Komünist Manifesto’daki ‘the Idiocy of Rural Life’ İfadesinin Anlamı Üzerine: Kır Hayatının ‘Aptallığı’ mı ‘Yalıtılmışlığı’ mı?
Komünist Manifesto’daki ‘the Idiocy of Rural Life’ İfadesinin Anlamı Üzerine: Kır Hayatının ‘Aptallığı’ mı ‘Yalıtılmışlığı’ mı?
Yazar: Bayrak, M. Burcu; Erençin, Arif
Dergi: Mülkiye Dergisi, Vol. 44 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Komünist Manifesto,,the idiocy of rural life,,yalıtılmışlık, kırkent çelişkisi.

Marx ve Engels’in kaleme aldıkları Komünist Manifesto adlı eser, yazıldığı dönemdengünümüze kadar güncelliğini korumuştur. Tüm bu zaman boyunca da birçok yanlışanlamanın ve yanlış yorumun konusu olmuştur. Bunun arkasında yatan nedenlerden biri,hatalı çeviridir. Bu çalışmada, Komünist Manifesto’nun farklı çevirilerinde en sık rastlananhatalardan birine konu olan ‘the idiocy of rural life’ ifadesinde yer alan ‘idiocy’ sözcüğü,hem etimolojik bağlamda hem de Komünist Manifesto’nun kapitalist kentleşme sürecineilişkin analizini kendi tutarlılığı içinde doğru anlamak amacıyla ele alınmıştır. Eski Yunanca‘idios’ sözcüğünden türetilmiş olan ‘idiocy’nin anlamı, Hal Draper’ın gösterdiği üzere,zaman içinde değişerek ‘yalıtılmışlık’tan ‘aptallık’a doğru kaymış ve sözcüğün eski anlamıtamamen ortadan kalkmıştır. İngilizce çevirilerde sık rastlanan bu hatalı çeviri sorunu, bukonuda önemli bir istisna olan Nail Satlıgan çevirileri dışında, Komünist Manifesto’nunTürkçe çevirilerinde de görülmektedir.Dolayısıyla Türkçe yazın, gerek konuyu ele almamaları gerekse de yanlış çeviriye dayalıhatayı sürdürmeleri nedeniyle yetersiz kalmaktadır. ‘Idiocy’ sözcüğünün doğru anlamınıyeniden gün yüzüne çıkarmanın iki önemli katkı sağlayacağı düşünülmektedir. İlk olarak,19. yüzyılda kapitalizmin aldığı biçim üzerinde belirleyici bir unsur olan kır-kent çelişkisinive bu çelişkiye burjuvazinin müdahalesini daha doğru bir biçimde anlamak mümkünolabilecektir. İkinci olarak da ‘idiocy’ sözcüğünün Komünist Manifesto’da karşılığının‘aptallık’ olarak çevrilmesi ile Marx ve Engels birlikte; Louis Bonaparte’ın 18 Brumaire’iadlı eserinde ‘bir çuval patates’ benzetmesi nedeniyle de Marx tek başına; köylülere karşıaşağılayıcı ya da küçümseyici bir yaklaşım sergiledikleri yönündeki olumsuz eleştirilerinhedefi olmaktadırlar. Dolayısıyla ‘the idiocy of rural life’ söz öbeğinin doğru çevrilmesive ‘bir çuval patates’ metaforunun bağlamından koparılmadan okunmasıyla bu ikiifadenin, olumsuz eleştirilerin dayanak noktası olmalarının önüne geçilebilecektir. Marxve Engels’in kırsal yaşama atfettiği niteliğin ‘aptallık’ hali olmaktan kurtarılması için doğrubir okumanın yapılması; kır-kent ayrımı bağlamında kırsal emeğin, kentin entelektüelyaşamından ‘yalıtılmışlığı’ üzerinden değerlendirilmesi ve kapitalist kentleşme bağlamındakırsallığın burjuvazi ile doğru biçimde ilişkilendirilmesi gerekmektedir.

Marx ve Engels’in kaleme aldıkları Komünist Manifesto adlı eser, yazıldığı dönemdengünümüze kadar güncelliğini korumuştur. Tüm bu zaman boyunca da birçok yanlışanlamanın ve yanlış yorumun konusu olmuştur. Bunun arkasında yatan nedenlerden biri,hatalı çeviridir. Bu çalışmada, Komünist Manifesto’nun farklı çevirilerinde en sık rastlananhatalardan birine konu olan ‘the idiocy of rural life’ ifadesinde yer alan ‘idiocy’ sözcüğü,hem etimolojik bağlamda hem de Komünist Manifesto’nun kapitalist kentleşme sürecineilişkin analizini kendi tutarlılığı içinde doğru anlamak amacıyla ele alınmıştır. Eski Yunanca‘idios’ sözcüğünden türetilmiş olan ‘idiocy’nin anlamı, Hal Draper’ın gösterdiği üzere,zaman içinde değişerek ‘yalıtılmışlık’tan ‘aptallık’a doğru kaymış ve sözcüğün eski anlamıtamamen ortadan kalkmıştır. İngilizce çevirilerde sık rastlanan bu hatalı çeviri sorunu, bukonuda önemli bir istisna olan Nail Satlıgan çevirileri dışında, Komünist Manifesto’nunTürkçe çevirilerinde de görülmektedir.Dolayısıyla Türkçe yazın, gerek konuyu ele almamaları gerekse de yanlış çeviriye dayalıhatayı sürdürmeleri nedeniyle yetersiz kalmaktadır. ‘Idiocy’ sözcüğünün doğru anlamınıyeniden gün yüzüne çıkarmanın iki önemli katkı sağlayacağı düşünülmektedir. İlk olarak,19. yüzyılda kapitalizmin aldığı biçim üzerinde belirleyici bir unsur olan kır-kent çelişkisinive bu çelişkiye burjuvazinin müdahalesini daha doğru bir biçimde anlamak mümkünolabilecektir. İkinci olarak da ‘idiocy’ sözcüğünün Komünist Manifesto’da karşılığının‘aptallık’ olarak çevrilmesi ile Marx ve Engels birlikte; Louis Bonaparte’ın 18 Brumaire’iadlı eserinde ‘bir çuval patates’ benzetmesi nedeniyle de Marx tek başına; köylülere karşıaşağılayıcı ya da küçümseyici bir yaklaşım sergiledikleri yönündeki olumsuz eleştirilerinhedefi olmaktadırlar. Dolayısıyla ‘the idiocy of rural life’ söz öbeğinin doğru çevrilmesive ‘bir çuval patates’ metaforunun bağlamından koparılmadan okunmasıyla bu ikiifadenin, olumsuz eleştirilerin dayanak noktası olmalarının önüne geçilebilecektir. Marxve Engels’in kırsal yaşama atfettiği niteliğin ‘aptallık’ hali olmaktan kurtarılması için doğrubir okumanın yapılması; kır-kent ayrımı bağlamında kırsal emeğin, kentin entelektüelyaşamından ‘yalıtılmışlığı’ üzerinden değerlendirilmesi ve kapitalist kentleşme bağlamındakırsallığın burjuvazi ile doğru biçimde ilişkilendirilmesi gerekmektedir.