hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Kazak Şiirlerinde "Gece"
“Night” Metaphor in Kazakh Poetries
Yazar: Abilkhamitkızı, Zhanat Aimuhambet  Rysgul
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 15, 2015
Anahtar kelimeler: Kazakh literature, lyrical poetries, poetry analysis, rhetorics ; Kazak edebiyatı, lirik şiirler, şiir tahlili, söz sanatları

“Gece”, tabiat olayı olmanın ötesinde, şiirlerde insanî duyguların da ifade aracıdır. Mitolojik manaya sahip olan “gece”, çağdaş şairlerin de çok sık başvurduğu metaforlardandır. Kazak şairleri de “gece” motifini, farklı anlamlar yükleyerek şiirlerinde kullanmışlardır. Bunlarda kahramanın karmaşık ruh hâli, kötümserlik, yalnızlık gibi duygular “gece” metaforuyla verilmiştir. Bu makalede, Abay Kunanbayev, Mağcan Cumabayev, Esengali Ravşanov gibi şairlerin şiirlerinden örnekler incelenmiştir

““Night”, beyond being a natural phenomenon, is also a means with which emotions are expressed. “Night” which includes mythological sense, is one of the metaphors which contemporary poets often use. Kazakh poets have also used “night” motif in their poetries, ascribing several meanings to it. In those poetries, some emotions such as protagonist’s complex psychological state, pessimism and solitude are indicated by “night” metaphor. This paper deals with instances from the poetries of Abay Kunanbayev, Mağcan Cumabayev, Esengali Ravşanov
Mehmet Âkif Ersoy'un Safahat Adlı Eserinde Batı Medeniyetini Olumlayıcı Yaklaşımlar
Affirmative Approaches for Western Civilization in the Literary Work of Mehmet Âkif Ersoy “Safahat”
Yazar: Özgürel, Emine Gözde
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 15, 2015
Anahtar kelimeler: Mehmet Âkif Ersoy, Batılılaşma, İslâmi Rasyonalizm, Safahat

Mehmet Âkif Ersoy , yedi kitaptan oluşan Safahat adlı eserinde Batı medeniyeti ve Batılılaşma olgusu üzerinde dikkatle durmuş; XIX. yüzyılın ‘Batılılaşma’ ve ‘medenileşme’ kavramlarını eşdeğerlik ilkesi içerisinde gören sosyal ve siyasi ortamında Batılılaşmanın önem ve gereğini vurgulamıştır. Âkif’e göre Batılılaşma Türk toplumunun kültürel, geleneksel ve tarihî nitelikleri göz önüne alınarak, millî bir zeminde gerçekleşmesi gereken önemli bir gelişmedir. Bu makalede Mehmet Âkif Ersoy’un Batı medeniyetini olumlayıcı yaklaşımları Safahat adlı eseri merkeze alınmak üzere incelenecektir

Mehmet Âkif Ersoy addressed the Western civilization and Western fact with care in his literary work “Safahat” comprising seven books; He pointed out the importance and necessity of Westernization in the social and political environments where “Westernization” and “civilization” concepts of 19th Century are considered to be included in the equivalence principle. According to Akif, Westernization is an important development that should be realized on a national ground by taking cultural, traditional and historical features of Turkish society into consideration. In this article, the affirmative approach of the author to Western civilization will be analyzed by taking his literary work Safahat as the center of the issue
Edebîlik ve Edebî Metinlerde Okuma Sürecinin Üç Bileşeni
What is Literariness? Three Components of Literary Reading
Yazar: Lüleci, Çev. Murat
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 15, 2015

