hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
NASREDDİN HOCA FIKRALARININ TOPLUMSAL ZEKÂ KURAMI BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ
NASREDDİN HOCA FIKRALARININ TOPLUMSAL ZEKÂ KURAMI BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ
Yazar: Arıoğlu, İbrahim Ethem
Dergi: Gazi Türkiyat No. 20, 2017
Anahtar kelimeler: Toplumsal Zekâ Kuramı,Sözlü Gelenek,Fıkra,Nasreddin Hoca

Bir toplumun hayat karşısındaki tutumu, o toplumun meseleleri ele alış tarzını yansıtması yönüyle önem arz etmektedir. Bu yönüyle, insanoğlunun ortaya koymuş olduğu eylemleri, içinde var olduğu toplumsal ilişkiler ağından bağımsız düşünmek mümkün değildir. Bu durumun en açık örneklemlerinin izlerini, sözlü gelenekteki edebi ürünlerde görebiliriz. Bu anlatmalarda, bireyden ziyade toplumun algı düzeyinin ve de bir yönüyle bilişsel zekâ düzeyinin izlerini takip etmek mümkündür. Nasreddin Hoca fıkraları bu kapsamda değerlendirildiğinde, bir toplumun hayata dönük meseleleri ele alış biçimini, yöntem ve tekniğinin izlerini bu fıkralarda bulabiliriz. Bu fıkralara konu olan meseleler ve fıkralardaki çözümlemeler aynı zamanda o toplumun dünya tasavvurunu, eşyaya hâkim olma biçimini, hayat karşısındaki tutumunu göstermesi açısından da büyük bir öneme sahiptir. Nasreddin Hoca fıkralarının geneli incelendiğinde görülecektir ki, bu fıkralar, içinde yüksek bir estetik ve sanat ve de aynı zamanda sosyo-psikolojik gerçekleri barındırmaktadır. Özellikle karşı muhatabı kırmadan ve belli bir hoş görü atmosferi içerisinde, kendi sorunu hakkında ona bir gerçeği, hem de sanatsal ve estetik bir form içerisinde sunmak o toplumun sosyal meseleleri ele alırken nasıl bir teknik ve metot geliştirdiğini açığa vurması açısından önem arz etmektedir.

Bir toplumun hayat karşısındaki tutumu, o toplumun meseleleri ele alış tarzını yansıtması yönüyle önem arz etmektedir. Bu yönüyle, insanoğlunun ortaya koymuş olduğu eylemleri, içinde var olduğu toplumsal ilişkiler ağından bağımsız düşünmek mümkün değildir. Bu durumun en açık örneklemlerinin izlerini, sözlü gelenekteki edebi ürünlerde görebiliriz. Bu anlatmalarda, bireyden ziyade toplumun algı düzeyinin ve de bir yönüyle bilişsel zekâ düzeyinin izlerini takip etmek mümkündür. Nasreddin Hoca fıkraları bu kapsamda değerlendirildiğinde, bir toplumun hayata dönük meseleleri ele alış biçimini, yöntem ve tekniğinin izlerini bu fıkralarda bulabiliriz. Bu fıkralara konu olan meseleler ve fıkralardaki çözümlemeler aynı zamanda o toplumun dünya tasavvurunu, eşyaya hâkim olma biçimini, hayat karşısındaki tutumunu göstermesi açısından da büyük bir öneme sahiptir. Nasreddin Hoca fıkralarının geneli incelendiğinde görülecektir ki, bu fıkralar, içinde yüksek bir estetik ve sanat ve de aynı zamanda sosyo-psikolojik gerçekleri barındırmaktadır. Özellikle karşı muhatabı kırmadan ve belli bir hoş görü atmosferi içerisinde, kendi sorunu hakkında ona bir gerçeği, hem de sanatsal ve estetik bir form içerisinde sunmak o toplumun sosyal meseleleri ele alırken nasıl bir teknik ve metot geliştirdiğini açığa vurması açısından önem arz etmektedir.
TA‘LİKÎZÂDE MEHMED SUBHÎ’NİN FİRASET-NÂME’Sİ
TA‘LİKÎZÂDE MEHMED SUBHÎ’NİN FİRASET-NÂME’Sİ
Yazar: Gürbüz, Mehmet
Dergi: Gazi Türkiyat No. 20, 2016
Anahtar kelimeler: Klasik Türk edebiyatı,firâset,kıyâfet,Ta‘likîzâde Mehmed Subhî,Firâset-nâme

