KÂTİP ÇELEBİ: DOĞU VE BATI’YI İLİMDE BİRLEŞTİREN BİR DEHÂ
KĀTĪP CHALABİ: A GENIUS COMBINING EAST AND WEST IN SCIENCE  Prof. Dr. Nurettin GEMİCİ
Yazar: Deri, Mehmet; Akmaz, Abdürrahim
Dergi: Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Vol. 11 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Turkish Islamic Literature ; Türk İslam Edebiyatı ; Kātīp Chalabi,Scientific Personality,The Works,Fadhlakat,Jihannuma ; Kâtip Çelebi,İlmi Kişiliği,Eserleri,Fezleke,Cihannümâ

Türk-İslam Düşüncesinin önemli isimlerinden birisi olan Kâtip Çelebi (1609-1657) ile ilgili yapılan akademik çalışmaların sayısı son yıllarda giderek artmaktadır. Bunlardan biri de Prof. Dr. Nurettin Gemici’nin kaleme almış olduğu “Kâtip Çelebi: Doğu ve Batı’yı İlimde Birleştiren Bir Dehâ” başlıklı eseridir. 1609'da İstanbul'da dünyaya gelen ve kısa sayılan ömrüne birçok eseri sığdıran Kâtip Çelebi’nin asıl ismi Mustafa, babasının ismi Abdullah’tır. Kâtip Çelebi, XVII. yüzyıla damga vurmuş önemli isimlerin başında gelmektedir. Tarih, biyografi, coğrafya, astronomi, matematik başta olmak üzere değişik alanlarda birçok eser kaleme alan ender Osmanlı yazarlarındandır. Kâtip Çelebi, yaşadığı dönemde veya daha önce ortaya çıkmış Osmanlı devlet ve toplum düzenini sıkıntıya sokan sorunlarla uğraşmış ve bu sorunlara çözüm üretmeye çalışmıştır. Onun düşüncesinin en önemli özelliği, içinde yaşadığı toplumun ve devletin önemini kavrayarak elinden geldiğince meselelere çözüm bulmak için çaba sarf etmesidir. Bu nedenledir ki, hakkında yazı yazdığı hemen her konu, o günkü yaşanılan bir meseleye cevap olmak amacıyla kaleme alınmıştır, ki bu açıdan Kâtip Çelebi, aynı zamanda yaşadığı devire tanıklık etmiş bir mütefekkirdir. Alanında konuyla ilgili temel kaynaklar kullanılarak zengin bir akademik literatürle hazırlanmış olan çalışmada; konular özlü bir şekilde ele alınmış, Kâtip Çelebi’nin hayatı, ilmî şahsiyeti, düşünce dünyası ve eserleri çeşitli yönleriyle akademik bir perspektiften incelenmiştir.

Türk-İslam Düşüncesinin önemli isimlerinden birisi olan Kâtip Çelebi (1609-1657) ile ilgili yapılan akademik çalışmaların sayısı son yıllarda giderek artmaktadır. Bunlardan biri de Prof. Dr. Nurettin Gemici’nin kaleme almış olduğu “Kâtip Çelebi: Doğu ve Batı’yı İlimde Birleştiren Bir Dehâ” başlıklı eseridir. 1609'da İstanbul'da dünyaya gelen ve kısa sayılan ömrüne birçok eseri sığdıran Kâtip Çelebi’nin asıl ismi Mustafa, babasının ismi Abdullah’tır. Kâtip Çelebi, XVII. yüzyıla damga vurmuş önemli isimlerin başında gelmektedir. Tarih, biyografi, coğrafya, astronomi, matematik başta olmak üzere değişik alanlarda birçok eser kaleme alan ender Osmanlı yazarlarındandır. Kâtip Çelebi, yaşadığı dönemde veya daha önce ortaya çıkmış Osmanlı devlet ve toplum düzenini sıkıntıya sokan sorunlarla uğraşmış ve bu sorunlara çözüm üretmeye çalışmıştır. Onun düşüncesinin en önemli özelliği, içinde yaşadığı toplumun ve devletin önemini kavrayarak elinden geldiğince meselelere çözüm bulmak için çaba sarf etmesidir. Bu nedenledir ki, hakkında yazı yazdığı hemen her konu, o günkü yaşanılan bir meseleye cevap olmak amacıyla kaleme alınmıştır, ki bu açıdan Kâtip Çelebi, aynı zamanda yaşadığı devire tanıklık etmiş bir mütefekkirdir. Alanında konuyla ilgili temel kaynaklar kullanılarak zengin bir akademik literatürle hazırlanmış olan çalışmada; konular özlü bir şekilde ele alınmış, Kâtip Çelebi’nin hayatı, ilmî şahsiyeti, düşünce dünyası ve eserleri çeşitli yönleriyle akademik bir perspektiften incelenmiştir.