Dârüşşafaka dergisinin bilim, düşünce ve eğitim hayatımıza katkıları
Dârüşşafaka journal and its contribution to the discourse in science and education in Turkey
Yazar: Yurtoğlu, Bilal
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 17 No. 2, 2016
Anahtar kelimeler: Dârüşşafaka okulu, Osmanlı modernleşmesi, Cemiyet-i Tedrisiye-i İslâmiye, Dârüşşafaka Mezûnîn Cemiyeti, Salih Zeki, Mehmed İzzet ; Darüşşafaka high school,Ottoman modernization,Cemiyet-i Tedrisiye-i İslâmiye,Dârüşşafaka Mezûnîn Cemiyeti,Salih Zeki,Mehmed İzzet.

Dârüşşafaka dergisinin bilim, düşünce ve eğitim hayatımıza katkıları Darüşşafaka, Cemiyet-i Tedrîsiye-i İslâmiye tarafından yetim Müslüman çocukları okutmak için 1873 yılında İstanbul’da kurulmuş bir okuldur. Bu okulun mezunlar cemiyeti, II. Meşrutiyet’in ilanından sonra, Darüşşafaka adlıyla aylık bir popüler bilim dergisi yayımlamaya başlamıştır. Dergi, 14 Haziran 1909 ─ 14 Mayıs 1910 tarihleri arasında İstanbul’da 12 sayı olarak yayınlanmıştır. Derginin amacı, okuyucuları matematik ve doğa bilimlerindeki yeni gelişmeler konusunda bilgilendirmektir. Dârüşşafaka’nın tarihiyle ilgili önemli bilgi ve belgeler de içeren dergide 10 farklı yazar tarafından kaleme alınmış toplam 38 makale yer almıştır. Makalelerin büyük çoğunluğu bilim, felsefe ve eğitim konusuyla ilgilidir. Yazarları arasında Salih Zeki ve Mehmed İzzet gibi dönemin önemli akademisyenleri bulunmaktadır. Bu çalışmada, söz konusu makaleler incelenmiş, içerdikleri görüşler tespit edilmiştir. Derginin matematik ve doğa bilimlerini merkeze alan bir bilim anlayışı olduğu görülmektedir. Dergiyi çıkaranların XIX. yüzyılın ikinci yarısından sonra bilimlerdeki gelişmelerden esinlenerek Batı dünyasında ortaya çıkan çeşitli felsefelerin etkisini taşıdıkları dikkat çekmektedir. Derginin yazarları, bilimin, Osmanlı modernleşmesinin vazgeçilmez bir parçası olduğunu vutgulamaktadırlar. Dergideki yedi makalesinden, Salih Zeki’nin değişik konular hakkındaki görüşlerini öğrenmek mümkündür.

The Cemiyet-i Tedrîsiye-i İslâmiye (Society for Islamic Education),aiming to educate Muslim orphans, created in 1873 in Istanbul, a charity highschool named the Darüşşafaka. Following the proclamation of the SecondConstitution in 1908, the Alumni Association of the school (DârüşşafakaMezûnîn Cemiyeti), started the publication of Darüşşafaka, a monthly popularscience journal. Only 12 issues were published between 14 June 1909 and 14May 1910. Its main goal was to inform the readers about the new developmentsin mathematics and the natural sciences. The journal also contained importantinformation about the history of Darüşşafaka school and included 38 articleswritten by 10 different authors. The majority of the articles were about thescience, philosophy and education. Some writers of the journal such as SalihZeki and Mehmed İzzet were well-known Ottoman scholars. The present articleintroduces the articles published in the Darüşşafaka journal and evaluates theopinions of their authors. The journal makes mathematics and natural sciencesits central issue. The publishers, inspired by the devolopments in science in theWest, were fully aware of the importance of science education in themodernisation of the country and they were highly influenced by the variousphilosophies of the second half of the 19th century. The articles of Salih Zekidiscloses his personal views in various issues such as education, civilisation,modernisation.