVİRİLERİNİN TARİHLENDİRİLMESİNE KATKILAR
Yazar: Durgunay, Banu
Dergi: Gazi Türkiyat No. 25, 2019
Anahtar kelimeler: : İlk Kur,Tarihî Türk Dili Grameri,Karahanlı Türkçesi,HarezmTürkçesi,Karşılaştırmalı Fiil Grameri

Her bir dinin kültürel dünyası, o dine inananların inanç tarihinin dışında dil, kültür ve edebiyat tarihlerini de etkiler. Türkler, İslamiyet'i benimsedikten sonra, Kur'an'ı Türkçeye çevirme işine girişirler. Doğu Türkçesine ait bu ilk çevirilerden elimizde TİEM 73, Rylands, Anonim Tefsir, Hekimoğlu, Özbekistan, Meşhed Âstân-ı Kuds-i Razavî Kütüphanesi 293, 1007 ve 2229 numaralarda kayıtlı nüshalar bulunmaktadır. Bu ilk çevirilerin din terminolojisinin Türk diline aktarımının üstesinden gelerek Türk dilinde daha önce tanıklanmayan sözcükleri de içeren, zengin bir söz varlığıyla dili geliştirdikleri görülmektedir.Doğu Türkçesi ilk Kur'an çevirilerinde fiillerin incelenmesinden elde edilen sonuçlar, bu eserlerin, tarihî Türk dili grameri bakımından da önemine işaret etmektedir. TİEM 73, Rylands, Anonim Tefsir, Hekimoğlu ve Özbekistan nüshaları üzerinde hazırlanan bu çalışmada Doğu Türkçesi ilk Kur'an çevirilerindeki fiillerden elde edilen sonuçlarla Karahanlı ve Harezm Türkçesi fiil gramerleri karşılaştırılmıştır. Özellikle çekim morfolojisine ilişkin elde edilen bilgilerle Karahanlı ve Harezm Türkçesi dönemlerine ait olduğu düşünülen Kur'an çevirilerinin tarihlendirilmesine katkılar sağlanması amaçlanmaktadır

Her bir dinin kültürel dünyası, o dine inananların inanç tarihinin dışında dil, kültür ve edebiyat tarihlerini de etkiler. Türkler, İslamiyet'i benimsedikten sonra, Kur'an'ı Türkçeye çevirme işine girişirler. Doğu Türkçesine ait bu ilk çevirilerden elimizde TİEM 73, Rylands, Anonim Tefsir, Hekimoğlu, Özbekistan, Meşhed Âstân-ı Kuds-i Razavî Kütüphanesi 293, 1007 ve 2229 numaralarda kayıtlı nüshalar bulunmaktadır. Bu ilk çevirilerin din terminolojisinin Türk diline aktarımının üstesinden gelerek Türk dilinde daha önce tanıklanmayan sözcükleri de içeren, zengin bir söz varlığıyla dili geliştirdikleri görülmektedir.Doğu Türkçesi ilk Kur'an çevirilerinde fiillerin incelenmesinden elde edilen sonuçlar, bu eserlerin, tarihî Türk dili grameri bakımından da önemine işaret etmektedir. TİEM 73, Rylands, Anonim Tefsir, Hekimoğlu ve Özbekistan nüshaları üzerinde hazırlanan bu çalışmada Doğu Türkçesi ilk Kur'an çevirilerindeki fiillerden elde edilen sonuçlarla Karahanlı ve Harezm Türkçesi fiil gramerleri karşılaştırılmıştır. Özellikle çekim morfolojisine ilişkin elde edilen bilgilerle Karahanlı ve Harezm Türkçesi dönemlerine ait olduğu düşünülen Kur'an çevirilerinin tarihlendirilmesine katkılar sağlanması amaçlanmaktadır
NİKOLAY PAVLOVİÇ SOLNTSEV’İN HATIRATINA GÖRE BİRİNCİ CİHAN HARBİ’NDE RUSLARIN BAYBURT’U İŞGALİ
NİKOLAY PAVLOVİÇ SOLNTSEV’İN HATIRATINA GÖRE BİRİNCİ CİHAN HARBİ’NDE RUSLARIN BAYBURT’U İŞGALİ
Yazar: Sever, Zafer
Dergi: Gazi Türkiyat No. 25, 2019
Anahtar kelimeler: Bayburt,Rusya,Solntsev. Birinci Cihan Harbi,Kafkas Cephesi

