hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
On the Syntax and Morphology of Relative Clauses in Turkish
On the Syntax and Morphology of Relative Clauses in Turkish
Yazar: Kornfilt, Jaklin
Dergi: Dilbilim Araştırmaları Dergisi, Vol. 8, 2015

The main aim of this paper is to describe as well as explain the different participial morphology found on the modifier clauses in Turkish relative clauses. This is a topic which has been widely discussed and debated in the field of studies in Turkish linguistics. However, while the debate has centered around questions of facts and the "correct" generalizalion(s), there has hardly been an attempt to actually explain the generalizations found, i.e. to tie the facts of morphology choice to more general principles of syntax at work in the language elsewhere, outside the realm of relative clauses. It is the latter enterprise which this paper attempts to address. In doing this, I will concentrate on facts of the "standard" dialect and will describe the facts at issue. While an account of the larger varieties of facts would be interesting and challenging, it would be too ambitious to attempt such an account here.

The main aim of this paper is to describe as well as explain the different participial morphology found on the modifier clauses in Turkish relative clauses. This is a topic which has been widely discussed and debated in the field of studies in Turkish linguistics. However, while the debate has centered around questions of facts and the "correct" generalizalion(s), there has hardly been an attempt to actually explain the generalizations found, i.e. to tie the facts of morphology choice to more general principles of syntax at work in the language elsewhere, outside the realm of relative clauses. It is the latter enterprise which this paper attempts to address. In doing this, I will concentrate on facts of the "standard" dialect and will describe the facts at issue. While an account of the larger varieties of facts would be interesting and challenging, it would be too ambitious to attempt such an account here.
Dilbilim ve Dil Felsefesinde Bir Dönüm Noktası: Noam Chomsky
Dilbilim ve Dil Felsefesinde Bir Dönüm Noktası: Noam Chomsky
Yazar: Külebi, Oya
Dergi: Dilbilim Araştırmaları Dergisi, Vol. 8, 2015

Dil kavramına ve dil incelemelerine yeni bir bakış açısı getirerek dilbilimde iki kez devrim başlatmıştır, N. Chomsky. Yüzyılımızın ortalarında, 1950'li yıllarda. Syntactic Structures (1957 ) adlı yapıtında, dilbilgisinin matematiksel bir yöntemle inceleme konusu olduğu ilk kez sergilenmişti. Bu yapıtta öne sürülen düşünceler zaman içinde olgunlaşarak Aspects (1965) yapıtında "standart kuram" adı verilen modeli oluşturdu. 1970'li yıllarda, çeşitli makale ve kitaplarında, modeli daha yetkin kılmak için değişiklikler yaptı ve literatürde "geliştirilmiş standart kuram" adıyla anılan kuram ortaya çıktı. En önemli değişiklikler ise 1980'li yıllarda "Yönetim Bağlama Kuramı" ile dilbilimde ikinci devrimi başlattı. Chomsky'nin geliştirdiği dil kuramları, dil inceleme yöntemlerinin yanı sıra, bu kuramların dayandığı dil ile ilgili kavramlar nedeniyle yüzyılımıza damgasını vurmuştur.

Dil kavramına ve dil incelemelerine yeni bir bakış açısı getirerek dilbilimde iki kez devrim başlatmıştır, N. Chomsky. Yüzyılımızın ortalarında, 1950'li yıllarda. Syntactic Structures (1957 ) adlı yapıtında, dilbilgisinin matematiksel bir yöntemle inceleme konusu olduğu ilk kez sergilenmişti. Bu yapıtta öne sürülen düşünceler zaman içinde olgunlaşarak Aspects (1965) yapıtında "standart kuram" adı verilen modeli oluşturdu. 1970'li yıllarda, çeşitli makale ve kitaplarında, modeli daha yetkin kılmak için değişiklikler yaptı ve literatürde "geliştirilmiş standart kuram" adıyla anılan kuram ortaya çıktı. En önemli değişiklikler ise 1980'li yıllarda "Yönetim Bağlama Kuramı" ile dilbilimde ikinci devrimi başlattı. Chomsky'nin geliştirdiği dil kuramları, dil inceleme yöntemlerinin yanı sıra, bu kuramların dayandığı dil ile ilgili kavramlar nedeniyle yüzyılımıza damgasını vurmuştur.
Ölçüm Öbekleri
Ölçüm Öbekleri
Yazar: Kural, Murat
Dergi: Dilbilim Araştırmaları Dergisi, Vol. 8, 2015

