TEKNOLOJİK İLERLEMENİN DİSTOPİK İMGESİ: BLACK MIRROR TELEVİZYON SERİSİ
TEKNOLOJİK İLERLEMENİN DİSTOPİK İMGESİ: BLACK MIRROR TELEVİZYON SERİSİ
Yazar: Aşkan, Hakan; Cemiloğlu Altunay, Meltem
Dergi: İnönü Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi (İNİF E-Dergi), Vol. 3 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Distopya,ilerleme,teknoloji

Tarihsel olarak 18. yüzyıl Avrupası’nda ortayaçıkmış olan aydınlanma felsefesi, evrenin rasyonel akıl aracılığı ilekavranabileceğini, böylece insanoğlunun bilgiye, mutluluğa, refaha ve özgürlüğeulaşabileceğini vaat eder.  Oysaözellikle 20. yy’da yaşanan iki büyük Dünya Savaşı’nın ve bilimsel gelişmelerinortaya çıkmasına olanak sağladığı kitle imha silahlarının dünya genelinde yolaçtığı onarılmaz yıkımlar ile büyük trajediler, aydınlanma felsefesininyücelttiği rasyonel aklın sorgulanmasına neden olmuştur. Aydınlanmanın güçolarak kutsadığı bilgi, modern çağda kendisini “teknolojik yıkım araçlarında”somutlaştırmıştır. Dolayısıyla ilerleme ve bilim ilişkisinde aklın rasyonel birtemelde yalnızca insanın refahı için çalıştığı fikri inandırıcılığınıyitirmiştir. Dolayısıyla bilimsel gelişmelerin merkezinde yer alan rasyonelaklın vaat ettiği ideal toplum ütopyası, modern dünyada bir kâbusa, birkarşı-ütopyaya daha doğru bir ifadeyle bir distopyaya dönüşür. Böylece 18.yy.’da filizlenmeye başlayan ütopyacı düşüncenin yerini, haklı gerekçelerle,21. yy.’da felaket korkularının distopik yansımaları almıştır. Çağın ruhunuyansıtan bu distopik yansımalar, Fredric Jameson’ın (1990) da ifade ettiğigibi, kendini en açık şekilde görsel sanatlarda ortaya koyar. Tam da bu noktadaBlack Mirror televizyon serisi, teknolojinin gelişmesiyle birlikte iletişimaraçlarında yaşanan köklü değişikliklerin tüm insanlığı nasıl etkilediğinifarklı boyutlarıyla gözler önüne sererek çağın gerçekliğine ayna tutar. Aynızamanda insan hayatını kolaylaştırdığı iddia edilen teknolojinin, insanlarınasıl kuşattığı ve onların hayatlarını nasıl alt üst ettiğini de gösteren BlackMirror, kitle iletişim araçları vasıtasıyla kitlelerin nasıl manipüleedilebileceğini ve egemen güçlerce nasıl kendisine bağımlı bir halegetirilebileceğini de ortaya koymaya çalışan distopik bir yapımdır. 2015 Ocakayına kadar 3 sezonda toplam 7 bölümü yayınlanmış olan bu yapım, her birbölümde güncel ve farklı bir tema ele alarak içinde yaşadığımız çağın farklıbir gerçekliğine ayna tutmaya çalışmaktadır. Diğer bir deyişle, bu yapımgünümüzde -yani 21.yy’da-  insanlarınyaşadığı ama algılayamadığı toplumsal, politik, kültürel ve ekonomikgerçeklikleri resmetmeye çalışmaktadır.Bu çalışma, Black Mirror televizyon serisinde kitleiletişim araçlarının nasıl ele alındığını ortaya koymaya çalışmaktadır. Sözkonusu bu çalışma, kitle iletişim araçlarının yol açtığı küresel-güncel sorunlarıortaya koymaya çalışması bakımından önemlidir. Ayrıca, söz konusu seri her nekadar İngiliz yapımı olsa da kitle iletişim araçlarının yol açtığı sorunlarınyalnızca yerelde değil, aynı zamanda küresel ölçekte de yaşandığını ortayakoyması bakımından da önemlidir. Ütopyanın hangi koşullarda distopyayadönüştüğünü ve nasıl bir gelecek öngörüsünde bulunduğunu anlamaya çalışmakçalışmanın çıkış noktasıdır. Bu bağlamda Black Mirror televizyon serisiniteliksel durum çalışması yöntemiyle analiz edilecektir.

