1945 ÇİFTÇİYİ TOPRAKLANDIRMA KANUNU TARTIŞMALARININ DÖNEM SİYASETİNE ETKİSİ
The Effect of the 1945 Land Distribution Law Discussions on the Opposition Party and Foundation of the Democrat Party
Yazar: Balcı, Meral; Karadeniz, Yeşim
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi No. 57, 2018
Anahtar kelimeler: Cumhuriyet Halk Partisi,Demokrat Parti,Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu,Çok Partili Siyaset ; Republican People’s Party,Democrat Party,Land Distribution Law,Multi-party Politics,Domestic Policy

Tek parti yönetiminde tasarlanan vemecliste konuşulmaya başlanan Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu, büyük tartışmalarınyaşanmasına neden olmuştur. Kanun görüşmeleri sonrasındaki tartışmalar CumhuriyetHalk Partisi içinden muhalif bir kanat doğurmuş, bu durum Türk siyasalhayatında üçüncü kez çok partili siyasetin tecrübe edilmesine olanaksağlamıştır. Topraksız köylüyü topraklandırma vaadi ile ortaya atılan bu kanun,özellikle büyük toprak sahibi milletvekilleri tarafından eleştirilmiş, kanunakarşı olan milletvekilleri Meclis’te Bütçe Kanunu’na ret oyu vererek muhalefetleriniaçıkça ortaya koymuşlardır. Demokrasinin işlerliğinin kazanılmasının çokpartili siyasal hayat ile mümkün olacağı düşüncesiyle “Dörtlü Takrir”, bazımilletvekili tarafından iktidara sunulmuştur. Bu siyasi ortamda partiden ihraçedilen muhalifler, 1946 yılında Demokrat Parti’nin kurulmasıyla parlamentotarihinde yeni bir sayfa açmıştır. Türk siyasal hayatında önemli bir yeri olan DemokratParti’nin oluşumu, Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu sürecine dayanmaktadır. Buaçıdan dönemin meclis konuşmaları dönem siyasetinin ortamı göz ardı edilmedenanaliz edilmiştir. Bu analiz sürecinde döneme ait arşiv belgeleri ve tutanakdergileri, konuyla ilgili yazılan makale, tez ve kitaplar çalışmanın araçlarınıoluşturmuştur.

Land Distribution Law, which was designed in one-party man agement and started to be discussed in the parliament, caused great discussions. Discussions after the law negotiations gave birth to an opposition wing in the Republican People's Party, which enabled for the third time the experience of multi-party politics in Turkish political life. This law, which was laid down by the promise of giving land to the land less peasantry, was particularly criticized by large land owned members of parliament and the oppositi on law makers, who opposed the legislation, cast their opposition openly in the Assembly by rejecting the Budget Law. “Memorandum of the Four” was presented by Adnan Menderes, Celal Bayar, Refik Koraltan ve Fuat Köprülü, believing that the acquisition of the function of democracy would be possible with multi-party political life. Opponents who were expelled from the party in this political environment opened a new page in parliamentary history with the establishment of the Democratic Party in 1946. The formation of the Democrat Party, which has an important place in Turkish political life, is based on the process of the Land Distribution Law. In this respect, the parliamentary speeches of the period were analyzed with out ignoring the environment of the period politics. In this analysis process, archival documents and journal records belonging to the term, articles, thesis and books written about the subject created the instruments of the study.