hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
DİVAN ŞİİRİNDE ŞEBİSTÂN-I HAYÂL TARZI ÜZERİNE / On Şebistân-ı Hayâl Style In the Divan Poetry
DİVAN ŞİİRİNDE ŞEBİSTÂN-I HAYÂL TARZI ÜZERİNE / On Şebistân-ı Hayâl Style In the Divan Poetry
Yazar: Erkal, Abdulkadir
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 16 No. 41, 2010
Anahtar kelimeler: Şebistân-ı hayâl, divan şiiri, poetika, tarz

ÖZŞebist&acirc;n-ı hay&acirc;l Farsça bir eserin özelliklerinden yola çıkılarak oluşturulmuş edebi bir tarzdır. Kelimeler arası anlam ilişkisi bakımından mu&rsquo;amm&acirc;ya da benzeyen bu üsl&ucirc;pta amaç anlamı daha da derinlere iterek şairlik hünerini göstermektir.Bu çalışmada Şebist&acirc;n-ı Hay&acirc;l&rsquo;in edeb&icirc; özellikleri açıklanarak Divan şiirindeki yeri belirlenmeye çalışılmıştır.Anahtar Sözcükler: Şebist&acirc;n-ı hay&acirc;l, divan şiiri, poetika, tarz. ABSTRACTŞebist&acirc;n-ı Hay&acirc;l is a literary style which to be formed from features of the Persian a work. The aim of this style which reminds the mu&rsquo;amm&acirc; style in regard to its preoccupation with the relation between words, is to expose the poet&rsquo;s skill by deepening the meaning.Thus, this study is to determine the place of Şebist&acirc;n-ı hay&acirc;l within Divan poetry while giving the literary features of it.Key Words: Şebist&acirc;n-ı Hay&acirc;l, divan poetry, poetics, style.

ÖZŞebist&acirc;n-ı hay&acirc;l Farsça bir eserin özelliklerinden yola çıkılarak oluşturulmuş edebi bir tarzdır. Kelimeler arası anlam ilişkisi bakımından mu&rsquo;amm&acirc;ya da benzeyen bu üsl&ucirc;pta amaç anlamı daha da derinlere iterek şairlik hünerini göstermektir.Bu çalışmada Şebist&acirc;n-ı Hay&acirc;l&rsquo;in edeb&icirc; özellikleri açıklanarak Divan şiirindeki yeri belirlenmeye çalışılmıştır.Anahtar Sözcükler: Şebist&acirc;n-ı hay&acirc;l, divan şiiri, poetika, tarz. ABSTRACTŞebist&acirc;n-ı Hay&acirc;l is a literary style which to be formed from features of the Persian a work. The aim of this style which reminds the mu&rsquo;amm&acirc; style in regard to its preoccupation with the relation between words, is to expose the poet&rsquo;s skill by deepening the meaning.Thus, this study is to determine the place of Şebist&acirc;n-ı hay&acirc;l within Divan poetry while giving the literary features of it.Key Words: Şebist&acirc;n-ı Hay&acirc;l, divan poetry, poetics, style.
CAHİT SITKI TARANCI’NIN ŞİİRLERİNDEKİ ‘AYNA’ İMGESİNE PSİKANALİTİK BİR YAKLAŞIM
CAHİT SITKI TARANCI’NIN ŞİİRLERİNDEKİ ‘AYNA’ İMGESİNE PSİKANALİTİK BİR YAKLAŞIM
Yazar: Tiken, Servet
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 16 No. 41, 2010
Anahtar kelimeler: Şiir, Cahit Sıtkı Tarancı, psikanaliz, yaşamöyküsü, ayna