16. yüzyılın önemli simalarından biri olan Ta‘likîzâde Mehmed Subhî (1540?-1606?), divan-ı hümayun kâtipliği ve şehnâmecilik görevlerinde bulunmuştur. Tarihçi kimliğiyle tanınan Ta‘likîzâde, çoğuna bizzat katıldığı seferleri konu edinen Revâniyye, Tebrîziyye, Şeh-nâme, Yanık Seferi Şeh-nâmesi, Eğri Seferi Şeh-nâmesi adlı eserleri kaleme almıştır. Yazarın tarih konulu bu eserleri üzerine çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Ancak Ta‘likîzâde’nin yazarlık kariyerinin muhtemelen ilk eseri olan Firâset-nâme üzerine ise şu ana kadar herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Eserin bilinen tek nüshası Bibliotheque Nationale, Turc. 1055 numaraya kayıtlıdır. Ta‘likîzâde, eserini III. Murad’ın (sal. 1574-1595) isteğiyle kaleme almış ve -muhtemelen- saray nakkaşhanesinde hazırlanmış olan güzel bir nüshasını saltanatının ilk yıllarında hükümdara sunmuştur. Temelde mensur olarak kaleme alınmış olmakla birlikte eserde telif ya da alıntı olmak üzere çok sayıda Arapça ya da Farsça ve daha az sayıda da Türkçe şiir/şiir parçası yer almaktadır. Bu çalışmada Ta‘likîzâde Mehmed Subhî’nin söz konusu eseri tanıtılmaya çalışılacaktır.

16. yüzyılın önemli simalarından biri olan Ta‘likîzâde Mehmed Subhî (1540?-1606?), divan-ı hümayun kâtipliği ve şehnâmecilik görevlerinde bulunmuştur. Tarihçi kimliğiyle tanınan Ta‘likîzâde, çoğuna bizzat katıldığı seferleri konu edinen Revâniyye, Tebrîziyye, Şeh-nâme, Yanık Seferi Şeh-nâmesi, Eğri Seferi Şeh-nâmesi adlı eserleri kaleme almıştır. Yazarın tarih konulu bu eserleri üzerine çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Ancak Ta‘likîzâde’nin yazarlık kariyerinin muhtemelen ilk eseri olan Firâset-nâme üzerine ise şu ana kadar herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Eserin bilinen tek nüshası Bibliotheque Nationale, Turc. 1055 numaraya kayıtlıdır. Ta‘likîzâde, eserini III. Murad’ın (sal. 1574-1595) isteğiyle kaleme almış ve -muhtemelen- saray nakkaşhanesinde hazırlanmış olan güzel bir nüshasını saltanatının ilk yıllarında hükümdara sunmuştur. Temelde mensur olarak kaleme alınmış olmakla birlikte eserde telif ya da alıntı olmak üzere çok sayıda Arapça ya da Farsça ve daha az sayıda da Türkçe şiir/şiir parçası yer almaktadır. Bu çalışmada Ta‘likîzâde Mehmed Subhî’nin söz konusu eseri tanıtılmaya çalışılacaktır.
KIRGIZCADAKİ AYKÖL KAVRAMI VE BU KAVRAMIN KIRGIZ EDEBİYATINA YANSIMALARI ÜZERİNE DÜŞÜNCELER
KIRGIZCADAKİ AYKÖL KAVRAMI VE BU KAVRAMIN KIRGIZ EDEBİYATINA YANSIMALARI ÜZERİNE DÜŞÜNCELER
Yazar: Orozobayev, Mayrambek; Azap, Samet
Dergi: Gazi Türkiyat No. 20, 2016
Anahtar kelimeler: ayköl,kavram,Kırgızca,Kırgız Edebiyatı,Aytmatov