Birinci Cihan Harbi’nde geniş bir coğrafyada savaşmak zorunda kalan Osmanlı ordusu en zorlu mücadelelerinden birisini Kafkas Cephesi’nde verdi. Anadolu’daki en eski Türk yerleşimlerinden köklü bir tarihsel mirasa sahip olan Bayburt, yaşanan bu harpte Kafkas Cephesi içerisinde zorlu çatışmalara şahit oldu. Kop dağlarında düşmana karşı gösterilen destansı direnişin ardından geri çekilen Türk birlikleri Bayburt’u bir nevi düşmanın işgaline bırakmak zorunda kaldı. Bu cephede yaşanan hezimet sonrasında Erzurum, Muş, Bitlis, Trabzon ve daha sonra coğrafi olarak kritik bir bölgede bulunan Bayburt 16 Temmuz 1916 yılında Rusların işgaline uğramaktan kurtulamadı. Rusların Bayburt harekatının başında Sibirya Kozak alayının komutanı Nikolay Pavloviç Solntsev bulunuyordu. Solntsev işgalden yıllar sonra Çin’in Harbin şehrinde kaleme aldığı hatıratında Rus birliklerinin Bayburt’a gidişlerini, şehirdeki kaotik durumu, çatışmaları ve işgalde yaşanan olayları detaylarıyla ve canlı bir anlatımla betimlemiştir. Bu çalışmada bu harbin Osmanlı cepheleri bakımından az bilinen bir safhası doğrudan düşman saflarının sıradan bir komutanı olan Solntsev’in notlarından yola çıkılarak değerlendirilecektir.

Birinci Cihan Harbi’nde geniş bir coğrafyada savaşmak zorunda kalan Osmanlı ordusu en zorlu mücadelelerinden birisini Kafkas Cephesi’nde verdi. Anadolu’daki en eski Türk yerleşimlerinden köklü bir tarihsel mirasa sahip olan Bayburt, yaşanan bu harpte Kafkas Cephesi içerisinde zorlu çatışmalara şahit oldu. Kop dağlarında düşmana karşı gösterilen destansı direnişin ardından geri çekilen Türk birlikleri Bayburt’u bir nevi düşmanın işgaline bırakmak zorunda kaldı. Bu cephede yaşanan hezimet sonrasında Erzurum, Muş, Bitlis, Trabzon ve daha sonra coğrafi olarak kritik bir bölgede bulunan Bayburt 16 Temmuz 1916 yılında Rusların işgaline uğramaktan kurtulamadı. Rusların Bayburt harekatının başında Sibirya Kozak alayının komutanı Nikolay Pavloviç Solntsev bulunuyordu. Solntsev işgalden yıllar sonra Çin’in Harbin şehrinde kaleme aldığı hatıratında Rus birliklerinin Bayburt’a gidişlerini, şehirdeki kaotik durumu, çatışmaları ve işgalde yaşanan olayları detaylarıyla ve canlı bir anlatımla betimlemiştir. Bu çalışmada bu harbin Osmanlı cepheleri bakımından az bilinen bir safhası doğrudan düşman saflarının sıradan bir komutanı olan Solntsev’in notlarından yola çıkılarak değerlendirilecektir.
KİLİS İLİ AĞIZLARI
KİLİS İLİ AĞIZLARI
Yazar: Akyol, Hatice
Dergi: Gazi Türkiyat No. 25, 2019
Anahtar kelimeler: kilis,diyalektoloji,söz varlığı