Sigmund Freud’un öncülüğüyle gelişen psikanalitik eleştiri yöntemi, sanatçının ruhsal yaşamöyküsünün ve bilinçaltının sanat eserlerinin oluşumundaki etkisini araştırır. Sanatçıların eserlerindeki çeşitli yönelimleri, bu eleştiri yöntemi için veri oluşturur. Psikanalistlerin farklı yaklaşımlarla değerlendirdikleri bir nesne olan ‘ayna’, birtakım ruhsal eğilimlerin saptanmasında belirleyici bir işleve sahiptir. Bu bakımdan bu nesneye belirgin bir şekilde yer veren sanatçıların eserleri, psikanalitik bir eleştiri yapılmasına imkân verebilir. Gündelik yaşamda karşılaşılan ayna takıntısının sanat eserlerinde de görülmesi, sanatçının ruhsal durumu ile ilgili ipuçları verir. Bu makalede, Cumhuriyet dönemi şairlerinden Cahit Sıtkı Tarancı’nın şiirlerinde sıkça karşılaştığımız ayna imgesi üzerine psikanalitik bir çözümleme yapılarak, şairin ruhsal durumu ile söz konusu imgenin kullanımı arasındaki etkileşim tespit edilmeye çalışılmıştır.

Sigmund Freud’un öncülüğüyle gelişen psikanalitik eleştiri yöntemi, sanatçının ruhsal yaşamöyküsünün ve bilinçaltının sanat eserlerinin oluşumundaki etkisini araştırır. Sanatçıların eserlerindeki çeşitli yönelimleri, bu eleştiri yöntemi için veri oluşturur. Psikanalistlerin farklı yaklaşımlarla değerlendirdikleri bir nesne olan ‘ayna’, birtakım ruhsal eğilimlerin saptanmasında belirleyici bir işleve sahiptir. Bu bakımdan bu nesneye belirgin bir şekilde yer veren sanatçıların eserleri, psikanalitik bir eleştiri yapılmasına imkân verebilir. Gündelik yaşamda karşılaşılan ayna takıntısının sanat eserlerinde de görülmesi, sanatçının ruhsal durumu ile ilgili ipuçları verir. Bu makalede, Cumhuriyet dönemi şairlerinden Cahit Sıtkı Tarancı’nın şiirlerinde sıkça karşılaştığımız ayna imgesi üzerine psikanalitik bir çözümleme yapılarak, şairin ruhsal durumu ile söz konusu imgenin kullanımı arasındaki etkileşim tespit edilmeye çalışılmıştır.
NEDİM GÜRSEL’İN ALLAH’IN KIZLARI’NDA YAPISAL VE İZLEKSEL ÖĞELER
NEDİM GÜRSEL’İN ALLAH’IN KIZLARI’NDA YAPISAL VE İZLEKSEL ÖĞELER
Yazar: Tilbe, Ali
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 16 No. 41, 2010
Anahtar kelimeler: Özkurgu, Hz. Muhammed, Kur’an, İslam, İnanç, Osmanlı Devleti

Nedim Gürsel’in Allah’ın Kızları, tarihsel ve güncel iki düzeyde kurgulanmış çok sesli bir romandır. Tarihsel düzeyde Hz. Muhammed’i romanın merkezine yerleştiren yazar, İnanç, şiddet ve ölüm sorgulaması yapar. İslam’ın doğuşu sırasında Kureyşlilerin putlara taptığı dönemi dişi putlara söz vererek öyküler. Hz. Muhammed’in özyaşamı ve İslam dinini yaymak için verdiği savaşım tarihsel gerçeklikleri içerisinde sunulur. Güncel düzeyde ise, Gürsel’i çağrıştıran bir çocuğun bakış açısıyla, Birinci Dünya Savaşı sırasında Osmanlı ordusunda subay olan dedesinin, Hz. Muhammed’in coğrafyası olan Mekke ve Medine’de Araplar ve İngilizlere karşı verdiği savaş öykülenir. Özkurgusal nitelikler taşıyan romanda, Anlatıcı-Yazar Gürsel, insanların inancına karşı büyük bir saygı besler.

