Dendroctonus micans (Kugelann) (Coleoptera: Curculionidae, Scolytinae)’ın konukçu seçimini etkileyen bazı özellikler: Artvin ladin ormanlarından deneysel sonuçlar
Some tree features affecting host selection by Dendroctonus micans (Kugelann) (Coleoptera: Curculionidae, Scolytinae): Experimental results from Artvin spruce forests
Yazar: Alkan Akıncı, Hazan; Erşen Bak, Funda; Çalışkan, Bahtiyar Ali
Dergi: Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Vol. 19 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Dendroctonus micans,doğu ladini,konukçu seçimi,konukçu ağaç özellikleri ; Dendroctonus micans,Oriental spruce,Host selection,Host tree features

Kabukböcekleri orman böcekleriiçerisinde kurumalara ve ağaç ölümlerine yol açan en önemli zararlılardandır.Kuzey yarı kürede Dendroctonus ve Ips türleri periyodik olarak büyükpopulasyonlar oluşturarak, birkaç yıl içerisinde geniş meşcerelerde milyonlarcasağlıklı ağacın ölümüne yol açmıştır. Ülkemizde 1966 yılında tespit edilen Dendroctonus micans (Kugelann)(Coleoptera: Curculionidae, Scolytinae) salgın populasyonları oluşturarakmilyonlarca metreküp ladin ağacının kurumasına neden olmuştur. Günümüzde Artvinve Giresun ladin ormanlarının tamamına yayılmış olan D. micans, Trabzon ladin ormanlarındaki yayılışını sürdürmektedirve yayılış hattının ön cephesinde ağaç kurumalarına neden olmaktadır. D. micans yaralı ve devrik ağaçlarasaldırması yanında, görünüşte sağlıklı olan ağaçlara da saldırmaktadır. Böceğinbaşarılı bir şekilde yerleştiği ve başarısız olduğu saldırı girişimlerininnedenleri D. micans’ın konukçu seçimihakkındaki soruların odak noktasını oluşturmaktadır. Bu çalışmada, D. micans’ın konukçusuna yerleşmedebaşarısını etkileyen bazı etmenler deneysel olarak araştırılmıştır. ArtvinOrman İşletme Müdürlüğü, Taşlıca Orman İşletme Şefliği ladin ormanlarında,meşcere kapalılığı içerisinde bulunan, 1975 m ve 1680 m yükseltideki iki farklısaf ladin meşceresinde çalışılmıştır. Daha önce D. micans saldırısı bulunmayan ladin ağaçlarına böceğin dişierginleri yerleştirilmiştir. İlk deneme alanında 37, ikinci deneme alanında 36ladin ağacında çalışılmıştır. Arazi çalışmaları 1 Haziran – 5 Kasım 2015tarihleri arasında yürütülmüştür. Deneyin sonunda, böceğin başarılı bir şekildeyerleştiği ve başarısız olduğu ağaçların periyodik büyümeleri, bazı hasılatverileri, floem kalınlıkları, floemin nem miktarı, floemdeki karbon ve azotmiktarı istatistik analizlerle karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak, D. micans’ın son 10 yıldır artımınazaldığı, tepe boyunun kısa olduğu ve floemin azot içeriğinin fazla olduğuladin ağaçlarına başarılı bir şekilde yerleştiği tespit edilmiştir. Buçalışmanın sonuçları, D. micans’ınkonukçu seçimi ile ilgili temel bilgilerin ortaya koyulmasına katkısağlamıştır. Böceğin başarılı bir şekilde yerleşebileceği ağaçların tahminedilebilmesi, uygulayıcılara mücadele çalışmalarında kolaylık sağlayacaktır.

Bark beetles are one of the most important group in forest pests that attack trees and cause tree deaths. Bark beetles such as Dendroctonus and Ips species have built up large populations periodically and have killed millions of trees in several years in northern hemisphere. Dendroctonus micans (Kugelann) (Coleoptera: Curculionidae, Scolytinae) that has been first discovered in 1966 in Turkey has built up outbreak populations and has killed millions of spruce trees. D. micans is present in all the spruce forests in Artvin and Giresun, and it has an expanding front in Trabzon. It has endemic population in Artvin and Giresun, but it causes tree deaths in Trabzon. D. micans attacks apparently healthy trees besides wounded trees and windthrowns. Causes of the successful and aborted attacks are the focal point of the questions about host selection by D. micans. In this study, causes that affect D. micans successful establishment to its host have been experimentally investigated. Field works have been performed at Artvin Forestry Enterprises Taşlıca Forest District, at two different pure spruce stands that were in stand closure at 1975 m and 1680 m a.s.l. D. micans females have been inserted to unattacked spruce trees. This experiment has been arranged on 37 and 36 trees in the first and second study plot, respectively. Field works have been performed through 1 June – 5 November 2015. At the end of the experiment, periodic growth, some yield parameters, phloem thickness, phloem moisture and amount of C, N in phloem have been compared statistically. As a result, it has been found that D. micans successfully establishes on the trees that has decreasing growth in the last 10 years, shorter crown length and higher N in the phloem. Results of this study contribute to the subject of host selection by D. micans. Estimating the trees that the beetle can establish successfully will ease the work of practitioners during control studies.