Afyonkarahisar Yorganlarının Teknik, Desen ve Kompozisyon Özellikleri
Technical, Pattern and Composition Specifications of Afyonkarahisar Quilts
Yazar: Küçükkurt, Ülkü
Dergi: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 21 No. 3, 2019
Anahtar kelimeler: Afyonkarahisar,culture,quilt,quilt production,quilt motifs ; Afyonkarahisar,kültür,yorgan,yorgan üretimi,yorgan motifleri

İnsanlıktarihi kadar eski olan temel ihtiyaçlar içinde örtünme yer almaktadır. Teknikve estetik anlamda kendini geliştiren insan, yorgan üretiminde bu süreciyaşamıştır. Dîvânu Lugâti’t Türk’te yorgan: Yogurkan, yörgen olarakgeçmektedir. Türklerin tarihinde yorgan her dönem önemini korumuş, hayatınvazgeçilmez bir parçası olmuştur. Ege bölgesinde yer alan ve karasal iklimesahip Afyonkarahisar’da günlük kullanılan eşyalar ve çeyiz geleneğinde yorganınönemli bir yeri vardır. Şer’iye sicillerinde yorganlar, kayıt altınaalınmıştır. Afyonkarahisar’da yorgan dikimi atölyelerde ve evlerde yapılmakta,atölyelerde erkekler, evlerde kadın ustalar çalışmaktadır. Afyonkarahisar’dayün, pamuk dolgulu yorganlar dikilmektedir. Yorganlarda açık renkler, pasteltonlar tercih edilmektedir. Motifler bitkilerden, eşyalardan ve geometrikşekillerden oluşturulmuştur. Hazır yorganların mağazalarda yerini almasıyla eldikimi yorganlara ilgi azalmış, zamanla arz ve talebe bağlı olarak yorganustalarının sayısında azalma meydana gelmiştir. Çalışmada, alan araştırmasıyöntemi kullanılarak kaybolmaya yüz tutmuş Afyonkarahisar el dikimiyorganlarının, incelenerek yazılı kaynak haline getirilmesi amaçlanmıştır.Araştırmada, yorganların Afyonkarahisar kültüründe ki yerine, üretimindekullanılan malzemelere, dikim tekniklerine, desen özellikleri ile yorgan örneklerineyer verilmiş, üretimin devamına yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Covering their bodies is oneof the basic needs of humankind, which is as old as the history of humanity.Humans who developed themselves in technical and aesthetic sense experiencedthis process in the production of quilts. The quilt in Diwan-ı Lughat Al Turkis referred to as yogurkan or yörgen. In the history of Turks, quilts havealways been important and have been an indispensable part of life. AtAfyonkarahisar in the Aegean region, which has a continental climate, quiltshave an important place within the daily items and dowery tradition. Quiltswere recorded in the Şeriye registers In Afyonkarahisar, quilt production isdone in workshops and houses, men work in workshops, and female crafters workin houses. Wool and cotton-filled quilts are sewn in Afyonkarahisar. Lightcolors and pastel tones are preferred in quilts. Motives represent plants,objects and geometric shapes. With the availability of ready-made quilts instores, interest in hand sewing quilts decreased, and the number of quiltmasters decreased in time due to supply and demand. In this study, it is aimedto transform the quilts of Afyonkarahisar, which are among the traditional artsand in the brink of being lost, by using the field research method. In theresearch, place of the quilt in Afyonkarahisar culture, the materials used inproduction, sewing techniques, pattern characteristics quilt samples werementioned and suggestions were made for the continuation of this art.