Dilimizde yaygın kullanılan ancak kavramsal alanı, felsefî boyutu, kökensel kaynağı henüzaçıklığa kavuşturulamamış gizemli kavramlar vardır. Bunlardan biri de “Manas” destanındakikahraman Manas’ın başlıca özelliği için kullanılan ayköl kavramıdır. Çalışmamızda bu kavramın hemdilbilimsel boyutu hem de Kırgız edebiyatına yansımaları ele alınmıştır. Bu doğrultuda önce sözkonusu kavramın yapısı ve kökeni incelenmiş, ardından da “Manas” destanındaki kullanım şekli,anlamı ve kavramsal alanları üzerinde durulmuştur. Burada destanın özellikle S. Karalayev’e ve S.Orozbakov’a ait olan varyantlarının baştan sona tarandığını ve elde edilen veriler üzerinden “ayköl”kavramının destandaki anlam dünyası, kavramsal alanları tespit edilmeye çalışıldığını belirtmekgerekir. Çalışmanın devamında ise, ayköl kavramının Kırgız yazılı edebiyatına yansıması CengizAytmatov’un Gün Olur Asra Bedel romanındaki Yedigey’in karakteri üzerinden ayrıca irdelenmiştir.Konunun bu şekilde gerek dilbilimsel açıdan gerekse edebî boyuttan ele alınmasının sebebini, sözkonusu kavramın kavramsal alanının genişliğine, bir destanı şekillendiren anlamsal derinliğine veKırgızcanın kendi iç kaynaklarından beslenen kelime yapımı yollarına göre kalıplaşan doğallığınabağlamak mümkündür.

Dilimizde yaygın kullanılan ancak kavramsal alanı, felsefî boyutu, kökensel kaynağı henüzaçıklığa kavuşturulamamış gizemli kavramlar vardır. Bunlardan biri de “Manas” destanındakikahraman Manas’ın başlıca özelliği için kullanılan ayköl kavramıdır. Çalışmamızda bu kavramın hemdilbilimsel boyutu hem de Kırgız edebiyatına yansımaları ele alınmıştır. Bu doğrultuda önce sözkonusu kavramın yapısı ve kökeni incelenmiş, ardından da “Manas” destanındaki kullanım şekli,anlamı ve kavramsal alanları üzerinde durulmuştur. Burada destanın özellikle S. Karalayev’e ve S.Orozbakov’a ait olan varyantlarının baştan sona tarandığını ve elde edilen veriler üzerinden “ayköl”kavramının destandaki anlam dünyası, kavramsal alanları tespit edilmeye çalışıldığını belirtmekgerekir. Çalışmanın devamında ise, ayköl kavramının Kırgız yazılı edebiyatına yansıması CengizAytmatov’un Gün Olur Asra Bedel romanındaki Yedigey’in karakteri üzerinden ayrıca irdelenmiştir.Konunun bu şekilde gerek dilbilimsel açıdan gerekse edebî boyuttan ele alınmasının sebebini, sözkonusu kavramın kavramsal alanının genişliğine, bir destanı şekillendiren anlamsal derinliğine veKırgızcanın kendi iç kaynaklarından beslenen kelime yapımı yollarına göre kalıplaşan doğallığınabağlamak mümkündür.
KISAS-I ENBİYA’NIN FARKLI ÇEVİRİLERİNDE BİTİMLİ BELİRTEÇ YAN CÜMLELERİ
KISAS-I ENBİYA’NIN FARKLI ÇEVİRİLERİNDE BİTİMLİ BELİRTEÇ YAN CÜMLELERİ
Yazar: Gürkan, Duygu Özge
Dergi: Gazi Türkiyat No. 20, 2016
Anahtar kelimeler: belirteç yan cümleleri,ulaç,bitimli-bitimsiz cümle,sözdizimi,Eski AnadoluTürkçesi

Belirteç yan cümleleri bağımsız ekler ya da birleşik biçimli ekler tarafından bir üst cümleyebağlanan bitimsiz yapılardır. Bu çalışmada Kısas-ı Enbiya’nın 14., 15. ve 17. yüzyıllara ait sırasıylaTDK, Şazeli ve Marmara nüshalarındaki belirteç yan cümlelerinin temel cümle içindeki sözdizimselkonumları ve sözcük sıralaması kalıpları Türkiye Türkçesiyle karşılaştırılarak incelenecektir. TürkiyeTürkçesinde, yan cümlelerin çoğunluğu bitimsizken, Anadolu sahasına ait sözü edilen metinlerdegeçenlerin çoğunluğu bitimlidir. ki/kim, mādām ki, hemįşe ki, çün, çünki ile kurulmuş belirteç yancümleleri metinlerimizde daima bitimlidir. Bunların içlerinde tā (ki) ķaçan (ki/kim) ile kurulmuşbelirteç yan cümlelerinin hem bitimli hem bitimsiz gelebildiği gözlemlenmiştir. Ayrıca buradasözdizimsel konum ve sözcük sıralaması kalıpları açısından incelenecek bitimsiz belirteç yan cümleleriişlev ve anlam açısından da ele alınacaktır.

