İngiliz Araştırmacı David George Hogarth’ın Ermeniler, 1894 Sason İsyanı ve Bağımsız Ermeni Devleti Hakkındaki Görüşleri
British Researcher David George Hogarth’s Views on Armenians, the Sason Rebellion of 1894 and the Independent Armenian State
Yazar: İpek, Mübarek
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları No. 48, 2024
Anahtar kelimeler: History of The Republic of Turkiye ; Türkiye Cumhuriyeti Tarihi ; Late Modern Ottoman History ; Yakınçağ Osmanlı Tarihi ; D. G. Hogarth,Armenians,Sason Rebellion of 1894,Oxford University Archives ; D. G. Hogarth,Ermeniler,1894 Sason İsyanı,Oxford Üniversitesi Arşivleri

Uzun yıllar boyunca Osmanlı Devleti’nin hakimiyetinde olan Arap Yarımadası, Mezopotamya, Anadolu, Balkanlar ve Yunanistan toprakları arkeolojik yapılar ve buluntular açısından zengin bölgelerdi. Ayrıca bu toprakların üç semavi dinin doğuş yeri ve Eski Çağ’da pagan kültürün yaygın olduğu yerler olması Osmanlı Devleti’nin elinde olan kara parçalarına Avrupalı araştırmacıların ilgi duymasını sağladı. Batılı seyyah, din adamı, oryantalist ve araştırmacılar Osmanlı yönetim merkezinden aldıkları izinle sistematik olarak Osmanlı coğrafyasına gelmeye başlamışlardı. Osmanlı topraklarına araştırmaya gelen bilim adamları arasında İngiliz oryantalist, arkeolog, coğrafyacı, tarihçi ve istihbarat subayı D. G. Hogarth da vardı. Hogarth ilk defa 1887 yılında Anadolu topraklarını ziyaret etti ve en son ziyaretini de 1915 yılında yaptı. Hogarth 1887-1915 yılları arasında Yunanistan, Balkanlar, Arap Yarımadası, Mezopotamya ve Anadolu’da yaptığı ziyaretleri esnasında Osmanlı toplumunda yaşayan haklar hakkında bilgiler topladı. Türk, Kürt, Arap ve Ermeniler üzerine topladığı bilgilerden ilk önce günlüklerinde daha sonra yayınladığı eserlerde bahsetti. Bu çalışma da Hogarth’ın günlük, siyasi-askeri rapor ve yayınladığı eserlerinde Ermeni halkının ırk, kültür, dini inanışları, Anadolu’da meydana gelen 1894 Ermeni Sason olayları, I. Dünya Savaşı sırasında ve sonrası kurulması planlanan bağımsız Ermeni devleti üzerindeki görüşlerine yer verilmiştir.

The Arabian Peninsula, Mesopotamia, Anatolia, the Balkans and Greece, which were control the domination of the Ottoman Empire for long years, were rich regions in terms of archaeological structures and finds. In addition, the fact that these lands were the birthplace of three monotheistic religions and places where pagan culture was widespread in the Ancient Age attracted European researchers to the land held by the Ottoman Empire. Western travelers, clergy, orientalists and researchers began to systematically come to the Ottoman geography with the permission they received from the Ottoman administrative center. Among the scientists who came to research in the Ottoman lands was the British orientalist, archaeologist, geographer, historian and intelligence officer D. G. Hogarth. Hogarth visited Anatolia for the first step in 1887 and his last visit was in 1915. Hogarth collected information about the information living in Ottoman society during his visits to Greece, the Balkans, the Arabian Peninsula, Mesopotamia and Anatolia between 1887 and 1915. He first mentioned the information he collected on Turks, Kurds, Arabs and Armenians in his diaries and later in his published works. In this study, Hogarth’s dailys, military reports and published works include his views on the race, culture, religious beliefs of the Armenian people, the 1894 Armenian Sason events that took place in Anatolia, and the independent Armenian state planned to be established during and after World War I.