‘AYRILIK KAYGISIYLA BAŞA ÇIKMADA 'İMAN' DENEYİMİ
‘AYRILIK KAYGISIYLA BAŞA ÇIKMADA 'İMAN' DENEYİMİ
Yazar: Ceylan, Davut
Dergi: Katre Uluslararası İnsan Araştırmaları Dergisi No. 8, 2018
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Ayrılık,yalıtılmışlık,sevgi,varoluş,ölüm,iman dinî başa çıkma

Ayrılma, ayrılık ya da yalıtılmışlık duygusu Varoluşçuyaklaşım açısından insan varlığının temelinde olan bir duygu olarak kabuledilmekte olup Fromm’a göre insanın tüm kaygılarının temelinde bu duygu yeralmaktadır. Bireyin kendindeki ölümlü varlığı fark etmesiyle daha net biçimdeortaya çıkan ayrılık duygusu, üstesinden gelmek için insanın hayat boyu aidiyetbağlamında çaba gösterdiği bir problem olup baş edilememesi durumunda insanıdelilik noktasına getirebilmektedir. Bu bağlamda bir kısım hümanist psikologlarinsanın varoluşsal yalıtılmışlığına çare olarak sevgiyi bir zorunluluk olarakgörmüş ve insanın çevresiyle sevgi bağları temelinde bütünleşmesi ve kökleşmesigerekliliğine dikkat çekmiştir. İnsan bu yolla özündeki yalnızlığını – kesinçözüm mümkün olmamakla beraber - kısmen hafifletmiş olur. Said Nursi de insanadair yaptığı tanımlamalarda Varoluşçu bir yaklaşım sergileyerek onu üstündonanımı yüksek düşünme kapasitesiyle dünyaya yalnız ve tek başına olarakgelmiş bir varlık olarak ifade etmektedir. Aynı zamanda bulunduğu zaman ve mekândüzleminde her birey duyguları aracılığıyla nesnelere yönelik ilişkilerkurmakla beraber içinde bulunduğu zaman akışı bu bağları kopararak insanaayrılık acısını yaşatmakta ve onu tek başına bırakmaktadır. Bu noktada Nursîinsanın Allah ile kurduğu dinamik bir ilişki olan ‘iman deneyimi’ üzerindedurmakta ve iman eden insan (mümin) için -Allah’ın devamlılığı bağlamında- ayrılıkve ölümlerin zahirî olup hakikatte ölen ya da ayrılan her varlık daha üst birhayat formuna geçmektedir. Bu nedenle ölüm ve ayrılık olgusuna dinî başa çıkmabağlamında yok oluş değil, daha üst bir varoluş olarak bakılmalıdır.

Ayrılma, ayrılık ya da yalıtılmışlık duygusu Varoluşçuyaklaşım açısından insan varlığının temelinde olan bir duygu olarak kabuledilmekte olup Fromm’a göre insanın tüm kaygılarının temelinde bu duygu yeralmaktadır. Bireyin kendindeki ölümlü varlığı fark etmesiyle daha net biçimdeortaya çıkan ayrılık duygusu, üstesinden gelmek için insanın hayat boyu aidiyetbağlamında çaba gösterdiği bir problem olup baş edilememesi durumunda insanıdelilik noktasına getirebilmektedir. Bu bağlamda bir kısım hümanist psikologlarinsanın varoluşsal yalıtılmışlığına çare olarak sevgiyi bir zorunluluk olarakgörmüş ve insanın çevresiyle sevgi bağları temelinde bütünleşmesi ve kökleşmesigerekliliğine dikkat çekmiştir. İnsan bu yolla özündeki yalnızlığını – kesinçözüm mümkün olmamakla beraber - kısmen hafifletmiş olur. Said Nursi de insanadair yaptığı tanımlamalarda Varoluşçu bir yaklaşım sergileyerek onu üstündonanımı yüksek düşünme kapasitesiyle dünyaya yalnız ve tek başına olarakgelmiş bir varlık olarak ifade etmektedir. Aynı zamanda bulunduğu zaman ve mekândüzleminde her birey duyguları aracılığıyla nesnelere yönelik ilişkilerkurmakla beraber içinde bulunduğu zaman akışı bu bağları kopararak insanaayrılık acısını yaşatmakta ve onu tek başına bırakmaktadır. Bu noktada Nursîinsanın Allah ile kurduğu dinamik bir ilişki olan ‘iman deneyimi’ üzerindedurmakta ve iman eden insan (mümin) için -Allah’ın devamlılığı bağlamında- ayrılıkve ölümlerin zahirî olup hakikatte ölen ya da ayrılan her varlık daha üst birhayat formuna geçmektedir. Bu nedenle ölüm ve ayrılık olgusuna dinî başa çıkmabağlamında yok oluş değil, daha üst bir varoluş olarak bakılmalıdır.