Aşağıda (1) ve (2) numaralı örneklerde gösterilen yer değişikliği ve durum değişikliği eylemlerinin tümleci konumundaki Ölçüm (ad) Öbeklerinin (ÖÖ) arasında, yüzeysel olarak birbirlerine benzemelerine karşın, önemli farklar bulunur.(1) Ahmet 400 metre koştu (yer değişikliği eylemi)(2) Gemi 400 metre battı (durum değişikliği eylemi)Yer değişikliği eylemlerinin tümleci olan öö'leri belirtme durum takısı "yi kabul eder ve edilgen tümcelerde özne konumuna gelebilir. Diğer yandan, durum değişikliği eylemlerinin tümleci olan ÖÖ'leri ne belirtme durum takısı kabul edebilir ne de edilgen bir tümcenin öznesi olabilir. Bu yazıda her iki ÖÖ türünün de eylemi ile aynı yapısal ilişki içinde olduğu, ve aşağıda da görüldüğü gibi sözdizimine tümleç olarak girdiği, buna karşılık aradaki sözdizimsel ayrımların ise bu ÖÖ'lerinin (1) ve (2)'de verilen eylem türleriyle farklı tarz bir ilişkide bulunuyor olmasından kaynaklandığı öne sürülecektir.

Aşağıda (1) ve (2) numaralı örneklerde gösterilen yer değişikliği ve durum değişikliği eylemlerinin tümleci konumundaki Ölçüm (ad) Öbeklerinin (ÖÖ) arasında, yüzeysel olarak birbirlerine benzemelerine karşın, önemli farklar bulunur.(1) Ahmet 400 metre koştu (yer değişikliği eylemi)(2) Gemi 400 metre battı (durum değişikliği eylemi)Yer değişikliği eylemlerinin tümleci olan öö'leri belirtme durum takısı "yi kabul eder ve edilgen tümcelerde özne konumuna gelebilir. Diğer yandan, durum değişikliği eylemlerinin tümleci olan ÖÖ'leri ne belirtme durum takısı kabul edebilir ne de edilgen bir tümcenin öznesi olabilir. Bu yazıda her iki ÖÖ türünün de eylemi ile aynı yapısal ilişki içinde olduğu, ve aşağıda da görüldüğü gibi sözdizimine tümleç olarak girdiği, buna karşılık aradaki sözdizimsel ayrımların ise bu ÖÖ'lerinin (1) ve (2)'de verilen eylem türleriyle farklı tarz bir ilişkide bulunuyor olmasından kaynaklandığı öne sürülecektir.
Söylemsel Artgönderim Örüntülerinde İletişimsel Etkenler
Söylemsel Artgönderim Örüntülerinde İletişimsel Etkenler
Yazar: Oktar, Lütfiye
Dergi: Dilbilim Araştırmaları Dergisi, Vol. 8, 2015

Oktar ve Yağcıoğlu'nun Türkçede söylem yapısı ve artgönderim (1996) başlıklı çalışmasında, artgönderim kullanımının söylemin aşamalı (hierarchical) yapısıyla bağlantılı olduğu varsayımına dayanarak Türkçede açıklayıı anlatım biçimli yazılı metinlerde (expository written texts), artgönderimin kullanım dağılımı ve artgönderimsel örüntülemenin dilsel düzenekleme üzerindeki etkisi incelenmiş ve çözümlenen metinlerde kullanılan artgönderim düzeneklerinin seçiminde önermeler arasındaki retorik ilişkilerin belirleyici rol oynadığı saptanmıştır.

