EVDE SAĞLIK HİZMETİ ALAN 65 YAŞ ve ÜZERİ BİREYLERİN YAŞAM KALİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
EVALUATION OF THE QUALITY OF LIFE OF INDIVIDUALS 65 YEARS AND OVER WHO RECEIVED HEALTH SERVICES AT HOME
Yazar: Uçakkuş, Pınar; Yıldırım, Türkan
Dergi: Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, Vol. 24 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Home health services,individuals aged 65 and older,quality of life ; yaşam kalitesi,evde sağlık hizmeti,65 yaş üstü birey

Araştırma Ankara’da bir eğitim ve araştırma hastanesinin evde sağlık hizmeti birimine kayıtlı 65 yaş ve üzeri hastaların günlük ve enstrümental yaşam aktivitelerini gerçekleştirme seviyeleri ve yaşam kalitesine etkilerinin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada bireylerin yaşam kalitesini değerlendirmeye yönelik Yaşlılarda Yaşam Kalitesi Ölçeği, Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği (GYA) ve Enstrümental Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği (EGYA) kullanılmıştır. Özerklik alt boyutu ve toplam WHOQOL-OLD.TR ölçekteki puanlar değerlendirildiğinde erkeklerin skorlarının kadınlardan daha yüksek olduğu bulunmuştur. GYA ve EGYA puanları ile özerklik alt boyut puanları, geçmiş bugün gelecek alt boyut puanları, sosyal katılım alt boyut, toplam puan, yakınlık alt boyutu arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönde orta düzeyde ilişki saptanmıştır. 65-69 yaş grubundakilerin yaşam kalitesi skorlarının 85-89 yaş grubundaki kişilere göre ve ilkokul mezunu kişilerin sosyal katılım alt boyutundaki skorlarının ortaokul mezunu kişilere göre daha düşük olduğu bulunmuştur. Geçmiş, bugün, gelecek alt boyutunda nörolojik hastalığı olmayanların yaşam kalitesi skorları, kas hastalığı olmayan kişilerin özerklik alt boyutu ve ölüm-ölmek alt boyutlarında yaşam kalitesi skorları, ortopedik hastalığı ve nörolojik hastalığı olanların duyusal işlev alt boyutunda yaşam kalitesi skorları daha yüksek bulunmuştur. 2-3 hastalığı olan kişilerin, 4 ve üzeri hastalığı olan kişilere göre duyusal işlev alt boyutunda skorlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Hastaların kullandıkları tıbbi cihaz-ürün sayısı azaldıkça duyusal işlev alt boyutu ve özerklik alt boyutunda yaşam kalitesi skorlarının arttığı gözlemlenmiştir. Evde sağlık hizmeti ile hastalar hastane ortamındaki enfeksiyona yakalanma riskleri azalarak, kendi yaşam alanlarında daha rahat bir sağlık hizmeti alabilme imkanı elde etmişlerdir. Yaşam kalitesini artırmak için yaşlılara yönelik sosyal programlar düzenlenmesi, yaşlı bireylerin her hafta kendi evlerinde gelecek görevliler tarafından sosyal, psikolojik destek sağlayacak, iyilik halini artıracak, ihtiyaçları doğrultusunda onlara rehberlik edecek görevliler tarafından desteklenmesi önerilebilir. Bu kapsamda Türkiye’de evde sağlık hizmeti, sosyal hizmet ve evde bakım uygulamalarının birbirine entegre olarak sağlanmasının önemli olduğu düşünülmektedir.

The research was carried out to examine the levels of performing daily and instrumental life activities and the effects of the quality of life of the patients aged 65 and over registered in the home health service unit of a training and research hospital in Ankara. In the research, three scales were used that were Quality of Life Scale for The Elderly, Daily Life Activities  (ADL) and Instrumental Daily Life Activities  (IADL) Scales. It was found that scores of the men higher than scores of the women when evaluated the scores in the autonomy sub-dimensions and total of WHOQOL-OLD.TR. There is a statistically significant negative correlation between ADL scores, IADL scores, autonomy subdimension scores, past-present-future subdimension scores, social participation subdimension, total points and proximity subdimensions. It was found that the quality of life scores of the 65-69 age group were lower than those of the 85-89 age group, and the scores in the social participation sub-dimension of the primary school graduates were lower than those of the middle school graduates. In the past, present, future sub-dimension, the quality of life scores of those without neurological diseases, the autonomy sub-dimension of individuals without muscle disease, and the quality of life scores in the death-dying sub-dimensions, and the sensory function sub-dimension of those with orthopedic disease and neurological disease were found to be higher. Individuals with 2-3 diseases were found to have higher scores in sensory function sub-dimension than those with 4 or more diseases. It was observed that as the number of medical devices and products used by the patients decreased, the quality of life scores in the sensory function sub-dimension and autonomy sub-dimension increased. With home healthcare, patients have the opportunity to receive a more comfortable health service in their living spaces by reducing the risk of infection in the hospital environment. It may be suggested that social programs for the elderly should be organized in order to increase the quality of life, and that elderly individuals should be supported by the staff who will come to their homes every week, provide social and psychological support, increase their well-being, and guide them in line with their needs. In this context, it is believed in Turkey that home health care services, social services and home care applications is important to provide integrated to each other.