hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Abdullah Çelik. Buhârî’nin Sahîh’inde Dört Mezhebe Göre Amel Edilmeyen Hadisler (Tahlil ve Tenkidi). Ankara: Fecr Yayınları, 2024.
Abdullah Çelik. Some Ḥadiths in Bukhârî’s Ṣaḥīḥ That Four Sunni Schools Did Not Act Upon Them (A Critical Analysis)
Yazar: Demirer, Macit
Dergi: Dergiabant, Vol. 13 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Hadith ; Hadis ; Hadis,Buhârî,Sahîh,Dört Mezhep,Fıkıh,Amel ; Hadith,al-Bukhārī,Ṣaḥīḥ,Four Schools,Fiqh,Practice

Bu inceleme, “Buhârî’nin Sahîh’inde Dört Mezhebe Göre Amel Edilmeyen Hadisler (Tahlil ve Tenkidi)” adlı eseri kısaca tanıtıp değerlendirmektedir. Eserde, Sahîh-i Buhârî’de yer alan fakat Hanefî, Mâlikî, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerince amel edilmeyen rivayetler ele alınmakta, isnadın sağlamlığı ile metnin Kur’an, Sünnet ve küllî ilkelerle uyumu arasındaki fark vurgulanmaktadır. İncelenen 25 rivayetten, üçünün mensûh, ikisinin muallel olduğu, diğerlerinin ise icmâya, Kur’an veya râvî/sahâbî uygulamasına aykırılık gerekçeleriyle amel dışı bırakıldığı belirtilmektedir. İncelemede, eserin hadis–fıkıh ilişkisindeki sahihlik-amel varsayımını sorgulayan yönü güçlü bulunmuş, bununla birlikte örneklerin çoğaltılması, bunların konu dağılımının arttırılması ve mezheplerin alt ekollerinin görüşlerine daha fazla yer verilmesinin gerekli olduğu görülmüştür. Sonuçta çalışma, Buhârî’nin yaklaşımı ile mezhep usullerinin kesiştiği ve ayrıştığı noktalarını açık bir biçimde ortaya koyarak literatüre anlamlı bir katkıda bulunmaktadır.

This review briefly introduces and evaluates the work titled “Some Ḥadiths İn Bukhârî’s Ṣaḥīḥ That Four Sunni Schools Did Not Act Upon Them (A Critical Analysis)”. The book examines hadiths included in Ṣaḥīḥ al-Bukhārī that are not acted upon by the four Sunni legal schools—Ḥanafī, Mālikī, Shāfiʿī, and Ḥanbalī—and highlights the distinction between the authenticity of the chain of transmission (isnād) and the conformity of the hadith text (matn) with the Qur'an, Sunnah, and general legal principles. The study notes that among the 25 hadiths analyzed, three are considered abrogated (mansūkh), two contain hidden defects (muʿallal), and the rest are deemed non-applicable due to conflict with consensus (ijmāʿ), the Qur’an, or the practices of narrators or Companions. The review finds the work's questioning of the assumed correlation between authenticity and legal applicability in hadith–fiqh methodology to be a particularly strong aspect. However, it also concludes that the study would benefit from the inclusion of a broader range of examples, a more diversified thematic distribution, and greater engagement with sub-schools within the legal madhhabs. Ultimately, the work offers a meaningful contribution to the literature by clearly delineating the points of convergence and divergence between al-Bukhārī’s methodological stance and the principles of the legal schools.
Peygamberleri Tasdik Aracı Olarak Mucizeler
MIRACLES AS THE MEANS OF GOD’S CONFIRMATION HIS MESSENGERS
Yazar: Bulut, Zübeyir
Dergi: Dergiabant, Vol. 3 No. 5, 2015
Anahtar kelimeler: Prophethood,messengership,miracle,extraordinary events ; Nübüvvet,peygamber,sıdk,mucize

