hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Tohâristan’ın Adı, Coğrafyası ve Genel Sınırları
Name, Geography and Generalborders of Tokharistan
Yazar: Yılmaz, Ahmet
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi No. 62, 2018
Anahtar kelimeler: Geography,Tokharistan,Turkish History ; Coğrafya,Tohâristan,Türk Tarihi

Kadim bir ülke olan Tohâristan, tarihin ilk dönemlerinden itibaren göçebe kavimlerin etkisi altında olan bir yerdir. Öyleki Horasan ve Maveraünnehir bölgesinde güçlü olmak isteyen devletler arasında rekabetin ana merkezi hâline gelmiş ve sürekli olarak bu devletler arasında el değiştirmiştir. Bütün bu mücadeleler ve hareketli bozkır kavimleri bölgenin net sınırlarını belirlemeyi zorlaştırmıştır. Bu bağlamda Tohâristan hakkında çalışma yapmış olan araştırmacıların eserlerini incelediğimiz zaman, bölgenin genel özelliklerinden ziyade sadece Bactria Grek krallığı, ilk dönemler veya Tohârlar’ın kökeni ile sınırlı bir Tohâristan araştırması görmekteyiz. Bu kadim coğrafya hakkında yapılan çalışmalar, genellikle farklı konu başlıkları içerisinde sınırlı bilgiler vermektedir. Temel amacımız, Türk tarihi için önemli bir bölge olan Tohâristan’ın kelime anlamını, bölgenin coğrafi özelliklerini ve genel sınırlarını değerlendirmeye çalışmaktır.

Tokharistan as an ancient country was a region that had been under the influence of nomadic tribes since the beginning of history. Hence, it was the main center of competition between the states that want to be strong in the Khorasan and the Maveranin region.  The region was perpetually changed hand among these states. All these conflicts and the active steppe tribes made it difficult to identify certain boundaries of the region. In this context, when we examine the works of researchers who have studied Tokharistan, we see generally a Tokharistan study limited with the Bactria Greek kingdom, the early periods of region or the root of the Tocharian people rather than a study dealing general features of the region. The studies about is this ancient geography, provides limited information in different topics. Main goal of this study is to examine word meaning of Tokharistan, its geographical features and general boundaries where have an important role in Turkish history.
Osmanlı Giyim–Kuşam Kültüründe Bir Akım: Cezayir Esvabı
A Fashion of Clothing Culture in Ottoman: Algeria Cloth
Yazar: Pamuk, Beyhan; Akdağ, Hasan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi No. 62, 2018
Anahtar kelimeler: Algerian Cloth,Turkish Clothes ; Cezayir Esvabı,Türk Giyim-Kuşamı

Türk giyim – kuşam tarihinde Cezayir Esvabı, diğer bir değişle Cezayir Kesimi olarak adlandırılan giyinme tarzı XVIII. yy.'in sonlarına doğru Cezayirli gemicilerin giyiminden esinlenerek oluşturulmuş ve Yeniçeri Ocağı'nın kaldırıldığı tarihe kadar (1826) kullanılmıştır. Cezayirli yaman gemicilerden esinlenerek ortaya çıkan bu giyinme tarzı gemiciler arasında kullanılırken, Osmanlı topraklarında ve özelliklede İstanbul’da her kesimden genç arasında moda olmuştur. İstanbul’un bıçkınları ve havai meşreb gençleri arasında yaygın olarak kullanılan bu giyim tarzı bir giysi formunun ötesinde Osmanlı’nın toplumsal yapısında bir düşünce akımı ve yaşam biçiminin simgesi olmuştur.Bu çalışmada, Cezayirli gemiciler tarafından kullanılırken, Osmanlı toplum yapısında bir döneme damgasını vuran Cezayir Esvabı’na (Cezayir kesimi) ait giyinme tarzının özellikleri yazılı ve görsel kaynaklarda yer alan tasvirleri ile sistematik olarak incelenerek, dönemin erkek giysilerindeki etkileri, bu giyim tarzının tür, biçim, kullanım özellikleri ve estetik değerler açısından toplum üzerindeki etkileri hakkında bilgiler verilmektedir.

