hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Kavramların İşlevselliği: Carl Heinrich Becker ve Alman Toplum Düşüncesinde Kültür-Medeniyet Karşıtlığı
Functionality of Concepts: Carl Heinrich Becker and the Culture-Civilization Antagonism in German Social Thought
Yazar: Baş, Muhammed Fazıl
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 41 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Sociology ; Sosyoloji ; Carl Heinrich Becker,Almanya,Kültür,Medeniyet,Kavramlar tarihi ; Carl Heinrich Becker,Germany,Culture,Civilization,History of concepts

Alman oryantalist Carl Heinrich Becker’in 1906-1919 yılları arasındaki yazıları incelendiğinde, kültür (Kultur) ve medeniyet (Zivilisation) kavramlarının Almanya, Avrupa ve “Doğu” toplumları arasındaki güç ilişkileri gözetilerek işlevselleştirildikleri görülmektedir. Söz konusu kavramlar şüphesiz, Becker’in yazılarında da, öncelikle 19. yüzyıldan 20. yüzyıl başına Alman toplum düşüncesi içinde şekillenerek yer bulmuşlardır. Söz konusu şekilleniş büyük ölçüde Almanya’nın Avrupa içinde güç elde etme, siyasi birliğini sağladıktan sonra milli kimlik edinme ve modernlik problemleri ile baş etme faktörleri etrafında gerçekleşmiştir. Bu bağlam diğer taraftan Birinci Dünya Savaşı içinde Almanya ile “Batı” arasındaki düşmanca ilişkiler ile pekişince, kültür ve medeniyet iki karşıt kavram olarak belirmiştir. Oysa Becker bu kavramları “Doğu” merkezli güç ilişkileri etrafında yeni bir bağlama oturturken bu sefer kültür ve medeniyet arasında birbirini tamamlayıcı bir ilişki kurmuştur. Dolayısı ile Alman toplum düşüncesinin kendi özel bağlamı içinde şekillenen bu iki kavram, Becker tarafından yeni toplumsal ilişkiler çerçevesinde yeniden işlevselleştirilmiştir.

This article focuses on the concepts of culture and civilization in selected writings between 1906 and 1919 from the German Orientalist Carl Heinrich Becker. Becker is seen to have functionalized these concepts according to their role within the contexts of the power relations among Germany, Europe, and oriental societies. The content of these concepts can be argued to have been first shaped in Becker’s hands within the atmosphere of German 19th- and early-20th-century social thought. This atmosphere was determined by the factors of Germany’s efforts for enhancing its influence in Europe, for constructing a national identity after its political unification in 1871, and for coping with the crisis of modernity. By adding the hostilities between Germany and the Western world during World War I to this picture, culture and civilization evolved into two antagonistic concepts. However, these selected writings from Becker reveal how Becker had placed and functionalized the concepts of culture and civilization into a new context of power relations regarding the Orient so that these two antagonistic concepts became rather complementary.
Gündelik Hayat Sosyolojisinin İki Kutbunda Süreklilik: Michel De Certeau’nun Dipnotundaki Henri Lefebvre
Continuity at the Two Poles of Everyday Life Sociology: Henri Lefebvre in the Footnote of Michel De Certeau
Yazar: Ertürk, Mustafa
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 41 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Sociology ; Sosyoloji ; Lefebvre,de Certeau,Everyday life,Conceptual continuity,Strategy,Tactic,Moment ; Lefebvre,de Certeau,Gündelik hayat,Kavramsal süreklilik,Strateji,Taktik,Moment

Henri Lefebvre ve Michel de Certeau’nun gündelik hayat yaklaşımları, bugün hala sosyal bilimlerde en baskın iki paradigma olmaya devam ediyor. Gündelik hayat sosyolojisinin iki önemli figürü olarak Lefebvre ve de Certeau’nun metodolojik araçları, kaynakları, entelektüel bagajları ve ulaşmayı hedefledikleri menzil birbirinden farklıdır. Aralarındaki tüm bu farklıklara rağmen her ikisinin de gündelik hayata ilişkin açtığı uzun soluklu kavramsallaştırmaların sürekliliği, gündelik hayat sosyolojisine ilişkin önemli bir perspektifi çerçevelemenin imkânını sunmaktadır. Bu çalışmanın hareket noktasını oluşturan Lefebvre’den önemli ölçüde yararlanan de Certeau’nun gündelik hayat çalışmasında kendisinden yalnızca bir kez bahsettiği bir dipnottur. Söz konusu dipnottan hareketle her iki düşünürün gündelik hayat çalışmasını birlikte okumak de Certeau’nun gündelik hayat teorisinde Lefebvre’nin gündelik hayat eleştirilerinin çarpıcı bir biçimde izini sürme imkânı verir. Lefebvre ve de Certeau’nun teorilerinin karşılaştırılması ve eklektik bir uyarlamasından öte, her iki düşünürün gündelik hayat yaklaşımlarını birlikte okuma denemesi olan bu çalışmada, gündelik hayatın sorunsallaştırılma biçiminin iki düşünür arasındaki sürekliliği kavramsal izlek üzerinden takip edilmektedir.