Ağız kavramı için literatürde araştırmacıların farklı açılardan ele alarak ortaya koyduğu pek çok tanımlama yer almaktadır. (Korkmaz, 2017; Karaağaç, 2013; Demir, 2002; Vardar, 2007). Birçok araştırmacının farklı perspektiflerle açıkladığı ağız kavramını Muharrem Ergin ise “Bir şive içinde mevcut olan ve söyleyiş farklarına dayanan küçük kollara, bir memleketin çeşitli bölge ve şehirlerinin kelimeleri söyleyiş bakımından birbirinden ayrı olan konuşmalarına verdiğimiz addır.” (2004: 10) şeklinde tanımlanmıştır. Ağız araştırmaları son yıllarda dil araştırmacılarının üzerinde yoğunlaştığı ilgi ve merak uyandıran önemli bir çalışma sahası haline gelmiştir.

Ağız kavramı için literatürde araştırmacıların farklı açılardan ele alarak ortaya koyduğu pek çok tanımlama yer almaktadır. (Korkmaz, 2017; Karaağaç, 2013; Demir, 2002; Vardar, 2007). Birçok araştırmacının farklı perspektiflerle açıkladığı ağız kavramını Muharrem Ergin ise “Bir şive içinde mevcut olan ve söyleyiş farklarına dayanan küçük kollara, bir memleketin çeşitli bölge ve şehirlerinin kelimeleri söyleyiş bakımından birbirinden ayrı olan konuşmalarına verdiğimiz addır.” (2004: 10) şeklinde tanımlanmıştır. Ağız araştırmaları son yıllarda dil araştırmacılarının üzerinde yoğunlaştığı ilgi ve merak uyandıran önemli bir çalışma sahası haline gelmiştir.
KASTAMONU’DAN ŞAM’A: MEVLEVİ ALAYI GÖNÜLLÜLERİNDEN GİRİTLİ HAYRÎ VE MANZUM SEYAHATNAMESİ
KASTAMONU’DAN ŞAM’A: MEVLEVİ ALAYI GÖNÜLLÜLERİNDEN GİRİTLİ HAYRÎ VE MANZUM SEYAHATNAMESİ
Yazar: Avcı, İsmail
Dergi: Gazi Türkiyat No. 24, 2019
Anahtar kelimeler: Giritli Hayrî,Mevlevi Alayı,seyahatname,Mısır Yolunda İlhâmât-ı Cihâd

Bu çalışmada Giritli Hayreddin el-Mevlevî ve Mısır Yolunda İlhâmât-ı Cihâd adlı eseri üzerinde durulmuştur. Müellif, Birinci Dünya Savaşı sırasında Mevleviler tarafından kurulan ve Suriye Filistin cephesinde üç buçuk yıl görev yapan Mücahidîn-i Mevleviyye birliğine Kastamonu’dan katılan gönüllülerdendir. Kasidelerden ve nutuk tarzında söylenmiş şiirlerden oluşan eseri Giritli Hayreddin, Kastamonu’dan Şam’a kadar Mevlevi gönüllülerle yaptığı yolculuk esnasında kaleme almıştır. Müellif bu eseri geçtiği şehirlerde, kasabalarda gördüğü insanların samimi duygularına, söyledikleri güzel sözlere ve yapılan konuşmalara bir cevap vermek, halkın vatan sevgisinden gelen hislerine tercüman olmak maksadıyla yazmıştır. Eser bir girişle başlayıp naatlarla, Mevlevilikle ve Mevlevilerle ilgili şiirler, Sultan Reşad ve Cemal Paşa hakkındaki manzumelerle devam etmekte ve kısa bir hatimeyle son bulmaktadır. Çalışmada kısaca Mevlevi Alayı hakkında bilgi verildikten sonra müellifin kimliği ve bir bakıma manzum bir seyahatname olma vasfı taşıyan Mısır Yolunda İlhâmâtı Cihâd’ın muhtevası üzerinde durulacaktır.

