hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Bir Zamanın Bağlamı: “İkindi” Örneği
Context of a Time: “İkindi” Sample
Yazar: Kola, Fatma
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 24 [BAHAR 2026], 2025
Anahtar kelimeler: New Turkish Language (Turkish of Old Anatolia, Ottoman, Turkiye) ; Yeni Türk Dili (Eski Anadolu, Osmanlı, Türkiye Türkçesi) ; Bağlam,anlam,ikindi,zaman. ; Context,Meaning,İkindi,Time.

Sözlü ve yazılı metinleri anlama ve aktarmadaki en önemli koşul bağlamın tespiti ve tetkikidir. Bağlama bakılmadan sözcüklere verilen anlamlar çoğu zaman eksik veya yetersiz kalmaktadır. Metin tenkiti, çevirisi veya şerhi yapılırken bağlamın göz ardı edilmesi ifadenin kastedilen anlamından uzaklaşılmasına yol açar. Çünkü bir dizge içersinde yer alan parçaların tamamı birbirleriyle olan karşılıklı bağlarla bütünlük kazanır. Edebî metinlerde farklı bağlamlarda kullanılan sözcüklerden biri de “ikindi”dir. Öz Türkçe olan ve ilk kez Göktürk Yazıtları’nda tespit edilen sözcük, “ikinci” anlamında kullanılmıştır. Yine Altun Yaruk, Divânu Lügâti’t-Türk gibi eski Türkçe metinlerde “ikindi” ifadesinin aynı bağlamlarda kullanılması, sözcüğün asıl anlamının “ikinci” olduğunu kanıtlar niteliktedir. Ancak sözcük, asırlar boyunca anlam yolculuğuna çıkmış ve farklı dönemlerde, lehçelerde ve ağızlarda muhtelif yazım, anlam ve bağlamlarda kendini göstermiştir. Çalışmada 19 farklı yazımı ve 13 muhtelif bağlamı tespit edilen “ikindi” sözcüğü, etimolojik olarak incelendikten sonra sözlü ve yazılı ürünler üzerinden verilen örneklerle işlenecek ve metin çalışmalarında bağlamın önemini bizlere sunacaktır.

The most important prerequisite for understanding and conveying oral and written texts is identifying and examining context. Meanings attributed to words without regard to their context often remain incomplete or inadequate. Neglecting context when engaging in textual criticism, translation, or commentary causes the expression to diverge from its intended meaning. For all elements within a system achieve unity solely through their reciprocal interconnections.One of the words used in varying contexts within literary texts is “ikindi.” A native Turkic word first attested in the Göktürk Inscriptions, it was originally used with the meaning “second.” Its occurrence in the same sense in other Old Turkic works such as Altun Yaruk and Dīwān Lughāt al-Türk likewise confirms that its primary meaning was “second.” However, over the centuries, , the word has embarked on a semantic journey, manifesting itself with various spellings, meanings, and contextual functions across different periods, dialects, and vernaculars. Attested in 19 orthographic forms and 13 distinct contextual uses, the word “ikindi” will first be subjected to an etymological analysis, after which examples from oral and written sources will be examined to demonstrate the indispensable role of context in textual scholarship.
Halepli Edîb’in Sîretü’l-Ahbâb Adlı Eseri
Halepli Edîb’s Work Titled Sîretü’l-Ahbâb
Yazar: Mum, Cafer; Tok, Elif
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 23 [GÜZ 2025], 2025
Anahtar kelimeler: Classical Turkish Literature of Ottoman Field ; Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı ; Halepli Edîb,Poetical,Prose,Pendname,Nasihatname ; Halepli Edîb,Manzum,Mensur,Pendname,Nasihatname

