Doku Kültürüyle Maviyemiş (Vaccinium corymbosum cv. Duke) Çoğaltımında Yeni Nesil Biyoreaktör Kullanımı Üzerine Bir Araştırma
Research on the Use of a New Generation of Bioreactors in Propagation of Blueberry (Vaccinium corymbosum cv. Duke) by Tissue Culture
Yazar: Akyüz, Ebru; Okutan, Evrim; Sarıtoprak, Okan; Ellialtıoğlu, Şeküre Şebnem; Polat, Mehmet; Aktaş, Hakan
Dergi: Bahçe, Vol. 53 No. Özel Sayı 1, 2023
Anahtar kelimeler: Pomology and Treatment ; Meyve Yetiştirme ve Islahı ; Blueberry,TIS biyoreaktör,sıvı ortam,kitlesel çoğaltım ; Blueberry,TIS bioreactor,liquid medium,mass propagation

Vaccinium corymbosum, yaprak döken çalıların Ericaceae ailesine mensup çiçekli bitki olup yüksek boylu maviyemiş olarak adlandırılmaktadır. Besin değeri ve yüksek antioksidan içeriği sayesinde maviyemişin üretimine ilgi artmıştır. Buna bağlı olarak artan fidan ihtiyacının kontrollü koşullarda, hızlı ve sağlıklı olarak karşılanmasında doku kültürüyle çoğaltımın önemli yeri bulunmaktadır. Bu araştırma; in vitro maviyemiş bitkisi çoğaltımının optimizasyonu kapsamında, Duke çeşidinin agar içeren yarı-katı besin ortamında ve TIS biyoreaktör sisteminde (SETIS®) çoğaltım denemeleri üzerine yürütülmüştür. DKW ve WPM temel besin ortamlarına 2 mg.L⁻¹ Zeatin ve 30 g.L⁻¹ sükroz ilave edilerek pH 5.0’e ayarlanmıştır. In vitro çoğaltılmış sürgünlerden hazırlanan 2 cm’lik iki boğum içeren eksplantları agarlı veya sıvı ortama yerleştirilmiştir. Dört haftalık kültürün sonunda yarı-katı DKW ortamındaki ortalama sürgün proliferasyonu (adet): 13.80; ortalama sürgün boyu (mm): 29.19 iken; TIS DKW ortamında 25.56 adet; 32.79 mm olmuştur. Agarlı WPM ortamındaki değerler sırasıyla 5.28 adet ve 14.80 mm olarak elde edilmiş, TIS WPM ortamında ise 11.00 adet ve 18.97 mm olarak hesaplanmıştır. Çalışma sonuçları yeni nesil ‘geçici daldırma biyoreaktör sisteminin’ maviyemişin in vitro çoğaltımında, yüksek çoğalma kapasitesi ve sağlıklı sürgünler elde etme açısından agarlı yarı-katı ortamlara göre daha olumlu sonuçlar verdiğini göstermiştir.

Vaccinium corymbosum is a flowering plant belonging to the Ericaceae family of deciduous shrubs and is called highbush blueberry. Thanks to its nutritional value and high antioxidant content, interest in the production of blueberry has increased. Reproduction with tissue culture has an important place in meeting the growing need for seedlings in a fast and healthy manner under controlled conditions. This research; As part of the optimization of in vitro blueberry plant propagation, propagation trials of Duke cultivar on semisolid nutrient medium containing agar and TIS bioreactor system (SETIS®) were established. The pH was adjusted to 5.0 by adding 2 mg.L⁻¹ Zeatin and 30 g.L⁻¹ sucrose to DKW and WPM basic nutrient media. 2 cm explants with 2 nodes prepared from in vitro propagated shoots were placed on semi-solid or liquid medium. At the end of four weeks of culture, shoot proliferation on DKW medium with agar (number): 13.80; mean shoot length (mm): 29.19; 25.56 shoots in TIS DKW medium; 32.79 mm. Values in WPM medium with agar were obtained as 5.28 shoots and 14.80 mm, respectively, and 11.00 shoots and 18.97 mm in TIS WPM medium. The results of the study showed that the new generation ‘temporary immersion bioreactor system’ gave more positive results in in vitro propagation of blueberry than semi-solid media with agar in terms of obtaining high growth capacity and healthy shoots.