Bu çalışmada Giritli Hayreddin el-Mevlevî ve Mısır Yolunda İlhâmât-ı Cihâd adlı eseri üzerinde durulmuştur. Müellif, Birinci Dünya Savaşı sırasında Mevleviler tarafından kurulan ve Suriye Filistin cephesinde üç buçuk yıl görev yapan Mücahidîn-i Mevleviyye birliğine Kastamonu’dan katılan gönüllülerdendir. Kasidelerden ve nutuk tarzında söylenmiş şiirlerden oluşan eseri Giritli Hayreddin, Kastamonu’dan Şam’a kadar Mevlevi gönüllülerle yaptığı yolculuk esnasında kaleme almıştır. Müellif bu eseri geçtiği şehirlerde, kasabalarda gördüğü insanların samimi duygularına, söyledikleri güzel sözlere ve yapılan konuşmalara bir cevap vermek, halkın vatan sevgisinden gelen hislerine tercüman olmak maksadıyla yazmıştır. Eser bir girişle başlayıp naatlarla, Mevlevilikle ve Mevlevilerle ilgili şiirler, Sultan Reşad ve Cemal Paşa hakkındaki manzumelerle devam etmekte ve kısa bir hatimeyle son bulmaktadır. Çalışmada kısaca Mevlevi Alayı hakkında bilgi verildikten sonra müellifin kimliği ve bir bakıma manzum bir seyahatname olma vasfı taşıyan Mısır Yolunda İlhâmâtı Cihâd’ın muhtevası üzerinde durulacaktır.
TİYATRO YAZARI ABDİLDA TAJİBAYEV’İN KAZAK TİYATROSUNU GELİŞTİRME YOLUNDA YAPTIĞI ÇALIŞMALAR
TİYATRO YAZARI ABDİLDA TAJİBAYEV’İN KAZAK TİYATROSUNU GELİŞTİRME YOLUNDA YAPTIĞI ÇALIŞMALAR
Yazar: Kınacı, Cemile; Sultanova, Zhanagul; Nurpeııs, Bakyt
Dergi: Gazi Türkiyat No. 24, 2019
Anahtar kelimeler: Abdilda Tajibayev,Kazak Edebiyatı,Kazak Tiyatrosu,Kazak Sovyet Edebiyatı

Abdilda Tajibayev Kazak edebiyatının önemli isimlerindendir. Şiirlerinin yanı sıra tiyatro ile ilgili de önemli çalışmalar yapmıştır. Tajibayev, yazdığı tiyatro eserleriyle Kazak tiyatrosunungelişmesine önemli bir katkı sağlamıştır. Onun kaleminden çıkan piyesler kısa zamanda ses getirmiş, Sovyetler Birliği ülkelerinin tiyatrolarında repertuarlara girmiştir. Piyesleri yanında Tajibayev’in tiyatro tarihi ve Kazak tiyatro tarihini ele alan inceleme eserleri de vardır. Yazdığı piyesler ele aldıkları dönemleri yansıtan önemli piyeslerdir. Tajibayev’in çalışmaları sadece yazıldıkları döneme ışık tutmakla kalmaz, günümüzde de değerlerini koruyan önemli edebî çalışmalardan sayılır. Bu makalede Kazak tiyatro yazarı Tajibayev’in Kazak tiyatrosunu geliştirme yolunda yaptığı çalışmalar ele alınmıştır. Kazak edebiyatında onun dönemini yansıtan, ses getiren piyeslerine odaklanılmıştır.

