CUMHURİYET DÖNEMİ DERS KİTAPLARINA ALINAN HADİSLERİN TÜRKÇE ÇEVİRİLERİNDE GÖRÜLEN AŞIRI YORUM VE SAPMALAR
CUMHURİYET DÖNEMİ DERS KİTAPLARINA ALINAN HADİSLERİN TÜRKÇE ÇEVİRİLERİNDE GÖRÜLEN AŞIRI YORUM VE SAPMALAR
Yazar: Ertaş, Yrd. .doç. Dr. Hikmetullah
Dergi: İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, Vol. 4 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Yorum,Hadis,Din Dersi,Çeviri,Cumhuriyet

Çalışmamızda, moderniteprojesi biçiminde tasarlanarak dinsel nitelikteki geleneğe sırt çevirmeye, ussalbir devlet örgütlenmesi kurmaya çalışan Cumhuriyet Dönemi “Laik, Pozitivist,Milliyetçi (Ulus Devlet)” zihniyetin din dersi kitaplarındaki rivayetyorumlamalarına yansıması ele alınmıştır. Evvela eğitimin dayandığı fikrîparadigma tespit edilerek, politik söylemlerin ders içeriklerine etkisi elealınmıştır. Daha sonra 1920- 2012 yılları aralığında okutulan 75 adet din dersikitabındaki rivayetlerden kelime/cümlenin yanlış çevirisi, bilinçli kısaltma,yorumlama, aşırı yorum şeklindeki tasarruflara maruz kalan materyalin muhtemelsiyâsi, politik gayelerle ilişkisi incelenmiştir.  Bu minval üzere dini muhtevânın yer aldığıTarih ve Yurttaşlık Bilgisi derslerine de atıflar yapılmıştır. Çalışmanın sayfasınırı göz önüne alınarak, çevirilerinde problem tespit edilen 129 rivayetinsadece bir kısmına işaret edilebilmiştir.  Binaen aleyh, ders kitapları oluşturulurken,önce “Batıcı, Laik, Pozitivist, Ulusalcı”anlayışın dinî yorumlama biçimine uygun rivayetler seçilmiştir. Sonra seçilenrivayetler yorumlanarak Türkçe’ye tercüme edilmiştir. Verilen örneklerde degörüleceği üzere siyâsi gâyeler çerçevesinde pek çok yorumlama şeklikullanılmıştır. Kişinin salt kendisiyle ilintili olmayan, kendi iç dünyasınadönük ahlâkî özelliklerin ötesinde davranışsal (amelî-fıkhî)  talepleri ifade eden rivayetlerin ise laikliğiyorumlama biçimine göre pek çok tasarrufa uğradığı da görülmüştür. Yapılan bu faaliyetlerin,ihtisâr /taktîu’l-hadîs veya mânen rivayet gibi hadis terminolojisikavramlarıyla ilgisi olmadığı, tamamen ideolojik kaygılarla konjektörel  politik hedeflere göre yoruma tabi tutulduğu kanaatinevarılmıştır.

Çalışmamızda, moderniteprojesi biçiminde tasarlanarak dinsel nitelikteki geleneğe sırt çevirmeye, ussalbir devlet örgütlenmesi kurmaya çalışan Cumhuriyet Dönemi “Laik, Pozitivist,Milliyetçi (Ulus Devlet)” zihniyetin din dersi kitaplarındaki rivayetyorumlamalarına yansıması ele alınmıştır. Evvela eğitimin dayandığı fikrîparadigma tespit edilerek, politik söylemlerin ders içeriklerine etkisi elealınmıştır. Daha sonra 1920- 2012 yılları aralığında okutulan 75 adet din dersikitabındaki rivayetlerden kelime/cümlenin yanlış çevirisi, bilinçli kısaltma,yorumlama, aşırı yorum şeklindeki tasarruflara maruz kalan materyalin muhtemelsiyâsi, politik gayelerle ilişkisi incelenmiştir.  Bu minval üzere dini muhtevânın yer aldığıTarih ve Yurttaşlık Bilgisi derslerine de atıflar yapılmıştır. Çalışmanın sayfasınırı göz önüne alınarak, çevirilerinde problem tespit edilen 129 rivayetinsadece bir kısmına işaret edilebilmiştir.  Binaen aleyh, ders kitapları oluşturulurken,önce “Batıcı, Laik, Pozitivist, Ulusalcı”anlayışın dinî yorumlama biçimine uygun rivayetler seçilmiştir. Sonra seçilenrivayetler yorumlanarak Türkçe’ye tercüme edilmiştir. Verilen örneklerde degörüleceği üzere siyâsi gâyeler çerçevesinde pek çok yorumlama şeklikullanılmıştır. Kişinin salt kendisiyle ilintili olmayan, kendi iç dünyasınadönük ahlâkî özelliklerin ötesinde davranışsal (amelî-fıkhî)  talepleri ifade eden rivayetlerin ise laikliğiyorumlama biçimine göre pek çok tasarrufa uğradığı da görülmüştür. Yapılan bu faaliyetlerin,ihtisâr /taktîu’l-hadîs veya mânen rivayet gibi hadis terminolojisikavramlarıyla ilgisi olmadığı, tamamen ideolojik kaygılarla konjektörel  politik hedeflere göre yoruma tabi tutulduğu kanaatinevarılmıştır.