1 Samuel Taylor Coleridge. 1772-1834 yılları arasında yaşamış İngiliz şair ve yazarı. (ÇN).  * Yabancılaştırma (defamiliarization) kavramı, post modern edebiyat kuramındaki yabancılaşma (alienation)  kavramı ile karıştırılmamalıdır. Post modern edebiyat kuramında yabancılaşma kavramı, bireyin, özellikle  toplumsal değerlerden uzaklaşmasını ifade eden bir olgudur. Bu çalışmada kullanılan yabancılaştırma kav- ramı ise, edebî metinlerin anlamlandırılması sürecinde ortaya çıkan ve edebî metinlerin dilsel ve anlatısal  özelliklerinden kaynaklanan alışkanlıkların kırılmasını yansıtan bir olgudur. (ÇN)

1 Samuel Taylor Coleridge. 1772-1834 yılları arasında yaşamış İngiliz şair ve yazarı. (ÇN).  * Yabancılaştırma (defamiliarization) kavramı, post modern edebiyat kuramındaki yabancılaşma (alienation)  kavramı ile karıştırılmamalıdır. Post modern edebiyat kuramında yabancılaşma kavramı, bireyin, özellikle  toplumsal değerlerden uzaklaşmasını ifade eden bir olgudur. Bu çalışmada kullanılan yabancılaştırma kav- ramı ise, edebî metinlerin anlamlandırılması sürecinde ortaya çıkan ve edebî metinlerin dilsel ve anlatısal  özelliklerinden kaynaklanan alışkanlıkların kırılmasını yansıtan bir olgudur. (ÇN)
Orta Asya Sufî Grupların Ritüellerindeki 'Cehri Zikir' Kavramı ve Onun Etnografik Özellikleri
Зикр джахр в ритуальной практике суфийских групп средней азии и его этнографические особенности
Yazar: Talianova, Çev. Mariia
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 15, 2015

1 Fuat Köprülü, ‘Türk Edebiyatında İİk Mutasavvıflar’ (Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 1976, s.31) adlı  kitabında Dîvân-ı Hikmet’ten  alınmış kısımda şunu dile getirmektedir: “yirmi altı yaşında sevdâya  düşüp, Mansûr gibi ‘didâr’ için kavga ettiğini, bir pîr’e erişememekten türlü türlü dertlere tutulduğunu ve  nihâyet yirmi yedi yaşında pîr’e ulaşmak dertlerinden kurtulup o dergâha lâyık olabildiğini’ söyler; hattâ bir  ‘hikmet’inin nakâratı ‘zatî Ulu Hoca’m sana sığınıp geldim’, meâlindedir ki, bunun Yusûf Hemedânî hakkında  olduğu ve yirmi yedi yaşında ona intisâb ettiği tahmin olunabilir.”

1 Fuat Köprülü, ‘Türk Edebiyatında İİk Mutasavvıflar’ (Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 1976, s.31) adlı  kitabında Dîvân-ı Hikmet’ten  alınmış kısımda şunu dile getirmektedir: “yirmi altı yaşında sevdâya  düşüp, Mansûr gibi ‘didâr’ için kavga ettiğini, bir pîr’e erişememekten türlü türlü dertlere tutulduğunu ve  nihâyet yirmi yedi yaşında pîr’e ulaşmak dertlerinden kurtulup o dergâha lâyık olabildiğini’ söyler; hattâ bir  ‘hikmet’inin nakâratı ‘zatî Ulu Hoca’m sana sığınıp geldim’, meâlindedir ki, bunun Yusûf Hemedânî hakkında  olduğu ve yirmi yedi yaşında ona intisâb ettiği tahmin olunabilir.”
"Et-tuhfe"nin Elyazması ve Dili Üzerine Notlar
Замечания о рукописи й языке "Ат-тухфа"
Yazar: Salan, Çev. Musa; Durhan, Çev. Nazgül Enteri
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 15, 2015

