Metamorfik Masiflerin Asitik Bileşenleri: Jeokimya ve Mineraloji Perspektifi
The Acidic Components of Metamorphic Massifs: A Perspective on Geochemistry and Mineralogy
Yazar: Kılıç, Ayşe Didem; Güler, Mustafa
Dergi: Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi No. 52, 2023
Anahtar kelimeler: Mineralogy- Petrography ; Mineraloji-Petrografi ; ractional crystallization,Toleyitic magma,Aplite veins,Bitlis,Massif. ; Fraksiyonel kristalleşme,Toleyitik magma,Aplit damarı,Bitlis,Masif.

Bu çalışmada Bitlis İli’nin yaklaşık 140 km güneydoğusunda Yolcular civarında asitik magmatit örneklerin jeokimyası ve mineralojisini bölgesel jeoloji içinde yorumlamaya çalıştık. Asitik magmatitler, yüksek miktarda silisyum içeren magmatik kayaçlar olup, volkanik veya plutonik kökenli olabilirler. Aplit, metagranit gibi asitik magmatitlerin ortalama mineral bileşimi alkali feldispat, plajiyoklaz, kuvars, biyotit ve hornblend’tir. Jeokimyasal analizler bu kayaçların granodiyorit bileşiminli olduğu ve granit-granodiyorit magmasının diferansiyasyonuyla oluştuğunu gösterirken, aynı zamanda fraksiyonel kristallenme süreci toleyitik ve kalkalkalen özellikli granitik magmanın değişimini işaret etmektedir. Özellikle metamorfik masif içerisinde aplit damar kayacının oluşumunda fraksiyonel kristallenme önemlidir. Bu durum, yüksek LaN/YbN, Rb/Sr ve düşük Sm/Nd, K/Rb, Sr/Ba oranlarındanda görülebilmektedir. İz element oranlarının değişiminde, bölümsel ergime ile gelişen fraksiyonel kristallenmenin üst kıtasal kabuğu etkilediği görülmektedir. Asitik magmatitler bölgesel metamorfizma ve kataklastik metamorfizmadan etkilenmiş olup, biyotit minerallerinde izlenen yönlenme, mikro kıvrımlar ve yapraklanma bunun işaretidir. Metamorfizma ise metamorfik masifin tüm birimlerini etkileyen amfibolit fasiyesi koşullarıdır.

In this study, we attempted to interpret the geochemistry and mineralogy of acidic magmatite samples in the vicinity of Yolcular, approximately 140 km southeast of Bitlis Province, within the context of regional geology. Acidic magmatites are high-silica content igneous rocks that can have volcanic or plutonic origins. The average mineral composition of acidic magmatites such as aplite and metagranite includes alkali feldspar, plagioclase, quartz, biotite, and hornblende. Geochemical analyses indicate that these rocks are composed of granodiorite and formed through the differentiation of granite-granodiorite magma. The fractional crystallization process also suggests the modification of toleyitic and calc-alkaline granitic magma. Particularly, fractional crystallization plays a significant role in the formation of aplite veins within the metamorphic massif. This can be observed through high LaN/YbN, Rb/Sr ratios, low Sm/Nd, K/Rb, and Sr/Ba ratios. The variations in trace element ratios indicate the influence of fractional crystallization associated with partial melting on the upper continental crust. Acidic magmatites have been affected by regional metamorphism and cataclastic metamorphism, as evidenced by the preferred orientation, microfolds, and foliation observed in biotite minerals. Metamorphism represents amphibolite facies conditions that affect all units within the metamorphic massif.