Klasik edebiyat geleneği içerisinde yer alan pendnameler, diğer bir adıyla nasihatnameler, çeşitli gayeler ile kaleme alınmaktadır. Bu gayelerin temelinde muhatap kitledeki her bir bireyi örnek bir karaktere dönüştürerek ideal insan tipine ulaşma arzusu yatmaktadır. Bu türdeki eserler, okuyucuya nasihat vermenin, onu doğruya sevk etmenin yanı sıra yazıldığı dönemin sosyal yaşantısını ve o dönemdeki insanların idealize ettiği insan tipinin ne olduğunu aksettirmesi bakımından da önem arz etmektedir. 18. yüzyılın önemli simalarından biri olan Halepli Edîb’in kaleme aldığı manzum-mensur karışık kısa bir eser olan “Sîretü’l-Ahbâb” da pendname türündeki dikkate değer örneklerden biridir. Edîb, eserinde öncelikle dostların rütbelerine göre birbirleriyle olan yanlış ilişkilerine değinmekte, akabinde bu ilişkilerin esasında nasıl olması, gerçek dostluğun nasıl kurulması gerektiği ile ilgili düşüncelerini beyan etmektedir. Bu bakımdan öne çıkan bir niteliğe sahip olan Sîretü’l-Ahbâb’ın bu çalışma ile literatüre kazandırılması amaçlanmaktadır. Çalışmada ilk olarak eserin müellifi olan Halepli Edîb’in hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiş, akabinde çalışmanın asıl konusunu oluşturan eser üzerine muhteva ve edebî özellikler bakımından incelemeler yapılmış, son olarak ise eserin tenkitli metnine yer verilmiştir.

Pendnames, also known as nasihatnames (books of advice), are written for various purposes in the classical literature tradition. At the basis of these aims lies the desire to reach the ideal human type by transforming each individual in the addressee audience into an exemplary character. Beyond offering moral counsel and guiding the reader toward virtue, works in this genre are significant for their reflections of the social life of their time and the idealized human archetypes upheld by their contemporaries. One of the 18th century’s prominent figures, Halepli Edîb, wrote a short work in  prose and verse, “Sîretü’l-Ahbâb”, which is one of the remarkable examples of the pendname genre. In this work, Edîb first touches upon the improper relationships between friends based on their ranks and then expreeses his reflections on how such relationships ought to be and how genuine friendship should be established. In this respect, it is aimed to bring Sîretü’l-Ahbâb, which has a prominent quality, to the literature with this study. In the study, firstly, information about the life and works of Halepli Edîb, the author of the work, is given, then the work, which constitutes the main subject of the study, is analysed in terms of content and literary features, and finally the critical edition of the work is given.
Arapçanın Dilbilimsel Tipolojisi (Soner Akdağ)
Linguistic Typology Of Arabic (Soner Akdağ)
Yazar: Önder, Şeyma Gülsüm
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 23 [GÜZ 2025], 2025
Anahtar kelimeler: Linguistics (Other) ; Dilbilim (Diğer) ; Arabic Language,Linguistics,Typology,Fonology,Lexicology,Syntax. ; Arap Dili,Dilbilim,Tipoloji,Fonoloji,Leksikoloji,Sentaks.

Dilleri karşılaştırmak amacıyla yapısal özelliklerine göre inceleyip sınıflandıran dilbilim alanına, dil tipolojisi yahut dilbilimsel tipoloji adı verilir. Dilbilimsel tipolojinin; dillerin ses özelliklerini inceleyen fonolojik, söz dağarcığı ile ilgilenen leksikolojik, kelime dizimini araştıran sentaktik ve evrensel eğilimleri açıklayan teorik tipoloji türleri bulunmaktadır. Dünya üzerinde konuşulan dillerin karşılaştırılıp evrensel ilkelere ulaşılma amacı ile tipolojileri çıkarılmıştır. Karşılaştırılan bu dillerden biri de Arapçadır.  Arapçanın Dilbilimsel Tipolojisi adlı eser Standart Arapçanın tipolojisini ve dil evrensellikleri arasındaki yerini tespit etmeyi hedeflemektedir. Bu bağlamda eser, dil evrensellikleri ve tipolojiden söz ettikten sonra Arap dilinin fonolojik, leksikal ve sentaktik tipolojisini ayrı ayrı bölümlerde tespit etmeye çalışır. Ulaştığı sonuçlar itibariyle dilbilime daha önce incelenmemiş bir dilin tipolojik özelliklerini kazandırırken Arap diline ise dilbilimsel yapısını ortaya koyarak katkıda bulunur. Buna göre yazar, genel dil tipolojilerinden hareketle sırayla fonolojik, morfolojik, leksikal, sentaktik tipoloji modellerini detaylı bir şekilde açıklar ve her başlıkta Arapçanın taşıdığı özel ve genel yapısal tipolojileri, örnekleriyle ortaya koyar.

