İstanbul Üniversitesi Beyazıt Yerleşkesinde Yok Olan Bir Kültürel Miras: Bâb-ı Seraskerî Telgrafhane Binası
A Cultural Heritage that Did Not Survive to the Present Day in Istanbul University Beyazıt Campus: Bâb-ı Seraskerî Telegraph Building
Yazar: Akçay, Cemil; Akçıl Harmankaya, N. Çiçek; Karaçay, Neşe
Dergi: Art-Sanat No. 24, 2025
Anahtar kelimeler: Visual Arts (Other) ; Görsel Sanatlar (Diğer) ; Istanbul University,Beyazıt Campus,Bâb-ı Serasker,Cultural Heritage,Telegraph Office ; İstanbul Üniversitesi,Beyazıt Yerleşkesi,Bâb-ı Seraskerî,Kültürel Miras,Telgrafhane

Tarihî Yarımada’nın merkezinde konumlanan İstanbul Üniversitesi Beyazıt Yerleşkesi, 1826’da Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasının ardından Asâkir-i Mansûre-i Muhammediyye’ye tahsis edilerek Dâire-i Umûr-ı Askeriyye (Askerî Emir Dairesi) olarak işlev görmüştür. Önce Harbiye Nezaretine devredilen ve günümüzde Rektörlük Binası olarak kullanılan yapı, Cumhuriyet’in ilanından sonra bakanlıkların Ankara’ya taşınmasıyla birlikte 1924 yılında İstanbul Dârülfünûnu’na tahsis edilmiş ve 1933 yılındaki üniversite reformunu takiben ise İstanbul Üniversitesi adını almıştır. Günümüzde İstanbul Üniversitesi Beyazıt Yerleşkesi olarak kullanılan eski Bâb-ı Seraskerî meydanı ve bu alanda yer alan bazı yapılar zamanla yok olmuştur. Bu çalışma İstanbul Üniversitesinin kuruluşunu takiben zamanla yok olan Bâb-ı Seraskerî Telgrafhane binasını konu edinmektedir. Daha önce çalışılmayan söz konusu yapı, ilk kez tanıtılmış, tarihî ve mimari özellikleri bakımından detaylı bir şekilde incelenmiştir. Telgrafhane binalarının bulundukları çevre açısından tarihî bir belge ve birer kültürel miras örneği olmaları bu çalışmayı özel ve anlamlı kılmaktadır. İstanbul Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından, İstanbul Arkeoloji Müzesi denetiminde temel araştırma kazıları gerçekleştirilerek rölöve ve restitüsyon projeleri hazırlatılmıştır. Bu veriler ışığında yapının mimarisi ve kültürel miras değeri değerlendirilmiştir.

Located in the center of the Historical Peninsula, the Beyazıt Campus of Istanbul University was allocated to the Asakir-i Mansure-i Muhammediyye (Ottoman Army) following the abolition of the Janissary Corps in 1826 and served as the Daire-i Umur-ı Askeriyye (The Office of Military Affairs). The building, which was first transferred to the Ministry of War and is currently used as the Rectorate Building, was allocated to the Istanbul Darülfünun (The House of Science) in 1924 after the ministries were relocated to Ankara following the proclamation of the Republic. After the university reform in 1933, it was renamed Istanbul University. The former Bab-ı Seraskeri (The Gate of the Army) Square, which is now used as the Beyazıt Campus of Istanbul University, and some of the buildings located in this area have disappeared over time. This study focuses on the Bab-ı Seraskeri Telegraph Office building, which disappeared over time following the establishment of Istanbul University. The building in question, which has not been previously studied, is introduced here for the first time and examined in detail in terms of its historical and architectural characteristics. The fact that telegraph office buildings serve as historical documents and examples of cultural heritage within their surroundings makes this study distinctive and meaningful. Trial excavation work was carried out under the supervision of the Istanbul Archeological Museum, and the measured drawings and restitution projects were commissioned by the Directorate of Construction and Technical Works of Istanbul University. Considering these data, the architectural features and cultural heritage value of the building were evaluated.