hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Hafî Kıyas İstihsanı
Istihsan With Hidden Analogy (Qiyas Khafi)
Yazar: Dumlu, Emrullah
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 22 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Religion, Society and Culture Studies ; Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları ; İstiḥsan,khafi qiyas,dhahir qiyas,istiḥsan with khafi qiyas ; İstihsan,hafî kıyas,zahir kıyas,hafî kıyas istihsanı

İstihsan, mantık ve işleyiş yönünden farklılık arz eden dört farklı istidlal türünü içinde barındıran bir içtihat türüdür. Bu istidlal türlerinden üçü, istisna niteliği taşımakta biri ise çözümü aranan meseleye uygulanma imkânı olan birbirine zıt iki kıyastan birini diğerine tercih mantığına dayanmaktadır. Bu çalışma, hafî (gizli/kapalı) kıyas istihsanı olarak adlandırılan bu son istidlal türünü ele almaktadır. Konu şöyle bir yöntem takip edilerek incelenmiştir: Evvela ele alacağımız konuya zemin oluşturma gayesiyle, istihsanın tanımı ve istihsan karşısında terkedilen kıyasın mahiyeti irdelenmiştir. Akabinde, istihsanın türleri arasında mukayeseye imkân sağlamak amacıyla, istisna nitelikli istihsan türlerine kısaca yer verilmiştir. Sonrasında ise araştırmanın temel konusu olan hafî kıyas istihsanı; mahiyeti, diğer istihsan türlerinden farkı ve zahir kıyasa tercih gerekçesi yönlerinden incelenmiştir.

Istiḥsan is a type of ijtihad covering four different deduction ways that differ in logic and functioning. Three of these deduction methods have the quality of exceptions, yet the other one depends on the logic of preferring one of the two opposite qiyas options, which can be applied for case to be solved. This study analyses the type of deduction called istiḥsan with khafi qiyas (istiḥsan with the hidden analogy). The subject is analyzed in the following way: First, to set a basis for the issue to be addressed, the definition of istiḥsan is given, and the essence of the qiyas rejected due to istiḥsan is scrutinized. To compare types of istiḥsan, the kinds of istiḥsan with the quality of exception are briefly mentioned. Finally, the main topic of the study, istiḥsan with khafi qiyas, is analyzed in terms of its quality, the difference from other types of istiḥsan, and the reason why it is preferred over dhahir qiyas.
Dinî Yönelimler Ve Toplumsal Cinsiyet Rollerine Yönelik Tutumlar: Sivas Örneği
Religious Orientations and Attitudes Towards Gender Roles: Example of Sivas
Yazar: Çağrıcı Zengin, Ayşe; Cirhinlioğlu, Zafer
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 22 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Sociology of religion,intrinsic religious orientation,extrinsic religious orientation,religious fundamentalism,gender roles attitudes ; Din sosyolojisi,içsel dinî yönelim,dışsal dinî yönelim,dinsel fundamentalizm,toplumsal cinsiyet rol tutumları

Dinî yönelimlerin toplumsal cinsiyet ayrımcılığına etkisini Sivas örneği üzerinden ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilen bu çalışma, bir alan araştırmasına dayanmaktadır. Araştırmaya Sivas ilinin merkez ve dört ilçesinden 600 hane halkı katılmıştır. Ölçme araçları “Dinî Yönelim Ölçeği”, “Dinsel Fundamentalizm Ölçeği” ve “Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği”nden oluşmaktadır. Araştırma hipotezleri, karmaşık araştırma problemini sistematik ve kapsamlı bir şekilde, tek bir süreçte ele almayı mümkün kılan “Yapısal Eşitlik Modellemesi” kurularak test edilmiş ve iki temel sonuca ulaşılmıştır: İlk sonuca göre içsel dinî yönelim, dinsel fundamentalizmi pozitif ve anlamlı şekilde yordamaktadır. İkinci sonuca göre dinsel fundamentalizm, toplumsal cinsiyet rolleriyle ilgili eşitlikçi tutumları negatif ve anlamlı biçimde yordamaktadır.

