Kur’ân Meâllerinde Kitâb-ı Mukaddes’ten Atıf Yapma Problemi: “Aziz Kur’ân” Meâli Özelinde Bir Değerlendirme
The Problem Of Referring To The Bible In Qurʾānic Translations: An Evaluation On The Example Of The "Saint Qurʾān" Translation
Yazar: Şen, Ercan
Dergi: Bilimname No. 51, 2023
Anahtar kelimeler: Tafsir ; Tefsir ; Tefsir,Kur’ân,Hamidullah,meâl,Kitâb-ı Mukaddes. ; Tafsīr,Qurʾān,Hamidullah,Qurʾān Translation,Bible.

Kur’ân meâllerinin kaleme alınış sebepleri farklılık arzettiği için meâller kendi içerisinde yöntemsel bazı farklılıklar taşımaktadır. Bu metodolojik farklılıklar, meâllerin yapısal özelliklerinden muhtevasına kadar oldukça geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır. Bu anlamda kimi meâller birebir kelimeye odaklanırken, kimileri anlam ve yoruma odaklanmış, kimileri üslubun merkeze alınmasını öncelemiş, kimileri de âyetlerin daha iyi anlaşılması adına açıklayıcı notlara daha fazla yer vermeyi tercih etmiştir. Bunların yanı sıra son dönem meâllerinde muhteva bakımından dikkat çeken bir özellik de Kitâb-ı Mukaddes’ten gerek mukayese gerekse âyetlerdeki bazı bilgileri destekleme amaçlı yapılan iktibaslar olarak öne çıkmaktadır. Bu bakımdan Muhammed Hamidullah’ın (öl. 2002) Fransızca olarak kaleme aldığı ve Türkçemize “Aziz Kur’ân” ismiyle tercüme edilen meâlinin oldukça zengin bir içeriğe sahip olduğu görülmektedir. Zira bu meâlde diğerlerinden farklı olarak Kitâb-ı Mukaddes’e ve Ehl-i Kitap kaynaklarına sıkça atıf yapılmıştır. Buradan hareketle çalışmamızda, meâl edebiyatında pek fazla rastlanmayan Kitâb-ı Mukaddes’e atıf yapma eğilimini nasıl anlamak gerekir ve bu yöntemin meşru bir zemini var mıdır? Bu yöntemin İsrâiliyat’a başvurma olgusuyla ilişkisi bulunmakta mıdır? gibi bazı sorular ışığında Kur’ân meâllerinde Kitâb-ı Mukaddes’e atıf yapma problemi üzerinde durulacaktır. Çalışmamızda tartıştığımız hususları somutlaştırmak adına “Aziz Kur’ân” meâlinin tamamında atfa konu olan âyetler konuları itibariyle tematik bir tasnife tabi tutulacak ve böylelikle söz konusu Kitâb-ı Mukaddes atıflarının meâllere yansıtılması ile Kur’ân’ın mesajının daha iyi anlaşılır olup olmadığı gösterilmeye çalışılacaktır.

The reasons for the writing of Qurʾānic translations are different. For this reason, the Qurʾānic translations have some methodological differences within themselves. These methodological differences cover a wide range from the structural features of the Qurʾānic translations to their content. In this sense, some of the Qurʾānic translations focus on the literal word, some focus on the meaning and interpretation, some prioritise the style, and some prefer to include more explanatory notes for a better understanding of the verses. In addition to these, another striking feature in terms of content in recent the Qurʾānic translations is the quotations from the Bible, both for comparison and to support some of the information in the verses. In this respect, Muhammad Hamidullah’s (d. 2002) French translation of the Qurʾān, which was translated into Turkish under the title "Aziz Kur’ân", has a very rich content. Unlike the others, this Qurʾān translation makes frequent references to the Bible and the sources of the Ahl al-Kitāb. From this point of view, in our study, how should we understand the tendency to refer to the Bible, which is not common in the Qurʾānic translation literature, and is there a legitimate basis for this method? In the light of some questions such as "Does this method have a relationship with the phenomenon of referring to Israelite traditions (isrāʾiliyyāt)?", the problem of referring to the Bible in Qurʾānic translations will be emphasised. In order to concretise the issues we have discussed in our study, the verses that are subject to attribution in the entire "Saint Qur'ān" will be subjected to a thematic classification in terms of their subjects. In this way, it will be tried to show whether the message of the Qur'ān is better understood by reflecting these biblical references in the Qurʾānic translations.