Türkiye’de Katastrofik Sağlık Harcamaları ve Sağlık Hizmetlerinden Memnuniyet Oranı ile İlişkisi
Catastrophic Health Expenditures in Turkey and the Relationship with Satisfaction Rate for Health Services
Yazar: Atasever, Mehmet; Karaca, Zafer; Sanisoğlu, Selim Yavuz; Alkan, Afra; Bağcı, Hasan
Dergi: Ankara Medical Journal, Vol. 18 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Katastrofik sağlık harcaması,cepten sağlık harcamasının toplam sağlık harcaması içindeki payı,sağlık hizmetlerinden memnuniyet oranı ; Catastrophic health expenditure,Out-of-pocket health expenditure share in total health

Amaç:Çalışmamızda Türkiye’de sağlık hizmetlerindenmemnuniyet oranı, katastrofik sağlık harcaması yapan hane oranı ve ceptenyapılan sağlık harcamalarının toplam sağlık harcaması içindeki payı arasındakiilişki araştırıldı.Materyalve Metot: Türkiye’ de2002–2015 yılları arası sağlık hizmetleri memnuniyet oranı ile aynı yıllararasında katastrofik sağlık harcaması yapan hane oranı ve cepten yapılan sağlıkharcamasının toplam sağlık harcaması içindeki payı arasındaki istatiksel ilişkiPearson korelasyon analiz ve doğrusal regresyon analizi ile incelendi. Bulgular: Katastrofik sağlık harcaması yapan haneoranı ile sağlık hizmetlerinden memnuniyet oranı arasında kuvvetli negatif birilişki olduğu belirlendi. Buna göre, katastrofik sağlık harcaması yapan haneoranında %0,1 oranında bir azalışın, memnuniyet oranında %4,89 (%95 GA: %3,37 -%6,40) artış meydanagetirdiği görüldü. Cepten yapılan sağlık harcamasının toplam sağlık harcamasıiçindeki payı ile sağlık hizmetlerinden memnuniyet oranı arasında negatif birilişki olduğu ve cepten yapılan sağlık harcamasının toplam sağlık harcamasıiçindeki payının %1 oranında azalmasıyla memnuniyet oranında %2,75 (95% GA:%0,16 - %5,34) oranında bir artış meydana getirdiği sonucuna ulaşıldı.Katastrofik sağlık harcaması yapan hane oranı bilindiğinde cepten yapılansağlık harcamasının toplam sağlık harcaması içindeki payının sağlıkhizmetlerinden memnuniyet oranı üzerindeki etkisinin anlamlı olmadığı görüldü(0,672). Sonuç: Bireylerin cepten yapılan sağlık harcamalarıazaldıkça katastrofik sağlık harcaması yapan hane oranının azaldığı, bu durumundiğer etmenlerle birlikte sağlık hizmetlerinden memnuniyeti arttırdığı ve Türkiye’de kapsayıcı sağlık politikalarısonucu oluşturulan kamu finansman modelinin yoksullukoluşturma kapasitesinin düşükolduğu tespitinde bulunulmuştur. Ancak son yıllarda kamu sağlık hizmetisunucuları dışındaki hizmet sunucularınaödenen ilave ücret tavanının iki katına çıkarılması ve üniversitehastanelerinde öğretim üyelerininsunmuş olduğu sağlık hizmetlerinden ilave ücret alınabilmesine imkân tanınmasıgibi uygulamaların katastrofik sağlık harcaması yapan hane oranınınyükselmesine önemli etkisi olduğunu söylemek mümkündür.

Objectives: In our study, therelationship between the rate of satisfaction for health services in Turkey,the rate of catastrophic health spending households and out-of-pocket healthspending margin of total health expenditure were examined.Materials and Methods: In this study,the catastrophic household budget from 2002 to 2015 was examined together withthe data from Life Satisfaction Survey of the same years for the satisfactionrate of health care and for the role of pocket health spending in total healthspending. Pearson correlation and linear regression analysis were performed to reveal thepossible relationships.Results: There is a negative andstrong relationship between the satisfaction rate of health services, the ratioof households making catastrophic health spending and the ratio of out-of-pockethealth spending within health spending. 4.89% (95% CI: 3.37% - 6.40%) increase isobserved in the satisfaction rate by 0.1% decrease in households withcatastrophic health spending. It was found that 2.75% (95% CI: 0.16% - 5.34%)increase in the satisfaction rate with other factors could be observed bydecreasing the share of out-of-pocket health expenditure in total healthexpenditure by 1%. When the ratio of households making catastrophic healthspending was known, the effect of the ratio of out-of-pocket health spendingwithin health spending on the satisfaction rate of health services wasinsignificant (p=0.672).Conclusion: As the out-of-pocketexpenditures decrease, the ratio of households making catastrophic healthspending decreases, thus the satisfaction with health services tends toincrease and the public financing model in Turkey derived by the inclusivehealth policies has low capacity of creating poverty. Applications such as theincrease of the extra salary paid to the non-public service providers in recentyears and the extra fees of the health services offered by the teaching staffin the university hospitals are significant effects on the increase ofhousehold ratios within the catastrophic health expenditure.