hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
DEDE KORKUT HİKÂYELERİ’NDE OĞLANCIKTAN OĞULA OĞULDAN BEYLİĞE:  HÜNERLİ VE ERDEMLİ OĞUL TİPİ
DEDE KORKUT HİKÂYELERİ’NDE OĞLANCIKTAN OĞULA OĞULDAN BEYLİĞE:  HÜNERLİ VE ERDEMLİ OĞUL TİPİ
Yazar: Benli, Tuba
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 48 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Linguistic Contrastif ; Karşılaştırmalı Dilbilim ; dede korkut,beylik,hüner

Kültürün şekillendirici işlevinin en belirgin olduğu alanlardan biri de toplumların kadınlığa ve erkekliğe dair kavrayışlarının belirlendiği cinsiyet rolleridir. Cinsiyet, doğuştan gelen fiziksel farklılıkları anlatan biyolojik bir kavram iken toplumsal cinsiyet ise bu biyolojik kavrama kültürün yüklediği rol, statü ve sorumlulukları anlatan bir kavramdır. Bu rol, statü ve sorumluluklar doğrultusunda her kültürde kadının ve erkeğin yapması/yapmaması gereken davranışlar, tutumlar ve hareketler bulunur. Bu sebeple erkek ve kadın kimliğinin oluşumunda kültür belirleyici bir unsur olarak öne çıkar. Bu bağlamda Türk kültürüne dair her türlü bilgiyi barındıran Dede Korkut Kitabı toplumsal cinsiyet rolleri bakımından da zengin bir içeriğe sahiptir. Hikâyelerde oğullar Türk töresine uygun eril bir kimlik inşa etmek belirli engelleri geçmek zorundalardır. Önlerindeki eşikleri geçmek için hem hünere hem de erdeme ihtiyaç duyan oğulların bu mücadeledeki başarısı bireysel boyuttan çok toplumsal bir değer taşımaktadır. Bu çalışmada Dede Korkut Hikâyelerindeki oğulların ailenin ve toplumun istediği/beklediği/özlediği hünerli ve erdemli oğul kimliğinin inşa sürecindeki dönüşümleri ve mücadeleleri ele alınmıştır. Bu doğrultuda; Dede Korkut Kitabı’ndaki oğlancıkların oğula, oğuldan da beylik statüsüne erişmek için verdiği mücadeleler erkeklik kavramı üzerinden değerlendirilmiştir.

Kültürün şekillendirici işlevinin en belirgin olduğu alanlardan biri de toplumların kadınlığa ve erkekliğe dair kavrayışlarının belirlendiği cinsiyet rolleridir. Cinsiyet, doğuştan gelen fiziksel farklılıkları anlatan biyolojik bir kavram iken toplumsal cinsiyet ise bu biyolojik kavrama kültürün yüklediği rol, statü ve sorumlulukları anlatan bir kavramdır. Bu rol, statü ve sorumluluklar doğrultusunda her kültürde kadının ve erkeğin yapması/yapmaması gereken davranışlar, tutumlar ve hareketler bulunur. Bu sebeple erkek ve kadın kimliğinin oluşumunda kültür belirleyici bir unsur olarak öne çıkar. Bu bağlamda Türk kültürüne dair her türlü bilgiyi barındıran Dede Korkut Kitabı toplumsal cinsiyet rolleri bakımından da zengin bir içeriğe sahiptir. Hikâyelerde oğullar Türk töresine uygun eril bir kimlik inşa etmek belirli engelleri geçmek zorundalardır. Önlerindeki eşikleri geçmek için hem hünere hem de erdeme ihtiyaç duyan oğulların bu mücadeledeki başarısı bireysel boyuttan çok toplumsal bir değer taşımaktadır. Bu çalışmada Dede Korkut Hikâyelerindeki oğulların ailenin ve toplumun istediği/beklediği/özlediği hünerli ve erdemli oğul kimliğinin inşa sürecindeki dönüşümleri ve mücadeleleri ele alınmıştır. Bu doğrultuda; Dede Korkut Kitabı’ndaki oğlancıkların oğula, oğuldan da beylik statüsüne erişmek için verdiği mücadeleler erkeklik kavramı üzerinden değerlendirilmiştir.
İSKEÇE KAZÂSININ 1882-1904 YILLARI ARASINDAKİ SOSYOEKONOMİK VE İDÂRÎ YAPISI (EDİRNE VİLÂYET SALNÂMELERİNE GÖRE)
THE SOCIOECONOMIC AND ADMINISTRATIVE STRUCTURE OF KAZA OF ISKECE BETWEEN 1882-1904 (ACCORDING TO EDIRNE VILAYET YEARBOOKS)
Yazar: Chatıp, Özer
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 48 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Archeology of Ottoman ; Osmanlı Arkeolojisi ; iskeçe,salname,edirne,batı trakya ; Iskece,Xanthi,Edirne,Yearbook,Western Thrace