Nedim Gürsel’in Allah’ın Kızları, tarihsel ve güncel iki düzeyde kurgulanmış çok sesli bir romandır. Tarihsel düzeyde Hz. Muhammed’i romanın merkezine yerleştiren yazar, İnanç, şiddet ve ölüm sorgulaması yapar. İslam’ın doğuşu sırasında Kureyşlilerin putlara taptığı dönemi dişi putlara söz vererek öyküler. Hz. Muhammed’in özyaşamı ve İslam dinini yaymak için verdiği savaşım tarihsel gerçeklikleri içerisinde sunulur. Güncel düzeyde ise, Gürsel’i çağrıştıran bir çocuğun bakış açısıyla, Birinci Dünya Savaşı sırasında Osmanlı ordusunda subay olan dedesinin, Hz. Muhammed’in coğrafyası olan Mekke ve Medine’de Araplar ve İngilizlere karşı verdiği savaş öykülenir. Özkurgusal nitelikler taşıyan romanda, Anlatıcı-Yazar Gürsel, insanların inancına karşı büyük bir saygı besler.
KIRK SAYISININ HALK EDEBİYATI ÜRÜNLERİNDE KULLANIMI ÜZERİNE BİR İNCELEME
KIRK SAYISININ HALK EDEBİYATI ÜRÜNLERİNDE KULLANIMI ÜZERİNE BİR İNCELEME
Yazar: Güvenç, Ahmet Özgür
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 16 No. 41, 2010
Anahtar kelimeler: Kırk Sayısı, Halk Edebiyatı, Halk Kültürü

Temeli mitoloji ve dine dayandığı için özel anlamlar yüklenen bazı sayılar vardır. Simgesel değeri olan ve her birine özel anlamlar yüklenen bu sayılardan en çok kullanılanlar, üç, beş, yedi, dokuz ve kırktır. Bu sayılardan kırk sayısı yüklendiği çeşitli anlamlar bakımından dikkat çekicidir. Bu özelliğiyle kırk, çeşitli amaçlarla günlük yaşamda ve edebî ürünlerde formüle dayalı bir sayı olarak sıklıkla kullanılmıştır.

Temeli mitoloji ve dine dayandığı için özel anlamlar yüklenen bazı sayılar vardır. Simgesel değeri olan ve her birine özel anlamlar yüklenen bu sayılardan en çok kullanılanlar, üç, beş, yedi, dokuz ve kırktır. Bu sayılardan kırk sayısı yüklendiği çeşitli anlamlar bakımından dikkat çekicidir. Bu özelliğiyle kırk, çeşitli amaçlarla günlük yaşamda ve edebî ürünlerde formüle dayalı bir sayı olarak sıklıkla kullanılmıştır.
KASSANDRA DAMGASI'NDA ÖNSEZİ/HİSS-İ KABLELVUKU VE KADER
KASSANDRA DAMGASI'NDA ÖNSEZİ/HİSS-İ KABLELVUKU VE KADER
Yazar: Söylemez, Orhan; Demircioğlu, Semin Ceyda
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 16 No. 41, 2010
Anahtar kelimeler: Şuur/Bilinç, şuuraltı/bilinçaltı, Aytmatov, Kassandra Damgası, kodlanmış bilgiler, önsezi, hiss-i kablelvuku

İnsanoğlu, zaman ve mekânın dışına tinsel görüşünü araç gibi kullanarak çıkabilir. Bu tinsel yaklaşımın en açık ifade şekli ise “hiss-i kablelvuku” veya “önsezi”dir. Önsezinin farkında olabilmek, onun sezdirdiklerini doğru yorumlayıp ona göre hareket edebilmek zor bir iştir. Psikologlar önsezinin aslında bilinçaltı kaynaklı olduğunu savunmaktadırlar. Onlara göre bilinçaltı veya bilinç, farkında olmadan dünya hakkında çevreden veriler toplar. Aytmatov’un Kassandra Damgası adlı eserinde de insanların bilinçaltına kodlanan bilgilerin kaderlerini nasıl değiştirdiği ve bu değişen kaderlerin dünya yazgısını ne yönde etkilediği konusu ele alınmıştır. Romanda işlenen temel önsezi, Kassandra embriyolarının gönderdiği işaretlerin bir felaket habercisi olduğunu tespit etmektir.

