Türkçe Öğretiminde Okuduğunu Anlama Stratejilerinin Kullanımı Üzerine Bir İnceleme
Türkçe Öğretiminde Okuduğunu Anlama Stratejilerinin Kullanımı Üzerine Bir İnceleme
Yazar: Aktaş, Elif; Bayram, Bora
Dergi: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 22 No. 3, 2017
Anahtar kelimeler: okuma,anlama,okuduğunu anlama stratejileri,Türkçe öğretimi

Okuma eylemi; yazılı, görsel ve elektronikmetinler üzerinde dikkat, algılama, hatırlama, anlamlandırma, yorumlama,sentezleme, değerlendirme ve çözümleme gibi zihinsel işlemlerin bir aradagerçekleştiği bir dil becerisi olarak tanımlanmaktadır. Okuma, öğrenme içinbaşvurulan temel bir strateji olduğundan eğitimin her aşamasında geliştirilmesigereken önemli bir beceridir. Amacı öğrenme olan okuma etkinliğinde esas nokta,seslendirmekten ziyade anlamlandırmak olmalıdır. Çünkü okumada asıl olananlamadır. Bireyin yaşam boyu gereksinim duyacağı bir beceri olan okumanıngeliştirilmesi, okuduğunu anlama stratejilerinin kazandırılmasıyla mümkündür.Bu araştırmada Türkçe ve sınıf öğretmenlerinin uygulama sürecinde okuduğunuanlama stratejilerini ne denli kullandıkları tespit edilmeye çalışılmıştır. Buamaçla öğretmenlere kullandıkları stratejileri belirtmeleri istenen bir formuygulanmıştır. Formda katılımcılara “Okuduğunu anlama etkinlikleri kapsamındaokuma öncesi, okuma sırası ve okuma sonrası hangi stratejilerikullanıyorsunuz?” sorusu yöneltilmiştir. Rize ve Bayburt illerinde görev yapan39 Türkçe ve sınıf öğretmeni bu araştırmanın çalışma grubunu oluşturmaktadır.Çalışma grubunun belirlenmesinde kolay ulaşılabilir durum örneklemesikullanılmıştır. Nitel yaklaşıma uygun olarak desenlenen araştırma, betimsel birnitelik taşımaktadır. Öğretmenlerin yanıtlarından elde edilen veriler, yüzde vefrekans analizleri ile çözümlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, Türkçeöğretmenlerinin okuma öncesinde en fazla amaç belirleme, görsel yorumlama, önbilgileri harekete geçirme; okuma sırasında not alma; okuma sonrasında isesoru-cevap stratejisini kullandıkları tespit edilmiştir. Sınıf öğretmenlerininise okuma öncesinde en fazla görsel yorumlama; okuma sırasında kelime anlamınıbulma; okuma sonrasında ise özetleme stratejisini kullandıkları tespitedilmiştir. Ayrıca araştırmada Türkçe ve sınıf öğretmenlerinin okuduğunu anlamastratejilerini okuma sonrasında daha fazla, okuma öncesinde ise daha azkullandıkları tespit edilmiştir

Okuma eylemi; yazılı, görsel ve elektronikmetinler üzerinde dikkat, algılama, hatırlama, anlamlandırma, yorumlama,sentezleme, değerlendirme ve çözümleme gibi zihinsel işlemlerin bir aradagerçekleştiği bir dil becerisi olarak tanımlanmaktadır. Okuma, öğrenme içinbaşvurulan temel bir strateji olduğundan eğitimin her aşamasında geliştirilmesigereken önemli bir beceridir. Amacı öğrenme olan okuma etkinliğinde esas nokta,seslendirmekten ziyade anlamlandırmak olmalıdır. Çünkü okumada asıl olananlamadır. Bireyin yaşam boyu gereksinim duyacağı bir beceri olan okumanıngeliştirilmesi, okuduğunu anlama stratejilerinin kazandırılmasıyla mümkündür.Bu araştırmada Türkçe ve sınıf öğretmenlerinin uygulama sürecinde okuduğunuanlama stratejilerini ne denli kullandıkları tespit edilmeye çalışılmıştır. Buamaçla öğretmenlere kullandıkları stratejileri belirtmeleri istenen bir formuygulanmıştır. Formda katılımcılara “Okuduğunu anlama etkinlikleri kapsamındaokuma öncesi, okuma sırası ve okuma sonrası hangi stratejilerikullanıyorsunuz?” sorusu yöneltilmiştir. Rize ve Bayburt illerinde görev yapan39 Türkçe ve sınıf öğretmeni bu araştırmanın çalışma grubunu oluşturmaktadır.Çalışma grubunun belirlenmesinde kolay ulaşılabilir durum örneklemesikullanılmıştır. Nitel yaklaşıma uygun olarak desenlenen araştırma, betimsel birnitelik taşımaktadır. Öğretmenlerin yanıtlarından elde edilen veriler, yüzde vefrekans analizleri ile çözümlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, Türkçeöğretmenlerinin okuma öncesinde en fazla amaç belirleme, görsel yorumlama, önbilgileri harekete geçirme; okuma sırasında not alma; okuma sonrasında isesoru-cevap stratejisini kullandıkları tespit edilmiştir. Sınıf öğretmenlerininise okuma öncesinde en fazla görsel yorumlama; okuma sırasında kelime anlamınıbulma; okuma sonrasında ise özetleme stratejisini kullandıkları tespitedilmiştir. Ayrıca araştırmada Türkçe ve sınıf öğretmenlerinin okuduğunu anlamastratejilerini okuma sonrasında daha fazla, okuma öncesinde ise daha azkullandıkları tespit edilmiştir