SOSYAL OLARAK İNŞA EDİLMİŞ MODERN ANNELİK SÖYLEMİ İÇERİSİNDE BİR ASMA KAT SÜTANNE GELENEĞİ
SOSYAL OLARAK İNŞA EDİLMİŞ MODERN ANNELİK SÖYLEMİ İÇERİSİNDE BİR ASMA KAT SÜTANNE GELENEĞİ
Yazar: Güneş, Hüseyin Nihat
Dergi: Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 18 No. 69, 2018
Anahtar kelimeler: Sütanne,Annelik Olgusu,Annelik Dürtüsü,Toplumsal Cinsiyet,Bebek Bakımı

Toplumsal değişme ve toplumsal cinsiyet tartışmalarının, ilkel aile modelininanaerkil özellikler taşıdığı noktasında birleştiği söylenebilir. Ataerkilrejime geçişin ise üretim ilişkilerinin yarattığı yeni işbölümü ile mümkün olduğu düşünülmektedir. Toplumsal cinsiyeteşitsizliği açısından kadının konumu, ataerkil düzen içerisinde yeni katmanlaroluşturarak bugünkü problemli çerçevesine ulaşmıştır. Bu dönüşüm süreci içindekadının bir anne olarak tanımlanma biçimleri de farklılıklar göstermiştir.Tarihsel kayıtlar, annelik olgusunun günümüzdeki haliyle kutsiyet içeren anlamlartaşımadığına dair ipuçları ile doludur. Annenin durumu, toplumsal sınıflarlailişkisi ölçüsünde avantaj ve dezavantajlar içerdiği kadar Ortaçağ Avrupası’nda olduğu gibi görev ve sorumlulukçerçevesinin daha esnek olduğu genel bir algıya da işaret etmiştir. Bugün anneolmanın en temel yükümlülüğü olarak görülen emzirme süreci, tarih boyuncafarklı alternatifler yoluyla hayat bulmuştur. Biberonla besleme, doğrudan birhayvanın memesinden besleme gibi farklı seçenekler oldukça eski çözümler olarakkarşımıza çıkarken bunlar arasında en bilineni sütannelik müessesesi olmuştur.Sütanne geleneğinin, temel olarak annenin ölümü ya da yetersiz süt üretiminiikame etmek üzere ortaya çıktığı tahmin edilse de bilinen birçok örnekte bumüssesenin keyfi bir tercih olarak genellikle üst tabaka ailelerindekullanıldığı görülmektedir. Bu örneklerde sütannelik, süt ihtiyacınıkarşılamanın yanı sıra bebek bakımı ve rehberliği şeklinde değerlendirilmiştir.Ortaçağ Avrupası’nda ise soylu veya varlıklıannelerin emzirmesinin ayıp karşılandığı ve bu ailelerin bebeklerinin doğardoğmaz bir sütanneye gönderildiği gözlenmiştir. Söz konusu deneyimler,günümüzde doğayla eş özelliklerle tanımlanan ve yerine getirdiği işlevaçısından kutsal görülen ve tüm bu özelliklerinin yine doğa tarafından verilmişannelik dürtüsüyle mümkün olduğunu ifade eden annelik söylemiyle uyumsuzlukgöstermektedir. O halde sütanne geleneğinin tarihte birçok benzer örneğininbelgelendiği kullanım biçimleri münferit örnekleri mi yansıtmaktadır yoksa buörnekleri  anomali olarak algılamamamızaolanak veren çağdaş annelik söylemi yeniden mi değerlendirilmelidir?Bu çalışma, annelik olgusunun tarihsel görünümlerinden ve sütannelikgeleneğinin tarihsel örneklerinden yola çıkarak 18.yüzyıldan başlayaraketkisini giderek arttırmış olan modern annelik söyleminin temel saiklerinitartışmayı amaçlamaktadır.

Toplumsal değişme ve toplumsal cinsiyet tartışmalarının, ilkel aile modelininanaerkil özellikler taşıdığı noktasında birleştiği söylenebilir. Ataerkilrejime geçişin ise üretim ilişkilerinin yarattığı yeni işbölümü ile mümkün olduğu düşünülmektedir. Toplumsal cinsiyeteşitsizliği açısından kadının konumu, ataerkil düzen içerisinde yeni katmanlaroluşturarak bugünkü problemli çerçevesine ulaşmıştır. Bu dönüşüm süreci içindekadının bir anne olarak tanımlanma biçimleri de farklılıklar göstermiştir.Tarihsel kayıtlar, annelik olgusunun günümüzdeki haliyle kutsiyet içeren anlamlartaşımadığına dair ipuçları ile doludur. Annenin durumu, toplumsal sınıflarlailişkisi ölçüsünde avantaj ve dezavantajlar içerdiği kadar Ortaçağ Avrupası’nda olduğu gibi görev ve sorumlulukçerçevesinin daha esnek olduğu genel bir algıya da işaret etmiştir. Bugün anneolmanın en temel yükümlülüğü olarak görülen emzirme süreci, tarih boyuncafarklı alternatifler yoluyla hayat bulmuştur. Biberonla besleme, doğrudan birhayvanın memesinden besleme gibi farklı seçenekler oldukça eski çözümler olarakkarşımıza çıkarken bunlar arasında en bilineni sütannelik müessesesi olmuştur.Sütanne geleneğinin, temel olarak annenin ölümü ya da yetersiz süt üretiminiikame etmek üzere ortaya çıktığı tahmin edilse de bilinen birçok örnekte bumüssesenin keyfi bir tercih olarak genellikle üst tabaka ailelerindekullanıldığı görülmektedir. Bu örneklerde sütannelik, süt ihtiyacınıkarşılamanın yanı sıra bebek bakımı ve rehberliği şeklinde değerlendirilmiştir.Ortaçağ Avrupası’nda ise soylu veya varlıklıannelerin emzirmesinin ayıp karşılandığı ve bu ailelerin bebeklerinin doğardoğmaz bir sütanneye gönderildiği gözlenmiştir. Söz konusu deneyimler,günümüzde doğayla eş özelliklerle tanımlanan ve yerine getirdiği işlevaçısından kutsal görülen ve tüm bu özelliklerinin yine doğa tarafından verilmişannelik dürtüsüyle mümkün olduğunu ifade eden annelik söylemiyle uyumsuzlukgöstermektedir. O halde sütanne geleneğinin tarihte birçok benzer örneğininbelgelendiği kullanım biçimleri münferit örnekleri mi yansıtmaktadır yoksa buörnekleri  anomali olarak algılamamamızaolanak veren çağdaş annelik söylemi yeniden mi değerlendirilmelidir?Bu çalışma, annelik olgusunun tarihsel görünümlerinden ve sütannelikgeleneğinin tarihsel örneklerinden yola çıkarak 18.yüzyıldan başlayaraketkisini giderek arttırmış olan modern annelik söyleminin temel saiklerinitartışmayı amaçlamaktadır.