“ANKARA ÇEVRESİ”NİN “ÖTEKİLEŞTİRİLME” SÜRECİ VE  DİL-TARİH TASFİYESİ’NİN İDEOLOJİK-DÜŞÜNSEL ARKA PLANI
THE “MARGINALIZATION” PROCESS OF THE “ANKARA ENVIRONMENT” AND IDEOLOGICAL-INTELLECTUAL BACKGROUND OF THE DISSOLUTION OF THE FACULTY OF LANGUAGES, HISTORY AND GEOGRAPHY
Yazar: Vural, Mithat Kadri
Dergi: Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 20 No. 1, 2016
Anahtar kelimeler: Ankara Çevresi,Dil-Tarih Tasfiyesi,Türkçülük,Turancılık,İkinci Dünya Savaşı ; Ankara Environment,The Dissolution of Faculty of Languages History and Geography,Pan-Turkism,Pan-Turanizm,Second World War

İkinci Dünya Savaşı yıllarında eğitimlerini Amerika Birleşik Devletleri veAlmanya’da yapmış olan Pertev Naili Boratav, Niyazi Berkes, Behice Boran,Muzaffer Şerif Başoğlu ve Mediha Berkes 1940’lı yılların başında Dil, Tarih veCoğrafya Fakültesi’nde yeni bir akademik çevre meydana getirdi. “Yurt ve Dünya”ile “Adımlar” dergileri Ankara’da oluşturulan bu akademik çevre tarafındançıkarıldı. Türkiye’de içinde aydınlardan yazarlara, askeri-sivil bürokratlardansiyasetçilere kadar geniş bir kesim tarafından Hitler ve Nazi Almanya’sınasempati beslenen bir iklimde; ırkçılık, faşizm ve Almanya karşıtlığını açıkçaortaya koyan, evrensel değerleri, barışı, eşitliği ve bilimi savunan Ankara çevresi,Türkçü-Turancı unsurlar tarafından hedef haline getirilerek “solcu ve komünist”olmakla suçlandı. Sonuçta Dil-Tarih tasfiyesiyle, hocalar önce üniversitedensonra da ülkeden uzaklaştırıldı. Türkiye’de bu konuda yapılan çalışmalar genellikle Dil-Tarih tasfiyesiüzerine yoğunlaşmış, tasfiyeye yol açan süreç gözden kaçırılmıştır. Bu çalışmaDil-Tarih tasfiyesinin başlangıcını, Yurt ve Dünya dergisinin yayın hayatınabaşlaması olarak gören bir yaklaşımdan hareketle, Türkçü-Turancı yayınorganları ile “Ankara çevresi” arasındaki siyasi ve ideolojik tartışmalaraodaklanmıştır. Böylece bir yandan savaş yıllarında “sağ-sol” kavramlarınıdüşünsel yoldan tarif etmeyi diğer yandan ise Ankara çevresinin “sol vekomünist” olarak etiketlenmesinin nedenlerini ortayakoymayı amaçlamaktadır.

Havingcompleted their education in the United States and Germany during the SecondWorld War, Pertev Naili Boratav, Niyazi Berkes, Behice Boran, Muzaffer ŞerifBaşoğlu ve Mediha Berkes created a new academic environment in the Faculty ofLanguages, History and Geography at the beginning of early 1940’s. Journalssuch as “Yurt ve Dünya” and “Adımlar” was issued by this academicenvironment. In the political atmosphere which many intellectuals,writers, military-civilian bureaucrats and politicians were sympathized withHitler and Nazi Germany, the “Ankara environment” defending equality, peace,universal values and science, standing against racism, and strongly opposingagainst fascism and Germany were targeted and accused as being leftists andcommunists by Pan-Turkists and Pan-Turanists. Eventually with the dissolutionof the Faculty of Languages History and Geography, these professors wereremoved first from the university and then the country. Studiesdealing with this issue in Turkey, mostly focus on the dissolution of the Facultyof Languages History and Geography but the process leading to this wasoverlooked. This study focuses on the political and ideological debates betweenthe Turkist-Turanian organs and the "Ankara environment", byaccepting the beginning of the publishing “Yurt ve Dünya” as the beginning ofthe dissolution of Languages, History and Geography. Thus, this work, on theone hand, aims to describe the concepts of “left-right” intellectually, and to explainthe reasons of why this academic environment was labeled as “leftist andcommunist” on the other.