SİBİRYA TATARLARININ HALK TAKVİMİNE BAĞLI TÖRENLERİ: İLKBAHAR DÖNEMİ (Alan Araştırması Malzemeleri Temelinde)
SİBİRYA TATARLARININ HALK TAKVİMİNE BAĞLI TÖRENLERİ: İLKBAHAR DÖNEMİ (Alan Araştırması Malzemeleri Temelinde)
Yazar: Zakirova, İlsiyar
Dergi: İdil Ural Araştırmaları Dergisi, Vol. 2 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Turkish Folklore ; Türk Halk Bilimi ; Anthropology ; Antropoloji ; Sibirya Tatarları,halk takvimi,ilkbahar törenleri,geleneksel ilaç,kortkayak buranı,boz uzatu

Geniş bir coğrafyada yaşamakta olan Tatarların folkloru üzerine denemeler günümüzde sistemli bir şekilde yapılmaktadır. Bu metinlerin bir bölümü yayımlanmakla birlikte bir bölümü arşivlerde muhafaza edilmektedir. Son dönemlerde yapılan alan araştırmalarında Tatarların törensel folkloru konusunda hatırı sayılır bir malzeme derlenmiştir. Doğal olarak derlenen bu malzemelerin bilimsel olarak değerlendirilmesi ihtiyacı da ortaya çıkmıştır. Bu makale de bu çerçevede kaleme alınmıştır. Sibirya Tatarları arasında yapılan alan araştırmalarından elde edilen halk takvimi ile ilgili malzemeleri tasnif etme, onları bir bütün süreç olarak araştırma, mümkün ise törenlerin rekonstrüksiyonunu yapma, törenlerin işlevlerini ortaya koyma makalenin amacı olarak belirlenmiştir. Konunun güncelliği günümüzün değişen ve globalleşen dünyasında Tatar halkının kültürel geleneklerini araştırmanın ve korumanın zorunluluğu ile belirlenmiştir. Kültürel gelenekleri kaybetmek sadece geri döndürülemez şekilde halk kültürünün ortadan kaybolmasını değil aynı zamanda halkın etnik özelliklerinin de yok olmasını beraberinde getirmektedir. Bu nedenle gelecek nesiller için kültürel mirasın muhafaza edilmesinin zorunluğu konusunda bir şüphe yoktur. Takvime bağlı gelenekleri korumak, yaşatmak halkın millet olarak korunması için de oldukça önemlidir. Bu çerçevede makalede Sibirya Tatarlarının Karga Tuyı / Karga Tuy (Karga botkası ve Karabakçar toyu / Bakçartuy / Sıyırçık tuyı adları verilen ilkbahar törenleri sözlü kaynaklardan derlenen malzemeler temelinde ele alınacaktır. Makalede ele alınan takvime bağlı söz konusu ilkbahar törenleri ile ilgili malzemeler yazarın kendisi tarafından Sibirya Tatarlarının yoğun olarak yaşadığı bölgelerden alan araştırması çalışmasıyla derlenmiştir.

Geniş bir coğrafyada yaşamakta olan Tatarların folkloru üzerine denemeler günümüzde sistemli bir şekilde yapılmaktadır. Bu metinlerin bir bölümü yayımlanmakla birlikte bir bölümü arşivlerde muhafaza edilmektedir. Son dönemlerde yapılan alan araştırmalarında Tatarların törensel folkloru konusunda hatırı sayılır bir malzeme derlenmiştir. Doğal olarak derlenen bu malzemelerin bilimsel olarak değerlendirilmesi ihtiyacı da ortaya çıkmıştır. Bu makale de bu çerçevede kaleme alınmıştır. Sibirya Tatarları arasında yapılan alan araştırmalarından elde edilen halk takvimi ile ilgili malzemeleri tasnif etme, onları bir bütün süreç olarak araştırma, mümkün ise törenlerin rekonstrüksiyonunu yapma, törenlerin işlevlerini ortaya koyma makalenin amacı olarak belirlenmiştir. Konunun güncelliği günümüzün değişen ve globalleşen dünyasında Tatar halkının kültürel geleneklerini araştırmanın ve korumanın zorunluluğu ile belirlenmiştir. Kültürel gelenekleri kaybetmek sadece geri döndürülemez şekilde halk kültürünün ortadan kaybolmasını değil aynı zamanda halkın etnik özelliklerinin de yok olmasını beraberinde getirmektedir. Bu nedenle gelecek nesiller için kültürel mirasın muhafaza edilmesinin zorunluğu konusunda bir şüphe yoktur. Takvime bağlı gelenekleri korumak, yaşatmak halkın millet olarak korunması için de oldukça önemlidir. Bu çerçevede makalede Sibirya Tatarlarının Karga Tuyı / Karga Tuy (Karga botkası ve Karabakçar toyu / Bakçartuy / Sıyırçık tuyı adları verilen ilkbahar törenleri sözlü kaynaklardan derlenen malzemeler temelinde ele alınacaktır. Makalede ele alınan takvime bağlı söz konusu ilkbahar törenleri ile ilgili malzemeler yazarın kendisi tarafından Sibirya Tatarlarının yoğun olarak yaşadığı bölgelerden alan araştırması çalışmasıyla derlenmiştir.