Turizm alanlarına yönelik yer bağlılığı ölçeği geliştirilmesi–geçerlik güvenirlik çalışması
Development of Place Attachment Scale for Tourism Areas - Validity and Reliability Study*
Yazar: Kızılaslan, Sinem; Demir, Özcan
Dergi: Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Vol. 40 No. 4, 2025
Anahtar kelimeler: Architecture (Other) ; Mimarlık (Diğer) ; Yer bağlılığı,turizm alanları,ölçek geliştirme,Göbeklitepe,çevresel psikoloji ; Place attachment,tourism landscapes,scale development,Göbeklitepe,environmental psychology

Yer bağlılığı, insanların mekânlarla kurdukları olumlu duygusal bağ şeklinde ifade edilmektedir. Yer bağlılığı kapsamında geliştirilen ölçekler genel olarak belirli bir yer ve kullanıcıları arasındaki halihazırdaki bağı ölçmek için hazırlanmıştır. Oysa zaman içerisinde fiziksel çevrede meydana gelen değişimlere paralel olarak yer bağlılığında da farklılaşmalar olacaktır. Turizm alanları, mekân kullanımlarında radikal değişimlerin söz konusu olduğu yerlere örnektir. Çalışma kapsamında turizm alanlarına yönelik olarak yer bağlılığı ölçeği geliştirilerek fiziksel çevredeki değişimle yer bağlılığında meydana gelen dönüşümün ortaya koyulması hedeflenmiştir. Çalışma Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları tarafından 29.11.2024 tarih ve 2024-1143 sayılı Etik Kurul İzni kapsamında gerçekleştirilmiştir. Yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışmalarıyla 5’li Likert ölçeği geliştirilmiştir. Pilot uygulama önemli bir turizm alanı olan Şanlıurfa’ da yapılmıştır. Ölçek geliştirilmesi amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) için 237 kişi ile ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) için 236 kişi ile uygulama yapılmıştır. Ölçeğin DFA uyum indeksleri tabloda verilmiştir. Ölçek geçerliliği kriterlerine göre Göbeklitepe’nin güncel kullanımıyla ilişkili olarak yer bağlılığı için Kikare uyum iyiliği (3,883), RMR (0,049), GFI (0,875), AGFI (0,803) ve CFI (0,929); Göbeklitepe’nin geçmiş kullanımıyla ilişkili olarak yer bağlılığı için Kikare uyum iyiliği (4,446), RMR (0,082), GFI (0,901), AGFI (0,825) ve CFI (0,896) olarak hesaplanmıştır.

Place attachment is defined as the positive emotional connection that people establish with places. The scales developed within the scope of place attachment are generally prepared to measure the current bond between a particular place and its users. However, in parallel with the changes in the physical environment over time, there will be changes in place attachment. Tourism areas are examples of places where radical changes in the use of space are in question. Within the scope of the study, a place attachment scale has been developed for tourism areas. It is aimed to reveal the transformation that occurs in place attachment with the change in the physical environment. The study was carried out by Ondokuz Mayıs University Social and Human Sciences Researches within the scope of Ethics Committee Permission dated 29.11.2024 and numbered 2024-1143. 5-point Likert scale was developed through validity and reliability studies. The pilot application was conducted in Şanlıurfa, an important tourism area. In order to develop the scale, Exploratory Factor Analysis (EFA) was conducted with 237 participants and Confirmatory Factor Analysis (CFA) was conducted with 236 participants. According to the scale validity criteria, the Chi-square goodness of fit for place attachment in relation to current use of Göbeklitepe was (3.883), RMR (0.049), GFI (0.875), AGFI (0.803) and CFI (0.929); Chi-square goodness of fit for place attachment in relation to past use of Göbeklitepe was calculated as (4.446), RMR (0.082), GFI (0.901), AGFI (0.825) and CFI (0.896).