Allah’ın, canlılar arasında üstün vasıflarla donatıp akıl ve irade nimeti vererek yarattığı insana teklifte bulunması ve bunu tebliğ için peygamber göndermesi aklen mümkün olan hususlar arasında yer almaktadır. Zira İnsan, Allah’ın varlığına ve O’nun insanlara teklifte bulunabileceğine inanırsa, Allah’ın peygamber göndermesini de kabul etmiş olur. Peygamberlerin risâletlerinin doğrulanması ise ancak onların mucize göstermeleri ile gerçekleşir. Bu anlamda mucize, Allah’ın, peygamberlik iddiasında bulunan kimsenin peygamberliğini doğrulamak ve desteklemek için yarattığı ve diğer insanların benzerini getirmekten aciz kaldığı olağanüstü olaydır. Mucizelerin gerçek faili Allah olup “Peygamber’in mucizesi” ifadesi, mecazen kullanılan bir söylemdir. Allah’ın onu peygamberlerin elinde gerçekleştirmesinin nedeni ise, onların peygamberliğini desteklemek ve teyit içindir. Kur’an’dan pek çok peygamberin çeşitli mucizelerle desteklediğini öğreniyoruz. Kur’an da Hz. Muhammed’in yegâne mucizesidir. O, içerdiği bilgileriyle, fesahat ve belâgatı ve geçmiş ve geleceğe yönelik haberler vermesi yönüyle inkârcıların benzerini getirmekten aciz kaldıkları mucize bir kitaptır.

It is conceivable that Allah sends His messengers to humankind in order to guide them to the right path. If human believes in Allah, this necessarily requires that he should also believe that He is in contact with His creatures. Theistic conception of God requires this relationship. At that point the miracles come up as the means of confirmation the messengers’ mission, i.e. messengership.   In this sense, the miracle is an extraordinary act or event that is contrary to experience of humans via direct intervention of God Almighty Himself in order to make each messenger credible in his particular time and place and support him. And besides, people are unable to do that kind of things. First of all, the real agents for miracles is not prophet but God. The saying “miracle of messenger” is not more than a metaphor. The focal point that Allah creates it on the hands of the messenger is to prove his sincerity and to support him. We learn from Qur’an that many messengers miracle were the subject of sense perception. Contrary to this sensory perception of miracles, Prophet Muhammad was given totally different kind of miracle, namely the Qur'an. It is the miraculous book by its content syntax, and nature which challenged and quashed people to bring similar one.
Farklı Bir Hadis Kavramı: Lâhin (Letâifü'l-Hikem Örneği)
A DIFFERENT HADITH TERM: LAHIN -LETAIFU'L-HIKEM CASE-
Yazar: Demirer, Macit
Dergi: Dergiabant, Vol. 3 No. 5, 2017
Anahtar kelimeler: Gumushanevi,lâhin,Letaifu'l-hikem,Garaibu'l-ehadis ; Gumushanevi,lâhin,Letaifu'l-hikem,Garaibu'l-ehadi

Gümüşhânevî,19. Yüzyılın önemli Osmanlı âlimlerinden birisidir. Aynı zamanda o, bir tarikatşeyhidir. Hayatını ilme ve toplumun ihyasına adayan Gümüşhânevî, islamîilimlerin çeşitli alanlarında eserler vermiştir. Hadisle ilgili ise beşkıymetli eseri vardır. Bu eserlerden birisi de harf sırası esas alınarakhazırlanmış Garâibü'l-ehâdîs'in şerhi olan Letâifü'l-hikem'dir.Bu eserde Gümüşhânevî, hadisleri kısa kısa şerh etmeyi tercih etmiştir.Hadislerin şerhinde en fazla Münâvî'nin Feyzu'l-kadîr isimli el-Câmiu's-sağîrşerhinden yararlanmıştır. Hadisleri değerlendirirken genelde yerleşik hadisterimlerini kullanan Gümüşhânevî, zaman zaman kendine has bir kavram olan lâhinkavramını da kullanmıştır. Fakat bu kavramın muhtevası ile ilgili tatmin edicibir açıklama yapmamıştır. İşte biz bu makalemizde bu kavramdan neyinanlaşılması gerektiği üzerinde durduk.

