Çeviride Ekoloji Bağlamında Bruno Latour’un Où Atterrir ? Adlı Eseri Üzerine Bir Değerlendirme
An Evaluation On Bruno Latour’s Où Atterrir ? In The Context Of Ecology In Translation
Yazar: Korkmaz, Buse; Özcan, Onur
Dergi: İstanbul Üniversitesi Çeviribilim Dergisi No. 23, 2025
Anahtar kelimeler: Translation and Interpretation Studies ; Çeviri ve Yorum Çalışmaları ; Bruno Latour,Eko-çeviri,Eko-çeviribilim,Ekoloji,Où Atterrir ? ; Bruno Latour,Ecology,Eco-translation,Eco-translatology,Où Atterrir ?

Çevirinin bir bilim olarak kabul edildiği ve çeviri çalışmalarının resmiyet kazanmaya başladığı 1970’li yıllardan bu yana çeviriye ve çeviri sürecine yönelik pek çok kuram ve yol haritası belirlenmiştir. Bu kuramlar ışığında çevirinin amaçları, çevirmenin özellikleri ve çevirinin kalitesi gibi özelliklere yönelik görüşler ortaya atılmış ve bu kuramlar geliştirilerek çeviribilimin kapsamı genişletilmiştir. Çeviride “ekoloji” kavramının varlığı da bu gelişmelerden biridir. Bu kapsamda “Eko-çeviribilim” ve “Eko-çeviri” kuramları dikkat çekmektedir. Eko-çeviribilim kuramında çeviri bir ekosistem olarak görülür ve bu ekosistemde çevirmenin yeri, ekosisteme uyum süreci, çeviri sırasında yaptığı seçimler incelenerek çevirinin bir tür adaptasyon süreci olduğu savunulur. Eko-çeviri kuramında ise çeviri ve sürdürülebilirlik kavramlarının ilişkisi vurgulanır, çevirmenin ekolojik sorumlulukları olduğu savunulur ve dilsel ve kültürel çeşitliliğin korunması gerektiği savunulur. Bu çalışmada çevre, sosyoloji, felsefe konularında önemli eserler kaleme alan felsefeci, sosyolog ve antropolog Bruno Latour’un 2017 yılında yayımladığı Où Atterrir ? adlı eserinin İngilizce ve Türkçe çevirileri çevre temelli örneklemler çerçevesinde ve eko-çeviri/çeviribilim bağlamında incelenmesi amaçlanmaktadır. Latour’un giderek artan çeşitli ekolojik krizlerin sonuçlarını ve bu krizlere yönelik önerilerini sunduğu deneme türündeki eserinde özellikle çevresel bağlamda dikkat çeken söylemler, belirlenen kuramlar ışığında incelenmiştir. Böylece Fransızca kaleme alınan çevre temalı bir eserin, çevre merkezli çeviri kuramlarıyla İngilizcedeki ve Türkçedeki dolaşımına bir bakış açısı getirilmeye çalışılmıştır.

Since the 1970’s, many theories and guidelines have been developed about translation and its process. These theories introduced various views on the purpose of translation, the characteristics of the translator and the translation quality and expanded the scope of translation studies. In the area where translation and ecology meet, the theories of eco-translation and eco-translatology stand out. Eco-translatology theory considers translation both as an ecosystem and as an adaptation process, examines the translator’s role, the adaptation process, and the choices made during translation. Eco-translation theory emphasizes the relationship between translation and sustainability, defends that translators have ecological responsibilities and that linguistic/cultural diversity must be protected. This study aims to analyze the English and Turkish translations of Où Atterrir ?, published in 2017 by Bruno Latour. Known for his significant work on environment, sociology, and philosophy, Latour’s book will be examined through environment-based examples and within the framework of eco-translatology and eco-translation theories. In Latour’s essay, which discusses the consequences of increasingly diverse ecological crises and offers proposals for addressing them, discourses of particular significance in the environmental context are examined through relevant theories. Thus, this study can bring a perspective on the circulation of a French environmental themed work in English and Turkish through environment-centered translation theories.