Mancarcık Kuyusu Cinayeti: 19. Yüzyılda Antalya’da Hovardalar, Azatlı Köleler ve Rakkase Kadınlar
The Murder in the Mancarcik Well: Mashers, Liberated Slaves and Prostitutes in Antalya in the 19th Century
Yazar: Dayar, Evren
Dergi: Cihannüma Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi, Vol. 4 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Antalya,19. Yüzyıl,Rumlar,Azatlı Köleler,Hovardalar,Rakkase Kadınlar ; Antalya,19th Century,Greeks,Liberated Slaves,Mashers,Prostitutes

19. yüzyılda Antalya,Küçük Asya’nın orta büyüklükteki liman şehirleri arasında yer alıyordu. Coğrafikonumu nedeniyle şehrin tarımsal üretim kapasitesi sınırlıydı. Bu sebeple 19.yüzyıl boyunca şehrin nüfusu, zorunlu kitlesel göç dönemleri haricinde çokfazla değişmemişti. Bu durumun en önemli istisnası ise 1860’larda yaşanangönüllü Rum göçüydü. Gerçekten de 1860’lardan itibaren Antalya, ticaret içinEge adalarından şehre gelen birçok Rum için kalıcı ikametgâh olmuştu. Kesif Rumgöçü şehrin nüfus yapısını değiştirmiş, ayrıca toplumsal dönüşüm sürecini detetiklemişti.Bu makalede ele alınancinayet tam da şehrin içinde bulunduğu bu dönüşüm sürecinde işlenmiştir.Dolayısıyla, cinayeti değerlendirirken, cinayetin ardındaki nedenler ile budönüşüm süreci arasında bir ilişki kurmak mümkündür. Bunun dışında Mancarcık Kuyusu cinayeti; hovardalar, kocalarıtarafından terk edilmiş kadınlar ve azatlı köleler gibi 19. yüzyılAntalya’sında gündelik hayatın faili olmuş bazı toplulukları bir aradadüşünmeye de imkân tanımaktadır. Görece ayrıntılı sorgu tutanakları ise sıradan insanların zihin dünyaları hakkında fikirvermektedir.Bunlarınyanı sıra makalede, 19. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin yaşadığı dönüşüm sürecininsonucu olarak devletin değişen işlevleri ile taşrada artan nüfuzu ele alınmış,son olarak, yargı-altı uzlaşmanın ve toplumsal arabuluculuğun zamanla eskiönemini yitirmesine değinilmiştir.

Inthe 19th century, Antalya was among the medium-sized port cities ofAsia Minor. Due to its geographical location, the agriculturalproduction capacity of the city was limited. For this reason, except forperiods of compulsory mass migration, the population of the city had notchanged much during the 19th century. The most important exceptionto this situation was the voluntary Greek migration in the 1860s. Indeed, afterthe 1860s, Antalya had become a permanent residence for many Greeks who camefrom the Aegean islands for trading. The intense Greek immigration changed thepopulation structure of the city and also triggered a social transformationprocess.Themurder investigated in this article was committed in exactly in thistransformation process. Therefore, when evaluating the murder, it is possibleto establish a link between the reasons behind the murder and this large-scaletransformation process. Apart from that, the murder in the Mancarcik Well alsomakes it possible to reconsider the workings of communities in everyday life of19th century Antalya together with mashers, abandoned women by theirhusbands, and liberated slaves. Also, relatively detailed inquiry minutes givean idea of ordinary people’s mindset.Inaddition to these, as a result of the transformation process that wasexperienced by the Ottoman State in the 19th century, the changingfunctions and the increasing influence of the state in the province is examinedin the article. Finally, it is also mentioned that the infra judicialaccommodation and the social mediation have lost their old importance overtime.