Yeşil Araç Rotalama Problemlerinin Entegre Pisagor Bulanık AHP ve EDAS Yöntemleri ile Analizi
Analysis of Green Vehicle Routing Problems with Integrated Pythagorean Fuzzy AHP and EDAS Methods
Yazar: Bakioğlu, Gözde
Dergi: Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji, Vol. 12 No. 4, 2024
Anahtar kelimeler: Transportation Engineering ; Ulaştırma Mühendisliği ; Multiple Criteria Decision Making ; Çok Ölçütlü Karar Verme ; Yeşil araç rotalama problemi,Pisagor bulanık AHP,EDAS,Sürdürülebilirlik ; Green Vehicle Routing Problem,Pythagorean fuzzy AHP,EDAS,Sustainability

Günümüzde, iklim değişikliği, hava kirliliği ve doğal kaynakların tükenmesi gibi çevresel sorunlar, küresel ölçekte artan bir endişe kaynağı olmuştur ve bu sorunlar çevresel sürdürülebilirlik için acil önlemlerin alınmasını gerektirmektedir. Ulaşım endüstrisi, çevresel etkilere önemli ölçüde katkı sağlayan sektörlerden biridir. Yeşil araç rotalama problemleri, düşük emisyonlu ve çevre dostu araçların tercih edilmesiyle çevresel etkileri minimize ederek sürdürülebilir ulaşım sistemlerinin oluşturulmasına katkı sağlamaktadır. Bu çalışmada, yeşil araç rotalama problemleri, çok kriterli karar verme problemi olarak ele alınmış, karar vericilere çeşitli senaryolar ve ağırlıklandırma seçenekleri sunularak karar sürecinin şeffaflığı artırılmıştır. Bu bağlamda, göreceli olarak yeni bir yaklaşım olan Pisagor Bulanık Kümeler ortamında genişletilmiş Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ve EDAS (Ortalama Çözüm Uzaklığına Dayalı Değerlendirme) entegre modeli üzerine çalışılmış ve 6 değerlendirme ölçütü ile 5 yeşil araç rotalama problemi arasında seçim yapılmıştır. Bununla birlikte, farklı ölçüt ağırlıkları altında karar verme probleminin nasıl etkilendiğini belirlemek amacıyla duyarlılık analizi gerçekleştirilmiş ve önerilen metodun duyarlılığı 15 farklı senaryo üzerinde test edilmiştir. Bu çalışmanın sonuçları, araştırmacılara çeşitli yeşil araç rotalama senaryolarını değerlendirme ve analiz etme imkânı sağlarken, endüstri profesyonellerine ve lojistik yöneticilerine maliyeti düşüren, operasyonel verimliliği arttıran, çevre dostu çözümleri sunmaktadır.

Nowadays, environmental issues such as climate change, air pollution and depletion of natural resources are of increasing concern on a global scale and require urgent measures for environmental sustainability. The transportation industry is one of the sectors that contributes significantly to environmental impacts. Green vehicle routing problems facilitate the establishment of sustainable transportation systems by minimizing environmental impacts through the preference of low-emission and eco-friendly vehicles.  In this study, green vehicle routing problems are considered as a multi-criteria decision-making problem, enhancing decision-making transparency by providing decision-makers with various scenarios and weighting options. In this context, an extended Analytic Hierarchy Process (AHP) and EDAS (Evaluation Based on Average Distance to Solution) integrated model in Pythagorean Fuzzy Sets environment, which is a relatively new approach, was carried out and 5 green vehicle routing problems were selected with 6 evaluation criteria. Furthermore, sensitivity analysis was conducted to assess how the decision-making problem is influenced by varying criteria weights, and the robustness of the proposed method was tested across 15 different scenarios. The results of this study provide researchers with the opportunity to evaluate and analyze various green vehicle routing scenarios, while providing industry professionals and logistics managers with environmentally friendly solutions that reduce costs and increase operational efficiency.