İnsanoğlu, zaman ve mekânın dışına tinsel görüşünü araç gibi kullanarak çıkabilir. Bu tinsel yaklaşımın en açık ifade şekli ise “hiss-i kablelvuku” veya “önsezi”dir. Önsezinin farkında olabilmek, onun sezdirdiklerini doğru yorumlayıp ona göre hareket edebilmek zor bir iştir. Psikologlar önsezinin aslında bilinçaltı kaynaklı olduğunu savunmaktadırlar. Onlara göre bilinçaltı veya bilinç, farkında olmadan dünya hakkında çevreden veriler toplar. Aytmatov’un Kassandra Damgası adlı eserinde de insanların bilinçaltına kodlanan bilgilerin kaderlerini nasıl değiştirdiği ve bu değişen kaderlerin dünya yazgısını ne yönde etkilediği konusu ele alınmıştır. Romanda işlenen temel önsezi, Kassandra embriyolarının gönderdiği işaretlerin bir felaket habercisi olduğunu tespit etmektir.
ASTRAL KÜLTLERLE BAĞLI İNAMLAR
ASTRAL KÜLTLERLE BAĞLI İNAMLAR
Yazar: Alizade, Rövşen
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 16 No. 41, 2010
Anahtar kelimeler: Folklor, Mitoloji, Astral Kültler, Türk Toplumu

Makale Azerbaycan folklorunda astral kültlerle ilgili inamların incelenmesine ve alt yapısının öğrenilmesine yönelik yazılmıştır. Yapılmış araştırmalar gösteriyor ki, astral-mitolojik obrazlar her nesneden önce kozmoqonik inançlarla ilgili olmuştur. Mitolojik tasavvurlar geliştikçe astral obrazlar çevresinde kült (perestiş sistemi) yapılmış ve bu da kendi sırasında inançların mezmunca daha da zenginleşmesi ile eşit olarak, onların türk düşünce sistemindeki rolü ve fonksiyonunu da zorlaştırmıştır. Türk toplumunun gelişme tarihi boyunca mitolojik tasavvurlarda çok ciddi dönüşmeler oluşmuş, tanrıçılık kendi yerini İslam ve diger monoteist dinlere bırakmıştır. Bu halde astral kültlerle ilgili inamlar aktüel ideoloji önemini kaybederek folklor metinlerine dönüşmüştür.

Makale Azerbaycan folklorunda astral kültlerle ilgili inamların incelenmesine ve alt yapısının öğrenilmesine yönelik yazılmıştır. Yapılmış araştırmalar gösteriyor ki, astral-mitolojik obrazlar her nesneden önce kozmoqonik inançlarla ilgili olmuştur. Mitolojik tasavvurlar geliştikçe astral obrazlar çevresinde kült (perestiş sistemi) yapılmış ve bu da kendi sırasında inançların mezmunca daha da zenginleşmesi ile eşit olarak, onların türk düşünce sistemindeki rolü ve fonksiyonunu da zorlaştırmıştır. Türk toplumunun gelişme tarihi boyunca mitolojik tasavvurlarda çok ciddi dönüşmeler oluşmuş, tanrıçılık kendi yerini İslam ve diger monoteist dinlere bırakmıştır. Bu halde astral kültlerle ilgili inamlar aktüel ideoloji önemini kaybederek folklor metinlerine dönüşmüştür.
GÜMÜŞHANE’DE OSMANLI DÖNEMİ TÜRBELERİ
GÜMÜŞHANE’DE OSMANLI DÖNEMİ TÜRBELERİ
Yazar: Özkan, Haldun
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 16 No. 41, 2010
Anahtar kelimeler: Gümüşhane, Osmanlı, Türbeler

