Türkiye Tohumculuğunun Tarihsel Gelişimi, Mevcut Durumu, Problemleri ve Çözüm Önerileri
Historical Development, Current Situation, Problems and Solution Suggestions of Seed Production in Turkey
Yazar: Bağcı, Seydi Ahmet; Özer, İrfan
Dergi: Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. özel sayı, 2021
Anahtar kelimeler: Agronomy ; Agronomi ; Türkiye’de tohumculuk,Yasal düzenlemeler,Çeşit,Tohum ; Seed in Turkey,Legal regulations,Variety,Seed

Ülkemizde planlı bitki ıslahı çalışmaları Cumhuriyet’in ilanından sonra-1925 yılından itibaren- tohumıslah istasyonlarının kurulması ile başlamıştır. 1928 yılında Ankara’da kurulan Umum Ziraat Laboratuvarı, 1930yılında Tohum Islah İstasyonuna, 1936 yılında da deneme yapma yetkisi de verilerek Tohum Islah ve Denemeİstasyonuna dönüştürülmüştür. 1963 yılında "308 sayılı Tohumlukların Tescil, Kontrol ve SertifikasyonuHakkında Kanun’un çıkarılmasıyla ülkemiz tohumluk üretiminde yeni bir dönem başlamıştır. 2004 yılında “YeniBitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin 5042 sayılı Kanun” ve 2006 yılında “5553 sayılıTohumculuk Kanunu” yürürlüğe girmiştir. 2008 yılından itibaren özel sektörün yeniden yapılanması 5553 sayılıTohumculuk Kanunu kapsamında büyük ölçüde tamamlanmıştır. Bu gelişmelerin bir sonucu olarak 1996 üretimsezonunda 110.000 ton, 2002 üretim sezonunda 145.000 ton, 2006 üretim sezonunda 371.000 ton olarakgerçekleşen sertifikalı tohumluk üretim miktarı ve dağıtımı, 2020 üretim sezonunda 1.241.000 ton üretimmiktarına ulaşmıştır. Kendine döllenen bitkilerin ıslahı ve tohumluk üretimlerinde olumlu gelişmeler yaşanırken,mısır, ayçiçeği, şeker pancarı ve hibrit sebze alanlarında yerli çeşit ıslah çalışmalarında istenilen düzeyde birgelişme sağlanamamıştır. Tohumculuk sektörünün ülkemizde istenen seviyeye gelebilmesi için destekleme vedenetleme konularında yeni yaklaşımlara ihtiyaç duyulmaktadır.

Planned plant breeding studies in our country started with the establishment of seed breedingstations in 1925, together with the Republican Period. Public Agriculture Laboratory, which was established inAnkara in 1928, was transformed into a Seed Improvement Station in 1930, and a Seed Improvement and TrialStation in 1936 with the authorization to conduct trials. With the enactment of the "Law No. 308 on theRegistration, Control and Certification of Seeds" in 1963, a new era began in seed production in Turkey. In 2004,“Law No. 5042 on the Protection of Breeders' Rights Belonging to New Plant Varieties” and “Seed Law No.5553” in 2006 came into force. Since 2008, the restructuring of the private sector has been completed to a largeextent within the scope of the Seed As a result of the enactment of the Seed Law, important developments havebeen experienced in the private sector seed production. As a result of these developments, certified seedproduction and distribution, which was 110,000 tons in the 1996 production season, 145,000 tons in the 2002production season, and 371,000 tons in the 2006 production season, reached 1,241,000 tons in the 2020production season. While there have been positive developments in variety breeding and seed production in selfpollinated plants, domestic variety breeding studies in corn, sunflower, sugar beet and hybrid vegetable areashave not achieved the desired level of improvement. In order for the seed sector to reach the desired level in ourcountry, new approaches are needed in support and market control.