Bir Özel Arşiv Nasıl Tasnif Edildi?  Arşivcilik Metot ve Terminolojisi ile Bir Süreç Analizi
Bir Özel Arşiv Nasıl Tasnif Edildi?  Arşivcilik Metot ve Terminolojisi ile Bir Süreç Analizi
Yazar: Anameriç, Hakan; Rukancı, Fatih
Dergi: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 23 No. 4, 2019
Anahtar kelimeler: Özel arşiv,tasnif,düzenleme,kişisel belge

Özel arşivlerin tasnifi barındırdığı belge türü ve içeriğine göre arşivcilik yöntem ve teknikleri gereğince yapılması gereken planlı bir süreci ifade etmektedir. Arşive özel olma niteliği katan belge veya malzemenin arşivsel değerinin belirlenebilmesi, tasnifin temel amacını ortaya koymaktadır. Bu amacın yerine getirilebilmesi için özel arşiv bünyesindeki belge veya malzemenin türleri, üretiliş amaçları, ilişkileri belirlenmelidir. Her ne şekilde elde edilmiş olunursa olsun, bu tür arşivlerin tasnifinde daha sonraki benzer süreçlerin anlaşılabilmesi için terminoloji, uygulanacak yöntem ve tekniklerin net bir biçimde açıklanıp işletilmesi gerekmektedir. Özellikle kişi arşivleri bu açıdan üzerinde daha hassas çalışılması gereken örneklerdir. Çoğu zaman belge bazlı çalışmayı gerektiren bu örneklerde, kişi, ailesi, yakın çevresi, çalışma hayatı, sosyo-ekonomik durumu gibi özellikler belge ve malzeme aracılığıyla gün yüzüne çıkarılabilmektedir. Doğru kullanılacak terminoloji ve uygulanacak yöntemlerle bu özel arşivler yerel, ulusal ve uluslararası değere sahip arşivler olarak kamuoyunun ilgisine sunulabilecektir. Çalışmada tasnif ve düzenleme süreci örneklerle açıklanmaya çalışılan özel arşiv, 2016 yılında gözetim amaçlı olarak alınmış ve tasnif çalışmaları 2018 Kasım ayına kadar devam etmiştir. 11 ana belge / malzeme türüne göre tasnif edilmiş olan arşiv, 1899-1990 yılları arasında üretilmiş ve alınmış belgeden/malzemeden oluşmuştur. Her bir ana tür kendi içerisinde erişim ve ilişkileri de ortaya koyacak biçimde uygun tekniklere göre düzenlenmiştir. Tasnif ve düzenleme çalışmasında belge türü, yöntem, ekipman ve terminoloji, sürecin anlaşılması ve daha sonraki benzer çalışmalara örneklik edebileceği de göz önünde bulundurularak literatüre dayalı olarak tanımlanmıştır. Bu bağlamda çalışmanın temel amacı; bir kişi arşivinin tasnif ve düzenleme sürecinde kullanılması gereken terminoloji ve arşivleme yöntemlerinin örnekleriyle anlatılması olarak belirlenmiştir.

Özel arşivlerin tasnifi barındırdığı belge türü ve içeriğine göre arşivcilik yöntem ve teknikleri gereğince yapılması gereken planlı bir süreci ifade etmektedir. Arşive özel olma niteliği katan belge veya malzemenin arşivsel değerinin belirlenebilmesi, tasnifin temel amacını ortaya koymaktadır. Bu amacın yerine getirilebilmesi için özel arşiv bünyesindeki belge veya malzemenin türleri, üretiliş amaçları, ilişkileri belirlenmelidir. Her ne şekilde elde edilmiş olunursa olsun, bu tür arşivlerin tasnifinde daha sonraki benzer süreçlerin anlaşılabilmesi için terminoloji, uygulanacak yöntem ve tekniklerin net bir biçimde açıklanıp işletilmesi gerekmektedir. Özellikle kişi arşivleri bu açıdan üzerinde daha hassas çalışılması gereken örneklerdir. Çoğu zaman belge bazlı çalışmayı gerektiren bu örneklerde, kişi, ailesi, yakın çevresi, çalışma hayatı, sosyo-ekonomik durumu gibi özellikler belge ve malzeme aracılığıyla gün yüzüne çıkarılabilmektedir. Doğru kullanılacak terminoloji ve uygulanacak yöntemlerle bu özel arşivler yerel, ulusal ve uluslararası değere sahip arşivler olarak kamuoyunun ilgisine sunulabilecektir. Çalışmada tasnif ve düzenleme süreci örneklerle açıklanmaya çalışılan özel arşiv, 2016 yılında gözetim amaçlı olarak alınmış ve tasnif çalışmaları 2018 Kasım ayına kadar devam etmiştir. 11 ana belge / malzeme türüne göre tasnif edilmiş olan arşiv, 1899-1990 yılları arasında üretilmiş ve alınmış belgeden/malzemeden oluşmuştur. Her bir ana tür kendi içerisinde erişim ve ilişkileri de ortaya koyacak biçimde uygun tekniklere göre düzenlenmiştir. Tasnif ve düzenleme çalışmasında belge türü, yöntem, ekipman ve terminoloji, sürecin anlaşılması ve daha sonraki benzer çalışmalara örneklik edebileceği de göz önünde bulundurularak literatüre dayalı olarak tanımlanmıştır. Bu bağlamda çalışmanın temel amacı; bir kişi arşivinin tasnif ve düzenleme sürecinde kullanılması gereken terminoloji ve arşivleme yöntemlerinin örnekleriyle anlatılması olarak belirlenmiştir.