Gümüşhane ve ilçelerinde Osmanlı döneminde inşa edilmiş dokuz türbe gövde şeklilerine göre kare, sekizgen ve dikdörtgen planlı olarak başlıca üç grup altında değerlendirilmiştir. Bazı türbeler 16. yüzyılda bölgesel özelliklerle inşa edilmiş olması bakımından önem taşırlar. Türbeler üzerlerindeki kitabeler, hat bakımından gösterdiği zarif ve ince işçilik de dönemin özelliğini yansıtması bakımından ilgi çekicidir. Bunlar inşa ve bani kitabeleri olup, bazıları da sadece tarih kitabesi olarak yazılmıştır. Gümüşhane türbe kitabelerinde sanatçı veya usta ismi ile karşılaşılmamıştır. Türbelerin içerisindeki sandukaların sanatsal değeri bulunmamaktadır. Taçkapı şeklinde anıtsal girişi olan bir türbe yapısı yoktur. Türbelerin genelinde de bezeme yoktur. Türbelerin tamamı sarımtırak düzgün kaliteli kesme taş malzemeden inşa edilmiştir.

Gümüşhane ve ilçelerinde Osmanlı döneminde inşa edilmiş dokuz türbe gövde şeklilerine göre kare, sekizgen ve dikdörtgen planlı olarak başlıca üç grup altında değerlendirilmiştir. Bazı türbeler 16. yüzyılda bölgesel özelliklerle inşa edilmiş olması bakımından önem taşırlar. Türbeler üzerlerindeki kitabeler, hat bakımından gösterdiği zarif ve ince işçilik de dönemin özelliğini yansıtması bakımından ilgi çekicidir. Bunlar inşa ve bani kitabeleri olup, bazıları da sadece tarih kitabesi olarak yazılmıştır. Gümüşhane türbe kitabelerinde sanatçı veya usta ismi ile karşılaşılmamıştır. Türbelerin içerisindeki sandukaların sanatsal değeri bulunmamaktadır. Taçkapı şeklinde anıtsal girişi olan bir türbe yapısı yoktur. Türbelerin genelinde de bezeme yoktur. Türbelerin tamamı sarımtırak düzgün kaliteli kesme taş malzemeden inşa edilmiştir.
ERZİNCAN KAZÂSI (1642 Tarihli Avârız Defterine Göre)
ERZİNCAN KAZÂSI (1642 Tarihli Avârız Defterine Göre)
Yazar: İnbaşı, Mehmet
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 16 No. 41, 2010
Anahtar kelimeler: Erzincan, Erzurum, Avarız, Cafer Bey, XVII. yüzyıl, Doğu Anadolu

XVI. yüzyıl başlarında Osmanlı Devleti’nin idaresine giren Erzincan ve çevresi, idari yapılanma olarak başlangıçta Erzincan-Bayburt Beylerbeyliği’ne bağlanmıştır. Daha sonra Erzurum Beylerbeyliği’nin kurulmasında sonra Paşa Sancağı’na dâhil edilerek Erzurum valilerinin idaresine verilmiştir. Bu çalışmada Cafer Bey’in hazırlamış olduğu avarız defteri esas alınarak Erzincan şehri ile bağlı köylerin durumu incelenmiştir. Erzincan kazası bu dönemde Güney ve Kuzey Erzincan Nahiyeleri olmak üzere iki nahiyeden ibarettir. Şehrin sosyal ve ekonomik yapısı, askeri görevlileri, dini görevlileri ve esnaf ve sanatkârlar hakkında bilgi verilmiştir. Şehrin mahallelerinin durumu, bağlı köylerin tarımsal üretimi ve mahsulleri de değerlendirmeye tabi tutulmuştur.