İskeçe bugün Yunanistan Cumhuriyeti sınırları içinde bulunan ve mübadele dışı bırakılmalarından dolayı bünyesinde Müslüman-Türk azınlık toplumunu barındıran çok kültürlü bir yönetim birimidir. Bu birimin yönetim şehri ise bölgeye ismini vermiş olan İskeçe şehirdir. İskeçe 14. yüzyılın ortalarından itibaren yaklaşık 550 yıl Osmanlı devletinin yönetimi altında bulunmuş ve şehir de 19. yüzyılın son çeyreğinde Edirne vilâyetine tabi Gümülcine sancağının kazâ merkezlerinden biri olmuştur. İskeçe’nin dikkat çeken özelliklerinin başında 19. yüzyılın ortasından itibaren sosyoekonomik ve iktisadi olarak önemli bir gelişim sağlaması gelmektedir.Bu çalışma 19. yüzyılın sonu ile 20. yüzyılın başı arasındaki zaman diliminde İskeçe’nin geçirdiği değişim ve dönüşüme tarih araştırmaları açısından katkı sağlamayı amaçlamaktadır. İskeçe kazâsının 1882-1904 yılları arasındaki sosyoekonomik ve idârî yapısı bu yıllar arasında yayımlanmış Edirne Vilâyet Salnâmeleri üzerinden ele alınarak bu kaynakların konuyla ilgili içerdiği veriler takip edilerek sınırlandırılmıştır. Ele alınan konu çerçevesinde salnâmeler okunarak elde edilen verilerin analizleri yapılmış ve gerekli görülen yerlerde Osmanlı arşiv kaynaklarıyla karşılaştırılması yöntemi uygulanmıştır.

İskeçe (Xanthi) is a multicultural administrative unit located within the borders of the Republic of Greece today and includes a Muslim-Turkish minority community due to their exclusion from the population exchange. The administrative city of this unit is the city of İskeçe, which gave its name to the region. İskeçe was under the rule of the Ottoman Empire for approximately 550 years starting from the mid-14th century and the city became one of the kazâ centers of the Gümülcine Sancağı, which was subject to the Vilâyet of Edirne in the last quarter of the 19th century. One of the most striking features of İskeçe is that it has achieved significant socioeconomic and economic development since the mid-19th century. This study aims to contribute to historical research on the changes and transformations that İskeçe went through between the end of the 19th century and the beginning of the 20th century. The socioeconomic and administrative structure of the kazâ of İskeçe between 1882 and 1904 was examined through the Edirne Vilâyet Yearbooks published between these years and the data contained in these sources on the subject were followed and limited. Within the framework of the subject discussed, the data obtained by reading the yearbooks were analysed and, where necessary, the method of comparison with Ottoman archive sources was applied.
İLK FELSEFE OLARAK ETİK: BEN VE BAŞKASI
Ethics as First Philosophy: I and Other
Yazar: Güneş, Mehmet Burak
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 49 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Contemporary Philosophy ; Çağdaş Felsefe ; Ethics as First Philosophy,I,Other,Face,Responsibility,Identity ; İlk Felsefe olarak Etik,Ben,Başkası,Yüz,Sorumluluk,Kimlik

