hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Reklamdaki İletişim Unsurlarının Tüketicilerin Ürün İlgilenimine Göre Tutum ve Davranış Üzerindeki Etkileri
Effects of Communication Elements in Advertising on Consumers’ Attitude and Behavior According to Their Product Involvement
Yazar: Tekeli, Sena; Yağcı, Mehmet
Dergi: Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Vol. 42 No. 4, 2024
Anahtar kelimeler: Marketing Communications ; Pazarlama İletişimi ; Advertisement ; Reklam ; Consumer Behaviour ; Tüketici Davranışı ; Product and Brand Management ; Ürün ve Marka Yönetimi ; Involvement,Message,Source,Attide,Purchase intention ; İlgilenim,Mesaj,Kaynak,Tutum,Satın alma niyeti

Bir iletişim biçimi olan reklamın amacı bir marka hakkında bilgi vererek tüketiciyi ikna etmek ve dolayısıyla tutumlarını değiştirmektir. Reklamlarda kaynak kullanma tüketicilerin reklamı fark etmesini sağlayabilir. Dolayısıyla, tüketici reklamı yapılan markayı veya ürünü satın almaya eğilim gösterebilir. Bu süreçte tüketiciler ilgilenim düzeylerine bağlı olarak reklamdaki kaynağın özelliklerinden veya mesajın niteliğinden etkilenebilir. Bu çalışmanın amacı ilgilenim düzeyine göre reklamlarda kaynak kullanımının ve mesajın tüketicilerin tutum ve davranışları üzerindeki etkisini deneysel bir uygulamayla belirlemektir. Bu çalışma Mersin ilinde 718 kişiden oluşan örneklemde uygulanmıştır. Araştırma verileri çalışma için oluşturulan basılı reklamı ve çalışma değişkenlerine ilişkin soruları içeren bir anket ile çevrimiçi (online) ve yüz yüze olarak toplanmıştır. Hipotezler YEM yol analizi ile değerlendirilmiştir. Çalışma tüketici tutum ve davranışları bakımından teorik ve yönetimsel katkılar sunmaktadır.

The purpose of advertising, which is a form of communication, is to persuade the consumer by informing them about a brand and thus, change their attitudes. Using testimonials in advertisements make consumers notice the advertisement. Therefore, they may be inclined to buy the advertised brand or product. In this process, consumers may be affected by the source characteristics in the advertisement or the message quality, depending on their involvement level. The main purpose of this study is to determine the effects of the source and advertising message in advertisements on consumers' attitudes and behaviors with experimental implementation. This study was applied in a sample consisted of 718 participants in Mersin. Research data were collected online and face-to-face with a questionnaire containing the print advertisement created for the study and questions about the study variables. Hypotheses were evaluated with SEM path analysis. The study offers theoretical and managerial contributions in terms of consumer attitudes and behaviors.
Tekniğin Devleti Hazırlayan Politik Ontolojisi
Political Onthology of Technique Preparing The State
Yazar: Yaylalı, Mehmet Kaya
Dergi: Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Vol. 43 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Policy and Administration (Other) ; Politika ve Yönetim (Diğer) ; Teknik,Yaşamın Dışsallaştırılması,Neolitik,Epistemoloji,Devlet. ; Technology,Externalization of Life,Neolithic,Epistemology,State