XVI. yüzyıl başlarında Osmanlı Devleti’nin idaresine giren Erzincan ve çevresi, idari yapılanma olarak başlangıçta Erzincan-Bayburt Beylerbeyliği’ne bağlanmıştır. Daha sonra Erzurum Beylerbeyliği’nin kurulmasında sonra Paşa Sancağı’na dâhil edilerek Erzurum valilerinin idaresine verilmiştir. Bu çalışmada Cafer Bey’in hazırlamış olduğu avarız defteri esas alınarak Erzincan şehri ile bağlı köylerin durumu incelenmiştir. Erzincan kazası bu dönemde Güney ve Kuzey Erzincan Nahiyeleri olmak üzere iki nahiyeden ibarettir. Şehrin sosyal ve ekonomik yapısı, askeri görevlileri, dini görevlileri ve esnaf ve sanatkârlar hakkında bilgi verilmiştir. Şehrin mahallelerinin durumu, bağlı köylerin tarımsal üretimi ve mahsulleri de değerlendirmeye tabi tutulmuştur.
KIRIM SAVAŞI VE 93 HARBİ SÜRECİNDE OSMANLI MEMLEKETİNE GELEN GÖÇMENLERİN SEVK VE İSKÂNLARI
KIRIM SAVAŞI VE 93 HARBİ SÜRECİNDE OSMANLI MEMLEKETİNE GELEN GÖÇMENLERİN SEVK VE İSKÂNLARI
Yazar: Demirtaş, Mehmet
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 16 No. 41, 2010
Anahtar kelimeler: Nüfus, Göçmen, Sevk, İskân, Göçmen Komisyonu

XIX. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı Devleti ile Rusya arasında meydana gelen Kırım Savaşı ile 93 Harbi olarak bilinen 1877-1878 tarihli Osmanlı-Rus Savaşının en önemli sonuçları nüfus hareketlerine yaptıkları etkilerdir. Bu savaşlar sürecinde yüz binlerce insan hayatını kaybederken, yüz binlercesi de göçmen durumuna düşmüştür. Göçmenlerin çoğu Osmanlı memleketinin güvenli bölgelerine gelmiştir. Devlet gelen göçmenleri en iyi şartlarda sevk ve iskân etmek için çeşitli tedbirler almıştır. Bu tedbirlerin önemlileri göçmen meselesi ile ilgilenen çeşitli birimlerin kurulmuş olması ve göçmen nizamnamelerinin hazırlanmasıdır. Göçmen komisyonları, hazırlanan nizamnameler çerçevesinde gelen göçmenler için uygun yerler ayarlayarak, sevk ve iskânlarını gerçekleştirmeye çalışmıştır. Ancak gelen göçmen sayısının fazlalığından dolayı, göçmenlerin bütün sorunları çözülememiştir.

XIX. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı Devleti ile Rusya arasında meydana gelen Kırım Savaşı ile 93 Harbi olarak bilinen 1877-1878 tarihli Osmanlı-Rus Savaşının en önemli sonuçları nüfus hareketlerine yaptıkları etkilerdir. Bu savaşlar sürecinde yüz binlerce insan hayatını kaybederken, yüz binlercesi de göçmen durumuna düşmüştür. Göçmenlerin çoğu Osmanlı memleketinin güvenli bölgelerine gelmiştir. Devlet gelen göçmenleri en iyi şartlarda sevk ve iskân etmek için çeşitli tedbirler almıştır. Bu tedbirlerin önemlileri göçmen meselesi ile ilgilenen çeşitli birimlerin kurulmuş olması ve göçmen nizamnamelerinin hazırlanmasıdır. Göçmen komisyonları, hazırlanan nizamnameler çerçevesinde gelen göçmenler için uygun yerler ayarlayarak, sevk ve iskânlarını gerçekleştirmeye çalışmıştır. Ancak gelen göçmen sayısının fazlalığından dolayı, göçmenlerin bütün sorunları çözülememiştir.
XIX. YÜZYILDA ERZİNCAN KAZASINDA SALGIN HASTALIKLAR (KOLERA, FRENGİ, ÇİÇEK VE KIZAMIK)
The Epidemics In Erzincan District In XIX. Century (Cholera, Syphilis, Smallpox And Measles)
Yazar: Gül, Abdülkadir
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 16 No. 41, 2010
Anahtar kelimeler: Erzincan,XIX. Century,Cholera,Syphilis,Smallpox,Meales ; Erzincan, XIX. Yüzyıl, Kolera, Frengi, Çiçek, Kızamık

Bulunduğu konumu itibariyle Erzincan ve çevresi tarihin her döneminde doğal afetlerin yoğun görüldüğü bölgelerden biri olmuştur. Bu çalışmada, doğal afetler içerisine dâhil edilen salgın hastalıklardan; kolera, frengi, çiçek ve kızamık hastalıklarının, XIX. yüzyılda bölgedeki seyri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışma iki bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölüm kolera salgınları, ikinci bölüm frengi, çiçek ve kızamık salgınlarından oluşmaktadır. Sonuç bölümünde ise, incelemede elde edilen bulgular genel başlıklar altında sunulmuştur.

