Kazanlı Münevver, Osmanlı’da “Sınıf-ı Mutavassıt-ı Milli”* Arıyor: “Yusuf Akçura Ve İktisadi Fikirleri”
Kazanlı Münevver, Osmanlı’da “Sınıf-ı Mutavassıt-ı Milli”* Arıyor: “Yusuf Akçura Ve İktisadi Fikirleri”
Yazar: Sanlı, Ferit Salim
Dergi: 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, Vol. 7 No. 20, 2018
Anahtar kelimeler: Yusuf Akçura,Milli Burjuvazi,Türkçülük,Milli İktisat

19.Yüzyıl dünyasında ivmelenen milliyetçilik hareketleri, dönemin siyasi, sosyal, kültürel, hukuki meselelerinde olduğu gibi ekonomik problemlere de ilgisizkalmamış ve yüzyılın hegemonik liberal iktisadi anlayışı ve bu anlayışın karşısında konumlanan sosyalist zihniyet arasında bir üçüncü yol arayışları ile iştigaletmiştir. 20.yüzyılın ekonomi politiğini şekillendirecek tartışmaların zemininioluşturacak bu arayışlar milliyetçi aydınların iktisadi felsefesini teşkil ederken,“milli iktisat” ve “milli burjuvazi” gibi kavramlar muhtelif cenahların milliyetçiaydınlarının ideali konumuna gelmiştir. Bu minvalde, 19.yüzyıl ile birlikte globalekonomik sisteme eklemlenen ve liberal ekonominin tesirleriyle hem yabancılarakarşı hem de içeride bulunan gayri-müslim burjuvaziye karşı oldukça güçsüz kalanTürkler böylece modern milliyetçilik hareketlerini besleyen bir burjuvaziden demahrum kalmışlardır. Nitekim Türkçülük hareketinin önemi öncülerinden birisi olan Yusuf Akçura da bu hususa parmak basarak, yazın hayatının önemli birkısmını söz konusu meseleye ayırmıştır. Akçura, Osmanlı Devleti’nin ekonomikaçıdan geride kalmasının sebeplerinin sadece askeri/politik gelişmelerle alakalı olmadığını, bunun iktisadi, toplumsal ve fikri sorunlar çerçevesinde de ele alınmasıgerektiğini yazılarında işlemiştir. Bununla birlikte Akçura’ya göre devletin temeldireğini teşkil eden ve azınlıklara göre gelişmişlik düzeyinde geride kalan Türklerin iktisadi sorunlarına işaret eden Akçura, sorunun temelinde “millet olgusu” ve“milli burjuva” mevhumlarının önemine dikkat çekmiştir. Akçura üzerinden yapılan bu inceleme Akçura’nın iktisadi konulardaki bakış açısını ortaya yansıtmayaçalışırken, Osmanlı kökenli Türk milliyetçisi aydınlar ile Rusya kökenli aydınlararasında kategorize edilebilecek mantalite ayrımlarına da ışık tutmaya gayret gösterecektir.Anahtar sözcükler: Yusuf Akçura, Milli Burjuvazi, Türkçülük, Milli İktisatAbstract:The accelerated nationalist movements in the 19th century have not been indifferent to economic problems as they were in the political, social, cultural, legalaffairs of the time, and engaged in a search for a third way between the hegemonicliberal economic understanding and the socialist mentality that stands in the faceof this understanding. While these quests, which will form the basis of the discussions that will shape the economic policy of the 20th century, constitute theeconomic philosophy of nationalist intellectuals, such concepts as “national economy” and “national bourgeoisie” have become the ideal of nationalist intellectualsof various areas. In this way, the Turks, who have been attached to the global economic system along with the 19th century and which have been very weak againstthe non-Muslim bourgeoisie, both under the influence of the liberal economy andagainst the foreigners, have also been deprived of a bourgeoisie that nurtures modern nationalist movements. Akçura wrote in his essays that the reasons behind theeconomic decline of the Ottoman Empire were not only related to military / political developments, but also to be dealt with within the framework of structuraleconomic, social and intellectual problems. Furthermore, Akçura pointed out theimportance of the “nation phenomenon” and “national bourgeois status” for theorigins of the economic problems. As a matter of fact, Yusuf Akçura, who is one ofthe pioneers of the Turkism movement, has fingered on this point and has divideda considerable part of his summer life into such matters. This study on Akçurawill try to shed light on the mentalities that can be categorized between OttomanTurkish nationalist intellectuals and Russian intellectuals while trying to reflectAkçura’s point of view on economic issues.Keywords: Yusuf Akçura, Turkism, National Bourgeoisie, National Economy

