Türkiye'de Sofralık Zeytin Fiyatlarındaki Dalgalanmalar: ARIMA-GARCH Yaklaşımıyla Volatilite Araştırması
Fluctuations in Table Olive Prices in Türkiye: Volatility Investigation with the ARIMA-GARCH Approach
Yazar: Şengül, Zekiye
Dergi: ANADOLU Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, Vol. 33 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: Agricultural Economics (Other) ; Tarım Ekonomisi (Diğer) ; Table olive price,volatility analysis,ARIMA-GARCH model,prediction performance ; Sofralık zeytin fiyatı,volatilite analizi,ARIMA-GARCH modeli,tahmin performansı

Bu çalışmada, Ocak 2008-Aralık 2022 döneminde Türkiye'de sofralık zeytin fiyatlarının volatilitesini analiz etmek amacıyla ARIMA-GARCH modeli kullanılmıştır.  Çalışma zeytin piyasasının volatilite dinamiklerini derinlemesine anlamayı ve piyasa katılımcıları için stratejik yaklaşımlar geliştirmeyi hedeflemektedir. ARIMA modeli, finans ve ekonomi literatüründe zaman serilerinin ortalama yapısının tahmin edilmesi için, GARCH modeli ise volatilitenin tahmin edilmesi için sıkça başvurulan metotlardır. Bu iki modelin entegrasyonu hem ortalama hem de volatilitenin kapsamlı bir analizini sağlamaktadır. Analiz sürecinde farklı volatilite modelleme teknikleri kullanılarak optimal model, Akaike (AIC), Schwarz (SIC) Bilgi Kriterleri ve Log likelihood değeri ile belirlenmiştir. Seçilen modelin performansı, gerçekleşen volatilite değerleriyle karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Sonuçlara göre, zeytin fiyatlarında belirgin bir düzeltme eğilimi gözlemlenmiş, bu da piyasa katılımcılarının fiyat hareketlerine hızla tepki verdiğini göstermiştir. Diğer taraftan zeytin piyasasında volatilitenin uzun süre devam edebileceği ve fiyat şoklarının uzun vadeli etkiler yaratabileceği belirlenmiştir. Kısa dönem tahminlerinde (3 ve 6 aylık), tahmin süresine bağlı olarak hata oranlarının arttığı, 1-2 aylık tahmin ufkunda modelin güvenilir sonuçlar verdiği saptanmıştır. Sonuçlara göre 9 aylık dönemde 2 aylık tahminler, orta vadeli planlamalar için güvenilir sonuçlar sunmuştur. 12 aylık tahminlerde ise, modelin uzun vadeli planlamalar için istikrarlı sonuçlar sağladığı belirlenmiştir.

This study uses the ARIMA-GARCH model to analyze the volatility of table olive prices in Turkiye during the period 2008M01-2022M12. The ARIMA model is widely used in the finance and economics literature for estimating the mean structure of time series and the GARCH model for estimating volatility. The integration of these two models provides a comprehensive analysis of both mean and volatility. In the analysis process, different volatility modeling techniques are used and the optimal model is determined by Akaike (AIC), Schwarz (SIC) Information Criteria and Log likelihood values. The performance of the selected model is evaluated by comparing it with the realized volatility values. According to the results, there is a significant correction trend in olive prices, suggesting that market participants react quickly to price movements. Volatility in the olive market is likely to persist for a long time and price shocks may have long-term effects. While the model provides reliable results for the 1-2 month forecast horizon, the error rates increase for the 3 and 6 month periods. Especially for the 9-month period, the 2-month forecast horizon is found to be more reliable. In the 12-month period, the model's forecasts were generally stable. This research provides a critical perspective to deeply understand the volatility dynamics of the olive market and to formulate strategic approaches for market participants.