This study, which was carried out to reveal the Sivas example of the effect of religious orientations on gender discrimination, is based on field research. 600 households from the center and four districts of Sivas province participated in the field study. The measurement tools consist of the “Religious Orientation Scale,” “Religious Fundamentalism Scale”, and “Gender Roles Attitude Scale”. The research hypotheses were tested by establishing “Structural Equation Modeling”, which makes it possible to address the complex research problem systematically and comprehensively in a single process, and two main results were reached: According to the first result, intrinsic religious orientation positively and significantly predicts religious fundamentalism. According to the second result, religious fundamentalism predicts egalitarian attitudes about gender roles negatively and significantly.
İslâm Hukuku Açısından NFT Ve Metaverse Ürünlerin Satım Sözleşmesine Konu Olması
Subject Matter Of NFT And Metaverse Products To Sale Contracts In Terms Of Islamic Law
Yazar: Liv, Cemil
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 22 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Religion, Society and Culture Studies ; Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları ; Islamic Law,Sale Contract,Non-fungible Token,Metaverse,Blockchain ; İslâm Hukuku,Satım Sözleşmesi,Nitelikli Fikrî Tapu,Dijital Varlık,Blok Zincir

İslâm hukuku insanlar arasındaki ticari ilişkilerde akit serbestisi ilkesini temel prensip olarak benimsemiş olmakla birlikte, piyasa istikrar ve güveninin sağlanması, satıcı, üretici ve tüketicinin temel haklarının korunması için tedbirler almıştır. Buna göre bir ürünün satım sözleşmesine konu olabilmesi için onun hukuken mal olarak kabul edilmesi gerekir. Hukuken mal olarak kabul edilip ticari sözleşmelere konu olabilmesi için de mütekavvim olması şartı aranır. Bu temel kriterler yeni çıkan ürünler ve bunların satım sözleşmelerinin mahalli olması meselelerinde önemli bir kıstas olacaktır. Makalede son dönemlerde ortaya çıkan ve bir dijital varlığın benzersiz kriptografik bir anahtara sahip, eşsiz ve tek kopyası anlamına gelen NFT (non-fungible token / nitelikli fikri tapu ) ile insanların, yerlerin ve nesnelerin dijital bir temsilinin yaşadığı dijital bir alan olarak tanımlanan metaversedeki dijital ürünlerin alım satımının fıkhi analizine yer verildi.

Islamic law system includes several rules that make the sale contract affairs optional however it cannot be neglected that the Islamic law system takes some precautions for maintaining stability in the market, keeping the rights of both sellers and buyers, and protecting the market confidence. For a product to be the subject of a sales contract, it must be legally recognized as a good. One of the most essential issues that must be fulfilled or followed in these sale contracts is the situation of being mutaqawwim. These basic principles will be an important criterion in the issues of new products and them being objects of sales contracts. Many new products have been put on the market and presented to people's taste. In this article, the trading of NFT’s and Metaverse projects and goods are analyzed from an Islamic Law perspective.
“Şîa’da Kur’an İlimleri -Muhammed Hâdî Ma‘rifet Örneği-”  Üzerine Bir Değerlendirme Yazar: Ersin Çelik, (Ankara: Fecr Yayınları, 2021, 1.Baskı, 370 Sayfa)
“Şîa’da Kur’an İlimleri -Muhammed Hâdî Ma‘rifet Örneği-”  Üzerine Bir Değerlendirme Yazar: Ersin Çelik, (Ankara: Fecr Yayınları, 2021, 1.Baskı, 370 Sayfa)
Yazar: Özdemir, Enes
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 22 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Religion, Society and Culture Studies ; Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları ; Qur,Shia,Ulumu ; Kur'ân,Şia,Ulûmu'l-Kur'ân