Oktar ve Yağcıoğlu'nun Türkçede söylem yapısı ve artgönderim (1996) başlıklı çalışmasında, artgönderim kullanımının söylemin aşamalı (hierarchical) yapısıyla bağlantılı olduğu varsayımına dayanarak Türkçede açıklayıı anlatım biçimli yazılı metinlerde (expository written texts), artgönderimin kullanım dağılımı ve artgönderimsel örüntülemenin dilsel düzenekleme üzerindeki etkisi incelenmiş ve çözümlenen metinlerde kullanılan artgönderim düzeneklerinin seçiminde önermeler arasındaki retorik ilişkilerin belirleyici rol oynadığı saptanmıştır.
Chomsky'nin Sözdizim Kuramına Bir Bakış
Chomsky'nin Sözdizim Kuramına Bir Bakış
Yazar: Özsoy, Sumru
Dergi: Dilbilim Araştırmaları Dergisi, Vol. 8, 2015

Üretici Dilbilgisi Kuramı ortaya atıldığı 1957 yılından bu yana evrensellik arayışı içinde birçok evrelerden geçmiştir. Bu evreler birbirlerinden dilbilgisini oluşturan bileşenlerin niteliği, dildeki yapıları üreten öbek yapısı kurallarının biçimi, yüzeysel yapılan türeten dönüşümlerin içeriği ve evrensel dilbilgisini belirleyen ilke ve koşulların niteliği açısından ayrılırlar. Şimdi kuramın yön ve yöntem değiştirdiği bu evrelerin özelliklerini onların başlangıç noktalarını oluşturan Chomsky'nin Sözdizimi Kuramı Görünüşü (1965), Adlaştırma Üzerine Düşünceler (1972), Engeller (1981), Yönetim ve Bağlama Üzerine Konuşmalar (1982) ve Minimalist Yaklaşım (1992) adlı yayınlan çerçevesinde kısaca özetlemek isterim.

Üretici Dilbilgisi Kuramı ortaya atıldığı 1957 yılından bu yana evrensellik arayışı içinde birçok evrelerden geçmiştir. Bu evreler birbirlerinden dilbilgisini oluşturan bileşenlerin niteliği, dildeki yapıları üreten öbek yapısı kurallarının biçimi, yüzeysel yapılan türeten dönüşümlerin içeriği ve evrensel dilbilgisini belirleyen ilke ve koşulların niteliği açısından ayrılırlar. Şimdi kuramın yön ve yöntem değiştirdiği bu evrelerin özelliklerini onların başlangıç noktalarını oluşturan Chomsky'nin Sözdizimi Kuramı Görünüşü (1965), Adlaştırma Üzerine Düşünceler (1972), Engeller (1981), Yönetim ve Bağlama Üzerine Konuşmalar (1982) ve Minimalist Yaklaşım (1992) adlı yayınlan çerçevesinde kısaca özetlemek isterim.
Türkçede Kiplik Belirteçleri ve Çekim Ekleri İlişkisi Üzerine Bazı Gözlemler
Türkçede Kiplik Belirteçleri ve Çekim Ekleri İlişkisi Üzerine Bazı Gözlemler
Yazar: Ruhi, Şükriye; Zeyrek, Deniz
Dergi: Dilbilim Araştırmaları Dergisi, Vol. 8, 2015

Kocaman (1982: 84) ve Özsoy ve Taylan (1993: 9)'ın daha önce önemini vurguladıkları kiplik belirteçleri, bu yazıda zaman ve kılınış belirten çekim ekleri ile ilişkileri açısından ele alınacaktır. Çalışmada, mutlaka, kesinlikle, galiba, herhalde, ve belki üzerinde durulacak, bu belirteçlerin kiplik özellikleri araştırılacaktır.Bu çalışmanın veri tabanına, yukarıda sıralanan belirteçlerin değişik sıfat ve eylemler ile kullanımı ve bunların çeşitli zaman ve kılınış ekleri ile çekilmesi sonucunda ulaşılmıştır. Yazıda örnek olarak kullanılan tümceler kimi zaman bir söylem içinde verilecek; çoğunlukla da söylemden bağımsız olarak verilerek incelenen belirteçlerin içkin anlamlarını ortaya çıkarmak amacı güdülecektir. Çalışmanın hedefi bu belirteçlerin söylemde nasıl kullanıldığını anlamak olmakla beraber, kullanımı açıklamak için öncelikle belirteçlerin hangi eylem türleri ve çekim ekleriyle bağdaştığı araştırılmak istenmiştir. Böyle bir araştırmanın aynı konu üstünde yapılacak daha sonraki çalışmalar için bir temel olacağı düşünülmüştür.

