Demokrasi ve Demokraside Gerileme Arasındaki İlişkiye Sistemsel Bir Bakış
A Systematic View of the Relationship Between  Democracy and Democratic Backsliding
Yazar: Süngü, Tayyar
Dergi: Mülkiye Dergisi, Vol. 49 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Political Science Methodology ; Siyaset Bilimi Metodolojisi ; Democracy,Democratic System,Democratic Backsliding,Easton,Entropy ; demokrasi,demokraside gerileme,demokratik sistem,Easton,entropi

Demokraside gerileme olgusu günümüzde birçok siyaset bilimci tarafından ele alınan bir konu olarak dikkati çekmektedir. Bu makalede, demokraside gerileme kavramı ve bu kavramın demokrasiyle ilişkisi sistemsel bir yaklaşımla ele alınmaktadır. İlginç olan, demokraside gerilemenin gelişmiş demokrasiler de dahil olmak üzere çok sayıda ülkede görülmesidir. Bu sebeple, birçok ülkede yaşanan demokraside gerileme olgusu günümüzde adeta bir fenomene dönüşerek, geçmişte demokratik gelişmişliğin sadece çağdaş liberal demokrasilere özgü bir kavram olduğu ve bu gelişmişliğin sürekli olacağı ve kalıcı olacağı şeklindeki paradigmanın da değişmesine neden olmuştur. Diğer bir ifadeyle, günümüzde her ülke, kısa ya da uzun ‘demokraside gerileme’ süreci yaşayabilmektedir. Bununla beraber şimdiye dek yapılan çalışmalarda konunun genellikle tümevarımcı bir yaklaşımla, olgular üzerinden “nasıl” sorusuna yanıt arayacak şekilde ele alındığı ve konu ile ilgili yapılan çalışmaların demokraside gerilemenin ‘neden/niçin’ oluştuğuyla ilgili doyurucu veriler sunmadığı görülmektedir. Bu çalışmanın maksadı ise ‘nasıl’ sorusundan farklı olarak ‘neden/niçin’ sorusuna yanıt arayacak şekilde bütüncül, bir demokratik sistem tasarımıyla sorunsala yaklaşmaktır. Bu bağlamda makalede, düz bir demokrasi tanımından ziyade, demokrasinin ontolojik ve normatif yönleri de dikkate alınarak, temel fonksiyon alanlarıyla birlikte tanımlanan bir ‘demokratik sistem tasarımı’ yapılmakta, demokraside gerileme kavramı bu sistem tasarımıyla birlikte ele alınarak analiz edilmekte ve bir sonuca ulaşılmaya çalışılmaktadır. Yazıda kullanılan demokratik sistem tasarımında Easton’ın (1957) politik sistem tasarımından yararlanılmaktadır. Buna göre normal işleyen bir demokratik sistem evren gibi ancak kapalı bir sistemden ziyade, entropisi olan, sisteme dışarıdan enerji verildiğinde entropisi azalan, negentropik yapıda ve çevresiyle/toplumla/ halkla sürekli etkileşim içinde açık bir sistem olarak varsayılmaktadır. Çevresiyle etkileşen bu yapı, çevreden gelen girdi ve destekle beslenmekte ve işleyişini sürdürmektedir. Bu normal işleyişte, sistemin entropisi de normal bir seviyede kalmakta, sistemin çevresiyle olan etkileşimi bozulduğunda ise sistemin entropisi yükselerek, demokratik sistemin işleyişi bozulmakta ve demokraside gerileme meydana gelmektedir. Bu süreçte demokratik bir sistemin entropisini en fazla artıran faktörlerin başında aktör-yapı gerilimi gelmektedir.

The phenomenon of democratic backsliding has become a central focus for political scientists in recent years. In this article, the concept of democratic backsliding and its relationship with democracy are discussed through a systemic approach. Notably, democratic backsliding has been observed not only in developing countries but also within established democracies, challenging the earlier paradigm that democratic development was exclusive to liberal democracies and would proceed in a continuous and permanent manner. In other words, all states today may experience shorter or longer phases of ‘democratic backsliding’. However, existing studies have generally approached the subject inductively, focusing on the “how” through facts yet offering limited insights into the “why” behind democracy’s decline. The purpose of this study is to address the problem with a holistic, democratic system design in a way that seeks answers to the question ‘why’. Instead of merely providing a definition of democracy, a ‘democratic system design’ is made, defined with its basic functional areas, considering the ontological and normative aspects of democracy, and the concept of democratic backsliding is analyzed through this system design, and a conclusion is tried to be reached. The model builds on Easton’s (1957) political system design viewing a functioning democratic system as an open system like the universe, but rather than a closed system, with entropy, which decreases when energy is given to the system from outside, with a negentropic structure and in constant interaction with its environment/society/public. This structure, which interacts with its environment, is fed and continues its functioning with input and support from the environment. In this normal functioning, the entropy of the system remains at a normal level, and when the interaction of the system with its environment is disrupted, the entropy of the system rises, so disrupting the functioning of the democratic system and causing a democratic backsliding. Within this process, tensions between actors and structures emerge as one of the most critical drivers of entropy in democratic systems.