Harran Kazılarında Bulunan Cam Bilezikler (2013-2023)
Glass Bracelets Found in Harran Excavations (2013-2023)
Yazar: Aslan, İsmail; Ölçer, Sevcan
Dergi: Art-Sanat No. 23, 2024
Anahtar kelimeler: Visual Arts (Other) ; Görsel Sanatlar (Diğer) ; Harran,Islamic Period,Seljuk Art,Glass Art,Bracelet ; Harran,İslami Dönem,Selçuklu Sanatı,Cam Sanatı,Bilezik

Neolitik Dönem'den beri kullanılan süs eşyaları veya takılar arasında önemli bir yeri olan bilezikler, bulundukları coğrafyada toplumların sosyal, ekonomik, sanatsal ve kültürel bağları hakkında önemli bilgiler sunmaktadır. Anadolu coğrafyasında yapılan kazı çalışmalarında Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı Dönemleri’ne ait çok sayıda cam bileziğe rastlanmıştır. Özellikle Orta Çağ’a ait İslami Dönem’e ait veriler ise ancak son yıllarda paylaşılmaya başlanmıştır. Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde oldukça önemli bir yerleşim merkezi olan Harran’da devam eden kazılarda İslami Dönem’e ait zengin buluntular ele geçmiştir. Kentte yapılan kazılarda açığa çıkarılan mimari yapılar ve çok sayıda seramik eserin yanı sıra cam bilezikler de bulunmuştur. Harran’daki mimari eserler ve seramikler konusunda çalışmalar yapılmasına rağmen cam eserler ve cam bilezikler değerlendirilmemiştir. Bilim dünyasına ilk defa tanıtılacak olan ve Selçuklu-Eyyûbi Dönemi cam sanatı hakkındaki araştırmalara katkı sağlayacak bu eserler, üretim teknikleri, boyutları, renk özellikleri ve süsleme kompozisyonlarına göre irdelenmiştir. Ayrıca daha önce ortaya çıkarılan çağdaş ve benzer bileziklerle karşılaştırmalar yapılarak tarihlendirilmesi yapılmaya çalışılmıştır. Böylece Harran özelinde veya etkileşimde olduğu kültürleri anlamaya yardımcı olacak yeni bir çalışma ortaya çıkmıştır.

Bracelets, which have an important place among the accessories or jewelry used since the Neolithic period, provide important information about the social, economic, cultural and cultural ties of the societies in their geography. Many glass bracelets from the Roman, Byzantine, Seljuk and Ottoman periods were found during excavations in Anatolia. Data from the Islamic Period, especially the Middle Ages, have only begun to be shared recently. Rich findings from the Islamic Period were unearthed during the ongoing excavations in Harran, a critical settlement center in the Southeastern Anatolia Region. In addition to the impressive architectural structures and many ceramic artifacts unearthed during excavations in the city, there are glass bracelets. Although studies have been conducted on the architectural works and ceramics in Harran, glass works and glass bracelets have not been evaluated. Therefore, a preliminary evaluation of the glass bracelets recovered between 2013 and 2023 belonging to the Harran Excavations conducted under the direction of Prof. Dr. Mehmet Önal was made in this study. These works, which will be introduced to the scientific world for the first time and will contribute to research on the glass art of the Seljuk-Ayyubid Period, have been examined according to their production techniques, dimensions, color characteristics and ornamental compositions. Additionally, an attempt was made to date it by making comparisons with contemporary and similar bracelets previously unearthed. Thus, a new study has emerged that will help understand Harran specifically or the cultures it interacts with.