Abdilda Tajibayev Kazak edebiyatının önemli isimlerindendir. Şiirlerinin yanı sıra tiyatro ile ilgili de önemli çalışmalar yapmıştır. Tajibayev, yazdığı tiyatro eserleriyle Kazak tiyatrosunungelişmesine önemli bir katkı sağlamıştır. Onun kaleminden çıkan piyesler kısa zamanda ses getirmiş, Sovyetler Birliği ülkelerinin tiyatrolarında repertuarlara girmiştir. Piyesleri yanında Tajibayev’in tiyatro tarihi ve Kazak tiyatro tarihini ele alan inceleme eserleri de vardır. Yazdığı piyesler ele aldıkları dönemleri yansıtan önemli piyeslerdir. Tajibayev’in çalışmaları sadece yazıldıkları döneme ışık tutmakla kalmaz, günümüzde de değerlerini koruyan önemli edebî çalışmalardan sayılır. Bu makalede Kazak tiyatro yazarı Tajibayev’in Kazak tiyatrosunu geliştirme yolunda yaptığı çalışmalar ele alınmıştır. Kazak edebiyatında onun dönemini yansıtan, ses getiren piyeslerine odaklanılmıştır.
SANSKRİT DİLİ VE AK HUNLARDA KULLANIMI
SANSKRİT DİLİ VE AK HUNLARDA KULLANIMI
Yazar: Savaş, Müslüme Melis
Dergi: Gazi Türkiyat No. 24, 2019
Anahtar kelimeler: Sanskrit,Brahmi,Prakrit,Haroşti,Ak Hunlar,Ak Hun Paraları

Hint Avrupa dil ailesinin atası olarak görülen Sanskrit dilinin kökeni ve kullanım alanı ile ilgili tartışmalar günümüzde dahi sürse de onun dini metin dili olması ve kullanıldığı coğrafyanbakımından göz önüne alındığında eşsiz bir yere sahip olduğu oldukça açıktır. Hint topraklarında doğduğu düşünülen bu dil sadece Hindistan ile sınırlı kalmamış Hazar Denizi ve Ortadoğu’ya kadar uzanmıştır.Hindistan topraklarında bir dönem varlıklarını sürdürmüş olan ak Hunlar yani Sanskrit metinlerinin Hūnaları da hâkim oldukları 4 ile 6. Yüzyıllar arasındaki dönemde Hint toplumunun dili olan Sanskrit dilini kullanmıştır. Söz konusu dönemde özellikle kitabe numizmatik dili olarak daha çok Sanskirt dili Brahmi alfabesi ile yazılmıştır. Ak Hunlar da dili ve yazı sistemini benimsemişlerdir.Çalışmamızda Sanskrit dili ve Sanskrit dilinin yazıldığı alfabeler hakkında genel bilgiler verilecek ve Hunların bu dili kullandıklarını kanıtlayan örnekler verilecektir.

Hint Avrupa dil ailesinin atası olarak görülen Sanskrit dilinin kökeni ve kullanım alanı ile ilgili tartışmalar günümüzde dahi sürse de onun dini metin dili olması ve kullanıldığı coğrafyanbakımından göz önüne alındığında eşsiz bir yere sahip olduğu oldukça açıktır. Hint topraklarında doğduğu düşünülen bu dil sadece Hindistan ile sınırlı kalmamış Hazar Denizi ve Ortadoğu’ya kadar uzanmıştır.Hindistan topraklarında bir dönem varlıklarını sürdürmüş olan ak Hunlar yani Sanskrit metinlerinin Hūnaları da hâkim oldukları 4 ile 6. Yüzyıllar arasındaki dönemde Hint toplumunun dili olan Sanskrit dilini kullanmıştır. Söz konusu dönemde özellikle kitabe numizmatik dili olarak daha çok Sanskirt dili Brahmi alfabesi ile yazılmıştır. Ak Hunlar da dili ve yazı sistemini benimsemişlerdir.Çalışmamızda Sanskrit dili ve Sanskrit dilinin yazıldığı alfabeler hakkında genel bilgiler verilecek ve Hunların bu dili kullandıklarını kanıtlayan örnekler verilecektir.
SATIRARASI TÜRKÇE KUR’ÂN TERCÜMELERİNİN BİRBİRİ İLE İLGİSİ VE TASNİFİ ÜZERİNE
SATIRARASI TÜRKÇE KUR’ÂN TERCÜMELERİNİN BİRBİRİ İLE İLGİSİ VE TASNİFİ ÜZERİNE
Yazar: Şimşek, Yaşar
Dergi: Gazi Türkiyat No. 24, 2019
Anahtar kelimeler: Kur’an,Türkçe Kur’an Tercümesi,Satırarası,Satıraltı