onun bir önceki sözcük olan ﻢﻬﻓ ile uyumsuzluğu bizi onun söz konusu şiirde özel  isim olarak bulunduğu gibi bir varsayıma sevk etmektedir. Bu çıkarım şiirin içeriği  ile de desteklenir. Kendisi hakkında başka kaynaklarda hiçbir bilgi geçmemesine  rağmen, eserin müellifinin Zekî (Zekîyye) olduğuna hükmetmek mümkündür. Belki  de eserin başlığında kelime oyunu yapılmış, Zekî hem ‘temiz’ hem de özel isim an- lamında kullanılmıştır. Fakat eserin başlığı olan “Et-tuḥfetü’z-zekîyye fi’l-luŞati’t- Türkîyye” şöyle tercüme edilir: “Türk diline hakiki hediye”

onun bir önceki sözcük olan ﻢﻬﻓ ile uyumsuzluğu bizi onun söz konusu şiirde özel  isim olarak bulunduğu gibi bir varsayıma sevk etmektedir. Bu çıkarım şiirin içeriği  ile de desteklenir. Kendisi hakkında başka kaynaklarda hiçbir bilgi geçmemesine  rağmen, eserin müellifinin Zekî (Zekîyye) olduğuna hükmetmek mümkündür. Belki  de eserin başlığında kelime oyunu yapılmış, Zekî hem ‘temiz’ hem de özel isim an- lamında kullanılmıştır. Fakat eserin başlığı olan “Et-tuḥfetü’z-zekîyye fi’l-luŞati’t- Türkîyye” şöyle tercüme edilir: “Türk diline hakiki hediye”
Yalçın, Süleyman Kaan (2013), Çağdaş Türk Lehçelerinde Ünlüler, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 381 s. 213-219
Yalçın, Süleyman Kaan (2013), Çağdaş Türk Lehçelerinde Ünlüler, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 381 s. 213-219
Yazar: Baldane, Orhan
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 15, 2015

işlenen Giriş bölümü gelmektedir. Bu bölümün Türk Dili ve Lehçeleri   başlığını taşıyan ilk alt grubunda Türk dilinin coğrafyası, nüfusu, nitelikleri, ortaya  çıkışı ve gelişimi ile ilgili temel bilgilere yer verilmektedir. Bunlarla birlikte bu  kısımda değinilen konulardan biri olan Türkçenin lehçeleşmesi ile ilgili olarak da  lehçeleşme sürecinin temellerinin daha çok Orta Türkçe adı verilen dönemden  başlatılmasına rağmen bu olgunun aslında Ana Bulgarca ve Ana Türkçe  dönemlerinde şekillenmeye başladığı ifade edilmektedir. Bu bilgilerin dışında  Türkçenin 13. yüzyıldan itibaren geçirdiği aşamalar ve ayrıldığı kollar ile ilgili  bilgiler de bu bölümde mevcuttur. Bu bilgilerin ardından Çuvaş Türkçesi ve Yakut  Türkçesi ile ilgili farklı Türkologların görüşlerine de yer verilir

işlenen Giriş bölümü gelmektedir. Bu bölümün Türk Dili ve Lehçeleri   başlığını taşıyan ilk alt grubunda Türk dilinin coğrafyası, nüfusu, nitelikleri, ortaya  çıkışı ve gelişimi ile ilgili temel bilgilere yer verilmektedir. Bunlarla birlikte bu  kısımda değinilen konulardan biri olan Türkçenin lehçeleşmesi ile ilgili olarak da  lehçeleşme sürecinin temellerinin daha çok Orta Türkçe adı verilen dönemden  başlatılmasına rağmen bu olgunun aslında Ana Bulgarca ve Ana Türkçe  dönemlerinde şekillenmeye başladığı ifade edilmektedir. Bu bilgilerin dışında  Türkçenin 13. yüzyıldan itibaren geçirdiği aşamalar ve ayrıldığı kollar ile ilgili  bilgiler de bu bölümde mevcuttur. Bu bilgilerin ardından Çuvaş Türkçesi ve Yakut  Türkçesi ile ilgili farklı Türkologların görüşlerine de yer verilir
Betül Özbay (2014), Huastuanift – Manihaist Uygurların Tövbe Duası, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 256 s. 228-229
Betül Özbay (2014), Huastuanift – Manihaist Uygurların Tövbe Duası, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 256 s. 228-229
Yazar: Esen, Suna
Dergi: Gazi Türkiyat, Vol. 1 No. 15, 2015

