Marmara Bölgesinde Yetiştirilen Yerli Kiraz Çeşitlerinin Döllenme Biyolojileri Üzerinde Araştırmalar
Investigations on the Pollination Biology of Domestic Cultivars of Sweet Cherry Grown in Marmara Region
Yazar: Öz, Fahrettin
Dergi: Bahçe, Vol. 9 No. 1-2-3, 1978
Anahtar kelimeler: Agricultural Engineering (Other) ; Ziraat Mühendisliği (Diğer) ; Kiraz,Marmara Bölgesi,Döllenme ; Cherry,Marmara Region,Pollination

Bu çalışmada, 1975 ve 1976 yıllarında Marmara Bölgesi'nde yetiştirilen 9 yerli kiraz çeşidinin çiçek morfolojisi, fenolojik evreleri, polen çimlenme kabiliyetleri ve tozlaşma istekleri araştırılmıştır. Çeşitler olgunlaşma sırasına göre sırasıyla: Edirne, Turfanda, Acıbursa, Abdullah, Tabanlı, Turfandakara, Altıparmak, Dalbastı ve Karabodur'dur. Araştırmalar, Yalova Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü'ndeki kiraz toplama bahçesinde yetiştirilen ve tamamı Prunus avium'da tomurcuklanan sekiz yaşlı kiraz ağaçları üzerinde yapılmıştır. Yukarıda adı geçen çeşitlerden Edirne ve Turfanda en erken, Karabodur ise en geç olgunlaşanlardır. %5, %10, %15 ve %20’lik sakaroz çözeltileri kullanılarak yapılan polen çimlenme çalışmalarında konsantrasyon %15 olduğunda en iyi sonuçlar elde edilmiştir. Tüm kiraz çeşitlerinin polen çimlenme yüzdesi %30’un üzerinde bulunmuştur. Fenolojik safhalar, özellikle çiçeklenme başlangıcı, tam çiçeklenme ve taç yaprak dökümü iki yıl boyunca kaydedilmiştir. Acıbursa, Turfanda ve Turfandakara çeşitleri Dalbastı ve Karabodur çeşitleriyle çapraz uyuşumlu bulunmasına rağmen, çiçeklenme dönemleri Dalbastı ve Karabodur çeşitleriyle örtüşmediği için bu çeşitler için potansiyel tozlayıcı olarak kullanılamaz. Yukarıda adı geçen 9 kiraz çeşidinin de kendiyle uyuşmaz olduğu bulunmuştur. Kendiyle tozlaşan 4776 çiçekten sadece 31 meyve elde edilmiş ve meyve tutumu %0,67 olmuştur. Çapraz tozlaşma çalışmalarında ise 34142 çiçekten 15774 meyve elde edilmiş, bir başka deyişle meyve tutumu %46,2 olmuştur. Karabodur ve Altıparmak çeşitlerinin çapraz uyuşmazlık gösterme olasılığı en yüksek olan çeşitlerdir. Zira bu çeşitler için iki yıllık ortalama meyve tutumu %3,7 olmuştur. Tüm çeşitlere ait 5736 adet açık tozlaşmalı çiçekten 2042 adet meyve elde edilmiş olup, meyve tutum yüzdesi %35,6 olarak bulunmuştur.

An attempt was made to investigate the flower morphology, phenological stages, germination capability of pollen and the pollination requirements of 9 domestic sweet cherry cultivars grown in Marmara region during 1975 and 1976. The cultivars in the order of their ripening respectively are: Edirne, Turfanda, Acıbursa, Abdullah, Tabanlı, Turfandakara, Altıparmak, Dalbastı and Karabodur. Investigations were made on eight-year-old cherry trees all budded on Prunus avium and have been grown in the cherry collection orchard at Yalova Horticultural Research Institute. Edirne and Turfanda are the earliest while Karabodur being the latest in ripening of the above-mentioned cultivars. Pollen germination studies made by using 5, 10, 15 and 20 percent sucrose solutions yielded best results when the concentration was at 15. Percentage of pollen germination of all sweet cherry cultivars was found to be above 30. Phenologinal stages, especially onset of flowering, full bloom and petal fall were recorded for two years. Although Acıbursa, Turfanda and Turfandakara were found to be cross compatible with Dalbastı and Karabodur cultivars, they cannot be used as potential pollinizers for the latter ones because their flowering periods do not overlap those of Dalbastı and Karabodur. All of the above 9 sweet cherry cultivars found to be self-incompatible. Only 31 fruits were obtained out of 4776 self-pollinated flowers yielding a fruit set of 0.67%. In cross-pollination studies, however, 15.774 fruits obtained out of 34.142 flowers, in other words, the fruit set was 46.2%. Karabodur and Altıparmak are most likely to be cross-incompatible since the average fruit set for these cultivars for two years was 3.7%. 2042 fruits were obtained from 5736 open-pollinated flowers of all cultivars and percentage of fruit set was 35.6.