Türkiye'deki Bozayıların (Ursus arctos, Linnaeus, 1758) Kürkündeki Beyazımsı Lekelerin Yaygınlığı ve Türün İzlenmesi için Önemi
The Prevalence of Whitish Patches on the Pelage of Brown Bears (Ursus arctos, Linnaeus, 1758) in Türkiye and its Significance for Species Monitoring
Yazar: Ambarlı, Hüseyin
Dergi: Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, Vol. 21 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Forest Entomology and Forest Protection ; Orman Entomolojisi ve Orman Koruma ; Bozayı,İzleme,Koruma,Fenotip ; Brown bear,Monitoring,Conservation,Phenotype

Bu çalışma, Kuzey Yarım Küre’de geniş bir dağılım gösteren ve taksonomik olarak yüksek varyasyona sahip bir tür olan bozayının (Ursus arctos Linnaeus, 1758) Türkiye’deki popülasyonunda görülen benzersiz beyazımsı leke fenotipinin yaygınlığını ve bunun türün izlenmesi ve korunması için potansiyelini araştırmaktadır. Bu özelliğin varlığı, Türkiye için doğrudan gözlem yöntemlerini ve fotokapanları kullanarak bozayıların izlenmesi ve korunmasına yönelik çalışmaları kolaylaştırma potansiyeline sahiptir. Bu nedenle, bireyleri ayırt etmeye olanak sağlayan bu fenotipin yaygınlığı bir vatandaş bilimi ve ulusal haber kaynağından toplanan N=236 bireye ait görsel veri seti analiz edilerek araştırılmıştır. Ayıların yaklaşık %25'inde beyazımsı lekelerin bulunduğu tespit edilmiştir. Morfolojik olarak bu lekelerin boyun ve omuz bölgesinde olma eğilimi ve benzersizliği, diğer ayı türlerinden farklı olarak, bireysel tanımlamayı kolaylaştırma potansiyeli sunmaktadır. Ülkemizin özellikle Kuzey kesimlerinde bu fenotipin yaygın olduğu anlaşılmaktadır. Sonuç olarak bu çalışma ile Türkiye'deki bozayıların il bazında popülasyon büyüklüğü tahmini başta olmak üzere   ve uzun vadeli koruma ve davranış çalışmalarında müdahalesiz izleme aracı olarak kullanılması için bir fırsat olduğu ortaya konulmuştur.

This study investigates the prevalence and conservation potential of a unique whitish patch phenotype on coat observed within the Turkish population of the brown bear (Ursus arctos Linnaeus, 1758), a species known for its wide Holarctic distribution and high taxonomic variability. The presence of this trait holds the potential to facilitate monitoring and conservation efforts in Türkiye, specifically by enabling direct observation methods and the use of camera traps. To assess the widespread occurrence of this distinguishing phenotype on the pelage, a visual dataset comprising N=236 individuals, collected from a citizen science platform and a national news source, was analyzed. The results revealed that approximately 25% of the bears exhibited these whitish patches. Morphologically, the tendency of this trait for appearing on the neck and shoulder regions with their uniqueness offers the potential to simplify individual identification—a feature that often distinguishes them from other bear species.  This phenotype is particularly prevalent in the northern regions of the country. In conclusion, this research highlights an important opportunity to use this trait as a non-invasive monitoring tool for the brown bear population in Türkiye, primarily for province-level population size estimation and in long-term conservation and behavioral studies.