TUZ GÖLÜ HAVZASININ JEOLOJİSİ VE PETROL İMKÂNLARI
THE GEOLOGY AND PETROLEUM PROSPECTS OF THE TUZ GÖLÜ BASIN
Yazar: Arıkan, Yener
Dergi: Maden Tetkik ve Arama Dergisi, Vol. 85 No. 85, 1974
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; THE GEOLOGY,PETROLEUM PROSPECTS,THE TUZ GÖLÜ ; TUZ GÖLÜ,HAVZASI,JEOLOJİSİ VE PETROL

Tuz gölü havzası, çaprazvari yapısal bir depresyon içinde yer alan NW-SE yönlü karalararası bir havzadır. Kuzeyinde Ankara yükselimi, doğusunda Kırşehir masifi, güneyinde Toros dağları ve batısında Sivrihisar-Bozdağ masifi ile çevrelenmiştir (Levha II). Petrolün jeolojik temeli, genellikle ofiyolitlerden, bunların aşındığı yerlerde Mesozoyik kireçtaşlarından veya Paleozoyik metamorfiklerinden oluşmuştur. Tuz gölü havzası Üst Senoniyen-Oligosen süresince gelişmiştir. Tam bir Sedimenter sikli temsil eden 10 000 metreden fazla kalınlıktaki sedimentler havzanın en derin yerinde birikmiştir. Subsidans Üst Senoniyen-Alt Orta Eosen süresince meydana gelmiş ve bunu Üst-Orta Eosende başlayan ve Oligosen sonlarına kadar devam eden regresyon takip etmiştir.Üst Senoniyen-Alt Orta Eosen süresince Tuz gölü havzası Haymana mıntıkasıyle kuzeybatıya doğru tek ve devamlı bir depresyon oluşturmuştur. Orta Eosen Nummulitik kireçtaşlarının depolanmasından sonra Tuz gölü havzası, yükselen Haymana havzasından Karacadağ yükseliminin doğu kenarı boyunca uzanan bir fay zonu ile ayrılmıştır. Kuzey-kuzeydoğuya doğru Çankırı havzasıyle bağlantısı Paleosen devrinde meydana gelmiş ve Tuz gölü havzasının NW-SE yönlü fay zonlarıyle sınırlanmış bir graben halini aldığı Orta Eosen-Oligosen boyunca devam etmiştir. Oligosen sonlarında veya Miyosen döneminde meydana gelen esas deformasyondan sonra, Neojen esnasında yer yer depolanma havzaları oluşmuş ve bu havzalarda değişik kalınlıkta volkaniklerle göl kireçtaşlan dahil karasal sedimentler birikmiştir. Tuz gölü havzası Pliyosendeki son Alpin kompresyonel hareketlerden hafif etkilenmiştir. Neojende meydana gelen ve Pleyistosene kadar devam eden tansiyonel hareketler tarihî devirlere kadar uzanan volkanik faaliyetlere sebep olmuşlardır.

The Tuz Gölü basin is a NW-SE trending intramontane basin situated in a transverse structural depression bordered to the north by the Ankara High, to the east by the Kırşehir Massif, to the south by the Taurus Mountains and to the west by the Sivrihisar-Bozdağ Massif (PI. II). The oil geological basement is generally formed by ophiolites, or, where these are eroded, by Mesozoic limestones or Paleozoic metamorphics. The Tuz Gölü basin developed during the Upper Senonian - Oligocene. Over 10,000 meters of sediments, representing a complete sedimentary cycle, accumulated in the deepest part of the basin. Subsidence occurred during the Upper Senonian - Lower Middle Eocene, followed by regression which started in the Upper Middle Eocene and lasted until the end of the Oligocene. During the Upper Senonian - Lower Middle Eocene, the Tuz Gölü basin formed one continuous depression with the Haymana area to the northwest. After the deposition of the Middle Eocene Nummulitic limestone, the Tuz Gölü basin was separated from the uplifted Haymana basin by a fault zone along the eastern side of the Karacadağ uplift. The connection with the Çankırı basin further to the north-northeast came into existence during the Paleocene and continued throughout the Middle Eocene-Oligocene, at which time the Tuz Gölü area became a graben bounded by major NW-SE trending fault zones. After the main deformation in late Oligocene or Miocene times, local basins which formed during the Neogene accumulated varying thicknesses of volcanic and continental sediments, including lacustrine limestones. The Tuz Gölü basin was only slightly affected by the late Alpine compressional movements during the Pliocene. Tensional movements took place during the Neogene and continued into the Pleistocene, leading to volcanic activity which extended into historical times.