Gumushanevi is one of the 19th century Ottoman scholars. He is also a  sufi-order leader. Gumushanevi, who devoted his life to science and to build the society, wrote a lot of books in various branches of Islamic sciences, five of them are in the hadith field. One of these works is Letaifu’l-hikem, a commentary on Garaibu’l-ehadis which written on the basis of alphabetical order of hadiths. Gumushanevi, in this work,  preferred to explain hadiths shortly. He benefited from Munavi’s Feyzu’l-kadir, a commentary book on al-Camiu’s-sagir. Gumushanevi, who used the established terms during explaining hadiths, sometimes used the term of “lahin” that special to him. But, he did’nt make any satisfying explanation about the content of this term. So, in this article, we explored what could be understood by using this term.
İbn Side ve el-Muhassas Adlı Eseri
IBN SIDE AND HIS BOOK NAMED AL-MUHASSAS
Yazar: Orhan, Davut
Dergi: Dergiabant, Vol. 3 No. 5, 2017
Anahtar kelimeler: Arabic Literature,Ibn Side,al-Muhassas ; Arap Edebiyatı,İbn Side,Lügat,el-Muhassas

Bu çalışmada h. V. yüzyıldaEndelüs’te yaşayan dilbilgini İbn Side ve eserleri ele alınmıştır.  Üç bölüme ayrılan bu çalışma neticesinde, İbnSîde’nin onlarca eseri olduğu ancak birkaçı dışında günümüze ulaşmadığıanlaşılmaktadır. İbn Sîde’nin adının duyulmasına sebep olan en önemlieserlerinden birinin el-Muhassas’ olduğu görülmektedir. Bu eser kelimelerinalfabetik ve telaffuz sıralamasına göre değil anlamları göz önündebulundurularak tasnif edilmiş olan konulu sözlük kategorisinde yer almaktadır.Genelde alıntı yapılan kaynakların zikredildiği bu eserde belli bir konuyailişkin bütün sözcükler farklı başlıklar altında ele alınmış, sözcüklerarasındaki nüanslar belirtilmiş ve zaman zaman sarf ve gramer konularına dadeğinilmiştir. Arap dili kurallarına dayanak olan Kuran-ı Kerim ayetleri,hadisler ve şiirlerin çokça zikredildiği bu eserde, istifade edilen referanslarve görüşler detaylı olarak analiz edilmiş ve kimi zamanda söz konusu görüşlerinhatalı olduğu belirtildikten sonra doğrusunun ne olması gerektiği üzerindedurulmuştur. Alışılmış lügat kitaplarının aksine eserde sarf ve gramerkonularına da yer verilmiştir.

This study examines Ibn Side, a linguist lived in Andalus in V. Century of the Hegira, and his works.  It comes to conlusion that Ibn Side wrote a lot of works, but a few of them has reached today. Al-Muhassas is one of his important works that made him well-known. This work may be classified as a subject-based dictionary which collects words not alphabetically and by pronunciation, but according their meanings. In this dictionary, referred sources are usually mentioned, the words connected to a given subject are put together under titles, the nuances between words are implied, and sometimes, morphology and grammar topics are mentioned. This work, citing the verses of Holy Quran, the sayings of the Prophet and poems which are used as a basis for Arabic grammar rules, not only narrates the references and viewpoints, but also analyzes them in details, and occasionally evaluates and corrects them. Unlike ordinary dictionary collections, this book deals with morphology and grammar.
Papanın Yanılmazlığı Doktrini: Kriterleri ve İcrası
THE DOCTRINE OF PAPAL INFALLIBILITY: ITS CRITERIA AND EXERCISE
Yazar: Özalp, Mürsel
Dergi: Dergiabant, Vol. 3 No. 5, 2017
Anahtar kelimeler: Papal Infallibility,Pastor Aeternus,First Vatican Council,Ex Cathedra Definitions ; Papanın Yanılmazlığı,Pastor Aeternus,I. Vatikan Konsili,Ex Cathedra Tanımlamalar

Papayı merkeze alan ultramontanist düşüncenin hakimiyeti altında toplanan I. VatikanKonsili, Pastor Aeternus olarakbilinen konsil yasasıyla papanın yanılmazlığını Katolik bir inanç ilkesi olarakdogmaya dahil etmiştir. Yani, Hıristiyanlığın ilk dönemlerine kadar gerigötürülebilecek ve üzerinde güçlü bir ittifak bulunan Kutsal Ruh’un gözetim vedenetimi altındaki Kilisenin yanlışa düşmekten korunduğu ve hatadan münezzeholduğu şeklindeki bir inanç, bir ölçüde  Petrus’un halefi ve Kilisenin başı kabuledilen şahsa (papa) hamledilerek papalık teolojisine nihai şekil verilmiştir.Papa bu  ilkeyle sadece Kilisenin vepiskoposların bir öğreticisi ya da pastörü olarak kalmayıp aynı zamanda kendisineemanet edilen, gizli kalmış Tanrısal vahyi ifşa eden bir ‘şâri’ ve en üstyargıç konumuna yükseltilmiştir.