The field of linguistics that classifies languages based on structural features for comparative purposes is termed linguistic typology. It encompasses phonological typology, which examines sound systems; lexicological typology, concerned with vocabulary; syntactic typology, analyzing word order and structure; and theoretical typology, which identifies universal patterns across languages. Numerous languages worldwide have been typologized, including Arabic. The Linguistic Typology of Arabic was written to determine the position of Standard Arabic within linguistic universals and typological frameworks. Following an overview of language universals and typology, the book explores Arabic’s phonological, lexical, and syntactic typology in distinct sections. By its findings, the study contributes to linguistics by identifying the typological characteristics of a previously underexplored language while elucidating the structural properties of Arabic. Drawing on established typological models, the author systematically presents phonological, morphological, lexical, and syntactic typologies in a detailed manner, and illustrates both specific and general structural typologies of Arabic through concrete examples.
Türk-Soğd İlişkileri Bağlamında 8. Yüzyıla Ait Bir Evlilik Sözleşmesi: Metin, İçerik ve Sözlük İncelemesi
An 8th-Century Marriage Contract within the Context of Turkic-Sogdian Contacts: Text, Content and Vocabulary
Yazar: Atsız, Mahsun
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 24 [BAHAR 2026], 2025
Anahtar kelimeler: Linguistics (Other) ; Dilbilim (Diğer) ; Old Turkic Language (Orhon, Uyghur, Karahan) ; Eski Türk Dili (Orhun, Uygur, Karahanlı) ; Türk,Soğd,evlilik sözleşmesi,Ot Tegin,Çat ; Turk,Sogdian,marriage contract,Ot Tegin,Chat

M.Ö. 6. yüzyıldan M.8. yüzyıla kadar esasen Semerkant ve çevresinde yaşamlarını sürdüren Soğdlar yazınsal, kültürel, ticarî ve bürokratik etkileri ile ön plana çıkmış tarihî bir halktır. Bu çerçevede yazınsal etkilerinin bir ürünü olarak düşünülebilecek Mug Dağı Belgeleri 8. yüzyılın sosyal ve siyasî panoramasına ilişkin dikkate değer veriler sunmaktadır. Bu noktada Nov.3 ve Nov.4 elyazmaları Türkler ve Soğdlar açısından önemli bir belge niteliğinde olup Ot Tegin ile Çat soyadlı asil bir Soğdlu kadın arasındaki evlilik sözleşmesini ihtiva etmektedir. Bizim çalışmamızda Nov.3 ve Nov.4 elyazmaları metin, içerik ve sözlük yönünden incelenecektir. Çalışmanın amacı sözdizimsel inceleme yoluyla Türkler ve Soğdlar açısından metnin önemini ortaya koymaktır. Metnin sözdizimsel incelemesinde “Leipzig Çözümleme Kuralları’nda yer alan satıraltı morfolojik inceleme” yöntemi esas alınmıştır. Metnin titiz bir yazım aşamasından geçtiği, Ot Tegin ile Çat arasında hukukî bir denkliğin olduğu, Çat’ın 8. yüzyılda sahip olduğu hakların bir kadının elde edebileceği yüksek bir mertebeyi yansıttığı ve asil olmayan/kuma/diğer kadınların bu tür haklara sahip olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

From the 6th century BC to the 8th century AD, the Sogdians, who primarily inhabited the Samarkand region, had a significant historical influence in literary, cultural, commercial and bureaucratic terms. In this context, the documents from Mugh Mountain are a powerful example of their literary influence and involve valuable information about the social and political structures of the 8th century. The Nov. 3 and Nov. 4 manuscripts accordingly have a significance for both the Turks and the Sogdians, as they contain the marriage contract between Ot Tegin and Chat, a noble Sogdian woman. This study examines the Nov. 3 and Nov. 4 in terms of their text, content, and vocabulary. The aim of the study is to reveal the importance of the text for the Turks and Sogdians through syntactic analysis. This analysis is based on “The Leipzig Glossing Rules:  Conventions for interlinear morpheme-by-morpheme glosses”. It was concluded that the text had written meticulously and that there was a legal equivalence between Ot Tegin and Chat. The rights that Chat possessed in the 8th century indicated the high rank that a woman could attain. It was also determined that non-noble, concubine and other women did not possess such rights.
Mizah  ile Sosyal Tenkit Arasında Bir Anlatı Biçimi: Hikâyeci Yönüyle Umur Bugay
A Narrative Form Between Humor and Social Critique: Umur Bugay as a Storyteller
Yazar: Dere, Mustafa
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 24 [BAHAR 2026], 2025
Anahtar kelimeler: Modern Turkish Literature in Turkiye Field ; Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı ; Edebiyat,Hikâye,Türk Hikâyesi,Umur Bugay,Mizah ; Literature,Story,Turkish Story,Umur Bugay,Humor

