Muhammed Necmî’nin Manzum Kırk Hadis Tercümesi
Muhammad Najmî's Translatıon Of Forty Hadıths In Verse
Yazar: Söylemez, İdris
Dergi: İslami İlimler Dergisi No. 42, 2025
Anahtar kelimeler: Turkish Islamic Literature ; Türk İslam Edebiyatı ; Türk-İslam edebiyatı,Hadis,Necmî,Kırk Hadis,Çıhl Hadis. ; Turkish-Islamic Literature,Hadith,Najmî,Forty Hadiths (Kırk Hadis),Çıhl Hadis.

Türk-İslam edebiyatı alanında yazılan eserleri, İslam medeniyeti sahasının tamamında görüldüğü üzere dinin temel kaynakları olan Kur’an-ı Kerim ve hadislerin toplumsal zeminin inşasında önemli bir yeri ve etkisi bulunmaktadır. Bu etkinin Türkler arasında X. Yüzyıldan itibaren âlimlerin ve ediplerin eliyle Türkçe olarak kaleme alınan manzum ve mensur edebi eserlerin her birinde karşımıza çıkan temel hususiyettir. Bu alanda yazılan eserlerin temel amacı halka yol göstermek veya yordam öğretmektir. Bu maksat ile çok fazla sayıda dini öğreten eser kaleme alınmıştır. Bu kabil eserlerden biri de Arap edebiyatında erbaûn, Fars Edebiyatında erbaûn ve çıhl hadîs ve Türk edebiyatı sahasında erbeûn, çıhl hadis ve kırk hadis olarak tesmiye edilip mensur, manzum veya mensur-manzum olarak yazılan hadis kaynaklı edebî bir türdür. Hz. Peygamberin sözleri olan hadisler bağlamında meydana getirilen bu eserler, Türk-İslam edebiyatı sahasında XV. yy’dan günümüze çok fazla sayıda örnekleri elde bulunmaktadır.Biyografik, bibliyografik eserler ile yazma eserler kütüphaneleri katalogları üzerinde yapılan çalışmalar neticesinde bu türde yazılmış doksandan fazla eser tespit edilmiştir. Türk-İslam edebiyatı sahasında kaleme alınmış olan kırk hadis türündeki eserlerin bir kısmı Arapça yazılmış olan eserlerden bazıları ise Fars edebiyatı sahasında Molla Abdurrahman Camî tarafından manzum olarak yapılan tercümenin çevirisinden hareketle meydana getirilmiştir. Bu kabil eserlerden biri de kaynaklarda hakkında herhangi bir bilgi bulunmayan Muhammed Necmî mahlaslı ya da isimli bir şaire ait olan Manzum Kırk Hadis Risalesi’dir. Şair, Hadis külliyatlarından seçtiği kırk hadisi kıta nazım şekli, aruz vezni ve sade bir dil ile Türkçeye manzum olarak tercüme etmiştir. Çalışmada Muhammed Necmî’nin Kırk Hadis Risalesi şekil ve muhteva itibariyle ele alınmış olup risalenin çeviri metni ortaya konmuştur.

The works written in the field of Turkish-Islamic literature, as seen throughout the entire realm of Islamic civilization, have a significant place and impact in the construction of the social foundation based on the fundamental sources of the religion, the Qur'an and the Hadiths. This impact is the basic characteristic that emerges in every work of prose and verse literature written in Turkish by scholars and littérateurs among starting from the 10th century. The main purpose of the works written in this field is to guide the public or to teach manners. For this purpose, many religious instructional works have been written. One such category of work is a literary genre rooted in Hadith, named arba'ūn in Arabic literature, arba'ūn and çıhl hadīth in Persian literature, and arbe'ūn, çıhl hadis, and kırk hadis (Forty Hadiths) in the field of Turkish literature, and written in prose, verse, or a combination of prose and verse. These works, created in the context of the sayings of the Prophet Muhammad, have numerous extant examples in the field of Turkish-Islamic literature from the 15th century to the present day.As a result of studies conducted on biographical and bibliographical works and the catalogs of manuscript libraries, more than ninety works written in this genre have been identified. Some of the Forty Hadith works written in the field of Turkish-Islamic literature were based on works written in Arabic, while others were created by translating the metrical translation done by Molla Abdurrahman Jāmī in the field of Persian literature. One such work is the Manzum Kırk Hadis Risalesi (Treatise of Forty Hadiths in Verse), belonging to the poet Muhammad Najmî, about whom no information is found in the sources. The poet translated forty Hadiths selected from Hadith collections into Turkish verse using the ḳıṭ'a verse form, the arūz meter, and plain language. This study examines Muhammad Najmî's Kırk Hadis Risalesi in terms of form and content, and the translated text of the treatise is presented.