Eko-inovasyon yeteneğini etkileyen faktörlerin nedensellik ilişkilerinin araştırılması: Regresyon analizi ve DEMATEL tabanlı entegre bir yaklaşım
Investigating causal relationships of factors influencing eco-innovation capability: an integrated approach of regression analysis and DEMATEL
Yazar: Boyacı, Ali İhsan; Akman, Gulsen; Karabıçak, Çağın
Dergi: Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Vol. 40 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Industrial Engineering ; Endüstri Mühendisliği ; Eco-innovation capability,Sustainability,Regression analysis,DEMATEL,Quadrant analysis ; Eko-inovasyon yeteneği,Sürdürülebilirlik,Regresyon analizi,DEMATEL,Kuadrant analizi

Günümüzde artan çevresel bilinç ve sürdürülebilirlik talepleri doğrultusunda, eko-inovasyon (Eİ), üretim firmaları için hem rekabet avantajı sağlayan hem de uzun vadeli başarıyı destekleyen kritik bir unsur haline gelmiştir. Firmaların Eİ yetenekleri, organizasyonel kültürden stratejik yönelimlere kadar çeşitli içsel faktörlerin etkisi altında gelişmekte ve şekillenmektedir. Bu bağlamda bu çalışmada üretim firmaların Eİ yeteneklerini etkileyen içsel faktörlerin belirlenmesi ve bu faktörler arasındaki karmaşık nedensellik ilişkilerinin detaylı bir şekilde analiz edilmesi amaçlanmaktadır. Bu amaçla öncelikle sistematik bir literatür taraması ve uzmanlarla yapılan görüşmeler sonucunda Eİ yeteneğini etkileyen toplamda 12 faktör tanımlanmıştır. Çalışmada faktörler arasındaki ilişkilerin araştırılması amacıyla Regresyon analizi ve DEMATEL yönteminin entegre edildiği yenilikçi bir yaklaşım kullanılmıştır. Bu yaklaşım özellikle yüksek sayıda faktör içeren çalışmalarda uzmanların değerlendirme yükünü önemli ölçüde azaltmakta ve uzman görüşlerinin birleştirilerek faktörlerin birbirleri üzerindeki doğrudan etkilerinin belirlenmesinde etkili bir çözüm sunmaktadır. Analizler sonucunda sırasıyla stratejik yönetim yeteneği, teknolojik yenilik yeteneği ve Ar-Ge yeteneği diğer faktörler üzerinde itici gücü olan en kritik faktörler olarak elde edilmiştir. Ek olarak örgütsel yönetim yeteneği, öğrenme yeteneği ve proses/üretim yeteneği faktörlerinin de çekirdek faktörler arasında olduğu anlaşılmaktadır. Bu çalışmadan elde edilen bulgular, üretim firmalarının Eİ süreçlerini iyileştirmek ve sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmak için uygulanabilir stratejilerin geliştirilmesinde kapsamlı bir rehber niteliği taşımaktadır.

Today, in line with the increasing environmental awareness and sustainability demands, eco-innovation has become a critical element that provides both competitive advantage and supports long-term success for manufacturing companies. The eco-innovation capabilities of companies are developed and shaped under the influence of various internal factors, from organizational culture to strategic orientations. In this context, this study aims to determine the internal factors affecting the eco-innovation capabilities of manufacturing companies and to analyze the complex causal relationships between these factors in detail. For this purpose, firstly, a total of 12 factors affecting eco-innovation capabilities were identified through a systematic literature review and interviews with experts. In the study, an innovative approach in which regression analysis and the DEMATEL method were integrated was employed to investigate the relationships between the factors. This approach significantly reduces the evaluation burden of experts, especially in studies involving a high number of factors, and provides an effective solution in determining the direct effects of factors on each other by combining expert opinions. As a result of the analyses, strategic management capability, technological innovation capability and R&D capability were revealed as the most critical factors that have a driving force on other factors, respectively. In addition, it was found that organizational management capability, learning capability and process/production capability factors are among the core factors. The findings obtained from this study provide a comprehensive guide for the development of applicable strategies to improve the eco-innovation capabilities of manufacturing companies and achieve sustainability goals.