Umur Bugay (1941-2019) Türkiye’de daha çok tiyatro oyuncusu, yapımcı ve senarist olarak şöhret bulmuş, onun bu alanda adından sık sık söz ettirmesi diğer alanlardaki sanat faaliyetlerinin büyük ölçüde göz ardı edilmesine, hatta zaman içinde unutulmasına dahi yol açmıştır. Umur Bugay, bahsi geçen sanat faaliyetleri dışında onu bir hikâyeci olarak anmaya yetecek kadar hikâye de yazmış ve hikâye kategorisinde ele alınabilecek dört eser ortaya koymuştur. Bunlar Kirpi Çocuk (1983), Türk Küçükleri (2002), Oğlum Adam Olacak (2017) ve Karılar & Kocalar (2019) başlıklarını taşımaktadır. Sözü edilen eserlerin hem okurlara hem de edebiyat araştırmacılarına tanıtılması ve Umur Bugay’ın bir hikâyeci olarak incelenmesi, onun sanatçı kimliğinin ortaya çıkarılması noktasında büyük önem taşımaktadır. Bu makalede giriş niteliğinde yazarın hikâyeciliği ve mizah anlayışı ile ilgili genel bir bilgi verildikten sonra kitaplarına dâhil edilen hikâyeleri tematik tahlil yöntemi esas alınarak ve kitapların yayımlanma tarihlerine göre kronolojik sırayla değerlendirilmeye çalışılmıştır. Hikâyeler tanıtılırken metinlerin yapısı ve içeriği izin verdiği ölçüde olay örgüsü, şahıs kadrosu, zaman, mekân, anlatım teknikleri, konu arka planı/tema, dil-üslûp gibi kurgu ve anlatı unsurlarından yola çıkılarak yorumlar yapılmış ve ayrıca yazarın edebî şahsiyetinin en önemli parçası olan mizahî bakış açısı üzerinde durulmuştur.

Umur Bugay (1941-2019) gained fame as a theater actor, a producer, and a screenwriter in Turkey, and the recognition of his name in this field led to his art activities in other fields being largely ignored over time. Umur Bugay also wrote enough stories to be referred to as a storyteller and produced four works. These are Kirpi Çocuk (1983), Türk Küçükleri (2002), Oğlum Adam Olacak (2017) and Karılar & Kocalar (2019). The introduction of the aforementioned works to both readers and literary researchers and the examination of Umur Bugay as a storyteller are of great importance in revealing his artistic identity. In this article, after providing general information about the author’s storytelling and sense of humor, the stories included in his books were evaluated in a chronological order based on the thematic analysis method and according to the publication dates of the books. While introducing the stories, some comments were made based on fiction and narrative elements, such as plot, characters, time, space, narrative techniques, subject background/theme, and language-style, to the extent that the structure and content of the texts allowed, and also the humorous perspective, which is the most important part of the author’s literary personality, was emphasized.
Bilinçdışı Kodlardan Sezgisel Farkındalığa Yolculuk (Klasik Türk Şiirinden Örneklerle Aşk)
A Journey from Unconscious Codes to Intuitive Awareness (Love Through Examples from Classical Turkish Poetry)
Yazar: Demirel, Gamze
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 24 [BAHAR 2026], 2025
Anahtar kelimeler: Classical Turkish Literature of Ottoman Field ; Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı ; Klasik Türk Şiiri,Âşık,Sevgili,Bakış,Hatırlama ; Classical Turkish Poetry,Lover,Beloved,Gaze (Look),Remembrance

