Chatgpt’nin Ürettiği Kurgusal Anlatılarda Serbest Dolaylı Söylemin Kullanımı
The Use of Free Indirect Discourse in Fictional Narratives Generated By ChatGPT
Yazar: Dervişcemaloğlu, Bahar; Yılmaz, Ebru Özlem
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 23 [GÜZ 2025], 2025
Anahtar kelimeler: Modern Turkish Literature in Turkiye Field ; Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı ; ChatGPT,narratology,fictional narrative,discourse,free indirect discourse,free indirect discourse ; ChatGPT,anlatıbilim,kurgusal metin,söylem,serbest dolaylı söylem

İlk sürümü 30 Kasım 2022 tarihinde, son sürümü ise 13 Mayıs 2024 tarihinde piyasaya sürülen ChatGPT, OpenAI tarafından geliştirilmiş, belirli bir girdiden hareketle insan benzeri metinler oluşturabilen bir dil üretim modeli ve yapay zekâ sohbet robotudur. Bu çalışmada bağlamı idrak etme, doğal ve tutarlı bir izlenim uyandıran metinler üretme, insan benzeri yanıtlar verme kabiliyetiyle mevcut yapay zekâ araçları arasında en popüler sohbet robotlarından biri olarak dikkat çeken ChatGPT’nin ürettiği kurgusal anlatılarda serbest dolaylı söylemin kullanımı ele alınacaktır. Bilindiği gibi serbest dolaylı söylem, hem “serbest dolaylı söz”ü hem de “serbest dolaylı düşünce”yi içine alan kapsayıcı bir terimdir. Sözün ve düşüncenin temsilindeki en karmaşık kategorilerden biri olarak kabul edilen bu söylem türü, karakterin üslubuna özgü ifadelerin korunarak anlatıcının söylemi içinde aktarılmasına dayanır. Öte yandan serbest dolaylı söylemin “söz”ün ve “düşünc”enin temsilinde yarattığı söylem etkileri birbirinden farklıdır. Anlatılarda benimsenen bakış açısı/anlatı durumları, kullanılan karakterleştirme ve aktarım teknikleri de söylemin niteliğini (mimetiklik ya da diegetiklik derecesini) ve kullanım sıklığını etkiler. Bu kapsamda ChatGPT’ye yirmi ayrı komut verilerek farklı özelliklerde yirmi adet kurgusal anlatı (hikâye) üretmesi sağlanmış, söz konusu anlatılar içerdikleri söylem çeşitliliği ve “serbest dolaylı söylem” kullanımı açısından incelenerek birtakım sonuçlara ulaşılmıştır.

ChatGPT, a language generation model and artificial intelligence chatbot developed by OpenAI, was first released on November 30, 2022, with its latest version launched on May 13, 2024. It can generate human-like texts based on a given input. Known for its ability to perceive context, produce coherent and natural-sounding texts, and respond in a human-like manner, ChatGPT has become one of the most popular chatbots among current AI tools. This study explores the use of free indirect discourse in fictional narratives generated by ChatGPT. Free indirect discourse is a broad term that encompasses both free indirect speech and free indirect thought, and it is considered one of the most complex modes of representing speech and thought in narrative. It involves conveying the character’s distinctive expressions within the narrator’s discourse. However, the discourse effects of free indirect speech and free indirect thought differ significantly. The narrative perspective adopted, along with characterization and transmission techniques, influences both the frequency and nature of free indirect discourse (e.g., its degree of mimeticity or diegeticity). In this context, twenty different prompts were given to ChatGPT to generate fictional stories with various characteristics. These narratives were then analyzed for the diversity of discourse types they contain, with particular attention paid to the use of free indirect discourse. The findings are presented in this study.