Orta Anadolu Bölgesinde yemeklik baklagiller (mercimek, nohut, fasulye)'de görülen zararlı ve faydalı böcekler üzerinde faunistik çalışmalar
Faunistic survey studies on harmful and beneficial insects on food legumes (lentil, chickpea, bean) in Central Anatolia Region
Yazar: Tamer, A.; Has, A.; Aydemir, M.; Çalışkaner, S.
Dergi: Bitki Koruma Bülteni, Vol. 38 No. 1, 2009
Anahtar kelimeler: Lentil,chickpea,bean,fauna ; Mercimek,nohut,fasulye,fauna

Mercimek,  nohut ve  fasulye  tarlalarında zararlı ve faydalı türlerin  yayılış alanlarının ve yoğunluklarının saptanması amacıyla çalışmalar, 1990  yılında Yoz-gat'da (Mercimek), 1991 yılında Konya'da (Nohut) ve 1993 yılında  Eskişehir'de (Fasulye) yürütülmüştür. Her ilde üç ilçede, üç köy ve bunun üç  tarlasında örnekler alınmıştır. Sürvey çalışmaları bitki çıkış sonrası,  çiçeklenme ve hasad dönemle-rinde yürütülmüş ve bu dönemlerde örnekleme  yerlerine birer kez gidilmiştir. Sayımlar yaprak alınarak, tüm bitki kontrol  edilerek, çerçeve atılarak ve atrap sallanarak yapılmıştır. 1990-1993  Yıllarında yapılan sürvey çalışmalarında takım-larına göre Coleoptera'dan 4  familyadan  13  tür; Heteroptera'dan 2 familyadan 6 tür;  Homoptera'dan 4 familyadan 9 tür; Thysanoptera'dan 3 familyadan 7 tür;  Hymenoptera'dan 3 familyadan 6 tür; Lepidoptera'dan 3 familyadan 7 tür;  Diptera'dan 1 familyadan 1 tür ve Acarina'dan 1 familyadan 1 tür olmak üzere  toplam 46 böcek ve 1 akar türü bulunmuştur. Sürvey sonuçlarına ve tarla gözlemlerine  göre, Sitona crinitus Hbst., Bruchus lentis Fröhl. ve Etiella zinckenella Treit. Mercimeğin en  önemli zararlıları olarak saptanmıştır. Ayrıca E.zinckenella'nın mercimekte bulunuşu Türkiye için ilk kayıttır.  Emici böceklerden yaprakbitleri ve trips türleri yaygın, fakat yoğun  olmadıkları için ekonomik önemi olmayan böceklerdir. Nohutta bulunan  zararlılardan Nohut yapraksineği (Liriomyza  cicerina   Rond.) ve trips türleri  yaygın  olarak bulunmalarına rağmen, ekonomik önemde olmadıkları saptanmıştır. Fasulye  alanlarında yürütülen çalışmalarda ekonomik öneme haiz her hangi bir zararlı  türe rastlanılmamış olup, yalnızca kapsül döneminde tarlaların çoğunda İki  noktalı kırmızıörümcek (Tetranychus  urticae Koch.)'e rastlanmıştır.

In order for the harmful  and beneficial pests on food legumes being determined, surveys have been  carried out in 1990 Yozgat (Lentil), 1991 Konya (Chickpea) and in 1993  Eskişehir (Bean). Samples were collected from 3 counties of each provinces, 3  villages of each county and 3 fields of each village during in post- emergence,  blooming and harvest period. Counting have been done once a month. Counting  were done by taking the leaves, checking the whole plants, sweeping and using a  frame. In this study, 50 different species in 13 Coleoptera, in 6 Heteroptera,  9 Homoptera, in 7 Thysanoptera, in 6 Hymenoptera, in 7 Lepidoptera, in 1  Diptera and in 1 Acarina as beneficial and harmful insects and mite have been  identified. According to the field observations and their population densities, Sitona crinitus Hbst., Bruchus lentis   Fröhl. and Etiella zinckenella  Treit. have been recorded as the most  important lentil harmful insects. E.zinckenella was new record on lentil in Türkiye. Aphids and thrips were widespread but not  economic of importance. Coccinellids have been found as useful insects and Brumus octosignatus (Gebler) was the  most widespread. Liriomyza cicerina Rond. and thrips have been found as the most widespread pests but not economic  importance on chickpea. On the other hand, no economic of importance pests  could be detected during the surveys on bean. Only Tetranychus urticae Koch. was obtained common the observed fields  at harvest period.