Bursa Arkeoloji Müzesindeki II. Gıyâseddin Keyhusrev Dönemi Sikkeleri
Coins of Ghiyath al-Din Kaykhusraw II Period in Bursa Archeology Museum
Yazar: Varol, Abdül Halim
Dergi: Art-Sanat No. 22, 2024
Anahtar kelimeler: Archeology of Seljuk ; Selçuklu Arkeolojisi ; Anadolu Selçuklu Sanatı,II. Gıyâseddin Keyhusrev,Bursa Arkeoloji Müzesi,aslan ve güneş-yüz,sikke,maden sanatı ; Anatolian Seljuk art,Ghiyath al-Din Kaykhusraw II,Bursa Archaeology Museum,lion and sun-face,coin,metal art

II. Gıyâseddin Keyhusrev, babası I. Alâeddin Keykubad’ın ölümü üzerine genç yaşta Anadolu Selçuklu Devleti’nin başına geçmiştir. Bu dönemde zirve noktasında olan devlet yaşanan Baba İshak İsyanı ve Kösedağ Savaşı neticesinde yıkılma sürecine girmiştir. Devlet idaresi ve özel yaşantısı ile tartışılan bir isim olmasına rağmen II. Keyhusrev’in bu dönemde gerçekleştirdiği sanat ve özellikle mimari alanındaki faaliyetler dikkat çekmektedir. Bu durum sultanın bastırdığı sikkelerde de gözlenmektedir. Çalışma kapsamında Bursa Arkeoloji Müzesindeki II. Gıyâseddin Keyhusrev Dönemi’ne ait sikkelerin incelenerek Türk sanatı içerisindeki yeri ve öneminin belirtilmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda müze envanterine kayıtlı 99 adet sikke tespit edilmiştir. Genel durumları itibariyle çoğunluğu günümüze sağlam ulaşan sikkeler darp tekniğiyle üretilmiştir. H 634 [M 1237] ile H 644 [M 1246-1247] tarihleri arasına ait sikkelerin çoğunluğu gümüş malzemeyle üretilmiş ayrıca bakır malzeme de kullanılmıştır. Basım yerleri olarak Sivas, Konya ve Ankara yerleşimleri görülmektedir. Geometrik, figürlü ve bitkisel süsleme unsurları yüzeyi hareketlendirmede tercih edilmiştir. En çok geometrik unsurlar kullanılırken aslan ve güneş-yüzden oluşan kompozisyon Türk sanatı içerisinde önemli bir grup olarak belirmektedir. İncelenen eserler süsleme ve yazı düzenlemeleri itibarıyla tarihlendirme ve basım yeri tespiti konusunda önemli bilgiler sunan 4 tipe ayrılmaktadır.

Ghiyath al-Din Kaykhusraw II ascended to the throne of the Anatolian Seljuk State at a young age after the death of his father, Ala al-Din Kayqubad I. During this period, the state, at its peak, entered into a process of collapse due to the Baba Ishak Rebellion and the Battle of Köse Dağ. Des pite being a controversial figure in terms of state administration and personal life, Kaykhusraw II stands out for his activities in the field of art, especially architecture, during this period. This situation can also be observed in the coins minted by the Sultan. Within the scope of this study, aims to examine the coins belonging to the period of Ghiyath al-Din Kaykhusraw II in the Bursa Archaeological Museum and to indicate their place and importance in Turkish art. In this regard, 99 coins registered in the museum inventory were identified. In terms of general condition, the majority of the surviving artifacts that have reached the present day in intact condition were produced using the minting technique. The pieces date between 634 AH (AD 1237) and 644 AH (AD 1246–47). The majority of the pieces were made of silver but copper is also used. The coins were minted in Sivas, Konya and Ankara. Geometric, figurative, and botanical decorative elements were used to enliven the surface. While geometric elements are mostly used, the composition consisting of a lion and a sun-face appears as an important group in Turkish art. The analyzed artifacts are divided into 4 types in terms of ornamentation and writing arrangements, which provide important information on dating and minting location.