Bu çalışmanın amacı, Levinas etiğinin temel karakteristiği olan “ilk felsefe olarak etik” düşüncesinden hareketle Ben ve Başkası arasındaki etik ilişkinin “kimlik” ve “sorumluluk” ekseninde nasıl şekillendiğini ortaya koymaktır. Levinas Batı Felsefesi geleneğinin ontoloji merkezli olduğu yönündeki eleştirisiyle etiği ilk felsefe olarak görür. İlk felsefe olarak etik Başkası’nın alanıdır. Ontoloji ise varlığın alanıdır. Varlığın alanından etik mecraya taşınmak Ben için varlıktan kaçmayı gerektirir. Varlıktan kaçış teması Levinas’ın ilk dönem eserlerinden itibaren ele alınır. Ben’in varlıktan kaçması kimliğinden feragat etmesi anlamına gelir. Zira varoluş bir kimliktir. Başkası ile sorumluluk ilişkisinin kurulması bu nedenle olmaktan başka türlü ya da özün ötesinde gerçekleşir. Başkası’nın epifanisi yüzdür. Yüz yoksun ve çıplaktır. Yüzün yoksun ve çıplak olması hiçbir kültürel süs barındırmadığı anlamına gelir. Dolayısıyla etik ilişkide Başkası’nı belirleyecek hiçbir kurucu öğe yoktur. Yani Başkası kimliksizdir. Başkası’nın kimliksiz olması sorumluluğun görece bir ilişki olmadığını gösterir. Bununla beraber sorumluluk bakışımsızdır. Sorumluluğun bakışımsız olması geleneksel sorumluluk anlayışından farklı olduğu anlamına gelir.

The aim of this study is to reveal how the ethical relationship between the I and the Other is shaped in the context of "identity" and "responsibility", based on the idea of "ethics as first philosophy", which is the basic characteristic of Levinas' ethics. Levinas sees ethics as the first philosophy, with his criticism of the Western Philosophy tradition as being centered on ontology. Ethics as the first philosophy is the domain of the Other. Ontology is the field of existence. Moving from the realm of existence to the ethical realm requires escaping from existence for the I. The theme of escape from existence has been discussed since Levinas’ early works. The I' escape from existence means renouncing its identity. Because existence is identity. The establishment of a relationship of responsibility with the Other is therefore other than being or beyond essence. The epiphany of the Other is the face. The face is denuding and nudity. The fact that the face is denuding and nudity means that it does not contain any cultural ormaned. Therefore, there is no constitutive element that determines the Other in the ethical relationship. In other words, the Other is identityless. The fact that the Other is not defined shows that responsibility is not a relative relationship. Therefore, responsibility is asymmetry. The asymmetric nature of responsibility also means that it is different from the traditional understanding of responsibility.
MİLLİ MÜCADELE DÖNEMİNDE ORDU’DA BİR GENÇLİK CEMİYETİ: İNKILÂB-I İÇTİMAİ KULÜBÜ
A Juvenile Society at Ordu on the National Struggle Period: The Club of the Social Service of Revolution (İnkılab-ı İctimai Kulübü)
Yazar: Altay, Çağlayan; Kahraman, Olcay
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 49 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: History of Ideas ; Düşünce Tarihi ; Milli Mücadele,gençlik örgütleri,İnkılâb-ı İçtimaî Kulübü ; National struggle,youth organizations,İnkılâb-ı İçtimaî Kulübü

Osmanlı Devleti’nde ilk cemiyetçilik ve milli örgütlenme girişimleri 19. yüzyılın başlarında azınlık unsurlar arasında cereyan etmiştir. Bunda hiç şüphesiz Fransız İhtilali’nin yaydığı milliyetçilik fikri etkili olmuştur. Azınlıkların bölücü faaliyetlerine karşı Osmanlıcılık fikrine sarılan devlet adamları II. Meşrutiyet dönemine kadar ulusçu fikirleri kontrol altında tutmaya çalışmıştır. Osmanlıcılık politikasının çökmesi ve azınlık unsurlarının bağımsızlıklarını kazanmaya başlamaları ile II. Meşrutiyet sonrası Anadolu’da filizlenmeye başlayan Türkçülük fikri ön plana çıkmıştır. I. Dünya Savaşı sonrası gelişen olaylar ve Anadolu’nun İtilaf Devletlerince işgali Milli Mücadeleyi ortaya çıkarmış ve Milli Mücadeleye destek olmak amacıyla Anadolu’nun farklı bölgelerinde milli gençlik örgütleri teşkilatlanmıştır. Bu bağlamda çalışmamıza konu olan İnkılâb-ı İçtimaî Kulübü 1919 yılında Ordu’da kurulmuştur. Milli Mücadeleye destek amacıyla kurulan kulüp, Güneş gazetesi sahibi ve öğretmen İsmail Hakkı Bey tarafından kurulmuştur. İsmail Hakkı Bey, Pontusçu çetelerin ayrılıkçı faaliyetlerine karşı Ordu’lu gençleri bilinçlendirmiş ve bu faaliyetlere karşı gençleri örgütlemiştir. Kulübün kuruluş amacı halkı bilinçlendirmek ve milli duygular çevresinde birleştirmek olmuştur.