bilgi verilmiş; onların yerleşik hayata nasıl geçtiklerine, yeni dini nasıl kabul  ettiklerine değinilmiştir. Bir alt başlık açarak Manihaist Uygur Edebiyatı’na dair  bilgiler de aktarılmıştır. “Uygur Sanatı” adlı dördüncü bölümde, “Manihaist Uygur  Sanatı” ayrı bir başlık altında işlenmiştir. Runik, Mani, Soğd, Brahmi, Tibet  yazılarının anlatıldığı beşinci bölüm “Uygur Metinlerinin Yazısı” başlığını  taşımaktadır. Uygurlar ve Soğdların Manihaizm ile tanıştıktan sonra yakın ilişkilerde  bulunduklarına yer verildiği “Uygurlar ve Soğdlar” başlığı altında Uygurca -  Soğdca ilişkisine de ayrıca temas edilmiştir. “Mani ve Manihaizm” adlı yedinci  başlıkta ise Manihaizmin, Mani tarafından kurulduğundan, dininin evrensel nitelik  taşıdığından, Mani’nin kim olduğundan bahsedilmiş; dinin sembolleri (ışık, karanlık  vb.) ve zerdüştlük ile bağlantısına yer verilmiştir. “Manihaizm Üzerine Daha Önce  Yapılan Başlıca Çalışmalar” da bu bölümde anlatılmıştır

bilgi verilmiş; onların yerleşik hayata nasıl geçtiklerine, yeni dini nasıl kabul  ettiklerine değinilmiştir. Bir alt başlık açarak Manihaist Uygur Edebiyatı’na dair  bilgiler de aktarılmıştır. “Uygur Sanatı” adlı dördüncü bölümde, “Manihaist Uygur  Sanatı” ayrı bir başlık altında işlenmiştir. Runik, Mani, Soğd, Brahmi, Tibet  yazılarının anlatıldığı beşinci bölüm “Uygur Metinlerinin Yazısı” başlığını  taşımaktadır. Uygurlar ve Soğdların Manihaizm ile tanıştıktan sonra yakın ilişkilerde  bulunduklarına yer verildiği “Uygurlar ve Soğdlar” başlığı altında Uygurca -  Soğdca ilişkisine de ayrıca temas edilmiştir. “Mani ve Manihaizm” adlı yedinci  başlıkta ise Manihaizmin, Mani tarafından kurulduğundan, dininin evrensel nitelik  taşıdığından, Mani’nin kim olduğundan bahsedilmiş; dinin sembolleri (ışık, karanlık  vb.) ve zerdüştlük ile bağlantısına yer verilmiştir. “Manihaizm Üzerine Daha Önce  Yapılan Başlıca Çalışmalar” da bu bölümde anlatılmıştır
KAZAK BOZKIRINDA BAŞKALDIRI VE İSYANIN SESİ: AHMET BAYTURSINULI
KAZAK BOZKIRINDA BAŞKALDIRI VE İSYANIN SESİ: AHMET BAYTURSINULI
Yazar: Biray, Nergis
Dergi: Gazi Türkiyat No. 16, 2015
Anahtar kelimeler: Kazak Türkleri,Ahmet Baytursınulı,başkaldırı,isyan,aydınlanma,uyanma.