Tarihsel olarak 18. yüzyıl Avrupası’nda ortayaçıkmış olan aydınlanma felsefesi, evrenin rasyonel akıl aracılığı ilekavranabileceğini, böylece insanoğlunun bilgiye, mutluluğa, refaha ve özgürlüğeulaşabileceğini vaat eder.  Oysaözellikle 20. yy’da yaşanan iki büyük Dünya Savaşı’nın ve bilimsel gelişmelerinortaya çıkmasına olanak sağladığı kitle imha silahlarının dünya genelinde yolaçtığı onarılmaz yıkımlar ile büyük trajediler, aydınlanma felsefesininyücelttiği rasyonel aklın sorgulanmasına neden olmuştur. Aydınlanmanın güçolarak kutsadığı bilgi, modern çağda kendisini “teknolojik yıkım araçlarında”somutlaştırmıştır. Dolayısıyla ilerleme ve bilim ilişkisinde aklın rasyonel birtemelde yalnızca insanın refahı için çalıştığı fikri inandırıcılığınıyitirmiştir. Dolayısıyla bilimsel gelişmelerin merkezinde yer alan rasyonelaklın vaat ettiği ideal toplum ütopyası, modern dünyada bir kâbusa, birkarşı-ütopyaya daha doğru bir ifadeyle bir distopyaya dönüşür. Böylece 18.yy.’da filizlenmeye başlayan ütopyacı düşüncenin yerini, haklı gerekçelerle,21. yy.’da felaket korkularının distopik yansımaları almıştır. Çağın ruhunuyansıtan bu distopik yansımalar, Fredric Jameson’ın (1990) da ifade ettiğigibi, kendini en açık şekilde görsel sanatlarda ortaya koyar. Tam da bu noktadaBlack Mirror televizyon serisi, teknolojinin gelişmesiyle birlikte iletişimaraçlarında yaşanan köklü değişikliklerin tüm insanlığı nasıl etkilediğinifarklı boyutlarıyla gözler önüne sererek çağın gerçekliğine ayna tutar. Aynızamanda insan hayatını kolaylaştırdığı iddia edilen teknolojinin, insanlarınasıl kuşattığı ve onların hayatlarını nasıl alt üst ettiğini de gösteren BlackMirror, kitle iletişim araçları vasıtasıyla kitlelerin nasıl manipüleedilebileceğini ve egemen güçlerce nasıl kendisine bağımlı bir halegetirilebileceğini de ortaya koymaya çalışan distopik bir yapımdır. 2015 Ocakayına kadar 3 sezonda toplam 7 bölümü yayınlanmış olan bu yapım, her birbölümde güncel ve farklı bir tema ele alarak içinde yaşadığımız çağın farklıbir gerçekliğine ayna tutmaya çalışmaktadır. Diğer bir deyişle, bu yapımgünümüzde -yani 21.yy’da-  insanlarınyaşadığı ama algılayamadığı toplumsal, politik, kültürel ve ekonomikgerçeklikleri resmetmeye çalışmaktadır.Bu çalışma, Black Mirror televizyon serisinde kitleiletişim araçlarının nasıl ele alındığını ortaya koymaya çalışmaktadır. Sözkonusu bu çalışma, kitle iletişim araçlarının yol açtığı küresel-güncel sorunlarıortaya koymaya çalışması bakımından önemlidir. Ayrıca, söz konusu seri her nekadar İngiliz yapımı olsa da kitle iletişim araçlarının yol açtığı sorunlarınyalnızca yerelde değil, aynı zamanda küresel ölçekte de yaşandığını ortayakoyması bakımından da önemlidir. Ütopyanın hangi koşullarda distopyayadönüştüğünü ve nasıl bir gelecek öngörüsünde bulunduğunu anlamaya çalışmakçalışmanın çıkış noktasıdır. Bu bağlamda Black Mirror televizyon serisiniteliksel durum çalışması yöntemiyle analiz edilecektir.