Kindî Metafiziğinin Temel Kavramları
Basic Concepts Of Metaphysics Of Kindî
Yazar: Görkaş, İrfan
Dergi: Erdem, Vol. 0 No. 81, 2020
Anahtar kelimeler: Kindî,metaphysics,meta-varlık,one,unity,many,universals ; Kindi,metafizik,meta-varlık,bir,birlik,çok,tümeller

ÖZBu çalışma, öncelikle bir “meta-varlık” çalışmasıdır. Bir meta-varlıkçalışması olarak bu yazı, Kindî’nin metafiziğinde yer alan varlık kavramlarınave varlık felsefesine odaklanmaktadır. Çünkü Kindî ilk İslamfilozofudur ve “feylesofu’l-Arab” ünvanıyla tanınmaktadır. Kindîkelam ile felsefe arasında bir köprü isimdir. Felsefeyi teori ve pratikaçıdan muhtelif şekilde tanımlar. Kendisinden önce felsefeyle uğraşanlarateşekkür eder. O, İslam düşüncesinde ilk metafizik yazarıdır.İslam felsefe tarihinde ilk felsefe sözlüğünü kaleme alan bir düşünürdür.O, Beytü’l-hikme’de tercüme heyetinde görev yapan bir isimdir.Eseri Aristoteles’in terimiyle İlk Felsefe adını taşımaktadır. İslamdüşüncesinde felsefî terminoloji onun metafiziğine dayanmaktadır.Başka bir ifadeyle Türkçe bir metafizik için İslam metafiziği, İslammetafiziği için onun terminolojisi önemlidir. Onun metafiziği İslammetafiziğinin başlangıcıdır. Çünkü o, Arapça felsefe terminolojisininkontrolörü ve eserlerinde kullanan ismidir.Bu çalışma, Kindî metafiziğiyle ilgili yapılan ilk çalışma değildir.Böyle bir iddiası da yoktur. Ancak bu çalışma, bir meta-varlık çalışmasıolarak, Türkçe “varlık” kavramının ötesine odaklanmaktadır. Öte(meta) kavramı, varlığın İslam düşüncesindeki Arapça, Farsça, Türkçe,…vb. dillerdeki varoluşunu ve formlarını imlemektedir. O nedenleçalışmamız bir ilk örnek olarak Kindî terminolojisine odaklanmaktadır.Bu bakımdan onun terminolojisi İslam düşüncesinin temel ilkesinive başlangıcını oluşturmaktadır. Kindî felsefesinde meta-varlık,şey, hak, vücûd (insanî varlık ve bilgi), eys, inniyye (varlık), mevcûd(varlık ve cümlede bağ) olmak üzere altı terim olarak varolmakta, Bir(vâhid) kavramı üzerinden bir-çok felsefesi olarak ortaya çıkmaktadır.Kindî’de Bir sayı değildir. Bir çok değildir. Bir nefs değildir. Sayıikiyle başlar. İki çokluktur. Bir haktır. Bir el-Hakk’ı ifade ederken birlik,şeylerin (eşyâ) gerçekliği olarak varolmakta, Kindî onları tümellerolarak ifade etmektedir. Böylece varlık varoluşu bakımından birlik veçokluk olarak ortaya çıkmaktadır. Bu şekliyle Kindî metafiziği, bizimTürkçe “Varlık” kavramımızın “ötesi”ni ve bir örneğini, klasik İslammetafiziğinin de başlangıcını oluşturmaktadır.

ABSTRACTThis paper is a study of “meta-varlık (being)”. As a meta-varlık study,it focuses on the concept of varlık (being) in Kindi’s metaphysicsand his ontology. Because Kindi is the first Islamic philosopher andknown as “philosopher of Arab”. Kindi provides a logical connectionbetween al-Kalam and Philosophy. He defines philosophy in variousways in terms of theory and practice. He would also like to thankpredecessors engaged in philosophy before him. He is the firstmetaphysical author in Islamic thought and is a thinker who wrotethe first dictionary of philosophy in the history of Islamic philosophy.He is a member of the translation committee of the Bayt al-hikma.His work is entitled by Aristotle as “First Philosophy”. Philosophicalterminology in Islamic thought is based on his metaphysics. In otherwords, Islamic metaphysics is crucial for the metaphysics in Turkishand Kindî’s terminology is crucial for Islamic metaphysics. Hismetaphysics is the beginning of Islamic metaphysics. This beginningis an introduction to the metaphysics in Turkish. Because he is thecontroller of the terminology of philosophy translated into Arabic anduses it in his works.This article is not the first study of the Kindi metaphysics. There isalso no such a claim. However, as a meta-varlık (being) study, thisarticle focuses “beyond” the concept of “being (varlık)” in Turkish.Furthermore, meta concept refers to existence and ontology of “being”and forms of it included in Islamic thought in Arabic, Persian, Turkish,etc. languages. Therefore, our study focuses on the Kindî’s terminologyas a first sample. In this respect, his terminology constitutes the basicprinciple and beginning of Islamic thought. In the philosophy of Kindî,meta-varlık exists as six terms: thing (şey), right and reality (hak),existence and humanistic knowledge (wujûd), being (ays, anniyya),existent and copula in a sentence (mawjûd) and appears as a one-manyphilosophy from the principle of One (vâhid) concept. One is not anumber in Kindî’s thought. One is not many. One is not soul (nafs).The number starts with two. Two is multiple. One is a truth (al-Hakk).While One expresses Reality (el-Hak), Unity exists as the reality ofthings and Kindî expresses them as universals. Therefore, being hasunity and plurality. In this form, the Kindî metaphysics constitutes the“beyond” and an “example” of our Being (Varlık) concept in Turkishand also the beginning of Islamic metaphysics.