Düzce ve Sakarya İllerinde 4342 Sayılı Mera Kanunu Uygulamalarının ve Hayvancılık Sorunlarının Değerlendirilmesi
Düzce ve Sakarya İllerinde 4342 Sayılı Mera Kanunu Uygulamalarının ve Hayvancılık Sorunlarının Değerlendirilmesi
Yazar: Özcan, Mehmet; Gedik, Tarık; Akın, Özcan; Sezer, Ümit
Dergi: Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, Vol. 19 No. 1, 2023
Anahtar kelimeler: Forest Industry Engineering ; Orman Endüstri Mühendisliği ; 4342 sayılı mera kanunu,Mera ıslahı,Hayvancılık sorunları

Mera alanları genellikle doğal yollarla oluşmuş çok yıllık otsu bitki türlerinden oluşan alanlardır. Bu alanların en ekonomik ve uygun kullanımı ancak otlatılarak olabilmektedir. Mera alanlarında yapılacak aşırı ve plansız otlatmalar gerek bitki örtüsü gerekse toprak yapısında bozulmalara neden olabilmektedir. Ülkemiz mera alanları geçmişten günümüze düzensiz otlatma, madencilik ve tarım alanlarına dönüştürülme gibi faaliyetler sonucunda alansal olarak azalmıştır. Bu azalışta en büyük etkenlerden bir tanesi de 1998 yılına kadar mera alanlarının hukuksal bir statülerinin olmamasıdır. Bu bağlamda 1998 yılında çıkarılan mera kanunu bu eksikliği gidermiştir. Ancak ülkemizde mera kanunun getirileri konusunda bilinçlendirme ve uygulanmasında aksaklıklar yaşanmaktadır. Düzce ve Sakarya illerinde gerçekleştirilen bu çalışmada mera alanlarını kullananların 4342 sayılı Mera Kanunu hakkında bilgileri olup olmadığı, bu kanun kapsamında yapılan ıslah çalışmaları ve ekonomik getirileri incelenmiştir. Ayrıca hayvancılık faaliyeti ile uğraşan kişilerin bu faaliyetleri esnasında karşılaştıkları sorunların belirlenmesi de amaçlanmıştır. Yapılan anket çalışmasında katılımcılarının yaş ortalaması yüksek, eğitim düzeyleri düşük çıkmıştır. Katılımcılar %84,7 gibi büyük bir oranla 4342 sayılı Mera Kanunu hakkında bilgilerinin olmadığını belirtmişlerdir. Çalışma kapsamında ulaşılan köylülerin %71,6 sı meralarında ıslah çalışması yapıldığını belirtmiştir. Mera alanlarında en fazla uygulanan ıslah yöntemleri ise sırasıyla çalı temizleme, gübreleme ve tel çit ile ayırıp dönüşümlü otlatma olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte katılımcılar hayvancılıkla ilgili yaşadıkları en büyük sorunların hazır yem fiyatları ile yem bitkisi yetiştiriciliği maliyetlerin yüksek olmasını ve veteriner hizmetlerinin pahalı olmasını belirtmişlerdir. Bu nedenle kentten kırsala göçü yeniden canlandırmak ve hayvancılığı geliştirmek için hayvancılık maliyetleri azaltılmalıdır. Bunu sağlamanın en iyi yolu ise ucuz ve kaliteli kaba yem kaynağı olan meraların kanun kapsamında ıslah edilerek yem verimleri ve kalitelerinin artırılmasıdır.

Mera alanları genellikle doğal yollarla oluşmuş çok yıllık otsu bitki türlerinden oluşan alanlardır. Bu alanların en ekonomik ve uygun kullanımı ancak otlatılarak olabilmektedir. Mera alanlarında yapılacak aşırı ve plansız otlatmalar gerek bitki örtüsü gerekse toprak yapısında bozulmalara neden olabilmektedir. Ülkemiz mera alanları geçmişten günümüze düzensiz otlatma, madencilik ve tarım alanlarına dönüştürülme gibi faaliyetler sonucunda alansal olarak azalmıştır. Bu azalışta en büyük etkenlerden bir tanesi de 1998 yılına kadar mera alanlarının hukuksal bir statülerinin olmamasıdır. Bu bağlamda 1998 yılında çıkarılan mera kanunu bu eksikliği gidermiştir. Ancak ülkemizde mera kanunun getirileri konusunda bilinçlendirme ve uygulanmasında aksaklıklar yaşanmaktadır. Düzce ve Sakarya illerinde gerçekleştirilen bu çalışmada mera alanlarını kullananların 4342 sayılı Mera Kanunu hakkında bilgileri olup olmadığı, bu kanun kapsamında yapılan ıslah çalışmaları ve ekonomik getirileri incelenmiştir. Ayrıca hayvancılık faaliyeti ile uğraşan kişilerin bu faaliyetleri esnasında karşılaştıkları sorunların belirlenmesi de amaçlanmıştır. Yapılan anket çalışmasında katılımcılarının yaş ortalaması yüksek, eğitim düzeyleri düşük çıkmıştır. Katılımcılar %84,7 gibi büyük bir oranla 4342 sayılı Mera Kanunu hakkında bilgilerinin olmadığını belirtmişlerdir. Çalışma kapsamında ulaşılan köylülerin %71,6 sı meralarında ıslah çalışması yapıldığını belirtmiştir. Mera alanlarında en fazla uygulanan ıslah yöntemleri ise sırasıyla çalı temizleme, gübreleme ve tel çit ile ayırıp dönüşümlü otlatma olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte katılımcılar hayvancılıkla ilgili yaşadıkları en büyük sorunların hazır yem fiyatları ile yem bitkisi yetiştiriciliği maliyetlerin yüksek olmasını ve veteriner hizmetlerinin pahalı olmasını belirtmişlerdir. Bu nedenle kentten kırsala göçü yeniden canlandırmak ve hayvancılığı geliştirmek için hayvancılık maliyetleri azaltılmalıdır. Bunu sağlamanın en iyi yolu ise ucuz ve kaliteli kaba yem kaynağı olan meraların kanun kapsamında ıslah edilerek yem verimleri ve kalitelerinin artırılmasıdır.