Bilimsel Verileri Kullanması Bakımından Ahmed Avni Konuk’un Mesnevî-i Şerîf Şerhi
Ahmed Avni Konuk’s Masnavi Interpretation Based on the use of Scientific Data
Yazar: Öteleş, Zeliha
Dergi: FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi No. 15, 2019
Anahtar kelimeler: Ahmed Avni Konuk,Masnavi Interpretation,scientific data,20th century ; Ahmed Avni Konuk,Mesnevî Şerhi,bilimsel veriler,20. yüzyıl

Telif edilen eserler, müellifin yaşadığı çağda kabul gören bilimsel verilerden bağımsızdeğildir. Dolayısıyla bir metnin anlaşılması için müellifinin içinde yaşadığı sosyal,ekonomik, siyâsî ve coğrâfî durumlar kadar o yüzyıldaki bilimsel gelişmelerin neler olduğunubilmek de gerekli görünmektedir. Dînî metinler için de aynı durum söz konusudur.Tefsirler, hadis şerhleri, fıkhî meselelere yaklaşım ve sûfî metinler ortaya çıktığı yüzyılınkabul görmüş bilimsel verilerinin tesirinden uzak görülemez.19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başlarında İstanbul’da yaşamını sürdürmüş olan AhmedAvni Konuk, yaşadığı dönemin bilimsel verilerinden uzak kalmayarak tasavvufî meseleleribilimsel verilerle aynı metinde buluşturan mütefekkirlerdendir. Öyle ki 13. yüzyıldatelif edilmiş bir eserin 20. yüzyıla kadarki şerhlerine bakarak, şerh edildiği yüzyılın bilimselverilerini, kültürünü, kozmolojisini ve modern bilimin verilerini tespit etmek mümkünolduğu gibi, şerh edilen metinlerde bilimsel bilginin değişim, dönüşüm ve gelişimini takipetmek de mümkün görünmektedir.İslam düşünce geleneğinde etkili ve yaygın bir yere sahip olan Mesnevî, Füsûsu’l-Hikemve Tedbîrât-ı İlâhiyye gibi klasik eserlerin ilgili konularını yer yer, modern biliminverileri ile şerh etmekten imtina etmeyen Ahmed Avni Konuk, yaşadığı yüzyılın bilimselgelişmelerini yakından takip etmiştir. Bu çalışmada, Mesnevî-i Şerîf Şerhi üzerindensûfî-şârihin yaşadığı yüzyıldaki bilimsel veriler ile olan güçlü bağına işâret etmek amaçlanmıştır.

The works had been written, are not independent from the accepted scientific parametersin the era of the writers lived. Thus, to understand a text, as much as the social,economic, political, geographical situation, it’s essential to know about scientificdevelopments in the writer’s century. This practise applies for the religious texts, too.Interpretations, hadith explanation, Islamic law methodology and Sufism texts cannot beconsidered as out of the influence of well accepted scientific findings in related century.Ahmed Avni Konuk, lived in Istanbul between the end of the 19th and early of 20thcentury, is one of the thinkers who brings together Sufism topics and scientific data insame text by not keeping himself away from scientific findings in his era. In fact, by lookingthe Interpretations done by 20th century of a work that written in 13th century, scientificdata, culture, cosmology and modern science data of the time that interpretationswritten, can be determined. Also keeping track of alteration, transformation and evolutionof the scientific knowledge is possible in the text of interpretations.Concerned topics of Masnavi, Fusus al-Hikam and At-Tadbidrat al-ilahiyyahexpounded by Ahmed Avni Konuk, who hasn’t abstained to have scientific data in hisInterpretations of works which are influential and extensive in Islamic thinking tradition,he kept up with scientific development of the century he lived in. In this study it is aimedto point out the strong relation of Sufi expounder and scientific data in the era he lived,based on Masnavi Interpretation.