The first attempts at community and national organization in the Ottoman Empire took place among minority elements in the early 19th century. The idea of nationalism spread by the French Revolution was undoubtedly influential in this. Statesmen who embraced the idea of Ottomanism against the separatist activities of minorities tried to keep nationalist ideas under control until the Second Constitutional Era. With the collapse of the policy of Ottomanism and the beginning of the independence of minority elements, the idea of Turkism, which began to sprout in Anatolia after the Second Constitutional Era, came to the fore. The events that developed after World War I and the occupation of Anatolia by the Allied Powers brought about the National Struggle, and national youth organizations were organized in different regions of Anatolia in order to support the National Struggle. In this context, the İnkılâb-ı İçtimaî Club, which is the subject of our study, was founded in Ordu in 1919. The club, which was established to support the National Struggle, was founded by the owner of Güneş newspaper and teacher İsmail Hakkı Bey. İsmail Hakkı Bey made the youth of Ordu aware of the separatist activities of the Pontic gangs and organized them against these activities. The purpose of the club was to raise awareness of the people and unite them around national feelings.
1867 PARİS EVRENSEL SERGİSİ'NDEKİ OSMANLI'YA DAİR FRANSIZ BASININDA YORUMLAR
Sultan Abdulaziz’s Visit to the Universal Exhibition in 1867 according to French Sources
Yazar: Kırıkcı, Emine
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 49 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Sociology of Culture ; Kültür Sosyolojisi ; Abdülaziz,1867 Paris,Universal Exhibitions,Ottoman image,French press ; Abdülaziz,1867 Paris,Uluslararası sergiler,Osmanlı Algısı,Fransız Basını

Başta bilimin, görgü kurallarının, teknoloji üretim ve tüketiminin, estetik kaygıların demokratikleşmesi gibi hem küreselleşmeyi hızlandıran hem de küreselleşmenin hızlandırdığı olguları on dokuzuncu yüzyılın en önemli kültür olaylarından olan dünya fuarlarında rahatlıkla okumak mümkündür. Dini kimliği ile özdeşleşen bir hükümdarın geleneksel olarak kendi dünyasının –yine dini kaygılarla- karşısında konumlandırdığı bir ülkeye yaptığı ziyaret de döneminde de küreselleşmenin siyasi ve medeni bağları yeniden tanımladığına örnek olarak yorumlanmıştır.Siyasi dengeler ve çağrışımlar dışında, milletlerin fuarlarda birbirleri ile karşılaşmaları birbirlerinden öğrenmeyi beraberinde getirirken birbirlerinin marifetlerine bakmak aralarındaki farkları da göstermiştir. Sanayileşmemiş Osmanlı coğrafyası ve yüzyıllar boyunca Avrupa’nın da kendisinin zıddı olarak tasavvur ettiği Osmanlı hükümdarı Fransızca kaynaklarda karşımıza nasıl çıkar? Bu makale bu soru ile ilgilenmektedir.

It is possible to easily study the phenomena that both accelerated globalization and are accelerated by globalization, such as the democratization of science, etiquette, technological production and consumption, and aesthetic concerns, in the world fairs, which were among the most important cultural events of the nineteenth century. The visit of a ruler who identified with his religious identity to a country that he traditionally positioned against his own world - again with religious concerns - was also interpreted in his time as an example of how globalization redefined political and civil ties. Apart from political balances and associations, nations meeting each other at fairs brought about learning from each other, and looking at each other's skills also showed the differences between them. How do we encounter the Ottoman geography that was not industrialized and the Ottoman ruler, who was envisioned as the opposite of Europeans for centuries, in French sources? This article deals with this question.
II. MEŞRUTİYET DÖNEMİ'NİN MESELELERİNİ YAKIN MARKAJA ALAN TAKİP VE TENKİT
Takip ve Tenkit Which İs To Mark The İssues Of 2nd Constitutional Period Closely
Yazar: İzci, Semra
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 49 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Textlinguistics ; Metindilbilim ; 2nd Constitutional Period,Periodical Broadcasting,Takip ve Tenkit,Journal,Nüzhet Sabit ; II. Meşrutiyet Dönemi,süreli yayınlar,Takip ve Tenkit,dergi,Nüzhet Sabit.