Bu makalede, devletin oluşumunu hazırlayan teknik bilginin epistemolojik kırılımı tarihsel ve kuramsal bir perspektiften hareket edilerek tartışılmıştır. Bu tartışmada siyaset felsefesindeki devletin kökeni nedir teorilerine katkı sağlayacak biçimde, tekniğin insan yaşamındaki dönüştürücü ve belirleyici etkisi ontolojik bir düzlemden hareketle açıklanmaya çalışılmıştır. Bu kapsamda, yaşamın dışsallaştırılması pozitif uzamda yer tutma, insanın eylemselliğiyle paralel üretme ve forma sokma pratiği olarak devletin oluşumuna dair öncül bir hazırlık sürecini tanımlar. Bu sürecin başlangıcı ve belirleyicisi olarak tanımlanabilecek Neolitik dönemde mimari, dil vb. tüm insana dair düşünsel ve fiziksel üretim süreçleri birer teknik olarak kültürden daha hızlı gelişim göstermiştir. Endüstriyel Devrim ise insan ve teknik arasındaki ilişkide bir kırılma yaratmış, insan ve teknik arasındaki ilişki teknoloji kavramıyla yeniden tanımlanmış ve devlete bakış açısı tüm bu dönüşümlerden etkilenmiştir. Tanımlanan etkileşim dahilinde devlet ve teknik bilginin epistemolojik kırılımı tarihsel, karmaşık ve çok yönlüdür. Teknik bilginin teknolojiye dönüşmesi ise devletin oluşumu üzerinde önemli bir etkiye sahip olmuştur ve bu etki modern dönemde de devam etmektedir.

In this article, the epistemological breakdown of technical knowledge that prepares the formation of the state is discussed from a historical and theoretical perspective. In this discussion, the transformative and determining effect of technology on human life has been tried to be explained from an ontological perspective, in a way that will contribute to the theories of what is the origin of the state in political philosophy. In this context, the externalization of Life defines a preliminary preparatory process for the formation of the state as the practice of occupying a place in positive space, producing and shaping in parallel with human activity. Architecture, language, etc. in the Neolithic period, which can be defined as the beginning and determinant of this process. All human intellectual and physical production processes have developed faster as a technique than culture, the Industrial Revolution has created a break in the relationship between humans and technology, the relationship between humans and technology has been redefined with the concept of technology, and the perspective on the state has been affected by all these transformations. Within the defined interaction, the epistemological breakdown of state and technical knowledge is historical, complex and multifaceted. The transformation of technical knowledge into technology has had a significant impact on the formation of the state, and this impact continues in the modern period.
Türk Bankacılık Sektöründe Dijitalleşmenin Şubeleşmeye Etkisi
The Impact of Digitalization on Branching in the Turkish Banking Sector
Yazar: Keskin, Ömer
Dergi: Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Vol. 43 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Commercial Banking ; Ticari Bankacılık ; Digital Marketing ; Dijital Pazarlama ; Digitalization,Branching,Banking Sector,Time Series Analysis ; Dijitalleşme,Şubeleşme,Bankacılık Sektörü,Zaman Serisi Analizi

Bu çalışmanın amacı, Türk bankacılık sektöründe dijitalleşmenin şubeleşmeye etkisini ortaya koymaktır. Dolayısıyla internet ve mobil bankacılığı aktif kullanan toplam müşteri sayılarına ve toplam şube sayısına ilişkin veriler toplanmıştır. Veriler, 2012Q4-2023Q4 dönemini kapsamaktadır. Analiz yöntemleri olarak Kesirli-Frekanslı Fourier Artırılmış Dickey-Fuller (KFFADF) birim kök testi, Kesirli-Frekanslı Fourier Otoregresif Dağıtılmış Gecikme (KFFARDL) sınır testi ve Kesirli-Frekanslı Fourier Toda-Yamamoto (KFFTY) nedensellik testi uygulanmıştır. KFFARDL sınır testinin bulgularına göre değişkenler arasında hem uzun hem kısa dönemde tek yönlü negatif bir ilişki tespit edilmiştir. İnternet ve mobil bankacılığı aktif kullanan müşteri sayısındaki %1’lik yükseliş, şube sayısını uzun dönemde sırasıyla %0.07 ve %0.08, kısa dönemde ise sırasıyla %0.015 ve %0.016 kadar azaltmaktadır. Son aşamada uygulanan KFFTY nedensellik testi bu negatif ilişkiyi doğrulamaktadır. Bulgulardan hareketle, Türk bankacılık sektöründe yaşanan dijital dönüşüm sürecine etkili bir şekilde uyum sağlayabilecek uygun bir istihdam politikasının geliştirilip uygulanması gerektiği anlaşılmaktadır.

