TÜRKİYE’DE BÖLGESEL GELİR DENGESİZLİĞİ: İŞGÜCÜ BAŞINA GELİR YAKINSAMASI
TÜRKİYE’DE BÖLGESEL GELİR DENGESİZLİĞİ: İŞGÜCÜ BAŞINA GELİR YAKINSAMASI
Yazar: Nal, Mustafa
Dergi: Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 12 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Yakınsama Hipotezi,İşgücü Başına Gelir,Kişi Başına Gelir,Bölgesel Gelir Dengesizliği

Türkiye bölgeleri arasında önemli gelir farklılıkları olan bir ülkedir. Bu durumun zaman içerisinde nasıl değiştiğini yakınsama hipotezi ile test eden çok sayıda çalışma yapılmıştır.  Bu test, bir tarihsel zaman aralığı için kişi başına gelir değişkenin ampirik analizine dayanmaktadır. Fakat Türkiye’de sosyolojik yapının bazı unsurları (aile büyüklüğü, ailede çalışan sayısı, işgücüne katılım oranı vb.) zaman içerisinde değişmektedir. İlave olarak bu yapı Türkiye’nin bölgeleri arasında da farklılık göstermektedir. Ortalama verimliliğin ölçümünde araç değişken olarak kişi başına gelirin kullanımı bu değişimlerin etkisini de içermektedir. Bu çalışmada bölgesel yakınsama işgücü başına gelir değişkeni ile araştırılmıştır. Yakınsama hipotezi için tahmin modeli Neoklasik Büyüme Teorisi’nde yer alan geçiş dönemi denklemlerinin yatay kesit için yorumlanmasından elde edilmektedir. Ekonometrik tahminde geleneksel yaklaşım doğrusal olmayan en küçük kareler yöntemidir. Bu çalışmada da bu yöntem tercih edilmiştir. Bölgesel farklılıkları yansıtmak için tarımın GSYH payı kullanılmıştır. Çalışma 2004-2017 dönemini kapsamaktadır ve kullanılan tüm veriler TÜİK veri tabanından elde edilmiştir. Çalışmada elde edilen sonuçlara göre, Türkiye’de 2004 sonrası dönemde bölgesel ve il düzeyinde gelir farklılıkları azalmaktadır. İşgücü başına gelirin yakınsama hızı kişi başına gelirin yakınsama hızından daha yüksektir. Bölgesel farklılıkları yansıtan ilave değişkenle yapılan tahmine göre ise koşullu yakınsama hızı mutlak yakınsama hızından daha yüksektir. Ayrıca ilave değişken ekonometrik tahminin açıklama gücünü artırmıştır. Bu bulgular Türkiye’de 2000 sonrası dönemde sosyal yapıdaki değişmenin ve kentleşme düzeyindeki artışın yakınsama hızını artırdığını göstermektedir. Kadınların işgücüne katılım oranının ve istihdamının teşviki bölgesel gelir farklılıklarının azaltılmasında uzun dönemli bir politika olarak kullanılabilir.

Türkiye bölgeleri arasında önemli gelir farklılıkları olan bir ülkedir. Bu durumun zaman içerisinde nasıl değiştiğini yakınsama hipotezi ile test eden çok sayıda çalışma yapılmıştır.  Bu test, bir tarihsel zaman aralığı için kişi başına gelir değişkenin ampirik analizine dayanmaktadır. Fakat Türkiye’de sosyolojik yapının bazı unsurları (aile büyüklüğü, ailede çalışan sayısı, işgücüne katılım oranı vb.) zaman içerisinde değişmektedir. İlave olarak bu yapı Türkiye’nin bölgeleri arasında da farklılık göstermektedir. Ortalama verimliliğin ölçümünde araç değişken olarak kişi başına gelirin kullanımı bu değişimlerin etkisini de içermektedir. Bu çalışmada bölgesel yakınsama işgücü başına gelir değişkeni ile araştırılmıştır. Yakınsama hipotezi için tahmin modeli Neoklasik Büyüme Teorisi’nde yer alan geçiş dönemi denklemlerinin yatay kesit için yorumlanmasından elde edilmektedir. Ekonometrik tahminde geleneksel yaklaşım doğrusal olmayan en küçük kareler yöntemidir. Bu çalışmada da bu yöntem tercih edilmiştir. Bölgesel farklılıkları yansıtmak için tarımın GSYH payı kullanılmıştır. Çalışma 2004-2017 dönemini kapsamaktadır ve kullanılan tüm veriler TÜİK veri tabanından elde edilmiştir. Çalışmada elde edilen sonuçlara göre, Türkiye’de 2004 sonrası dönemde bölgesel ve il düzeyinde gelir farklılıkları azalmaktadır. İşgücü başına gelirin yakınsama hızı kişi başına gelirin yakınsama hızından daha yüksektir. Bölgesel farklılıkları yansıtan ilave değişkenle yapılan tahmine göre ise koşullu yakınsama hızı mutlak yakınsama hızından daha yüksektir. Ayrıca ilave değişken ekonometrik tahminin açıklama gücünü artırmıştır. Bu bulgular Türkiye’de 2000 sonrası dönemde sosyal yapıdaki değişmenin ve kentleşme düzeyindeki artışın yakınsama hızını artırdığını göstermektedir. Kadınların işgücüne katılım oranının ve istihdamının teşviki bölgesel gelir farklılıklarının azaltılmasında uzun dönemli bir politika olarak kullanılabilir.