Kadının Toplumsal Konumunu Siyasetnameler Üzerinden Okumak: Tipolojik Bir Yaklaşım
Kadının Toplumsal Konumunu Siyasetnameler Üzerinden Okumak: Tipolojik Bir Yaklaşım
Yazar: Özbolat, Abdullah; Çomu, Aslı Emine
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 18 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Siyasetname,Yönetim,Kadının Konumu,Özne,Nesne,Toplumsal Bağlam

Sekizinci yüzyıldan itibaren, Orta Doğu veOrta Asya'nın son zamanlarda Müslümanlaşmış bölgelerinde yeni bir edebi türortaya çıkar. “Yönetici El Kitabı” veya “Hükümdar Aynası” niteliğindekisiyasetnameler, bu çalışmanın ana kaynağını oluşturan siyasi içerikliçalışmalardır. Siyâsetnâmelerde hükümdarların sahip olması gereken nitelikler,saltanatın koşulları ve kuralları anlatılır. İdeal bir devlet örgütünün nasılolması gerektiği belirtilir ve kötü yönetimlerin zararlı sonuçları açıklanarakyöneticiler uyarılır.Bir ülkenin siyasal ve toplumsal yaşamını, askeri ve maliörgütlerini yasa ve tüzüklerini, toplumun gelenek ve göreneklerini de tanıtanyapıtlar olan siyasetnameler dini temellere de dayanır. Kur'an'dan, hadislerdenve tarihten de örnekler gösteren bu tür yapıtlarda, geçmişteki kötü olaylar,zalim, deneyimsiz ve cahil hükümdarların ve vezirlerin yol açtığı felaketler,öyküler ve fıkralar anlatılır. Siyasetname yazarları, çoğunlukla döneminin iyieğitimli ve saygın kişilerdir.Siyasetname literatüründe öne çıkansiyasetnamelerin örneklem olarak ele alındığı bu çalışmada, Nizamülmülk'ünSiyasetname; Abdulhamid el Katib'in Doğunun Hükümdarı; Ebu Mansur es-Sealibi'ninHükümdarlık Sanatı; Keykavus'un Kabusname; Yusuf Has Hacib'in Kutadgu Bilig;Muhammed b. Turtuşi'nin Siracu'l-Müluk; Ebu’l Hasan Habib el-Maverdi'ninSiyaset Sanatı, İmam Gazali'nin et-Tibru'l-Mesbûk fi Nasîhati'l-Mülûk(Yöneticilere Altın Öğütler), Nasiruddin Tusi'nin Ahlak-ı Nasıri;İbnu'l-Mukaffa’nın İslam Siyaset Üslubu ve İbn Teymiyye'nin Siyaset(es-Siyasetü'ş-Şeriyye) ve Narayana'nın Hitopadeşa eserleri çerçevesindekadının toplumsal konumuna yaklaşım, “özneleşen”, “nesneleşen”, “temkinli”yaklaşım olmak üzere üç boyutlu olarak ele alınacaktır.

Sekizinci yüzyıldan itibaren, Orta Doğu veOrta Asya'nın son zamanlarda Müslümanlaşmış bölgelerinde yeni bir edebi türortaya çıkar. “Yönetici El Kitabı” veya “Hükümdar Aynası” niteliğindekisiyasetnameler, bu çalışmanın ana kaynağını oluşturan siyasi içerikliçalışmalardır. Siyâsetnâmelerde hükümdarların sahip olması gereken nitelikler,saltanatın koşulları ve kuralları anlatılır. İdeal bir devlet örgütünün nasılolması gerektiği belirtilir ve kötü yönetimlerin zararlı sonuçları açıklanarakyöneticiler uyarılır.Bir ülkenin siyasal ve toplumsal yaşamını, askeri ve maliörgütlerini yasa ve tüzüklerini, toplumun gelenek ve göreneklerini de tanıtanyapıtlar olan siyasetnameler dini temellere de dayanır. Kur'an'dan, hadislerdenve tarihten de örnekler gösteren bu tür yapıtlarda, geçmişteki kötü olaylar,zalim, deneyimsiz ve cahil hükümdarların ve vezirlerin yol açtığı felaketler,öyküler ve fıkralar anlatılır. Siyasetname yazarları, çoğunlukla döneminin iyieğitimli ve saygın kişilerdir.Siyasetname literatüründe öne çıkansiyasetnamelerin örneklem olarak ele alındığı bu çalışmada, Nizamülmülk'ünSiyasetname; Abdulhamid el Katib'in Doğunun Hükümdarı; Ebu Mansur es-Sealibi'ninHükümdarlık Sanatı; Keykavus'un Kabusname; Yusuf Has Hacib'in Kutadgu Bilig;Muhammed b. Turtuşi'nin Siracu'l-Müluk; Ebu’l Hasan Habib el-Maverdi'ninSiyaset Sanatı, İmam Gazali'nin et-Tibru'l-Mesbûk fi Nasîhati'l-Mülûk(Yöneticilere Altın Öğütler), Nasiruddin Tusi'nin Ahlak-ı Nasıri;İbnu'l-Mukaffa’nın İslam Siyaset Üslubu ve İbn Teymiyye'nin Siyaset(es-Siyasetü'ş-Şeriyye) ve Narayana'nın Hitopadeşa eserleri çerçevesindekadının toplumsal konumuna yaklaşım, “özneleşen”, “nesneleşen”, “temkinli”yaklaşım olmak üzere üç boyutlu olarak ele alınacaktır.