Ekonomik Güvenlik ve Karşılıklı Bağımlılık Açısından İran ve Suudi Arabistan Arasındaki Jeopolitik Rekabete Bir Kuşak Bir Yol Girişimi’nin Etkisi
The Impact of the Belt and Road Initiative on the Geopolitical Rivalry between Iran and Saudi Arabia in Terms of Economic Security and Interdependence
Yazar: Bilgiç, Osman
Dergi: Güvenlik Stratejileri Dergisi, Vol. 21 No. 51, 2025
Anahtar kelimeler: Middle East Studies ; Ortadoğu Çalışmaları ; Çin,İran,Suudi Arabistan,Ekonomi Güvenliği,BKBY ; China,Iran,Saudi Arabia,Economic Security,BRI

Bir Kuşak Bir Yol (BKBY) girişimi, Çin’in altyapı yatırımları yoluyla küresel ekonomik entegrasyonunu derinleştirmeyi ve ekonomik etkisini artırmayı amaçlamaktadır. Orta Doğu, hem enerji kaynakları hem de jeopolitik konumu itibarıyla bu girişimin en kritik halkalarından biridir. Çin, bu proje kapsamında İran ve Suudi Arabistan’a yönelik ekonomik iş birlikleri geliştirerek iki ülke arasındaki jeopolitik rekabeti dengelemeyi ve bölgesel istikrarı desteklemeyi hedeflemektedir. Bu bağlamda çalışmanın temel amacı, BKBY kapsamındaki yatırımların İran ve Suudi Arabistan arasındaki bölgesel uyuşmazlıkların çözümüne katkısını değerlendirmek ve bu sürecin ekonomik güvenlik ile karşılıklı bağımlılık kuramı çerçevesinde nasıl şekillendiğini analiz etmektir. Çalışmanın teorik altyapısını ekonomik güvenlik ile karşılıklı bağımlılık teorisi oluşturmaktadır. Bu çerçevede, devletlerin ekonomik ilişkiler yoluyla güvenlik politikalarını nasıl yeniden tanımladığı ve ekonomik bağımlılık düzeyinin çatışma olasılığı üzerindeki etkisi değerlendirilmektedir. Araştırma, betimsel analiz yöntemiyle yapılandırılmış nitel bir çalışmadır. Örnek olay modeli benimsenmiştir. Doküman analizi tekniği ile elde edilen veriler, tematik kategorilere ayrılarak sınıflandırılmış ve çalışma bağlamında yorumlanmıştır. Böylece BKBY’nin İran ve Suudi Arabistan üzerindeki ekonomik etkilerinin bölgesel jeopolitik rekabete nasıl yansıdığı çok boyutlu bir perspektifle ele alınmıştır. Çalışmanın özgünlüğü, bölgesel uyuşmazlıkların çözümüne yönelik olarak ekonomik güvenlik merkezli bir yaklaşım geliştirmesi ve BKBY’yi bir dış politika aracı olarak değerlendirmesinden kaynaklanmaktadır.

The Belt and Road Initiative (BRI) is designed to enhance China’s integration into the global economy and extend its influence through strategic infrastructure investments. The Middle East plays a vital role in this initiative, owing to its rich energy resources and significant geopolitical position. China aims to navigate the geopolitical tensions between Iran and Saudi Arabia by promoting regional stability through economic cooperation within the framework of the BRI. This study aims to assess the impact of investments related to the BRI on resolving regional disputes between Iran and Saudi Arabia. The theoretical framework is based on economic security and the theory of interdependence. Within this framework, the study evaluates how states redefine their security policies through economic relations and the impact of the level of economic dependence on the likelihood of conflict. This research employs a qualitative approach, structured around descriptive analysis methods and a case study model. Data collected through document analysis have been organized into thematic categories and interpreted in relation to the study’s objectives. Consequently, the research investigates the economic impacts of the BRI on Iran and Saudi Arabia and how these effects relate to regional geopolitical competition from a multidimensional perspective. The originality of the study lies in its development of an economic security-centered approach to conflict resolution and its assessment of the BRI as a foreign policy tool.