Henri Lefebvre’s and Michel de Certeau’s approaches to everyday life continue to remain the two most dominant paradigms in today’s social sciences. As two distinguished figures of everyday life sociology, Lefebvre’s and de Certeau’s methodological tools, sources, and intellectual backgrounds as well as the scope they purposed to reach differ from each other. Despite all these differences, the area where their long-term conceptualizations of everyday-life theory intersect offers an opportunity to frame an important perspective on everyday life sociology. De Certeau, who significantly benefitted from Lefebvre, only mentioned Lefebvre once in a footnote on his study of everyday life, a footnote that makes up the starting point of this study. By drawing from this footnote, studying the everyday life works of two thinkers together conspicuously allows the everyday life critiques of Lefebvre to be traced in de Certeau’s everyday life theory. This study is an attempt to study the everyday life approaches of both thinkers together beyond an eclectic adaptation of the theories of Lefebvre and de Certeau and follows the continuity of the ways the two thinkers problematized everyday life using their conceptual trajectory.
Huzurevinde Kalan Yaşlıların Sosyal İzolasyon Deneyimleri
Social Isolation as Experienced by Older Adults Living in Nursing Homes
Yazar: Taş, Levent; Şaldırdak, Günseli Ayça
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 41 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: Sociology ; Sosyoloji ; Older adults,Aging,Nursing home,Social isolation,Phenomenology ; Yaşlı,Yaşlılık,Huzurevi,Sosyal izolasyon,Fenomenoloji

Bu çalışmanın konusu huzurevinde yaşayan bireylerin sosyal izolasyon deneyimleridir. Yaşlılık, sadece yaş alma ile sınırlandırılabilecek fizyolojik bir değişim değildir. Yaşlılık fiziksel, psikolojik ve sosyal yönleri ile bir bütündür. Yaşlanmayla birlikte ortaya çıkan sosyal hayattan geri çekilmenin doğal olduğu düşüncesi yaygındır. Bu nedenle literatürde yaşlıların sosyal izolasyon deneyimleri yeterli ilgi görmemektedir. Ayrıca, Türkiye gibi dayanışmanın geliştiği ve ailenin geleneksel fonksiyonlarını koruduğu düşünülen toplumlarda yaşlı izolasyonunun yaşanmadığının var sayılması da konuya olan ilgiyi azaltmaktadır. Ancak bu düşüncelerin bilimsel araştırmalarla sorgulanmasına ihtiyaç vardır. Huzurevleri, yaşlı bireylerin korunmasını ve bakımının sağlanmasını amaçlayan kurumlardır. Bunun yanı sıra huzurevlerinin sosyal izolasyonu engelleyen sosyal kontrol mekânizmaları olarak işlev görmesi beklenmektedir. Bu çalışmada huzurevlerinin yaşlı bireylerin sosyal izolasyon deneyimlerindeki rolünün ortaya konulması amaçlanmaktadır. Araştırma, nitel araştırmalardan fenomenolojik yönteme göre desenlenmiştir. Araştırmanın verileri 21 katılımcı ile yapılan derinlemesine görüşmelerden elde edilmiştir. Araştırma sonuçlarının huzurevi sakinlerinin sosyal izolasyon eğilimlerinin azaltılması ve toplumla bütünleşmelerinin artırılmasına yönelik öneriler sunarak uygulamalara katkı sunacağı düşünülmektedir.