In the history of Turkish clothing, Algerian cloth, in other words the dressing style called as Algerian Cutting, was inspired by the clothes of Algerian sailors towards late 18th century and used until the abolishment of the Guild of Janissaries (1826). Being inspired from stalwart Algerian sailors; this dressing style was being used not only among the sailors, but also came into fashion the youth from all sections on the Ottoman territories and especially in İstanbul. This dressing style that was common among the tough and frivolous youth of İstanbul became a movement of thought and a symbol of lifestyle in the Ottoman social structure beyond its meaning of a clothing form. This study systematically examines the characteristics of the Algerian Cloth (Algerian Cutting), which had left its mark on an era of the Ottoman social structure while being used by Algerian sailors, with the help of descriptions in written and visual sources and gives information about the effects of this dressing style on men’s clothes of that era and the society in terms of its type, form, and usage features and esthetical values.
İngiliz Konsolosluk Raporlarında Rusya’nın 1864 Kafkas Soykırımı ve Çerkeslerin Anadolu’ya Göçleri
Russian’s 1864 Circassians Massacre and Migration of the Circassians to Anatolia
Yazar: Köse, Muhammed; Lokmacı, Süleyman
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi No. 62, 2018
Anahtar kelimeler: Çerkes,Rus,Kafkas,İngiliz,Konsolos,Osmanlı,Anadolu ; Circassian,Russian,Caucasus,English,Consul,Ottoman,Anatolia

Çar II. Deli Petro ile başlayan Rusya’nın sıcak denizlere inme ve Balkanlarda yayılma politikası neticesinde Rusya, 19. Yüzyıldan itibaren yoğun bir Slavlaştırma politikasını uygulamaya başlamıştır. Bu politikanın doğal sonucu olarak Rusya Devleti, Kafkaslarda yaşayan halklar üzerinde yoğun bir baskı uygulayarak bölge insanını din değiştirmeye zorlamış bunu yanaşmayan kabileleri de baskı ve zulüm altına alarak göçe zorlamıştır. 1853 Osmanlı-Rus harbinden sonra Rusya’nın Kafkaslardaki baskıları giderek şiddetini artırmıştır. Şeyh Şamil öncülüğündeki kabileler uzun süre direnmeye çalışmışlarsa da Şeyh Şamil’in hayatını kaybetmesinden sonra direnci kırılan bölge insanı özellikle 1864 yılında soykırıma dönüşen Rus saldırılardan kurtulmak için akın akın Anadolu’ya göç etmeye başlamışlardır. Bu çalışma incelenen dönemde Rus zulmüne şahit olan ve bunları raporlandırarak İngiliz Dışişleri ofisine gönderen Trabzon, Sohumkale, İstanbul ve Odessa gibi bölgedeki İngiliz konsolos raporları ışığında hazırlanmıştır.

Russia has begun to implement an intensive Slavification policy since the 19th century as a result of Russia’s policy of getting the hot seas and of spreading through the Balkans starting with Tsar Peter the Great. As a natural consequence of this policy, the Russian State, putting a dense pressure on peoples living in the Caucasus, has forced people of the region to change their religion, and forced the resisting tribes to migrate by oppression and persecution. After the Ottoman-Russian war of 1853, Russia's pressure on the Caucasus gradually increased its violence. Even if the tribes led by Shaykh Shamil tried to withstand for a long time, the people of the region, whose resistance had broken after Sheikh Shamil's death, began to emigrate to Anatolia in crowds, in order to get rid of the Russian attacks that turned into genocide especially after 1864. This study was prepared in the light of the reports of the British Consuls in the regions such as Trabzon, Sohumkale, Istanbul and Odessa who witnessed the Russian oppression in examined period and sent them to the British Foreign Office by reporting them
II. Meşrutiyet’in İlânında Manastır’da Suç
Crime in Bitola in the Announcement of the Second Constitution
Yazar: Akın Zorba, Hatice
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi No. 62, 2017
Anahtar kelimeler: Makedonya,Osmanlı Devleti ; Macedonia,The Ottoman Empire