First Vatican Council which gathered under the domination of the ultramontanist thoughts that centered Pope, has included papal infallibility with the council law known as Pastor Aeternus into the dogma as a principle of Catholic faith. The beliefs that the church is under the supervision of the Holy Spirit which can be traced back to Christianity’s first period and found a strong alliance on it, and that the church is protected from falling into the wrong and excluded from mistake were transferred to  the Church's chief (pope) to a certain extent and final shape was given papal theology. Pope was raised to the “law-maker” position who reveals a divine revelation and the highest judge position with this dogma. This dogma was defined in the First Vatican Council and  reconsidered and expanded in the Second Vatican Council. Furthermore, this dogma has maintained its presence as a current subject of debate in almost every period, including the academic platform. Catholic theologians, however, submit that this dogma is misunderstood by both of these non-Christians, as well as a lot of time by Orthodox and Catholic Christians, especially Protestants in terms of the realization of it. These theologians express that papal infallibility is depend on to specific conditions and criteria. They impose some restrictions to this dogma. In our study, it will be explained that the nature of the infallibility doctrine, the conditions and criteria of it and Pope's identifications for the theological and moral issues from the ex cathedra.
Dini Tebliğ ve Öncelikler Bağlamında Kur’an-ı Kerim’de “Mü’min Kişi”nin  Kavmine Yönelik Din Eğitimi Faaliyeti
RELIGIOUS EDUCATION ACTIVITY ON THE TRIBE OF “BELIEVER” IN THE KORAN WITHIN THE CONTEXT OF RELIGIOUS CONVEYANCE AND PROPERTIES
Yazar: Sancak, Seyyit
Dergi: Dergiabant, Vol. 3 No. 5, 2017
Anahtar kelimeler: Believer,conveyance,communication,religious education,priorities ; Mü’min kişi,tebliğ,iletişim,din eğitimi,öncelikler,süreç

değişimgerçekleştirmiştir. Bu değişim süreci, dikkat ve özenle incelenmesi gereken birkonudur. Bize göre bu değişimin temel nedeni; peygamberlerin, dini tebliğsürecinde, birey ve toplumda inanç ve amel noktasında bir değişim meydana getirmekisterken muhataplarına, bilgilendirmek istedikleri konuları bir anda bütünüyleiletmek yerine; bir sıra dâhilinde, konu önceliklerini tespit ederek hareketetmelerinden kaynaklanmaktadır. Özellikle, Kur’an’ın iniş süreci incelendiğindeMekke döneminde inen ayetlerin sosyal hayata çeki düzen vermekten ziyade ilketapta, bireylerin inanç dünyasını temizlemeye çalışması ve insanları şirkten tevhidinancına çağırması, dini tebliğ sürecinde muhataba bilgi verilecek önceliklikonuların tespit edilmesinin ne kadar önemli olduğunu bizlere göstermektedir. Buvesile ile Mü’min kişinin kavmine yönelik din eğitimi faaliyeti; “Yüce Allah,Kur’an’da ortaya koyduğu prensipleri peygamberleri aracılığıyla insanlarıngönlüne işlerken, hangi konulara öncelik vermiştir?” sorusuna cevap niteliğitaşımakta ve din eğitimcilerine dini tebliğ noktasında örneklik teşkiletmektedir.

