ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİ’NDE MANZUM BİÇİMDE YAZILMIŞ ÜÇ FARKLI ATTİLÂ OYUNUNUN BENZERLİKLERİNE DAİR BAĞLAM OKUMASI
An Evaluation On Three Different Attila Plays Written in The Early Republican Period
Yazar: Alver, Tolga
Dergi: Gazi Türkiyat No. 35, 2024
Anahtar kelimeler: Contemporary Drama Studies ; Çağdaş Tiyatro Çalışmaları ; Modern Turkish Literature in Turkiye Field ; Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı ; Attilâ,theatre,Turkish History Thesis,Early Republican Period ; Tiyatro,Erken Cumhuriyet Dönemi,Türk Tarih Tezi,Türkçülük

Bu çalışmada Erken Cumhuriyet Dönemi edebî ürünleri arasında olan Behçet Kemal Çağlar’ın Attilâ, S. Behzat Budak’ın Attilâ’nın Düğünü ve M. Kemal Ergenekon’un Attilâ oyunlarının benzer yönleri üzerine odaklanılmıştır. Yeni kurulan Türk devletinin kabul etmiş olduğu Türk Tarih Tezi’nin halk arasında kabulü, yaygınlaştırılması için devletin kültürel aygıtları da kullanılmış; bu doğrultuda edebî metinler kaleme alınmıştır. Türklerin Osmanlı Devleti’nden önce de bir tarihinin olduğu kanıtlamak, Orta Asya’dan gelerek Avrupa’da ve Asya’da büyük devletler kurduklarını anlatmak için birçok metin kurgulanmıştır. Çalışmada ele alınan oyunlar da bu amaçlarla yazılmış, Hun hükümdarı Attilâ’yı merkeze alan metinlerdir. Bu metinlerde genellikle Attilâ’nın Avrupa’da kurmuş olduğu hâkimiyet üzerine odaklanılmıştır. Behçet Kemal Çağlar’ın Attilâ oyununda metin papanın Attilâ’ya yalvarması ile biterken diğer oyunlar Attilâ’nın ölümüyle sonlanır. Oyunlarda bazı farklılıklar bulunsa da hikâyeler genel anlamda benzer biçimde aktarılmıştır. Çalışma metinlerin kurgusal benzerlikleri yanında Turan ve Türkçülük fikirleri, Türk Tarih Tezi, kut inancı ve inanç meselesi, Attilâ ile Mustafa Kemal Atatürk arasında kurulan özdeşlik, kurgusal zamandan yazılan tarihe yapılan göndermeler ve biçimsel benzerlikler başlıkları ile detaylandırılmıştır. Aynı dönemi ele alan söz konusu oyunların birçok ortak noktası olduğu tespit edilmiştir.

This study focuses on similar aspects of the plays Attilâ by Behçet Kemal Çağlar, Attilâ's Wedding by S. Behzat Budak and Attilâ by M. Kemal Ergenekon, which are among the literary products of the Early Republican Period. The cultural apparatus of the state was also used to popularize and popularize the Turkish History Thesis, which was accepted by the newly established Turkish state; literary texts were written in this direction. Many texts have been edited to prove that the Turks had a history before the Ottoman Empire and to explain that they came from Central Asia and established great states in Europe and Asia. The plays discussed in the study are texts written for these purposes, centering on the Hun ruler Attila. These texts generally focused on the dominance established by Attila in Europe. In Behçet Kemal Çağlar's play Attila, the text ends with the pope begging Attila, while the other plays end with Attila's death. Although there are some differences in the plays, the stories are generally told in a similar way. Article; in addition to the fictional similarities of the texts, the ideas of Turan and Turkism, the Turkish History Thesis, the belief in Kut and the issue of belief, the identity established between Attilâ and Mustafa Kemal Atatürk, references to the history written from the fictional time and formal similarities are detailed under the headings. It has been determined that these plays, which deal with the same period, have many things in common.