Okul Öncesi Öğretmenlerin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğuna Yönelik Metaforlarının Belirlenmesi
Determination of Metaphors Used by Preschool Teachers for Attention Deficit and Hyperactivity Disorder
Yazar: Gözüm, Ali İbrahim Can
Dergi: Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol. 22 No. 3, 2020
Anahtar kelimeler: Other Fields of Education ; Alan Eğitimleri ; ADHD,metaphor,preschool teacher,preschool education ; DEHB,metafor,okul öncesi öğretmeni,okul öncesi eğitimi

Bu araştırmanın amacı okul öncesi öğretmelerinin DEHB ilişkin metaforik algılarını tespit etmektir. Araştırma nitel araştırma yöntemi fenomoloji araştırma desenine göre yapılmıştır.  Araştırmanın çalışma grubu, Anadolu’daki bir ilin MEB bağlı resmi bağımsız anaokullarında görev yapmakta olan 32 okul öncesi öğretmenin katılımıyla oluşturulmuştur. Öğretmenlerin DEHB kavramına ilişkin metaforları tespit etmek için “metafor formu” hazırlanmıştır. Metafor formunda öğretmenlerden “DEHB..…gibidir; çünkü…” ifadesini  tamamlamaları istenmiştir. ‘DEHB’ kavramına ilişkin metaforların tespit edilmesi için veriler üç aşamada analiz edilmiştir. Birinci aşama kodların oluşturulması, ikinci aşama kategorileştirme, üçüncü aşama kategori adlandırılmasıdır.  Temalar DSM-5 DEHB tanı ve ölçütlerine göre adlandırılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre, öğretmenler ürettikleri 76 metafordan  39 farklı metafor tespit edilmiştir. Metaforlar, “dikkatsizlik,   “aşırı hareketlilik ve dürtüsellik”  ve “önlem” temaları altında yer almıştır. “Kuş”  metaforu en çok tekrarlanmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre okul öncesi öğretmenleri, DEHB’nin belirtilerinin farkındadır. Öğretmenlerin kıdem yılı ve DEHB olan çocuklara öğrenim verme durumlarına göre, ürettikleri metaforları incelendiğinde daha çok “önlem” teması altında metafor ürettikleri tespit edilmiştir. Kıdem yılı azaldıkça “aşırı hareketlilik ve dürtüsellik” teması altında metaforların arttığı gözlemlenmektedir.

The aim of this study is to determine preschool teachers’ metaphorical perceptions of ADHD. This study was carried out following the qualitative research method known as the phenomenology research design. The working group for the study consists of 32 preschool teachers working in official, independent kindergartens affiliated with the Ministry of National Education (MEB) in one Anatolian province. A “metaphor form” was prepared to identify the metaphors used by the teachers in reference to ADHD. On the metaphor form, the teachers were asked to complete the statement “Attention deficit and hyperactivity disorder ..…is like; because…” The data were analyzed in three stages to determine the metaphors relating to the concept of ‘ADHD’. The first stage is the creation of codes, the second stage is categorization, and the third stage is naming the categories. The themes were named based on the DSM-5 ADHD diagnosis and criteria. The study’s findings identified 39 different metaphors from among the 76 metaphors produced by the teachers. The metaphors were grouped under the themes “lack of attention,” “hyperactivity and impulsiveness,” and “prevention.” The “bird” metaphor was the most common. The results of the study show that the metaphors they produced were analyzed in terms of the teachers’ seniority and whether or not they taught children with ADHD, it was seen that they produced metaphors mostly under the “prevention” theme. As the amount of seniority decreases, so a corresponding increase is seen in metaphors in the “hyperactivity and impulsiveness” theme.