Böl ve Yönet Stratejisi Bağlamında Sir Seyyid Ahmed Han’ın Milliyetçilik Tasavvuru
Sir Sayyid Ahmad Khan Concept of Nationalism in the Context of Divide and Rule Strategy
Yazar: Kalkan, Salih
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 17 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: History of İslamic sects ; İslam Mezhepleri Tarihi ; Islamic Sects ; İslam Mezhepleri ; History of Islamic Sects,Sayyid Ahmad Khan,India,Orientalism,Colonialism ; İslam Mezhepleri Tarihi,Seyyid Ahmed Han,Hindistan,Oryantalizm,Sömürgecilik

Bu çalışma, çağdaş İslami akımlardan olan Aligarh hareketinin ve Hintli Müslümanlar arasında modernist dini düşüncenin ilk temsilcisi Seyyid Ahmed Han’ın (öl. 1898) siyasi temayüllerini konu edinir. O, sömürge dönemi Hindistan’ında Müslümanlar arasında politik kimliği ile ön plana çıkan bir isimdir. Bu hususa ilişkin gelişen literatürde Seyyid Ahmed Han’ın genellikle, vatansever veya milliyetçi bir kimse olarak tavsif edilmesi dikkat çeker. Fakat onun, gerek ülkesini işgal eden İngilizlerle giderek bütünleşen siyasi çizgisi, gerekse çağdaşı olduğu Hintli Müslümanlar arasında toplumsal aidiyet bağlamında müteammim anlayışa muhalif bir çizgide hareket etmiş olması, onun siyasi anlayışındaki milliyetçi tasavvuru tartışmaya açmaktadır. Bu husustaki tartışmaların odağında hilafet, ümmet gibi dini zemini bulunan kavramlar yer alırken bu noktada siyasi temayüllerinin dini konulardaki görüşleri üzerindeki belirleyiciliğinden bahsedilebilir. Ayrıca onun, Hintli Müslümanları konsolide etmeye çalıştığı politik çizgisinin, tedricen sınırları daralan bir milliyetçilik tasavvuruna dönüştüğü görülür. Aynı süreçte İngilizlerin ise Alt Kıta’da takip ettikleri politikalar, “Böl ve Yönet” (Divide et Impera) stratejisi ile irtibatlandırılmaktadır. Bu bağlamda elinizdeki bu araştırma, Seyyid Ahmed Han ile özdeşleşen milliyetçilik tasavvurunun ve bu tasavvura ilişkin Hintli Müslümanları konsolide etmeye çalıştığı siyasi pozisyonun niteliğini, İngilizlerin Hindistan’da uygulamaya aldıkları Böl ve Yönet stratejisi ile irtibatlı bir şekilde, fikir hadise irtibatı metodolojisi çerçevesinde tartışmaya çalışmaktadır.

This study examines the political leanings of Sayyid Ahmad Khan (d. 1898), the founding figure of the Aligarh Movement, a prominent contemporary Islamic movement and pioneer of modernist religious thought among Indians. Sayyid Ahmad Khan was a prominent figure among Muslims in colonial India, particularly in light of his political identity. In the existing literature on the subject, he is often characterized as a patriot or nationalist. However, his political trajectory, which became increasingly aligned with the British colonial administration in India, and his departure from the prevailing sense of social belonging among Indian Muslims of his time, prompt the question of whether his political ideology can be considered genuinely nationalist. The role of religion in his political thought is evidenced by the prominence of concepts such as the Caliphate and the Ummah in the debates surrounding his legacy. This suggests that his political inclinations exerted a significant influence on the development of his religious views. Furthermore, the political direction he sought to instill in Indian Muslims appears to have gradually evolved into a nationalist vision with narrower boundaries. This development is also linked to the British colonial policy of "divide and rule" (Divide et Impera) on the subcontinent. In this context, the research aims to explore the nature of the nationalist vision associated with Sayyid Ahmad Khan and the political stance he sought to consolidate among Indian Muslims. This research will be set in the context of the British policy of "divide and rule" in India, using a methodology that links ideas to historical events.