“Rabbim Beni Terbiye Etti (Eddebenî Rabbî)” Rivâyetinin Sıhhati ve Rivâyetin Anlamı Üzerine Bazı Mülahazalar
The Reliability of The Narration "My Lord Has Educated Me" and Some Considerations on the Meaning of Narration
Yazar: Dağlıoğlu, Ufuk
Dergi: İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, Vol. 9 No. 2, 2023
Anahtar kelimeler: Sahîh Hadith,Hadith Criticism,İsnâd Analysis,Unknown Narrator,Education,Shift of Meaning ; Sahîh Hadis,Hadis tenkidi,İsnâd Analizi,Meçhûl Râvî,Terbiye,Anlam Kayması

Müslümanlar sahâbe asrından bu tarafa kendisine Kur'ân’ı açıklama görevi verilen Allah Rasûlü’nün (s.a.v.) söz, fiil ve takrirlerine en üst derecede önem vermiş ve O’na (s.a.v.) ittibâ etmeyi birinci vazife saymışlardır. Bu durum hadislerin bir yandan İslam coğrafyasında hızlıca yayılmasını sağlarken diğer yandan da sahîhinin sakîminden ayırt edilerek merfû olanlarının belirlenme çaba ve çalışmalarını hızlandırmıştır. Bu ilmî çalışmalar esnasında aynı metne sahip bazı rivâyetler muhaddislerin farklı ictihâdları neticesi bazen sahîh bazen zayıf bazen de merdûd kategorisinde yerini almıştır. Tetkik etmeye çalıştığımız “Beni Rabbim terbiye etti” rivâyeti halk arasında meşhûr olması yanında tefsîr, tasavvuf ve edebiyat eserlerinde de kendisine çokça atıfta bulunulan bir haberdir. Bu rivâyetin aslının olmadığını iddia edenler olduğu gibi zayıf hatta çok zayıf olduğu kanaatini taşıyanlar bulunmaktadır. Nâdir olsa da sahîh olduğunu ifade edenlere de rastlanılmaktadır. Ancak mezkûr rivâyetin sıhhati hakkında görüş beyân edenlerin verdikleri hükümlerin gerekçelerini ortaya koymamış olmaları câlib-i dikkattir. Bu durum rivâyetin sıhhatinin sened itibariyle tafsilî tetkikini zorunlu kılması yanında rivâyetin sebeb-i vürûdundan bağımsız ele alınmasının yol açtığı anlam kaymasına dikkat çekmeyi gerekli kılmaktadır. Üzerinde gerek sened gerekse metin yönüyle tafsilatlı herhangi bir çalışmanın yapılmadığı bu rivâyetin tarafımızca her iki yönüyle detaylıca ele alınması çalışmamızın özgün yönünü oluşturmaktadır. Yaptığımız bu çalışma, “Eddebenî Rabbî” rivâyetini sened yönünden tetkik etmek isteyenlere detaylı bilgi sunmanın yanında metnin orijinal bağlamda nasıl anlaşılması gerektiğini de ortaya koymaktadır. Araştırmamızda sahîh hadisin öncelikli şartlarından olan ‘ittisâl’ şartını taşıyan Ali b. Ebû Tâlib (r.a.) tarîki esas alınmış, bilahare Hz. Ebû Bekir ve Abdullah b. Mesûd tarîklerine yer verilmiştir. Son olarak hadisin metninin muhteva değerlendirmesi yapılmıştır.

Since the age of the Companions, Muslims have given utmost importance to the words, actions and approval of the Messenger of Allah (pbuh), who was given the task of "explaining the Qur'an", and regarded it as their primary duty to follow him. While this situation enabled hadiths to spread rapidly in the Islamic geography, on the other hand, it has accelerated the efforts and studies of identifying the ones who are legitimate by distinguishing the sahîh from the sami. During these scientific studies, some narrations with the same text took their place in the category of sometimes sound, sometimes weak, and sometimes mardud, as a result of different ijtihads of the hadith scholars. The narration "My Lord educated me", which we are trying to analyze, is a narration that is frequently referred to in the works of tafsir, mysticism and literature, as well as being famous among the people. There are those who claim that this narration is not original, and there are those who think that it is weak or even very weak. Although it is rare, there are also those who state that they are authentic. However, it is important to note that those who expressed their opinions about the soundness of the aforementioned narration did not reveal the reasons for the judgments they gave. This situation necessitates the detailed examination of the authenticity of the narration in terms of the document, as well as drawing attention to the semantic shift caused by the fact that the narration is handled independently of its cause. This narration, on which no detailed study has been done in terms of either the document or the text, is the original aspect of our study, considering both aspects of this narration in detail. This study, which we have done, presents detailed information for those who want to examine the narration of "Eddebenî Rabbî" in terms of saned, as well as reveals how the text should be understood in the original context. In our research, tariq of Ali b. Abu Talib (r.a.) was taken as the basis, then Hz. Abu Bakr and Abdullah b. Masud tariqs are included. Finally, the content of the text of the hadith was evaluated.