Osmanlı Devleti’nde 1878 tarihinden itibaren düzenlenmeye başlanan cerâim cetvellerinde suçu işleyenlerin ve mağdurların milliyeti, yaşadığı yer, suçun çeşidi, nerede, nasıl ve ne sebepten işlendiğine dair bilgiler verilmektedir. Değerlendirilen 1908 Manastır Cerâim Defteri gerek dönem gerek ait olduğu bölge açısından önem arz etmektedir. Zira 19. yüzyılın son çeyreğinden itibaren Avrupalı devletlerin çıkar çatışmasının ve Balkan devletlerinin yayılmacı politikalarının sahnesi haline gelen Makedonya’da çeşitli etnik unsurlar bölgeye yönelik emellerini gerçekleştirmek amacıyla çetecilik faaliyetleri gerçekleştiriyordu. Hassas bir durumda olan bölge aynı zamanda Osmanlı Devleti’nin bekası için meşrutiyet ilân edilmesi gerektiğini düşünen Jön Türklere de ev sahipliği yapmaktaydı. İlân edilen meşrutiyet sadece Müslümanlar için değil, isteklerini daha rahat dile getirebilecekleri düşüncesinden hareketle diğer etnik unsurlar tarafından da umut verici bir gelişme olarak görülmüştü. Nitekim incelenen Cerâim Defteri Manastır özelinde Osmanlı Devleti’nde işlenen suçlar ve çeşitliliği hakkında bilgi verirken bölgedeki eşkıyalık faaliyetleri ve yöntemleri hakkında da bilgi vermektedir. Aynı zamanda meşrutiyetin ilânıyla bu eylemlerin önceki dönemlere nazaran görece olarak azaldığını da ortaya koymaktadır.

Since 1878 crime records in the Ottoman Empire informed ethnic identities of perpetrators and victims, where they lived, the type of crime along with where, how, when and why the crime was committed. The crime records of Bitola kept in 1908 investigated in this study are important in periodical and regional terms because Macedonia was the main stage of the expansionist policies followed by both European and Balkan states and since the last quarter of the 19th century various ethnic groups, especially Bulgarians, involved in gang activities to fulfill their regional desires. The region, therefore, was undergoing a politically delicate situation. Besides, it was the home of the Young Turks movement whose members fought for the survival of the Ottoman Empire. Under these circumstances The Second Constitution was seen promising by not only the Muslims but the other ethnic minorities as well since the minorities thought they could easily speak about their demands. Accordingly, the crime records of Bitola give valuable and detailed information not only about types of crime committed, but also about bandit activities and methods in the region. Besides, compared to the earlier periods, these records also reveal that bandit activities in the region decreased after the announcement of the Second Constitution.
I. Dünya Savaşı Yıllarında Osmanlı Devleti’nde Sansür Uygulaması
The Censorship Implementation in The Ottoman State in The First World War
Yazar: Kalemli, Hüseyin
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi No. 62, 2018
Anahtar kelimeler: Birinci Dünya Savaşı,Osmanlı Devleti ; First World War,Ottoman State

Haberleşmenin, her türlü yayının, sinema ve tiyatro gösteriminin hükûmet tarafından önceden denetlenip kontrol edilmesini ifade eden sansür, Osmanlı Devleti tarafından Birinci Dünya Savaşı sürecinde yürürlüğe konulan bir uygulama oldu. Birinci Dünya Savaşı’na İttifak Devletleri safında giren Osmanlı Devleti savaşa girmeden önce 2 Ağustos 1914’de Almanya ile ittifak antlaşması imzaladı. 2 Ağustos 1914’de Almanya ile ittifak antlaşması imzaladığı gün seferberlik ilan etti ve sansür kararı aldı. Sansür kararı alınmasındaki sebep, seferberlik hazırlıklarını gizlemek olduğu kadar kamuoyunu psikolojik olarak savaşa hazırlamaktı. Böylece savaş karşıtlarının sesleri kısılarak gazetelerin müttefik ülkeler lehine yayın yapmaları sağlanacaktı. Alınan sansür kararı Birinci Dünya Savaşı’nın sonuna kadar devam etti. Savaşın sonuna doğru siyasi sansür biraz gevşetilse de askeri sansür aynı şekilde sürdü.

