Küleynî’nin “el-Kâfî” Adlı Eserinde Rivayet-Ayet İlişkisi: Eleştirel Bir Değerlendirme
The Relationship Between Narrations and Qur'anic Verses in al-Kulayni’s al-Kâfî: A Critical Assessment
Yazar: Kızılşeker, Abdurrahim
Dergi: İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, Vol. 12 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Tafsir ; Tefsir ; Tafsir,Kulayni,al-Kâfî,Narration-Verse Relationship,Critical Perspective ; Tefsir,Küleynî,el-Kâfî,Rivayet-Âyet İlişkisi,Eleştirel Bakış

Bu çalışmada, Muhammed b. Ya‘kûb el-Küleynî’nin (ö. 329/941) el-Kâfî adlı eserinde yer alan bazı rivayetlerin, Kur’an’ın aslî öğretileriyle uyumluluğunu ve Şiî inanç sisteminin şekillenmesindeki rolü incelenmektedir. Özellikle imamet, imamların masumiyeti ve ilahî bilgiye sahip olması, on ikinci imamın gaybeti, takıyye, sahâbe eleştirisi ve Kur’an’ın tahrifi gibi meseleler ele alınmaktadır. Araştırma, el-Kâfî’de geçen rivayetlerin içerik ve anlam açısından tahlilini; bu rivayetlerin Kur’an âyetleriyle ilişkilendiriliş biçimlerini ve bu bağlamda yapılan yorumların ilmî ve metinsel tutarlılığını değerlendirmeyi kapsamaktadır. Makale, el-Kâfî’nin, özellikle Kur’an ile ne derece örtüştüğünü ortaya koyması bakımından önem arz etmektedir. Çalışmanın amacı, el-Kâfî’de yer alan ve Şiî inanç esaslarını destekleyen rivayetlerin, Kur’an’ın temel ilkeleri ve aslî öğretisiyle ne derece uyumlu olduğunu tespit etmek; bu rivayetlerin tarihî, ilmî ve tefsirî açıdan geçerliliğini değerlendirmek ve mezhebî düşüncenin oluşumunda bu tür rivayetlerin etkisini ortaya koymaktır. Araştırmada, öncelikle el-Kâfî’deki ilgili rivayetler tespit edilip muhteva analizi yapılmış, rivayetlerin dayandırıldığı veya ilişkilendirildiği Kur’an âyetleri bağlamında yorumlar karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş; ayetlerin bağlamı ve klasik tefsirlerdeki açıklamaları göz önünde bulundurularak bir çözümleme yapılmıştır. Yapılan incelemede, el-Kâfî’deki bazı rivayetlerin Kur’an’ın asli öğretisiyle açıkça çeliştiği, çoğunun tartışmalı yorumlarla ayetlere bağlandığı ve İslâm’ın temel inanç esaslarıyla bağdaşmadığı görülmüştür. İmamların masumiyeti ve ilahî bilgiye sahip oldukları inancı, İslâm’da yalnızca peygamberlere mahsus kabul edilen nübüvvet anlayışıyla uyuşmamaktadır. Kur’an’ın tahrif edildiğine dair rivayetler ise tarihî verilerle ve Kur’an’ın kendi beyanlarıyla çelişmektedir. Ayrıca sahâbeye yönelik ağır eleştirilerin de Kur’an’ın sahâbe hakkındaki olumlu ifadeleriyle bağdaşmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, Şiî düşüncesinin oluşumunda, Kur’an’a aykırı bazı rivayetlerin önemli rol oynadığını ve bu rivayetlerin ilmî açıdan ciddi tartışmalara açık olduğunu göstermektedir.

This This study examines the compatibility of certain narrations found in al-Kāfī, the work of al-Kulayni (d. 329/941), with the essential teachings of the Qur'an, as well as their role in shaping the Shiite belief system. In particular, issues such as imamate, the infallibility of the imams, their possession of divine knowledge, the occultation of the twelfth imam, taqiyya (dissimulation), criticism of the Companions, and claims regarding the distortion of the Qur'an are addressed. The research involves an analysis of the content and meaning of narrations in al-Kāfī, an assessment of how these narrations are related to Qur'anic verses, and an evaluation of the scholarly and textual consistency of the interpretations made in this context. The article is significant in that it reveals the extent to which al-Kāfī aligns with the Qur'an. The aim of this study is to determine to what extent the narrations in al-Kāfī, which support Shiite doctrines, are compatible with the fundamental principles and original teachings of the Qur'an; to evaluate the historical, scholarly, and exegetical validity of these narrations; and to reveal the influence of such narrations on the formation of sectarian thought. In the research, the relevant narrations in al-Kāfī were first identified and analyzed in terms of their content. The interpretations made by associating these narrations with Qur'anic verses were comparatively evaluated within the context of the verses and in light of explanations found in classical tafsir (Qur'anic exegesis) works. Upon examination, it was found that some narrations in al-Kāfī clearly contradict the essential teachings of the Qur'an, that many are connected to the verses through controversial interpretations, and that they are incompatible with the core tenets of Islam. The belief in the infallibility of the imams and their possession of divine knowledge does not align with the concept of prophethood (nubuwwah), which in Islam is considered exclusive to the prophets. The narrations claiming that the Qur'an has been distorted contradict both historical evidence and the Qur'an's own statements. Furthermore, the harsh criticisms directed at the Companions are inconsistent with the positive references to them in the Qur'an. This situation indicates that certain narrations contrary to the Qur'an played a significant role in the formation of Shiite thought, and that these narrations are subject to serious scholarly debate