Ömer Nasuhi Bilmen’in Tefsirinde Müşkilü’l-Kur’ân’a Yaklaşımının İncelenmesi
The Analysis of Ömer Nasuhi Bilmen's Approach to Mushkil Al-Qur'ân ın His Tafsīr
Yazar: Arslan, Yahya
Dergi: İslami İlimler Dergisi No. 41, 2025
Anahtar kelimeler: Tafsir ; Tefsir ; Tefsir,Kur’ân-ı Kerîm,Bilmen,Ulûmü’l-Kur’ân,Müşkilü’l-Kur’ân ; Tafsīr,Holy Qur,Bilmen,Ulûm al-Qur,Mushkil al-Qur

Ömer Nasuhi Bilmen (öl. 1391/1971), Kur’ân-ı Kerîm’in anlaşılması ve tefsir edilmesi noktasında incelenmesi gereken önemli bir âlimdir. İslami ilimlerin hemen her alanında geniş bir müktesebata sahip olan Bilmen, önemli bir tefsir olan Kur’ân-ı Kerîm’in Türkçe Meâl-i Âlîsi ve Tefsiri adlı eserinde de Ulûmü’l-Kur’ân’a dair çeşitli izahlarda bulunmuş ve önemli bilgiler sunmuştur. Bilmen’in bu ilimler içerisinde ele aldığı konulardan biri de Müşkilü’l-Kur’ân ilmidir. Müşkilü’l-Kur’ân, Kur’ân-ı Kerîm’in bazı âyetleri arasında ilk bakışta ihtilaf ve zıtlık varmış gibi görünen, esasında ise herhangi bir tenakuzun bulunmadığını ifade eden ilimdir. Müşkil ifadelerin Kur’ân-ı Kerîm’de bulunma sebeplerinin ise konu ihtilafı, hakikat ve mecaz ihtilafı, fiilin faile isnadı noktasındaki ihtilaf, zıt anlamlılıktan kaynaklanan ihtilaf ve gerçeğin farklı formlarda aktarılması hususlarının olduğunu söylemek mümkündür. Bu açıdan bakılınca diğer ilimlerde olduğu gibi tefsir ilminde de önemli bir konuma sahip olan Bilmen’in Kur’ân-ı Kerîm’deki müşkil ifadeler meselesinde yaptığı izahlar ve değerlendirmeler önem arz etmektedir. Bu ilmin önemini ve Bilmen’in tefsirdeki konumunu dikkate alarak ilgili makalede birtakım örnekler üzerinden Bilmen’in müşkil ifadelere nasıl izahlar getirdiğini dikkatlere sunmak amaçlanmaktadır. Makale; Müşkilü’l-Kur’ân kavramını, alt başlıklarıyla işkâle yol açan sebepleri ve sonuç kısmını kapsamaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılarak Bilmen’in, Kur’ân-ı Kerîm’in Türkçe Meâl-i Âlîsi ve Tefsiri odak nokta seçilmiş, diğer tefsirlerden ve çalışmalardan da istifade edilerek müşkil ifadelerin Kur’ân-ı Kerîm’de bulunma sebepleri dikkate alınmış ve ilgili tefsirden örnekler verilmiştir. Bu örneklerin işaretiyle Bilmen’in, Müşkilü’l-Kur’ân ilminin konusu olan müşkil ifadeleri nasıl değerlendirdiği dikkatlere sunulmuştur. Neticede bu çalışmada, ilk bakışta ihtilaf gibi görünen müşkil âyetlerin Bilmen’in tefsirinde nasıl açıklandığına dair örnekler üzerinden sistematik bir analiz yapılmıştır.

Ömer Nasuhi Bilmen (d. 1391/1971) was a prominent scholar of Qur’ânic exegesis. Possessing extensive across the Islamic sciences, Bilmen addressed various topics of Ulûmü’l-Qur’ân in his eight volume tafsīr, titled Qur'ân-ı Kerîm'in Türkçe Meâl-i Âlîsi ve Tefsīri. Among these topics, he notably addresses the science of Mushkil al-Qur’ân. Mushkil al-Qur’ân is the discipline that resolve verses that appear, at first glance, to be contradictory, demonstrating that no actual conflict exists. The reasons for these apparent difficulties include variations in subject matter, the distinction between literal and metaphorical language, discrepancies in the attribution of actions, the use of antonyms, and the presentation of a single reality in different forms. From this perspective, Bilmen seems to have provided valuable insights and interpretations of challenging passages in the Holy Qur'ân. Through this analysis, the study demonstrates Bilmen’s systematic method for explaining obscure verses, highlighting his contribution to the resolution of mushkil in the Qur’ân. The article not only covers the concept of Mushkil al-Qur’ân and the reasons behind its interpretation, which are outlined in the subheadings but also concludes by summarizing these reasons. Given Bilmen’s esteemed position in the field of tafsīr, his analysis of such verses is of particular importance. This paper also employs a qualitative methodology, focusing on a textual analysis of Bilmen’s tafsīr while also referencing other relevant exegetical works to contextualize his approach. In the light of this analysis, the study demonstrates Bilmen’s systematic method for explaining obscure verses, highlighting his contribution to the resolution of mushkil in the Qur'ân.