COVID-19 Pandemisinin Türkiye’de Hanehalkı Yoksulluğu, Sağlık Harcamaları ve Sağlıkta Finansal Koruma Üzerindeki Olası Etkileri
Potential Impacts of COVID-19 Pandemic on Household Poverty, Health Expenditures and Financial Protection in Turkey
Yazar: Manavgat, Gökçe; Daştan, İlker; Abbasi, Asiyeh
Dergi: Eurasian Journal of Health Technology Assessment, Vol. 5 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; COVID-19,OOP health spending,health policy,financial protection in health ; COVID-19,Cepten yapılan sağlık harcamaları,sağlık politikası,sağlıkta finansal koruma

Yüksek oranda yapılan cepten sağlık harcamalarının bir sonucu olan hanehalklarının üzerindeki finansal yükün izlenmesi ve sağlıkta finansal korumanın güçlendirilmesi küresel anlamda ilgi gören 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri’nden biri olagelmiştir. Bir sağlık sorunu olarak başlayıp küresel bir ekonomik krize dönüşen COVID-19 pandemisi Türkiye için Sağlıkta Dönüşüm Programı (SDP) ile belirlenmiş hem sağlık hizmetlerine erişimin yaygınlaştırılması hem de hanehaklarının sağlık harcamalarından kaynaklı finansal risklerinin azaltılması hedefleri için bir tehlike oluşturmaktadır. Bu çalışmada, COVID-19 pandemisinin Türkiye’de hanehalklarının gelir ve harcamalarındaki azalmaları tahmin edilerek yoksulluk ve sağlıkta finansal korumada meydana gelebilecek olası etkileri hesaplanmıştır. TÜİK’in 2020 yılı için yayınladığı sektörel bazlı daralmalar ve işgücü piyasasındaki kayıplardan yola çıkarak öncelikle hanehalklarının gelirlerindeki azalmalar, dolayısıyla ortaya çıkacak yeni yoksulluk oranları, sonra ise cepten yapılan sağlık harcamalarındaki dört farklı senaryo göz önünde bulundurularak hanehalklarının karşılaşabilecekleri sağlık finansal yükleri hesaplanmıştır. Analizlerimize göre, Türkiye’de 2020 yılında hanehalkı harcamalarında ortalama %5,3’lük bir azalma yaşanacağı hesaplanmıştır. Hanehalkı harcamalarındaki bu düşüşlere bağlı olarak yaklaşık 1,35 milyon ek nüfusun COVID-19 krizi nedeniyle yoksullukla karşı karşıya kalacağı tahmin edilmiştir. Sağlıkta finansal koruma açısından cepten yapılan sağlık harcamalarındaki dört farklı senaryomuza göre 103 ile 758 bin arası bir ek nüfus katastrofik sağlık harcamalarına maruz kalabilecek, 82 ile 153 bin arası bir ek nüfus ise cepten yapılan bu sağlık harcamaları nedeniyle yoksullaşabilecektir. COVID-19’un yol açtığı hanehalklarının gelir ve harcamalarındaki azalmanın etkilerini azaltmak için, politika yapıcılar halk sağlığı hizmetleri finansmanını artırmalı ve temel sağlık hizmetleri için cepten yapılan harcamaları pandemi süresince minimum düzeye indirmelidir. Sağlık hizmetleri alanında kullanıcı katkılarının askıya alınması ya da ertelenmesi, sağlık hizmetlerine erişimin yaygınlaştırılması ve sosyal koruma hedeflerinin güçlendirilmesi COVID-19 sonrası dönemde daha derin bir yoksulluğu ve finansal yükü önlemeye yardımcı olabilir.

Monitoring financial burden on households due to high out-of-pocket health expenditures (OOP) and strengthening financial protection in health have been one of the 2030 Sustainable Development Goals that have attracted global attention. The COVID-19 pandemic, which began as a global health problem and turned into an global economic crisis, constitutes a major threat to the targets of both expanding access to health services and reducing the financial risks of households arising from OOPs, determined in Health Transformation Program in Turkey. This study aims to examine the potential negative economic impacts of COVID-19 on poverty and financial protection in health in Turkey by predicting the reduction in household expenditures and income. Based on the data on sectoral-based contractions in the labor market published by TURKSTAT for 2020, firstly the decreases in household incomes, then the new poverty rates and the financial health burden of households are calculated by considering four different scenarios in OOPs. Results of our study demonstrate that economic impacts of COVID-19 can reduce household incomes or expenditures by an average of 5.3% in 2020 in Turkey. It is estimated that about 1.35 million additional population can face extreme poverty due to these reductions in household income. In terms of financial protection in health, according to four different scenarios in OOPs, an additional population of 103 to 758 thousand can be exposed to catastrophic health expenditures, and an additional population of 82 to 153 thousand can become impoverished due to high OOPs. To mitigate the effects of the reduction in income and spending of households caused by COVID-19 and to improve financial protection in health, policy makers are suggested to increase revenues for public health care and minimize OOPs on essential health services throughout the pandemic. Suspending or deferring user contributions for COVID-19 related and other health care services, extending to all the entitlement to essential health services, and strengthening social protection goals can help prevent deeper poverty and financial burden during and in the post-COVID-19 era.