Türkiye'de “Kadın Olmak” Söylemi: Kadınlarla Yapılmış Bir Söylem Çalışması
Türkiye'de “Kadın Olmak” Söylemi: Kadınlarla Yapılmış Bir Söylem Çalışması
Yazar: Elçi, Elçin
Dergi: Psikoloji Çalışmaları, Vol. 31 No. 0, 2012

Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de yaşayankadınların söyleminde, &ldquo;kadın olma&rdquo;nınanlamının söylemlerdeki inşasının, bu inşayıyaparken kullanılan açıklayıcı repertuarların,söylemlerin kadınlara sunduğu özne pozisyonlarınınve ideolojik ikilemlerin söylem analiziile incelenmesidir.Çalışmanın katılımcılarını 26 yaş üstü 21kadın oluşturmaktadır. Her söylem grubuylaolmak üzere 10 ayrı fokus grup görüşmesi gerçekleştirilmiştir.Konuşmalar ses kayıt cihazıylakaydedilmiş ve yazıya dökülerek söylem analizinetabi tutulmuştur.Konuşma metinlerinden &lsquo;bedendeki kadın',&lsquo;toplumdaki kadın' ve &lsquo;gelecekteki kadın' olmaküzere üç açıklayıcı repertuar elde edilmiştir.Tespit edilen özne pozisyonları; &lsquo;güçlü kadın',&lsquo;ben ve benden olmayan diğer kadın' ve &lsquo;bastırılankadın' pozisyonlarıdır. Kadın olmanınanlamına dair ideolojik ikilemlerin &lsquo;çalışan,eğitimli kadın / çocuğuna anne olan kadın',&lsquo;kadın erkek eşittir / kadın ve erkek doğalarıitibariyle eşit olamazlar', &lsquo;kadın olmak güzelbir şey / kadın olmak kötü bir şey', &lsquo;ipler kadınınelinde / çaresiz kadınlar' olarak ortaya çıktığıgörülmüştür.Bu çalışma, kadın olmanın kadınlar içinne demek olduğunun, toplumda var olan iç içegeçmiş söylemlerden doğru konuşulduğunu vekadın olmaya dair anlamın yinelenen ortak üretiminiortaya koymuştur. Ancak, bu &lsquo;ortak anlam'kadının statüsü konuşulduğunda çeşitlenmiştir.Kadın konumlandırmaları da bu çeşitlilik vestatü içerisinden yapılmıştır.Anahtar kelimeler: Kadın olmanın anlamı,açıklayıcı repertuarlar, özne pozisyonları, ideolojikikilemler, söylem analizi.

Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de yaşayankadınların söyleminde, &ldquo;kadın olma&rdquo;nınanlamının söylemlerdeki inşasının, bu inşayıyaparken kullanılan açıklayıcı repertuarların,söylemlerin kadınlara sunduğu özne pozisyonlarınınve ideolojik ikilemlerin söylem analiziile incelenmesidir.Çalışmanın katılımcılarını 26 yaş üstü 21kadın oluşturmaktadır. Her söylem grubuylaolmak üzere 10 ayrı fokus grup görüşmesi gerçekleştirilmiştir.Konuşmalar ses kayıt cihazıylakaydedilmiş ve yazıya dökülerek söylem analizinetabi tutulmuştur.Konuşma metinlerinden &lsquo;bedendeki kadın',&lsquo;toplumdaki kadın' ve &lsquo;gelecekteki kadın' olmaküzere üç açıklayıcı repertuar elde edilmiştir.Tespit edilen özne pozisyonları; &lsquo;güçlü kadın',&lsquo;ben ve benden olmayan diğer kadın' ve &lsquo;bastırılankadın' pozisyonlarıdır. Kadın olmanınanlamına dair ideolojik ikilemlerin &lsquo;çalışan,eğitimli kadın / çocuğuna anne olan kadın',&lsquo;kadın erkek eşittir / kadın ve erkek doğalarıitibariyle eşit olamazlar', &lsquo;kadın olmak güzelbir şey / kadın olmak kötü bir şey', &lsquo;ipler kadınınelinde / çaresiz kadınlar' olarak ortaya çıktığıgörülmüştür.Bu çalışma, kadın olmanın kadınlar içinne demek olduğunun, toplumda var olan iç içegeçmiş söylemlerden doğru konuşulduğunu vekadın olmaya dair anlamın yinelenen ortak üretiminiortaya koymuştur. Ancak, bu &lsquo;ortak anlam'kadının statüsü konuşulduğunda çeşitlenmiştir.Kadın konumlandırmaları da bu çeşitlilik vestatü içerisinden yapılmıştır.Anahtar kelimeler: Kadın olmanın anlamı,açıklayıcı repertuarlar, özne pozisyonları, ideolojikikilemler, söylem analizi.