Koronavirüs Pandemisi ve Türkiye’nin Bazı Şifalı Bitkileri
Coronavirus Pandemic and Some Turkish Medicinal Plants
Yazar: Şekeroğlu, Nazım; Gezici, Sevgi
Dergi: Anadolu Kliniği Tıp Bilimleri Dergisi, Vol. 25 No. Special Issue on COVID 19, 2020
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; koronavirüs,Covid-19,şifalı bitkiler,pandemi,antiviral,antiviral,antiviral,antiviral,Türkiye ; Coronavirus,COVID-19,medicinal plants,pandemic,Turkey,antiviral,antiviral,antiviral,antiviral

Çin'de başlayan ve pek çok ülkeyeyayılan Covid-19, ‘Koronavirüs Pandemisi’ olarak dünya çapında bütün insanlığıtehdit eden bir salgın hastalık haline gelmiştir. Virüsün insandan insana hızlıcabulaşması ve yüksek ölüm oranına sahip olması, standart terapi protokolleriningeliştirilmesi ve onaylanması için acil bir ihtiyaç ortaya çıkarmıştır. Etkilitedavi stratejilerinin geliştirilebilmesi için; virüsün yapısal özellikleri,biyolojisi ve konak hücredeki enfeksiyon mekanizmaları tam olarak bilinmelidir. Şimdiye kadar, Kovid-19'un tam bir etkili tedavisi bilinmemekle birlikte,olası antiviral ilaçların klinik deneme ve değerlendirmeleri devam etmektedir. Tıbbi bitkiler glikozitler, saponinler,flavonoidler, proantosiyanidinler, terpenoidler, fenil propanoidler, tanenler,reçineler, lignanlar, sülfitler, polifenolikler, kumarinler, furil bileşikleri,alkaloidler ve uçucu yağlar olmak üzere çok çeşitli aktif fitokimyasalbileşikler ihtiva ettiklerinden dolayı pek çok hastalıkta olduğu gibi viralkaynaklı hastalıklarda da konakçının bağışıklık sistemini güçlendirerekantiviral etki göstermektedir. Yaygın olarak kullanılan bazı yenilebilir yabanibitkilerin, baharatların ve bitkisel çayların çeşitli virüslere karşı güçlü antiviralaktivite gösterdikleri dahası, bunlardan bazılarının farklı tür koronavirüskaynaklı hastalıklarda da kullanılma potansiyelinde olan fito-antiviral ajanlaroldukları önceki çalışmalarda ortaya konulmuştur.  Bu derlemede ise; bağışıklıksistemini güçlendirici, hastalıklara karşı koruyucu ve tedavi edici olarakTürkiye’de geleneksel kullanıma sahip olan laden türleri (Cistus spp.), bazı kekik türleri (Origanum, Thymus ve Thymbra),meyan kökü (Glycyrrhiza glabra L.) vezeytin yaprağı (Olea europea L.)bitki türleri ve bunlardan elde edilecek biyoaktif bileşiklerin koronavirüsenfeksiyonları ile mücadelede bitkisel kaynaklı doğal terapötikler olarakkullanılma potansiyelleri güncel literatür bilgileri ışığında sunulmuştur.

Covid-19, emerging in China andspreading to many countries, has become an epidemic disease that threatens allhumanity worldwide as 'Coronavirus Pandemic'. Therapid transmission of the virus from person to person and its high mortalityrate create an urgent need for development and validation of standard therapyprotocols. In order to develop efficient treatment strategies, the structuralfeatures, biology of the virus and the mechanisms of infection in the host cellmust be fully known. So far, the exact effective treatment of Covid-19 has notbeen revealed, but clinical trials and evaluations of possible antiviral drugsare ongoing.Since medicinal plants have a widevariety of bioactive phytochemical compounds such as glycosides, saponins,flavonoids, proanthocyanidins, terpenoids, phenylpropanoids, tannins, resins,lignanes, sulfides, polyphenolics, coumarins, furyl compounds, alkaloids andessential oils, they exhibit antiviral effects by strengthening the immunesystem of the host in diseases of viral origin, as well as they are useful formany diseases. Previous scientific studies showed that commonly used wildedible plants, spices and herbal teas possess strong antiviral activitiesagainst various viruses; moreover, some of them have also been proven to beused for different types of coronavirus-origine diseases as potentialphyto-antiviral agents.    In this review, having traditionalmedicinal uses in Turkey, some medicinal plants like cistus species (Cistus spp.), some kekik species (Origanum, Thymus and Thymbra), liquorice root (Glycyrrhizaglabra L.), olive leaf (Olea europeaL.) and their bioactive compounds, which are immune enhancer, preventive andtherapeutic against diseases as potential natural therapeutics for combattingcoronavirus infections have been presented in the light of currents scientificliterature.