PARASAL AKTARIM MEKANİZMASI OLARAK KREDİ KANALININ TÜRKİYE’DE EKONOMİK BÜYÜMEYE ETKİSİ
PARASAL AKTARIM MEKANİZMASI OLARAK KREDİ KANALININ TÜRKİYE’DE EKONOMİK BÜYÜMEYE ETKİSİ
Yazar: Türkmen, Ertan; Arıcan, Erişah
Dergi: Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, Vol. 13 No. 24, 2020
Anahtar kelimeler: Parasal Aktarım Mekanizmaları,Kredi Kanalı,VAR Model,Granger Nedensellik

Ekonomi biliminin en önemli iştigal alanı ulusların refah seviyesini en üst seviyeye taşımaktır. Adam Smith'in "Ulusların Zenginliği" kitabı çağdaş iktisat alanındaki ilk eserlerden biridir. Ekonomiyi yönetenler, ulusların refahı, ekonomik büyüme ve kalkınmayı sağlamak için para ve mali politika araçlarına başvurmaktadırlar. Para politikalarının uygulamasından nihai hedefe ulaşmak için geçen süreç parasal aktarım mekanizmaları olarak bilinmektedir.  Parasal aktarım mekanizmaları; geleneksel faiz oranı, varlık fiyatları, döviz kuru, beklentiler ve kredi kanalı olarak sınıflandırılmaktadır. Bernanke ve Gertler parasal aktarım mekanizmasının çalışmasını kara kutuya benzetmişlerdir. Parasal aktarım mekanizmalarından kredi kanalının anlaşılması ve geliştirilmesi, Türkiye gibi, sermayenin tabana yayılmadığı ve dış kaynak ile fonlanma ihtiyacı duyan işletmelere sahip gelişmekte olan ülkeler için oldukça önemlidir. Çalışmanın amacı, 2004.Ç1-2020.Ç1 çeyrek verileri ile yıllık bazda, kredi kanalının Türkiye’de etkinliğinin belirlenmesidir. Buradan hareketle;  uzun dönem ilişkiler için eşbütünleşme, kısa dönem ilişkiler için hata düzeltme modeli ile tanımlanan VAR modeli yardımıyla varyans ayrıştırma ve etki-tepki analizleri, son aşamada ise, nedensellik analizi uygulanmıştır. Çalışmanın bulgularına göre parasal aktarım mekanizması değişkenleri ile büyüme arasında hem uzun dönem hem de kısa dönem istatistiki açıdan anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Kredi kanalının ekonomik büyümeye etkisi olduğu ve bağımlı değişken olarak alınan GSYİH değişkeninin banka kredilerinin yanısıra diğer bağımsız değişkenler ile çift yönlü nedenselliğinin varlığı tespit edilmiştir. Çalışmanın sonucu, parasal aktarım mekanizmalarından kredi kanalının Türkiye’de etkin olduğu yönündedir.

Ekonomi biliminin en önemli iştigal alanı ulusların refah seviyesini en üst seviyeye taşımaktır. Adam Smith'in "Ulusların Zenginliği" kitabı çağdaş iktisat alanındaki ilk eserlerden biridir. Ekonomiyi yönetenler, ulusların refahı, ekonomik büyüme ve kalkınmayı sağlamak için para ve mali politika araçlarına başvurmaktadırlar. Para politikalarının uygulamasından nihai hedefe ulaşmak için geçen süreç parasal aktarım mekanizmaları olarak bilinmektedir.  Parasal aktarım mekanizmaları; geleneksel faiz oranı, varlık fiyatları, döviz kuru, beklentiler ve kredi kanalı olarak sınıflandırılmaktadır. Bernanke ve Gertler parasal aktarım mekanizmasının çalışmasını kara kutuya benzetmişlerdir. Parasal aktarım mekanizmalarından kredi kanalının anlaşılması ve geliştirilmesi, Türkiye gibi, sermayenin tabana yayılmadığı ve dış kaynak ile fonlanma ihtiyacı duyan işletmelere sahip gelişmekte olan ülkeler için oldukça önemlidir. Çalışmanın amacı, 2004.Ç1-2020.Ç1 çeyrek verileri ile yıllık bazda, kredi kanalının Türkiye’de etkinliğinin belirlenmesidir. Buradan hareketle;  uzun dönem ilişkiler için eşbütünleşme, kısa dönem ilişkiler için hata düzeltme modeli ile tanımlanan VAR modeli yardımıyla varyans ayrıştırma ve etki-tepki analizleri, son aşamada ise, nedensellik analizi uygulanmıştır. Çalışmanın bulgularına göre parasal aktarım mekanizması değişkenleri ile büyüme arasında hem uzun dönem hem de kısa dönem istatistiki açıdan anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Kredi kanalının ekonomik büyümeye etkisi olduğu ve bağımlı değişken olarak alınan GSYİH değişkeninin banka kredilerinin yanısıra diğer bağımsız değişkenler ile çift yönlü nedenselliğinin varlığı tespit edilmiştir. Çalışmanın sonucu, parasal aktarım mekanizmalarından kredi kanalının Türkiye’de etkin olduğu yönündedir.