Eudaimonia’nın Sokratik Görünümü: Erdem Bilgidir ve Hiç Kimse Bilerek Kötülük Yapmaz
Eudaimonia’nın Sokratik Görünümü: Erdem Bilgidir ve Hiç Kimse Bilerek Kötülük Yapmaz
Yazar: Odabaş, Uğur Köksal
Dergi: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 23 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Erdem,Bilgi,Mutluluk

Sokratesilkçağ felsefe tarihinde bir dönüm noktasıdır. Kendisine gelinceye kadar birçokdüşünür tarafından insan üzerine bir felsefe geliştirilmeye çalışılmıştır.Özellikle Sofistler insanî problemleri ele almalarıyla Sokrates’in felsefîdüşüncelerine temel teşkil etmişlerdir. Ancak Sokrates’in insanı ve özelliklede onun ahlâkî doğasını ele alış tarzı oldukça farklılık arz etmektedir. Bubakımdan kendinden önceki felsefe presokratik felsefe olaraknitelendirilmiştir. Sokrates asıl olarak bir ahlâk filozofudur. O, düşüncelerive öğretisi ile yaşayışı uyum içinde olan ender şahsiyetlerden biridir. Aynızamanda doğru bildiklerinden sonu ölüm bile olsa, ki öyle de olmuştur, aslavazgeçmemiş bir ahlâk kahramanıdır. Sokrates bütün ömrünü doğru yaşayış nedirve insan davranışlarının ulaşmak istediği son bir amaç var mıdır? gibi sorularacevap bulmaya çalışmakla geçirmiştir. Sokrates’in bu ve benzeri sorulara cevabıtek kelime ile şudur: Eudaimonia (mutluluk). Bütün insanlar mutlu olmak istemekte, mutluluğun peşinde koşmaktadırlar.O halde eudaimonia (mutluluk) insan doğasının peşinden koştuğu şey, onunereğidir. Akıl ve bilinç sahibi bir varlık olarak insanın amacı erdemliolmaktır. Sokrates’in ahlâk anlayışının temelinde erdem (arate) düşüncesiyatmaktadır. İnsan mutlu olmak istiyorsa erdemli olmalı, erdemli yaşamalıdır.Erdem nedir? diye sorduğumuzda Sokrates’in cevabı yine nettir: Erdem bilgidir.Dolayısıyla bilgisizlik de erdemsizliktir. Bütün insanların iyiyi isteyipkötüden kaçan bir yapıda olduğunu düşünen Sokrates için hiç kimse bilerek veisteyerek kötülük yapmaz, kötülük bilgisizlikten kaynaklanır. Biz de buçalışmada Sokrates’in mutluluk ve erdem üzerine düşüncelerini ortaya koymayaçalışacağız. Eudaimonia’nın sokratik görünümünü değerlendirmeye gayret edeceğiz.

Sokratesilkçağ felsefe tarihinde bir dönüm noktasıdır. Kendisine gelinceye kadar birçokdüşünür tarafından insan üzerine bir felsefe geliştirilmeye çalışılmıştır.Özellikle Sofistler insanî problemleri ele almalarıyla Sokrates’in felsefîdüşüncelerine temel teşkil etmişlerdir. Ancak Sokrates’in insanı ve özelliklede onun ahlâkî doğasını ele alış tarzı oldukça farklılık arz etmektedir. Bubakımdan kendinden önceki felsefe presokratik felsefe olaraknitelendirilmiştir. Sokrates asıl olarak bir ahlâk filozofudur. O, düşüncelerive öğretisi ile yaşayışı uyum içinde olan ender şahsiyetlerden biridir. Aynızamanda doğru bildiklerinden sonu ölüm bile olsa, ki öyle de olmuştur, aslavazgeçmemiş bir ahlâk kahramanıdır. Sokrates bütün ömrünü doğru yaşayış nedirve insan davranışlarının ulaşmak istediği son bir amaç var mıdır? gibi sorularacevap bulmaya çalışmakla geçirmiştir. Sokrates’in bu ve benzeri sorulara cevabıtek kelime ile şudur: Eudaimonia (mutluluk). Bütün insanlar mutlu olmak istemekte, mutluluğun peşinde koşmaktadırlar.O halde eudaimonia (mutluluk) insan doğasının peşinden koştuğu şey, onunereğidir. Akıl ve bilinç sahibi bir varlık olarak insanın amacı erdemliolmaktır. Sokrates’in ahlâk anlayışının temelinde erdem (arate) düşüncesiyatmaktadır. İnsan mutlu olmak istiyorsa erdemli olmalı, erdemli yaşamalıdır.Erdem nedir? diye sorduğumuzda Sokrates’in cevabı yine nettir: Erdem bilgidir.Dolayısıyla bilgisizlik de erdemsizliktir. Bütün insanların iyiyi isteyipkötüden kaçan bir yapıda olduğunu düşünen Sokrates için hiç kimse bilerek veisteyerek kötülük yapmaz, kötülük bilgisizlikten kaynaklanır. Biz de buçalışmada Sokrates’in mutluluk ve erdem üzerine düşüncelerini ortaya koymayaçalışacağız. Eudaimonia’nın sokratik görünümünü değerlendirmeye gayret edeceğiz.