Almanya’da Sachunterricht Ve Türkiye’de Hayat Bilgisi Ders Kitaplarında Okulda Demokrasi Uygulamalarına Örnek Olarak Sınıf Başkanı Seçimi
Class President Election at School as an Example for Democracy Implementations in the Textbooks of German Sachunterricht and Turkish Life Studies
Yazar: Pamuk, İrem; Pamuk, Akif
Dergi: Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, Vol. 5 No. 2, 2016
Anahtar kelimeler: Ders kitabı, vatandaşlık eğitimi, demokrasi, seçme ve seçilme hakkı, hayat bilgisi, Sachunterricht ; Textbook,civic education,democracy,right to elect and be elected,life studies,Sachunterricht

Demokrasi; bilinçli, hoşgörülü, açık fikirli, dayanışma duygusu gelişmiş, sorumluluk sahibi, katılımcı bireylere ihtiyaç duymaktadır. Öğrenciler, demokratik bir sosyal yaşama uyum sağlayarak toplumda yer almaları için gerekli bilgi, beceri ve yeterlilikleri, sosyalleşme sürecinde en önemli kurum olan okulda, vatandaşlık eğitimine yönelik konular ve geçirdikleri yaşantılar aracılığıyla edinirler. İlkokul basamağında vatandaşlık eğitimi kapsamında yer alan konuların başlıca amacı, birey olma yolunda ilk adımlarını atmakta olan öğrencilerin öncelikle hak ve sorumluluklarının farkına varmalarını ve bu farkındalık doğrultusunda geleceğin toplumunu inşa eden etkin ve etkili birer vatandaş olmalarını sağlamaktır. İlkokul basamağında Almanya’da ilk dört yıl okutulan Sachunterricht ve Türkiye’de ilk üç yıl okutulan hayat bilgisi dersi, geleceğin toplumunun şekillenmesinde birer aktör olacak bireyleri, vatandaşlık eğitimi konularıyla ilk defa bir araya getirir, deneyim dünyalarına yönelik etkinlikler aracılığıyla demokratik tutum ve değerleri kazandırarak onları demokratik topluma hazırlar. Bu doğrultuda, öğrencilerin demokrasinin en temel unsurlarından ve göstergelerinden biri olarak nitelendirilen seçme ve seçilme hakkı konusunda bilinçlenmeleri büyük önem taşır. Çalışmanın amacı, Almanya’da okutulan Sachunterricht ve Türkiye’de okutulan hayat bilgisi ders kitaplarında, seçme ve seçilme hakkının bir örneği olarak, okulda ve sınıfta demokrasi çerçevesinde, günümüzde demokrasinin nirengi noktası olarak görülen ‘seçim’ olgusu bağlamında, ‘sınıf başkanı seçimi’ konusunun ne şekilde sunulduğunu betimlemek ve karşılaştırmaktır. Bu bağlamda, Almanya’nın Niedersachsen eyaletinde 3. sınıfta okutulan Sachunterricht Jo-Jo adlı ders kitabının Ben- Sen- Biz (Ich- Du- Wir) ünitesinde yer alan Sınıf Başkanı- Sınıf Sözcüsü (Klassensprecher- Sprecher für die Klasse), Sınıf Başkanı Seçimi (Die Wahl der Klassensprecher) ve Öğrenci Meclisi (Der Schülerrat) konuları ile Türkiye’de 3. sınıfta okutulan hayat bilgisi ders kitabının Okul Heyecanım temasında yer alan Okulda Demokrasi konusu incelenmiş ve karşılaştırılmıştır. Çalışmada, nitel araştırma desenlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Veriler, doküman incelemesi ile elde edilmiş ve içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma bulgularına göre, hem Sachunterricht’te hem de hayat bilgisi dersinde, öğrencilerin, demokratik davranan, seçme, seçilme ve oy kullanma bilincini kazanmış,  demokrasi kültürüne sahip ve katılımcı bireyler olmaları amaçlanmaktadır. Bu amacı pekiştirir şekilde, öğretim programı ile öğrenci arasında köprü görevini üstlenen her iki ülkenin ders kitaplarında yer alan sınıf başkanı seçimi konusunun sunumunun, seçme ve seçilme hakkını somutlaştırarak demokrasi kültürünü yerleştirmeye, farklı düzeylerde de olsa katkı sağladığından bahsedilebilir. Ancak seçme ve seçilme hakkı, Türkiye’deki hayat bilgisi ders kitabında, Almanya’daki Sachunterricht ders kitabının aksine kavrama düzeyinde sunulmuştur.

Democracy calls for conscious, tolerant, open- minded,responsible and participative individuals with a developed sense of solidarity.By adapting themselves to a democratic social life, students gain the necessaryknowledge, ability and competencies at school, which is the most vitalinstitution in the process of socialization by means of subjects related tocitizenship education and experiences lived through. In primary school level, the subjects of Sachunterricht in Germany and lifestudies course in Turkey first brings together the individuals who are going tobe actors in shaping the prospective society through citizenship educationsubjects and by earning them democratic attitudes and values; it prepares themfor a democratic society. Accordingly, it is of great importance for studentsto become aware of the subject matter of right to elect and be elected which isthought to be one of the key elements and indicators of democracy. The purposeof the study is to describe and compare how the subject matter of ‘classpresident election’ within the framework of democracy at school and in theclassroom is studied in German Sachunterrich and Turkish life studies textbooksas an example of the right to elect and be elected. In this sense, the issue ofClass President- Spokeperson For The Class (Klassensprecher- Sprecher für dieKlasse), The Election Of The Class President (Die Wahl der Klassensprecher) andThe Student Council (Der Schülerrat) in the unit of I- You- We (Ich- Du- Wir)of the textbook Sachunterricht Jo-Jo, which is studied in the 3rd graders inthe state of Niedersachsen, Germany was analyzed and compared with the issue ofDemocracy at School in the topic of My School Excitement of the textbook life studiescourse, which is studied in 3rd graders in Turkey. In thisstudy, in which case study was used as a method, data were collected bydocument analysis. Content analysis was applied to the collected data.According to study findings, in the school subjects of both Sachunterricht and lifestudies, students are intended to become participative individuals who actdemocratically, have the awareness of electing, being elected and voting andhave the culture of democracy. As to reinforce this purpose, it can be statedthat the presentation of class president election subject matter, which isstudied in the textbooks of both countries and which serves as a bridge betweenthe teaching program and the student, contributes to the establishment ofdemocracy culture by embodying the right to elect and be elected. However rightto elect and be elected, in the textbook of life studies in Turkey presented atthe level of comprehension unlike Sachunterricht textbook in Germany.