KANT’IN EĞİTİM FELSEFESİNİN AYDIN VE AHLAKLI BİREY YETİŞTİRME SÜRECİNE KATKILARI
The Contributions of Kant’s Philosophy of Education to the Process of Cultivating Enlightened and Moral Individuals
Yazar: Bayrak Tekin, Öznur
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 49 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: 18th Century Philosophy ; 18. Yüzyıl Felsefesi ; Enlightenment ; Aydınlanma (Felsefede Aydınlanma Tarihi) ; History of Philosophy (Other) ; Felsefe Tarihi (Diğer) ; Kant,,eğitim felsefesi,ahlaki eğitim,aydın birey ; Kant,,philosophy of education,moral education,enlightened individual

Çağımızda karşılaştığımız birçok problem, bireylerin yalnızca bilgiyle donatılmasının yeterli olmadığını açıkça ortaya koymaktadır. Bu durum, modern toplumlarda bireyin yetişmesinde karakter ve değer eğitiminin en az salt bilgi kadar belirleyici rol oynadığını ortaya koymaktadır.  Nitekim ideal bir toplum, aydın ve ahlaklı bireylerin yetişmesiyle oluşur. Aydın ve ahlaklı bireyler yetiştirmede ise eğitim önemli rol oynar. Kant’ın eğitim felsefesi bu doğrultuda önemli bir reçete sunmuştur. O, eğitim felsefesinde bireyin akıl ve ahlak temelli gelişimini esas alarak yalnızca bilgiyle değil aynı zamanda ahlaka dayalı bir eğitim anlayışını savunur. Kant için gerçek bir eğitim fikri, insanlığın tüm doğal eğilimlerinin gelişmesini amaçlayan eğitimdir. Kant’a göre insanların yetenekleri ve becerileri geliştirilmesi gereken tohumlar gibidir. Bu tohumları insanlığa dönüştürmek ise doğal yatkınlıkları uygun oranlarda geliştirmek ve insanların kaderlerine ulaşmalarını sağlamakla mümkün olur.Kant’ a göre insan eğitilebilir tek varlık olarak potansiyelini gerçekleştirebilmek için bir eğitim sürecinden geçmek zorundadır. Bu bağlamda eğitim, bireyin doğuştan gelen eğilimlerini şekillendirerek, bireyi aydın, ahlaklı ve sorumluluk sahibi bir özneye dönüştürür. Kant eğitim felsefesiyle bireyi hem bireysel iyiliği hem de insanlığın ortak iyiliği doğrultusunda yönlendirmeyi amaçlamıştır. Kant’ın eğitim sürecini disiplin, kültür, uygarlık ve ahlaki özerklik ilkeleri çerçevesinde yapılandırılması gerektiği düşüncesi modern eğitimde eleştirel düşünme, ahlaki bilinç ve özerklik gibi temel hedeflerin felsefi dayanaklarını sunmuştur. Onun bu kapsamlı yaklaşımı, günümüz eğitim sistemlerinin karşı karşıya kaldığı sorunlara yönelik güçlü bir eleştiri ve çözüm potansiyeli taşımaktadır. Bu çalışmada, Kant’ın eğitim anlayışı sistematik olarak ele alınarak, O’nun aydın ve ahlaklı birey yetiştirme sürecine katkıları incelenmiştir.

The multitude of challenges faced in contemporary society clearly demonstrates that equipping individuals with knowledge alone is insufficient. This reality reveals that character and values education play a role as decisive as factual knowledge in the development of individuals within modern societies. Indeed, an ideal society is formed through the cultivation of enlightened and moral individuals, and education plays a pivotal role in this process. In this context, Immanuel Kant’s philosophy of education offers a significant framework. Grounding his educational philosophy in reason and morality, Kant advocates for an approach to education that encompasses not only the transmission of knowledge but also the cultivation of moral character. For Kant, the true concept of education is one that aims to develop all natural inclinations of humanity. He likens human talents and abilities to seeds that must be nurtured and developed, asserting that transforming these seeds into humanity requires the balanced cultivation of natural predispositions to enable individuals to fulfill their destinies.According to Kant, the human being is the only creature capable of being educated, and in order to realize their potential, must undergo an educational process. In this regard, education shapes the innate tendencies of the individual, transforming them into an enlightened, moral, and responsible subject. Kant’s philosophy of education aims to guide the individual toward both personal goodness and the collective good of humanity. His conception that the educational process should be structured around the principles of discipline, culture, civilization, and moral autonomy has provided philosophical foundations for core objectives in modern education such as critical thinking, moral awareness, and autonomy. Kant’s comprehensive approach offers both a profound critique and a potential solution to the problems faced by contemporary educational systems. This study systematically examines Kant’s conception of education, exploring his contributions to the formation of enlightened and moral individuals.