OSB’lİ ÖĞRENCİLERE TÜRKÇE EŞ ANLAMLI KELİMELERİN ÖĞRETİMİNDE SABİT BEKLEME SÜRELİ ÖĞRETİMİN ETKİLİLİĞİNİN İNCELENMESİ
EXAMINING THE EFFECTIVENESS OF CONSTANT TIME DELAY INSTRUCTION IN TEACHING TURKISH SYNONYMS TO STUDENTS WITH AUTISM SPECTRUM DISORDER
Yazar: Karaman, Erkan
Dergi: Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 52, 2026
Anahtar kelimeler: Inclusive Education ; Kapsayıcı Eğitim ; Autism Spectrum Disorder,,Turkish Language,Constant Time Delay Instruction;,Single-Case Research Design ; Otizm Spektrum Bozukluğu,,Türkçe,,Sabit Bekleme Süreli Öğretim,,Tek Denekli Araştırma,

Bu araştırmanın amacı sabit bekleme süreli öğretim yönteminin Otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanılı öğrencilere Türkçe eş anlamlı kelimelerin öğretiminde etkililiğinin incelenmesidir. Araştırmada 1 pilot, 3 esas çalışma ve 2 yedek olmak üzere toplam 6 OSB’li öğrenci katılmıştır. Araştırmada etkililik, genelleme, kalıcılık ve sosyal geçerlik verileri toplanmıştır. Araştırmanın sosyal geçerlik verileri esas çalışmaya katılan üç erkek ebeveynden toplanmıştır. Araştırma tek denekli araştırma yöntemlerinden denekler arası yoklama evreli çoklu yoklama modeline göre desenlenmiştir. Araştırma verileri yirmi beş Türkçe eş anlamlı kelime çifti olmak üzere toplam elli eş anlamlısı olan kelimeden oluşan ölçüt bağımlı ölçü aracı ile toplanmıştır. Araştırmada doğru tepki süresi 3 sn. olarak belirlenmiştir. Kontrol edici ipucu türü olarak sözel ipucu kullanılmıştır. Araştırmada deneklerin yanlış tepkilerinde ve tepki vermemeleri durumunda hata düzeltmesi uygulanmıştır. Araştırma verileri iki özel eğitim alan uzmanı tarafından öncelikle bağımsız olarak analiz edilmiş daha sonra görüş birliği ilkesine uygun olarak raporlanmıştır. Araştırmanın bulguları etkililik için Tau-U yöntemi ile sosyal geçerlik bulguları betimsel içerik analizi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda sabit bekleme süreli öğretimin OSB’li öğrencilere Türkçe eş anlamlı kelimelerin öğretiminde etkili bir yöntem olduğu sonucuna varılmıştır. İleriki araştırmalar için araştırmacılara çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

The purpose of this study was to examine the effectiveness of the constant time delay instructional procedure in teaching Turkish synonym word pairs to students diagnosed with autism spectrum disorder (ASD). A total of six students with ASD participated in the study: one in a pilot phase, three in the primary implementation, and two as alternates. Effectiveness, generalization, maintenance, and social validity data were collected. Social validity data were obtained from the parents of the three male students who participated in the primary implementation. The study was designed according to a multiple-probe design across participants, one of the single-case experimental research designs. Study data were collected using a criterion-referenced measurement instrument consisting of 25 Turkish synonym pairs (i.e., 50 target words with their corresponding synonyms). The response interval for a correct response was set at 3 s. A verbal prompt was used as the controlling prompt. Error correction was implemented when participants responded incorrectly or failed to respond. Study data were first analyzed independently by two experts in special education and then reported in accordance with the consensus agreement principle. Findings regarding effectiveness were analyzed using the Tau-U method, whereas social validity findings were analyzed through descriptive content analysis. Results indicated that the constant time delay procedure was an effective method for teaching Turkish synonym word pairs to students with ASD. Several recommendations were provided for researchers for future studies.