Fâtih Dönemi Tezhibinde Naif Üslûp Etkisi: Süleymaniye Kütüphanesi Ayasofya 3945 Envanterli Cöng-i Devâvîn Örneği
Naive Style Effect in the Illumination of the Fâtih Period: The Case of Süleymaniye Library Hagia Sophia 3945 Cöng-i Devâvîn Inventory
Yazar: Aracı, Nihal
Dergi: FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi No. 23, 2024
Anahtar kelimeler: Architecture (Other) ; Mimarlık (Diğer) ; Tezhip,naif üslûp,Fâtih Dönemi,cönk ; Illumination,naive style,Fâtih period,djong

Osmanlı sultanları tarafından âlimlere ve sanatkârlara gösterilen hürmet ve sevgi,ilim ve sanat hâmiliğinin devlet geleneği olarak benimsenmesine vesile olmuştur. Aynızamanda kendileri de sanatkâr olan ve entelektüel yönleri oldukça gelişmiş olan sultanlar,güçlü etkileri hâiz kültür-sanat ortamlarının doğmasını sağlamışlardır. Bu hususun enönemli sonuçlarından biri de kitap sanatlarında görülen müspet gelişmelerle birliktekıymetli eserlerin hazırlanmasıdır.Bu çalışmada da diğer güçlü vasıflarının yanında ilim ve sanat hâmisi yönüyle de önplana çıkmış Fâtih Sultan Mehmed’e takdim edilmek üzere hazırlanan SK. Ayasofya 3945Envanterli Cöng-i Devâvîn isimli eserin tezhibi, devrin tezhip sanatının şekillenmesindeetkili olan naif üslûp bağlamında ele alınmıştır. Çalışmanın girişinde, sanat hâmiliğikavramı Osmanlı sultanlarından verilen örnekler üzerinden tartışılmış, devamında iseFâtih dönemi kültür-sanat ortamı Sultân’ın sanat hâmiliği çerçevesinde aktarılmıştır.Hemen akabinde, Fâtih dönemi tezhip sanatı ve bu devirde etkili olan tezhip üslûplarıanlatılmıştır. Sonrasında ise, çalışmanın konusu olan eserin tezhip özellikleri naif üslûp bağlamında değerlendirmeye çalışılmıştır. Mezkûr eserin, genel tasarım özellikleri,uygulama teknikleri ile kullanılan motifler ve renkler gibi hususlarda, naif üslûbun tümözelliklerini yansıtan bir bezeme programına sahip olduğu müşâhede edilmiştir.

The veneration and love shown to scholars and artists by the Ottoman sultans ledto the adopting of the patronage of science and art as a state tradition. At the same time,the sultans, who were themselves artists and highly developed intellectual faculties,ensured the emergence of cultural and artistic environments with strong influences. Oneof the most important results of this issue is the preparation of valuable artefacts with thepositive developments in the book arts.In this study, the illumination of the work titled Djong-i Davāvīn with SK. HagiaSophia 3945 inventory, which was prepared to be presented to Fâtih Sultan Mehmed,who came to the forefront with his patronage of science and art as well as his other strongqualities, is discussed in the context of the naive style that was effective in shaping theillumination art of the period. In the study’s introduction, the concept of art patronage isdiscussed through examples from the Ottoman sultans. Then, the culture-art environmentof the Fâtih Period is presented within the framework of the Sultan’s art patronage.Immediately afterwards, the art of illumination of the Fâtih Period and the effectiveillumination schools in this period were explained. Afterwards, the illumination featuresof the work are evaluated in the context of Naive Style. It has been observed that the workmentioned above has an ornamentation programme that reflects all the characteristics ofthe naive school in terms of general design features, application techniques, colours andmotives used.