Kocaman (1982: 84) ve Özsoy ve Taylan (1993: 9)'ın daha önce önemini vurguladıkları kiplik belirteçleri, bu yazıda zaman ve kılınış belirten çekim ekleri ile ilişkileri açısından ele alınacaktır. Çalışmada, mutlaka, kesinlikle, galiba, herhalde, ve belki üzerinde durulacak, bu belirteçlerin kiplik özellikleri araştırılacaktır.Bu çalışmanın veri tabanına, yukarıda sıralanan belirteçlerin değişik sıfat ve eylemler ile kullanımı ve bunların çeşitli zaman ve kılınış ekleri ile çekilmesi sonucunda ulaşılmıştır. Yazıda örnek olarak kullanılan tümceler kimi zaman bir söylem içinde verilecek; çoğunlukla da söylemden bağımsız olarak verilerek incelenen belirteçlerin içkin anlamlarını ortaya çıkarmak amacı güdülecektir. Çalışmanın hedefi bu belirteçlerin söylemde nasıl kullanıldığını anlamak olmakla beraber, kullanımı açıklamak için öncelikle belirteçlerin hangi eylem türleri ve çekim ekleriyle bağdaştığı araştırılmak istenmiştir. Böyle bir araştırmanın aynı konu üstünde yapılacak daha sonraki çalışmalar için bir temel olacağı düşünülmüştür.
Dil Planlaması' Bağlamında Almanya ve Hollanda'da Türkçenin Görünümü
Dil Planlaması' Bağlamında Almanya ve Hollanda'da Türkçenin Görünümü
Yazar: Yağmur, Kutlay
Dergi: Dilbilim Araştırmaları Dergisi, Vol. 8, 2015

Türkçenin Batı Avrupadaki görünümünü ve son gelişmeleri içeren bu inceleme yazısında, göç sonrası ortaya çıkan toplumsal, kültürel ve dilsel bir değişimin son durumunu sergilemek istiyorum. Bugün Batı Avrupa'da üç milyonun üzerinde Türkçe konuşan bir kitle var ve bu kitlenin bulundukları topluma uyum veya uyumsuzlukları, ekonomik ve sosyal sorunları ve en önemlisi de çocuklarının ana dili eğitimi konusu çok sınırlı bir ölçüde araştırılmış dolayısıyla da çok az çözüm önerileri yapılmıştır (Ergenç, 1993; Boeschoten, 1992; Arayıcı, 1987; Gözaydın, 1984). Ancak yapılan çalışmalar da sorunlar yumağını kısmen sergilemeye çalışmaktan öteye gidememiştir. Bunda Türkiye'deki bilim adamlarının kaynak sorunları, araştırma olanakları ve devlet politikasızlıkları önemli ölçüde rol oynamıştır. Büyük bir göçmen kitlesi kendi hallerine bırakılmış ve sorunlar bir çığ gibi büyümüştür. İkinci kuşak göçmen Türk çocukları hem anadillerini hem de ikinci dili tam olarak edinemedikleri için gittikleri okullarda dilsel yetersizlikleri zeka düzeylerindeki gerilik olarak algılanmış ve özel dil eğitimi vermek yerine çocuklar özürlüler okuluna yerleştirilmişlerdir. Bugün Almanya'da halen 24 000 Türk çocuğu zeka düzeyi düşük öğrenciler için uygulanan özel eğitime tabi tutulmaktadırlar.

