TÜRKİYE’DE SICAKLIK EKSTREMLERİNİN SÜRELERİNDE GÖZLENEN DEĞİŞİM VE EĞİLİMLER (1950-2017)
Variability and trends in the duration of extreme temperatures of Turkey (1950-2017)
Yazar: Erlat, Ecmel; Güler, Hakan
Dergi: Ege Coğrafya Dergisi, Vol. 27 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Cold spell duration index,the warm spell duration index,climate change and variability,Turkey ; Soğuk dönem süresi indisi,sıcak dönem süresi indisi,iklim değişimi ve değişkenliği,Türkiye

Bu çalışmada 77 meteoroloji/klimatolojiistasyonunun günlük maksimum ve minimum sıcaklık gözlemleri kullanılarak1950-2017 döneminde ekstrem sıcaklıkların etkili oldukları sürelerinde(uzunluğunda) gözlenen değişim ve eğilimler incelenmiştir. Bu amaçla İklimDeğişikliği Tespiti, İzleme ve İndisler Konusunda Klimatoloji Uzman Ekibi(ETCCDMI) tarafından önerilen 27 indisten ekstrem sıcaklıkların süreleri(uzunluğu) ile ilgili olan Soğuk Dönem Süresi (en az 6 ardışık gün boyuncagünlük minimum sıcaklığın 10. persantilin altında olduğu gün sayısı) ile SıcakDönem Süresi İndisi (en az 6 ardışık gün boyunca günlük aksimum sıcaklığın 90.persantilin üzerinde olduğu gün sayısı) seçilmiştir. Analiz sonuçları,1950-2017 döneminde yıllık soğuk dönem süresinin 28’inde istatistiki olarakanlamlı olmak üzere 67 istasyonda azalma eğiliminde olduğunu göstermiştir.Türkiye ortalamasına göre soğuk dönem süresindeki azalma her on yıl için – 0.71gündür. Yıllık soğuk dönem süresinde en belirgin azalma eğilimi GüneydoğuAnadolu ve Akdeniz bölgelerinde görülmektedir. 1956, 1950 ve 1953 yılları olmaküzere Türkiye’deki en uzun soğuk dönem süreleri 1950’li yılların ilk yarısındagözlenmiştir. Buna karşılık soğuk dönem süresi 1998 yılından 2017 yılına kadarolan dönemde belirgin şekilde kısalarak, referans dönemi ortalamasının altındakalmıştır. Türkiye’de 1950-2017 döneminde sıcak dönem süresi uzama eğilimi(+2.4 gün/on yıl) göstermiştir. 76 istasyonda gözlenen artış eğilimi, 61istasyonda istatistiki olarak anlamlıdır. Son 68 yılda yıllık sıcak dönemsüresinde en belirgin artma eğilimi Akdeniz ve Karadeniz bölgelerindegörülmektedir. 1950-1992 yılları arasındaki dönemde sıcak dönem sürelerigenellikle referans dönemi ortalamasının altındadır. 1993 yılından sonrabelirgin şekilde uzayan sıcak dönem süreleri, son 25 yılda kesintisiz pozitifanomali göstermiştir. Türkiye’de ortalama 6.7 gün olan sıcak dönem süresinin49.6 güne ulaştığı 2010, son 68 yıl içinde sıcak dönem süresi açısından endikkat çekici yıldır.

Inthis study, by using daily temperature observations of 77 stations, the changesand trends in the duration of the extreme temperatures during the period1950-2017 are examined. Extreme events were defined using two temperatureindices proposed by the Commission for Climatology/Climate Variability andPredictability Project’s Expert Team on Climate Change Detection, Monitoringand Indices. Selected indices are the Cold Spell Duration Index (annualcount of days with at least 6 consecutive days when TN>10thpercentile) and the Warm SpellDuration Index (annual count of days with at least 6 consecutive dayswhen TX> 90th percentile). For the study period, the results of the linear trend indicated thatcold spell duration tended to decrease in 67 stations, 28 of which werestatistically significant. Linear trend analysis of nationally averaged timeseries showed that the CSDI has the decrease rate of -0.71 days per decade overthe study period. The largest decreasing trend ranges were found in stations atSoutheastern Anatolia and Mediterranean regions. The longest annual number ofcold periods in Turkey in the first half of 1950’s, while the shortest coldperiods have been observed in recent years, as was the case in 2010. Lineartrend analysis of nationally averaged time series showed that Warm SpellDuration Index is mostly characterized with a generally increasing trend (+2.4days per decade) for the entire period of 68 years. A statistically significantincreasing trend for WSDI is detected at 76 stations, 45 of which are at the0.01 significance level. In the last 68 years, the most significant increase inthe annual warm spell duration is observed in the Mediterranean and the BlackSea regions. Examination of anomalies in time-series of WSDI of Turkey revealthat the annual warm spell duration was characterized with a strong positivetrend after 1993, and particularly during the years of 2010, 2012 and 2016which anomalies exceeded +3σ at many stations of Turkey. It would be worthnoting that the summer of 2010 was the longest one in Turkey that exhibited thehighest positive anomalies (+7.8σ) in the annual warm spell duration over thewhole study period beginning from 1950 to 2017.