II. Meşrutiyet Dönemi’nin basın yayın hayatında önemli bir isim olan Nüzhet Sabit’in yayımladığı ve bu çalışmanın konusu olan Takip ve Tenkit, 19 Mart 1914-30 Nisan 1914 tarihleri arasında toplam dört sayı olmak üzere on beş günde bir çıkarılmıştır. Bu çalışmanın amacı Takip ve Tenkit’i tanıtmak, derginin sahibi ve müdürü olan Nüzhet Sabit’in düşünce dünyasının izini sürmektir. Bu amaçla önce derginin çıkarılış hedefi ile bağlantısı noktasında faydalı olacağı düşüncesiyle Nüzhet Sabit’in hayatı ve II. Meşrutiyet Dönemi dergiciliğine dair bilgilere yer verilmiştir. İki rotada ilerleyen çalışmada, ilk önce derginin şekil ve muhteva özelliklerine yer verilmiş, daha sonra seçilmiş metinlerden yola çıkılarak Nüzhet Sabit ve onun düşünce dünyası üzerine bir değerlendirme yapılmıştır. Dört sayı çıkarılmış olmasına rağmen Takip Tenkit’teki yazılara konuları itibariyle bakıldığında, kapağında da belirtildiği gibi döneminin sosyal, ekonomik ve ilmi meselelerini yansıtan bir dergi olduğu görülmüştür. Diğer taraftan Nüzhet Sabit’in devrinde cereyan eden olaylara ilişkin eleştiriler yönelten ve önerilerini esirgemeyen, toplum meselelerine duyarlı bir aydın olduğu, Nüzhet Sabit’i anlamak için Takip ve Tenkit’i tanımanın gerekli olduğu kanaatine varılmıştır.

Takip ve Tenkit which was published by Nüzhet Sabit Who was an important name in press life of 2nd Constitutional Period and which is the topic of this study was published as being total four issues in every fifteen days between 19 March 1914 and 30 April 1914. The aim of this study is to introduce Takip ve Tenkit, to follow the world of idea of Nüzhet Sabit Who was owner and director of the magazine. To this end, firstly informations about Nüzhet Sabit’s life and journalism (magazine publishing) in 2nd Constitutional Period were given with the thought that it is useful at the point that related to the aim of publishing the magazine. In the study proceeding in two routes,at first shape and content features of the magazine were given, by then an assessment was made about Nüzhet Sabit and his world of idea based on the selected texts. To the only four issues were published, when looked the texts in Takip ve Tenkit in the point of their topics, it was seen that it is a magazine which reflects social, economic and scientific matters of the period as it was stated on the cover. On the other hand, concluded that Nüzhet Sabit was a sensitive intellectual who criticized happening events in his living period and didnt spare his suggestions, to know Takip ve Tenkit is necessary to understand Nüzhet Sabit.
GÖÇ VE KENTSEL SORUNLAR BAĞLAMINDA GÖÇ EDEN VATANDAŞLARIN SİYASAL KATILIMLARININ KENT SORUNLARI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ
Göç ve Kentsel Sorunlar Bağlamında Göç Eden Vatandaşların Siyasal Katılımlarının Kent Sorunları Üzerindeki Etkileri
Yazar: Uzun, Begüm
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 49 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Migration Sociology ; Göç Sosyolojisi ; Göç Olgusu,,Kentleşme,Siyasal Katılım,Kentsel uyum ; Göç olgusu,Kentleşme,Siyasal Katılım,Kentsel Uyum

Göç, aynı anda birçok alanı etkilemesi nedeniyle disiplinlerarası bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Göç neticesinde, yalnızca göç eden bireyler değil, göç edilen bölgelerde yaşayan insanlar da bu hareketlerden büyük ölçüde etkilenmektedir. Göç, karşılıklı etkileşimi gerektirdiği için göç edenler ve yerli halk birbirine uyum sağlamak zorundadırlar. Göçmenler, entegrasyon sürecinde sosyal ya da ekonomik sebeplerle problem yaşamakta, özellikle kentlileşme konusunda kimi zaman isteksiz davranışlar sergileyebilir, kimi zaman da yerli halk tarafından ötekileştirilmiş hissine kapılarak bu süreci sağlıklı bir şekilde tamamlayamamaktadırlar. Bu çalışmada göç eden insanların, siyasal katılım davranışlarını ne oranda gerçekleştirebildikleri, gerçekleştirmeme durumunda da kentlerde ortaya çıkan sorunların ne olduklarına dair açıklamalar yapılmıştır.

