Tarihsel perspektifle Türkiye-Azerbaycan enerji iş birliği: karşılıklı bağımlılık ekseninde denge arayışı, fırsatlar ve riskler
Türkiye-Azerbaijan energy cooperation in historical perspective: seeking balance on the axis of interdependence, opportunities and risks
Yazar: Yıldız, Muhammet; Kakışım, Cemal
Dergi: Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi No. 72, 2025
Anahtar kelimeler: Regional Development and Globalisation in International Economics ; Uluslararası İktisatta Bölgesel Gelişme ve Küreselleşme ; Foreign Trade Policy ; Dış Ticaret Politikaları ; Economic Diplomacy ; Ekonomi Diplomasisi ; Azerbaycan,Türkiye,Karşılıklı bağımlılık,Enerji jeopolitiği,Enerji diplomasisi ; Azerbaijan,Türkiye,Interdependence,Energy geopolitics,Energy diplomacy

Bu çalışmada, tarihsel perspektifle Türkiye ve Azerbaycan enerji iş birliğinin jeopolitik ve jeoekonomik boyutları incelenmiştir. Azerbaycan, petrol ve doğal gaz kaynakları bakımından zengin bir ülke olmanın yanı sıra Asya-Avrupa lojistiği bakımından da bir geçiş ülkesi konumundadır. Ülkenin lojistik pozisyonu ve doğal zenginlikleri, Azerbaycan’ın Hazar Bölgesi’nde ekonomik ve siyasi gücünü artıran ve uluslararası ticaretteki etki alanını genişleten temel unsurlar arasında yer almaktadır. Petrol ve doğal gazını dünya enerji pazarlarına aktaracak güvenli enerji nakil hatlarına ihtiyaç duyması, Azerbaycan’ı Türkiye ile stratejik bir enerji iş birliğine sürüklemektedir. Fosil enerji kaynakları bakımından fakir ve enerji arz güvenliği riski yüksek bir ülke olarak Türkiye, Azerbaycan’ın Avrupa ile bağlantısını sağlayabilecek ve enerji iş birliğini destekleyebilecek bölgedeki en önemli bir transit ülkedir. Türkiye, Azerbaycan ile geliştirdiği iş birliğiyle enerji güvenliğini sağlamayı ve Avrupa Birliği üyesi ülkeler için özellikle doğal gaz alanında bir enerji merkezi haline gelmeyi hedeflemektedir. Her iki ülkenin de hedefleri dikkate alındığında iki ülke arasındaki enerji ilişkileri, karşılıklı bağımlılık ekseninde gelişmektedir. Ancak Azerbaycan, Avrupa Birliği ülkelerine enerji ticaretini ve enerji akışını güvenli transit rotalar ile çeşitlendirmeyi hedeflerken Türkiye’ye karşı asimetrik bir bağımlılık yaratmama amacındadır. Türkiye ise Azerbaycan ile ilişkilerinde dengeyi koruyarak Azerbaycan’ın dışında alternatif tedarikçilerle de enerji projelerine odaklanmaktadır. Sonuç olarak her iki ülke arasındaki enerji iş birliğinde dengeyi gözeten bir yaklaşım önem kazanmaktadır.

The study examines the geopolitical and geoeconomic dimensions of energy cooperation between Türkiye and Azerbaijan from a historical perspective. Azerbaijan is a country with abundant oil and natural gas reserves, in addition to its role as a pivotal transit point for Asia-Europe logistics. The country’s logistical advantages and natural resources have been identified as key factors contributing to the economic and political power of Azerbaijan within the Caspian region, whilst concurrently expanding the country’s sphere of influence in international trade. However, the necessity for secure energy transmission lines to facilitate oil and natural gas transportation to global energy markets has prompted Azerbaijan to engage in strategic energy cooperation with Türkiye, a country with limited fossil energy resources and a high risk of energy supply insecurity, is a vital transit country with the potential to connect Azerbaijan with Europe. Türkiye’s strategic objective is to ensure energy security and to position itself as an natural gas hub for European countries, a goal it is pursuing through its cooperation with Azerbaijan. In this context, the energy relations between the two countries are developing based on mutual dependence. However, Azerbaijan is seeking to diversify its energy supplies and avoid creating asymmetric dependence on Türkiye. It is recommended that Türkiye maintains a balanced relationship with Azerbaijan while also directing its attention towards energy projects with alternative suppliers outside of Azerbaijan. In conclusion, a balanced approach to energy cooperation between the two countries is becoming increasingly significant.