AKTİF PİYASASINDA FİNANSAL İSTİKRAR:  TÜRKİYE VE JAPONYA ARASINDA BİR MUKÂYESE (2001-2021)
FINANCIAL STABILITY IN THE ASSET MARKETS:  A COMPARISON BETWEEN TURKEY AND JAPAN (2001-2021)
Yazar: Samur, Cengiz
Dergi: Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Vol. 9 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Finansal kabarcık,Kabarcık patlaması,Aktif piyasası,Türkiye,Japonya ; Financial bubble,bubble burst,Asset market,Macroeconomic stability,Turkey,Japan

Aktif piyasalarında finansal kabarcık “carî fiyatın aktifin temel değerinden büyük bir sapma göstermesi”dir. İlk olarak pozitif ve negatif kabarcıklar şeklinde ayrılabilir: Pozitif kabarcık aktif fiyatının artması, böylece aktifin içsel değerini aşmasıdır. Kabarcığın teşekkülü, bir bakıma aktifin aşırı değerlenmesi hâdisesidir. Aksi belirtilmedikçe kabarcık terimiyle bu tür kastedilir. Negatif kabarcık (kabarcık patlaması) aktifin carî fiyatının çok sert bir düşüş göstermesi, böylece carî fiyatın onun temel değerinin ciddî derecede altında kalması olayıdır. Aktif piyasasında fiyat çöküşü mahiyetindedir. Aktif fiyatında her hareket kabarcık mahiyetinde görülemez, sapma muayyen bir büyüklükte olmalıdır. Kabarcık ikinci olarak mikro ve makro zeminde ayrıma tâbi tutulabilir: Belli bir aktifin fiyatındaki değişme konu iken mikro kabarcıktan, aktif piyasası ortalama fiyatındaki değişme konu iken makro perspektifte kabarcıktan söz edilebilir. Makâlede 2001-2021 döneminde Türkiye ile Japonya’da çeyrekler, yıllar îtibarıyle finansal kabarcıklar konu alınmakta ve iki ülke arasında mukâyeseye gidilmektedir. Kabarcık patlamaları ve sonuçlarına odaklanılmakta, olaya makro perspektiften bakılmaktadır. Negatif kabarcıkların makroekonomik istikrarsızlık mahiyetinde olgularla münâsebeti olup olmadığı amprik olarak tesbit edilmeye çalışılmaktadır. Kabarcıkların teşhisinde sâdece aktif piyasası ortalama fiyat endeksinde değişme (%) değil, ayrıca büyüme ve enflasyon oranı esas alınmıştır. Mukâyesede Japonya G8, Türkiye Gelişmekte Olan Ülkeler üyesi olduğundan tercih edilmiştir.  Üç soruya cevap hedeflenmiştir: (ı) Negatif kabarcıktan büyümede düşme, iktisadî daralma, kümülâtif reel maliyete doğru münâsebet var mıdır? (ıı) “Finansal aktif piyasası Türkiye ile Japonya’dan hangisinde daha istikrarlıdır? (ııı) Finansal aktif piyasası istikrarsızlıkları (kabarcık patlamaları) makroekonomik istikrarı bozmakta mıdır? Ulaşılan cevaplar şöyledir: (1) Finansal aktif piyasası Japonya’da daha istikrarlıdır.                  (2) Kabarcık patlamaları ile makroekonomik istikrarsızlıklar arasında orta derecede münâsebet vardır. (3) Patlamaların makroekonomik istikrarı bozucu etkisi mevcuttur ve kabarcıklar çeyrekler îtibarıyle analiz edildiğinde Japonya’da, yıllar îtibarıyle analiz edildiğinde Türkiye’de daha kuvvetlidir.

Financial bubble in asset markets is that “asset’s current price exposes a serious deviation from its intrinsic (fundamental) value.” At first bubbles can be differentiated as two categories: positive and negative bubbles. Positive bubble is that current price of asset increases and exceeds its fundamental value. It is an event as bubble’s formation and asset’s overvaulation. The bubble term refers this kind if there isn’t an opposite statement. Negative bubble (bubble burst) is the fact that asset’s current price decrease sharply too, so that current price is formed severely down its fundamental value. It is a price crash in asset market. Every price movement cannot be accepted as a bubble, it is necessary that the deviation is big too, at least, with certain degree. Secondly bubbles can differantiate as bubbles in micro or macro ground. If the change occurs in the certain asset, it is able to be mentioned from micro bubble, but if the change occurs in the asset market average price index, then it is able to be mentioned from macro bubble. In the study the financial bubbles that happened in Turkey and Japon by quarterly and annually are handled for the period of 2001-2021, and it is realised a comparison between two countries. It is focused on the bubble bursts and their resulsts. The bubbles are approached by macro pespective on. It is struggled to expose as empirical whether or not there is a relation between negative bubbles and the cases that are macroeconomic instabilities. While bubbles are defining in the macro ground, the definition is based on not only asset average price index change (percent), but also on economic growth and inflation rate. In the comparison these countries were preferred because Japon is a member of D8 and Turkey is a member of the Developping Countries. The target is to repond for three questions: (ı) Is there any relation which runs from negative bubbles to cumulative real cost, decline in the growth, and macroeconomic contraction? (ıı) In which countries the financial asset markets is more stable than? (ııı) Do the financial asset market instabilities (bubble bursts) deterriorate macroeconomik stability? The reponses arrived so as that: (1) Financial asset market in Japan is more stable than, (2) There is relation between bubble bursts and macroeconomic instabilities, by middle degree. (3) The bursts deterriorates macroeconomic instability, and this kind of affect is more strong than in Japan if the bubbles are analyzed  by quarterly but it is more strong in Turkey if the bubbles are analyzed annually.