İSMAİL TURAN’IN VÜCÛHU’T-TE’VÎL  FÎ ESRÂRI’T-TENZÎL  TEFSİRİNDE RÜ'YETU'LLAH KONUSUNA YAKLAŞIMI
İSMAİL TURAN’S APPROACH TO THE TOPIC OF RÜ’YETU'LLAH IN HIS COMMENTARY OF VÜCÛHU’T-TE’VÎL FÎ ESRÂRI’T-TENZÎL
Yazar: Yaşar, Fatih
Dergi: Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Vol. 12 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: Sociology of Religion ; Din Sosyolojisi ; Tersir,Rü'yet,Görmek,İdrak,Mutezile ; Tafsir,Vision,Seeing,Comprehension,Mu'tazila

Rü’yetullah, Allah’ın dünyada ve ahirette gözle görülmesi anlamında kullanılan bir kavramdır. Kur’an’da bu terkip geçmese de, geçmiş kavimlerin Allah’ı görmek istemeleri anlatılmaktadır. Kelam ilminde rü’yetullah önemli bir yer tutar. İbn Rüşd’e göre bu konu, Mu’tezile’nin ulûhiyet anlayışı bağlamında ortaya çıkan itikadi bir meseledir. Bu konuda mezhepler farklı görüşler ortaya koymuş, bazıları Allah’ın dünyada görülmesinin mümkün olduğunu savunurken, çoğunlukla kabul edilen görüş ise Allah’ın yalnızca ahirette müminler tarafından görüleceği görüşünü benimsemiştir. Selefiyye ve Ehl-i Sünnet âlimleri, müminlerin ahirette Allah’ı göreceğini savunmaktadır. Bu konuda İbn Abbas ve Ahmed b. Hanbel gibi kimselerden hadis rivayetleri gelmiştir. Mu’tezile ve bazı müfessirler, Kur’an’daki bazı âyetlere dayanarak Allah’ın dünyada ve ahirette görülemeyeceğini savunur. “Gözler O’nu idrak edemez” âyeti ve Hz. Musa’nın Allah’ı görmek istemesi konuları bu görüşü desteklemek için kullanılmıştır. İsmail Turan, rü’yetin gerçekleşeceğini savunan görüşler doğrultusunda değerlendirmeler yapar. Mu’tezile’nin görüşlerine âyet ve hadisler ile cevap vererek onların iddialarını çürütmeye çalışır. Müellif, Zemahşerî’nin Ehl-i Sünnet’e yönelik ağır eleştirilerine karşı çıkmakta ve bazı sûfî yorumlarını da eleştirmektedir. İsrailiyat’a fazlaca yer veren sünnî müfessirleri de dikkatli bir şekilde değerlendirmektedir.

Ru’yetullah is a concept used in Sufism in the sense of seeing Allah with the naked eye in this world and the hereafter. Although this phrase is not used in the Quran, it is narrated that past nations wanted to see Allah. Ru’yetullah holds an important place in the science of theology. According to Ibn Rushd, this issue is a theological issue that emerged in the context of the Mu’tazila’s understanding of divinity. The sects have put forward different views, while some argue that it is possible to see Allah in the world, the generally accepted view is that Allah shall only be seen by believers in the hereafter. Salafiyya and Sunni scholars argue that believers will see Allah in the afterlife. Names such as Ibn Abbas and Ahmed b. Hanbel also cite hadiths supporting this view. Mu'tazila and some commentators argue that Allah cannot be seen in this world or the afterlife based on some verses in the Quran. The verse "The eyes cannot perceive Him" and the issue of Prophet Moses' desire to see Allah have been used to support this view. Ismail Turan makes evaluations in line with the views that argue that vision will occur. He responds to the Mu'tazila's views with verses and hadiths and tries to refute their claims. The author opposes Zamakhshari's heavy criticisms of the Sunni and also criticizes some Sufi interpretations. He also carefully evaluates Sunni commentators who mention a lot about Israiliyat.