Kur’ân-ı Kerim’in Türkçeye yapılan ilk tercümeleri literatürde satırarası veya satıraltı denilen yöntemle kelime kelime hazırlanan tercümelerdir. Bu tercümeler arasındaki benzerlikler, nüshaların ortak bir eserden kopya edildiklerini düşündürmektedir. Mevzu bahis edilen tercümelerin birbiri ile ilgisi konusunda yeterli çalışma yapılmamıştır. Bu makalede Türkçe satırarası Kur’ân tercümelerinin birbiri ile ilgisi ve tasnifi üzerinde durulacaktır. Çalışma, Doğu Türkçesinde Karahanlı-Harezm Türkçesi ile yapılan 7 nüsha ve Anadolu sahasında Eski Anadolu Türkçesi ile yapılan 27 nüshayı kapsamaktadır. Kur’ân-ı Kerim’in Türkçeye yapılan tefsirli tercümeleri ile karışık dilli tercümeler kapsam dışı bırakılmıştır. Nüshaların karşılaştırılması için verilen örnekler, makalenin hacmi gereği metin yayınları yapılan nüshalar ile sınırlandırılmıştır. Kur’ân’ın Doğu Türkçesine yapılan ilk satırarası tercümeleri 3 grupta; Eski Anadolu Türkçesi satırarası Kur’ân tercümeleri ise 4 grupta sınıflandırılmıştır.

Kur’ân-ı Kerim’in Türkçeye yapılan ilk tercümeleri literatürde satırarası veya satıraltı denilen yöntemle kelime kelime hazırlanan tercümelerdir. Bu tercümeler arasındaki benzerlikler, nüshaların ortak bir eserden kopya edildiklerini düşündürmektedir. Mevzu bahis edilen tercümelerin birbiri ile ilgisi konusunda yeterli çalışma yapılmamıştır. Bu makalede Türkçe satırarası Kur’ân tercümelerinin birbiri ile ilgisi ve tasnifi üzerinde durulacaktır. Çalışma, Doğu Türkçesinde Karahanlı-Harezm Türkçesi ile yapılan 7 nüsha ve Anadolu sahasında Eski Anadolu Türkçesi ile yapılan 27 nüshayı kapsamaktadır. Kur’ân-ı Kerim’in Türkçeye yapılan tefsirli tercümeleri ile karışık dilli tercümeler kapsam dışı bırakılmıştır. Nüshaların karşılaştırılması için verilen örnekler, makalenin hacmi gereği metin yayınları yapılan nüshalar ile sınırlandırılmıştır. Kur’ân’ın Doğu Türkçesine yapılan ilk satırarası tercümeleri 3 grupta; Eski Anadolu Türkçesi satırarası Kur’ân tercümeleri ise 4 grupta sınıflandırılmıştır.
SAYI SEMBOLİZMİ BAĞLAMINDA “GARÎB-NÂME
SAYI SEMBOLİZMİ BAĞLAMINDA “GARÎB-NÂME
Yazar: Çelik, Aysun
Dergi: Gazi Türkiyat No. 24, 2018
Anahtar kelimeler: Âşık Paşa,Garîb-nâme,sayı,sembol,hikmet