Ulûmu'l-Kur'ân, vahyin başta tarihsel süreci ve tefsiri olmak üzere birçok mühim konuyu muhtevasında barındıran bir üst kavramdır. Şiî düşüncede ilk ansiklopedik tarzda telif edilen Ulûmu'l-Kurân eseri Muhammed Hâdî Ma'rifet tarafından kaleme alınmıştır. Ancak bu konuda Şia mezhebinde müstakil olarak yeterli çalışma yapılmamıştır. Bu makalede; Ersin Çelik'in bu alandaki eksikliği giderebilme amacına yönelik kaleme aldığı “Şîa’da Kur’an İlimleri – Muhammed Hâdî Ma‘rifet Örneği-” adlı kitabında meseleye dair benimsediği yöntem çerçevesinde yaptığı tespitlerden hareketle eserin incelenmesi amaçlanmaktadır.

Ulumu'l-Qur'an is an upper concept that contains many important issues, especially the historical process and interpretation of the revelation.The first work of Ulumu'l-Kuran, which was written in an encyclopedic style in Shiite thought, was written by Muhammed Hadi Ma'rifet. Ulumu'l-Kuran, the first encyclopedic work in Shiite thought, was written by Muhammad Hadi Ma'rifet. However, sufficient studies have not been carried out independently in the Shia sect on this subject. In this article; It is aimed to examine the work based on the determinations made by Ersin Çelik within the framework of the method he has adopted regarding the issue in his book titled "Shia'da Qur'an Sciences – The Example of Muhammad Hadi Ma‘rifet-", which he wrote with the aim of eliminating the deficiency in this field.
Dini Tutum İle Psikolojik Sağlamlık Arasındaki İlişkide Tevekkülün Aracılık Rolünün İncelenmesi
Examining the Mediating Role of Tawakkul in the Relationship between Religious Attitude and Psychological Resilience
Yazar: Çınar, Mehmet
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 22 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Din Psikolojisi,Dini Tutum,Tevekkül,Dini Başa Çıkma,Ruh Sağlığı ; Psychology of Religion,Religious Attitude,Tawakkul,Religious Coping,Mental Health

Bu araştırmada, dindarlık ile psikolojik sağlamlık ilişkisinde tevekkülün aracı rolü incelenmiştir. Araştırmanın yöntemi nicel araştırma türünden ilişkisel araştırma modelidir. Veri toplama aracı olarak “Dini Tutum Ölçeği”, “Tevekkül Ölçeği” ve “Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği” kullanılmıştır. Örneklem grubu 154 (%39,8) erkek, 233 (%60,2) kadın olmak üzere toplam 387 kişiden oluşmaktadır. Araştırmada dini tutum ile psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide tevekkülün aracılık rolünün etkisine ilişkin toplam, doğrudan ve dolaylı etki değerleri ile bootstrap güven aralıkları hesaplanmıştır. Bu açıdan toplam etki değeri 0,1567, doğrudan etki değeri -0,0404, dolaylı etki değeri 0,1971 olarak bulunmuştur. Dini tutumun psikolojik sağlamlık üzerindeki doğrudan etkisi negatif yönlü %04 iken; tevekkül de modele dâhil olduğunda toplam etki pozitif yönlü %15 düzeyine çıkmaktadır. Bu toplam etkinin %15’i de tevekkülün aracı etkisinden kaynaklıdır. Dini tutum ile psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide tevekkülün tam aracılık etkisine sahip olduğu bulgusuna ulaşılmıştır.

