Türkçe Öğretmenlerinin Etkin Dinleme ve Dönüt Durumları
Active Listening Feedback Usage of Turkish Language Teachers
Yazar: Karatay, Halit; Dolunay, Salih; Savaş, Ömer
Dergi: Ana Dili Eğitimi Dergisi, Vol. 2 No. 4, 2014
Anahtar kelimeler: Other Fields of Education ; Alan Eğitimleri ; Turkish language education, listening education, active listening, feedback, asking question. ; Türkçe eğitimi, dinleme eğitimi, etkin dinleme, dönüt, soru sorma

Etkin dinleme, dinleyicinin konuşan kişiyi tam olarak anlamayı hedeflediği ve bunu gösteren geri iletimlerde bulunduğu dinleme yöntemidir. Etkin dinleme becerisinin öğrencilere kazandırılmasında çok büyük rolü olan Türkçe öğretmenleri, bu beceriden yararlanarak onlara örnek olmak durumundadır. Bu araştırmada, Türkçe öğretmenlerinin, etkin dinlemenin göstergesi olan sözlü dönüt tekniklerinden ne kadar ve ne oranda yararlandığı belirlenmiştir. Araştırmada katılımlı gözlem ve görüşme teknikleri kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Çalışma grubu, Bolu il merkezindeki farklı sosyoekonomik çevrelerde bulunan 6 ortaokulda çalışan 5 bay ve 5 bayan Türkçe öğretmenidir. Etkin dinleme tekniklerini uygulama durumlarını belirlemek için öğretmenler farklı zamanlarda 40 ders saati gözlemlenmiştir. Öğretmenlerin kullandıkları tekniklerin içerik analizi yapılarak bunlar kendi içinde sınıflandırılmış, kullanım sayıları ve oranları belirlenmiştir. Buna göre öğretmenlerin yansıtma ve soru sorma tekniklerini kullandıkları, duyguların anlaşıldığını gösterme tekniğini hiç kullanmadıkları görülmüştür. Ayrıca sınıfta kullanılan dönütlerin çoğunun etkin dinleme tekniği niteliği taşımadığı ve etkin dinleme tekniklerinin kullanımındaki dağılımın oldukça çarpık olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerle yüz yüze yapılan görüşmeler ise, çoğunun etkin dinleme teknikleri hakkında yeterli düzeyde bilgi sahibi olmadığını göstermiştir.

Active listening is a listening skill in which listener aims to fully understand and displays feedback that shows this intention. Turkish language teachers who have an important role teaching that skill to students must give the lead by utilizing it. In this study, quantities and ratios of active listening techniques' which teachers utilized are identified using participant observation and interview. 10 Turkish language teachers work in Bolu had been sampled according to their genders, ages and socio-economic status of schools they work. Sampled 5 male and 5 female teachers work in 6 secondary schools. To capture verbal feedbacks given to students, teachers were observed for 4 hours each. Then active listening techniques used by teachers, were content analyzed. Categories, quantities and ratios of these were identified. Analysis indicate that; teachers use reflecting and asking question techniques, but they don't use presenting speaker's feelings. Most of feedbacks are not active listening techniques and the distribution of active * Bu araştırma, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri tarafından desteklenmiştir. Proje no: 2013.02.05.617. ** Doç. Dr., Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümü, Bolu, karatay_h@ibu.edu.tr *** Yrd. Doç. Dr., Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümü, Bolu, dolunay_k@ibu.edu.tr **** Arş. Gör., Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümü, Bolu, omersavas@ibu.edu.tr listening techniques' is uneven. Besides face to face interviews show that most of the teachers are not well informed about active listening.