Within a time period of twenty-three years the Koran had made amendments in human life in every respect. This period of changes is a subject matter which has to be examined carefully and meticulously. In our opinion the main reason of this change stems from the fact that, while wishing to create a change in the individual and society in terms of belief and practice during the conveyance of the religion, the prophets, instead of conveying the subjects they wish to inform their addressees wholly in an instant, behaved accordingly determining the priorities of the subjects within a sequence. Examining the time period of the revelation of Koran in particular the fact that the revealed verses, rather than bringing order to the social life, tried in the first place to clean up the individuals’ world of beliefs and call people from polytheism to unity shows us that how important it is to determine the prior subjects on which the addressee would be informed during the religious conveyance. The religious education activity on the tribe of the Believer herewith constitutes a response to the question, “On which subjects did Almighty Allah give priorities while engraving the principles revealed in Koran into the hearts of human beings through His prophets?” and serves as a model for the religion educators in terms of conveying the religion.
İslâm Hukuku Açısından Bilincin Haklara Etkisi
THE EFFECT OF THE CONSCIOUSNESS ON THE RIGHTS FROM THE PERSPECTIVE OF ISLAMIC LAW
Yazar: Şen, Cemalettin
Dergi: Dergiabant, Vol. 3 No. 5, 2017
Anahtar kelimeler: Consciousness,Right,Islamic Law,Human Rights ; Bilinç,Hak,İslam Hukuku,İnsan Hakları

İnsana özgü, öznel ve nesnelgerçekliğin farkında olma yetisi olarak tanımlanan bilinç, psikoloji vefelsefenin temel kavramlarından birisidir. Bununla beraber, bilincinfıkıh/hukuk ilminde de önemli bir yeri vardır. Bu makalenin amacı, bilincinfıkıh/hukuk sahasındaki öneminin, haklara etkisi üzerinden ispatlanmasıdır. Bubağlamda öncelikle haklara yönelik bilinç ve hak bilinci kavramları tanımlanmışve bunların haklara etkileri irdelenmiştir. Ardından sağlık hakkı vb. bilinceilişkin hakların bilinç ile ilişkisi açıklanmıştır. Son olarak da bilincin,hakkın unsurları, kazanılması, kullanılması, korunması ve sona ermesi açısındanetkisi örneklerle incelenmiştir. Bundan sonra yapılacak fıkıh/hukukçalışmalarında yeri geldikçe bilinç kavramından ve onun çeşitli görünümleriolan uyku, hipnoz vb. durumlardan bu bakış açısıyla bahsetmek yararlıolacaktır.

The consciousness, which is special to human being and defined as ability to be aware of subjective and objective reality, is one of the essential concepts of psychology and philosophy. Besides, the consciousness has an important space in fiqh/law. This article aims to prove the importance of the consciousness in this field throughout its effect on the rights. In this context, firstly the concepts of right-oriented consciousness and right consciousness are defined, then their effects on the rights are examined. And finally, the effect of consciousness on the elements, acquirement, using, protecting and ending of rights, are illustrated with examples. It will be useful, if needed, in the next fiqh/law studies to deal with concept of consciousness and some aspects of it as like sleep, hypnosis etc. in this regard.
Hadislere Göre Şeytan
SATAN ACCORDING TO HADITH
Yazar: Şentürk, Nurettin
Dergi: Dergiabant, Vol. 3 No. 5, 2017
Anahtar kelimeler: Quran,Sunnah,Hadith,Satan,the devil ; Kur’an,Sünnet,Hadis,Şeytan,İblîs

Hadislerde çeşitli konularla ilgili olarak şeytandanbahsedildiği görülmektedir. Bu konular arasında, şeytandan Allah’a sığınmak,ibadetler, kadınlar, sağlıkla ilgili mevzular, rüyâlar, çeşitli hayvanlar,haramlar, yeme-içme, eğlenceler, günlük hayatla ilgili bazı hususlar v.b yeralmaktadır. Bu çalışmada şeytanın söz konusu edildiği bunlar ve benzeri konularana başlıklar halinde sınıflandırılarak incelemeye tâbi tutulacaktır. Özellikleşeytanın kavramının mecâzî manada kullanıldığı ifadelere dikkat çekilecektir. Konuyadaha geniş bir bakış açısı sağlaması hasebiyle şeytan kelimesinin kavramsalçerçevesi çizilecek ve diğer dinlerde var olan şeytan ile ilgili inanışlaradeğinilecektir. Yine konunun Kur’an ile bağlantılı olması hasebiyle Kur’an’dageçen şeytan ile ilgili kavram ve anlatımlara işaret edilecek, ilgilibaşlıklarda da bazen Kur’an’a atıflarda bulunulacaktır.

