ÖTEKİ ÜZERİNDEN KİMLİĞİN İNŞASI: YENİ LİSAN HAREKETİNDE İMAJ, ÖTEKİ VE KİMLİK KAVRAMLARI
BUILDING IDENTITY OVER THE OTHER: IMAGE, OTHER AND IDENTITY CONCEPTS IN NEW LANGUAGE MOVEMENT
Yazar: Yavuz, Yasin
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 12 [BAHAR 2020], 2019
Anahtar kelimeler: Genç Kalemler,Yeni Lisan,Kimlik,İmaj,Ötekileşme

Osmanlı’nın en kısa periyodu olan XX. yüzyıl başlarında II. Abdülhamid’in tahttan indirilmesinin ardından Türk kültür ve düşünce hayatında müthiş hızda bir değişme olmuştur. 1908 yılında II. Meşrutiyet’in ilanıyla birlikte oluşan hürriyet atmosferi, istibdat dönemindeki aydınlar ve yayın organları üzerindeki baskıyı azaltmıştır. Böylece yeni ve farklı düşünce tarzlarının oluşmasına da olanak sağlanmıştır. Bunlardan birisi, hatta en önemlisi de Genç Kalemler Dergisi etrafında oluşan Yeni Lisan hareketidir. 1911 yılında konuşma dili ile yazı dili arasındaki ikiliği kaldırmayı ve dilde sadeleşmeyi amaçlayan Yeni Lisan hareketi, birçok tartışmayı da beraberinde getirmiştir. Yeni Lisan hareketinin fitilini ateşleyen isim Ömer Seyfettin’dir. Onun, arkadaşı Ali Canip’e yazdığı bir mektup ile Yeni Lisan’ın ilk tohumları atılmıştır. Ancak kadro, Ziya Gökalp’ın onlara katılmasıyla tamamlanır.Yeni Lisan taraftarları dilin Arapça ve Farsça gibi yabancı etkenlerden kurtarılıp sadeleşmesini bir kimlik meselesi olarak görmüşlerdir. Bu mevzu sebebiyle pek çok kalem kavgasına giren Yeni Lisan taraftarları, kimliklerini oluştururken gruplaşmaya gitmiş ve “öteki” üzerinden kendi kimliklerini belirginleştirmişlerdir. Özellikle de Servet-i Fünun taraftarları ile aralarında geçen tartışma ve Fecr-i Âti taraftarlarına karşı tutumları, onların nasıl bir kimlik ile millî bir dil ve şuuru oluşturmayı arzuladıklarını net bir biçimde ortaya koymaktadır. Bu çalışmada, Yeni Lisan taraftarlarının girdikleri sert tartışmalar ile birlikte çizdikleri kimliği ifade etmenin yanı sıra, gruplaşma ve önyargı gibi sosyolojik meseleleri de bu hareket üzerinden açıklayarak dönemin fikir havasını somutlaştırmak amaçlanmıştır.

After the decrowning of Abdulhamid II. in the beginning of XX century which was the shortest period in the Ottoman history, there have been immense changes in Turkish culture and thought life. The liberty atmosphere emerged with the declaration of II. Constitutional Monarch in 1908 decreased the pressure on the intellectuals and media organs during a period of autocracy. Thus, there was an environment for the emergence of new and different ways of thinking. One of these and the most important one is the New Language movement created around Genç Kalemler (Young Writers) Magazine.  New Language movements that aim to eliminate the dichotomy between written and spoken language in 1911 also brought various debates. New Language movement was triggered by Ömer Seyfettin. His letter to his friend Ali Canip spread the first seeds of the New Language. However, the frame was completed when Ziya Gökalp joined them.New Language supporters regarded simplification of the language by eliminating the foreign elements such as Arabic and Persian as a matter of identity. Due to this reason, New Language supports who experienced various writing battles chased grouping when they formed their identities and emphasised their own identities over the “other”. Especially arguments with Servet-i Fünun (Wealth of Science) and their attitudes towards Fecr-i Ati clearly reflect their desired identity, national language and national consciousness. In this study, in addition to reflecting their identity with strong arguments of New Language supporters, the purpose is to explain sociologic issues such as grouping and prejudice based on this movement and to concretise though the environment of that period.