Nane türlerinde (Mentha arvensis L. ve Mentha x piperita L.) Destilasyon Atıklarının Yün Boyama Potansiyelinin Belirlenmesi
Determination of Dyeing Potential of the Distillation Wastes in Mint Species (Mentha arvensis L. and Mentha x piperita L.)
Yazar: Yasak, Selma; Telci, İsa
Dergi: Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, Vol. 57 No. 4, 2020
Anahtar kelimeler: Dyeing,mint,distillation,waste,,mordant ; Boyama,nane,distilasyon,atık,mordan

Amaç: Dünyada nane türlerinden elde edilen uçucu yağ miktarı Citrus türlerinden sonra ikinci sırayı almaktadır. Mevcut çalışmada, en fazla yetiştiriciliği yapılan nane türlerinin (Mentha arvensis L. ve Mentha x piperita L.) destilasyon sonrası sıvı atıklarında yün boyama potansiyelleri araştırılmıştır.Materyal ve Metot: Çalışmada boyama yünlerde, mordansız ve mordanlı boyama olarak iki farklı şekilde yapılmıştır. Mordanlı boyama da iki farklı mordan (bakır sülfat ve demir sülfat) kullanılmıştır. Mordanlı boyamalarda boyama ve mordanlama işlemi beraber yapılmıştır. Boyama işleminden sonra örnekler ılık suyla yıkanıp durulanmış ve oda koşullarında kurutulmuştur. Bu örneklerde iki farklı uygulama (yıkama öncesi ve yıkama sonrası) sonrasında renk ölçerle renk değerleri (L*,a*,b*,C* ve hᵒ) belirlenmiş ve renk teşhisleri yapılmıştır.Bulgular: Çalışmada boyama yapılan yünlerde renk değişimleri tür ve mordanlara göre farklık göstermiştir. Mentha piperita ile yapılan boyamalarda renklerin doygunluk değerleri (C* değerleri) M. arvensis’ten yüksek bulunmuştur. Ayrıca demir sülfat mordanlı boyamalarda, bakır sülfat mordanlı boyamalardan daha koyu renk tonları elde edilmiştir. Çalışmada yıkama öncesi ve yıkama sonrası uygulamalarda değerlerde değişmeler gözlenmiş, iki türde de yıkama sonrası demir sülfat mordanında C* doygunluk değerleri artmış ve daha canlı renk tonları elde edilmiştir.Sonuç: Çalışma ile destilasyon sonucu sıvı atıkların, alım gücü yüksek çevre dostu ürünlerde boyama amacıyla kullanılabileceği belirlenmiştir. Ayrıca konuyla ilgili ilave çalışmaların gerekliliği anlaşılmıştır.

Objective: The amount of mint oil productions is located at the second level after Citrus oils in the world’s essential oil productions. In the study, dyeing potentials of liquid wastes after the distillation of commercial mint species (Mentha arvensis L. and Mentha x piperita L.) were investigated in wool dyeing.Materials and Methods: Dyeing procedures were performed in two different ways, un-mordant and mordant. Two different mordant, copper sulfate and iron sulfate, were used as mordant. Dyeing with mordant was performed together dyeing and mordant. The samples after dyeing were washed, and they were dried in room conditions. In these samples, data of dyeing (L*, a*, b*, C* and hᵒ) were determined by Colorimeter after two different applications, non-washing and washing. The characterization of color was determined by this procedure.Results: Color variations in dyed wools were observed in both species and mordant. C* values of samples dyed with M. piperita were higher than that of samples of M. arvensis. In addition, darker colors were obtained in samples mordanted with iron sulfate than that of copper sulfate. Changes were observed in pre-wash and post-wash applications, and C* values were increased in iron sulfate mordant in both applications, and more colorful tones were obtained in the samples.Conclusion: It has been determined that liquid wastes of distillation can be used for dyeing of wool. Additional studies with the distillation waste of other essential oil crops are needed for environmentally friendly products dyeing having markets with high purchasing power.