Kadınların sağlık okuryazarlığı ile jinekolojik kanserlere yönelik farkındalıkları arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determining the relationship between women's health literacy and awareness of gynecological cancers
Yazar: Dişli Çetinçay, Duygu; Mecdi Kaydırak, Meltem
Dergi: Ege Tıp Dergisi, Vol. 64 No. Özel Sayı: 1 (11. Ulusal Ürojinekoloji Kongresi Bildiri Kitapçığı), 2025
Anahtar kelimeler: Obstetrics and Gynaecology ; Kadın Hastalıkları ve Doğum ; HPV Human Papillomavirüsü,jinekolojik hastalıklar,kadın sağlığı,sağlık okuryazarlığı,serviks kanseri ; Cervical cancer,gynecologic diseases,health literacy,HPV Human Papillomavirus,women

Amaç: Bu çalışmanın amacı, kadınların sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile jinekolojik kanser farkındalıkları arasındaki ilişkiyi belirlemektir.Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı-korelasyonel tipteki çalışma 305 katılımcı ile gerçekleştirildi. Çalışmanın verileri, Şubat-Eylül 2023 tarihleri arasında online anket yoluyla toplandı. Veri toplama aracı olarak Tanıtıcı Bilgi Formu, Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (SOYÖ) ve Jinekolojik Kanser Farkındalık Ölçeği (JİKFÖ) kullanıldı.Bulgular: Bu çalışmadaki katılımcıların yaş ortalaması 34,31 idi. Katılımcıların %49,2'si lisans ve üzeri eğitim düzeyine sahipti, %59,3'ü çalışmıyordu, %61,3'ü orta gelir grubuna dahildi, %67,9'u şehirde yaşıyordu, %32,8'i yıllık olarak düzenli jinekolojik muayene yaptırmıyordu, %47,9'u hiç pap smear testi yaptırmamıştı ve %62,3'ü HPV aşısı hakkında yeterli bilgiye sahip olmadığını düşünüyordu. Katılımcıların SOYÖ toplam puan ortalaması 53.92±8.21 ve JİKFÖ toplam puan ortalaması 153.21±18.15 idi. SOYÖ ve JİKFÖ toplam puanları ile kadınların eğitim düzeyi, çalışma durumu, yaşadıkları yer, pap smear testi yaptırma ve HPV aşıları hakkında yeterli bilgi sahibi olduğunu düşünme gibi bazı özellikleri arasında anlamlı farklılıklar bulundu (p<0,05). Kadınların SOYÖ toplam puanı ile JİKFÖ toplam puanı arasında anlamlı pozitif bir korelasyon saptandı (r=0,319; p<0,001).Sonuç: Kadınların sağlık okuryazarlık ve jinekolojik kanser farkındalıklarının sosyodemografik ve jinekolojik özelliklerden etkilediği görüldü. Kadınların sağlık okuryazarlığı düzeyleri arttıkça, jinekolojik kanser farkındalıklarının arttığı belirlendi.

Aim: The aim of this study was to determine the relationship between women's health literacy levels and gynecological cancer awareness.Materials and Methods: The descriptive-correlational study was conducted with 305 participants. The data of the study were collected through an online questionnaire between February-September 2023. The Introductory Information Form, the Health Literacy Scale (HLS) and the Gynecological Cancer Awareness Scale (GCAS), were used as data collection tools.Results: The mean age of the participants in this study was 34.31 years. 49.2% of the participants had a bachelor's degree or higher, 59.3% were unemployed, 61.3% belonged to the middle-income group, 67.9% lived in the city, 32.8% did not have regular annual gynecological examinations, 47.9% had never had a pap smear test, and 62.3% thought they did not have enough information about HPV vaccination. The mean total score of the participants was 53.92±8.21 on the HLS and 153.21±18.15 on the GCAS. Significant differences were found between the total scores of the HLS and GCAS and some characteristics of the women such as education level, employment status, place of residence, having pap smear test and thinking that they had sufficient information about HPV vaccines (p<0.05). A significant positive correlation was found between the women's total score of the HLS and the total score of the GCAS (r=0.319; p<0.001).Conclusion: Women's health literacy and gynecological cancer awareness were found to be affected by sociodemographic and gynecological characteristics. It was determined that as women's health literacy levels increased, their gynecological cancer awareness also increased.