TARİHİN SONU TEZİ VE LİBERAL DÜNYA DÜZENİNİN KRİZİ
THE END OF HISTORY THESIS AND THE RUSSIAN-UKRAINE WAR
Yazar: Aydın, Habib
Dergi: Yönetim Bilimleri Dergisi, Vol. 23 No. 56, 2024
Anahtar kelimeler: Public Administration ; Kamu Yönetimi ; Political Movement ; Siyasal Akımlar ; European Studies ; Avrupa Çalışmaları ; Liberalism, Francis Fukuyama, The End of History ; Liberalizm,Francis Fukuyama,Tarihin Sonu

İnsanlık tarihi siyasi ideolojilerin kavramsal ve kuramsal mücadelesine tanıklık etmiştir. Fransız İhtilali, Sanayi Devrimi ile I. ve II. Dünya Savaşı gibi tarihsel olaylar ideolojilerin test edildikleri birer laboratuvar görevi görmüşlerdir. Siyasi ideolojiler arasında liberalizm rakiplerine oranla nisbi başarılar elde etmiş ve bunu küresel sahada yaymaya çalışmıştır. 2014 yılında Rusya ve Ukrayna arasında başlayan anlaşmazlıklar, 2022 yılında Rusya’nın Ukrayna’ya müdahalesiyle devam etmiştir. Rusya’nın müdahalesi, komünizm geçmişi olan bir devletin liberalizme karşı atağa geçtiği tartışmalarını beraberinde getirmiştir. Liberalizmin savunucusu Batı dünyası akademik alanda Rusya’yı saldırgan ve yayılmacı olarak nitelemiştir.  Liberal bir ideolog olarak Francis Fukuyama bu savaşa liberal eleştiriler yöneltmiştir. Çalışmanın amacı, Francis Fukuyama’nın ileri sürdüğü liberal tezlerin Rusya-Ukrayna savaşında Batı dünyasının evrensel hedeflerine meşruiyet kazandırma amacını göstermektir. Bu çalışma, tarihin sonu kavramının, liberalizmin tek ve yenilmez ideoloji olduğu algısının entelektüel propagandası olduğu iddiasına dayanmaktadır. Dinamik bir döngü halinde bulunan siyasi hayatı, sonlanma şeklinde tanımlamaya çalışmak bilimsel gerçeklerle örtüşmemektedir. Fukuyama liberalizme rakip olabilecek; Asya değerleri, köktendincilik ve milliyetçilik gibi ideolojilerin dünya çapında taban bulduğunu fark edince ileri sürdüğü tezde yanıldığını kabul etmiştir. Liberal dünya ötekileştirdiği ideolojiler karşısında bir meydan okuma ile karşı karşıya kalmıştır.  Bu çalışma hazırlanırken konu ile ilgili kitap, kitap bölümü, makale, bildiri ve gazete haberleri incelenmiştir. Fukuyama’nın eserlerinde ileri sürdüğü “Tarihin Sonu” tezini çürüten tarihsel olaylar ve ideolojiler ile karşılaştırmalı analiz yapılmıştır. Örnek olay olarak Rusya-Ukrayna Savaşı seçilmiştir. Rusya’nın Ukrayna’ya müdahalesi, Batı kamuyounda bölgesel bir savaşın küresel niteliğe dönüşme ihtimalini arttırmıştır. Savaşın geniş bir zamana yayılması ve yıkıcı etkisi liberal kuramların tarihsel bir meydan okuma ile karşı karşıya kaldığını göstermiştir.

Human history has witnessed the conceptual and theoretical struggle of political ideologies. Historical events such as the French Revolution, the Industrial Revolution, and World War I and II have served as laboratories where ideologies were tested. Among political ideologies, liberalism has achieved relative success compared to its rivals and has tried to spread this in the global arena. The disputes that began between Russia and Ukraine in 2014 continued with Russia's intervention in Ukraine in 2022. Russia's intervention brought about discussions that a state with a communist past was attacking liberalism. The Western world, which is the defender of liberalism, has described Russia as aggressive and expansionist in the academic field. As a liberal ideologist, Francis Fukuyama directed liberal criticisms to this war. The aim of the study is to show how the liberal theses put forward by Francis Fukuyama aimed to legitimize the universal goals of the Western world in the Russia-Ukraine war. This study is based on the claim that the concept of the end of history is the intellectual propaganda of the perception that liberalism is the only and invincible ideology. Trying to define political life, which is in a dynamic cycle, as an end does not correspond to scientific facts. When Fukuyama realized that ideologies such as Asian values, fundamentalism and nationalism, which could compete with liberalism, had gained ground worldwide, he admitted that he was wrong in his thesis. The liberal world faced a challenge against the ideologies it had marginalized. In preparing this study, books, book chapters, articles, declarations and newspaper reports on the subject were examined. A comparative analysis was made with historical events and ideologies that refuted the "End of History" thesis put forward by Fukuyama in his works. The Russia-Ukraine War was chosen as a case study. Russia's intervention in Ukraine increased the possibility of a regional war turning into a global war in Western public opinion. The war's spread over a long period of time and its devastating effect showed that liberal theories faced a historical challenge.