GİRESUN MİLLETVEKİLİ HAKKI TARIK US’UN HAYATI İLE EĞİTİM VE HUKUK ÜZERİNE TBMM’DEKİ KONUŞMALARI
THE LIFE OF HAKKI TARIK US, GIRESUN DEPUTY, AND HIS SPEECHES ON EDUCATION AND LAW IN THE SESSIONS OF TURKISH GRAND NATIONAL ASSEMBLY
Yazar: Dincel, Anıl
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi No. 69, 2021
Anahtar kelimeler: Anayasa,Eğitim,Giresun Milletvekili,Hakkı Tarık Us,TBMM ; Constitution,Deputy from Giresun,Education,Hakkı Tarık Us,Grand National Assembly of turkey

Birinci Dünya Savaşı’ndan yenik ayrılan Osmanlı Devleti, 30 Ekim 1918 tarihinde Mondros Mütarekesi’ni imzalamıştı. Mütarekeden sonra başlayan işgallere karşı yurdun farklı bölgelerinde direniş hareketleri başlamış ve Mustafa Kemal Paşa’nın 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkmasıyla Milli Mücadele resmen başlamıştı. Mücadelenin sonunda kazanılan zafer, yeni Türkiye’nin kurulmasına imkân tanımış ve inşa sürecine girişilmişti. Hakkı Tarık Us da Osmanlı Devleti’nin son dönemine, Milli Mücadele yıllarına ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuna tanıklık etmiş bir Türk aydınıdır. Hukuk mektebinden mezun olması ve uzun yıllar öğretmenlik mesleğini icra etmesi, bu alanlarda ciddi tecrübe kazanmasına neden olmuştur. 1923 yılında Giresun’dan milletvekili seçildiğinde de hem eğitim hem de hukuk alanındaki tecrübelerini her fırsatta aktarmıştır. Böylece yeni inşa sürecinde olan Türkiye’nin eğitim ve hukuk alanlarına dair politikalarında Hakkı Tarık Us da etkin olmuştur. Bununla birlikte Cumhuriyet Halk Partisi’nden milletvekili olmasına rağmen savunduğu görüşler nedeniyle partisi ile fikir ayrılığına düştüğü de görülmüştür. Bu makalede, 1923-1939 yılları arasında aralıksız milletvekili olan Hakkı Tarık’ın hayatı ile TBMM’deki eğitim ve hukuk alanlarına dair görüşleri incelenmeye çalışılacaktır. Bu doğrultuda çalışmada; Hakkı Tarık Us’un hayatı hakkında bilgi içeren arşiv belgeleri ve araştırma eserlerinden istifade edilmiştir. TBMM’deki eğitim ile hukuk alanına yönelik görüşleri için ise temel başvuru kaynağımız TBMM Zabıt Ceridesi olmuştur.

The Ottoman Empire, which was defeated in the the First World War, signed the Armistice of Mudros on 30 October 1918. Resistance movements started in differents parts of the country against the occupations that started after the armistice. The National Struggle officially started when Mustafa Kemal Pasha landed in Samsun on 19 May 1919. The victory at the end of the struggle allowed the establishment of a new Turkey and the process of shaping a modern state was initated. Hakkı Tarık Us is a Turkish intellectual who witnessed the last period of Ottoman Empire, the years of the National Struggle and the establishment of the Turkish Republic. Having graduated from the law school and worked as a teacher for many years, he gained extensive experience in these fields. When he was elected as a deputy from Giresun in 1923, he shared his experiences on both education and law at every opportunity. Thus Hakkı Tarık Us was also active in the education and juristical policies of Turkey, which was going through a process of modernization. However being a deputy from the Republican People’s Party, it was clear that he had a disagreement with his party due to the views he defended. In this article, the life of Hakkı Tarık, who was served as deputy continuously between 1923-1939, and his views on the fields of education and law in the Turkish Grand National Assembly will be looked into. In this context; archival documents and research Works containing information about Hakkı Tarık Us’ life were used. The study is mainly based on the Minutes of Turkish Grand National Assembly.