İlhanlı Dönemi’nde Şüregel (Şirak)
Şüregel (Shirak) in the İlkhanid Period
Yazar: Özmenli, Mehmet
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 72, 2021
Anahtar kelimeler: Shirak,Arpachay,Ani,Gyumri,Ilkhanid ; Şirak,Arpaçay,Anı,Gümrü,İlhanlı

Coğrafya, tarih biliminin vazgeçilmez yardımcı bilimidir. Tarihi olaylar anlatılırken olayların geçtiği alanın coğrafi özellikleri dikkate alınmalıdır. Çünkü o tarihi olay o coğrafyanın ürünüdür. Tarihi olay o coğrafyaya özgüdür. Şüregel’inde coğrafi özellikleri çalışmamıza ışık tutacak niteliklere sahiptir. Anadolu’nun doğusundaki kapılarından biri olarak kabul edeceğimiz Arpaçay’ın iki yakasında varlığı bilinen Şüregel’in tarih boyunca farklı topluluklar tarafından egemenlik altına alındığı birçok tarihçi tarafından belirtilmiştir. Burada bulunan Anı kenti tarihin her döneminde askeri bir üs, konaklama merkezi, önemli bir kültür ve ticaret odağı olma özelliğini korumuş ve Ön Asya tarihinde özel bir yere sahip olmuştur. İran’da kurulmuş olan İlhanlıların, Şüregel’de ki egemenliği kısa süreli olsa da Anı kent tarihinde önemli bir yer tutmaktadır. Şüregel, Anadolu’nun içlerine doğru hareket etmek isteyenler için bir tür üs durumundadır. Ayrıca ticari faaliyetlerin asırlardır mühim bir merkezi durumundadır. Ticaretin varlığının en belirgin kanıtları İlhanlı gümüş ve bakır paralarının burada basılmış ve kullanılmış olmasıdır. 14. yüzyıldan sonra önemini yavaş yavaş kaybetmesine rağmen 18. yüzyıla kadar yaşam devam etmiştir. Arpaçay nehrinin Türkiye tarafında Anı bulunurken Ermenistan tarafında ise Gümrü bulunmaktadır. İlhanlı dönemi ile ilgili Gümrü küçük bir yerleşim yeri olmasından dolayı, sadece bölge içerisinde olduğu vurgulanmıştır. Bugün ören durumunda olan Anı kenti ve Ermenistan’ın Shriak kanyonunun başkenti durumundaki Gümrü tarih boyunca birçok seyyahın da uğrak yeri olmuştur.

Geography is the indispensable auxiliary science of the science of history. While describing historical events, geographical features of the area where the events took place should be taken into consideration. Because that historical event is the product of that geography. The historical event is unique to that geography. Its geographical features in Şüregel have the qualities to shed light on our work. It has been stated by many historians that Şüregel, whose existence is known on both sides of Arpaçay, which we will consider as one of the gates in the east of Anatolia, was dominated by different communities throughout history. The city of Ani, located here, has remained a military base, accommodation center, an important cultural and commercial focus in all periods of history and has a special place in the history of pre-Asia.Although the rule of the Ilkhanids in Şuregel, which was established in Iran, was short-lived, Ani occupies an important place in the history of the city. Şuregel is a kind of base for those who want to move inland from Anatolia. In addition, it has been an important center of commercial activities for centuries. The most obvious evidence of the existence of trade is that Ilkhanid silver and copper coins were minted and used here.14. although it gradually lost its importance after the century 18. life continued until the century. Ani is located on the Turkish side of the arpachay river, while Gyumri is located on the Armenian side. Due to the fact that Gyumri is a small settlement related to the Ilkhanid period, it was emphasized that it is only within the region. The city of Ani, which is today in ruins, and Gyumri, which is the capital of the Shriak Canyon of Armenia, have also been frequented by many travelers throughout history.