The subject of this study is social isolation as experienced by individuals living in nursing homes. Old age is not a physiological change that is only limitable to age. It is a whole with physical, psychological, and social aspects. Retreating from social life as something that occurs naturally with aging is a common thought. Therefore, social isolation for the elderly and aged has not received sufficient attention in the literature. Countries like Turkey believe social solidarity has improved and the traditional functions of the family are preserved. Therefore, the assumption that isolation does not occur among the aged has also reduced interest in the subject. However, these thoughts need to be questioned through scientific research. Nursing homes aim to protect and care for older people. They are expected to function as social control mechanisms that prevent social isolation. This study purposes to reveal the role nursing homes have in the social isolation experiences of older adults. The research has been designed with respect to the phenomenological method, a qualitative research method. The research data were obtained from in-depth interviews held with 21 participants. The research results are expected to contribute to practices aimed at increasing nursing home residents’ integration with society.
Aile Götürülemeyen Garnizon Dışı Görevlerin Asker Eşlerinin Fiziksel Sağlığı, Ruh Sağlığı ve Evlilik Memnuniyeti Üzerindeki Etkileri
The Effects of Deployment on Military Spouses’ Physical Health, Mental Health, and Marriage Satisfaction
Yazar: Ceylan, Şükrü Umut; Başpınar, Adem
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 42 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Sociology ; Sosyoloji ; Military Families,Army Spouses,Deployment,Marriage,Separation ; Asker Aileleri,Asker Eşleri,Garnizon Dışı Görev,Evlilik,Ayrılık

Bu çalışmada aile götürülmeyen garnizon dışı görevlerin asker eşlerinin fiziksel sağlığı, ruh sağlığı ve evlilik memnuniyetleri üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bu çalışma Türk ordusunda kara, deniz ve hava kuvvetlerine mensup 316 subay, astsubay ve uzman erbaşın eşleri üzerinde yapılmıştır. Çalışmada kadınlar, eşleri garnizon dışına görevlendirilen ve görevlendirilmeyen olarak iki gruba ayrılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular eşi garnizon dışına görevlendirilen ve görevlendirilmeyen grupların somatik belirtilerinin benzer olduğunu göstermiştir. Ancak iki grubun anksiyete ve depresyon belirtileri arasında fark ortaya çıkmıştır. Analize göre, garnizon dışı görevlerin asker eşlerinin ruh sağlığı üzerinde olumsuz etkisi vardır. Evlilik memnuniyeti düzeyi ise eşi garnizon dışına görevlendirilenlerin görevlendirilmeyenlere kıyasla düşük çıkmıştır. Ordular asker ailelerine yönelik strateji geliştirmek için araştırmalara devam etmesi gerekmektedir çünkü bu stratejiler lider personelin astlarını motive etmesine ve vazifenin yerine getirilmesine yardımcı olacaktır.

This study examines the impacts deployment has on military spouses’ physical health, mental health, and marital satisfaction. Research was conducted on 316 spouses of soldiers in the Turkish land, naval, and air forces. This research separates the spouses into two groups: spouses of deployed and spouses of nondeployed soldiers. The empirical findings suggest that somatic symptoms are similar for spouses of deployed and nondeployed. However, difference exist between the two groups in terms of anxiety and depression symptoms. According to the analyses, deployment has an adverse impact on spouses’ psychological well-being. As for marital satisfaction, the spouses of deployed soldiers have lower satisfaction compared to the spouses of nondeployed soldiers. The military needs to continue research in order to develop strategies for military families as these strategies will help leaders motivate their soldiers and accomplish the mission.
Askerî Sosyolojide Sivil-Asker Mesafesi Tartışmaları
The Civil-Military Gap Debates in Military Sociology
Yazar: Akal, Mustafa Yücehan; Başpınar, Adem
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 42 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Sociology ; Sosyoloji ; Military Sociology,Civil-Military Relations,Civil-Military Gap,Armed Forces and Society,Cultural Gap ; Askeri Sosyoloji,Sivil-Asker İlişkileri,Sivil-Asker Mesafesi,Silahlı Kuvvetler ve Toplum,Kültürel Mesafe

Bu makalede sivil-asker mesafesi konusunun dayandığı kaynaklar, İkinci Dünya Savaşı’nı müteakip kuramsallaşma dinamikleri ve konu kapsamında gündeme gelen tartışmalarla birlikte mesafe boyutlarına dikkat çekilmiştir. Sivil-asker mesafesi, Soğuk Savaş döneminde Amerika Birleşik Devletleri’nde daimî ve büyük bir ordunun toplum değerlerine tehdit oluşturduğu düşüncesiyle birlikte, sivil-asker ilişkilerinin bir konusu olarak ortaya çıkmıştır. Demokrasi lehine en uygun ordu denetim modeli arayışlarında ortaya çıkan bu konu, askerlik hizmetindeki değişimler ve sivil-asker ilişkilerindeki gerilimlerin artmasına bağlı olarak akademik ilginin odağında olmuştur.