This study aims to examine the mediating role of tawakkul (reliance in God) in the relationship between religious attitude and psychological resilience. The method of this study is correlational study design, which is a quantitative research model. In the study “Religious Attitude Scale”, “Tawakkul Scale” and “Brief Resilience Scale” were used as data collection tools. Sample group has of a total of 387 people consisting of 154 male (39,8%) and 233 female (60,2%) participants. The study, the total, direct and indirect impact values and the bootstrap confidence intervals of the mediator role of tawakkul for the relationship between religious attitude and psychological resilience were calculated. The study total impact value was found as 0,1567, the direct impact value as -0,0404 and the indirect impact value as 0,1971. While the direct impact of religious attitude on psychological resilience is negative 04%, if tawakkul is also included in the process, the total impact rises up to the 15% level positively. 15% of this total impact results from the mediator effect of tawakkul. When the changes in the p value in the effect of religious attitude over psychological resilience is observed, it is seen that while it is significant as .01 in Model 3, it is found to be .62 in Model 2, which makes it insignificant. This shows us that reliance in God has a full mediator effect in the relationship between religious attitude and psychological resilience.
Ebû Kâsım Sicilmâsî’nin Belâgat Anlayışı (Belâgat-Mantık İlişkisi Bağlamında)
Ebū al-Kāsım al-Sijilmāsī 's Rhetorical Understanding (In The Context Of Rhetorıc-Logıc Relatıonshıp)
Yazar: Yurttaş, Tahsin
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 22 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Religion, Society and Culture Studies ; Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları ; Sijilmāsī,Rhetoric,Logic,Category,Concept ; Sicilmâsî,Belâgat,Mantık,Kategori,Kavram

Arap Belâgat tarihinde Aristocu ve Helenistik düşüncenin etkisinde kalarak felsefi retoriği, mantıksal kavram ve yöntemleri merkeze alan ve belâgat ilmini de buna göre kuran bazı dilbilimciler bulunmaktadır. Bunlardan biri de Mağrip belâgat ekolünden Ebü’l-Kâsım es-Sicilmâsî’dir (ö. ?). İşte bu çalışmada Sicilmâsî’nin el-Menzeʿü’l-bedîʿ fî tecnîsi esâlîbi’l-bedîʿ adlı eseri incelenerek belâgat anlayışının ortaya konulması hedeflenmiştir. Eserin tamamının incelenmesi suretiyle yürütülen çalışma ile Sicilmâsî’nin bu eserinde edebi eleştiri ve belâgat anlayışını Aristo mantığı ve felsefesinin etkisinde ortaya koyduğu; bu çerçevede Aristo’nun varlığın yüklemleri şeklinde belirlediği kategorileri model alarak on üst başlık belirlediği, her bir başlığı yüksek cins olarak tanımladığı ve bu cinslerden her birinin altında türlere, bâb ve kısımlara yer verdiği görülmüştür. Müellifin felsefî kategori mantığı ve eserinde izlediği usul ile belâgattaki beyân, meânî ve bedî şeklindeki klasik üçlü tasnif yönteminden ayrıldığı tespit edilmiştir. Her ne kadar Sicilmâsî eserinde Aristo mantığı ve felsefesinin etkisinde kalsa da Aristo ile kategorilerin isimlendirmesi ve bunlarla edebî anlamları kastetmesi hususlarında ayrıştığı, kendine has sistematik ve özgün bir belâgat anlayışına sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

In the history of Arabic rhetoric, there are some linguists who, under the influence of Aristotelian and Hellenistic thought, center philosophical rhetoric, logical concepts and methods and establish the science of rhetoric accordingly. One of them is Ebū al-Kāsım al-Sijilmāsī (d.?), from the Maghreb rhetoric school. In this study, it is aimed to reveal the understanding of rhetoric by examining Sijilmāsī's work called al-Manzaʿ al-badīʿ fî tejnīs esālīb al-badīʿ. With the study carried out by examining the entire work, Sijilmāsī revealed his understanding of literary criticism and rhetoric in this work under the influence of Aristotelian logic and philosophy, and in this framework, Aristotle determined the categories he determined as the predicates of existence, and defined each title as high genus, and determined ten subheadings. It has been seen that each of the genera includes species, chapters and parts. It has been determined that the author's work differs from the classical classification method in the form of bayān, maʿānī, and badīʿ in rhetoric with its category logic. Although Sijilmāsī was under the influence of Aristotelian logic and philosophy in his work, it was concluded that he had a unique systematic and original understanding of rhetoric, differing from Aristotle in naming categories and referring to them with literary meanings.
Psikoloji, Varoluş, Maneviyat Yazar: Erol Göka, (İstanbul: Kapı Yayınları, 2021, 264 sayfa)
Psikoloji, Varoluş, Maneviyat Yazar: Erol Göka, (İstanbul: Kapı Yayınları, 2021, 264 sayfa)
Yazar: Kazel, Yasin Samet
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 22 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Religion, Society and Culture Studies ; Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları ; Psychology,Existence,Spirituality,Existential-Dynamic Approach,Muslim Culture ; Psikoloji,Varoluş,Maneviyat,Varoluşçu-Dinamik Yaklaşım,Müslüman Kültür

