Mollâ Fenârî’den Tercüme Edilmiş Manzum Bir Şurûtu’s-Salât
A Versified Şurutu’s-Salat Translated from Molla Fenari
Yazar: Karaca, Hasan
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 23 [GÜZ 2025], 2025
Anahtar kelimeler: New Turkish Language (Turkish of Old Anatolia, Ottoman, Turkiye) ; Yeni Türk Dili (Eski Anadolu, Osmanlı, Türkiye Türkçesi) ; Şurutu’s-Salat,Prayer,Ablution,Ghusl,Old Anatolian Turkish,Ottoman Turkish. ; Şurûtu’s-salât,namaz,abdest,gusül,Eski Anadolu Türkçesi,Osmanlı Türkçesi.

Şurûtu’s-salâtlar; namaz, abdest ve guslün hükümlerini anlatan risalelerdir. Bu çalışmaya konu olan eser Leipzig Üniversitesi Kütüphanesinde Turc. 12 /6 katalog bilgisiyle kayıtlı manzum bir şurûtu’s-salâttır. Tercümeye kaynaklık eden eserin müellifi Molla Fenârî’dir. Eserde mütercim veya müstensih bilgisi yoktur. Mesnevi nazım şekliyle yazılmıştır. Beyit sayısı 72’dir. Tertibi 14 beyitlik mukaddimeden sonra 18 baptan oluşmaktadır. Söz konusu tertip namazın şartları, farzları, vacipleri, sünnetleri, müstehapları, mekruhları, müfsitleri; abdestin farzları, sünnetleri, müstehapları, adabı, nafileleri, mekruhları, yasakları, bozanları; guslün farz ve sünnetleri şeklindedir. Yazım ve dil özellikleri bakımından hem Eski Anadolu Türkçesi hem Osmanlı Türkçesi özellikleri barındırmaktadır. Bu yönüyle bir geçiş metni olup ağırlıklı olarak 17. yüzyıl Osmanlı Türkçesi dönemini yansıtmaktadır. Metinde yer alan sadece yuvarlak ünlülü veya sadece düz ünlülü şekli kullanılan ekler, ilk hecede i/e değişmesi, bazı sözcüklerin başındaki t sesinin korunmuş olması, t>d değişmesi; +n belirtme hâli eki, -gil emir ikinci teklik şahıs eki ve -UbAn zarf-fiil eki Eski Anadolu Türkçesini tanıklamaktadır. Birçok ekin Eski Anadolu Türkçesinden sonra ortaya çıkan eş biçim birimleri, bu eş biçim birimlerle ortaya çıkmış dudak uyumu, bazı sözcüklerin ilk hecesinde i>e değişmesi, hem i’li hem e’li şekli kullanılan sözcükler Osmanlı Türkçesi dönemi özellikleridir.

Şurutu’s-salat are treatises that present the religious rulings on prayer, ablution and ritual bathing (ghusl). The subject of this study is a Şurutu’s-salat written in verse and catalogued under Turc. 12 / 6 in the Leipzig University Library. The source text translated in this manuscript is attributed to Molla Fenari. However, the name of the translator or scribe is not known. It was written in the mathnawī poetic form. It contains a total of 72 couplets. Structurally, it begins with a 14-couplet introduction and continues with 18 chapters and headings. The organization of the content covers the conditions , obligatory acts, necessary acts, sunnah, commendable acts, reprehensible acts and invalidating factors of the prayer. It also discusses the obligatory and recommended aspects of ablution, including its etiquettes, supererogatory types, disliked practices, prohibitions, and nullifiers; as well as the obligatory and sunnah aspects of ritual bathing. In terms of language and orthography, the work displays features of both Old Anatolian Turkish and Ottoman Turkish, making it a transitional text. It reflects characteristics of 17th-century Ottoman Turkish. Overall, the phonological and morphological features of Ottoman Turkish dominate the text.