Psikanalitik Bir Kavrayış ile “Kelebek Etkisi” Serisi:  Dissosiyasyon Dehlizlerinde Dolaşan Ana/Vaka Karakterlerin Çekici Öyküsü
Psikanalitik Bir Kavrayış ile “Kelebek Etkisi” Serisi:  Dissosiyasyon Dehlizlerinde Dolaşan Ana/Vaka Karakterlerin Çekici Öyküsü
Yazar: Yılmaz, Mehmet; Candan, Ferdi
Dergi: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 22 No. 4, 2018
Anahtar kelimeler: Psikanalitik Yaklaşım,Film Eleştirisi,dissosiyasyon,dissosyatif bozukluklar

Gösterimegirdiği 2004 yılında olağan dışı yaşam öykülerine sahip karakterleri bir okadar sıra dışı olaylar içinde sunan “Kelebek Etkisi/ The Butterfly Effect”adlı yapım, konusu ve karakterleri ile ilgi uyandırmış ardından 2006 ve 2009’daaynı adlı ve ortak temalı yapımlar ile seri niteliği kazanmıştır. Serinin üçfilminde de karakterlerin ve olayların kurgulanmasında psikanalizin alanınagiren ve genel bir çatı olarak “dissosiyasyon” kavramı altında açıklamasınıbulan vakaların yaşantılarından önemli ölçüde yararlanıldığı savı eksenindeserinin her üç filmindeki ana karakterlerin odağında psikanalitik filmçözümleme yaklaşımı ile irdelenmesi hedeflenmektedir. Psikanaliz,psikopatolojinin ele aldığı farklı ruhsal sorunlar ve bu sorunlarla mücadeleeden danışanların öyküleri ile sinemaya bir bakıma yeni temalar önererek ilhamolmaktadır. Birbirine benzeyen anlatılarla dolu sinemanın farklılıkarayışlarına karşılık gelen söz konusu temalardan  “dissosiyasyon”un da “Kelebek Etkisi/ Butterfly Effect Serisi”için bir tema olarak alındığı anlaşılmaktadır. Serinin her üç yapımında dabelirgin biçimde ana karakterlerin temayı taşıdığı görülmektedir. “Dissosiyasyon”mekanizmasını aşırı şekilde kullanan ana karakterlerin kendi zihinlerindeyaşadığı zaman sıçramaları, serinin tüm filmlerinde ortak bir payda görünümüyleana karakterlerin yer yer kontrolünde zorlandığı özel bir güç olarak dış dünyadakilerinde paylaşımına açılan olaylar dizisinin esin kaynağıdır. Sinema ve psikanalizilişkisi, yalnızca psikanalizin sinemaya konu vermesi ile değil aynı zamandapsikopatolojinin karmaşık ruhsal sorunlarının incelenmesinde araştırmacılaraanormal psikolojiyi psikanalitik tanı yöntemlerini kullanarak betimlemekonusunda sağladığı kılavuzun filmlerin çözümlenmesinde de bir yaklaşım olarakyararlanması ile de karakterize edilebilmektedir. Bu boyutu ile psikanalitikyaklaşım, serinin tüm filmlerinde karakterlerin inşasında ve olaylar dizisininakışında önemli ölçüde ilham alınan ve çözümlemenin merkezine konumlandırılan“dissosiyasyon” olgusunun analizinde de yol gösterici olmaktadır. Çalışmada,psikanalitik film çözümleme yaklaşımı çerçevesinde serideki her filmin anakarakteri (Evan Treborn, Nick Larson ve Sam Reide) ve karaktere bağlı olarakkonuyu destekleyen olaylar dizisi tematik film analizi yöntemi ile ele alınarakseri örneğinde psikanalitik ve sinema bağına projeksiyon tutulmakistenmektedir. 

Gösterimegirdiği 2004 yılında olağan dışı yaşam öykülerine sahip karakterleri bir okadar sıra dışı olaylar içinde sunan “Kelebek Etkisi/ The Butterfly Effect”adlı yapım, konusu ve karakterleri ile ilgi uyandırmış ardından 2006 ve 2009’daaynı adlı ve ortak temalı yapımlar ile seri niteliği kazanmıştır. Serinin üçfilminde de karakterlerin ve olayların kurgulanmasında psikanalizin alanınagiren ve genel bir çatı olarak “dissosiyasyon” kavramı altında açıklamasınıbulan vakaların yaşantılarından önemli ölçüde yararlanıldığı savı eksenindeserinin her üç filmindeki ana karakterlerin odağında psikanalitik filmçözümleme yaklaşımı ile irdelenmesi hedeflenmektedir. Psikanaliz,psikopatolojinin ele aldığı farklı ruhsal sorunlar ve bu sorunlarla mücadeleeden danışanların öyküleri ile sinemaya bir bakıma yeni temalar önererek ilhamolmaktadır. Birbirine benzeyen anlatılarla dolu sinemanın farklılıkarayışlarına karşılık gelen söz konusu temalardan  “dissosiyasyon”un da “Kelebek Etkisi/ Butterfly Effect Serisi”için bir tema olarak alındığı anlaşılmaktadır. Serinin her üç yapımında dabelirgin biçimde ana karakterlerin temayı taşıdığı görülmektedir. “Dissosiyasyon”mekanizmasını aşırı şekilde kullanan ana karakterlerin kendi zihinlerindeyaşadığı zaman sıçramaları, serinin tüm filmlerinde ortak bir payda görünümüyleana karakterlerin yer yer kontrolünde zorlandığı özel bir güç olarak dış dünyadakilerinde paylaşımına açılan olaylar dizisinin esin kaynağıdır. Sinema ve psikanalizilişkisi, yalnızca psikanalizin sinemaya konu vermesi ile değil aynı zamandapsikopatolojinin karmaşık ruhsal sorunlarının incelenmesinde araştırmacılaraanormal psikolojiyi psikanalitik tanı yöntemlerini kullanarak betimlemekonusunda sağladığı kılavuzun filmlerin çözümlenmesinde de bir yaklaşım olarakyararlanması ile de karakterize edilebilmektedir. Bu boyutu ile psikanalitikyaklaşım, serinin tüm filmlerinde karakterlerin inşasında ve olaylar dizisininakışında önemli ölçüde ilham alınan ve çözümlemenin merkezine konumlandırılan“dissosiyasyon” olgusunun analizinde de yol gösterici olmaktadır. Çalışmada,psikanalitik film çözümleme yaklaşımı çerçevesinde serideki her filmin anakarakteri (Evan Treborn, Nick Larson ve Sam Reide) ve karaktere bağlı olarakkonuyu destekleyen olaylar dizisi tematik film analizi yöntemi ile ele alınarakseri örneğinde psikanalitik ve sinema bağına projeksiyon tutulmakistenmektedir.