OSMANLI DEVLETİ’NDE BALO ADABI VE SEFARET BALOLARI
Ball Etiquette and Embassy Balls in the Ottoman Empire
Yazar: Ak, İlyas; Öztunç, Hüseyin Baha
Dergi: Tarih İncelemeleri Dergisi, Vol. 38 No. 1, 2022
Anahtar kelimeler: Political History (Other) ; Siyasi Tarih (Diğer) ; Osmanlı Devleti,Batılılaşma,Sefaret Baloları,Avrupa,Dans ; Ottoman Empire,Westernization policy,embassy balls,Europe,dance

Osmanlı Devleti’nin son dönemine Batılılaşma politikası damgasını vurdu. Bâbıâli, Tanzimat Fermanı ile Batı’ya yöneldikten sonra kulüp, birahane, tiyatro, müzik toplulukları ve balo gibi Avrupa örneği zevk ve eğlenceler yaygınlaşmaya başladı. Galata, Pera ve Beyoğlu’nda yaşayan yabancılar, Türklerin bu eğlence kültürüne adapte sürecini hızlandırdı. Batılılaşmayı sağlama adına Osmanlı seçkini de Batı kültür formları arasında yer alan görgü kurallarından ev içi düzenlemelere ve hatta baloda nasıl dans edileceğine kadar toplumsal değişimi amaçlayan yazılar kaleme aldı. Modernleşmek isteyen Osmanlı aydını gözünden Avrupa, uygarlığın zirvesinde görülüyordu. Batı’dan ülkemize elçilikler vasıtasıyla aktarılan balo ise hem eğlence hem de diplomatik amaçlarla düzenleniyordu. Osmanlı bürokrasisi ve aydın kesim ise balo kültürüne oldukça uzaktı. Bu durumun farkında olan Osmanlı seçkini ise “balonun adabımuaşereti nedir?” “Nasıl dans edilmeli?” “Baloda kadınlara nasıl davranılmalı?” gibi temel soruları eserlerine taşıyarak, seçkin kesimi balo konusunda eğitmek istiyordu. Bu sorular ile Osmanlı Devleti’nde ilk balo, balonun adabımuaşereti hakkında yazılanlar ve İstanbul’da yabancı elçiler tarafından düzenlenen baloların amacı bu araştırmanın temelini oluşturdu. Bu çalışma, 19. yüzyılda neşredilen ve balo adabımuaşereti hakkında bilgi veren eserler ile Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi’ndeki belgelere dayanmaktadır. Osmanlı son döneminde yazılan eserlerden faydalanmak suretiyle, balo adabımuaşeretinin nasıl olması gerektiği aktarılmaya çalışılacaktır. Diğer yandan da Osmanlı Devleti’nde ilk baloyu düzenleyen ve Türk gençlerinin de ilk danslarını elçilik salonlarında denemelerini sağlayan sefirlerin düzenledikleri baloların mahiyeti, arşiv belgeleri ışığında ortaya konulmaya çalışıldı.

Westernization policy left its mark on the last period of the Ottoman Empire. After the Sublime Porte turned to the West with the imperial Edict of Gülhane, European-style pleasures and entertainments such as clubs, pubs, theatres, musical ensembles, and balls began to spread. Foreigners living in Galata, Pera, and Beyoğlu accelerated the adaptation process of Turks to this entertainment culture. To ensure westernization, the Ottoman elite also wrote articles aimed at social change, from etiquette, which is among the Western cultural forms, to indoor arrangements and even how to dance at the ball. From the eyes of Ottoman intellectuals who wanted to modernize, Europe was seen at the peak of civilization. The ball, which was transferred from the West to our country through embassies, was held for both entertainment and diplomatic purposes. The Ottoman bureaucracy and the nobility were far from the ballroom culture. The Ottoman elite was aware of this situation and wanted to educate the elite about the ball by bringing basic questions such as “What is the etiquette of the ball?” “How to dance?” “How should women be treated at the ball?”, into their works. With these questions, the first ball in the Ottoman Empire, what was written about the etiquettes of the ball, and the purpose of the balls organized by foreign ambassadors in Istanbul formed the basis of this research. This study is based on the works published in the 19th century and gives information about ball etiquette and documents in the Ottoman Archives of the Presidency of State Archives. By using the works written in the last period of the Ottoman Empire, it will be tried to convey how the ballroom etiquette should be. On the other hand, the nature of the balls organized by the ambassadors who organized the first ball in the Ottoman Empire and made the Turkish youth try their first dance in the embassy halls will be tried to revealed in the light of archive documents.