Türkçenin Batı Avrupadaki görünümünü ve son gelişmeleri içeren bu inceleme yazısında, göç sonrası ortaya çıkan toplumsal, kültürel ve dilsel bir değişimin son durumunu sergilemek istiyorum. Bugün Batı Avrupa'da üç milyonun üzerinde Türkçe konuşan bir kitle var ve bu kitlenin bulundukları topluma uyum veya uyumsuzlukları, ekonomik ve sosyal sorunları ve en önemlisi de çocuklarının ana dili eğitimi konusu çok sınırlı bir ölçüde araştırılmış dolayısıyla da çok az çözüm önerileri yapılmıştır (Ergenç, 1993; Boeschoten, 1992; Arayıcı, 1987; Gözaydın, 1984). Ancak yapılan çalışmalar da sorunlar yumağını kısmen sergilemeye çalışmaktan öteye gidememiştir. Bunda Türkiye'deki bilim adamlarının kaynak sorunları, araştırma olanakları ve devlet politikasızlıkları önemli ölçüde rol oynamıştır. Büyük bir göçmen kitlesi kendi hallerine bırakılmış ve sorunlar bir çığ gibi büyümüştür. İkinci kuşak göçmen Türk çocukları hem anadillerini hem de ikinci dili tam olarak edinemedikleri için gittikleri okullarda dilsel yetersizlikleri zeka düzeylerindeki gerilik olarak algılanmış ve özel dil eğitimi vermek yerine çocuklar özürlüler okuluna yerleştirilmişlerdir. Bugün Almanya'da halen 24 000 Türk çocuğu zeka düzeyi düşük öğrenciler için uygulanan özel eğitime tabi tutulmaktadırlar.
Dil ve Politika: Temeldeki İlişkiler
Dil ve Politika: Temeldeki İlişkiler
Yazar: Kocaman, Ahmet
Dergi: Dilbilim Araştırmaları Dergisi, Vol. 8, 2015

Bu bölümde daha önce sözünü ettiğim gibi, başka yazarlar da Chomsky'nin dilsel ve politik düşünceleri arasındaki ilişkiler üzerinde yorum yapmışlardır. Bu çözümlemelerin çoğu dili insan olmanın bir ölçüde temeli olarak ele alır. Birçoğu Descartes ve Humboldt'un Chomsky'nin düşünceleri üzerindeki etkilerinden söz ederler. Chomsky, felsefesini biçimlendiren başkalarını da anar: 'kişisel bağlılıklarım ve umutlarım: Rousseau, Humboldt, Marx ve Bakunin ve başkalarının kimi düşüncelerinden kaynaklanan, emekçi denetiminde, anlamlı, üretken, yaratıcı çalışma olanağına ilgi duyan, liberal sosyalizm düşüncesine dayanır.' Yaratıcı sözcüğünden ve Humboldt'un dil kuramlarının Chomsky'nin dilsel yaratıcılık düşüncesine esin kaynağı olduğu düşüncesinden yola çıkarak yorumcular dilsel ve politik çalışmaları arasında bağıntı kurmuşlardır.

Bu bölümde daha önce sözünü ettiğim gibi, başka yazarlar da Chomsky'nin dilsel ve politik düşünceleri arasındaki ilişkiler üzerinde yorum yapmışlardır. Bu çözümlemelerin çoğu dili insan olmanın bir ölçüde temeli olarak ele alır. Birçoğu Descartes ve Humboldt'un Chomsky'nin düşünceleri üzerindeki etkilerinden söz ederler. Chomsky, felsefesini biçimlendiren başkalarını da anar: 'kişisel bağlılıklarım ve umutlarım: Rousseau, Humboldt, Marx ve Bakunin ve başkalarının kimi düşüncelerinden kaynaklanan, emekçi denetiminde, anlamlı, üretken, yaratıcı çalışma olanağına ilgi duyan, liberal sosyalizm düşüncesine dayanır.' Yaratıcı sözcüğünden ve Humboldt'un dil kuramlarının Chomsky'nin dilsel yaratıcılık düşüncesine esin kaynağı olduğu düşüncesinden yola çıkarak yorumcular dilsel ve politik çalışmaları arasında bağıntı kurmuşlardır.
Symbolae Turcologicae. Studies in Honour of LARS JOHANSON. On his Sixtieth Birthday 8 March 1996. Ed. by Ârpâd Berta, Bernt Brendemoen and Claus Schönig. Swedish Research Institute in Istanbul, 6, Uppsala 1996,246 s. [ISBN 9186884077; ISSN 110OO333
Symbolae Turcologicae. Studies in Honour of LARS JOHANSON. On his Sixtieth Birthday 8 March 1996. Ed. by Ârpâd Berta, Bernt Brendemoen and Claus Schönig. Swedish Research Institute in Istanbul
Yazar: Ölmez, Mehmet
Dergi: Dilbilim Araştırmaları Dergisi, Vol. 8, 1996
Anahtar kelimeler: Symbolae,Turcologicae,Studies ; Symbolae,Turcologicae,Studies