The present study aims to reveal the impact of digitalization on branching in the Turkish banking sector. Therefore, data on the total number of customers actively using internet and mobile banking and the total number of branches were collected. The data cover the period 2012Q4-2023Q4. Fractional-Frequency Fourier Augmented Dickey-Fuller (FFFADF) unit root test, Fractional-Frequency Fourier Autoregressive Distributed Lag (FFFARDL) bounds testing, and Fractional-Frequency Fourier Toda-Yamamoto (FFFTY) causality test were applied as analysis methods. The findings of the FFFARDL bounds testing reveal a unidirectional negative relationship between the variables in both the long and short run. A 1% increase in the number of customers actively using internet and mobile banking reduces the number of branches by 0.07% and 0.08%, respectively, in the long run and by 0.015% and 0.016%, respectively, in the short run. The FFFTY causality test confirms this negative relationship. The findings underscore the need for an appropriate employment policy that can effectively adapt to the ongoing digital transformation in the Turkish banking sector.
Kolayda Malların Satın Alma Niyeti ve Kalite Algısı Üzerinde Tipik Ambalaj Tasarımı ve Tasarım Farkındalık Düzeyinin Etkisi
The Effect of Typical Packaging Design and Design Awareness Level on Purchase Intention and Quality Perception of Convenience Goods
Yazar: Topcugil, Beyza; Özkan Tektaş, Öznur
Dergi: Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Vol. 43 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Consumer Behaviour ; Tüketici Davranışı ; Product and Brand Management ; Ürün ve Marka Yönetimi ; Ambalaj,Tipiklik,Kolayda Mallar,Satın Alma Niyeti,Kalite Algısı,Tasarım Farkındalık Düzeyi,Deneysel Araştırma ; Packaging,Typicality,Convenience Goods,Purchase Intention,Quality Perception,Design Awareness Level,Experimental Research

Bu çalışmanın amacı, kolayda mallarda ambalaj tasarım elemanlarından renk ve şekil uyaranlarının tipik olup olmamasının, tüketici satın alma niyeti ve kalite algısı üzerindeki etkisini araştırmaktır. Çalışmada ayrıca, tüketicilerin tasarım farkındalık düzeylerinin kolayda mallardaki tipik ve tipik olmayan ambalaj tercihiyle ilişkisi araştırılmaktır. Kısmi deneysel, kontrol gruplu son test, olarak tasarlanan araştırma, benzer demografik özelliklere sahip bir kontrol ve iki deney grubundan oluşan toplam 180 orta gelirli tüketici üzerinde gerçekleştirilmiştir. Deneyde tipik olarak belirlenen ve manipüle edilen, kolayda bir mal olan Türk kahvesinin ambalajına nitel bir ön çalışma sonucunda ulaşılmıştır; tipik olmayan ambalajlar ise yazarlar tarafından tasarlanmıştır. Çalışmanın sonunda, kolayda mallarda, ambalajın sahip olduğu renk ve şekil unsurlarının tipik olmasının tüketiciler tarafından daha olumlu yanıtlar uyandırdığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, tasarım farkındalık düzeyi yükseldikçe renk açısından tipik olmayan ambalajların satın alma niyetlerinde bir azalış tespit edilmiştir.

