BİR GÖRSEL OKUMA DENEMESİ: OTOMATİK PORTAKAL FİLMİ
AN ATTEMPT AT VISUAL READING: THE FILM A CLOCKWORK ORANGE
Yazar: Yerlikaya, Mahir; Geçen, Canan
Dergi: Akademik Hassasiyetler, Vol. 12 No. 27, 2024
Anahtar kelimeler: Radio-Television ; Radyo-Televizyon ; Communication and Media Studies (Other) ; İletişim ve Medya Çalışmaları (Diğer) ; Visual Literacy,Visual Perception,Cinema,Cinema Codes,A Clockwork Orange,Stanley Kubrick ; Görsel Okuryazarlık,Görsel Algı,Sinema,Sinema Kodları,Otomatik Portakal,Stanley Kubrick

Günümüzde teknolojik gelişmelerin de etkisiyle iletişim sözlü ve yazılı dilin ötesine geçmiş ve yeni bir görsel çağ başlamıştır. Yeni görsel çağ yaşam pratiklerimizi dönüştürmekte, sözel ifade becerilerimiz azalırken görsel düşünme ve algılama gibi bilişsel yeteneklerimiz gelişmektedir. Bu bağlamda özellikle dijital platformlardaki görsel içerik artışı, medya ile bütünleşik bir yaşama biçimi geliştirmiş olan bireyler için görsel okuryazarlık ihtiyacını gündeme getirmiştir. Çalışmada öncelikle görsel okuryazarlığa ilişkin kavramsal bir çerçeve çizilmiş, ardından Otomatik Portakal filminden alınan bir kesit üzerinden görsel bir okuma yapılmıştır. Çalışmanın temel amacı, kapsamlı bir görsel okuma pratiğinin gerçekleştirmek için sistematik, bilimsel bir yöntemin nasıl kullanılabileceği konusunda literatüre katkı sağlamaktır. Çalışmanın sonucunda, görsel içeriklerin çok katmanlı yapılar olarak varlık sürdürdükleri; kültürel, psikolojik, arketipsel vb. birçok görsel kod ve imgenin yanı sıra renk, ışık, kamera açısı vb. görsel tekniklerin de anlam yaratımında kullanıldığı saptanmıştır. Görsel okuma sonucunda, görselin anlam yaratımında süt ve kan gibi zıt kodların ve fötr şapka gibi kültürel kodların yanı sıra Anima ve Animus arketiplerini çağrıştıran göğüs bantları ve Horus' un gözü gibi mitik unsurların kullanıldığı tespit edilmiştir. Çalışmanın karşılaştırma bölümünde ise tek bir unsurun (kostüm) değişmesiyle dramatik yapı üzerinde yaşanan değişim örneklendirilmiştir.

Today, with the influence of technological developments, communication has gone beyond verbal and written language and a new visual age has begun. The new visual age transforms our life practices, and while our verbal expression skills are decreasing, our cognitive abilities such as visual thinking and perception are developing. In this context, the increase in visual content, especially on digital platforms, has brought the need for visual literacy for individuals who have developed a lifestyle integrated with the media. In the study, firstly, a conceptual framework for visual literacy is drawn, and then a visual reading is made through a section taken from the film A Clockwork Orange. The main purpose of the study is to contribute to the literature on how a systematic, scientific method can be used to realise a comprehensive visual reading practice. As a result of the study, it has been determined that visual contents exist as multi-layered structures; in addition to many visual codes and images such as cultural, psychological, archetypal., visual techniques including colour, light, camera angle. are also used in the creation of meaning. As a result of visual reading, it was determined that contrasting codes as in milk and blood and cultural codes like fedora hat as well as mythical elements in the form of chest bands and Horus' eye, which evoke the archetypes Anima and Animus, were used in the meaning creation of the visual. In the comparison section of the study, the change in the dramatic structure with the change of a single element (costume) is exemplified.