TÜRKÇÜ BİR FİKİR DERGİSİ "DOĞU" VE CHP İLİŞKİSİ (1942-1945)
A TURKIC IDEA MAGAZINE "DOGU" AND RELATIONSHIP WITH CHP (1942-1945)
Yazar: Zorlu, Yaşar; Temel, Faruk
Dergi: İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 8 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Dogu magazine,Tahir Akın Karauguz,Turkism,Turanism Case,CHP ; Doğu dergisi,Tahir Akın Karauğuz,Türkçülük,Turancılık Davası,CHP

Doğu dergisi, 29 Ekim 1942 tarihindeTahir Akın Karauğuz tarafından Türkçü fikirleri yaymak üzere çıkarılmıştır.Halkevi adına çıkarılan Doğu, CHP'nin de desteğiyle abonelik sistemiaracılığıyla diğer şehirlere de dağıtılma imkanı bulmuştur. Toplumsal vesiyasal meseleleri Türkçü felsefeyle işleyen Doğu dergisi, ayda bir çıkarılmışve 1951 yılına dek yayın hayatını sürdürmüştür. Derginin en önemli amaçlarındanbiri Türkçülük fikrini felsefi açıdan açıklamak olmuştur. Türkçülük'ü açıklamaküzere anket de düzenleyen Doğu; Türk tarihini, Türk büyüklerini, Türk diliniyayınlarında işleyerek, milliyetçi fikirleri toplumsal ve siyasal düzlemdeyerleştirmeye çabalamıştır. Ziya Gökalp, Ömer Seyfettin, Halide Edip Adıvar,Behçet Kemal Çağlar, Orhan Şaik Gökyay, Peyami Safa gibi isimlerin yazıları dergidesıklıkla yayımlanmıştır. 1944 yılında CHP'nin Turancı akımlara karşı bir tavırizlemesi sonucunda CHP dergiye verdiği desteği geri çekmiştir. 1946 yılındaDoğu, CHP tarafından yeniden desteklenirken, dergideki Türkçü fikirler azalmaklabirlikte form değiştirmiştir. Bu kapsamda çalışmada, CHP'nin milliyetçilikanlayışı, Doğu Dergisi’nin içeriği, yayın politikası ve iktidarla ilişkilerininortaya konulması hedeflenmektedir. Bu doğrultuda Doğu dergisinin MilliKütüphane'de yer alan 1942-1945 yılları arasındaki koleksiyonları ve CumhuriyetArşivlerinden elde edilen CHP Genel Sekreterliği ve Doğu dergisi sahibiarasındaki yazışmaları gösteren belgeler doküman analizi yapılarak nitelikseliçerik analizi yöntemiyle incelenmektedir. Araştırma, CHP iktidarının dışsiyasette değişen siyasal konjonktüre göre milliyetçilik düşüncesine ilişkinanlam kaymaları yaşadığını ve bu doğrultuda Doğu dergisinin yayın politikasınayön verdiğini ortaya koymaktadır.

Dogu magazine was published on October29, 1942 by Tahir Akın Karauguz to disseminate Turkic ideas. Dogu, which wasissued on behalf of People's House (Halkevi), with the support of RepublicanPeople's Party (CHP), had the opportunity to be distributed to other citiesthrough the subscription system. Dogu magazine, which deals with social andpolitical issues with Turkist philosophy, was published once a month andcontinued to be published until 1951. One of the most important aims of themagazine was to explain the idea of ​​Turkism from a philosophicalpoint of view. Dogu magazine also conducted a survey to explain Turkism; triedto popularise Turkish history, great people of Turks elders and Turkishlanguage in his publications and to impose nationalist ideas on social andpolitical levels. Ziya Gökalp, Ömer Seyfettin, Halide Edip Adıvar, Behcet KemalÇaglar, Orhan Saik Gökyay, Peyami Safa got frequently published in themagazine. In 1944, as a result of the CHP's attitude towards PanTurkistmovements, the CHP withdrew its support for the magazine. While the Dogu wasbacked by the CHP again in 1946, Turkic ideas in the magazine decreased andchanged form. In this context, the Dogu, which was published with the supportof the CHP during the single-party rule, was introduced alongside with thecontent of the journal, its publication policy and its relations with thegovernment. In this respect, the documents showing the correspondence betweenthe collections of the Dogu magazine in the National Library between 1942-1945and the CHP General Secretariat obtained from the Republican Archives and theowner of the Dogu magazine are analyzed by qualitative content analysis method.The research reveals that the CHP government experienced a shift in the meaningof the idea of ​​nationalism according to the changing political conjuncture in theforeign policy and directed the publication policy of the Dogu magazine.