Belirteç yan cümleleri bağımsız ekler ya da birleşik biçimli ekler tarafından bir üst cümleyebağlanan bitimsiz yapılardır. Bu çalışmada Kısas-ı Enbiya’nın 14., 15. ve 17. yüzyıllara ait sırasıylaTDK, Şazeli ve Marmara nüshalarındaki belirteç yan cümlelerinin temel cümle içindeki sözdizimselkonumları ve sözcük sıralaması kalıpları Türkiye Türkçesiyle karşılaştırılarak incelenecektir. TürkiyeTürkçesinde, yan cümlelerin çoğunluğu bitimsizken, Anadolu sahasına ait sözü edilen metinlerdegeçenlerin çoğunluğu bitimlidir. ki/kim, mādām ki, hemįşe ki, çün, çünki ile kurulmuş belirteç yancümleleri metinlerimizde daima bitimlidir. Bunların içlerinde tā (ki) ķaçan (ki/kim) ile kurulmuşbelirteç yan cümlelerinin hem bitimli hem bitimsiz gelebildiği gözlemlenmiştir. Ayrıca buradasözdizimsel konum ve sözcük sıralaması kalıpları açısından incelenecek bitimsiz belirteç yan cümleleriişlev ve anlam açısından da ele alınacaktır.
ON SOME ERRONEOUS LEMMATA FROM ARMENO-KIPCHAK PUBLICATIONS: I. VERBS
ON SOME ERRONEOUS LEMMATA FROM ARMENO-KIPCHAK PUBLICATIONS: I. VERBS
Yazar: Salan, Musa
Dergi: Gazi Türkiyat No. 20, 2016
Anahtar kelimeler: Ermeni-Kıpçakçası,fiiller,yanlış çözümleme,yanlış yorumlama,sıra dışı fiiller

Ermeni-Kıpçakçası sahasında, Deny’nin 1957 tarihli çalışması olan ilk yayından bu yana, metinokumayı esas alan çeşitli çalışmalar yayınlanmış ve bu yayınların söz varlığı söz konusu sahadaçalışan bilim adamlarına katkı sağlamıştır. Bununla birlikte, bu kitapların hatalı verileri bilimadamlarını yanıltabilir. Fiil temelindeki hatalar şu gruplara ayrılabilir: I) yanlış okuma, hatalı deşifre,II) metin ve sözlük arasında semantik tutarsızlık, III) olağan dışı sözcükler elde etme ve IV) uygunolmayan anlamlar belirleme. Aslında, burada ele alınacak pek çok hata Garkavets’in hacimli eseri olanKıpçakskiy Slovar’ (2010) tekrar edilmemiş ve düzeltilmiştir; fakat bu çalışma bir sözlüktür,dolayısıyla tartışmalı verilerde okuyucuya gerekli açıklamayı sunmamaktadır. Bundan dolayı, buçalışma Ermeni-Kıpçakçası ile ilgili yayınlarda yer alan hatalı fiiller hakkında gerekli açıklamayıvermeyi amaçlamaktadır.

