Sosyal Medyadaki Nostalji İçerikli Paylaşımlar Üzerine Felsefi Bir Okuma
A Philosophical Reading of Nostalgic Content on Social Media
Yazar: Kaplan, İsmail; Celilzade, Hayyam
Dergi: İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Vol. 14 No. 5, 2025
Anahtar kelimeler: Communication Studies ; İletişim Çalışmaları ; Social Media Studies ; Sosyal Medya Çalışmaları ; New Media ; Yeni Medya ; Social Media,Nostalgia,Digital Culture,History of Philosophy,Heidegger,Thematic Analysis ; Sosyal Medya,Nostalji,Dijital Kültür,Felsefe Tarihi,Heidegger,Tematik Analiz

Kişisel ve toplumsal hatıralar gittikçe artan bir biçimde dijital ortamda belirmeye ve paylaşılmaya devam ederken, dijital kolektif hafıza, dijital topluluklar tarafından biçimlendirilmektedir. Medya ve nostalji ilişkisinin temelleri çok daha eskilere dayansa da dijital ortamdaki katılım ve paylaşımla birlikte kişisel hatıralar da kolektif hatırlamanın bir parçasına dönüşmektedir. Bu çalışma, sosyal medyada gerçekleşen dijital nostalji pratiklerini farklı boyutlarıyla ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında örneklem olarak belirlenen “Dünüyle Bugünüyle Eskişehir” Facebook grubunda 1 Mart-31 Mayıs 2025 tarihleri arasında paylaşılan 121 gönderi ile bu gönderilere yazılan yorumlar arasından seçilen 928 kullanıcı yorumu tematik analizle çözümlenmiştir. Analiz; betimleyici temaların yanında yeniden kurucu ve yansıtıcı nostalji türlerini, mekân ve dijital bellek ilişkisini ve gelecek algısını kapsayan üç kuramsal eksene dayanan temalarla yürütülmüştür. Çalışmanın kuramsal zeminini oluşturan Heideggerci yaklaşım, temaları oluşturan üç kuramsal yaklaşımla birlikte ele alınarak yorumlanmıştır. Böylece nostalji, yalnızca duygusal ve psikolojik bir kavram olarak değil, mekân ve imgeler üzerinden dünyayı açığa çıkarma arasında salınan felsefi bir kavram olarak da ele alınmıştır. Bulgular, dijital ortamda yansıtıcı nostaljinin baskın olduğunu ve görsel imgelerin hatırlamayı maddî unsurlar etrafında örgütlediğini göstermektedir. Böylece nostalji geçmişin tozlu sayfalarında kalan hatıralar yerine bugüne bakışı da şekillendiren bir unsura dönüşmektedir. Nostalji ifade edilirken geçmişteki altın çağa atıf yapılır, geçmişin şimdiye tercih edildiği görülür ancak belirgin bir gelecek umutsuzluğu gözlenmemektedir. Gönderilere yapılan yorumlar, kişisel hatıraları ve maddi bilgiyi birleştirerek bireysel anıları kolektif dolaşıma taşımaktadır. Böylece kolektif hafıza dijital ortamdaki kullanıcıların el birliğiyle şekillenmektedir. Sonuç olarak çalışma, mekân temelli yansıtıcı nostaljinin görsel imgeler ve kentsel hafıza üzerinden kurulduğunu, kullanıcıların bireysel hatıraları ile desteklenerek dijital kolektif hafızanın inşa edildiğini ortaya çıkarmaktadır.

As personal and social memories surface and circulate online with growing intensity, digital communities increasingly shape digital collective memory. Although the media–nostalgia nexus has a longer history, online participation and sharing now fold personal recollections into collective remembrance. This study examines how digital nostalgia is practiced on social. The analysis focuses on the Facebook group “Dünüyle Bugünüyle Eskişehir,” investigating 121 posts shared between March 1 and May 31, 2025, alongside 928 user comments of those posts. A thematic approach was employed, combining descriptive themes with three theoretical axes: restorative and reflective nostalgia, the relationship between place and digital memory, and perceptions of the future. The study’s Heideggerian orientation is read in concert with these axes, providing the conceptual basis for interpretation. In this frame, nostalgia is approached not only as an emotional or psychological category but as a philosophical one that moves between modes of world-disclosure through place and image. Findings indicate that reflective nostalgia predominates in the digital environment and that visual imagery organizes remembering around materials. In this sense, nostalgia becomes an element that shapes how the present is viewed rather than a repository of memories relegated to the “dusty pages” of the past. Expressions of nostalgia frequently invoke a “golden age,” suggesting a preference for the past over the present, yet they do not amount to a pronounced hopelessness about the future. Comments connects personal memories and material information, moving individual recollections into collective circulation. Thus, collective memory emerges as a collaborative construct of users within the digital sphere. Consequently, the study shows that place-based reflective nostalgia is assembled through visual images and urban memory, and that digital collective memory is built with the support of users’ individual memories.