Orta Sınıfın Evsizlik Kaygısını Besleyen Konut Güvencesizliğinden Çıkış Senaryoları Üzerine Bir Deneme
An Essay on Exit Scenarios from the Housing Precarity Feeding Middle Class Homelessness Fears
Yazar: Kırmızı, Meriç
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 44 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Sociology (Other) ; Sosyoloji (Diğer) ; Konut güvencesizliği,Evsizlik,Orta sınıf,Barınma seçenekleri,Konut eylemciliği ; Housing precarity,Homelessness,Middle class,Housing alternatives,Housing activism

Günümüz neoliberal toplumunun artan güvencesizlik ortamında, insanların ana haklarından biri olan barınma konusu orta sınıfları da içine alan bir biçimde güvencesizleşiyor. Bu çalışma kent çalışmalarında az çalışılan ve çalışıldığında bir başarı öyküsü olarak sunulan bir topluluk olan orta sınıfların konut güvencesizliği ve evsizlik sorununu ele almaktadır. Çalışma aynı zamanda, bu sorunların kökünde yatan yapısal değişimleri ve bunlardan çıkış yollarını incelemektedir. Öncesi ve sonrasıyla toplumsal bir süreç olarak değerlendirilen evsizliğin bir öncülü olarak görülen konut güvensizliği konusu kapsamlı bir kaynak taraması ve tematik belge çözümlemesi yoluyla ortaya koyulmaktadır. Konut güvencesizliği, orta sınıf ve evsizlik anahtar sözcükleriyle derlenen, yerli ve yabancı 82 belgenin çözümlemesine dayanan çalışma, öncelikle orta sınıfın konut güvencesizliği ve evsizlik sorununu ayrıntılı olarak tanımlamaktadır. Ardından güvencesiz konut piyasasına seçenek sunan barınma türlerini araştırmaktadır. İzleyen bölüm konut seçeneklerine ilişkin yazındaki eksiklikleri ve çelişkileri tartışmakta ve yeni kuramsal ve deneysel seçenekler getirmektedir. Örneğin, kimi çalışmalarda bir seçenek olarak sunulan konut paylaşımı, başka çalışmalarda düzenin bir ürünü olarak eleştirilmektedir. Bu çalışmanın katkısı konut seçeneği arayışında destekleyici mekanizmalar olarak var olan kentsel ortaklıklar, feminist kent ve toplumsal altyapı kavramlarının olanaklarına dikkat çekmesidir. Son olarak, makale Türkiye’de orta sınıfı da etkisine alan konut güvencesizliği ve evsizlik sorunlarını ele almak için kaynak taramasından esinlenmiş öneriler sunmaktadır.

In the increasingly precarious atmosphere of today’s neoliberal society, the issue of housing, as a fundamental human right, is becoming precarious in a way that includes the middle classes. This study addresses the problem of housing precarity and homelessness among the middle class, little studied in urban studies and, mostly presented as a success story. The study examines the structural changes that are at the root of these problems and the ways out of them. The issue of housing insecurity as a precondition for homelessness, understood as a social process with its before and after, is presented through a detailed literature review and thematic document analysis. The study, based on an analysis of 82 national and international documents collected under the keywords housing precarity, middle class and homelessness, first defines in detail the problems of housing precarity and homelessness of the middle class and then looks for types of housing that offer alternatives to the precarious housing market. The next section discusses the gaps and contradictions in the literature on housing alternatives and offers theoretical and empirical alternatives. For example, house sharing, which is presented as an alternative in some studies, is criticized as a product of the system in others. This study contributes by pointing to the potential of concepts of the urban commons, the feminist city and social infrastructure as supporting mechanisms in the search for alternative housing. Finally, the paper presents proposals to address the problems of housing precarity and homelessness that also affect the middle class in Türkiye.