Ermeni-Kıpçakçası sahasında, Deny’nin 1957 tarihli çalışması olan ilk yayından bu yana, metinokumayı esas alan çeşitli çalışmalar yayınlanmış ve bu yayınların söz varlığı söz konusu sahadaçalışan bilim adamlarına katkı sağlamıştır. Bununla birlikte, bu kitapların hatalı verileri bilimadamlarını yanıltabilir. Fiil temelindeki hatalar şu gruplara ayrılabilir: I) yanlış okuma, hatalı deşifre,II) metin ve sözlük arasında semantik tutarsızlık, III) olağan dışı sözcükler elde etme ve IV) uygunolmayan anlamlar belirleme. Aslında, burada ele alınacak pek çok hata Garkavets’in hacimli eseri olanKıpçakskiy Slovar’ (2010) tekrar edilmemiş ve düzeltilmiştir; fakat bu çalışma bir sözlüktür,dolayısıyla tartışmalı verilerde okuyucuya gerekli açıklamayı sunmamaktadır. Bundan dolayı, buçalışma Ermeni-Kıpçakçası ile ilgili yayınlarda yer alan hatalı fiiller hakkında gerekli açıklamayıvermeyi amaçlamaktadır.
MAĞCAN CUMABAYEV’İN ŞİİRLERİNDE TELMİH SANATI VE KALIP İFADELER
MAĞCAN CUMABAYEV’İN ŞİİRLERİNDE TELMİH SANATI VE KALIP İFADELER
Yazar: Zhiyenbayev, Yerlan
Dergi: Gazi Türkiyat No. 20, 2016
Anahtar kelimeler: Kalıp İfadeler,Kazak edebiyatı,Mağcan Cumabayev,şiir dili ve anlatım,telmih sanatı

Kazak millî şairi Mağcan Cumabayev, şiirlerinde hem tarihî-klâsik şiir anlayışına, hem de millî-sosyal edebiyat şiir anlayışına sahip çıkmıştır. Bunun yanı sıra sosyal temalı şiirlerinde tarihî kahramanlık olaylarına gönderme yaparak çağındakilere ve gelecek nesle cesaret duygusu aşılamaya çalışır. Şiirlerinde halk ağızlarından ve folklorik dil malzemelerinden de başarılı bir ahenk oluşturarak faydalanır. Bu da Cumabayev’in şiirlerine tabiîlik, canlılık ve sade bir üslûp kazandırır.Çalışmamızda, Mağcan Cumabayev’in şiirlerindeki telmih ve kalıp ifadeler belirtilerek onun sosyal yaşam karşısında duyduğu hissî, edebî kişiliği ve arzuları kısa bir şekilde tanıtılmaya çalışılmıştır. Ele aldığımız manzum eserlerde telmih (hatırlatma) sanatı ve kalıp ifadeler ile ilgili unsurlardan hareketle metin ile olay arasındaki münasebetini tanıtmaya ihtiyaç vardır. Giriş ve sonuç hariç iki bölümden oluşan çalışmamızın birinci bölümünde, Mağcan Cumabayev’in şiirlerinde yansıtılan Telmih (Hatırlatma) üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde ise, şiirlerdeki kalıp ifadeler ile ilgili hususlar değerlendirilmiştir.

Kazak millî şairi Mağcan Cumabayev, şiirlerinde hem tarihî-klâsik şiir anlayışına, hem de millî-sosyal edebiyat şiir anlayışına sahip çıkmıştır. Bunun yanı sıra sosyal temalı şiirlerinde tarihî kahramanlık olaylarına gönderme yaparak çağındakilere ve gelecek nesle cesaret duygusu aşılamaya çalışır. Şiirlerinde halk ağızlarından ve folklorik dil malzemelerinden de başarılı bir ahenk oluşturarak faydalanır. Bu da Cumabayev’in şiirlerine tabiîlik, canlılık ve sade bir üslûp kazandırır.Çalışmamızda, Mağcan Cumabayev’in şiirlerindeki telmih ve kalıp ifadeler belirtilerek onun sosyal yaşam karşısında duyduğu hissî, edebî kişiliği ve arzuları kısa bir şekilde tanıtılmaya çalışılmıştır. Ele aldığımız manzum eserlerde telmih (hatırlatma) sanatı ve kalıp ifadeler ile ilgili unsurlardan hareketle metin ile olay arasındaki münasebetini tanıtmaya ihtiyaç vardır. Giriş ve sonuç hariç iki bölümden oluşan çalışmamızın birinci bölümünde, Mağcan Cumabayev’in şiirlerinde yansıtılan Telmih (Hatırlatma) üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde ise, şiirlerdeki kalıp ifadeler ile ilgili hususlar değerlendirilmiştir.
FOLKLORUN 21. YÜZYILDAKİ BAĞLAMI: NİNEDEN TORUNA GELENEĞİN DEĞİŞMEYEN AKTARIMI: “KOCAMIN AİLESİ”
FOLKLORUN 21. YÜZYILDAKİ BAĞLAMI: NİNEDEN TORUNA GELENEĞİN DEĞİŞMEYEN AKTARIMI: “KOCAMIN AİLESİ”
Yazar: Özdemir, Mehmet
Dergi: Gazi Türkiyat No. 20, 2016
Anahtar kelimeler: folklor,gelenek,kültür ekonomisi medya,tv,internet

