Edebiyatın Hafızası Metinlerarasılık: Ferhunde Kalfa’dan Mücella’ya
Memory of Literature: Intertextuality from “Ferhunde Kalfa” to Mücella
Yazar: Akarkan, Serdar
Dergi: HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 6 No. 11, 2017
Anahtar kelimeler: Intertextuality,Memory Of Literature,Homodiégétique,Transposition,Meaning,Signifcation,Receptionaesthetics ; Metinlerarasılık,Edebi Hafıza,Benöyküsel Dönüşüm (Transposition Homodiégétique),Anlam (Sens),Anlamlama (Signifiance),Alımlama Estetiği

Bu çalışmadametinlerarasılık konusunda iki farklı kuramcının görüşlerinden hareket edilerekHalit Ziya Uşaklıgil’in Ferhunde Kalfave Nazan Bekiroğlu’nun Mücella isimlieserleri incelenmiştir. Metinlerarası ilişki, edebi gelenek içinde hayranlıklaokunan, okurların edebi hafızasında yer eden bir metnin tekrar hatırlanmasınısağlar ve onu tekrar bir edebiyat nesnesine dönüştürür. Bu açıdan makale biryandan kuramsal olarak Michael Riffaterre’in metinlerarası “anlam” (sens) ve“anlamlama” (signifiance) olgularının oluşumu ve metinlerarasılığınbulgulanmasında okuyucuya düşen görevi; diğer yandan Gérard Genette’inmetinlerarası ilişkiler yöntemini ele almaktadır. Yazınsal metin, tek başınavar olmuş, öncesi ve sonrası olmayan bir varlık olarak okurun karşısındadurmamaktadır. Açıkça kendinden önceki pek çok metnin, farklı bir anlamalanında, farklı bir gönderge döngüsünde ortaya çıkması, göndergeleri vebileşenleri çözümleme, anlama, onları yaşama aktarmada belli bir çabagerektirmektedir. Metinlerarasılık, uzak veya yakın geçmiş zamanda yazılmış birmetnin ya da birden fazla metnin yeni bir metne kaynaklık teşkil etmesiaçısından edebiyatın hafızası işleviyle karşımıza çıkmaktadır. Bu, metinlerarası izlenen hafıza aktarımının çizgisi, belli bir dizge içerisinde sosyolojikolarak farklı anlamlar da yaratmaktadır. Edebiyat metnini zenginleştiren ve onadeğer katan bu yöntem, metni bir sürecin parçası gibi algılamamızı da sağlamaktadır.  Genette’in gönderge metin üzerindedeğiştirimlerin / dönüştürümlerin biçimsel ve izleksel açıdan nasıl belirlediğiaraştırılarak örnek metinler üzerinde uygulanmıştır. Riffaterre’in “anlamlama”sürecinin alımlama estetiği ile özdeşleşen yönüne değinilmiş ve Genette’inbenöyküsel dönüşüm (transposition homodiégétique) adını verdiği durumun“anlamlama”dan farkı konusunda çıkarımlarda bulunulmuştur.

The present work aims to examine two works, Ferhunde Kalfa by Halit Ziya Uşaklıgiland Mücella by Nazan Bekiroğlu, basedon Michael Rifaterre and Gérard Genette's views on intertextuality. Theintertextual relationship allows a text, whose place of choice in the literarytradition ensures its durability in the memory of the reader, to return to thememory of it. The literary text is not presented to readers as if it existed inisolation or was preceded or followed by anything. The appearance of a largenumber of texts preceding it in a different semantic field, or in a differentreference circle, requires a certain effort to resolve referents andcomponents, to grasp them and to apply them to life. From this angle, on theone hand it is sought in this study, to determine the genesis of the idea of​​meaning and intertextual significance, as conceived by Michael Rifaterre, onthe other hand to understand the method of intertextual relations according toGenette who defines a text in terms of transpositions / transformations fromthe formal and thematic angle. This study applies the same method to the twotexts mentioned above. The process of Rifaterre's "signifiance",which is identified with the aesthetics of the reception, was evoked and someresults were obtained with regard to the distinction established by GérardGenette, between what he calls "homodiégétique transposition" and"signifiance".