Küreselleşme Sürecinde Talep Edilen Emeğin Niteliğindeki Değişme
Küreselleşme Sürecinde Talep Edilen Emeğin Niteliğindeki Değişme
Yazar: Dursun, Pınar
Dergi: Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 7 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Küreselleşme,emek talebi,göç

Kolomb’un1490’da Amerika’yı keşfiyle başlayan (bu dönemde başlatılmasının nedeni; birçokaraştırmacı tarafından bu keşfin ekonomik temelli ya da ticaret güdüsü ileyapılmış ilk keşif olarak görülmesi ve bu keşif ile toplumsal yapının tümalanlarının değişim yaşamasıdır) küreselleşme süreci, günümüze kadar devam edenve gittikçe de karmaşıklaşan dinamik bir yapıya sahiptir. Küreselleşmeningittikçe karmaşıklaşan bu tarihi sürecinde en önemli değişimlerden biri dekuşkusuz talep edilen emeğin niteliğinde olmuştur. Son küreselleşme dönemine doğrugelindikçe; talep edilen emek, niteliksiz emekten nitelikli emeğe doğruevrilmiştir. Bunun en önemli kanıtlarından biri, merkez ülkelerinin niteliksizemek göçünü önlemek için her türlü engeller koyması ve nitelikli emek içinkolaylaştırıcı politikalar uygulamasıdır. Ayrıca niteliksiz emeğin göçü yerinesermayenin hareketli hale gelmesi de başka bir göstergedir. Birinci ve ikinciküreselleşme dönemlerinde olduğu gibi niteliksiz emeğin sermayenin olduğu yeretaşınması yerine, üçüncü küreselleşme döneminde sermayenin niteliksiz emeğinbol ve dolayısıyla ucuz olduğu yere taşındığı görülmektedir. Bu sebepten ötürüde üçüncü küreselleşme dönemi, merkezleri gelişmiş ülkelerde olan sanayilerin, üretimleriniparçalayarak az gelişmiş ya da gelişmekte olan ülkelere taşıdığı dönemolmuştur. Başka bir ifadeyle bu dönem için, çok uluslu şirketlerin çoğaldığıdönemdir de diyebiliriz. Artık ikinci küreselleşme döneminde olduğu gibifabrikalar İngiltere gibi merkez ya da kapitalist ülkelerde değil gelişmekte yada az gelişmiş ülkelerde faaliyet göstermektedir. Böyleliklemerkez/kapitalist/gelişmiş ülkeler hem ucuz emekten faydalanmış hem de Kyotogibi çok taraflı anlaşmaların dayattığı kısıtlamaları da aşmışlardır. Ancakteknolojinin daha da gelişmesi, nitelikli emek gücüne gelecekte ihtiyaç duyulupduyulmayacağı tartışmalarını da beraberinde getirmiştir. Çünkü hızlı gelişenteknoloji sayesinde, robotlar üretimde çoktan kullanılmaktadır. Bu çalışmadaamaçlanan küreselleşme sürecinde talep edilen emeğin niteliğindeki değişmeyiortaya koymaya çalışmaktır.

Kolomb’un1490’da Amerika’yı keşfiyle başlayan (bu dönemde başlatılmasının nedeni; birçokaraştırmacı tarafından bu keşfin ekonomik temelli ya da ticaret güdüsü ileyapılmış ilk keşif olarak görülmesi ve bu keşif ile toplumsal yapının tümalanlarının değişim yaşamasıdır) küreselleşme süreci, günümüze kadar devam edenve gittikçe de karmaşıklaşan dinamik bir yapıya sahiptir. Küreselleşmeningittikçe karmaşıklaşan bu tarihi sürecinde en önemli değişimlerden biri dekuşkusuz talep edilen emeğin niteliğinde olmuştur. Son küreselleşme dönemine doğrugelindikçe; talep edilen emek, niteliksiz emekten nitelikli emeğe doğruevrilmiştir. Bunun en önemli kanıtlarından biri, merkez ülkelerinin niteliksizemek göçünü önlemek için her türlü engeller koyması ve nitelikli emek içinkolaylaştırıcı politikalar uygulamasıdır. Ayrıca niteliksiz emeğin göçü yerinesermayenin hareketli hale gelmesi de başka bir göstergedir. Birinci ve ikinciküreselleşme dönemlerinde olduğu gibi niteliksiz emeğin sermayenin olduğu yeretaşınması yerine, üçüncü küreselleşme döneminde sermayenin niteliksiz emeğinbol ve dolayısıyla ucuz olduğu yere taşındığı görülmektedir. Bu sebepten ötürüde üçüncü küreselleşme dönemi, merkezleri gelişmiş ülkelerde olan sanayilerin, üretimleriniparçalayarak az gelişmiş ya da gelişmekte olan ülkelere taşıdığı dönemolmuştur. Başka bir ifadeyle bu dönem için, çok uluslu şirketlerin çoğaldığıdönemdir de diyebiliriz. Artık ikinci küreselleşme döneminde olduğu gibifabrikalar İngiltere gibi merkez ya da kapitalist ülkelerde değil gelişmekte yada az gelişmiş ülkelerde faaliyet göstermektedir. Böyleliklemerkez/kapitalist/gelişmiş ülkeler hem ucuz emekten faydalanmış hem de Kyotogibi çok taraflı anlaşmaların dayattığı kısıtlamaları da aşmışlardır. Ancakteknolojinin daha da gelişmesi, nitelikli emek gücüne gelecekte ihtiyaç duyulupduyulmayacağı tartışmalarını da beraberinde getirmiştir. Çünkü hızlı gelişenteknoloji sayesinde, robotlar üretimde çoktan kullanılmaktadır. Bu çalışmadaamaçlanan küreselleşme sürecinde talep edilen emeğin niteliğindeki değişmeyiortaya koymaya çalışmaktır.