İlker Çatak’ın Das Lehrerzimmer Filmine Brechtyen Yaklaşımla Bakmak
A Brechtian Approach to İlker Çatak’s Film Lehrerzimmer
Yazar: Kırgız Polat, Şenay
Dergi: Diyalog Interkulturelle Zeitschrift Für Germanistik, Vol. 13 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: German Language, Literature and Culture ; Alman Dili, Edebiyatı ve Kültürü ; Yabancılaştırma,Gestus,Brecht,Epik Tiyatro,İlker Çatak ; Alienation,Gestus,Brecht,Epic Theatre,İlker Çatak

Sinemanın edebi türler ile olan bağlantısı yadsınamaz bir gerçekliktir ve disiplinlerarasılığın sosyal bilimler açısından besleyici rolü bulunmaktadır. Sinema ile ilişkili türlerden birisi de tiyatrodur. Bu bağlamda herhangi bir tiyatro kuramından yararlanılarak film analizi yapılabilmektedir. Alman şair, tiyatro yazarı ve yönetmeni Eugen Berthold Friedrich Brecht, yaygın kullanımı ile Bertolt Brecht, yirminci yüzyıl Alman şiirinin ve tiyatrosunun önemli temsilcileri arasında yer almaktadır. Alman tiyatrosuna en büyük katkısı kendi deyimiyle modern tiyatronun da başlangıcı olan Epik/Diyalektik tiyatroyu oluşturmasıdır. O zamana değin Aristotelyen yaklaşımın hüküm sürdüğü Alman tiyatrosunu farklı bir perspektifle ele alan Brecht, Verfremdungseffekt (Yabancılaştırma Efekti) kuramı ile seyirciyi de oyunun içerisine dâhil etmektedir. Aristotelyen anlayışta bir katarsis/ rahatlama yaşayan seyirci, Brechtyen yaklaşımda oyundan uzaklaşarak olayları irdelemekte, rahatsızlık hissi duymakta ve dahası eleştirmektedir. Berlin doğumlu Türk kökenli Alman yönetmen ve senarist İlker Çatak’ın yönetmen koltuğunda oturduğu ve senaryosunu Johannes Duncker ile paylaştığı 2023 yılında gösterime giren dram türündeki Alman filmi Das Lehrerzimmer (Öğretmenler Odası), gerek kurgusu gerek ise oyuncu performansları açısından uluslararası platformlarda başarılı bulunmuş, birçok ödüle layık görülmüştür. Hatta Akademi Ödülleri’nde En İyi Uluslararası Film Dalı’nda aday gösterilmiştir. Çalışmanın amacı, Çatak’ın Alman yapımı Das Lehrerzimmer filmini, Brecht’in Epik tiyatrosunda yer alan mesel çalışması, epizotik anlatım, tarihselleştirme, gestus ve yabancılaştırma kavramları ekseninde ele almak ve bu bağlamda analiz etmektir. Çalışmada dramatik çözümleme yöntemi kullanılmıştır.

The connection between cinema and literary genres is an undeniable reality, and interdisciplinarity plays a nourishing role particularly in the context of the social sciences. One of the genres associated with cinema is theatre. In this context, film analysis can be conducted using any theatre theory. Eugen Berthold Friedrich Brecht, a German poet, playwright, and director, commonly known as Bertolt Brecht, is considered one of the leading figures of twentieth-century German poetry and theatre. His greatest contribution to German theatre was the creation of Epic/Dialectical Theatre, which he himself regarded as the beginning of modern theatre. Approaching German theatre, which until that time had been dominated by the Aristotelian tradition, from a different perspective, Brecht also incorporated the audience into the play through his theory of the Verfremdungseffekt (Alienation Effect). In the Aristotelian tradition, the audience experience catharsis or emotional relief, whereas in the Brechtian approach, they distance themselves from the play, critically examine the events, feel discomfort, and even engage in criticism. The 2023 German drama film Das Lehrerzimmer (The Teachers’ Lounge), directed by Berlinborn German filmmaker of Turkish descent İlker Çatak and co-written with Johannes Duncker, was praised for both its narrative structure and performances, and received numerous awards on international platforms. It was even nominated for the Best International Feature Film category at the Academy Awards. The aim of this study is to examine and analyze İlker Çatak’s German film Das Lehrerzimmer through the lens of key concepts found in Brecht’s epic theatre; namely, parable structure (Lehrstück), episodic narration, historicization, gestus, and alienation. The study employs the method of dramatic analysis.