Erol Göka tarafından 2021 yılında kaleme alınan "Psikoloji, Varoluş, Maneviyat" adlı eser, varoluş felsefesinin temel kavramlarının, konularının ve çatışmalarının Müslüman kültürde doğru anlaşılmasına yönelik teorik bir inşa çabasını ifade etmektedir. Eserde maneviyat, varoluşçuluk/varoluşçu psikoterapi ve onun Müslüman kültürdeki kökenlerinin yanı sıra ibadet psikolojisi ele alınmaktadır. Özellikle son dönemlerin popüler kavramlarından olan maneviyat kavramı, varoluş ve psikolojiyi de kapsayan üst kavram olarak farklı bir perspektif ile okuyucuya sunulmaktadır. İnsanın ontolojik gerçekliği bağlamında maneviyat kavramı, insanın hayatına anlam katan, hayatının amacını ve ideallerini belirleyen bir zeminde ele alınmaktadır. İnsana dair her şeyi maneviyatla ilişkilendiren bu yaklaşım, varoluş-psikoloji ilişkisi çerçevesinde insanın anlaşılmasına dair temel hareket noktası olarak maneviyat kavramını işaret etmektedir. Bu noktada çalışma "Psikoloji, Varoluş, Maneviyat" adlı eserin incelemesini kapsamaktadır.

The work "Psychology, Existence, Spirituality", written by Erol Göka in 2021, expresses a theoretical construction effort for the correct understanding of the basic concepts, subjects and conflicts of existential philosophy in Muslim culture. The work deals with spirituality, existentialism/existential psychotherapy and its origins in Muslim culture, as well as the psychology of worship. The concept of spirituality, which is one of the popular concepts of recent times, is presented to the reader with a different perspective as a top concept, including existence and psychology. In the context of human ontological reality, the concept of spirituality is discussed on a ground that adds meaning to human life and determines the purpose and ideals of his life. This approach, which relates everything about human beings to spirituality, points to the concept of spirituality as the basic starting point for understanding human within the framework of existence-psychology relationship. In this context, the study covers the analysis of the work "Psychology, Existence, Spirituality".
Yeni Ahit İle İznik Öncesi Ve Sonrası Kilise Babalarında İsa Mesih’in Taklidi Ve Örnekliği Meselesi
The Issue of Imitation and Example of Jesus Christ in the New Testament and in the Church Fathers before and after Nicaea
Yazar: Sönmez, Zekiye
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 22 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Dinler Tarihi,Enkarnasyon,Grek Babalar,Imitatio Christi,Kutsal Kitap,Pavlus. ; History of Religions,Incarnation,Greek Fathers,Imitatio Christi,Bible,Paul.

