Öğretmen Liderliği ile İlgili Öğretmen Görüşleri: Nitel Bir Araştırma
Teachers' Views on Teacher Leadership: A Qualitative Study
Yazar: Yenipınar, Şenyurt
Dergi: Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 25 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: Leadership in Education ; Eğitimde Liderlik ; Liderlik,Eğitimsel liderlik,Öğretimsel liderlik,Öğretmen liderliği,Okul liderliği ; Leadership,Educational leadership,Instructional leadership,Teacher leadership,School leadership

Öğretmen liderliğinin, öğrenci ve okul başarısı üzerindeki etkisi kabul edildiğinden; öğretmen liderliğinin geliştirilmesi için bağlamsal özelliklere bağlı olarak yapılması gerekenler tartışılmaktadır. Bu araştırmada Türkiye’de öğretmen liderliğinin nasıl algılandığı, bu konuda neler yaşandığı ve geliştirebilmek için neler yapılması gerektiğinin belirlenmesine katkı sağlamak amaçlanmıştır. Çalışma, nitel araştırmanın görüngü bilim deseni kullanılarak gerçekleştirilmiştir. 2023-2024 eğitim öğretim yılında Aksaray’daki resmi ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan on öğretmen araştırmaya katılmıştır. Katılımcıları belirlemek için çok aşamalı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Veri, araştırmacı tarafından geliştirilen yarı-yapılandırılmış formun kullanıldığı görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Veriye sistematik, disiplinli ve tanımlanabilir bir içerik analiz yöntemi uygulanmıştır. Araştırmada, öğretmenin sahip olduğu niteliklerin öğretmen liderliğini etkilediği; lider öğretmen çalışmalarının öncelikle sosyal alanda daha sonra kendisi ve öğrencilerle ilgili olduğu; öğretmen liderliğinin bireysel özellikler tarafından desteklendiği sonuçlarına ulaşılmıştır. Bu sonuçlara dayalı olarak: Kendini ve çevreyi yansız bir şekilde değerlendirebilen, değişim sürecini anlayabilen, risk ve sorumluluk alabilen, iletişim becerileri gelişmiş, bireylerin öğretmen adayı olarak seçilmesi; her bir öğretmenin liderlik potansiyelini geliştirecek, performansını artıracak sistemsel bir yapı ve liderlik sergileyebileceği örgütsel bir ortamın oluşturulması gerektiği önerilerinde bulunulmuştur.

Since the impact of teacher leadership on student and school achievement is recognized, what needs to be done to improve teacher leadership is discussed depending on contextual characteristics. In this study, it is aimed to contribute to the determination of how teacher leadership is perceived in Türkiye, what has been experienced in this regard and what should be done to improve it. The study was conducted using the phenomenological design of qualitative research. Ten teachers working in public primary, secondary and high schools in Aksaray in the 2023-2024 academic year participated in the study. Multi-stage sampling method was used to determine the participants. Data were collected through interviews using a semi-structured form developed by the researcher. A systematic, disciplined and identifiable content analysis method was applied to the data. The study concluded that teacher qualities primarily influence teacher leadership; teacher leader work is primarily in the social sphere and then related to self and students; and teacher leadership is primarily supported by individual characteristics. Based on these results: Individuals who can evaluate themselves and the environment in an unbiased way, understand the process of change, take risks and responsibilities, and have developed communication skills should be selected as teacher candidates; a systemic structure that will develop the leadership potential of each teacher and increase their performance and an organizational environment where they can exhibit leadership should be created.