Yazıda, Kazak Türklerinin 20. yüzyıl başlarında yetiştirdiği aydınlardan Ahmet Baytursınulı’nın hayatı, Çarlık Rusyasının Kazak halkına yapmış olduğu baskılara karşı çıkması, bu konuda isyan ve başkaldırma kelimelerinin anlamına yüklediği “uyanmak, uyandırmak” kavramları ele alınacaktır. Baytursınulı’nın haksızlık ve hataları eleştirmesi, dolaylı anlatımla insanî değerleri şiirlerinde işlemesi, aydınlanmacılığı ve halkı uyandırma gayreti değerlendirilecektir.Baytursınulı, Kazak Türklerinin 20. yüzyıl başlarında yetiştirdiği önemli aydınlardan birisidir. O eğitimci, dilci, şair, yazar, fikir ve siyaset adamı olarak çok yönlü çalışmalarıyla Kazak Türklerinin aydınlanmasında önemli bir yere sahiptir.Baytursınulı, Çarlık Rusyası’nın Kazak halkına yapmış olduğu baskılara karşı çıkar. Sadece Ruslara değil basiretsiz ve dalkavuk Kazaklara da başkaldırır. Baytursınulı, sistemin eleştirilemediği yıllarda sistemi de, haksızlık ve hataları da eleştirmiş, bu konuları sembollerle ifade edebilmesinin yanında insanî değerleri şiirlerinde işleyerek dolaylı yoldan da anlatmıştır. Ele alınacak bazı şiirlerinde onun aydınlanmacılığının yanı sıra isyanlarını, halkı uyandırma gayretini, sistem karşısındaki açık tavrını görürüz.

Yazıda, Kazak Türklerinin 20. yüzyıl başlarında yetiştirdiği aydınlardan Ahmet Baytursınulı’nın hayatı, Çarlık Rusyasının Kazak halkına yapmış olduğu baskılara karşı çıkması, bu konuda isyan ve başkaldırma kelimelerinin anlamına yüklediği “uyanmak, uyandırmak” kavramları ele alınacaktır. Baytursınulı’nın haksızlık ve hataları eleştirmesi, dolaylı anlatımla insanî değerleri şiirlerinde işlemesi, aydınlanmacılığı ve halkı uyandırma gayreti değerlendirilecektir.Baytursınulı, Kazak Türklerinin 20. yüzyıl başlarında yetiştirdiği önemli aydınlardan birisidir. O eğitimci, dilci, şair, yazar, fikir ve siyaset adamı olarak çok yönlü çalışmalarıyla Kazak Türklerinin aydınlanmasında önemli bir yere sahiptir.Baytursınulı, Çarlık Rusyası’nın Kazak halkına yapmış olduğu baskılara karşı çıkar. Sadece Ruslara değil basiretsiz ve dalkavuk Kazaklara da başkaldırır. Baytursınulı, sistemin eleştirilemediği yıllarda sistemi de, haksızlık ve hataları da eleştirmiş, bu konuları sembollerle ifade edebilmesinin yanında insanî değerleri şiirlerinde işleyerek dolaylı yoldan da anlatmıştır. Ele alınacak bazı şiirlerinde onun aydınlanmacılığının yanı sıra isyanlarını, halkı uyandırma gayretini, sistem karşısındaki açık tavrını görürüz.
AYDIN İLİ AĞIZLARINDA ne … ne … BAĞLACININ FARKLI BİR KULLANIMI ÜZERİNE
AYDIN İLİ AĞIZLARINDA ne … ne … BAĞLACININ FARKLI BİR KULLANIMI ÜZERİNE
Yazar: Salan, Erkan
Dergi: Gazi Türkiyat No. 16, 2015
Anahtar kelimeler: Aydın ili ağızları,ne … ne …,ya … ya …,işlev

Türkçe, ilk yazılı kaynaklardan bugüne sözcük, sözcük grupları ve cümlelerle farklı dizimler ve birliktelikler oluşturabilen zengin bir dildir. Farklı yapısal birlikteliklerin oluşumunda bağlaçlar önemli bir yere sahiptir. Bağlaçların her birinin birbirinden farklı işlevleri yerine getirebilmesi, ayrı bir inceleme konusu olarak ele alınmasını da gerekli kılmaktadır. Geçmişten bugüne Türkçede olumsuzluk ve bağlama işleviyle kullanılmış olan ne … ne … bağlacının Aydın ili ağızlarında olumsuzluk ve bağlama işlevinin yanı sıra ya … ya … işlevindeki kullanımlarına da rastlanmaktadır. Bu çalışmada, Aydın ili ağızlarında ne … ne … bağlacının ya … ya … işlevindeki kullanımlarına dikkat çekilmiştir.