This article draws attention to the dimensions of gap alongside the sources upon which the issue of civil-military gap is based, the theorizing dynamics following World War II, and the discussions that have come to the agenda within the scope of the subject. Civil-military gap emerged as a subject of civil-military relations in the United States during the Cold War, with the idea that a large and permanent standing army poses a threat to social values. This issue emerged in the search for the most appropriate military control model in favor of democracy and has been the focus of academic attention due to the changes in military service and the increase in tensions in civil-military relations.
Köktürk Yazıtlarının “Askerî Propaganda” Bağlamında Değerlendirilmesi
The Evaluation of Köktürk Instructions in the Context of Military Propaganda
Yazar: Üren, Umut
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 42 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Sociology ; Sosyoloji ; Orkhon Inscriptions,Göktürks,Propaganda,Psychological Warfare ; Orhon Yazıtları,Köktürkler,Propaganda,Psikolojik Harp

Propaganda, günümüzde sosyal ve siyasî hayatın hemen her köşesinde etkin biçimde kullanılan eski bir tekniktir. Uygulama alanı her ne olursa olsun bir ikna sürecini temsil eden propaganda, tarih boyunca başvurulan bir yöntem olarak görülmektedir. Toplum tarihi ile yaşıt olarak anılan propaganda yönteminin farklı toplumlarda değişik araçlarla icra edildiği, günümüzde ise iletişim araçlarının yaygınlaşması ile birlikte tesir alanının bir hayli genişlediği anlaşılmaktadır. Propaganda tarihine yönelik çalışmalarda, bu amacı yerine getirecek farklı araç ve teknikler üzerinde durulmuştur. Yazıtlar, özellikle kadim dönemler söz konusu olduğunda etkili ve sıkça başvurulan yöntemlerden biri olarak öne çıkmaktadır. Çalışmamızda Köktürk Yazıtlarındaki ifadeler temele alınarak, propaganda ve psikolojik harp unsurları bağlamında değerlendirmelere tabi tutulmuştur. Özellikle askerî terminoloji hususunda oldukça zengin bir muhtevaya sahip olan Köktürk Yazıtlarının siyasî ve sosyal hayata dair söylemleri bu noktada elverişli bir görüntü arz etmektedir. Bununla birlikte, yazıtlarda yer alan askerî terminoloji üzerinden dönemin Köktürk ordu yapısına dair bazı açıklamalar da çalışma konusuna dahil edilmiştir.

Propaganda is an old technique used effectively in almost every corner of social and political life these days. Regardless of the application area, propaganda represents a process of persuasion process and is seen to have been used as a method throughout history. Propaganda, whose method goas as far back as the history of society, is understood to have been carried out using various means in different societies; these days, its sphere of influence has expanded considerably with the widespread use of communication tools. Studies on the history of propaganda have focused on the different tools and techniques used in fulfilling this purpose. Inscriptions stand out as one of the most effective and frequently used methods, especially when dealing with ancient times. Our study is based on the expressions in the Orkhon Inscriptions, evaluating them in the context of propaganda and the elements of psychological warfare. The Orkhon Inscriptions have very rich content, especially in terms of military terminology, and their discourses on political and social life present a favorable image in this regard. In addition, the study includes some explanations about the structure of the Orkhon army of the period through the military terminology in the inscriptions.
Militarizasyon MENA Ülkelerinde Çevresel Kirliliği Nasıl Etkiliyor?
How Militarization Affects Environmental Pollution in MENA Countries
Yazar: Türedi, Salih; Yıldız, Furkan
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 42 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Sociology ; Sosyoloji ; Militarization,Environmental Pollution,MENA,CO2 Emissions,Two-Step System GMM ; Militarizasyon,Çevresel Kirlilik,MENA,CO2 Emisyonu,İki Aşamalı Sistem-GMM

