Aydın Otobiyografilerinde Modern Benlik İnşası: Belleğin İzinde Mücadele ve Hesap
Constructing the Self in Intellectuals’ Biographies: Struggle and Reckoning in Pursuit of Memory
Yazar: Durna, Tezcan; Durna, Nehir
Dergi: Ankara Üniversitesi İlef Dergisi, Vol. 5 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Intellectual,autobiography,memory,modernization,self ; Aydın,otobiyografi,bellek,modernleşme

Otobiyografi ya da anı yazarı sadecekendini değil, içinde yaşadığı dönemin konjonktürünü, toplumsal, siyasal vekültürel iklimini de yazar. Biyografi ya da anılar aslında tarihi ve resmikaynakların boş bıraktığı noktaları doldurmak işlevi görür. Ancak aynı zamandayazarının benliğini, anlatıda kurduğu performans üzerinden inşa eden bir işlevide vardır. Bir kişi çoğunlukla hayatının, toplumun geneli tarafından merakedildiğini varsayarak anı ya da otobiyografi kaleme alır. Bu kişiler ağırlıklıolarak ya siyasetçi ya tanınmış bir iş insanı ya da gazeteci, yazar ve bilim insanıolabilir. Arşiv kültürü çok gelişmemiş Türkiye gibi ülkelerde anılar önemli birboşluk da doldurur. Bunun yanında siyasi kırılmaların, toplumsal ve kültüreldönüşümlerin izini de anılar ve otobiyografilerden sürmek mümkündür. Bu yönüylebir aydının ya da yazarın anıları hiçbir zaman sadece kendisine ait değildir.Aydın, otobiyografisinde kendini anlatırken, toplumsal belleği kurmaya dahizmet eder. Bu çalışmada Türk aydınının otobiyografi ve anılarında oluşturduğubelleği üzerinden bir basın tarihi okuması yapılmaktadır. Ancak bu sadece basıntarihi okuması değil, Türk aydınının belleği üzerinden modernleşme ile aydınarasındaki ilişkinin de okumasıdır. Bunun için özellikle 1930-1990 yıllarıarasında gazetecilik ya da köşe yazarlığı yapmış kişilerin anı ya dabiyografilerine bakılmıştır. Bu kaynaklarda toplumsal, siyasal ve kültürelayrışmaların nasıl kişisel benlik kurguları üzerinden ortaya çıktığıçözümlenmiştir. Bu araştırma için Zekeriya Sertel, Sabiha Sertel, Nadir Nadi veHasan Cemal’in anı kitaplarına odaklanılmıştır. Bu isimlerin arasında hâlâ hayatta olan tek isimHasan Cemal’dir ve çalışmamızda Cemal’in 1990’lara kadar aktardığı anıları temelalınmıştır. Bu anılarda, politik kültür vemodernleşme pratikleri içinde mücadele, hesaplaşma ve çatışma çerçevesindenTürk aydınının benliğinin nasıl kurgulandığı incelenmiştir.

The author of any autobiography or memoir writes not only herself, but the conjuncture, social, political and cultural climate of her time. Biographies or memoirs also serve to fill in the points left by the historical and official sources. At the same time, the author also builds her ‘self’ in and through the narrative. In countries with less developed archival culture, the memoirs fill an important gap. It is possible to trace the political breaks, the signs of social and cultural transformations through memoirs and autobiographies. Current study is a press history based on autobiographies and memoirs of Turkish intellectuals. The study also attempts to analyze the relationship between modernization and the intellectual. For this, the memories or biographies of journalists or column writers who wrote between 1930-1990 were analyzed, and how these social, political and cultural divisions emerged through personal self-constructions. For this research, Zekeriya Sertel, Sabiha Sertel, Nadir Nadi and Hasan Cemal’s memoirs were analyzed. This study tries to understand how the Turkish intellectual constructed its self and identity in and through memoirs, within the context of struggle, reckoning, and conflict.