İslam Düşüncesinde Aklîleşme Süreci Mutezilenin Oluşumu ve Ebu’l-Huzeyl Allaf
İslam Düşüncesinde Aklîleşme Süreci Mutezilenin Oluşumu ve Ebu’l-Huzeyl Allaf
Yazar: Ümit, Mehmet
Dergi: Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 5 No. 10, 2006
Anahtar kelimeler: islamic thought,rsyonality,Mutezile ; İslam Düşüncesi,Aklileşme,Mutezile

Mezhepler, içinde bulundukları dönemin fikrî ve dinî tezahürlerinin kurumsallaşması sonucu oluşmuş yapılar olup, din ile özdeşleştirilemezler. Dolayısı ileonları doğuran tarihî, siyasî, toplumsal ve iktisadî şartları tanımadan mezheplerin görüşlerini ve davranışlarını sıhhatli bir şekilde temellendirebilmek veanlayabilmek pek mümkün değildir. İslam Düşüncesinde grupları ele alanMezhepler Tarihi kaynaklarının en büyük eksiklikleri de bu noktada toplanmaktadır. Ancak yine de bu eksiklikleri gidermenin veya en aza indirmeninyolu, başta incelenen mezhebin kendi eserleri olmak üzere teşekkül ettiği döneme en yakın Mezhepler Tarihi, tarih, biyografi, edebiyat vb. eserlerine başvurmaktan geçer. Bu bağlamda özellikle Mezhepler Tarihi kitaplarında mezheplerin görüşleri ile ilgili olarak genel hükümler verilir ve bu hükümlerin yazarın zihninde kime ait olduğunu tespit edebilmek çoğu zaman mümkün değildir. Bu durumda da söz konusu hükümlerin mezheplerin teşekkül süreciniincelerken fazla katkısı olmamaktadır. Bunun için söz konusu eserlerdeki bugenel hükümlerden daha çok bizzat incelenen mezhebe mensup kişilere atfedilen görüşlerden hareketle, ele alınan kişi veya mezhepler hakkında değerlendirmelere gitmek, fikirlerin teşekkül ve gelişim süreçlerini ortaya koymak dahasağlıklı bir yoldur. Diğer yandan mezhep önde gelenleri ve görüşleriyle ilgiliolarak taraftarları ve muhalifleri tarafından mübalağalı övgü ve yergi rivayetleri aktarılabildiğinden, râvîlerinin eğilimlerini de göz önünde bulundurarakmenkulde makulü arama ve fikir-hadise irtibatı çerçevesinde bu rivayetleri elealmak gerekir.

The sects are the structures formed as a result of theinstitutionalization of the intellectual and religious manifestations of theperiod they are in. They cannot be identified with religion. Hence, it is notpossible to properly understand and understand the views and behaviors of thesects without recognizing the historical, political, social and economicconditions that give birth to them. The sects dealing with groups in IslamicThought The biggest deficiencies of historical sources are also gathered atthis point. However, the way to eliminate or minimize these shortcomings is todate, history, biography, literature and so on. apply to his work. In thiscontext, the general provisions on the views of the sects are given, especiallyin the history books of the sects, and it is often not possible to determinewho belongs in the author's mind. In this case, these provisions do notcontribute much to the analysis of the formation process of the sects. For thisreason, it is a healthier way to go to the evaluations about the person or sectsdiscussed and to reveal the formation and development processes of the ideas.On the other hand, since exaggerated praise and satirical narrations can beconveyed by the adherents and opponents of the sects and opinions, it isnecessary to consider these narratives within the framework of reasonablesearch and idea-related contact in the securities by taking into considerationthe tendencies of their lords.