Ortaokul Türkçe Ders Kitaplarının Söz Varlığı: Özel Adlar
Vocabulary in the Secondary School Turkish Textbooks: Proper Names
Yazar: Kemiksiz, Ömer
Dergi: Mavi Atlas, Vol. 10 No. 1, 2022
Anahtar kelimeler: Türkçe ders kitabı,söz varlığı,özel adlar ; Turkish textbook,vocabulary,proper names.

Bu araştırmanın amacı söz varlığı unsurlarından biri olan özel adların ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki kullanım sıklığını tespit etmektir. Tarama modelinde doküman incelemesiyle yürütülen araştırmanın inceleme nesnesini ortaokul kademesinde her sınıf düzeyinden ikişer olmak üzere toplam sekiz adet Türkçe ders kitabı oluşturmuştur. Bu ders kitaplarında yer alan 255 adet okuma/serbest okuma metni özel adlar bakımından incelenmiştir. İçerik analizi tekniğiyle tahlil edilen veriler “kişi ad ve soyadları”, “hayvanlara verilen özel adlar”, “yer adları”, “devlet adları”, “dinle ilgili adlar ve din/mezhep adları”, “millet adları”, “dil ve lehçe adları”, “kitap, dergi, gazete ve sanat eseri adları”, “tarihi olay, çağ ve dönem adları”, “kurum, kuruluş, kurul adları”, “yapı adları”, “gezegen ve yıldız adları”, “etkinlik ve özel gün adları” olmak üzere on üç kategori altında sınıflandırılmıştır. Araştırma bulgularına göre özel adların 5. sınıf ders kitaplarında 678, 6. sınıf ders kitaplarında 784, 7. sınıf ders kitaplarında 1050, 8. sınıf ders kitaplarında 1062 kez tekrar ettiği, böylece özel ad sayısının 5. sınıftan 8. sınıfa kadar kademeli şekilde arttığı belirlenmiştir. Ders kitaplarında 3574 kez tekrar eden özel adlardan en sık kullanılanların “kişi ad ve soyadları” (f=1589) ile “yer adları” (f=863) olduğu, en fazla kullanılan isimlerin ise Türk (f=116), Mustafa Kemal (Atatürk) (f=107), Anadolu (f=97), İstanbul (f=85), Karagöz (f=79), Allah (f=56) ve Mimar Sinan (f=51) şeklinde sıralandığı tespit edilmiştir.

This study aims to determine the frequency of use of proper nouns, among the vocabulary elements, in the secondary school Turkish textbooks. The study was conducted with document analysis in the survey model, and the research object consisted of eight Turkish textbooks, being two from each grade level of the secondary school. A total of 255 reading/free reading texts in these textbooks were examined in terms of proper nouns. The data analyzed through content analysis were categorized under 13 titles, being “personal names and surnames”, “proper names given to animals”, “place names”, “state names”, “religious names and religion/sect names”, “nation names”, “language and dialect names”, “names of books, magazines, newspapers and works of art”, “names of historical events, eras and periods”, “names of institutions, organizations, boards”, “names of structures”, “names of planets and stars”, “names of events and special days”. According to the findings, proper names are repeated 678 times in 5th; 784 times in 6th; 1050 times in 7th; and 1062 times in 8th grade textbooks. Accordingly, it was found that the number of proper names gradually increase from 5th to 8th grades. Of all the proper names repeated 3574 times in the textbooks, the most frequently used ones are "personal names and surnames" (f=1589) and "place names" (f=863). The most used names are found to be Turk (f=116), Mustafa Kemal (Atatürk) (f=107), Anatolia (f=97), Istanbul (f=85), Karagöz (f=79), Allah (f=56) and Mimar Sinan (f=51).