Türkçe, ilk yazılı kaynaklardan bugüne sözcük, sözcük grupları ve cümlelerle farklı dizimler ve birliktelikler oluşturabilen zengin bir dildir. Farklı yapısal birlikteliklerin oluşumunda bağlaçlar önemli bir yere sahiptir. Bağlaçların her birinin birbirinden farklı işlevleri yerine getirebilmesi, ayrı bir inceleme konusu olarak ele alınmasını da gerekli kılmaktadır. Geçmişten bugüne Türkçede olumsuzluk ve bağlama işleviyle kullanılmış olan ne … ne … bağlacının Aydın ili ağızlarında olumsuzluk ve bağlama işlevinin yanı sıra ya … ya … işlevindeki kullanımlarına da rastlanmaktadır. Bu çalışmada, Aydın ili ağızlarında ne … ne … bağlacının ya … ya … işlevindeki kullanımlarına dikkat çekilmiştir.
FUTBOLUN GİZEMLİ DÜNYASININ SOSYO-KÜLTÜR, KİMLİK VE  MİTOLOJİ BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ: İKİ KULÜP ÖRNEĞİ
FUTBOLUN GİZEMLİ DÜNYASININ SOSYO-KÜLTÜR, KİMLİK VE  MİTOLOJİ BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ: İKİ KULÜP ÖRNEĞİ
Yazar: Abdürrezzak, Ali Osman
Dergi: Gazi Türkiyat No. 16, 2015
Anahtar kelimeler: Futbol,kültür,kimlik,mitoloji,kulüp

Bu çalışmada spor dallarından biri olan futbolun birçok işleve sahip olduğu tespit edilmiştir. Temel işlevinin fiziki rahatlama ve zinde kalma olarak görüldüğü bu spor dalının ekonomik, kültürel, psikolojik ve sosyolojik açıdan da pek çok işlevi kapsadığı görülmektedir. Futbol mitsel uygulamalardan günümüz popüler kültüre kadar hayatın pek çok evresinde insanlar üzerinde etki bırakmıştır. Fanatik bireylere sahip futbol kulüplerinin bağlayıcılığı, takımlara ait simgeler, kitle iletişim araçları aracılığıyla yapılan yorumlar, haberler ve programlar, endüstrileşen futbolun birer göstergesidir. Bu çalışmada fanatiklik, holiganlık, taraftar arasındaki kavramsal farklılıklar ve kimlik arayışına değinildikten sonra bir kent ritüeli olan futbol farklı bakış açısı ile değerlendirilmektedir. Beşiktaş ve Lazio kulüpleri bağlamında fanatiklik ve taraftar gurupları tartışıldıktan sonra her iki takımın logolarındaki hayvan kültü ve takımların renkleri Türk mitolojisinde renklerin anlamları bağlamında değerlendirilerek benzer ve farklı yönler açıklanmaktadır. Sloganlar ve söylenen marşların temelinde yatan sosyo-kültürel ve psikolojik unsurlara değinilerek futbolun bir spor dalı olmasının yanında gizemli dünyası açığa çıkarılmaya çalışılmaktadır.

