Hukuki Bilgiye Dijital Erişim
Hukuki Bilgiye Dijital Erişim
Yazar: Abanoz, Buket
Dergi: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Vol. 26 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Law in Context ; Hukuk ; Hukuka dijital erişim,hukuk kaynakları,bilgiyer erişim,hukuk teknolojisi,mobil uygulama,yapay zeka,robot avukat,robot hakim,e-avukat

Bu çalışmada, “Bir konuda hızlı, doğru, güncel ve güvenilir hukuki bilgiye nasıl erişilebilir?” sorusundan hareketle, geleneksel olarak nitelendirilebilecek yollar ve teknolojik gelişmelerle birlikte ortaya çıkan hukuka dijital erişim yolları ortaya koyulmaktadır. Nitekim dijitalleşme, söz konusu soruya “bir avukata sorarak veya ilgili kanun ya da hukuk kitabına başvurarak” gibi verilen geleneksel cevapları “internette araştırarak, mobil uygulamaya sorarak” şeklinde değiştirmektedir. Teknolojinin hukuki bilgi ile buluştuğu hukuk teknolojilerinin bir kısmı belgelerin depolanması, kararların taranması ve mevzuatın raporlanması gibi ara işlerde avukatlara yardımcı olmak üzere geliştirilen yazılımlardır. Diğer bir kısmı ise vatandaşların çevrimiçi olarak avukatlarla daha verimli bağlantı kurmasını veya bazı durumlarda avukatla görüşme ihtiyacını da azaltarak hukuki sorunlarını çözme imkânı sunan teknolojilerdir. Nitekim hukuki bilgi sadece hakim, savcı veya avukatın ulaşabileceği, anlayabileceği veya kullanabileceği bir bilgi değildir. Yapay zeka destekli teknolojilerin bazıları ise mahkemedeki karar alma sürecini öğrenerek hakim olarak karar vermek üzere geliştirilmektedir. Çalışmada dünyada kullanılan hukuk teknolojileri hakkında bilgi verildikten sonra Türkiye’deki hukuk teknolojilerinden de bahsedilerek; söz konusu teknolojilerin kurulumuna, işleyişine ve denetimine imkân veren yasal mevzuat ihtiyacı ortaya koyulmaktadır. Bu çalışma ile günümüz hukuk teknolojileri tanıtılırken Türkiye’de hukuki bilgiye erişim ve dijitalleşen hukuk konusu da tartışmaya açılmakta ve adalet mekanizmasının “fildişi kulesi” sorgulanmaktadır.

Bu çalışmada, “Bir konuda hızlı, doğru, güncel ve güvenilir hukuki bilgiye nasıl erişilebilir?” sorusundan hareketle, geleneksel olarak nitelendirilebilecek yollar ve teknolojik gelişmelerle birlikte ortaya çıkan hukuka dijital erişim yolları ortaya koyulmaktadır. Nitekim dijitalleşme, söz konusu soruya “bir avukata sorarak veya ilgili kanun ya da hukuk kitabına başvurarak” gibi verilen geleneksel cevapları “internette araştırarak, mobil uygulamaya sorarak” şeklinde değiştirmektedir. Teknolojinin hukuki bilgi ile buluştuğu hukuk teknolojilerinin bir kısmı belgelerin depolanması, kararların taranması ve mevzuatın raporlanması gibi ara işlerde avukatlara yardımcı olmak üzere geliştirilen yazılımlardır. Diğer bir kısmı ise vatandaşların çevrimiçi olarak avukatlarla daha verimli bağlantı kurmasını veya bazı durumlarda avukatla görüşme ihtiyacını da azaltarak hukuki sorunlarını çözme imkânı sunan teknolojilerdir. Nitekim hukuki bilgi sadece hakim, savcı veya avukatın ulaşabileceği, anlayabileceği veya kullanabileceği bir bilgi değildir. Yapay zeka destekli teknolojilerin bazıları ise mahkemedeki karar alma sürecini öğrenerek hakim olarak karar vermek üzere geliştirilmektedir. Çalışmada dünyada kullanılan hukuk teknolojileri hakkında bilgi verildikten sonra Türkiye’deki hukuk teknolojilerinden de bahsedilerek; söz konusu teknolojilerin kurulumuna, işleyişine ve denetimine imkân veren yasal mevzuat ihtiyacı ortaya koyulmaktadır. Bu çalışma ile günümüz hukuk teknolojileri tanıtılırken Türkiye’de hukuki bilgiye erişim ve dijitalleşen hukuk konusu da tartışmaya açılmakta ve adalet mekanizmasının “fildişi kulesi” sorgulanmaktadır.