Şor Türklerinin Atasözleri
Shor Turkic Proverbs
Yazar: Babatürk, Semih
Dergi: Dil Araştırmaları, Vol. 16 No. 31, 2022
Anahtar kelimeler: Language Studies ; Dil Çalışmaları ; Şor Türkleri,atasözü,anlam,işlev,kültür ; Shor Turks,proverb,meaning,function,culture

Günümüzde kaybolma sürecinde olan diller arasında yer alan Şor Türkçesi Güney Sibirya topraklarında yaşayan yerli halk tarafından kullanılmaktadır. 20. Yüzyılın başlarında yazı dili olarak kullanılmış olsa da günümüzde sadece konuşma dili olarak kullanılan Şor Türkçesi büyük ölçüde Rusçanın etkisinde kalmıştır. Çünkü Şor Türklerinin yaşadıkları bölgede Rusça her alanda çok aktif bir şekilde kullanılan dildir. Hatta yeni nesillerin anadili de maalesef Rusça olmuştur. Şorca gençler arasında ikinci dil durumundadır. Bazı gençler tarafındansa hiç bilinmemektedir.Atasözü, bir halkın manevi kültürünü, edinilen hayat tecrübesini, kültürel değerlerini, inançlarını yansıtan özel kalıp ifadelerdir. Şor Türkçesi de bu bakımdan zenginlik gösterir. Şor kültürü ve Şor dilinin söz varlığını atasözlerinde görmek mümkündür. Günümüz Türk toplulukların atasözleri üzerine pek çok bilimsel çalışma yapılmıştır. Şor Türklerinin atasözleri ile ilgili kapsamlı bir inceleme bulunmamaktadır. Çalışmada Şor Türkçesinde kullanılmakta olan atasözleri konu bakımından tasnif edildikten sonra anlam ve işlev açısından incelenmiştir. Bu atasözlerinin Türkiye Türkçesi karşılıkları parantez içinde verilmiştir. Ayrıca Şor atasözleri ile Türkiye Türkçesindeki atasözleri yapı ve anlam açısından karşılaştırılarak özellikle anlam açısından benzer olanlar belirlenmiştir.Farklı yazılı kaynaklardan derlediğimiz Şor atasözlerini kapsamlı bir şekilde inceleyerek Şor halkının unutulmaya yüz tutan kültürü, gelenek görenekleri, dünya görüşü, düşünce yapısı hakkında çok değerli bilgiler elde edilmiştir.

Shor Turkic is one of the languages that is in danger of disappearing and spoken by indigenous peoples living in the territory of Southern Siberia. Despite the Shor written language was first used at the beginning of the XX century, nowadays it is used only in colloquial speech due to the Russian influence. The regions where Shors currently reside was completely Russified under the Russian influence. Unfortunately, the young generation is not proficient in their native language. So, some Shor Turks use the Shor language as the second language, but the rest do not speak at all.A proverb is a type of a special set of phrases that carry spiritual and cultural values acquired through life experiences, cultural significance, and beliefs. Shor Turkic is relatively rich in this respect. In the proverbs it is possible to find the elements of the Shor culture and language. Many researches on proverbs have been carried out among modern Turkic communities. However, there is no detailed study on this particular topic. This article is focused on the classification of Shor Turkic proverbs and analysis of their meanings and functions. The Turkish equivalents of these proverbs were provided in brackets. Also, the Shor Turkic and Turkish proverbs with similar structures and meanings have been identified and compared.Through the detailed study of the Shor proverbs that have been compiled from different sources, we could obtain the valuable information related to the culture, customs, traditions, worldview, and thought of Shor Turks that are becoming endangered.