The purpose of this study is to investigate the impact of the typicality of color and shape stimuli, which are packaging design elements in convenience goods, on consumer purchase intention and perceived quality. The study also examines the relationship between consumers' design awareness levels and their preference for typical and atypical packaging in convenience goods. The research, which is a quasi-experimental, post-test control group design, was conducted with a total of 180 middle-income consumers, divided into a control group and two experimental groups with similar demographic characteristics. In the experiment, the typical packaging of a convenience good, Turkish coffee, was identified through a qualitative preliminary study and then manipulated; atypical packaging designs were created by the authors. At the end of the study, it was concluded that the typicality of color and shape elements in packaging elicited more positive responses from consumers in convenience goods. Additionally, it was observed that as the level of design awareness increased, purchase intentions decreased for atypical packaging in terms of color.
Teknoloji Hazırlık İndeksi (THİ) 2.0: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Technology Readiness Index (TRI) 2.0: Adaptation to Turkish, Validity and Reliability Study
Yazar: Koçak, Zahide Kübra; Cingöz, Ayşe
Dergi: Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Vol. 43 No. 4, 2024
Anahtar kelimeler: Consumer Behaviour ; Tüketici Davranışı ; Consumer-Oriented Product or Service Development ; Tüketici Odaklı Ürün veya Hizmet Geliştirme ; Technology Readiness,Scale Adaptation,Validity,Reliability,Smart PLS ; Teknoloji Hazırlığı,Ölçek Uyarlama,Geçerlik,Güvenirlik,Smart PLS

Bu çalışmanın amacı Parasuraman ve Colby (2015) tarafından geliştirilen Teknoloji Hazırlık İndeksi 2.0’ı Türkçeye uyarlamak ve ulusal alan yazına kazandırmaktır. Çalışmada Öztürk vd. (2015) ve Büyüköztürk vd. (2020) tarafından ortaya konulan ölçek uyarlama adımları takip edilmiştir. Buna göre uyarlama kapsamında ön hazırlık, dil eş değerlik çalışmaları ve psikometrik özelliklerin incelenmesi (geçerlik ve güvenirlik) aşamaları gerçekleştirilmiştir. Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları kapsamında öncelikle açımlayıcı faktör analizi yapılmıştır. Literatürdeki teorik ve kavramsal işaretlerle birlikte yapının reflektif/formatif yapıya uygunluğunu test etmek amacıyla doğrulayıcı tetrad analizi; ardından hem birinci düzey hem de ikinci düzey doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. İkinci düzey yapının geliştirilmesinde iki aşamalı yaklaşım kullanılmıştır. Analizlerde SPSS 24.0 ve SmartPLS 4.1.0.6 programları kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre ölçeğin orijinalinde olduğu gibi dört boyutlu yapısını koruduğu ve üst düzey geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu görülmüştür.

The aim of this study is to adapt the Technology Readiness Index 2.0 developed by Parasuraman and Colby (2015) into Turkish and introduce it to the national literature. In the study, Öztürk et al. (2015) and Büyüköztürk et al. (2020), the scale adaptation steps were followed. Accordingly, preliminary preparation, language equivalent studies, and examination of psychometric properties (validity and reliability) stages were carried out within the scope of adaptation. Within the scope of validity and reliability studies, exploratory factor analysis was conducted first. Confirmatory tetrad analysis was then conducted to test the structure's conformity to the reflective/formative structure together with the theoretical and conceptual indications in the literature; then, both first-level and second-level confirmatory factor analyses were conducted. A two-stage approach was used in the development of the second-level structure. SPSS 24.0 and SmartPLS 4.1.0.6 programsa re used in the analyses. According to the results obtained, it was seen that the scale maintained its four-dimensional structure as in the original and was a highly valid and reliable scale.
Avrupa Birliği Ülkelerinde Elektrik Talebinin Fiyat Esnekliğinin Modellenmesi: Hanehalkı Üzerine Bir Analiz
Modeling the Price Elasticity of Electricity Demand in European Union Countries: An Analysis of Household Behavior
Yazar: Daşkıran, Filiz; Kale, Mümin Volkan
Dergi: Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Vol. 43 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Microeconomic Theory ; Mikroekonomik Teori ; Talebin Fiyat Esnekliği,Avrupa Birliği,Panel Veri Analizi ; Price Elasticity of Demand,European Union,Panel Data Analysis

Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkelerin farklı ekonomik, coğrafi ve iklimsel koşulları göz önünde bulundurulduğunda elektrik talebinin fiyatlara karşı olan duyarlılığı farklılık göstermektedir. Bu çalışma, Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde hanehalkı elektrik talebinin fiyat esnekliğini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda fiyat değişimlerinin hanehalkı elektrik tüketimi üzerindeki etkilerini tespit edebilmek amacıyla 27 AB ülkesi için 2012-2022 arası yıllık veriler kullanılarak elektrik enerjisi talebinin fiyat esnekliği panel veri analizi aracılığıyla tahmin edilmiştir. Ekonometrik analiz sonuçlarına göre uzun dönemde konut içi elektrik talebinin fiyat esnekliği -0.085 olarak bulunmuştur. Elde edilen bu değer, elektrik talebinin fiyat değişimlerine karşı düşük duyarlılık gösterdiğini ortaya koymakla birlikte elektrik sektörünün yeniden yapılandırılmasına yönelik politikalarda yalnızca fiyat temelli düzenlemelerin etkin sonuçlar doğurmayacağını göstermektedir. Dolayısıyla, politika yapıcıların talep tarafının yönetimini daha bütüncül bir çerçevede ele alarak, enerji verimliliğini artırmaya yönelik teşvik mekanizmaları, tüketici davranışlarını dönüştürmeye yönelik bilinçlendirme programları ve özellikle düşük gelirli haneleri destekleyici sosyal politika araçları gibi tamamlayıcı önlemleri de dikkate almalarını gerektirmektedir.

Given the varying economic, geographical, and climatic conditions across European Union (EU) member states, the responsiveness of electricity demand to price changes differs accordingly. This study seeks to analyze the price elasticity of household electricity demand within EU countries. In this context, to assess the impact of price changes on household electricity consumption, annual data from 27 EU countries spanning 2012 to 2022 were used. The price elasticity of electricity demand was estimated through panel data analysis. According to the results of the econometric analysis, the long-term price elasticity of residential electricity demand was found to be -0.085. This value indicates a low sensitivity of electricity demand to price changes, suggesting that price-based regulations alone may not yield effective outcomes in policies aimed at restructuring the electricity sector. Consequently, policymakers should adopt a more comprehensive approach to demand-side management, incorporating complementary measures such as incentive mechanisms to promote energy efficiency, awareness programs aimed at influencing consumer behavior, and social policy instruments designed to support low-income households.
BIST Sigorta Endeksinde Yeralan Firmaların Kârlılığını Etkileyen Dinamikler
Dynamics Affecting the Profitability of Companies in The BIST Insurance Index
Yazar: Kutbay, Aysegul
Dergi: Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Vol. 43 No. 4, 2025
Anahtar kelimeler: Finance ; Finans ; Firm performance,Active profitability,Equity profitability,Insurance. ; Firma performansı,Aktif kârlılık,Özsermaye kârlılığı,Sigortacılık.

Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de Borsa İstanbul A.Ş. (BIST) sigorta endeksinde faaliyet gösteren firmaların kârlılık faktörünü etkileyen dinamiklerin belirlemesidir. Araştırma BIST sigorta endeksinde 2014-09 ile 2024-03 arasındaki çeyreklik dönemler de faaliyet gösteren altı firmanın bilanço verilerini kapsayan dengeli bir panel veriden oluşmaktadır. Araştırmanın bağımlı değişkenleri aktif kârlılık (ROA) ve özsermaye kârlılığı (ROE) iken, bağımsız değişkenleri nakit oran ve cari oran gibi likidite oranları ile finansal yapı oranlarıdır. Araştırma kapsamında sekiz model geliştirilmiş ve test edilmiştir. Araştırmada sırayla tanımlayıcı istatistikler, korelasyon, durağanlık testleri, birim kök testleri, varsayımlardan sapma tersleri yapılmış ve çıktıları doğrultusunda dirençli tahminci olarak Driscoll-Kraay yöntemi kullanılarak regresyon analizi yapılmıştır. Çıktılara göre nakit oran değişkenin aktif kârlılık değişkenini en fazla etkileyen değişken olduğu ve özsermaye değişkeni de pozitif yönlü etkilediği bulgulanmıştır. Ayrıca cari oran değişkenin özsermaye değişkenini negatif yönlü etkilediği araştırmanın bir diğer bulgusudur.