XIII. ve XIV. asırda Anadolu’da gelişen Türk din ve tasavvuf edebiyatının öncü şairlerinden olan Âşık Paşa’nın (d. 670/1272) Kırşehir’de, 730/1329-30’da kaleme aldığı Garîb-nâme adlı 10.613 beyitlik hacimli mesnevisi devrin inanışlarının, inancının, ilminin ve müellifinin hayat tecrübesinin kayda değer bir edebî mahsulüdür. 10 Bâb ve 10 Bâb içinde de 10’ar Destân halinde tertip edilen Garîb-nâme, müellifin kâinata hikmet nazarıyla bakmasına bağlı olarak sayılara yüklenen anlamlar ve bu anlamlarla ile ilgili kabuller bakımından da dikkate değerdir. Türk kültür ve yazınında gizemli ve/veya aşikâr manaları bulunan “1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 40, 70, 72, 100, 1000” sayıları, Garîbnâme’de, inanç ve inanış referanslarıyla belirli bir tertip ve terkip çerçevesinde derin ve etraflı bir biçimde işlenmiştir. Bu çalışmada; sayıların Türk inanışlarındaki kullanımlarından yola çıkarak mezkûr eserde motif/formel/sembol olarak kullanılan sayılar incelenmiş, sayılara atfedilen inanışların ve hikmet arayışlarının klasik Türk edebiyatı metinlerinde nasıl yer bulduğu Garîb-nâme örneği üzerinden ortaya konulmuştur.

XIII. ve XIV. asırda Anadolu’da gelişen Türk din ve tasavvuf edebiyatının öncü şairlerinden olan Âşık Paşa’nın (d. 670/1272) Kırşehir’de, 730/1329-30’da kaleme aldığı Garîb-nâme adlı 10.613 beyitlik hacimli mesnevisi devrin inanışlarının, inancının, ilminin ve müellifinin hayat tecrübesinin kayda değer bir edebî mahsulüdür. 10 Bâb ve 10 Bâb içinde de 10’ar Destân halinde tertip edilen Garîb-nâme, müellifin kâinata hikmet nazarıyla bakmasına bağlı olarak sayılara yüklenen anlamlar ve bu anlamlarla ile ilgili kabuller bakımından da dikkate değerdir. Türk kültür ve yazınında gizemli ve/veya aşikâr manaları bulunan “1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 40, 70, 72, 100, 1000” sayıları, Garîbnâme’de, inanç ve inanış referanslarıyla belirli bir tertip ve terkip çerçevesinde derin ve etraflı bir biçimde işlenmiştir. Bu çalışmada; sayıların Türk inanışlarındaki kullanımlarından yola çıkarak mezkûr eserde motif/formel/sembol olarak kullanılan sayılar incelenmiş, sayılara atfedilen inanışların ve hikmet arayışlarının klasik Türk edebiyatı metinlerinde nasıl yer bulduğu Garîb-nâme örneği üzerinden ortaya konulmuştur.
HASAN HÜSÂMEDDÎN UŞŞÂKÎ VE ONA AİT OLMASI MUHTEMEL ŞİİRLER
HASAN HÜSÂMEDDÎN UŞŞÂKÎ VE ONA AİT OLMASI MUHTEMEL ŞİİRLER
Yazar: Taşkesenlioğlu, Lokman
Dergi: Gazi Türkiyat No. 24, 2018
Anahtar kelimeler: Hasan Hüsâmeddîn Uşşâkî,Şiir,Tasavvuf,Klasik Edebiyat,Uşşâkîlik

Halvetîlik tarikati, Türk-İslam dünyasının en yaygın tarikatlarından biridir. 14.yy’da Azerbaycan’dan yayılmaya başlayarak Osmanlı coğrafyasına ulaşan tarikatın zaman içinde pek çokfarklı kolu oluşmuş, bu nedenle tarikatların anası olarak nitelendirilmiştir. Pîr Hasan Hüsâmeddîn Uşşâkî’ye isnat edilen Uşşâkîlik de bu kollar içinde müstesna bir yere sahiptir.Bu çalışmada Şeyh Hasan Hüsâmeddîn Uşşâkî’nin hayatı ile ilgili bilgiler verildikten sonra şairliği ve şiirleri üzerine yapılan çalışmalar ve tartışmalar ele alınmıştır. Daha sonra bir yazmadan tespit edilen şiirlerin Pîr Hasan Hüsâmeddîn’e aidiyetinin muhtemelliği üzerinde durulmuştur. Ayrıca şiirler tema, şekil, dil ve üslup bakımından genel bir değerlendirme ile ele alınmış, tartışmaya edebi bir bakış kazandırılmaya çalışılmıştır.