Because of its location, Erzincan and its environment have always been one of the religions that natural disasters have frequently been seen. In this study, the course of the diseases of cholera, syphilis, smallpox and measles that are inclueded in natural disasters in the region in XIX. century. The study is composed of two parts. In the first part, the epidemics of cholera; and in the second part the diseases of smallpox and measles are dealt with. As fort he conclusions, the findings that are obtained from the examination are presented under general topics.
ATATÜRK DÖNEMİ TRABZON’DA SOSYAL VE EKONOMİK GELİŞMELERDEN BAZI KESİTLER
ATATÜRK DÖNEMİ TRABZON’DA SOSYAL VE EKONOMİK GELİŞMELERDEN BAZI KESİTLER
Yazar: Ural, Selçuk
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 16 No. 41, 2010
Anahtar kelimeler: Atatürk, Trabzon, Tahsin Bey, Trabzon Milletvekilleri, Trabzon-Tebriz Yolu

Trabzon, I. Dünya Savaşı’nda ve akabinde başlayan Milli Mücadele yıllarında büyük sosyal ve ekonomik sorunlar yaşamıştır. Cumhuriyet ile başlayan yeni dönemde şehrin sosyal ve ekonomik sorunlarını çözmek için bir takım önlemler alınmıştır. Şehirde ilk göze çarpan husus planlı ve kapsamlı imar faaliyetleridir. Bunları ekonominin canlandırılmasına yönelik atılımlar izlemiştir. Atatürk’ün şehri çeşitli tarihlerde ziyareti sorunların çözümüne ciddi katkılar sağlamıştır.

Trabzon, I. Dünya Savaşı’nda ve akabinde başlayan Milli Mücadele yıllarında büyük sosyal ve ekonomik sorunlar yaşamıştır. Cumhuriyet ile başlayan yeni dönemde şehrin sosyal ve ekonomik sorunlarını çözmek için bir takım önlemler alınmıştır. Şehirde ilk göze çarpan husus planlı ve kapsamlı imar faaliyetleridir. Bunları ekonominin canlandırılmasına yönelik atılımlar izlemiştir. Atatürk’ün şehri çeşitli tarihlerde ziyareti sorunların çözümüne ciddi katkılar sağlamıştır.
TEK PARTİ İKTİDARINDA BASIN MUHALEFETİ: MİLLET DERGİSİ ÖRNEĞİ
TEK PARTİ İKTİDARINDA BASIN MUHALEFETİ: MİLLET DERGİSİ ÖRNEĞİ
Yazar: Gök, Salhadin
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 16 No. 41, 2010
Anahtar kelimeler: Köy Enstitüleri, Milliyetçilik, İsmet İnönü

Cemal Kutay tarafından 1946 yılında çıkartılan Millet dergisinin olaylara bakış açısı özellikle tek partili siyasi yaşamın hüküm sürdüğü tarihlerde Türkiye’de yaşanılanların değerlendirilmesi açısından önem taşımaktadır. Biz, bu yazımızda derginin fikrî yönünü tespit etmek amacı ile başlıklar altında konulara yaklaşımını araştırdık. Eğilim olarak muhafazakâr, milliyetçi ve sağ görüşlü bir yayın organı olarak niteleyebileceğimiz bu dergi de daha çok siyasi içerikli yazılarla dikkat çekmekle birlikte, dinî alanda yazılar da yer almaktadır. Ele alınan konular güncel bir bakış açısı ile işlendiği gibi tarihsel olaylar ile bağlantı kurularak da değerlendirilmiştir. Dergi, yayınlarında topluma karşı var olar baskılardan şikâyet etmiş, iktidarın icraatlarından kaynaklanan sorunlara dikkat çektiği gibi, milleti değerlerinden uzaklaştıracak akımlara karşı da mücadele vermiştir.