As mentioned in the hadith it is seen as the devil on various topics. These issues include, for the devil has to take refuge in God, worship, women, health-related matters, dreams, various animals, forbidden from eating, drinking, entertainment, daily life and about some of the issues are located and so on. This study these and other issues that have been mentioned in the devil will be subject to review by classifying the main headings. In particular, attention will be drawn to the phrase as used in the figurative sense, the concept of the devil. Subject to a broader perspective to provide a conceptual framework to repaint the sense of the word devil and Satan will be discussed in other existing beliefs about religion. Again in the Qur'an because they were associated with the Qur'an pointing to concepts and issues to be concerned with the devil expression will be made in reference to the Koran, sometimes in a related topic.
Teşrî‘den Önce Fiillerin Hükmü Meselesinin Teorik Temelleri
THE THEORETICAL ROOTS OF THE PROBLEM OF THE ACTS’ RULE BEFORE THE MESSAGE
Yazar: Yılmaz, Ayşegül
Dergi: Dergiabant, Vol. 3 No. 5, 2017
Anahtar kelimeler: Reason,wisdom,legislation,rule/al-hukm ; Akıl,hikmet,teşrî‘,hüküm

Fıkıh usûlünde akıl-nakililişkisinin sorgulandığı konulardan biri de teşrî‘den önce fiillerin hükmümeselesidir. Kelâm, usûl ve furû‘ üçgeninde ele alınan ve husün-kubuh tartışmalarınınönemli alt başlıklarından olan bu mesele, aslında aklın teklif ve teşrî‘dekirolünü ortaya koyma çabalarından doğmuştur. Fıkıh usûlü eserlerinde şer‘denönce eşyanın hükmü konusunda hazr, ibâha ve tevakkuf olmak üzere üç ana tavıryer alır. Bu çalışmada, tarafların konu üzerinde serdettiği görüşlerinnakledilmesi değil, meselenin teorik temellerinin ortaya konulmasıhedeflenmiştir. Bu sebeple bu teorik temellere işâret bakımından en önde geleniki örnek şahıs (Basrî ve Gazzâlî) seçilmiş, onların delil ve görüşleriışığında problemin kaynağına ulaşmaya çalışılmıştır. Bunun için ilk bölümde,teşrî‘den önce fiillerin hükmü meselesi –Basrî ve Gazzâlî karşılaştırmasıeşliğinde- genel hatlarıyla ortaya konulmuştur. Buradan hareketle tespit edilenmeselenin teorik temelleri ikinci bölümde ele alınmış; son bölümde ise aynıteorik düzlemde tartışılan benzer meselelerden örnekler verilmiştir. Sonuçolarak teşrî‘den önce fiillerin hükmü meselesindeki ihtilâfın temelinde, “hikmet”ve “akıl” kavramlarının bulunduğu kanaatine ulaşılmıştır.

One of the topics that include an examination about the relation between reason and revelation is the problem of the rules of human acts before the message. This problem that is located in the triangle of Kalam, Usul al-Fiqh and Fiqh as an important subtitle of the problem of husn-qubh, is concerned with the role of human mind in the recognition of the rules of acts without The Ruler’s text or messengers.In Usul books, there are three main views on the assessment of human acts before the arrival of the shar‘: proscribed, permitted and un-assessable (in suspension). In this paper, it isn’t intended to count all the different opinions on the problem, but aimed to reveal the theoretical roots of this issue. For this purpose, two examples of scholars were selected. In the light of their (Basrî’s and Gazzâlî’s) views, the origins of this issue have been identified. Hence, this article is organized in three main sections followed by a brief conclusion. Primarily it has been presented how the problem was examined by the scholars, especially by Basri and Gazzali. After this general outline, the theoretical roots of the problem have been analyzed in the second part. In the last part, two similar problems have been gived. Eventually it is possible to say that the major conclusion derived from this study is that there are two important theoretical roots in the debate: “wisdom” and “reason/mind”.