BİR REJİM REFLEKSİ BAĞLAMINDA MİLLİ GÜVENLİK KURULU’NUN ASKER-SİVİL İLİŞKİLERİNİN DÖNÜŞÜMÜNDEKİ ETKİSİ
THE IMPACT OF THE NATIONAL SECURITY COUNCIL ON THE TRANSFORMATION OF MILITARY-CIVIL RELATIONS IN THE CONTEXT OF A REGIME REFLEX
Yazar: Bilici, İlhan
Dergi: Akademik Hassasiyetler, Vol. 10 No. Cumhuriyet Özel Sayısı, 2023
Anahtar kelimeler: Policy and Administration (Other) ; Politika ve Yönetim (Diğer) ; Milli Güvenlik Kurulu,28 Şubat,Asker-Sivil İlişkileri,Türkiye’de Askeri Darbeler,Türk Siyasal Hayatı ; National Security Council,February 28,Military-Civilian Relations,Military Coups in Türkiye,Turkish Political Life

Modern cumhuriyetin kurulmasıyla birlikte ortaya çıkan fikir sisteminin yani Kemalizm’in ve temel prensiplerinin muhafaza edilmesi adına çeşitli refleksler geliştirilmiştir. Bu reflekslerin bir sonucu olarak Türk siyasal yaşamında asker-sivil ilişkileri sorunlu bir niteliğe bürünmüştür. Söz konusu niteliğin yol açtığı en temel olgu askeri elitlerin sivil siyasal otorite üzerindeki etkinlik kurma arzusudur. Resmî ideolojinin korunması ve rejimin bekçiliği adına ortaya çıkan bu arzu 1960’lı yıllardan yakın döneme kadar çeşitli periyotlarla demokratikleşme çabalarının sekteye uğramasına, seçilmiş sivil iktidarların yıkılmasına ve askeri ya da güdümlü idarelerin kurulmasına yol açmıştır. Söz konusu teşebbüslerden birisi de 28 Şubat 1997 tarihinde gerçekleşen post-modern askeri darbesidir. Bu darbe özünde Cumhuriyet’in içselleştirdiği çizgiye direnç gösteren iktidarla bir hesaplaşma olmasına karşın sürecin yaşanmasındaki fiili aktörler ve benimsenen müdahale biçimleri özgün nitelikler barındırmaktadır. Çok aktörlü bir askeri müdahale olarak siyasal yaşamda yer edinen 28 Şubat’ta başat ve egemen rolü Milli Güvenlik Kurulu’nun (MGK) kisvesinde askeri elitler oynamıştır. Bu itibarla mevcut çalışmanın temel amacı 28 Şubat sürecinin katalizör kuvveti ve sonucu tayin edici unsuru olarak Milli Güvenlik Kurulu’nun asker-sivil ilişkileri üzerindeki rolünü analiz etmektir.

Various reflexes have been developed in order to preserve the idea system, namely Kemalizm and its basic principles, which emerged with the establishment of the modern republic. As a result of these reflexes, military-civilian relations in Turkish political life have become problematic. The most basic phenomenon that the essence in question caused is the desire of the military elites to establish an influence over the civilian political authority. This desire, which emerged in the name of protecting the official ideology and guarding the regime, led to the interruption of democratization efforts, the collapse of elected civilian governments, and the establishment of military or controlled administrations from the 1960s to the recent period. One of the attempts in question is the post-modern military coup that took place February 28, 1997. Although this coup is essentially a showdown with the government that resists the line internalized by the Republic, the actual actors in the process and the adopted forms of intervention have unique characteristics. In the guise of the National Security Council (NSC), the military elites played the leading and dominant role on February 28, which took its place in political life as a multi-actor military intervention. In this respect, the main purpose of the present study is to analyse the role of the National Security Council on military-civilian relations, as the catalyst force and the determining factor of the 28 February process.