The censorship, meaning communication, all kinds of publications, cinema and theatrical screenings were controlled by the government beforehand, was an application put into effect by the Ottoman Empire during the First World War. The Ottoman State, having entered the First World War on the side of the Alliance States, signed an alliance agreement with Germany on August 2, 1914 before entering the war. On the day of signing the alliance agreement with Germany on August 2, 1914; the state declared mobilization and decided to censor. The reason for the censorship decision was to prepare the public for the war psychologically as much as to hide the mobilization preparations. Thus, the voices of the opponents of war would be reduced and newspapers would be made to broadcast in favor of the allied nations. The decision to censor continued until the end of the First World War. Although the political censorship was loosened a bit towards the end of the war, the military censorship continued in the same way.
Atatürk Devri Türk-Fransız İlişkileri
The Atatürk Period France and Turkey Relations
Yazar: Bulut, Hüseyin
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi No. 62, 2018
Anahtar kelimeler: Turkey,France,The Soviet Union ; Türkiye,Fransa,Sovyetler Birliği

I. Dünya Savaşı sonucunda galip devletler, Osmanlı Devleti’nin biran önce parçalanmasını bekliyorlardı. Ancak Fransa, menfaatleri gereği Osmanlının parçalanmasını istemiyordu. Fransızların Türklere karşı askeri bir üstünlük sağlaması çok zordu. Fransızların en önemli çekinceleri ekonomik kaygılardan kaynaklanıyordu. Bu sebeplerden dolayı Fransızlar, siyasi arayışlara girmişler, Mustafa Kemal ile görüşme yollarını aramışlardır. Bunu çok iyi değerlendiren Mustafa Kemal, Fransızlarla İtilaf Devletlerinin denge unsurunu bozacak hamleler yapmaya başlamıştır. Fransızlarla imzalanan Ankara Antlaşması ile Türk – Fransız ilişkileri oldukça yapıcı bir hal almıştır. Bu anlaşma neticesinde Türk milli bağımsızlık hareketi gücünü dağıtmadan emperyalist güçlere karşı daha diri bir savunma imkânına kavuşmuştur. 12 Ağustos 1926 yılında meydana gelen Bozkurt Lotus gemilerinin çarpışması ile uluslararası hukuk alanında ilk başarı kazanılarak, Lahey Adalet Divanı’ nın 7 Eylül 1927 tarihinde verdiği kararla da, Türk yargısının bağımsız olduğu uluslararası bir mahkemede Dünya’ya gösterilmiştir. Atatürk döneminde Türkiye ile Fransa arasındaki problemlerden biriside Hatay Meselesi idi. Bu dönemde yapılan anlaşmalarla Hatay artık sancak olarak anılmayıp Hatay Cumhuriyeti olarak ayrı bir devlet olarak tanınmış olup, sonrasında Hatay Meclisi’ nin 29 Haziran 1939’da yaptığı son toplantıda Hatay oy birliğiyle Anavatana katılmıştır.

