MÜZİĞE VERİLEN DUYGUSAL TEPKİDE ZAMAN-MEKAN ETKENLERİ
MÜZİĞE VERİLEN DUYGUSAL TEPKİDE ZAMAN-MEKAN ETKENLERİ
Yazar: Canyakan, Seyhan
Dergi: Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi, Vol. 6 No. 11, 2019
Anahtar kelimeler: Müzik,Duygu Durum,Zaman-Mekan,Kronobiyoloji

Son yıllarda gelişen müzik-duygu araştırmaları, kimi araştırmacılara göre toplu bir şekildekafa karıştırıcı model varyasyonları ve terminolojileri ortaya çıkarırken aynı zamanda tutarsız dataların birikmesine de neden olmaktadır. Bir yandan multidisipliner yaklaşımlar (psikoloji, mühendislik, müzikoloji, akustik, tıp) yardımıyla da çözümlenmeye çalışılan müzik-duygu araştırmaları birçok kavramsal karmaşayı da (duygu, duygu durum ayrımı, hissedilen ve algılananduygu ayrımı) beraberinde getirmektedir. Ancak müzikoloji penceresinden yaklaşımoldukça azdır. Psikologların yaptıkları çalışmaların temel sorunu, uyaranolarak seçilen yapıtların, katılımcılar için gerek kültürel gerekse müzik tercihi açısından uygun olmamasıdır. Sözgelimi barok döneme ilişkinherhangi bir dinleme pratiği olmayan birine, bu müzik türünde neler hissettiğinin sorulması araştırmalarda ki olumsuz noktalardan biridir. Toplumsal ve kültüreldeğişimler göz ardı edildiğinden kişininiçinde bulunduğu gerçek ortamda müziğe karşıhissettiği duygu durumlarının tespiti mümkün olmamaktadır. Müzik ve duygu üzerineiki yüzü aşkın makalenintaranması sonucubu çalışmalarda yalnızca laboratuvar ortamı mantığıyla çalışıldığı ve sonuçlarıngüvenilir olmadığı sonucuna varılmıştır.Buçalışma ise müziğin farklı zamandiliminde oluşturduğu duygu durum değişikliklerini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Bunu açıklarken de müzik türlerive aşina olmanın duygu değişimine etkisi üzerinde durularak nitel ve nicel araştırma yöntemlerinden, Öz-Raporlama, Yarı Kurgulu Görüşme tekniklerindenve Boyutsal Duygu Model’inden (Dimensional Emotion Model) yararlanılmıştır. Çok sayıda katılımcıyla yapılması planlanan araştırma, aynı gruba dört müzik türünde uyaranın farklı zaman ve mekanlarda dinletilmesiyle gerçekleştirilmiştir. Sonuçların elde edilmesinde yapılan yarı kurgulu görüşme çözümleriyle birlikte veriler PearsonKorelasyon Analizi ve Bağımsız Gruplar T-Testine tabi tutulmuştur.

Son yıllarda gelişen müzik-duygu araştırmaları, kimi araştırmacılara göre toplu bir şekildekafa karıştırıcı model varyasyonları ve terminolojileri ortaya çıkarırken aynı zamanda tutarsız dataların birikmesine de neden olmaktadır. Bir yandan multidisipliner yaklaşımlar (psikoloji, mühendislik, müzikoloji, akustik, tıp) yardımıyla da çözümlenmeye çalışılan müzik-duygu araştırmaları birçok kavramsal karmaşayı da (duygu, duygu durum ayrımı, hissedilen ve algılananduygu ayrımı) beraberinde getirmektedir. Ancak müzikoloji penceresinden yaklaşımoldukça azdır. Psikologların yaptıkları çalışmaların temel sorunu, uyaranolarak seçilen yapıtların, katılımcılar için gerek kültürel gerekse müzik tercihi açısından uygun olmamasıdır. Sözgelimi barok döneme ilişkinherhangi bir dinleme pratiği olmayan birine, bu müzik türünde neler hissettiğinin sorulması araştırmalarda ki olumsuz noktalardan biridir. Toplumsal ve kültüreldeğişimler göz ardı edildiğinden kişininiçinde bulunduğu gerçek ortamda müziğe karşıhissettiği duygu durumlarının tespiti mümkün olmamaktadır. Müzik ve duygu üzerineiki yüzü aşkın makalenintaranması sonucubu çalışmalarda yalnızca laboratuvar ortamı mantığıyla çalışıldığı ve sonuçlarıngüvenilir olmadığı sonucuna varılmıştır.Buçalışma ise müziğin farklı zamandiliminde oluşturduğu duygu durum değişikliklerini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Bunu açıklarken de müzik türlerive aşina olmanın duygu değişimine etkisi üzerinde durularak nitel ve nicel araştırma yöntemlerinden, Öz-Raporlama, Yarı Kurgulu Görüşme tekniklerindenve Boyutsal Duygu Model’inden (Dimensional Emotion Model) yararlanılmıştır. Çok sayıda katılımcıyla yapılması planlanan araştırma, aynı gruba dört müzik türünde uyaranın farklı zaman ve mekanlarda dinletilmesiyle gerçekleştirilmiştir. Sonuçların elde edilmesinde yapılan yarı kurgulu görüşme çözümleriyle birlikte veriler PearsonKorelasyon Analizi ve Bağımsız Gruplar T-Testine tabi tutulmuştur.