Göç, aynı anda birçok alanı etkilemesi nedeniyle disiplinlerarası bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Göç neticesinde, yalnızca göç eden bireyler değil, göç edilen bölgelerde yaşayan insanlar da bu hareketlerden büyük ölçüde etkilenmektedir. Göç, karşılıklı etkileşimi gerektirdiği için göç edenler ve yerli halk birbirine uyum sağlamak zorundadırlar. Göçmenler, entegrasyon sürecinde sosyal ya da ekonomik sebeplerle problem yaşamakta, özellikle kentlileşme konusunda kimi zaman isteksiz davranışlar sergileyebilir, kimi zaman da yerli halk tarafından ötekileştirilmiş hissine kapılarak bu süreci sağlıklı bir şekilde tamamlayamamaktadırlar. Bu çalışmada göç eden insanların, siyasal katılım davranışlarını ne oranda gerçekleştirebildikleri, gerçekleştirmeme durumunda da kentlerde ortaya çıkan sorunların ne olduklarına dair açıklamalar yapılmıştır.
TEK PARTİ REJİMİNİN KURUMSALLAŞMA SÜRECİNDE MUHALEFETİN ANLAMI: "SERBEST CUMHURİYET FIRKASI ÖRNEĞİ"
The Meaning of Opposition in the Institutionalization Process of the One-Party Regime: “The Case of the Free Republican Party’"
Yazar: Ünlü, Samet
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 50 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Political Sociology ; Siyaset Sosyolojisi ; Kamusal alan,muhalefet,Serbest Cumhuriyet Fırkası,tek parti rejimi ; public sphere,opposition,Free Republican Party,single party regime

Araştırma, Türkiye’de tek parti rejiminin kurumsallaşma sürecinde muhalefetin taşıdığı sosyolojik anlamı, 1930 yılında kısa ömürlü bir siyasal deneyim olarak kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası (SCF) örneği üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Siyasal muhalefetin yalnızca varlığıyla değil, hangi sınırlar içinde mümkün kılındığıyla da anlam kazandığı gerçeğinden hareketle, bu araştırma muhalefetin yapısal olarak nasıl sınırlandırıldığını ve devletin hegemonik söylemi içinde nasıl işlevselleştirildiğini tartışmaktadır. Siyaset sosyolojisinin temel kavramları olan kamusal alan, meşruiyet, temsil krizi ve siyasal katılım çerçevesinde SCF’nin kuruluşu, toplumsal tabanı, mitinglerde dile gelen talepler ve nihai olarak tasfiyesi analiz edilmiştir. Habermas’ın kamusal alan kuramı, Gramsci’nin hegemonya kavramsallaştırması ve O’Donnell’in kontrollü muhalefet yaklaşımı doğrultusunda yapılan değerlendirme, SCF'nin yalnızca bir siyasal girişim değil, aynı zamanda tek parti rejiminin sınırlarını sosyolojik olarak gözler önüne seren bir “test alanı” olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda araştırma, Türkiye’de muhalefetin tarihsel olarak kurumsallaşamamasının nedenlerini ve devlet-toplum ilişkilerinin bu süreçte nasıl şekillendiğini eleştirel biçimde çözümlemektedir.

The study aims to examine the sociological meaning of opposition during the institutionalization of the single-party regime in Turkey through the example of the Free Republican Party (Serbest Cumhuriyet Fırkası – SCF), a short-lived political initiative founded in 1930. Departing from the premise that political opposition derives its significance not merely from its existence but from the boundaries within which it is made possible, this research discusses how opposition was structurally constrained and functionally integrated into the hegemonic discourse of the state. Within the framework of key political sociology concepts such as the public sphere, legitimacy, crisis of representation, and political participation, the study analyzes the foundation of SCF, its social base, the demands voiced in its rallies, and its eventual dissolution. Drawing on Habermas’s theory of the public sphere, Gramsci’s notion of hegemony, and O’Donnell’s approach to delegative democracy and controlled opposition, the evaluation reveals that the SCF was not merely a political attempt but served as a “test ground” that sociologically exposed the boundaries of the single-party regime. In this context, the study critically investigates the historical failure of institutionalized opposition in Turkey and explores how state-society relations were shaped during this period.