Cumhuriyet Dönemi Din Eğitimi Tecrübesinden Geleceğe Çıkarsamalar
Inferences to the Future from Religious Education Experience of the Republic Period
Yazar: Acar, Ali Kemal
Dergi: İlahiyat Akademi No. 20, 2024
Anahtar kelimeler: Religious Education ; Din Eğitimi ; Din Eğitimi,Din Eğitimi Tecrübesi,Cumhuriyet Dönemi Din Eğitimi,Gelecekte Din Eğitimi,Din Eğitimi Kurumları ; Religious Education,Religious Education Experience,Religious Education in the Republican Period,Religious Education in the Future,Religious Education Institutions

Cumhuriyet Dönemi; kültür, ekonomi, eğitim vb. birçok alanda farklı bilim dallarınca incelenen bir zaman dilimidir. Çalışmada Cumhuriyet Dönemi din eğitimi tecrübesinden hareketle gelecek öngörülerinde bulunulması amaç olarak belirlenmiştir. Tüketim, bireycilik, sanallaşma gibi bugünün değerler dizisine de kısmen yer verilmiştir. Tecrübe çıkarımlarında kurum ve konular biçimiyle ikili bir tasnif kullanılmıştır. Diyanet, ilahiyat fakülteleri, medrese, imam hatipler ve aile bu tecrübenin kurumsal olarak öne çıkanlarıdır. Laiklik, din dersinin statüsü, çok kültürlülük, Alevilik gibi bu dönemde öne çıkan din eğitimi başlıkları da tecrübenin bir diğer yönünü oluşturmaktadır. Cumhuriyet Dönemi din eğitimi literatürde birçok yönüyle ele alınmıştır. Dün ve bugün yaşanılanların kurum ve konu tasnifinde tecrübe odağında ele alınarak gelecek öngörülerinde bulunulması çalışmayı farklı kılan en önemli özelliğidir.  Bu bağlamda kapsam Cumhuriyet Dönemindeki din eğitiminin öne çıkan kurum ve konuları ile sınırlandırılmıştır. Yalın ifadesiyle Cumhuriyet Dönemi din eğitimi tecrübesinden geleceğe taşınabilecek ilke ya da yaklaşımlar nelerdir? sorusuna cevap aranmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Doküman incelemesi yoluyla hem betimsel hem içerik analizleri yapılmıştır. Ulaşılan bilgi ve kavramlarla karşılaştırma, yorum ve değerlendirmelere gidilmiştir. Din eğitiminin bize özgü birçok tecrübesinin var olduğu bulgulanmıştır. Çalışmada kurumların; kuruluşu, tarihi, görev alanı vb. bilgilere; konularda da sürece değinmeden tecrübeyi oluşturan yönüne doğrudan yer verilmesi tercih edilmiştir. Dolayısıyla gelecek öngörüleri merkeze alınmış, literatürde ağırlığı oluşturan Cumhuriyet Dönemi din eğitimi başlıklandırmasında bir çalışma olmaması hedeflenmiştir. Farklılaşma ve özgünlük için bu yaklaşım özellikle tercih edilmiştir. Çıkarımın aslında bir yönüyle geçmişe dair durum tespiti içerdiğinden hareket edilmiştir. Bir konuyu derinlemesine inceleme yerine daha geniş bir perspektif sunabilmek amacıyla geniş bir konu aralığından hareket edilmiştir. Nihayetinde çalışmaya; modernizm ve bugünün değerleri ile etkileşim, dine dair, din eğitimine dair ve din eğitimi kurumlarına dair olmak üzere dört başlıkta çerçeve oluşturulmuştur. Geçmiş, Cumhuriyet Dönemi (1923-2024) ile sınırlandırılmıştır. Cumhuriyet Dönemi Tanzimat’la başlayan sürecin en önemli sonucu olarak ele alınabilir. Eğitim açısından tecrübenin ağırlıklı kısmını bu dönemin oluşturduğu da iddia edilebilir. Sosyal, kültürel, hukuki vb. değişimlerin yanında eğitim alanında yenilikler yapılmıştır. Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile geçmişte oluşan, farklı bireyler yetiştiren sistem ortadan kaldırılmıştır. Sistemin yerleştirilmesi için de eğitime özel önem verilmiştir. Bu yönüyle Cumhuriyet Dönemini çağdaşlaşma, ulus devlet, laiklik gibi kavramlarla değerlendiren yaklaşımlar söz konusudur. Bu dönemde dine ve din eğitimine yönelik yürütülen politikalar ise çeşitlilik arz etmektedir. Din eğitimine yönelik bazı uygulamaların toplumsal sorunlara kaynaklık ettiği ve toplumsal kabul görmediği belirtilmektedir. Süreç içinde eğitim ve öğretime yönelik politika ve uygulamalar değiştirilebilmiştir. Bu yönüyle geçmiş anlaşılmaya çalışılmalı, süreç, ideolojilerin ötesinde ele alınarak değerlendirilmelidir.

The Republican Period is examined by different branches of science in many subjects such as culture, economy, education, etc. The aim of this study is to make predictions based on religious education experience of the Republican period. Today's world’s values such as consumption, individualism, virtualization are also partially included. A dual classification is used in the inferences of experience in the form of institutions and subjects. Religious Affairs Administration, theology faculties, madrasah, imam hatip schools and family are prominent institutions of this experience. Secularism, the status of religious lessons, multiculturalism, Alevism, religious education also stand out in this period and constitute another aspect of the experience. Religious education in the Republican period has been examined in literature in many aspects. The most important feature which distinguishes this study is that it examines the experiences of yesterday and today in the context of institutions and subjects and makes future predictions. In this context, the scope is limited to the prominent institutions and subjects of religious education in the Republican period. Qualitative research method was used in this study. Both descriptive and content analyses were conducted through document review. Comparisons, comments and evaluations were made with the information and concepts obtained. It was found that religious education has many experiences specific to us. Instead of examining a subject in depth, a wide range of topics was used to provide a broader perspective. Ultimately, a framework was created for the study under four headings: modernism and interaction with today's world’s values, about religion, about religious education and about religious education institutions. The past was limited to the Republican period (1923-2024). The Republican period can be considered as the most important result of the process which started with Tanzimat era. Tanzimat era constitutes the majority of the experiences in terms of education. In addition to social, cultural, legal etc. changes, innovations were made in the field of education. With Tevhid-i Tedrisat Law, the system which had been formed in the past and had raised different kind of individuals was eliminated. Special importance was given to education in order to establish the system. The policies carried out in this period for religion and religious education were diverse. In this respect, the past should be understood and the process should be examined beyond ideologies.