As a result of The First World War, the victorious states were waiting for The Ottoman State to disintegrate as soon as possible. However, France did not want The Ottoman to break down due to its advantages. It was very difficult for The French to have a military superiority against The Turks. The most important worries of The French were due to the economic concerns.Because of these reasons, The French turned to the political pursuits, and called for a meeting with Mustafa Kemal. Mustafa Kemal, who evaluated this very well, began to make actions to break the balance of entente states with the French. With The Ankara Treaty signed with The French, Turkish – French relations became quite constructive. As a result of this treaty, The Turkish Independence movement obtained a better defense against the imperialist forces without disturbing its power. With the battle of the Bozkurt Lotus ships, which took place on August 12, 1926, the first success in international law was gained and the decision of The Hague Court of Justice on September 7, 1927 was shown to the world in an international court where the Turkish judiciary is independent. Atatürk's period in Hatay Problem was one of the problems between Turkey and France. With the agreements made in this period, Hatay is no longer referred to as a sancak but is known as a separate state as Hatay Republic, Hatay Parliament participated in the last meeting of Hatay on 29 June 1939 after Hatay participated in the Motherland.
1980-1983 Yılları Arasında Türkiye’de Basın ve Sanat Hayatı
The Press and Life of Art in Turkey Between 1980-1983
Yazar: Ural, Selçuk; Ercilsin, Yasin
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi No. 62, 2018
Anahtar kelimeler: The 1980 Coup,Turkish press ; 1980 Darbesi,Türk basını

Türkiye’nin siyasi tarihinin dönüm noktalarından biri 12 Eylül 1980 darbesidir. 1980-1983 yılları arasında devam eden darbenin sıkıyönetim uygulamaları Türkiye’nin son 38 yılına doğrudan tesir etti. Zira darbe Türkiye’nin her alanında değişim ortaya çıkardı. Bu alanlardan biri de kuşkusuz basın-sanattır. Askeri hükümetin kararları ve uygulamaları basın kuruluşlarını, sanat ve kültür kurum ve kuruluşlarının faaliyetlerini yönlendirmeyi amaçlamıştır.  Basın kanunu başta olmak üzere getirilen yasal değişiklikler, sinema, tiyatro, opera-bale alanlarında faaliyet yürüten insanların işten el çektirilmesine, kurumların kapatılmasına ve birçok faaliyetin engellenmesine yol açmıştır. Ayrıca sansür ve yasaklar nedeniyle uzun yıllar basın ve sanat hayatı darbenin çizdiği sınırların dışına çıkamamıştır. Çalışmamızın amacı 1980 Askeri Darbesi’nin üç yıl süren sıkıyönetim uygulamalarının basın ve sanat hayatına etkisini irdelemektir.

One of the political cornerstones in Turkish history is the September 12 Coup in 1980. The ongoing impact of the implementation of martial law in the years 1980-1983, has had a direct impact on Turkey in the last 38 years. In fact, the coup led to several changes in different fields in Turkey. One of them is surely the fields of press and art. The decisions of the military government directed the activities of the institutions related to press, art and culture.Primarily the new press laws and the new arrangements related to cinema, theatre and opera stopped activities of all those people who engaged in these fields, closed the institutions and blocked several operations. In addition, for many years due to press censorship and bans and artistic life is not deviate from the boundaries drawn by the coup. The aim of our study was to press the 1980 military coup three years of martial arts practice and examine the effects of life.
Edebiyat Patronajı Açısından Damat İbrahim Paşa Dönemine Dair Genel Bir Değerlendirme
A General Evaluation About the Period of Damat Ibrahim Pasha in Terms of Literary Patronage
Yazar: Önal Kılç, Sevda
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi No. 61, 2017
Anahtar kelimeler: Damat Ibrahim Pasha,patron,patronage,classical Turkish Poetry ; Damat İbrahim Paşa,hami,patronaj,klasik Türk şiiri