Geçmişten günümüze Hıristiyanlığın en önemli figürü şüphesiz İsa Mesih’tir. Çünkü Hıristiyanların nezdinde o, “ilâhî ve insanî tabiata sahip bir şahsiyet olarak her iki yönüyle taklit edilmesi veya örnek alınması” gereken birisidir. İsa kendisinin taklit edilmesinden söz etmemiş, ancak günümüz Hıristiyanlığının mimarı Pavlus “Mesih'i taklit ettiğim gibi, siz de beni taklit edin” diyerek İsa Mesih’in taklidinden bahseden ilk kişi olmuştur. O, Mesih’in taklidi (imitatio Christi) anlayışını içinde yetiştiği Eski Ahit, Yahudilik, Helenizm ve Gnostisizm gibi birçok din ve kültürden etkilenerek oluşturmuştur. Pavlus’un, bu konudaki söylemleri, onun “enkarnasyon” ve “kurtuluş” anlayışıyla da ilişkilendirilerek Kilise Babaları ve sonraki Hıristiyanlar tarafından tartışılmış ve tartışılmaya devam etmektedir. Hıristiyan dünyasında yüzlerce yıldır yazılan ve tartışılan bu konuyla ilgili ülkemizde herhangi bir çalışma bulunmamaktadır. Bu nedenle Mesih’in taklidi anlayışı; köken, kavramsal çerçeve, Yeni Ahit ve Kilise Babaları bağlamında ele alınarak konunun Hıristiyan dünyasındaki önemi ortaya konulmaya çalışılacaktır.

The most important figure of Christianity from the past to the present is undoubtedly Jesus Christ. Because, in the eyes of Christians, he has a personality that should be “imitated or taken as an example” with his divine and human aspects. Jesus did not talk about imitating himself, but Paul, the architect of today's Christianity, was the first to talk about the imitation of Jesus Christ, saying, “Imitate me, as I imitated Christ.” He formed the understanding of imitatio Christi by being influenced by many religions and cultures such as the Old Testament, Judaism, Hellenism and Gnosticism in which he grew up. Paul’s discourses on this subject have been discussed and continue to be discussed by the Church Fathers and later Christians by being associated with his understanding of “incarnation” and “salvation”. There is no study in our country on this subject, which has been written and discussed in the Christian world for hundreds of years. Therefore, the understanding of imitation of Christ; The origin, conceptual framework, New Testament and Church Fathers will be discussed and the importance of the subject in the Christian world will be tried to be revealed.
Muhammed Enes Topgül. İsnâdı Okumak, Hadis Tarihinin Anlaşılmasında İsnâdın Rolü. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı (İFAV) Yayınları, 2022, 172 Sayfa.
Muhammed Enes Topgül. İsnâdı Okumak, Hadis Tarihinin Anlaşılmasında İsnâdın Rolü. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı (İFAV) Yayınları, 2022, 172 Sayfa.
Yazar: Yılmaz, Muhammed Mustafa
Dergi: Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Vol. 22 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Isnâd,Narration Sigas,Râvi Qualities ; İsnâd,Rivâyet Sîgaları,Râvi Nitelikleri

İsnâdı Okumak, Hadis Tarihinin Anlaşılmasında İsnâdın Rolü eseri Muhammed Enes Topgül tarafından 2022 yılında kaleme alınmıştır. Bu eser özellikle hicri ilk üç asırda meydana gelen isnâdlarda yer alan bilgileri araştırmayı hedeflemektir. Yazar, bu hedefini Ahmed b. Hanbel’in el-Müsned’i üzerinde gerçekleştirmeye çalışmış, bu çalışmasını “Rivayet Sigaları”, “Râvi Nitelikleri” başlıklarıyla ele almış ve bir takım sonuçlara ulaşmıştır. Bu yazı da Muhammed Enes Topgül’ün ilgili eserinin değerlendirilmesine yönelik yapılmış bir çalışmadır.

Reading Isnâd, The Role of Isnâd in Understanding the History of Hadith was written by Muhammed Enes Topgül in 2022. This work aims to investigate the information contained in the isnâds, which occurred in the first three centuries of Hijri. The author tried to realize this goal on Ahmed b. Hanbal's al-Musnad, he dealt with this work under the titles of " Narration Sigas", "Râvi Qualities” and achieved some results. This article is also a study for the evaluation of Muhammed Enes Topgül's related work.