Bu makalede medya ve folklor olgusundan hareketle “Kocamın Ailesi” isimli 57 bölümlük dizininfolklorik açıdan tahlili yapılmaktadır. Bu maksatla dizinin tamamı izlenmiş olup ilk 30 bölümdenhareketle çeşitli değerlendirmelerde bulunulmaktadır. Makalede, geleneğin aktarım bağlamı olarakmedyanın etki gücü üzerinde durulmaktadır. Çünkü içinde bulunduğumuz yüzyılda yazılı, işitsel,görsel araçlarla dünyayı kuşatan medya, internetin sınırsız gücünü arkasına alıp kültürel bağlamlarında önemli aktörlerinden birisi olmuştur. İlk örnekleri sözlü kültür mahsulü olup kayda geçirilenmetinlerin veyahut batılı bir tür olarak kabul edilen romanların senaryolaştırılması şeklindehayatımızda kendisine yer edinen hikâyelerden ve romanlardan kurgulanan filmler veya diziler,günümüzde folklorik pek çok unsurun incelenip yeni kurgularla tüketiciye sunulduğu bağlamlardurumundadır. Dolayısıyla makalenin amacı, değişen ve dönüşen yaşamlar gibi bu yaşamlarçevresinde teşekkül eden folklor mahsullerinin de söz konusu değişim ve dönüşümlerden etkilendiğive yeni bağlamlarda yaşamaya/yaşatılmaya devam ettiği “Kocamın Ailesi” dizisi örneklemindenhareketle ortaya konulmuştur.

Bu makalede medya ve folklor olgusundan hareketle “Kocamın Ailesi” isimli 57 bölümlük dizininfolklorik açıdan tahlili yapılmaktadır. Bu maksatla dizinin tamamı izlenmiş olup ilk 30 bölümdenhareketle çeşitli değerlendirmelerde bulunulmaktadır. Makalede, geleneğin aktarım bağlamı olarakmedyanın etki gücü üzerinde durulmaktadır. Çünkü içinde bulunduğumuz yüzyılda yazılı, işitsel,görsel araçlarla dünyayı kuşatan medya, internetin sınırsız gücünü arkasına alıp kültürel bağlamlarında önemli aktörlerinden birisi olmuştur. İlk örnekleri sözlü kültür mahsulü olup kayda geçirilenmetinlerin veyahut batılı bir tür olarak kabul edilen romanların senaryolaştırılması şeklindehayatımızda kendisine yer edinen hikâyelerden ve romanlardan kurgulanan filmler veya diziler,günümüzde folklorik pek çok unsurun incelenip yeni kurgularla tüketiciye sunulduğu bağlamlardurumundadır. Dolayısıyla makalenin amacı, değişen ve dönüşen yaşamlar gibi bu yaşamlarçevresinde teşekkül eden folklor mahsullerinin de söz konusu değişim ve dönüşümlerden etkilendiğive yeni bağlamlarda yaşamaya/yaşatılmaya devam ettiği “Kocamın Ailesi” dizisi örneklemindenhareketle ortaya konulmuştur.
TÜRKÇE-SOĞDÇA BİR BELGENİN IŞIĞINDA TÜRKÇE VE SOĞDÇANIN KARŞILIKLI ETKİLEŞİMİNİN İNCELENMESİ
TÜRKÇE-SOĞDÇA BİR BELGENİN IŞIĞINDA TÜRKÇE VE SOĞDÇANIN KARŞILIKLI ETKİLEŞİMİNİN İNCELENMESİ
Yazar: Khabbazı, Leili
Dergi: Gazi Türkiyat No. 20, 2017
Anahtar kelimeler: Soğdça,transliterasyon,Uygur belgeleri,soğd yazısı

