Cahiliye Döneminde Nesir ve Bir Hatip Olarak Eksem b. Sayfî
Cahiliye Döneminde Nesir ve Bir Hatip Olarak Eksem b. Sayfî
Yazar: Yüksel, Mücahit
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 18 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Câhiliyye,Nesir,Eksem b. Sayfî,Hitâbet,Mesel,Vasiyet

İslâm öncesi döneme Kur’ân’da, “Cahiliye” adıverilmektedir. Bu ismin verilmesindeki etken ise okuma-yazma oranınındüşüklüğü değil dine karşı takınılan kötü tavırdır. Çünkü her ne kadarAraplar yazma alanında zayıf olsalar da sözlü edebiyat alanında iyidurumdalardı. Ayrıca Cahiliyye adının verilmesi, bu dönemde hiçbirgüzelliğin olmadığı anlamına da gelmemektedir. Bu dönemde, tevhid dininebağlı olan ve güzel ahlâkıyla tanınan insanlara da rastlanmaktadır. Edebiyat,Cahiliye döneminin önemli bir unsuru idi. Öyle ki şairlerödüllendirilirdi ve şiir yarışmaları da yapılırdı. Dereceye girenşiirler de Ka’be duvarına asılırdı. Ayrıca hatipler de itibar görür vekabile temsilcisi olarak yöneticilerle konuşurken sözcülük görevi yaparlardı.Bu dönemde edebiyat alanındaki yeteneklerini menfaat için sergileyeninsanlar olduğu gibi topluma faydalı olma amacında olan kişiler debulunmaktaydı. Câhiliyye dönemindeki edebî faaliyetlerden bahsedilirkenher zaman şiir ön planda olmuştur. Ancak şiir kadar gündeme getirilmeyen nesirde bu dönemde en az şiir kadar revaç bulmuştur. Çünkü sosyal hayatın gereğiolan birçok konuşma, nesir türünün içine girmektedir. Eksem b. Sayfi, Cahiliyedöneminin tanınan kişilerindendir. Sağlıklı bir bakış açısına sahip olanEksem, icra ettiği hutbeleriyle, kendi dönemindeki insanlara yol göstermiştir.Cahiliyenin tüm kötülüklerine rağmen o, tevhid inancına sahip bir insanolarak, herkesi tevhide ve güzel ahlaka çağırmıştır. Eksem,konuşmalarında gösterişten kaçınmış ve mümkün olduğu kadar sade konuşmayaçalışmıştır. Bununla birlikte Eksem, bazen edebi sanatları kullanmaktanda geri kalmamıştır.Bu makale; Câhiliyye kavramının analizi, Câhiliyyedöneminde nesrin durumu ve önemli bir hatip olan Eksem b. Sayfî’nin edebîkişiliği konularını ele almaktadır. Çünkü İslâm’ın getirdiği güzelliklerin dahaiyi anlaşılması için Cahiliyye döneminin tanınması önemlidir. Ayrıca Eksem b.Sayfi de bu dönemin önemli bir şahsiyetidir.

İslâm öncesi döneme Kur’ân’da, “Cahiliye” adıverilmektedir. Bu ismin verilmesindeki etken ise okuma-yazma oranınındüşüklüğü değil dine karşı takınılan kötü tavırdır. Çünkü her ne kadarAraplar yazma alanında zayıf olsalar da sözlü edebiyat alanında iyidurumdalardı. Ayrıca Cahiliyye adının verilmesi, bu dönemde hiçbirgüzelliğin olmadığı anlamına da gelmemektedir. Bu dönemde, tevhid dininebağlı olan ve güzel ahlâkıyla tanınan insanlara da rastlanmaktadır. Edebiyat,Cahiliye döneminin önemli bir unsuru idi. Öyle ki şairlerödüllendirilirdi ve şiir yarışmaları da yapılırdı. Dereceye girenşiirler de Ka’be duvarına asılırdı. Ayrıca hatipler de itibar görür vekabile temsilcisi olarak yöneticilerle konuşurken sözcülük görevi yaparlardı.Bu dönemde edebiyat alanındaki yeteneklerini menfaat için sergileyeninsanlar olduğu gibi topluma faydalı olma amacında olan kişiler debulunmaktaydı. Câhiliyye dönemindeki edebî faaliyetlerden bahsedilirkenher zaman şiir ön planda olmuştur. Ancak şiir kadar gündeme getirilmeyen nesirde bu dönemde en az şiir kadar revaç bulmuştur. Çünkü sosyal hayatın gereğiolan birçok konuşma, nesir türünün içine girmektedir. Eksem b. Sayfi, Cahiliyedöneminin tanınan kişilerindendir. Sağlıklı bir bakış açısına sahip olanEksem, icra ettiği hutbeleriyle, kendi dönemindeki insanlara yol göstermiştir.Cahiliyenin tüm kötülüklerine rağmen o, tevhid inancına sahip bir insanolarak, herkesi tevhide ve güzel ahlaka çağırmıştır. Eksem,konuşmalarında gösterişten kaçınmış ve mümkün olduğu kadar sade konuşmayaçalışmıştır. Bununla birlikte Eksem, bazen edebi sanatları kullanmaktanda geri kalmamıştır.Bu makale; Câhiliyye kavramının analizi, Câhiliyyedöneminde nesrin durumu ve önemli bir hatip olan Eksem b. Sayfî’nin edebîkişiliği konularını ele almaktadır. Çünkü İslâm’ın getirdiği güzelliklerin dahaiyi anlaşılması için Cahiliyye döneminin tanınması önemlidir. Ayrıca Eksem b.Sayfi de bu dönemin önemli bir şahsiyetidir.