Bu çalışmada spor dallarından biri olan futbolun birçok işleve sahip olduğu tespit edilmiştir. Temel işlevinin fiziki rahatlama ve zinde kalma olarak görüldüğü bu spor dalının ekonomik, kültürel, psikolojik ve sosyolojik açıdan da pek çok işlevi kapsadığı görülmektedir. Futbol mitsel uygulamalardan günümüz popüler kültüre kadar hayatın pek çok evresinde insanlar üzerinde etki bırakmıştır. Fanatik bireylere sahip futbol kulüplerinin bağlayıcılığı, takımlara ait simgeler, kitle iletişim araçları aracılığıyla yapılan yorumlar, haberler ve programlar, endüstrileşen futbolun birer göstergesidir. Bu çalışmada fanatiklik, holiganlık, taraftar arasındaki kavramsal farklılıklar ve kimlik arayışına değinildikten sonra bir kent ritüeli olan futbol farklı bakış açısı ile değerlendirilmektedir. Beşiktaş ve Lazio kulüpleri bağlamında fanatiklik ve taraftar gurupları tartışıldıktan sonra her iki takımın logolarındaki hayvan kültü ve takımların renkleri Türk mitolojisinde renklerin anlamları bağlamında değerlendirilerek benzer ve farklı yönler açıklanmaktadır. Sloganlar ve söylenen marşların temelinde yatan sosyo-kültürel ve psikolojik unsurlara değinilerek futbolun bir spor dalı olmasının yanında gizemli dünyası açığa çıkarılmaya çalışılmaktadır.
ŞİİRDE ANLAM KAPALILIĞI BAĞLAMINDA FEHİM-İ KADİM’İN BİR  GAZELİ ÜZERİNE DEĞERLENDİRMELER
ŞİİRDE ANLAM KAPALILIĞI BAĞLAMINDA FEHİM-İ KADİM’İN BİR  GAZELİ ÜZERİNE DEĞERLENDİRMELER
Yazar: Çetinkaya Karakoyun, Ülkü
Dergi: Gazi Türkiyat No. 16, 2015
Anahtar kelimeler: Anlam kapalılığı,ta’kîd,ibhâm,ambiguity,sebk-i Hindî,Fehîm-i Kadîm,(ö. 1647),müzik(musiki)

Şair ile muhatap (okur) arasında, şiir dilinin estetik işleviyle gerçekleşen bir iletişim vardır. Bu iletişimin gücü, şiirin anlaşılırlığı ile ilgilidir. Şairin kastettiği anlamın okur tarafından anlaşılmasının güçleşmesi veya anlaşılamaması, şiirde anlam kapalılığı olarak nitelendirilir. Bu durum edebî eleştiride şiirin edebî değeri açısından kimi zaman önemli bir ölçüt kabul edilirken, kimi zaman da kusur sayılmıştır. Şair/şiir ve okur arasındaki iletişimin güçleşmesine neden olan anlam kapalılığı (anlam belirsizliği veya anlam bulanıklığı), belagatte taǾķįd ve ibhām; Batı retoriğinde, dilbilimde ve modern eleştiride ise ambiguity terimleriyle karşılanmıştır.Bu yazıda, öncelikle kaynaklarda belagat, fesahat, anlambilim, üslupbilim ve eleştiri alanlarıyla ilişkili olarak tanımlanan anlam kapalılığına karşılık gelen ta’kîd, ibhâm ve ambiguity terimleri üzerinde durulmuştur. Ardından, eserin edebî değeri veya şairin üslubu açısından anlam kapalılığının kusur olup olmadığına yönelik kimi görüşlere yer verilmiştir. Daha sonra, 17. yüzyıl İran, Hint ve Türk edebiyatlarında görülen sebk-i Hindî (Hint üslubu)nin önemli bir özelliği olan anlam kapalılığı değerlendirilmiştir. Son olarak ise, Türk edebiyatında sebk-i Hindî’nin önemli temsilcilerinden Fehîm-i Kadîm (ö. 1647)’in bir gazeli şerh edilerek, bu şiirde anlam kapalılığına yol açan durumlar üzerine değerlendirmelere yer verilmiştir