Osmanlı Devleti’nde XVIII. yüzyıl kültür, sanat ve özellikle klasik Türk şiiri açısından renkli ve üretken bir dönem olarak yaşanmıştır. Bu asrın zengin ve renkli kültür tablosunun oluşmasında özellikle sanat ve kültüre düşkünlükleriyle bilinen yöneticiler ve onların çevresinde oluşan edebiyat çevreleri etkili olmuştur. Yüzyılın başında III. Ahmet ve Sadrazam Damat İbrahim Paşa’nın kültür, sanat ve edebiyata olan ilgisi, daha sonra “Lale Devri” olarak adlandırılacak bir dönemin yaşanmasına neden olmuştur. III. Ahmet ve Sadrazam Damat İbrahim Paşa, Lale Devri’nde adlarına en fazla kaside yazılan iki isimdir. Yapılan çalışmalar, sadrazam adına yazıldığı tespit edilen 242 kaside ile Damat İbrahim Paşa’nın, bu dönem edebiyat çevreleri için en önemli kültür hamisi olduğunun bilgisini vermektedir.Bu çalışmada bir kültür ve edebiyat hâmisi olan Damat İbrahim Paşa’nın patronaj faaliyetleri, yaptırdığı tercümeler ve adına yazılan telif eserler ile şiirler üzerinden incelenerek dönemin sosyo-kültürel yapısının edebiyat patronajına etki çerçevesi değerlendirilecektir.

18th century was a colorful and productive period of Ottoman Empire in terms of culture, art and especially classical Turkish Poetry. Administrators and the literary milieu around them who were known with their enthusiasm of art and culture were especially influential on the construction of the rich and colorful cultural picture of the period. Ahmet III’s and the Grand Vizier Damat Ibrahim Pasha’s interest in the culture, art and literature at the beginning of the century caused the beginning of a new period called ‘Tulip Age’. Ahmet III and the Grand Vizier Damat Ibrahim Pasha are the two figures to whom most eulogies were attributed. The studies show that Damat Ibrahim Pasha about whom 242 eulogies were written was the most important cultural patron of the literary milieu of that period.In this study, one of the cultural and literary patrons, Damat Ibrahim Pasha’s patronage activities will be analysed through the translations he got done, copyrighted works about him and poems and the influence of socio-cultural structure of the period upon the literary patronage will be evaluated.
Masal’dan Mesnevi’ye Cariye Teveddüd Hikâyesi
From Tale to Mesnevi the Story of Cariye Teveddüd
Yazar: Türkoğlu, Serkan
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi No. 61, 2017
Anahtar kelimeler: Malatyalı İsmail,Teveddüd,A thousand and one nights ; Malatyalı İsmail,Teveddüd,Binbir Gece Masalları

Ortadoğu kökenli olup zamanla dünyanın dört bir yanına yayılan ve birçok farklı dile tercümesi yapılan Binbir Gece Masalları, Türk kültür ve coğrafyasında da sevilerek ve beğenilerek okunmuştur. Sadece okunmakla kalmamış, Türk edebiyatında da bir tesir alanı oluşturmuştur. Bir çerçeve hikâye içerisinde yer alan tali hikâyelerden oluşan bu masal külliyatının en beğenilen hikâyelerinden bir tanesi de Cariye Teveddüd Hikâyesi’dir. Bu mensur hikâye XVI. yüzyılda, mesnevi nazım şekline adapte edilerek Türkçeye tercüme edilmiştir. Bu makalede sadece adını ve nereli olduğunu bildiğimiz, hayatı hakkında herhangi bir malumat edinemediğimiz Malatyalı İsmail tarafından Türkçeye manzum olarak tercüme edilen Cariye Teveddüd hikâyesinin muhtelif yönlerine işaret edilerek bir incelemesi yapılacaktır. Makalenin sonunda çeviriyazılı metnine yer vermeyi plânladığımız mesneviyi, hacim olarak makalenin boyutunu aşacağını düşündüğümüz için başka bir çalışmaya havale etmeyi uygun gördük.

A thousand and one nights originate from Middle East which has been translated into many languages and widespread to the four corners of the earth is read voluntarily in Turkish cultural geography. Not only read but also it has a dominant influence domain for Turkish literature. Cariye Teveddüd story is one of the most liked example of this tales’ corpus which is constructed by a cadre tales in which there are many secondary tales. This story written in prose is translated into Turkish by adapting to mesnevi form. In this article we will examine an example of this story which is the translated by Malatyalı İsmail about whom we have no information identical by giving indications for the story. We planned to give the text of the story at the end of the article but because the boundary of the article we decided to give the text by a ulterior article.