KANO MODELİNİN SAĞLIK SEKTÖRÜNDE UYGULANABİLİRLİĞİNE VE KULLANIM ALANLARINA İLİŞKİN KANITLAR: SİSTEMATİK BİR DERLEME
EVIDENCE FOR THE APPLICABILITY AND USE AREAS OF THE KANO MODEL IN THE HEALTH SECTOR: A SYSTEMATIC REVIEW
Yazar: Çandereli, Zehra Özge
Dergi: Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, Vol. 26 No. 3, 2023
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; Healthcare,Kano model,Patient satisfaction,Service quality ; Hasta tatmini,Hizmet kalitesi,Kano modeli,Sağlık hizmetleri

Bu çalışmada son yıllarda sağlık alanında kullanımı artan ve hizmet kalite performansı ile müşteri tatmini arasındaki doğrusal olmayan ilişkiye odaklanan Kano modeli incelenmiştir. Sağlık alanında nasıl uygulandığını anlamak, temel özelliklerini belirlemek ve güncel uygulama örnekleri ile fırsat ve zorluklarını ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu kapsamda günümüz hasta ihtiyaçlarının karmaşık doğasını ortaya koymada tercih edilen Kano modeline ilişkin sistematik derleme yoluyla uluslararası alanda yapılan bilimsel makaleler ele alınmıştır. Belirli kriterler ile son beş yıllık (2018-2022) süreçte WoS, PubMed ve Scopus veri tabanlarında yayınlanan sağlık alanındaki uygulama örneklerine yer verilmiş ve 23 araştırma makalesi incelenmiştir. Kano modelinin hem sağlık sektörünün çeşitli alanlarında hem de sağlık hizmetlerinin farklı birimlerinde kullanıldığı belirlenmiştir. Modelin, hastaların sağlık kurumlarına ilişkin farklı hizmet özelliklerinden beklentilerinin tanımlanması, izlenmesi ve iyileştirme stratejileri için girdi sağladığı bulunmuştur. Ayrıca mobil sağlık uygulamaları ve tele-hemşirelik gibi ortaya çıkan yeni teknoloji tabanlı hizmet sunumunda müşteri tatmini üzerinde en fazla etkiye sahip olabilecek hizmet özelliklerinin tasarımında, tanımlanmasında ve önceliklendirilmesinde kullanıldığı görülmüştür. Kano modelinin dinamik ve esnek yapısı sayesinde Servqual, Çok Kriterli Memnuniyet Analizi (MUSA) ve Önem-Performans Analizi (IPA) gibi diğer kalite ve performans iyileştirme araçları ile birlikte kullanıldığı ve bu araçların sınırlılıklarının azaltılmasında birlikte kullanılmasının önerildiği saptanmıştır. Entegre modeller hasta/kullanıcı ihtiyaçlarının karmaşık doğasının daha bütüncül olarak ele alınmasında yardımcı olmaktadır. Bu yaklaşımlar ise yöneticilere ve sağlık hizmeti sunucularına hastanın sesini dikkate alarak daha etkin iyileştirme stratejileri oluşturması için bir bakış açısı sunmaktadır.

This study examined the Kano model, which focuses on the nonlinear relation between service quality performance and customer satisfaction and has been used in the field of health in recent years. In order to understand how it is applied in the field of health, to determine its basic features and to reveal the opportunities and difficulties with current application examples, research articles made in the international arena were examined through systematic review. In this context, application examples of the Kano model in the field of health published in the WoS, Pubmed and Scopus databases in the last five years (2018-2022) were included and 23 research articles were examined with certain criteria. It has been determined that the Kano model is used both in various fields of the health sector and in different units of health services. The model provided input to the identification, monitoring and improvement strategies of patients' expectations from different service characteristics related to health institutions. It has been seen that the model is also used in the design, definition and prioritization of service features that may have the most impact on customer satisfaction in emerging new technology-based service delivery such as mobile health applications and tele-nursing. Thanks to the dynamic and flexible nature of the Kano model, it is used together with other quality and performance tools such as Servqual, MUSA, and IPA. Furthermore, it is recommended that they be used together to reduce the limitations of these tools and thus integrated models aid in providing a more comprehensive response to the complex nature of patient needs. This provides a perspective for healthcare managers and healthcare providers to create more effective improvement strategies taking into account the voice of patient.