Şair ile muhatap (okur) arasında, şiir dilinin estetik işleviyle gerçekleşen bir iletişim vardır. Bu iletişimin gücü, şiirin anlaşılırlığı ile ilgilidir. Şairin kastettiği anlamın okur tarafından anlaşılmasının güçleşmesi veya anlaşılamaması, şiirde anlam kapalılığı olarak nitelendirilir. Bu durum edebî eleştiride şiirin edebî değeri açısından kimi zaman önemli bir ölçüt kabul edilirken, kimi zaman da kusur sayılmıştır. Şair/şiir ve okur arasındaki iletişimin güçleşmesine neden olan anlam kapalılığı (anlam belirsizliği veya anlam bulanıklığı), belagatte taǾķįd ve ibhām; Batı retoriğinde, dilbilimde ve modern eleştiride ise ambiguity terimleriyle karşılanmıştır.Bu yazıda, öncelikle kaynaklarda belagat, fesahat, anlambilim, üslupbilim ve eleştiri alanlarıyla ilişkili olarak tanımlanan anlam kapalılığına karşılık gelen ta’kîd, ibhâm ve ambiguity terimleri üzerinde durulmuştur. Ardından, eserin edebî değeri veya şairin üslubu açısından anlam kapalılığının kusur olup olmadığına yönelik kimi görüşlere yer verilmiştir. Daha sonra, 17. yüzyıl İran, Hint ve Türk edebiyatlarında görülen sebk-i Hindî (Hint üslubu)nin önemli bir özelliği olan anlam kapalılığı değerlendirilmiştir. Son olarak ise, Türk edebiyatında sebk-i Hindî’nin önemli temsilcilerinden Fehîm-i Kadîm (ö. 1647)’in bir gazeli şerh edilerek, bu şiirde anlam kapalılığına yol açan durumlar üzerine değerlendirmelere yer verilmiştir
ATTİLÂ İLHAN’IN “TUTUKLUNUN GÜNLÜĞÜ” ADLI ŞİİR KİTABINDA  12 MART DÖNEMİ’NİN İZLERİ
ATTİLÂ İLHAN’IN “TUTUKLUNUN GÜNLÜĞÜ” ADLI ŞİİR KİTABINDA  12 MART DÖNEMİ’NİN İZLERİ
Yazar: Yılmaz, Mehmet
Dergi: Gazi Türkiyat No. 16, 2015
Anahtar kelimeler: 12 Mart Dönemi,Edebiyat Sosyolojisi,Attilâ İlhan,Siyasî Şiir.

Sosyal hayatta meydana gelen gelişmelere duyarsız kalmayan şairler ve yazarlar yaşadıkları  dönemi eserlerine taşırken tarihçinin gerçekleştiremeyeceği özel bir bilgi verisini okura sağlamaktadırlar. Bu sebeple edebî eser içindeki sosyolojik unsurların incelenmesi döneme ait sosyal yaşantının ayrıntılarına, psikolojik manzarasına ulaşmak anlamına gelecektir. Bu çalışmada Attilâ İlhan’ın 1970’lerin Türkiye’sine ait önemli verileri içeren Tutuklunun Günlüğü isimli eseri sosyolojik tahlil yönteminin imkânlarıyla ele alınmıştır. İlhan’ın en önemli eserlerinden biri olan Tutuklunun Günlüğü, onun sanat anlayışını yansıtması bakımından da önemli veriler içerir.

Sosyal hayatta meydana gelen gelişmelere duyarsız kalmayan şairler ve yazarlar yaşadıkları  dönemi eserlerine taşırken tarihçinin gerçekleştiremeyeceği özel bir bilgi verisini okura sağlamaktadırlar. Bu sebeple edebî eser içindeki sosyolojik unsurların incelenmesi döneme ait sosyal yaşantının ayrıntılarına, psikolojik manzarasına ulaşmak anlamına gelecektir. Bu çalışmada Attilâ İlhan’ın 1970’lerin Türkiye’sine ait önemli verileri içeren Tutuklunun Günlüğü isimli eseri sosyolojik tahlil yönteminin imkânlarıyla ele alınmıştır. İlhan’ın en önemli eserlerinden biri olan Tutuklunun Günlüğü, onun sanat anlayışını yansıtması bakımından da önemli veriler içerir.