19.Yüzyıl dünyasında ivmelenen milliyetçilik hareketleri, dönemin siyasi, sosyal, kültürel, hukuki meselelerinde olduğu gibi ekonomik problemlere de ilgisizkalmamış ve yüzyılın hegemonik liberal iktisadi anlayışı ve bu anlayışın karşısında konumlanan sosyalist zihniyet arasında bir üçüncü yol arayışları ile iştigaletmiştir. 20.yüzyılın ekonomi politiğini şekillendirecek tartışmaların zemininioluşturacak bu arayışlar milliyetçi aydınların iktisadi felsefesini teşkil ederken,“milli iktisat” ve “milli burjuvazi” gibi kavramlar muhtelif cenahların milliyetçiaydınlarının ideali konumuna gelmiştir. Bu minvalde, 19.yüzyıl ile birlikte globalekonomik sisteme eklemlenen ve liberal ekonominin tesirleriyle hem yabancılarakarşı hem de içeride bulunan gayri-müslim burjuvaziye karşı oldukça güçsüz kalanTürkler böylece modern milliyetçilik hareketlerini besleyen bir burjuvaziden demahrum kalmışlardır. Nitekim Türkçülük hareketinin önemi öncülerinden birisi olan Yusuf Akçura da bu hususa parmak basarak, yazın hayatının önemli birkısmını söz konusu meseleye ayırmıştır. Akçura, Osmanlı Devleti’nin ekonomikaçıdan geride kalmasının sebeplerinin sadece askeri/politik gelişmelerle alakalı olmadığını, bunun iktisadi, toplumsal ve fikri sorunlar çerçevesinde de ele alınmasıgerektiğini yazılarında işlemiştir. Bununla birlikte Akçura’ya göre devletin temeldireğini teşkil eden ve azınlıklara göre gelişmişlik düzeyinde geride kalan Türklerin iktisadi sorunlarına işaret eden Akçura, sorunun temelinde “millet olgusu” ve“milli burjuva” mevhumlarının önemine dikkat çekmiştir. Akçura üzerinden yapılan bu inceleme Akçura’nın iktisadi konulardaki bakış açısını ortaya yansıtmayaçalışırken, Osmanlı kökenli Türk milliyetçisi aydınlar ile Rusya kökenli aydınlararasında kategorize edilebilecek mantalite ayrımlarına da ışık tutmaya gayret gösterecektir.Anahtar sözcükler: Yusuf Akçura, Milli Burjuvazi, Türkçülük, Milli İktisatAbstract:The accelerated nationalist movements in the 19th century have not been indifferent to economic problems as they were in the political, social, cultural, legalaffairs of the time, and engaged in a search for a third way between the hegemonicliberal economic understanding and the socialist mentality that stands in the faceof this understanding. While these quests, which will form the basis of the discussions that will shape the economic policy of the 20th century, constitute theeconomic philosophy of nationalist intellectuals, such concepts as “national economy” and “national bourgeoisie” have become the ideal of nationalist intellectualsof various areas. In this way, the Turks, who have been attached to the global economic system along with the 19th century and which have been very weak againstthe non-Muslim bourgeoisie, both under the influence of the liberal economy andagainst the foreigners, have also been deprived of a bourgeoisie that nurtures modern nationalist movements. Akçura wrote in his essays that the reasons behind theeconomic decline of the Ottoman Empire were not only related to military / political developments, but also to be dealt with within the framework of structuraleconomic, social and intellectual problems. Furthermore, Akçura pointed out theimportance of the “nation phenomenon” and “national bourgeois status” for theorigins of the economic problems. As a matter of fact, Yusuf Akçura, who is one ofthe pioneers of the Turkism movement, has fingered on this point and has divideda considerable part of his summer life into such matters. This study on Akçurawill try to shed light on the mentalities that can be categorized between OttomanTurkish nationalist intellectuals and Russian intellectuals while trying to reflectAkçura’s point of view on economic issues.Keywords: Yusuf Akçura, Turkism, National Bourgeoisie, National Economy