Bürokrasi Kuramları ve İşlevselliği: Marksist, Liberal ve Diğer Kuramlar Dahilinde Bir Analiz
Bureaucracy Theories and Functionality: An Analysis Within Marxist, Liberal and Other Theories
Yazar: Çiftçi, Abdulgaffar; Şen, Alper Tunga
Dergi: İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Vol. 13 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Public Administration ; Kamu Yönetimi ; Bürokrasi,Marksist Bürokrasi Kuramı,Liberal Bürokrasi Kuramı,Weberyan Bürokrasi,Bürokraside Yeni Yaklaşımlar ; Bureaucracy,Marxist Theory of Bureaucracy,Liberal Bureaucracy Theory,Weberian Bureaucracy,New Approaches to Bureaucracy

Bürokrasi devlet yönetiminin yapısal işleyişini sağlayan mekanizma olması ve kendine özgü belirli özellikleri barındırması sebebiyle birçok teorisyenin araştırmalarına konu olmuştur. Çalışmada bahsedilen teorisyenler, savundukları ideolojiler, içinde bulundukları ekonomik gelişme düzeyleri, yönetim biçimleri, hükümet sistemleri gibi değişkenlerin etkisinde kalarak bürokrasi ile ilgili görüşlerini ortaya koymuşlardır. Çalışmada ağırlıklı olarak sosyalist ve liberal yaklaşımlar temelinde görüşlere yer verilmiş olunsa da bürokrasi hakkında önemli katkılar sunan yönetim bilimcilerin de çeşitli yaklaşımlarına yer verilmiştir. Bu bağlamda Marx, bürokrasiyi egemen sınıfın kullandığı bir güç olarak ortaya koyarken, Hegel ise, bürokrasiye kamusal hizmetlerin yürütülmesinde devlet ve sivil toplum kuruluşları arasında aracı /köprü görevinde bulunma rolü atfetmiştir. Gerek klasik Liberal görüşlerin temelini atan Hobbes, Locke, Mill gibi teorisyenler, gerekse de Hayek ve Mises gibi Liberal görüşe mensup olan kişiler bürokrasinin kamusal hizmetlerdeki önemli rolünü görmezden gelmemiş; fakat devletin ve bürokrasinin kamunun yararına olacak şekilde sınırlandırılmasının da kaçınılmaz olduğunu vurgulamıştır. Weber tarafından “ideal bir bürokrasi” tanımlaması yapılmış; Bennis ise Weber’in geliştirdiği teorinin günümüz kamu yönetimi şartlarına uygun olmadığını iddia etmiştir.  Bu çalışmanın esası ise bürokrasi kavramının gelişim seyrini literatürden yararlanarak tarihsel bir bakış açısıyla açıklamaktır. Çalışmada sözü edilen bu teorisyenlerin ortaya koyduğu çeşitli görüşler ortaya konularak, bürokrasinin günümüzdeki işlevselliğinin artırılması hedeflenmiştir.

Due to its role in ensuring the structural functioning of government administration and its unique characteristics, bureaucracy has been the subject of research by many theorists. These theorists have put forth their views on bureaucracy, taking into account variables such as the ideologies they advocate, the level of economic development they are in, their forms of governance, and government systems. While the study primarily focuses on perspectives based on socialist and liberal approaches, it also includes various approaches from management scientists who have made significant contributions to the understanding of bureaucracy. In this context, Marx presents bureaucracy as a power utilized by the ruling class, while Hegel attributes to bureaucracy the role of an intermediary/bridge between the state and civil society organizations in the execution of public services. Both classical liberal theorists such as Hobbes, Locke, Mill, and individuals belonging to the liberal perspective like Hayek and Mises acknowledge the important role of bureaucracy in public services, but they also emphasize the inevitability of limiting the state and bureaucracy in a way that benefits the public. Weber defines an "ideal bureaucracy," and Bennis argues that Weber's theory is not suitable for contemporary public administration conditions. The essence of this study is to explain the developmental trajectory of the concept of bureaucracy from a historical perspective by drawing on the literature. By presenting the various views put forth by these theorists mentioned in the study, the aim is to enhance the functionality of bureaucracy in today's context.