Türkiye’de Demokrat Parti Döneminde Kadınların Siyasette Temsili
The Representation of Women in Politics During the Democrat Party Era in Türkiye
Yazar: Yavuz, Rabia Burçin; Kaldırımoğlu Türkoğlu, Elif
Dergi: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 36 No. Kadın Araştırmaları, 2025
Anahtar kelimeler: Women's Studies ; Kadın Araştırmaları ; Kadın Hareketi,Demokrat Parti,Kamusal Alan,Kadın Temsili,Temsil Düzeyleri ; Democrat Party,Public Sphere,Women's Representation,Levels of Representation,Women's Movement

Bu çalışmanın amacı, Demokrat Parti döneminde kadın temsil düzeylerinin ve kadın temsilinin düşmesinin sebeplerini ortaya koyabilmektir. Cumhuriyet’in kuruluşundan itibaren kadın hakları üzerine yapılan tartışmaların temel gündem maddesi kadınların seçme ve seçilme hakkına kavuşmasıdır. 1930’lu yıllarda dünyadaki birinci dalga feminist hareketin de etkisiyle kadınların temsil hakkına sahip olması temel demokrasi sembollerinden biri haline gelmiş, nitekim 1935 yılında gerçekleşen seçimlerle kadınlar Meclis’te yer almışlardır. Bununla birlikte, 1940’lı yıllarda çok partili hayatın tesis edilmesiyle temel demokrasi göstergeleri değişmiş ve kadın temsilinin sembolik anlamı birtakım liberal unsurlarla ikame edilmiştir. Demokrat Parti iktidarında, kadın hareketinin ikinci planda kaldığı bir siyasal atmosferde, kadın temsil düzeylerinde de ciddi bir düşüş söz konusu olduğu görülmektedir. Çalışmada Demokrat Parti yönetiminin kadın hareketine şekilsel düzeyde yaklaşmanın ötesine gidememesinin ve siyasette aktif görev alan kadınların bu dönemde mevcut ataerkil siyasi yapının güdümünde hareket etmesinin kadın temsil düzeylerinin düşük kalmasına kaynaklık ettiği sonucuna ulaşılmaktadır. Çalışmada literatür taraması yöntemi kullanılarak siyasette kadın temsil oranlarının düşüklüğüne ve ataerkil siyaset tarzının benimsenmesine neden olan unsurlar incelenmektedir. Konunun kapsamı ve katmanlı yapısı gözetildiğinde tarihsel süreç, Demokrat Parti merkeze alınarak kısıtlanmaktadır.

The aim of this study is to identify the reasons behind the decline in women’s representation during the Democrat Party era. Since the foundation of the Republic, the primary focus of debates on women’s rights has centered on women’s right to vote and be elected. Influenced by the first-wave feminist movement of the 1930s, the right of women to political representation became a core symbol of democracy. Accordingly, women entered Parliament following the elections held in 1935. However, with the establishment of a multi-party system in the 1940s, key democratic indicators shifted, and the symbolic meaning of women’s representation was replaced with liberal elements. During the Democrat Party rule, within a political atmosphere where the women’s movement was marginalized, a notable decline in representation occurred. The study concludes that the Party’s failure to move beyond a superficial approach to the women’s movement, and the fact that politically active women operated under the influence of the prevailing patriarchal structure, contributed to this outcome. Using the literature review method, the study examines factors that led to low levels of women’s political representation and the dominance of patriarchal political practices. The analysis is limited to the historical period centered on the Democrat Party.