Terminoloji, Tanım ve Tasnif Bağlamında Atasözleri Üzerine Bir Değerlendirme
An Evaluation on The Proverbs in The Context of Terminology, Definition and Classifıcation
Yazar: Yaman, Sinan
Dergi: Avrasya Terim Dergisi, Vol. 13 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Communication Studies ; İletişim Çalışmaları ; Atasözleri,Türk Atasözleri,Tanım,Tasnif,Terminoloji ; Proverbs,Turkish Proverbs,Definition,Classification,Terminology

Halk edebiyatının konuşmalık türlerinden biri olan atasözleri, toplumun köklü tarihini, dünya görüşünü, geleneklerini, göreneklerini ve değerlerini etkili bir şekilde yansıtan dil unsurlarıdır. Yüzyılların imbiğinden geçerek anlam kazanan bu ifadelerin, kişiler arası iletişimde oldukça önemli bir görevi vardır. Atasözleri, doğası gereği deyim, klişe, slogan, deyiş, Velerizm gibi kavramlarla girift bir ilişki içerisindedir. Atasözünün bu yapısı terim, tanım ve tasnif bağlamında ele alınırken bazı zorluklar çıkarmaktadır. Bu durum, atasözlerinin hangi bilim dalı tarafından inceleneceği hususunu da beraberinde getirmektedir. Atasözlerinin, atasözü bilimi (paremiyoloji) veya deyim bilimi tarafından incelenmesi gerektiği farklı bilim insanları tarafından öne sürülür. 1931 yılından beri süregelen ve çözüme kavuşturulamayan bu tartışmalar, bilim insanlarını asıl odak noktasından uzaklaştırarak atasözü araştırmalarına olumsuz etki etmektedir. Bu çalışmada, atasözü üzerine ortaya konulan önemli terim, tanım ve tasnifler yabancı ve Türkçe çalışmalar dâhilinde ele alınmış, tespit edilen farklı görüş ve yaklaşımlar incelenmiştir. Bu görüş ve yaklaşımlar üzerine genel bir değerlendirmenin yapıldığı çalışmada, bu türün bütüncül bir tanımı da yapılmıştır. Sonuç olarak, dilde etkin bir şekilde kullanılan ve çağlar boyunca şekillenen atasözlerinin kapsamlı bir veri ve inceleme alanına sahip olduğu, kavramsal çerçevesinin oluşturulması için disiplinler arası bir yaklaşımla yeniden ele alınmasının ve bu bilim dalının sınırlarının çizilmesinin gerekli olduğu tespit edilmiştir.

Proverbs, one of the speech genres of folk literature, are elements of language that effectively reflect the deep-rooted history, world view, traditions, customs and values of the society. These expressions, which have gained meaning through centuries, have a very important role in interpersonal communication. Proverbs, by their nature, are in an intricate relationship with concepts such as idiom, cliché, slogan, saying and Wellerism. This structure of proverbs creates some difficulties when they are handled in the context of term, definition and classification. This situation brings along the issue of which branch of science will analyse proverbs. Different scholars argue that proverbs should be analysed by the science of proverbs (paremiology) or the phraseology. Since 1931, these ongoing and unresolved debates have had a negative impact on proverb research by distracting scholars from the main focus. In this study, important terms, definitions and classifications on proverbs are discussed within the scope of foreign and Turkish studies, and different views and approaches are analysed. In this study, in which a general evaluation of these views and approaches is made, a holistic definition of this genre is also made. As a result, it has been determined that proverbs, which have been used effectively in language and shaped throughout the ages, have a comprehensive data and field of study, and that it is necessary to reconsider them with an interdisciplinary approach in order to create a conceptual framework and to draw the boundaries of this branch of science.