Soğdça Orta İranî dillerin Doğu kolundan biri olup yüzyıllar boyunca (miladi 2-12. yüzyıl) Orta Asya’da Lingua Franca [geçer dil] işlevi görmüştür.Soğdlular milattan önce 4 ile 6. yüzyıllar arasında Hehâmenşi İmparatorluğuna tabiydilerve İskender’in hücumuyla birlikte içlerinden bir bölümü, Çin sınırlarınadoğru göç ederek İpek yolu güzergâhında göçebe yerleşimler oluşturdular. 6 ve 8. asırlardaki Çin kaynaklarına göre Soğdlular çoğunlukla Doğu Türkleriyleyaşamaktaydılar ve onlar arasında derin bir kültürel nüfuza sahiptiler. Öyle ki altıncıyüzyılın ortalarında Doğu Türklerinin diplomasi ve resmî dili Soğdçaydı. Moğolistan’dakeşfedilen Buğut yazıtı bu konuyu oldukça iyi göstermektedir. Onların Uygurİmparatorluğundaki nüfuz derinliği (8. yüzyılın ortaları) Maniheizm inancına sahipSoğdluların tesiriyle Uygur hükümdarlarının Mani dinini kabul etmesiyle anlaşılabilirki bu durum Soğdça, Uygurca ve Çince şeklinde üç dilli olarak yazılan Karabalsagunyazıtında açıkça görülmektedir. Tam da bu dönemde Uygur yazısı Soğdluların yardımıylaSoğd yazısı üzerinden meydana getirilmiştir.

Soğdça Orta İranî dillerin Doğu kolundan biri olup yüzyıllar boyunca (miladi 2-12. yüzyıl) Orta Asya’da Lingua Franca [geçer dil] işlevi görmüştür.Soğdlular milattan önce 4 ile 6. yüzyıllar arasında Hehâmenşi İmparatorluğuna tabiydilerve İskender’in hücumuyla birlikte içlerinden bir bölümü, Çin sınırlarınadoğru göç ederek İpek yolu güzergâhında göçebe yerleşimler oluşturdular. 6 ve 8. asırlardaki Çin kaynaklarına göre Soğdlular çoğunlukla Doğu Türkleriyleyaşamaktaydılar ve onlar arasında derin bir kültürel nüfuza sahiptiler. Öyle ki altıncıyüzyılın ortalarında Doğu Türklerinin diplomasi ve resmî dili Soğdçaydı. Moğolistan’dakeşfedilen Buğut yazıtı bu konuyu oldukça iyi göstermektedir. Onların Uygurİmparatorluğundaki nüfuz derinliği (8. yüzyılın ortaları) Maniheizm inancına sahipSoğdluların tesiriyle Uygur hükümdarlarının Mani dinini kabul etmesiyle anlaşılabilirki bu durum Soğdça, Uygurca ve Çince şeklinde üç dilli olarak yazılan Karabalsagunyazıtında açıkça görülmektedir. Tam da bu dönemde Uygur yazısı Soğdluların yardımıylaSoğd yazısı üzerinden meydana getirilmiştir.
BEYAZ KELEBEKLER
BEYAZ KELEBEKLER
Yazar: Kınacı, Cemile
Dergi: Gazi Türkiyat No. 20, 2017
Anahtar kelimeler: Rahimcan Otarbayev,Kazak edebiyatı,roman

Rahimcan Otarbayev, günümüzde Kazakistan’ın önemli yazarlarından biri. Özellikle hikâyeleri ve tiyatroları ile adını yalnızca Kazakistan’da değil, ülkesi dışında da duyurmuş başarılı bir Kazak yazarı.Rahimcan Otarbayev, 19 Kasım 1956’da Atırav Eyaleti Kurmangazı şehrinde dünyaya gelmiştir. O, 1977 yılında Ural Pedagoji Enstitüsü’nde öğrenimini tamamlamıştır. Otarbayev, günümüze gelene kadar farklı pek çok işle de ilgilenmiştir. Bunlardan bazıları, “Ural Bölgesi” gazetesinde muhabirlik, değişik okullarda öğretmenlik, Kazak Televizyon ve Radyo Komitesi’nde editörlük, “Kazak Edebiyatı” gazetesinde, “Jalın” almanağında bölüm redaktörlüğü, Kazakistan Bişkek Büyükelçiliği’nde ataşelik, Mangıstav Eyalet Televizyon ve Radyo Kurumu’nun başkanlığı, Atırav Eyaleti Tiyatrosu’nun müdürlüğü, Kazakistan Cumhurbaşkanlığı’nda bölüm başkanlığı, Astana Millî Kütüphanesi’nin müdürlüğü… Bu sebeple Kazak edebiyatında Rahimcan Otarbayev adıyla ilgili söylenebilecek ilk şey, onun çok yönlü bir edebiyatçı oluşudur.