The purpose of this research is to determine the dynamics affecting the profitability factor of companies operating in the Borsa İstanbul A.Ş. (BIST) insurance index in Turkey. The research consists of a balanced panel data covering the balance sheet data of six companies operating in the BIST insurance index for the quarterly periods between 2014-09 and 2024-03. The dependent variables of the research are return on assets (ROA) and return on equity (ROE), while the independent variables are liquidity ratios such as cash ratio and current ratio and financial structure ratios. Eight models were developed and tested within the scope of the research. In the research, descriptive statistics, correlation, stationarity tests, unit root tests, inverse deviations from assumptions were performed, and regression analysis was performed using the Driscoll-Kraay method as a robust estimator in line with the outputs. According to the outputs, it was found that the cash ratio variable was the variable that affected the return on assets variable the most and that it positively affected the equity variable. Another finding of the research is that the current ratio variable negatively affects the equity variable.
Dış Ticaretin Yenilenebilir Enerji Üretimindeki Rolü: Türkiye’den Kanıtlar
The Role of Foreign Trade in Renewable Energy Production: Evidence from Türkiye
Yazar: Demir, Yusuf
Dergi: Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Vol. 43 No. 4, 2025
Anahtar kelimeler: Green Economy ; Yeşil Ekonomi ; Dış Ticaret,Yenilenebilir Enerji,Zamanla Değişen Nedensellik Analizi

Bu çalışma, zamanla değişen nedensellik yöntemini kullanarak Türkiye'de 2000-2023 döneminde toplam enerji üretimindeki yenilenebilir enerji kaynaklarının payı, mal ve hizmet ihracatı, mal ve hizmet ithalatı, enflasyon, kişi başına düşen milli gelir ve döviz kuru arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Türkiye’nin enerji talebinin dörtte üçünü enerji ithalatı yoluyla karşılaması nedeniyle bu bağlantıları anlamak politika oluşturma açısından çok önemlidir. Ampirik sonuçlar, toplam enerji üretimindeki yenilenebilir enerji kaynaklarının payındaki artışın ihracatı artırmada, ithalatı azaltmada, enflasyonu düşürmede ve kişi başına düşen milli gelir büyümesine önemli ölçüde katkıda bulunduğunu ortaya koymaktadır. Bulgular, ekonomik büyümeyi sürdürmek için yenilenebilir enerji kullanımını yaygınlaştırmanın ve ticaret ile yatırım politikalarını stratejik olarak yönetmenin önemini vurgulamaktadır. Politika çıkarımları, uzun vadeli ekonomik sürdürülebilirliği ve dış ticaret dengesini sağlamak için yenilenebilir enerji yatırımlarının artırılması ve enerji verimliliği projelerinin desteklenmesi amacıyla stratejik ticaret politikaları ve yeşil enerji girişimlerinin teşvik edilmesine yönelik yatırımların artırılması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu stratejik yaklaşımlar, ekonomik büyüme ve enerji arz güvenliğini desteklerken, dış ticaret açığını azaltmada da önemli rol oynar.

This study examines the relationship between the share of renewable energy sources in total energy production, exports of goods and services, imports of goods and services, inflation, per capita national income, and exchange rates in Türkiye between 2000 and 2023, using a time-varying causality method. Understanding these connections is crucial for policy-making, as Türkiye meets three-quarters of its energy demand through energy imports.  Empirical results show that an increase in the share of renewable energy sources in total energy production contributes significantly to increasing exports, reducing imports, lowering inflation, and boosting per capita national income growth. The findings emphasize the importance of promoting renewable energy use and strategically managing trade and investment policies to sustain economic growth. Policy implications highlight the need to increase renewable energy investments and support energy efficiency projects through strategic trade policies and increased investment in green energy initiatives to ensure long-term economic sustainability and external trade balance. These strategic approaches play an important role in reducing the trade deficit while supporting economic growth and energy supply security.