Ülkemizde hemen çoğunlukla dilbilimi ve Türkoloji ayrı birer bilim dalı olarak görülmüştür. Her ne kadar uygulamada her iki bilim daiminin ayrı olamayacağı söylene gelmişse de, şu an için, çok az bilimadamı her iki dalın ölçülerini kullanarak ürünler vermiştir. Yurtdışında ise Türkolojiyi ve dilbilimini özümseyerek çalışmalar yayımlamış, öğrenci yetiştirmiş bilimadamlarının sayısı biraz daha fazladır. Bunların başında da Prof. Dr. Lars Johanson gelmektedir, içindeki yazıların başlıklarına değineceğimiz bu armağan ülkemiz dilbilimi ve Türkoloji çevrelerinde oldukça yakından tanınan Johanson'un 60. doğum yılı dolayısıyla Ârpad Berta, B. Brendemoen ve C. Schönig yayımcılığı ve isveç Araştırma Kurumu, İstanbul Bölümünün işbirliğiyle hazırlanmış.

Ülkemizde hemen çoğunlukla dilbilimi ve Türkoloji ayrı birer bilim dalı olarak görülmüştür. Her ne kadar uygulamada her iki bilim daiminin ayrı olamayacağı söylene gelmişse de, şu an için, çok az bilimadamı her iki dalın ölçülerini kullanarak ürünler vermiştir. Yurtdışında ise Türkolojiyi ve dilbilimini özümseyerek çalışmalar yayımlamış, öğrenci yetiştirmiş bilimadamlarının sayısı biraz daha fazladır. Bunların başında da Prof. Dr. Lars Johanson gelmektedir, içindeki yazıların başlıklarına değineceğimiz bu armağan ülkemiz dilbilimi ve Türkoloji çevrelerinde oldukça yakından tanınan Johanson'un 60. doğum yılı dolayısıyla Ârpad Berta, B. Brendemoen ve C. Schönig yayımcılığı ve isveç Araştırma Kurumu, tstanbul Bölümünün işbirliğiyle hazırlanmış.Armağan Johanson'un kısa yaşamöyküsünün yer aldığı sunuş yazısıyla başlıyor. Bunu Tabula Gralulaloria izliyor. Armağanda Türkolojinin ve dilbiliminin değişik konularına ait 25 yazı yer almakta. Bu yazıları konularına göre karşılaştırmalı Türk dilleri, kökenbilimi, Altayistik, lehçebilimi gibi başlıklar altında inceleyebiliriz.
Türkçenin Sözvarlığı
Türkçenin Sözvarlığı
Yazar: Zeyrek, Deniz
Dergi: Dilbilim Araştırmaları Dergisi, Vol. 8, 1996
Anahtar kelimeler: Türkçenin,Sözvarlığı,maddi kültür,manevi kültür