Rahimcan Otarbayev, günümüzde Kazakistan’ın önemli yazarlarından biri. Özellikle hikâyeleri ve tiyatroları ile adını yalnızca Kazakistan’da değil, ülkesi dışında da duyurmuş başarılı bir Kazak yazarı.Rahimcan Otarbayev, 19 Kasım 1956’da Atırav Eyaleti Kurmangazı şehrinde dünyaya gelmiştir. O, 1977 yılında Ural Pedagoji Enstitüsü’nde öğrenimini tamamlamıştır. Otarbayev, günümüze gelene kadar farklı pek çok işle de ilgilenmiştir. Bunlardan bazıları, “Ural Bölgesi” gazetesinde muhabirlik, değişik okullarda öğretmenlik, Kazak Televizyon ve Radyo Komitesi’nde editörlük, “Kazak Edebiyatı” gazetesinde, “Jalın” almanağında bölüm redaktörlüğü, Kazakistan Bişkek Büyükelçiliği’nde ataşelik, Mangıstav Eyalet Televizyon ve Radyo Kurumu’nun başkanlığı, Atırav Eyaleti Tiyatrosu’nun müdürlüğü, Kazakistan Cumhurbaşkanlığı’nda bölüm başkanlığı, Astana Millî Kütüphanesi’nin müdürlüğü… Bu sebeple Kazak edebiyatında Rahimcan Otarbayev adıyla ilgili söylenebilecek ilk şey, onun çok yönlü bir edebiyatçı oluşudur.
UYGUR HARFLİ OĞUZ KAĞAN DESTANI
UYGUR HARFLİ OĞUZ KAĞAN DESTANI
Yazar: Yıldız, Hüseyin
Dergi: Gazi Türkiyat No. 20, 2017
Anahtar kelimeler: Oğuz Kağan Destanı,Uygur harfleri,söz varlığı

Ankara’da 2016 yılında Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü tarafından ‘Uygur Harfli Oğuz Kağan Destanı’ adıyla yayınlanan ve 318 sayfadan oluşan eser, Prof. Dr. Ferruh Ağca’nın ikinci kitabıdır.Sekiz bölümden oluşan eserin ‘Giriş’ başlığını taşıyan ilk bölümü altı, ‘Uygur Harfli Oğuz Kağan Destanının Yazım ve Dillik Özellikleri’ başlığını taşıyan ikinci bölümü ise dört alt başlıkta ele alınmıştır. Eserin ‘Metin’, ‘Aktarma’, ‘Notlar’, ‘Dizin’, ‘Kısaltma ve Kaynaklar’, ‘Tıpkıbasım’ başlıklarını taşıyan diğer bölümlerinde alt başlık bulunmamaktadır.

Ankara’da 2016 yılında Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü tarafından ‘Uygur Harfli Oğuz Kağan Destanı’ adıyla yayınlanan ve 318 sayfadan oluşan eser, Prof. Dr. Ferruh Ağca’nın ikinci kitabıdır.Sekiz bölümden oluşan eserin ‘Giriş’ başlığını taşıyan ilk bölümü altı, ‘Uygur Harfli Oğuz Kağan Destanının Yazım ve Dillik Özellikleri’ başlığını taşıyan ikinci bölümü ise dört alt başlıkta ele alınmıştır. Eserin ‘Metin’, ‘Aktarma’, ‘Notlar’, ‘Dizin’, ‘Kısaltma ve Kaynaklar’, ‘Tıpkıbasım’ başlıklarını taşıyan diğer bölümlerinde alt başlık bulunmamaktadır.