İslâm’a Göre Tesettürün Bazı Hikmetleri
Some Wisdoms of Veiling According to Islam
Yazar: Yürekli, Hüseyin
Dergi: Katre Uluslararası İnsan Araştırmaları Dergisi, Vol. 9 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Religious Studies (Other) ; Dini Araştırmalar (Diğer) ; Tesettür,Hikmet,Örtünme,Başörtüsü,İslâm. ; Hijab,Wisdom,Veiling,Headscarf,Islam

Giyim-kuşam, insanın yaratılışından itibaren mevcudiyetini koruyan, bölgeden bölgeye farklılık gösteren ve insanlara ait olan bir olgudur, insanlar birçok sebepten dolayı elbiseleri kullanmıştır. İslâmiyet, kendisinden önceki din, kültür ve medeniyetlerde yer alan giyim-kuşam anlayışını geliştirmiş ve kurucu metinlerinde örtünme konusunu çok boyutlu olarak ele almıştır. İslâm literatüründe giyim-kuşam, “libâs, hımâr, sevb, cilbâb, hicâb” kavramları ile dile getirilmesine rağmen örtünme deyince aklımıza gelen ilk kavramlardan birisi de “tesettür” olmuştur. Tesettür, lugat mânası itibariyle “örtünmek” anlamına gelirken; insanın fıtrî, tabii, örfî, dinî, ahlakî, ruhî, ferdî, içtimâi vb. bir sebebe dayalı olarak bedeninin bazı bölgelerini örtmesini ifade etmek için kullanılan bir terim olagelmiştir. Istılah olarak ise “erkek veya kadının İslâm dinine göre örtmesi ve koruması gereken yerlerini maddî ve manevî olarak örtmesi ve muhafaza etmesi” demektir. Müslümanlıkta, her emir ve yasağın hem hükümleri hem de hikmetleri bulunmaktadır. Bundan dolayı tesettür, tarihsel süreç boyunca Müslüman ilim adamları tarafından fıkhî hükümler ve hikmetler bağlamında birçok disiplin açısından detaylı olarak incelenmiştir. İslâm âlimleri, tesettürün hikmet ve maksatlarını tespit ederek bunlarla ilgili birçok eser kaleme almıştır. Bu mütevazi çalışma, tesettürün bazı hikmetlerini kendinden önceki kaynaklardan yararlanarak öz bir şekilde işlemeyi planlamaktadır. Araştırmamız, iki ana bölümden oluşmaktadır, birinci bölümde insanın varoluşundan İslâm’ın doğuşuna kadarki zaman diliminde tesettürün kökeni ve tarihçesine değinilmiş, ilk defa tesettürün tezahürlerinin Hz. Âdem ve Havvâ’da görüldüğü belirtilmiş, diğer din, kültür ve medeniyetlerin örtünme anlayışı hülasa olarak aktarılmıştır. İkinci bölümde ise tesettürün fıtrî olup olmadığı tartışılmış, tesettürün bireye ve topluma bakan bazı yönleri işlenmiş, onun insanın üstünlüğüne, Esmâ-i hüsnâya ve Allah’ın mülkiyet hakkına bakan kimi hikmetlerine temas edilmiştir. Çalışmanın sonuç bölümünde, tesettürün insanın fıtratı ve iç dünyasına uygun olduğu çıkarımına varılmıştır. Ayrıca bu bölümde, çalışmanın diğer bölümlerinde elde edilen bulgular kısaca özetlenmiştir. Çalışmamızda sosyal bilimlerde kullanılan literatür taraması, açıklama, karşılaştırma, örnekleme ve tümdengelim gibi bazı metotlar kullanılmıştır. Temel kaynak olarak Kur’ân-ı Kerîm ve hadis kitapları kullanılırken, ikincil kaynak olarak ise tesettürün hikmetlerini ele alan eserlerden yararlanılmıştır.

Clothing is a phenomenon that has been present since the creation of humans, exhibits diversity across different geographical areas and is an integral part of human identity. People have used clothes for various purposes. Islam has developed the understanding of clothing that existed in previous religions, cultures, and civilizations and has addressed the matter of covering in a multi-dimensional manner in its foundational texts. In Islamic literature, although clothing is expressed with various terms such as “libâs, hımâr, sevb, cilbâb, hicâb”, the primary notion is associated with covering or “tesettur” (veiling). Technically, it refers to “the act of individuals, regardless of gender, concealing and safeguarding the specific body parts mandated by Islam, encompassing both physical and spiritual aspects.” In Islam, each command and prohibition has both legal judgments and underlying wisdom. Therefore, tesettur has been examined in detail by Muslim scholars from diverse disciplines in the context of legal rulings and wisdom throughout history. Islamic scholars have authored many works to identify the wisdom and purposes of veiling. The objective of this modest investigation is to succinctly discuss the wisdom of veiling using the available sources. It consists of two main parts. It emphasizes that the first manifestations of veiling were observed in Adam and Eve, and summarizes the understanding of covering in other religions, cultures, and civilizations. The second section of the discussion examines the naturalness of veiling, explores many facets of tesettur in relation to individuals and society, and briefly discusses the wisdom behind human superiority, the divine names (Asma al-Husna), and God's ownership rights. The conclusion suggests that tesettur is harmonious with human nature and the inner world. In this section, a concise summary of the findings from the previous sections of the study is provided. The paper employs methods used in social sciences, such as literature review, explanation, comparison, example, and deductive reasoning. The Qur'an and hadith literature serve as primary sources, whilst secondary sources encompass works that specifically discuss the wisdom of tesettur.