Sultan II. İzzeddin Keykâvus Döneminde Sarı Saltuk’un Balkanlara Geçişine Dâir Mütâlaalar
The Examinations on Passage of Sari Saltuḳ to Balkans During the Reign of Sulṭan ʿIzz Al-Dīn Kaykāwus II
Yazar: Kaya Tan, Pınar
Dergi: Güneydoğu Avrupa Araştırmaları Dergisi No. 37, 2021
Anahtar kelimeler: Izz al-Dīn Kaykāwus II,Sari Saltuḳ,Turkmen,Dobrudja,Mikhail VIII Palailogos ; II. İzzeddin Keykâvus,Sarı Saltuk,Türkmenler,Dobruca,VIII. Mikhail Palailogos

Sultan II. Gıyâseddin Keyhüsrev’in büyük oğlu olan II. İzzeddin Keykâvus dönemi (1256-1249 müstakil, 1249-1262 müşterek saltanat) Türkiye Selçuklu Devleti tarihi açısından son derece kritik hâdiselerin yaşandığı bir devir olmuştur. II. Gıyâseddin Keyhüsrev döneminde yapılan Kösedağ Savaşı (641/1243) ile Anadolu’da başlayan Moğolların tahakkümü giderek artmış ve II. İzzeddin Keykâvus döneminde bu baskılar ağır bir şekilde hissedilir olmuştu. Ayrıca siyasî, sosyal, idarî dengelerin ve devlet yönetiminde etkili olan şahsiyetlerin suhuletle değişebildiği de görülmüştür. Moğolları Anadolu’dan çıkarmak için askerî ve diplomatik mücâdelelerde bulunmuşsa da muktedir bir idâre sergileyemeyen Sultan II. İzzeddin Keykâvus nihayetinde tahtını terk etmek ve Bizans İmparatoru VIII. Mikhail Palailogos’a (1261-1282) sığınmak zorunda kalmıştır. Bu dönemde sultana bağlılık arz eden yakın adamları ve emîrleri ile liderlerinin Sarı Saltuk (ö. 697/1297-1298) olduğu düşünülen çok sayıda Türkmen’in, günümüzde Bulgaristan ve Romanya sınırları içinde yer alan Dobruca bölgesine yerleştirildikleri çeşitli kaynaklarda zikredilmektedir. Bu çalışmada özellikle Sarı Saltuk ve Selçuklu Sultanı II. İzzeddin Keykâvus arasındaki münâsebetler ve Türkmenlerin göç hâdisesi üzerine önce tarihî kaynaklar ardından da ikincil literatürde yer alan mâlûmat bir araya getirilmiş ve bu husustaki mevcut görüşler irdelenmiştir.

The reign of ʿIzz al-Dīn Kaykāwus II (1246-1249 detached, 1249-1262 joint reign) elder son of Sulṭan Ghiyāth al-Dīn Kaykhusraw II, is a period of highly critical developments with respect to the history of Turkey Saldjūḳ State. With the Köse Dagh Battle (641/1243) that took place during the reign of Ghiyāth al-Dīn Kaykhusraw II, Mongol dominance starting in Anatolia has increased and were heavily felt during the reign of ʿIzz al-Dīn Kaykāwus II. Furthermore, it is seen that political, social and administrative balance as well as persons with influence in the government could easily change. Despite engaging in military and diplomatic manoeuvers to expelling Mongols from Anatolia, Sulṭan ʿIzz al-Dīn Kaykāwus II failed to exhibit competent management and eventually had to abandon the throne and sought refuge under Byzantine Emperor Mikhail VIII Palailogos (1261-1282). Various sources mention that people and āmīrs loyal to the sulṭan and numerous Turkmen who are thought to be led by Sari Saltuḳ (d. 697/1297-1298) have been settled in Dobrudja region, which is in the borders of modern Bulgaria and Romania. This study assembles information initially in historic resources and secondary literature on the relations of Sari Saltuḳ and Saldjūḳ Sulṭan ʿIzz al-Dīn Kaykāwus II and the migration of Turkmen and analyses the present views on this subject.