Cemal Kutay tarafından 1946 yılında çıkartılan Millet dergisinin olaylara bakış açısı özellikle tek partili siyasi yaşamın hüküm sürdüğü tarihlerde Türkiye’de yaşanılanların değerlendirilmesi açısından önem taşımaktadır. Biz, bu yazımızda derginin fikrî yönünü tespit etmek amacı ile başlıklar altında konulara yaklaşımını araştırdık. Eğilim olarak muhafazakâr, milliyetçi ve sağ görüşlü bir yayın organı olarak niteleyebileceğimiz bu dergi de daha çok siyasi içerikli yazılarla dikkat çekmekle birlikte, dinî alanda yazılar da yer almaktadır. Ele alınan konular güncel bir bakış açısı ile işlendiği gibi tarihsel olaylar ile bağlantı kurularak da değerlendirilmiştir. Dergi, yayınlarında topluma karşı var olar baskılardan şikâyet etmiş, iktidarın icraatlarından kaynaklanan sorunlara dikkat çektiği gibi, milleti değerlerinden uzaklaştıracak akımlara karşı da mücadele vermiştir.
TÜRKİYE TÜRKÇESİ İLE ÖZBEK TÜRKÇESİNDE NEZAKET ANLAMI TAŞIYAN SESLENMELER
TÜRKİYE TÜRKÇESİ İLE ÖZBEK TÜRKÇESİNDE NEZAKET ANLAMI TAŞIYAN SESLENMELER
Yazar: İmamova, Holida
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 17 No. 42, 2010
Anahtar kelimeler: Türkiye Türkçesi, Özbek Türkçesi, Seslenmeler, nezaket

Türkçede nezaket anlamı, kendine özgü biçimde, çeşitli unsurlar aracılığıyla ifade edilir. Bu açıdan cümle kuruluşu, üslup ayrıcalık taşır. Bu makale cümlelerde nezaket anlamının seslenmeler aracılığıyla yansıtılması konusunu incelemektedir. Bu makale, sadece Türkiye Türkçesinde bulunan seslenmelerdeki nezaket anlamı üzerinde durmayıp bunları Özbek Türkçesindeki bazı seslenmelerle karşılaştırarak aynı dil ailesinden olan bu iki yazı dilinin benzer ve farklı yanlarını ortaya koymayı denemektedir. Türkiye Türkçesinde ve Özbek Türkçesinde nezaket bildiren seslenmeler, “bey, hanım, bay, bayan, efendi, beyefendi, hanımefendi” hitap sözleri; “teyze, amca, beybaba, abla, kardeş, hemşire, dede, nine, evlat, yavru, oğul, kız” akrabalık adları; “öğretmen, patron, hoca, müdür, büyükelçi, sultan, yüzbaşı” unvanları ve benzetme kelimeleri ile ifadesini bulur.

Türkçede nezaket anlamı, kendine özgü biçimde, çeşitli unsurlar aracılığıyla ifade edilir. Bu açıdan cümle kuruluşu, üslup ayrıcalık taşır. Bu makale cümlelerde nezaket anlamının seslenmeler aracılığıyla yansıtılması konusunu incelemektedir. Bu makale, sadece Türkiye Türkçesinde bulunan seslenmelerdeki nezaket anlamı üzerinde durmayıp bunları Özbek Türkçesindeki bazı seslenmelerle karşılaştırarak aynı dil ailesinden olan bu iki yazı dilinin benzer ve farklı yanlarını ortaya koymayı denemektedir. Türkiye Türkçesinde ve Özbek Türkçesinde nezaket bildiren seslenmeler, “bey, hanım, bay, bayan, efendi, beyefendi, hanımefendi” hitap sözleri; “teyze, amca, beybaba, abla, kardeş, hemşire, dede, nine, evlat, yavru, oğul, kız” akrabalık adları; “öğretmen, patron, hoca, müdür, büyükelçi, sultan, yüzbaşı” unvanları ve benzetme kelimeleri ile ifadesini bulur.