Bu çalışmanın temel amacı, 1995-2018 yılları arasında MENA ülkelerinde militarizasyonun çevresel kirliliğe neden olup olmadığını analiz etmektir. Bu amaca yönelik çalışmada iki aşamalı sistem genelleştirilmiş momentler metodu (GMM) kullanılmıştır. Çalışmada bağımlı değişken çevresel kirliliği temsil eden CO2 emisyonudur. Temel bağımsız değişken olan militarizasyonun göstergesi olarak ise askerî harcamaların GSYH’ye oranı kullanılmıştır. Ayrıca çalışmada ekonomik küreselleşme, doğal kaynak bolluğu, kişi başı GSYH, ticari açıklık ve toplam sermaye oluşumu kontrol değişkenler olarak kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, CO2 emisyonu ile militarizasyon, doğal kaynak bolluğu, kişi başı GSYH ve ticari açıklık arasında anlamlı pozitif, CO2 emisyonu ile ekonomik küreselleşme ve toplam sermaye oluşumu arasında anlamlı negatif ilişki bulunmaktadır. Bu sonuçlardan hareketle, MENA ülkelerinde çevresel kirliliğin azaltılabilmesi için askerî harcamaların azaltılmasının, fosil (yenilenemez) enerji tüketiminin yenilenebilir enerji ile ikamesinin, iktisadi büyüme ile çevresel sürdürülebilirliği birlikte gözeten politikaların önem arz ettiği söylenebilir.

The main purpose of this study is to investigate whether militarization activities have caused environmental pollution in the MENA region between 1995 and 2018. To this end, the two-step system generalized method of moments (GMM) was used. The dependent variable of the study is CO2 emissions, which represents the environmental pollution. The main independent variable of the study was chosen as the ratio of military expenditures to GDP, which represents military activities. Other independent variables used in the study are economic globalization index, natural resource abundance, GDP per capita, trade openness, and total capital formation. According to the study results, a significant positive relationship exists for CO2 emissions with the ratio of military expenditures to GDP, natural resource abundance, GDP per capita, and trade openness; a significant negative relationship exists for CO2 emissions with economic globalization and total capital formation. According to these results, having military expenditures reduced, fossil energy consumption replaced with renewable energy, and policies made that promote economic growth as well as environmental sustainability are crucial for reducing CO2 emissions.
Boşanmanın Mutluluğa Bir Etkisi Var mı?
Does Divorce Affect Happiness?
Yazar: Uğur, Zeynep B.
Dergi: İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Vol. 42 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Sociology ; Sosyoloji ; Divorce,Happiness,Wellbeing,Family mediation,Turkiye ; Boşanma,Mutluluk,İyi olma hali,Aile arabuluculuğu,Türkiye

Mutlu bir hayat sürmek insanlar için meşru ve anlamlı bir gayedir. Bu araştırmada boşanma ile mutluluk arasındaki ilişki değişik referans kategorileri bağlamında incelenmektedir. Bunun için 2003 yılından bu yana her yıl düzenli olarak yapılan Yaşam Memnuniyeti Araştırmasının 2003-2019 döneme ait fert düzeyindeki verileri kullanılmaktadır. Elde edilen bulgulara göre, boşanmış kişilerin mutluluğu hiç evlenmemiş kişilere kıyasla da evlilere kıyasla da büyük ölçüde daha düşüktür. Bu bulgu boşanmanın kişilerde açtığı yaralara işaret etmektedir. Bununla beraber, mutsuz bir evliliği sürdüren kişilere kıyasla, boşanmış kişilerin mutluluk seviyesi anlamlı ölçüde yüksektir. Son olarak, bulgularımız insanların zaman içinde boşanmaya uyum sağladığını göstermektedir. Aile arabuluculuğu mekanizmasının, boşanmanın kişiye getirdiği yükleri bilimsel çalışmalar ışığında hatırlatıp, kişilerin rasyonel karar almalarına yardımcı olduğu sürece dürtüsel ya da fevri davranışlar sonucu meydana gelen boşanmaları bir miktar önleyebileceği düşünülmektedir.

The pursuit of happiness is a legitimate and plausible aim in life for many people. This study investigates the relationship between divorce and happiness with regard to different reference groups. For this purpose, individual-level data from the Life Satisfaction Survey, a suvey conducted annually since 2003, have been utilized for the 2003-2019 period. The study first shows divorcees to have considerably lower wellbeing compared to never-married and married individuals. This finding indicates the negative consequences of divorce. When compared to married people in unsatisfactory marriages, however, divorcees have statistically significantly higher well-being levels. Lastly, the results show that people adjust to their divorce over time to an extent, with their happiness increasing after one year of adaption period. In conclusion, the family mediation mechanism can to an extent prevent divorces caused by impulsive behaviors as long as the mediators remind the couple of the burdens of divorce in light of scientific studies and help the couple make rational decisions.