Hamlet Makinesi'nin Postdramatik Yapısı
Postdramatic Structure of Hamletmachine
Yazar: Çalışkan, Mustafa
Dergi: Konservatoryum, Vol. 9 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Applied Theatre ; Uygulamalı Tiyatro ; Tiyatro,Postdramatik Yapı,Hamlet Makinesi,Theater,postdramatic structure,The Hamlet Machine ; Theater,postdramatic structure,The Hamlet Machine

Walter Benjamin kültürel belgeleri aynı zamanda birer barbarlık belgesi olarak algılar. Heiner Müller de bir kültürel belge olan Shakespeare’in Hamlet’ini, Avrupa’daki devrimlerin yıkıcı sonuçlarıyla ilişkilendirerek bir barbarlık belgesi olarak yorumlamıştır. Hamlet Makinesi dramatik olarak adlandırılan konvansiyonel tiyatronun biçimsel yapısı ile uyuşmamaktadır. Tiyatrallik tartışmaları sonucunda, tiyatro gösterge sistemi ve dramatik yapının örgütlenme modeli revize edilmiştir. Bu revizyonlar dramatik yapıyı reforme etmiş fakat deforme etmemiştir. Modern sonrası süreçteyse metin merkezi konumunu kaybetmiş; tiyatro araçları bağımsızlaşmış; dramatik yapı deforme olmuştur. Bu tarz örgütlenme modeline sahip Hamlet Makinesi gibi Aristotelesyen yapıya dayanmayan oyunlar, dramatik yapının konvansiyonel öğelerini temel eleştiri kriteri yapan bir dramaturjinin kavram ve yöntemleriyle kavranmaya çalışılınca bu oyunların estetik değerinin doğru tespit edilememesi sorununu ortaya çıkmaktadır. Bu sorundan hareketle bu makalede yöntem olarak klasik dramaturjinin yararlandığı organik estetiğin kavram ve yöntemleriyle değerlendirilemeyen Hamlet Makinesi oyunu alegorik estetikle kavranmaya çalışılmıştır. Postdramatik yapının ayırt edici özelliklerini eleştiri kriteri olarak bünyesine katan dramaturjik bir yöntemle Hamlet Makinesi çözümlenmiştir. Bu kriterlerden alegori-çifte kodlama tekniği, parçalı eylemlerden oluşan oyunun rizomatik yapısı, dramatizasyon sürecinin yerini alan tiyatral işlemle ortaya çıkan olaylar yığını, kolaj ve montajlar, metinlerarasılık, hitap modeli ve monolog düzeni aracılığıyla dramatik iletişim modelinin nasıl terk edildiği oyundaki örnekler üzerinden ortaya konularak oyunun postdramatik yapısı ortaya çıkarılmıştır.

Walter Benjamin perceived the documents of civilization to simultaneously be documents of barbarism. Heiner Müller also interpreted Shakespeare’s Hamlet, a cultural document, as a document of barbarism by associating it with the devastating consequences of revolutions in Europe. Müller’s The Hamlet Machine does not correspond to the formal structure of conventional theater known as drama. As a result of the discussions on theatricality, the theater sign system and the organization model of dramatic structure were revised. These revisions reformed but did not deform the dramatic structure. In the postmodern period, text lost its central position, theater’s instruments became independent, and its dramatic structure was deformed. When attempting to comprehend plays such as The Hamlet Machine that are not based on the Aristotelian structure using the concepts and methods of a dramaturgy that makes the conventional elements of the dramatic structure the main criterion of criticism, the problem arises of not being able to determine these types of plays’ aesthetic value. Based on this problem, the current article attempts to comprehend using allegorical aesthetics Müller’s play The Hamlet Machine, which cannot be evaluated using the concepts and methods of organic aesthetics that classical dramaturgy uses. This article analyzes The Hamlet Machine using a dramaturgical method that incorporates the distinctive features of the postdramatic structure as the criterion of criticism. Allegory, double-coding technique, the rhizomatic structure of the play consisting of fragmentary actions, the heap of events unfolded by the theatrical process replacing the dramatization process, collages and montages, intertextuality, and the postdramatic structure were revealed by showing how the play had abandoned the dramatic model of communication using the model of addressing and the monologue order, as well as examples from the play.