Dini Bireyselleşme ve Beş Faktör Kişilik İlişkisi Üzerine Bir Araştırma
A Study on the Relationship Between Religious Individuation and Five Factor Personality
Yazar: Bayram, Nurun Nisa; Karaca, Faruk
Dergi: Artuklu Akademi, Vol. 12 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Religious Studies (Other) ; Dini Araştırmalar (Diğer) ; Din Psikolojisi,Modernite,Bireyselleşme,Dini Bireyselleşme,Kişilik,Beş Faktör Kişilik Kuramı ; Psychology of Religion,Modernity,Individuation,Religious Individuation,Personality,Five Factor Personality Theory

Dini bireyselleşme bireyin dini, geleneksel ve kurumsal içeriğinden uzaklaştırıp bireyselleşmiş bir biçimde yaşamasını ifade etmektedir. Söz konusu dindarlık biçimi bireyin sahip olduğu tutarlı nitelikler bütünü anlamına gelen kişilik ile ilişkilidir. Araştırmanın amacı dini bireyselleşme ve beş faktör kişilik arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeline göre tasarlanmıştır.  Araştırma “Çok Boyutlu Dini Bireyselleşme Ölçeği” ve “Hızlı Büyük Beşli Kişilik Testi” kullanılarak 933 kişilik bir örneklemde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre dini bireyselleşme toplam puanı ile sorumluluk ve uyumluluk kişilik özellikleri arasında olumsuz bir ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca dini bireyselleşmenin kolektif olmama boyutu ile uyumluluk ve sorumluluk arasında olumsuz; dini gruplara karşı mesafe boyutu ile dışadönüklük ve deneyime açıklık arasında olumlu; sorgulama boyutu ile uyumluluk ve sorumluluk arasında olumsuz, dışadönüklük ve deneyime açıklık arasında olumlu; dini öz-yeterlik boyutu ile deneyime açıklık arasında olumlu; görecelik boyutu ile uyumluluk ve duygusal denge arasında olumsuz ilişkiler olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçlar mevcut literatür ve bulgular açısından tartışılmış, gelecekte konuyla ilgili yapılabilecek çalışmalar değerlendirilmiştir.

Religious individualization refers to the individual’s separation from their religious, traditional, and institutional content and living in an individualized manner. The form of religiosity in question is related to personality which means the coherent set of qualities that the individual possesses. As a quantitative research, this study aims to examine the relationship between religious individualization and the five-factor personality, using a correlational survey design. The study was conducted on a sample of 933 people using the “Multidimensional Religious Individualization Scale” and the “Quick Big Five Personality Test”. The results demonstrated that the religious individualization was negatively correlated with responsibility and agreeableness. In addition, the non-collectivism dimension of religious individuation was negatively correlated with agreeableness and accountability, the distance to religious groups dimension was positively correlated with extraversion and openness to experience, the questioning dimension was negatively correlated with agreeableness and accountability, extraversion was positively correlated with openness to experience, the religious self-efficacy dimension was positively correlated with openness to experience, and the relativism dimension was positively correlated with agreeableness and emotional balance. . The results obtained were discussed in terms of the existing literature and findings; future studies that could be conducted on the subject were evaluated.