Uluslararası ticaret ve lojistikte yapay zekâ uygulamaları ve etkileri: Sistematik bir literatür taraması
The applications and impacts of artificial intelligence in international trade and logistics: A systematic literature review
Yazar: Turgut, Muhammed; Gürsoy, İpek
Dergi: Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi No. 73, 2026
Anahtar kelimeler: Foreign Trade ; Dış Ticaret ; Business Administration ; İşletme ; Sistematik Literatür Taraması,Uluslararası ticaret,Lojistik,Yapay Zeka ; Artificial Intelligence,International Trade,Logistics,Systematic Literature Review

Yapay zekâ faaliyetlerinin uluslararası ticaret ve lojistik süreçlerinde ele alınması, iş süreçlerindeki artan karmaşıklık karşısında kolaylaştırıcı bir unsur olarak dikkat çekmektedir. Yapay zekâ teknolojisi, gümrükleme işlemleri, rota optimizasyonu, talep planlama başta olmak üzere operasyonel süreçlerin etkin ve verimli yönetilmesi açısından önemli bir potansiyel barındırmaktadır. Bu teknolojinin uluslararası ticaret ve lojistik uygulamalarında kullanımının, literatürdeki mevcut durumunun, avantaj ve dezavantajlarının, hangi uygulamalarda öne çıktığının ve gelecek vizyonunun ele alınması önem arz etmektedir. Bu kapsamda gerçekleştirilen bu çalışmada uluslararası ticaret ve lojistikteki yapay zekâ uygulamaları sistematik bir literatür incelemesiyle araştırılmıştır. Araştırmada 2018-2026 yıllarında yayınlanan ve bazı ölçütleri karşılayan 60 çalışma incelenmiştir. Tarama sürecinde, çalışmaların sistematik ve şeffaf bir şekilde belirlenmesi, seçilmesi ve raporlanmasını sağlamak amacıyla PRISMA yöntemi kullanılmıştır. Araştırma bulgularında yapay zekâ uygulamalarının ağırlıklı olarak, optimizasyon süreçleri ve talep tahmin aşamalarında yoğunlaştığı görülmektedir. Ayrıca tedarik zinciri dayanıklığı, dijitalleşme, sürdürülebilir, yönetişim boyutlarında da sınırlı da olsa ele alındığı tespit edilmiştir. Literatürde gerçekleştirilen çalışmalarda ağırlıklı olarak nitel yöntemin kullanıldığı, nicel ve karma yöntemlerin ise daha düşük düzeyde seyrettiği belirlenmiştir. Yapay zekâ teknolojisi uluslararası ticaret ve lojistik süreçlerinde sadece bir operasyonel destek aracı olmaktan öte işletmelerin stratejik dönüşümlerini ve ekonomik sürdürülebilirliklerini şekillendiren önemli bir unsur haline gelmiştir. Bu araştırma, gelecekte yapılacak karşılaştırmalı analizler ve ampirik çalışmalar için önemli bir çerçeve sunmaktadır.

The integration of artificial intelligence (AI) into international trade and logistics processes stands out as a facilitating factor in the face of increasing complexity in business processes. AI technology holds significant potential for the efficient and effective management of operational processes, particularly in customs procedures, route optimization, and demand planning. It is crucial to examine the current state of AI use in international trade and logistics applications, its advantages and disadvantages, the applications in which it excels, and its future vision. This study investigates AI applications in international trade and logistics through a systematic literature review. The research examined 60 studies published between 2018 and 2026 that met certain criteria. During the screening process, the PRISMA method was used to ensure the systematic and transparent identification, selection, and reporting of studies. The research findings indicate that AI applications are predominantly concentrated in optimization processes and demand forecasting phases. It was also found that, albeit to a limited extent, they are addressed in the dimensions of supply chain resilience, digitalization, sustainability, and governance. The literature shows that qualitative methods are predominantly used in the studies conducted, while quantitative and mixed methods are used to a lesser extent. Artificial intelligence technology has become more than just an operational support tool in international trade and logistics processes; it is a crucial element shaping the strategic transformations and economic sustainability of businesses. This research provides an important framework for future comparative analyses and empirical studies.