FİNANS TEKNOLOJİLERİNİN TEKNOLOJİ KABUL MODELİ (TAM) KAPSAMINDA SİSTEMATİK  LİTERATÜR TARAMASI YOLUYLA İNCELENMESİ
INVESTIGATION OF FINANCIAL TECHNOLOGIES WITHIN THE SCOPE OF TECHNOLOGY ACCEPTANCE MODEL (TAM) THROUGH SYSTEMATIC LITERATURE REVIEW
Yazar: Ekmekci, Özlem; Günay, Nazan
Dergi: Ege Stratejik Araştırmalar Dergisi, Vol. 15 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: International Business ; Uluslararası İşletme ; Finans Teknolojisi (FinTech),Teknoloji Kabul Modeli (TAM),UnifiedTheory of Acceptance and Use of Technology (UTAUT)

Teknolojik gelişmeler her sektörde etkili olduğu gibi finans sektöründe de yıkıcı değişiklikleresebep olmuştur. Söz konusu değişikliklerin finans sektörüne entegre edilmesi, kullanıcılarınfinans teknolojilerini benimsemeleri üzerinde etkiler oluşturmaktadır. Bu çalışma ile, finansalteknolojilerin (FinTech) kullanıcılar tarafından benimsenme dinamiklerini anlamakamacıyla Teknoloji Kabul Modeli (TAM) ve Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve KullanımTeorisi (UTAUT) çerçevelerini temel alarak sistematik literatür taraması gerçekleştirilmiştir.Fintech, "finans" ve "teknoloji" kelimelerinin birleşiminden oluşan, geleneksel finansalhizmetleri iyileştirmek veya dönüştürmek için teknolojiden yararlanan yenilikçi çözümlerikapsayan bir alandır. Teknoloji Kabul Modeli (TAM), kullanıcıların bir teknolojiyi nasılkullanacaklarını tahmin etmek ve açıklamak için kullanılan teorik bir modeldir. BirleştirilmişTeknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi (UTAUT), teknoloji kabul modeline (TAM) göre dahakapsamlı ve sosyal etkileri de içeren teorilerden oluşmaktadır. Bahsi geçen 2 teori, bireylerinve kurumların finans teknolojilerini benimseme ve reddetme nedenlerini anlamlandırmak içinçeşitli bilimsel teorilere dayandırılması sebebiyle çalışmamız açısından önem arz etmektedir.Web of Science veri tabanında "FinTech", "Unified Theory of Acceptance and Use ofTechnology" (UTAUT) ve Thechnology Acceptance Model (TAM) anahtar kelimeleri ileyapılan tarama sonucunda 71 makale elde edilmiş, 2025 yılı henüz tamamlanmadığı için hariçtutularak 69 hakemli makale incelenmiştir. Çalışma ile ilgili makalelerin tespiti için ekleme-çıkarma ve derinlemesine literatür taraması yoluyla ilgili olabileceği düşünülen kaynaklar dahiledilmek suretiyle literatür taraması gerçekleştirilmiştir. PRISMA yöntemiyle (sistematikderleme ve meta-analiz) seçilen çalışmalar, FinTech benimsemesinde performansbeklentisi, çaba beklentisi, sosyal etki ve kolaylaştırıcı koşullar gibi Birleştirilmiş TeknolojiKabul Modeli ve Kullanım Teorisi (UTAUT) değişkenlerinin kritik rol oynadığını ortayakoymuştur.Çalışma, kültürel bağlamın (örneğin gelişmekte olan ülkelerde finansal okuryazarlık) etkisinivurgularken, gelecek araştırmalar için akademisyenlere ve literatüre katkı sağlayacağıdüşünülmektedir.

Teknolojik gelişmeler her sektörde etkili olduğu gibi finans sektöründe de yıkıcı değişiklikleresebep olmuştur. Söz konusu değişikliklerin finans sektörüne entegre edilmesi, kullanıcılarınfinans teknolojilerini benimsemeleri üzerinde etkiler oluşturmaktadır. Bu çalışma ile, finansalteknolojilerin (FinTech) kullanıcılar tarafından benimsenme dinamiklerini anlamakamacıyla Teknoloji Kabul Modeli (TAM) ve Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve KullanımTeorisi (UTAUT) çerçevelerini temel alarak sistematik literatür taraması gerçekleştirilmiştir.Fintech, "finans" ve "teknoloji" kelimelerinin birleşiminden oluşan, geleneksel finansalhizmetleri iyileştirmek veya dönüştürmek için teknolojiden yararlanan yenilikçi çözümlerikapsayan bir alandır. Teknoloji Kabul Modeli (TAM), kullanıcıların bir teknolojiyi nasılkullanacaklarını tahmin etmek ve açıklamak için kullanılan teorik bir modeldir. BirleştirilmişTeknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi (UTAUT), teknoloji kabul modeline (TAM) göre dahakapsamlı ve sosyal etkileri de içeren teorilerden oluşmaktadır. Bahsi geçen 2 teori, bireylerinve kurumların finans teknolojilerini benimseme ve reddetme nedenlerini anlamlandırmak içinçeşitli bilimsel teorilere dayandırılması sebebiyle çalışmamız açısından önem arz etmektedir.Web of Science veri tabanında "FinTech", "Unified Theory of Acceptance and Use ofTechnology" (UTAUT) ve Thechnology Acceptance Model (TAM) anahtar kelimeleri ileyapılan tarama sonucunda 71 makale elde edilmiş, 2025 yılı henüz tamamlanmadığı için hariçtutularak 69 hakemli makale incelenmiştir. Çalışma ile ilgili makalelerin tespiti için ekleme-çıkarma ve derinlemesine literatür taraması yoluyla ilgili olabileceği düşünülen kaynaklar dahiledilmek suretiyle literatür taraması gerçekleştirilmiştir. PRISMA yöntemiyle (sistematikderleme ve meta-analiz) seçilen çalışmalar, FinTech benimsemesinde performansbeklentisi, çaba beklentisi, sosyal etki ve kolaylaştırıcı koşullar gibi Birleştirilmiş TeknolojiKabul Modeli ve Kullanım Teorisi (UTAUT) değişkenlerinin kritik rol oynadığını ortayakoymuştur.Çalışma, kültürel bağlamın (örneğin gelişmekte olan ülkelerde finansal okuryazarlık) etkisinivurgularken, gelecek araştırmalar için akademisyenlere ve literatüre katkı sağlayacağıdüşünülmektedir.