ELAZIĞ YÖRESİ KIRIK HAVALARININ MÜZİKAL ANALİZİ
MUSICAL ANALYSIS OF “KIRIK HAVALAR” OF ELAZIĞ REGION
Yazar: Karaönçel, Ferdi; Karaönçel, Ayşe
Dergi: İnönü Üniversitesi Kültür ve Sanat Dergisi, Vol. 10 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Musicology and Ethnomusicology ; Müzikoloji ve Etnomüzikoloji ; Elazığ Yöresi,Elazığ Türküleri,Kırık Havalar. ; : Elazig Region,Elazig Folk Songs,Kırık Havalar (Metered Folk Songs).

Elazığ, tarihi ve kültürel zenginliği ile bilinen önemli bir şehirdir. Bu tarihi ve kültürel zenginlik yörenin musikisini doğrudan etkilemiş ve türkülerinde kendini göstermiştir. Bu çalışmada; TRT Türk Halk Müziği Repertuvarına kayıtlı Elazığ yöresi kırık havaları bilimsel açıdan ele alınarak; makamsal yapıları, ritmik yapıları, perdeleri ve nota süre değerleri gibi müzikal özellikleri bakımından analiz edilmiştir. Elazığ yöresi ile ilgili bilgilerin tespiti için literatür ve belgesel kaynak tarama yöntemi kullanılmıştır. İlçelere göre ayrıştırılan kırık havaların notaları; makamsal dizileri, usülleri, tempoları, kullanılan perdeler ve nota süre değerleri açısından içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiş, elde edilen veriler ile tablo ve grafikler oluşturularak yorumlanmıştır.  Yapılan analizler sonucunda; Elazığ yöresine ait kırık havalarda yoğun olarak Hüseyni ve Uşşâk makamı dizilerinin kullanıldığı, 10/8, 4/4 ve 2/4’lük usüllerin diğer usüllere nazaran daha fazla tercih edildiği tespit edilmiştir. Ayrıca daha yoğun olarak kullanılan bu usüllerdeki tempo çeşitliliğinin de fazla olduğu görülmüştür. Kırık havalarda kullanılan perdeler açısından yapılan analizlere bakıldığında; perdelerin büyük bir bölümünün “re”, “do”, “la”, “mi” ve “si bemol 2” perdelerinden oluştuğu, nota süre değerlerinin büyük bir bölümünün ise 8’lik ve 16’lık süre değerlerinden oluştuğu tespit edilmiştir.

Elazıg is an important city known for its historical and cultural richness. This historical and cultural richness has directly influenced the music of the region and manifested itself in folk songs.In this study; by examining the “kırık havalar” (Metered Folk Songs) of the Elazig region, registered in the TRT Turkish Folk Music Repertoire, from a scientific point of view; It has been analyzed in terms of musical features such as maqam structures, rhythmic structures, pitches and note duration values. Literature and documentary source scanning method was used to determine the information about Elazığ region. The notes of the “kırık havalar” separated according to the districts were analyzed using the content analysis method in terms of maqam scales, usuls, tempos, pitches used and note duration values, and the data obtained were interpreted by creating tables and graphs. As a result of the analyses carried out, it was determined that Hüseyni and Uşşâk maqam scales were used intensively in the “kırık havalar” of Elazığ region, and 10/8, 4/4 and 2/4 rhythms were preferred more than other rhythms. In addition, it was observed that the tempo variety in these more intensively used usuls was also high. When we look at the analysis made in terms of the pitches used in “kırık havalar”; It was determined that most of the pitches consisted of "re", "do", "la", "mi" and "si flat 2", and most of the note duration values consisted of 8 and 16 duration values.