Damla sulama koşullarında farklı sulama programlarının ayçiçeğinde verim ve yağ kalitesine etkisinin belirlenmesi
Effect of different drip irrigation regimes on yield and oil quality of sunflower
Yazar: Sezen, Semih; Yazar, Attila; Tekin, Servet; Konuşkan, Dilşat
Dergi: Derim, Vol. 33 No. 1, 2016
Anahtar kelimeler: Deficit irrigation; Sunflower; Water use efficiency; Yield and quality; Partial root drying ; Kısıntılı sulama; Ayçiçeği; Su kullanım etkinliği; Verim ve kalite; Kısmi kök kuruluğu

Çukurova koşullarında damla yöntemiyle sulanan Oleko çeşidi ayçiçeğinde farklı sulama programlarının verim, verim bileşenleri, yağ verimi, yağ kalitesi ve su kullanımı üzerine etkilerini belirlemek amacıyla 2010-2011 yıllarında Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü Tarsus Toprak ve Su Kaynakları arazisinde yürütülmüştür. Çalışmada 3 farklı sulama aralığı, yığışımlı buharlaşma değerlerinden (A1:= 25 mm; A2:= 50 mm; A3:= 75 mm olduğunda sulama) oluşurken, 6 farklı sulama düzeyi (I1= 0.50; I2=0.75; I3=1.00; I4=1.25; I5=PRD-75 konusu I3 konusuna uygulanan suyun %75’i alternatif laterallerden, I6=PRD-50 konusunda ise I3 konusuna uygulanan suyun %50’i alternatif laterallerden) uygulanmıştır. Ayrıca, susuz konu kontrol amaçlı incelenmiştir. En yüksek verim A2I4, en düşük verim ise kontrol (susuz) konusundan alınmıştır. Konulara uygulanan toplam sulama suyu miktarları yıllara göre 199-563 mm, bitki su tüketimi değerleri 243-611 mm arasında değişmiştir. Sulama aralığı ve sulama düzeyi ayçiçeğinde yağ %’sini önemli derecede etkilemiştir. Su stresi doymuş (palmitik ve stearik asit) ve doymamış (oleik ve linoleik asit) asit içeriklerini etkilemiştir. Sonuçta; A2I4 sulama programı yörede yüksek ürün almak için önerilebilir. Su kısıntısı söz konusu olduğunda A2I3 konusu ayçiçeği verim ve kalitesini arttırmak için önerilebilir.

This study examines the effects of different irrigation regimes on yield, yield components, oil yield and quality and water use of sunflower (Oleko variety) irrigated with a drip system under field conditions in 2010 and 2011 growing seasons at the Alata Horticultural Research Institute, Tarsus Soil and Water Resources area in the Mediterranean region of Turkey. Irrigation regimes consisted of three irrigation intervals (A1:= 25 mm; A2:= 50 mm; A3: = 75 mm of cumulative pan evaporation) and six irrigation levels (I1=0.50, I2=0.75, I3=1.00 and I4=1.25). In addition, I5=PRD75 and I6=PRD50 treatments were considered. They received 75 and 50% of the full irrigation (I3) treatment from alternative laterals, respectively. Also, rainfed treatment is a control plot in the experiment. Maximum and minimum yields were obtained from the A2I4 and rainfedtreatments, respectively in all experimental years. As the irrigation level value decreased the total yields in each irrigation interval also decreased. Seasonal irrigation amounts in the treatments varied from 199 mm to 563 mm in the experimental years. Seasonal evapotranspiration values in the treatments varied from 243 mm to 611 mm in the experimental years. Both irrigation amounts and irrigation frequencies had significantly effects on oil content of sunflower. The saturated (palmitic and stearic acid) and unsaturated (oleic and linoleic acid) fatty acid contents were significantly affected by water stress. In conclusion, A2I4 irrigation regime is recommended for sunflower production in the Mediterranean region in order to attain higher yields with improved quality. In case of water shortage, A2I13 irrigation regime is recommended to increase sunflower yield and quality.