Sosyal Anksiyete Bozukluğu Olan Yetişkinlerde Bilinçli Farkındalık Temelli Müdahalelerin Etkililiği: Sistematik Bir Gözden Geçirme
The Effectiveness of Mindfulness Based Interventions in Adults with Social Anxiety Disorder: A Systematic Review
Yazar: Muhtar, Gül; Çakmak Tolan, Özlem
Dergi: Psikoloji Çalışmaları, Vol. 41 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Mindfulness,social anxiety,social phobia,systematic review ; Bilinçli farkındalık,sosyal anksiyete,sosyal fobi,sistematik gözden geçirme

Sosyal  Anksiyete  Bozukluğu  (SAB)  toplumda  sık  karşılaşılan  anksiyete bozukluklarından biridir. SAB olan bireylerin, topluluk önünde konuşma yapma gibi  diğerleri  tarafından  değerlendirilebileceği  ve  performans  sergilemesini gerektirecek  durumlarda  kaygılanmasına,  gergin  ve  rahatsız  hissetmesine neden  olmaktadır.  Günümüzde  psikoterapilerin  SAB  belirtilerini  azaltmada etkili olduğu bilinmektedir. Üçüncü dalga bilişsel terapilerin önemli bir bileşeni olarak bilinçli farkındalığın psikoterapideki kullanımının ruhsal bozuklukların tedavi  edilmesinde  etkili  olduğu  görülmektedir.  Mevcut  sistematik  gözden geçirme  çalışmasında,  SAB’da  bilinçli  farkındalık  (mindfulness)  temelli müdahalelerin  etkililiğini  değerlendirmek  için  araştırma  makalelerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bilinçli farkındalık temelli müdahalelerin etkililiğini değerlendirmek amacıyla öncelikle ulusal alan yazın taranmış ancak bu konuda gerçekleşmiş bir derleme çalışmasına rastlanmamıştır. Bu nedenle, bu doğrultuda “mindfulness based therapy”, “mindfulness based intervention”, “social anxiety” ve “social phobia” anahtar sözcükleriyle uluslararası veritabanları taranmıştır. SAB  bakımından  sadece  farkındalık  temelli  stres  azaltma  programı  ve  kabul temelli tedavi ve müdahaleleri ele alma, yetişkin örneklemiyle gerçekleştirilme gibi  dahil  etme  kriterlerini  karşılayan  21  çalışma  incelenmiştir.  Kriterleri karşılayan  21  çalışmanın  yöntemsel  ve  uygulama  özellikleri  karşılaştırılarak sunulmuştur.  Bu  çalışmaların  sonuçlarında  genel  olarak  bilinçli  farkındalık temelli müdahalelerin SAB belirtilerini azalttığı, sosyal anksiyete ile ilgili tutum ve özellikler üzerinde etkili olduğu görülmektedir. Gözden geçirilen çalışmaların sonuçları  kıyaslandığında  bilinçli  farkındalık  temelli  müdahalelerin  kontrol grubu ya da bekleme listesi grubuna göre daha etkili olduğu, ancak diğer tedavi grupları ile karşılaştırıldığı bazı çalışmalarda anlamlı farklılıklar bulunmadığı görülmüştür.  Karşılaştırma  ve  kontrol  grubunun  dahil  edilmediği  ön  test, son  test  ve  izlem  verilerine  dayanan  etkililik  çalışmalarında  FTM’nin  etkili olduğu ve SAB belirtilerini anlamlı düzeyde azalttığı gösterilmiştir. Araştırma bulguları  ışığında  sosyal  anksiyete  bozukluğunda  bilinçli  farkındalık  temelli uygulamaların  güvenirliliğinin  ve  genellenebilirliğinin artması  için  yöntemsel olarak daha kontrollü, daha uzun izlem süreli yeni çalışmalara ihtiyaç olduğu düşünülmektedir.

Social Anxiety Disorder (SAD) is a common anxiety disorder causing individuals to feel anxious, nervous, and distressed in public situations requiring performance, such as public speaking. Today, psychotherapies are known to be effective in reducing SAD symptoms. Mindfulness is a significant component of third-wave cognitive therapies, effective in treating mental disorders with psychotherapy. This study examines research articles to evaluate the effectiveness of mindfulness-based interventions (MBI) in SAD. The national literature lacks a review study on this topic. International databases scanned with the keywords “mindfulness-based therapy,” “mindfulness-based intervention,” “social anxiety,” and “social phobia” revealed twenty-one studies that met inclusion criteria. These articles covered mindfulness-based stress reduction programs, acceptance-based treatment, and interventions with adult sampling related to SAD problems. In comparing the methodological and practical features of studies meeting the criteria, we observed that MBI generally reduced  SAD  symptoms  and  affected  social  anxiety-related  attitudes  and  characteristics. Although  MBI  was  more effective than the control group or wait-list group, some studies showed no significant differences compared to other treatment groups. MBI was effective and significantly reduced SAD symptoms in efficacy studies based on the pre-test, post-test, and follow-up data when excluding comparison and control groups. In light of these findings, new studies will need more methodological control and longer follow-up times to increase the reliability and generalizability of MBI in SAD.