AFGAN SAVAŞI VE SOVYET ORTA ASYASI
AFGAN SAVAŞI VE SOVYET ORTA ASYASI
Yazar: Yazıcı, Orhan
Dergi: İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 6 No. 1, 2017
Anahtar kelimeler: Psikolojik Sözleşme,Psikolojik Sözleşme İhlali,Örgütsel Vatandaşlık Davranışı

Psikolojik sözleşme;işgörenlerin zihinlerinde şekillenen ve örgüt ile kendileri arasında varolduğuna inandıkları yükümlülükler ile beklentileri kapsayan ve yazılı olarakifade edilmeyen üstü kapalı algısal sözleşmelerdir. Örgütün, bireyin psikolojiksözleşmesi içindeki herhangi bir yükümlülüğünü yerine getirmemesi, bireytarafından psikolojik sözleşme ihlali olarak algılanmaktadır. İhlal algısıolumsuz çalışan davranışlarına neden olmaktadır. Bu davranışlardan biri,çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışlarını geri çekmeleridir. Örgütselbaşarı için gerekli olan örgütsel vatandaşlık davranışı; biçimsel iştanımlarının ötesine geçen ve örgütün biçimsel ödül sisteminde doğrudan ve açıkbir biçimde tanımlanmayan, ancak bir bütün olarak örgütün etkili ve verimliçalışmasına yardımcı olan, gönüllülüğe dayalı bireysel davranışlar olaraktanımlanmaktadır. Çalışmanın amacı;psikolojik sözleşme ihlallerinin örgütsel vatandaşlık davranışları üzerindeyordama gücü (etkisi) olup olmadığını belirlemektir. Ayrıca katılımcılarındemografik özellikleri (yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim seviyesi, iştecrübesi, unvan ve görev yaptığı üniversite) ile araştırma değişkenleriarasında anlamlı farklılıklar bulunup bulunmadığını belirlemek ve de ülkemizdeeğitim ve öğretim hizmetlerinin kilit aşamalarından olan üniversitelerde farklıbölgelerde görev yapan akademisyenlerin, psikolojik sözleşme ihlali algıları veörgütsel vatandaşlık davranışı seviyeleri ile ilgili durum tespiti yapmaktır.Farklı bölgelerde (Ege, İç Anadolu, Doğu Anadolu) yer alan sekiz ayrıüniversitede görev yapan akademik personele anket uygulanmıştır. Psikolojiksözleşme ihlali ile örgütsel vatandaşlık davranışı ve alt boyutları arasındakiilişkiye bakıldığında; psikolojik sözleşme ihlalinin genel olarak örgütselvatandaşlık davranışını negatif yönlü ve anlamlı olarak yordama gücüne sahipolduğu görülmüştür. Psikolojik sözleşme ihlali ile örgütsel vatandaşlıkdavranışının alt boyutlarının etkileşimine bakıldığında ise; özgecilik(altruism) hariç bütün alt boyutların psikolojik sözleşme ihlalinden negatifyönde ve anlamlı bir şekilde etkilendiği belirlenmiştir.

Psikolojik sözleşme;işgörenlerin zihinlerinde şekillenen ve örgüt ile kendileri arasında varolduğuna inandıkları yükümlülükler ile beklentileri kapsayan ve yazılı olarakifade edilmeyen üstü kapalı algısal sözleşmelerdir. Örgütün, bireyin psikolojiksözleşmesi içindeki herhangi bir yükümlülüğünü yerine getirmemesi, bireytarafından psikolojik sözleşme ihlali olarak algılanmaktadır. İhlal algısıolumsuz çalışan davranışlarına neden olmaktadır. Bu davranışlardan biri,çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışlarını geri çekmeleridir. Örgütselbaşarı için gerekli olan örgütsel vatandaşlık davranışı; biçimsel iştanımlarının ötesine geçen ve örgütün biçimsel ödül sisteminde doğrudan ve açıkbir biçimde tanımlanmayan, ancak bir bütün olarak örgütün etkili ve verimliçalışmasına yardımcı olan, gönüllülüğe dayalı bireysel davranışlar olaraktanımlanmaktadır. Çalışmanın amacı;psikolojik sözleşme ihlallerinin örgütsel vatandaşlık davranışları üzerindeyordama gücü (etkisi) olup olmadığını belirlemektir. Ayrıca katılımcılarındemografik özellikleri (yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim seviyesi, iştecrübesi, unvan ve görev yaptığı üniversite) ile araştırma değişkenleriarasında anlamlı farklılıklar bulunup bulunmadığını belirlemek ve de ülkemizdeeğitim ve öğretim hizmetlerinin kilit aşamalarından olan üniversitelerde farklıbölgelerde görev yapan akademisyenlerin, psikolojik sözleşme ihlali algıları veörgütsel vatandaşlık davranışı seviyeleri ile ilgili durum tespiti yapmaktır.Farklı bölgelerde (Ege, İç Anadolu, Doğu Anadolu) yer alan sekiz ayrıüniversitede görev yapan akademik personele anket uygulanmıştır. Psikolojiksözleşme ihlali ile örgütsel vatandaşlık davranışı ve alt boyutları arasındakiilişkiye bakıldığında; psikolojik sözleşme ihlalinin genel olarak örgütselvatandaşlık davranışını negatif yönlü ve anlamlı olarak yordama gücüne sahipolduğu görülmüştür. Psikolojik sözleşme ihlali ile örgütsel vatandaşlıkdavranışının alt boyutlarının etkileşimine bakıldığında ise; özgecilik(altruism) hariç bütün alt boyutların psikolojik sözleşme ihlalinden negatifyönde ve anlamlı bir şekilde etkilendiği belirlenmiştir.