Toplumların "maddi ve manevi kültürünün yansıtıcısı, dünya görüşünün bir kesiti"  olan sözvarlığı konusunu ele alan bu kitap, Türkçenin geçmiş dönemlerden bu güne dek uzanan sözvarlığını gerek günümüz Türkçesinden gerekse öteki lehçe ve dillerden zengin örnekler vererek açıklamaktadır. Birinci bölüm olan Sözvarlığında dil tarihi ve toplumun kültürü açısından sözvariığının önemine değinilmekte, kökenbilgisi ve sözcük tarihi incelemelerinin sözvarlığı araştırmaları için gerekliliği anlatılmaktadır, ikinci bölüm olan Sözvariığının İçerdiği öğeler'de daha sonraki bölümlerde Türkçenin sözvarlığı konusunu incelemek ve örneklemek amacıyla genel bir çerçeve çizilmektedir. Türkçenin Sözvarlığı başlıklı üçüncü bölüm, Türkçe konuşan toplulukların çeşitli dönemlerde kullandığı, kimi unutulan, kimi hala yaşayan sözcükler hakkında ilginç bilgiler vermektedir. Türkçede çokanlamlılık ve eşanlamlılık konuları da bu bölümde ele alınmakta ve bu anlam olgulan Türkçenin eski dönemlerine uzanarak incelenmektedir.

Toplumların "maddi ve manevi kültürünün yansıtıcısı, dünya görüşünün bir kesiti"  olan sözvarlığı konusunu ele alan bu kitap, Türkçenin geçmiş dönemlerden bu güne dek uzanan sözvarlığını gerek günümüz Türkçesinden gerekse öteki lehçe ve dillerden zengin örnekler vererek açıklamaktadır. Birinci bölüm olan Sözvarlığında dil tarihi ve toplumun kültürü açısından sözvariığının önemine değinilmekte, kökenbilgisi ve sözcük tarihi incelemelerinin sözvarlığı araştırmaları için gerekliliği anlatılmaktadır, ikinci bölüm olan Sözvariığının İçerdiği öğeler'de daha sonraki bölümlerde Türkçenin sözvarlığı konusunu incelemek ve örneklemek amacıyla genel bir çerçeve çizilmektedir. Türkçenin Sözvarlığı başlıklı üçüncü bölüm, Türkçe konuşan toplulukların çeşitli dönemlerde kullandığı, kimi unutulan, kimi hala yaşayan sözcükler hakkında ilginç bilgiler vermektedir. Türkçede çokanlamlılık ve eşanlamlılık konuları da bu bölümde ele alınmakta ve bu anlam olgulan Türkçenin eski dönemlerine uzanarak incelenmektedir.
The Effect of Partially Relevant Information on Inferential Localisation in Decision Dichotomies
The Effect of Partially Relevant Information on Inferential Localisation in Decision Dichotomies
Yazar: Aksoy, Ceyhun
Dergi: Dilbilim Araştırmaları Dergisi, Vol. 5, 2015

A model was proposed for the utilisation of partially-relevant information in localising an inferential unit whose eigenvector selects a decision alternative in a dichotomy. It was hypothesised that (i) a decision D related to an input text would be affected by the partialy-relevant information given previously, (ii) the decision response for D would be faster in the presence of partially-relevant information than in its absence, (iii) in the presence of partially- relevant information, the decision response for D would be faster than that for its counterpart D\ (iv) the partially-relevant information and D would interact on response time. The subjects were presented a tape-recorded text with positive, negative, or no partially-relevant information prior to the input text, after which a question was asked to elicit the decision response. Response time was measured and recorded together with the response. The results supported hypotheses (i), (ii), and (iv). Implications regarding the model were discussed, and possible areas of its applicability were indicated.

A model was proposed for the utilisation of partially-relevant information in localising an inferential unit whose eigenvector selects a decision alternative in a dichotomy. It was hypothesised that (i) a decision D related to an input text would be affected by the partialy-relevant information given previously, (ii) the decision response for D would be faster in the presence of partially-relevant information than in its absence, (iii) in the presence of partially- relevant information, the decision response for D would be faster than that for its counterpart D\ (iv) the partially-relevant information and D would interact on response time. The subjects were presented a tape-recorded text with positive, negative, or no partially-relevant information prior to the input text, after which a question was asked to elicit the decision response. Response time was measured and recorded together with the response. The results supported hypotheses (i), (ii), and (iv). Implications regarding the model were discussed, and possible areas of its applicability were indicated.