Çocukların Çevre Hakkı ve Türk Eğitim Sisteminde Çevre Eğitiminin Genel Değerlendirmesi
Environmental Rights of Children and a General Evaluation of Environmental Education in Turkish Educational System
Yazar: Taşkın, Pelin
Dergi: İlköğretim Online, Vol. 10 No. 2, 2011
Anahtar kelimeler: Environmental rights,children’s rights,environmental education

Amaç ve Önem: Tıpkı tüm insanlar gibi çocuklar için de çevre hayati önem taşır. Bu nedenledir ki,çevre hakkı önemli bir insan hakkı olarak çeşitli uluslararası metinlerde yer almıştır. Bu bağlamda çalışmadailk olarak önce bir insan hakkı olarak çevre hakkına değinilmiş ve düşünce okullarının görüşlerine yerverilmiştir. Ayrıca çocukların çevre hakkına ilişkin mahkeme kararları da (Öneryildiz v. Turkey, LopezOstra, Gabcikova-Nagymaros, Minors Oposa davaları) çalışmada tartışılmıştır. Böylelikle, çocukların çevrehakkı teorik görüşlerin yanı sıra mahkeme kararlarıyla da açıklanmaya çalışılmıştır. Bununla beraberBirleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşmenin ilgili hükümlerine ve Türkiye’nin sözleşmeye tarafolmasına ilişkin açıklamalara da yer verilmiştir. Son olarak, çocukların Türk Eğitim Sisteminde çevrehakkıyla ve genel olarak çevreyle ilgili edindikleri kazanımlar ders müfredatların üzerindentablolaştırılmaya çalışılmıştır.Yöntem: Çalışma derleme türündedir ve çalışmada kullanılan veriler, alanyazınının, mahkemekararlarının ve çevreye ilişkin konular içeren bazı derslerin öğretim programlarının incelenmesiyle eldeedilmiştir. Ayrıca programda belirtilen kazanımlar tartışılmıştır.Sonuç ve Öneriler: Çevre hakkı diğer insan haklarını da etkilemesi nedeniyle önemli bir insanhakkıdır. Gezegenimizin kirletilmemesi yalnızca bir sorumluluk ve yükümlülük değil, ayrıca diğerhaklardan ayrılamayacak bir insan hakkıdır. Çocuklar ise toplumsal gruplar içinde en çok korunmayamuhtaç olan gruptur ve ne yazık ki kendi menfaatlerini savunma konusunda yetişkinlere ihtiyaçduymaktadırlar. Bu noktada Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, çevre hakları bağlamındakoruyucu düzenlemeler içermektedir, ancak bunların yeterince açık olmadığını söylemek mümkündür. Bunedenle, sözleşmede yapılacak değişiklikle, zihinlerde oluşabilecek bulanıklıklar berraklaştırılabilir. Ayrıcabir ombudsmanın tayin edilmesine yönelik bir düzenleme getirilmesi de yerinde olacaktır. Bunun yanı sıraTürk Eğitim Sisteminde çevreyle ilgili derslerin müfredatları öğrencilerin eksikliklerine ve güncelgelişmelere göre gözden geçirilmelidir. Öğrencilere, çevre hakkının diğer insan haklarıyla bağlantılı olduğuve bu bağlamda çevrenin korunması konusunda sorumluluklarının bulunduğu bilinci kazandırılmalıdır.

Environmental pollution that started after the industrial revolution has affected not only the adultsbut also the children. In order to protect the children from the disquieting environmental effects, the Conventionon the Rights of the Child (CRC) includes some explicit and implicit provisions (such as art. 6, 27, 28, 29). Theaim of this paper is to evaluate these provisions with regards to Turkish Constitution, the Environmental Laws,and other related laws. The paper will also focus on the history and structure of CRC and also some cases, suchas Öneryıldız v. Turkey, Lopez Ostra, Gabcikovo-Nagymoros, The Philippine Children’s Case, concerning therecognition of the environmental rights of children. This paper will also refer to the Turkish Educational Systemin terms of environmental education. The acquisitions of environmental issues are examined in life studies,social studies, social activities, science and technology, biology and international relationships lessons ofelementary and secondary education. The evaluation aimed at this paper is made under major categories in orderto limit the focus of the paper.