Dijital Sessizlik, Sosyal Uzaklık: Üniversite Öğrencilerinde Phubbing, Aidiyet, Stres ve Psikolojik Dayanıklılık İlişkisi
Digital Silence, Social Distancing: The Relationship Between Phubbing, Belonging, Stress, and Psychological Resilience in University Students
Yazar: Naz, Nurhan; Malgaz Güçlü, Dilan
Dergi: Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 45 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: Instructional Technologies ; Öğretim Teknolojileri ; Psychology Education ; Psikoloji Eğitimi ; Development of Media and Communication Education and Programs ; Medya ve İletişim Eğitimi ; Phubbing,Üniversite Aidiyeti,Algılanan Stres,Psikolojik Sağlamlık,Dijital Dışlanma ; Phubbing,University Belonging,Perceived Stress,Psychological Resilience,Digital Exclusion

Dijitalleşmenin sosyal yaşam üzerindeki etkileri, özellikle genç yetişkinler arasında yeni dışlanma biçimlerini beraberinde getirmektedir. Bu çalışmada, üniversite öğrencilerinin phubbing (telefona yönelerek karşısındakini görmezden gelme) davranışına maruz kalma düzeylerinin üniversite aidiyeti üzerindeki etkisi, algılanan stres ve psikolojik sağlamlık değişkenlerinin aracılık rolleri bağlamında incelenmiştir. Araştırma, İstanbul ve Iğdır illerindeki üniversitelerden 420 öğrencinin katılımıyla yürütülmüş ve ilişkisel tarama modeli kapsamında gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, phubbinge maruz kalmanın öğrencilerde algılanan stres düzeyini artırdığını, psikolojik sağlamlık düzeyini azalttığını ve üniversiteye yönelik aidiyet duygusunu hem doğrudan hem de dolaylı yollarla olumsuz etkilediğini göstermektedir. Psikolojik sağlamlık, aidiyet duygusunu destekleyici bir tampon mekanizma olarak işlev görürken; algılanan stres, bu bağı zayıflatıcı bir aracı değişken olarak öne çıkmaktadır. Yapısal model analizleri, phubbing ile üniversite aidiyeti arasındaki ilişkide algılanan stres ve psikolojik sağlamlık aracılığında kısmi aracılık etkisi bulunduğunu ortaya koymuştur. Bu çalışma, dijital dışlanma biçimlerinin üniversite öğrencilerinin psikolojik ve sosyal iyi oluşları üzerindeki etkilerini çok boyutlu bir şekilde ele alarak literatüre özgün katkılar sunmaktadır. Sonuçlar, üniversite ortamlarında dijital etkileşim biçimlerinin sosyal ilişkiler ve kurumsal bağlılık üzerindeki belirleyici rolüne dikkat çekmekte ve psikolojik danışma hizmetlerinde dijital farkındalık odaklı müdahalelerin önemini vurgulamaktadır.

The impact of digitalization on social life has introduced new forms of exclusion, particularly among young adults. This study examines how university students’ exposure to phubbing (the act of ignoring someone by focusing on one’s phone) affects their sense of university belonging, considering the mediating roles of perceived stress and psychological resilience. The research was conducted using a relational screening model, with data collected from 420 students enrolled in universities in Istanbul and Iğdır, Türkiye. The findings indicate that exposure to phubbing significantly increases students’ perceived stress, decreases their psychological resilience, and negatively affects their sense of university belonging both directly and indirectly. While psychological resilience acts as a protective buffer enhancing the sense of belonging, perceived stress functions as a weakening mediator within this relationship. Structural model analyses revealed a partial mediation effect through perceived stress and psychological resilience in the relationship between phubbing and university belonging. This study offers an original contribution to the literature by addressing the multidimensional effects of digital exclusion on students’ psychological and social well-being. The results highlight the critical role of digital interaction styles in shaping social relationships and institutional commitment in university settings, emphasizing the importance of digital awareness-based interventions within psychological counseling services.