AKA GÜNDÜZ’ÜN ÇOCUK PİYESLERİNDE ÖNE ÇIKAN KAVRAMLAR
PROMINENT CONCEPTS İN AKA GÜNDÜZ’S CHILDREN'S THEATER
Yazar: Uzkuç, Süleyman
Dergi: 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, Vol. 13 No. 39, 2024
Anahtar kelimeler: South-West (Oghuz) Turkic Dialects and Literatures ; Güney-Batı (Oğuz) Türk Lehçeleri ve Edebiyatları ; Aka Gündüz,çocuk edebiyatı,çocuk piyesi ; Aka Gündüz,children,children

Türk kültür ve sanat hayatında şair, gazeteci, hikâye ve roman yazarı kimliğiyle öne çıkan Aka Gündüz’ün uzun bir yazı hayatı olmuştur. Millî edebiyat prensipleri doğrultusunda verdiği eserlerinde odak noktası vatan, millet, doğa, bayrak sevgisi ve aile kavramları öne çıkmaktadır. Yetişkinler için yazdığı eserlerin yanında Türk çocuklarını da ihmal etmeyen Aka Gündüz, bu temalar ışığında çocuk edebiyatı alanında da eserler vermiştir. Bu tarz ürünlerinde didaktik bir tavır takınan yazar, belli kavramları öne çıkarmak ve Türk çocuklarına bunları benimsetmek gibi bir misyon edinmiştir. Aka Gündüz, genç Cumhuriyetin ilk yıllarında hayata geçirilen okuma-yazma seferberliğine omuz veren önemli edebiyatçılarımızdan biridir. Erken gençlik yıllarında Makedonya’da tanıştığı bir Bulgar kızının Türkler hakkındaki olumsuz ifadelerinin etkisiyle yazarda uyanan milliyetçi düşünceler, Aka Gündüz’ün bu seferberliğe katılmasında önemli motivasyonlardan biri olur. Tüm bu düşünce ve yaşanmışlıklar yazarın edebiyat anlayışının şekillenmesinde de etkilidir. Yazar bu itibarla Türk milletinin yediden yetmişe her ferdinin açlığını hissettiği kendi diliyle yazılmış, kendi penceresinden anlatılan millî ve manevi mevzuları, yabancı ve tehlikeli tercüme eserlere muhtaç bırakmadan anlatmak istemiştir. Bu çalışmanın amacı Aka Gündüz’ün çocuklara yönelik yazdığı Gazi Çocukları İçin I-II-III başlıklı piyeslerinde öne çıkan kavramları tespit etmektir. Bu amaçla söz konusu piyesler nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılarak incelenmiş ve eserlerde öne çıkan kavramlar belirlenmiştir. Elde edilen verilerin analizinde ise betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Bu analizler neticesinde Türklük, öz güven, Atatürk, millî birlik, mesuliyet bilinci, millet, ülkü, yerli malı kullanımının önemi, öğüt, kibarlık gibi kavramlar üzerinde durulduğu görülmektedir. Söz konusu bu kavramlar yazarın şahsi ve edebî hayatı ile dönemin sosyal ve siyasi ortamı ışığında anlamlandırılmaya çalışılmıştır.

Aka Gündüz, who stands out as a poet, journalist, story and novelist in Turkish cultural and artistic life, has had a long writing life. In his works, which he gave in line with the principles of national literature, the concepts of homeland, nation, nature, love of flag and family come to the fore. In addition to the works she wrote for adults, Aka Gündüz, who does not neglect Turkish children, has also produced works in the field of children's literature in the light of these themes. The author, who adopts a didactic attitude in such products, has a mission to highlight certain concepts and to make Turkish children adopt them. Aka Gündüz is one of our important literary figures who supported the literacy campaign carried out in the first years of the young Republic. The nationalist thoughts aroused in the author under the influence of the negative statements about the Turks by a Bulgarian girl he met in Macedonia in his early youth became one of the important motivations for Aka Gündüz's participation in this mobilization. All these thoughts and experiences are also effective in shaping the author's understanding of literature. In this respect, the author wanted to explain the national and spiritual issues written in his own language, which every member of the Turkish nation from seven to seventy felt hunger for, and told from his own window, without leaving the need for foreign and dangerous translated works. The aim of this study is to determine the prominent concepts in Aka Gündüz's plays titled I-II-III for Veteran Children, which she wrote for children. For this purpose, these plays were examined using the document analysis method, which is one of the qualitative research methods, and the prominent concepts in the works were determined. In the analysis of the data obtained, descriptive analysis method was used. As a result of these analyzes, it is seen that concepts such as Turkishness, self-confidence, Atatürk, national unity, sense of responsibility, nation, ideal, importance of using domestic goods, advice and politeness are emphasized. These concepts have been tried to be interpreted in the light of the personal and literary life of the author and the social and political environment of the period.