Bu çalışma, klasik Türk şiirinde âşık ile sevgilinin ilk karşılaşma ânının sıradan bir bakıştan ibaret olmayıp fiziksel ve metafiziksel bir dönüşümün başlangıcı olarak nasıl kurgulandığını ortaya koymaktadır. Araştırmada, bu karşılaşma sırasında ortaya çıkan bilinçdışı kodların sezgisel farkındalığa dönüşme süreci analiz edilmekte ve aşkın bireysel ile kolektif düzlemde kazandığı anlam katmanları belirlenmektedir. Nitel bir yöntemle incelenen mazmunlar ve sembolik unsurlar, yorumlayıcı bir perspektifle değerlendirilmektedir. Elde edilen bulgular, ilk karşılaşma ânında âşık ile sevgilinin gönüllerinden yansıyan enerjilerin kesişmesinin, âşığın bilinçaltında saklı geçmiş bilgilerin “ân” içerisinde yeniden hatırlanmasına imkân tanıdığını göstermektedir. Bu hatırlayış, aşkın gözden gönle, gönülden hakikate yönelen metafiziksel bir yolculuğa dönüşmesini sağlamakta ve âşığın farkındalık düzeyini belirgin biçimde artırmaktadır. Sonuç olarak aşk, klasik Türk şiirinde yalnızca bireysel bir duygu değil; sanat aracılığıyla görünür hâle gelen, bireysel ve toplumsal hafızayı şekillendiren çok katmanlı bir bilinç ve dönüşüm süreci olarak değerlendirilmektedir.

This study examines how the initial encounter between the lover and the beloved in classical Turkish poetry is conceptualized not as an ordinary exchange of glances but as the inception of a profound physical and metaphysical transformation. The research explores the process through which the unconscious codes activated during this encounter evolve into intuitive awareness, thereby revealing the multilayered dimensions that love acquires on both individual and collective planes. Mazmuns and symbolic elements analyzed through a qualitative method are interpreted within a hermeneutic framework. The findings demonstrate that the convergence of the energies emanating from the hearts of the lover and the beloved during the first moment of encounter enables the reactivation of latent, primordial knowledge stored in the lover’s subconscious. This moment of remembrance initiates a metaphysical journey that unfolds from the eye to the heart, and ultimately toward truth, significantly enhancing the lover’s level of awareness. Consequently, in classical Turkish poetry, love is portrayed not merely as a personal emotional experience but as a multilayered continuum of consciousness and transformation that becomes visible through artistic expression and contributes to the shaping of both individual and collective memory.
Romanda Anlatıcı ve Bakış Açısı Tanzimat Dönemi (1860-1896) Kitap İncelemesi
Narrator and Point of View in Novels Tanzimat Period (1860-1896): Book Review
Yazar: Akar, Çağla
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 24 [BAHAR 2026], 2025
Anahtar kelimeler: Modern Turkish Literature in Turkiye Field ; Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı ; Anlatıbilim,Anlatıcı,Bakış Açısı,Roman,Tanzimat Dönemi ; Narratology,Narrator,Point of View,Novel,Tanzimat Period.

Yirminci yüzyılın inceleme yöntemlerinden anlatıbilimin temel odak noktalarından anlatıcı ve bakış açısı roman türü için önem arz etmektedir. Türün gelişimi içerisinde farklılıklar gösteren anlatıcı ve bakış açısı tercihlerinin incelenmesi gelişime dair tespitlere katkı sunar. Bir romanın anlamını belirlemede oynadığı rol ile de roman incelemelerinde mühim bir yere sahiptir. Ayşe Sandıkkaya Aşır’ın doktora tezinden üretilmiş Romanda Anlatıcı ve Bakış Açısı Tanzimat Dönemi (1860-1896) çalışması roman türünün Türk edebiyatında görülmeye başlandığı Tanzimat Dönemi romanlarında anlatıcı ve bakış açısının nasıl şekillendiğine dair incelemeler yapan bir kitaptır. Toplam üç bölümden oluşan kitabın başlangıcını anlatıcı ve bakış açısını irdeleyen teoriler oluşturmaktadır. Anlatı kavramının açıklanmasından sonra aktarılan teoriler birbirleri arasındaki ortak ve farklı noktalar da belirtilerek anlatılır. Çalışmanın teorik alt yapısını oluşturan iki bölümün ardından üçüncü bölümde eser incelemeleri yapılmaktadır. Eserlerdeki anlatıcı ve bakış açısı farklı teoriler ışığında irdelenerek kapsamlı bir inceleme ortaya konur. Çalışma roman türünün Türk edebiyatındaki ilk örneklerini anlatıcı ve bakış açısı teorileri kapsamında ele almasıyla Türk romanı çalışmalarına kaynaklık sağlamaktadır.

