Müzik Performansı Analizinde Kıyaslamalı Değerlendirme ve Yorumda Estetik Arayışı
Comparative Evaluation in Music Performance Analysis and the Quest for Esthetics in Interpretation
Yazar: Karadeniz, İsmet
Dergi: Konservatoryum, Vol. 8 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Music ; Müzik ; Müzik performansı analizi,yorum,estetik ; Music performance analysis,interpretation,esthetics

Klasik Batı Müziği eserlerinin yazılı bir materyalden yola çıkılarak seslendiriliyor oluşu,   yorumlarını   birer   yeniden   yaratım   nesnesi   noktasına   taşımaktadır.   Dolayısıyla,   bestecinin   üretiminin   ardından   ‘yorum’   aracılığıyla   aktarılan   eserde, yorumcunun etki ve katkısı kaçınılmazdır. Her performansın bir yorum olduğu  ve  her  bir  yorumda  eserin  farklı  noktalarının  aydınlatıldığı  –veya  aksine, göz ardı edildiği– düşüncesinden hareketle, yorumlar arasındaki doğal farklılıkların  eserle  olan  ilişkisinin,  ‘esere  uygunluk’  bağlamında  incelenmesi  mümkündür. Felsefî hermeneutiğe göre ancak ‘kabul edilebilirlik’ çerçevesinde değerlendirilebilen  yorumların,  eserin  karakterine  dair  nitelikleri  ne  seviyede  koruduğu çıkarımı için ise estetik birtakım kriterlere gereksinim duyulmaktadır. Farklı   görüşlerin   genel   bir   yorum   eleştirisi   standardizasyonunun   parçası   olabilmesi   için;   yorumcunun,   eserin   yeniden   yaratımındaki   yetkinliğinin   yanı  sıra  entelektüel  birikiminin  rolü  ve  esere  bu  kanalla  sunacağı  katkının  sınırları, ancak bu kriterler sayesinde nesnel olarak ölçülebilmektedir. Bir müzik eserinin herhangi bir yorumunu bir diğerine göre daha ‘makul’ kılan detayların niteliğine  odaklanan  bu  çalışmada,  eleştirel  standartların  çeşitliliğine  dikkat  çekmek üzere; Barok, Klasik, Romantik ve Çağdaş Dönem eserlerinden seçilen yorum  örnekleri,  ‘kıyaslamalı  değerlendirme’  yaklaşımıyla  incelenmiş  ve  bu  değerlendirme  doğrultusunda,  yorumcuların  eserle  ilişkilendirdikleri  müzik-dışı göndermelerin, yorumun kimliğindeki önemi ortaya konmuştur.

Because   western   classical   music   works   are   performed   based   on   written   materials, each interpretation becomes an object of re-creation. Therefore, the influence and contribution of the interpreter are inevitable in the composition communicated  through  performance  following  a  composer’s  creation.  Based  on the notion that each performance is an interpretation and that the different points  of  the  work  are  highlighted  or,  on  the  contrary,  ignored  in  each  of  the  performances,  examining  the  relationship  between  natural  differences  in  interpretation  and  the  work  in  the  context  of  the  appropriateness  to  the  composition  is  possible.  Several  esthetic  criteria  are  required  to  explain  the  degree  to  which  interpretations,  which  can  only  be  evaluated  within  the  framework of admissibility according to philosophical hermeneutics, preserve  the  characteristics  of  the  work.  These  criteria  can  be  used  to  objectively  evaluate  the  role  of  the  interpreter’s  intellectual  background and the limits of the contribution of the work to the composition. In doing so, different views become part of the general standardization of performance criticism apart from the competence of the interpreter. Thus, this study focuses on the quality of details that render any interpretation of a musical work more plausible than another to draw attention to the diversity of critical standards. Moreover, it examined performance examples from works selected from the Baroque, Classical, Romantic, and  Contemporary  periods  through  comparative  criticism.  The  results  reveal  the  importance  of  extra-musical  references  associated with the work by interpreters to establish the character of the interpretation.