KRİSTAL SIR UYGULAMALARINDA ZnO’İN KRİSTAL SIR GELİŞİMİNE ETKİSİ
THE EFFECT OF ZnO ON DEVELOPMENT OF CRYSTALS IN CRYSTAL GLAZE APPLICATIONS
Yazar: Pekkan, Keriman; Taşçı, Eda; Gün, Yalçın
Dergi: Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Vol. 30 No. 2, 2015
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Crystalline glaze,Frit,ZnO ; Kristal sır, Firit, ZnO

Sanatsal seramiklerde, özel görsel etkiler elde etmek için kullanılan artistik sırların en önemlilerinden biri kristal sırlardır. Bunlar başlıca cam fazı içerisinde veya yüzeyinde mikro veya makro kristaller içeren sır çeşididir. Makro kristaller sır içerisine gömülü olarak meydana gelirken, mikro kristaller sırın yüzeyinde demetler halinde oluşmaktadır. Demetleri oluşturan en küçük oluşum birimleri kristal nüve şeklinde adlandırılıp eriyik haldeki sır içinde bir araya toplanarak makro kristalleri oluştururlar. Başlangıç harmanında kristalleşmeyi sağlayıcı elemanlar içeren sır, olgunlaştıktan sonra soğuma esnasında yavaş yavaş kristallenir. Sır içerisindeki kristaller cam fazı ile aynı veya farklı renkte oluşabilir. Mevcut çalışma kapsamında hazırlanan firit reçetelerine ilave edilen ZnO’in kristalizasyon oluşumu ve gelişimine etkisinin incelenmesi ve elde edilen sırlardaki kristal gelişimlerinin karakterizasyon teknikleri ile incelerek tanımlanması amaçlanmıştır. Dolayısıyla, elde edilen firit bileşimlerindeki ve sır uygulamalarındaki faz gelişimleri X-ışını kırınım (XRD) faz analizi yöntemi ile, mikroyapıları ise taramalı elektron-enerji dağılım x-ışını (SEM-EDX) ile incelenmiştir. Kristaller ayrıca polarize optik mikroskop yardımı ile görüntülenmiştir. Villemit kristalleri firitleştirme aşamasında değil, sır pişirimi sırasında oluşmaktadır. ZnO-Na2O-SiO2 (ZNS) ve ZnO-Na2O-SiO2-Al2O3 (ZNSA) sistemlerindeki reçetelerin tamamen firitleştirilerek kullanılması sonucu başarılı kristal sır yüzeyleri elde edilmiştir.

Crystalline glaze is one of the most important artistic glaze types to have visual effect in art ceramic field. It has micro or macro crystals inside or on the surface of glass phases where macro crystals occur being embedded inside the glaze and micro ones form as bunches on the glaze surface. The smallest element forming these bunches is called core, coming together in melted glaze and forming macro crystals. The glaze has the elements to improve crystallization in the primary mixture. After the development of the mixture, glaze crystallized slowly. Crystals can be formed in the same or different colours. This study is intended to investigate the effect of ZnO addition on crystalline formation and development inside the frit mixtures prepared in various ratios. The crystalline developments were inspected and defined with characterization techniques in the best crystal mixture. XRD phase analysis method was used to analyze the phase development of frit compositions and glaze applications. Crystals were visualized by polarized optical microscope, and microstructural analyses were done with SEM-EDX. Willemite crystals are formed during glaze firing cycles instead of frit preparation step. Successful crystal glaze surfaces are obtained by fritted recipes of ZnO-Na2O-SiO2 (ZNS) and ZnO-Na2O-SiO2- Al2O3 (ZNSA) glaze systems.