Narrator and point of view, fundamental focal points of narratology, a twentieth-century method of analysis, are important for the novel genre. Examining the narrator and point of view preferences that vary throughout the development of the genre contributes to the findings regarding development. The role they play in determining the meaning of a novel has an important place in novel studies. Ayşe Sandıkkaya Aşır's doctoral dissertation, Narrator and Point of View in the Novel: The Tanzimat Period (1860-1896), examines how narrator and point of view were shaped in novels from the Tanzimat Period, the period when the novel emerged and began in Turkish literature. The beginning of the book, which consists of three chapters in total, consists of theories examining the narrator and point of view. After the concept of narrative is explained, the theories are explained by indicating the common and different points between them. Following the two chapters that constitute the theoretical basis of the study, the third chapter examines the works. A comprehensive analysis is presented by examining the narrator and point of view in the works in the light of different theories. The study provides a resource for Turkish novel studies by examining the first examples of the novel genre in Turkish literature within the scope of narrator and point of view theories.
Halide Edip Adıvar’ın Vurun Kahpeye Romanında Günah Keçisi Mekanizmasının Görünümü
The Manifestation of the Scapegoat Mechanism in Halide Edib Adıvar’s Novel Vurun Kahpeye
Yazar: Cuşa, Hasan
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 24 [BAHAR 2026], 2025
Anahtar kelimeler: Modern Turkish Literature in Turkiye Field ; Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı ; Halide Edip Adıvar,René Girard,Vurun Kahpeye,The Scapegoat,Violence. ; Halide Edip Adıvar,René Girard,Vurun Kahpeye,Günah Keçisi,Şiddet.

Bu makale, Halide Edip Adıvar’ın Vurun Kahpeye romanını René Girard’ın “günah keçisi mekanizması” kuramı çerçevesinde yeniden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın temel savı, romanın Millî Mücadele dönemini konu alan anlatısının, toplumsal kriz anlarında ortaya çıkan kolektif şiddet pratiklerini belirgin biçimde görünür kıldığıdır. Bu doğrultuda Girard’ın taklitçi arzu, farklılıkların silinmesi, kurban figürünün seçimi ve kolektif arınma gibi temel kavramları kuramsal dayanak olarak ele alınmıştır. Yöntemsel açıdan metin merkezli çözümleme ile kuramsal çerçeve birlikte kullanılmış; Aliye karakterinin roman boyunca geçirdiği dönüşüm tematik ve söylemsel boyutlarıyla incelenmiştir. İnceleme bulguları, Aliye’nin modern, bağımsız ve aydın bir kadın olarak kasaba toplumunda bastırılmış gerilimlerin odağına yerleştirildiğini ve bu nedenle “öteki”leştirildiğini göstermektedir. Dinî söylemin araçsallaştırılması, cinsiyetçi toplumsal yapı ve savaşın yarattığı psikolojik ortam, bu ötekileştirmeyi giderek bir kurbanlaştırma sürecine dönüştürmektedir. Sonuç olarak çalışma, Vurun Kahpeye’nin Girard’ın kuramsal çerçevesini edebî düzlemde somutlaştıran güçlü bir toplumsal şiddet anlatısı sunduğunu ortaya koymaktadır.

This article aims to re-evaluate Halide Edip Adıvar's novel Vurun Kahpeye within the framework of René Girard's “scapegoat mechanism” theory. The main argument of the study is that the novel's narrative, which deals with the period of the National Struggle, clearly reveals the practices of collective violence that emerge in times of social crisis. In this regard, Girard's fundamental concepts, such as mimetic desire, the elimination of differences, the selection of the sacrificial figure, and collective purification, have been taken as theoretical foundations. Methodologically, text-centered analysis and theoretical framework are used together; the transformation of the character Aliye throughout the novel is examined in its thematic and discursive dimensions. The findings of the study show that Aliye, as a modern, independent, and enlightened woman, is placed at the center of suppressed tensions in the town society and is therefore “othered.” The instrumentalization of religious discourse, the sexist social structure, and the psychological environment created by war gradually transform this othering into a process of victimization. Ultimately, the study reveals that Vurun Kahpeye presents a powerful narrative of social violence that embodies Girard's theoretical framework on a literary level.