Halvetîlik tarikati, Türk-İslam dünyasının en yaygın tarikatlarından biridir. 14.yy’da Azerbaycan’dan yayılmaya başlayarak Osmanlı coğrafyasına ulaşan tarikatın zaman içinde pek çokfarklı kolu oluşmuş, bu nedenle tarikatların anası olarak nitelendirilmiştir. Pîr Hasan Hüsâmeddîn Uşşâkî’ye isnat edilen Uşşâkîlik de bu kollar içinde müstesna bir yere sahiptir.Bu çalışmada Şeyh Hasan Hüsâmeddîn Uşşâkî’nin hayatı ile ilgili bilgiler verildikten sonra şairliği ve şiirleri üzerine yapılan çalışmalar ve tartışmalar ele alınmıştır. Daha sonra bir yazmadan tespit edilen şiirlerin Pîr Hasan Hüsâmeddîn’e aidiyetinin muhtemelliği üzerinde durulmuştur. Ayrıca şiirler tema, şekil, dil ve üslup bakımından genel bir değerlendirme ile ele alınmış, tartışmaya edebi bir bakış kazandırılmaya çalışılmıştır.
-Ik/-Uk DUYULAN GEÇMİŞ ZAMAN EKİ ÜZERİNE
-Ik/-Uk DUYULAN GEÇMİŞ ZAMAN EKİ ÜZERİNE
Yazar: Telli, Burak
Dergi: Gazi Türkiyat No. 24, 2018
Anahtar kelimeler: -Ik / -Uk Eki,Duyulan Geçmiş Zaman,Türkiye Türkçesi Ağızları

Ağızlar, standart Türkçede bulunmayan birtakım gramatikal unsurları barındırması bakımından araştırmacılar için önemli çalışma alanlarıdır. -Ik/-Uk eki de yazı dilinde kullanılmayan fakat Türkiye Türkçesi ağızları içerisinde varlığını sürdüren duyulan geçmiş zaman eklerinden biridir. Standart Türkçede genellikle yapım eki fonksiyonunda kullanılan bu ek, ağızlarda ise hem yapım eki hem de çekim eki fonksiyonunda karşımıza çıkmaktadır.Bu çalışmada söz konusu ekin Türkiye Türkçesi ağızlarındaki duyulan geçmiş zaman fonksiyonu üzerinde durulacaktır. Öncelikle duyulan geçmiş zaman ekinin Eski Türkçeden günümüze kadar tarihî gelişimi üzerinde kısaca durulacak ve ardından Türkiye Türkçesi ağızlarında -Ik/-Uk ekinin duyulan geçmiş zaman eki fonksiyonunda hangi ağız bölgelerinde kullanıldığı gösterilecektir. Söz konusu ekin kaynağı hakkında değerlendirme yapılacaktır.

Ağızlar, standart Türkçede bulunmayan birtakım gramatikal unsurları barındırması bakımından araştırmacılar için önemli çalışma alanlarıdır. -Ik/-Uk eki de yazı dilinde kullanılmayan fakat Türkiye Türkçesi ağızları içerisinde varlığını sürdüren duyulan geçmiş zaman eklerinden biridir. Standart Türkçede genellikle yapım eki fonksiyonunda kullanılan bu ek, ağızlarda ise hem yapım eki hem de çekim eki fonksiyonunda karşımıza çıkmaktadır.Bu çalışmada söz konusu ekin Türkiye Türkçesi ağızlarındaki duyulan geçmiş zaman fonksiyonu üzerinde durulacaktır. Öncelikle duyulan geçmiş zaman ekinin Eski Türkçeden günümüze kadar tarihî gelişimi üzerinde kısaca durulacak ve ardından Türkiye Türkçesi ağızlarında -Ik/-Uk ekinin duyulan geçmiş zaman eki fonksiyonunda hangi ağız bölgelerinde kullanıldığı gösterilecektir. Söz konusu ekin kaynağı hakkında değerlendirme yapılacaktır.