Ortaokul Öğrencilerinin Siber Zorbalık Düzeylerinin İncelenmesi / Ortaokul Öğrencilerinin Siber Zorbalık Düzeylerinin Bazı Boyutlardan İncelenmesi
Examination of Middle School Students' Levels of Cyberbullying in Some Dimensions / Ortaokul Öğrencilerinin Siber Zorbalık Düzeylerinin Bazı Boyutlardan İncelenmesi
Yazar: Gökbulut, Bayram; Akbaş, Ceren
Dergi: e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, Vol. 14 No. 5, 2023
Anahtar kelimeler: Other Fields of Education (Other) ; Alan Eğitimleri (Diğer) ; Sanal zorbalık,Sanal kurban,Sosyal medya,Problemli internet kullanımı ; Cyber bullying,Virtual victim,Social media,Problematic internet use

Teknolojide yaşanan gelişmelerle birlikte akran zorbalığı yeni bir boyut kazanarak sanal zorbalık şekline dönüşmüştür. Yapılan bu çalışma ile ortaokul öğrencilerinin sanal zorba/kurban olma durumları ortaya konmaya çalışılmıştır. Çalışma 2021-2022 Eğitim-Öğretim yılında Batı Karadeniz Bölgesinde resmi bir ortaokulda öğrenim gören öğrenciler ile gerçekleştirilmiştir. Ortaokul öğrencilerinin sanal zorba/sanal kurban olma durumları ile cinsiyet, öğrenim gördükleri sınıf, internet kullanım süresi ve internet kullanım amaç değişkenleri arasındaki farklar ortaya konmaya çalışılmıştır. Araştırmada ayrıca sanal zorba ve sanal kurban olma durumları arasındaki ilişkiler incelenmiştir.  Veriler “Akran Zorbalığı ölçeği” kullanılarak 519 ortaokul öğrencisinden toplanmıştır. Veri analizi sonuçlarına göre, ortaokul öğrencileri en yüksek olarak “Sohbet odası (chat) ya da oyun sitesini terk etmeye zorlama”, en düşük olarak “Mail kutularını doldurarak mail gelmesini engelleme” konusunda zorbalık yaptıkları görülmüştür. Zorbalığa uğrama konusunda ise en yüksek “Sohbet odası (chat) ya da oyun sitesini terk etmeye zorlama”, en düşük olarak “Kasıtlı olarak virüslü mail yollama” konusunda olduğu görülmüştür. Öğrenciler, en yüksek “Birinin kullandığı telefon veya bilgisayar modeliyle alay etme” konusunda zorbalık yaparken, en düşük “Mail, mesaj vb. yollarla kendisiyle paylaşılan kişisel bilgileri yayma” konusunda sanal ortamda söylenti çıkardıkları görülmüştür. Cinsiyete göre erkek öğrencilerin kız öğrencilere göre sanal zorbalık eğilimleri daha yüksek bulunmuştur. Araştırmada öğrencilerin sınıf düzeyi ve internette geçirdikleri süre arttıkça sanal zorba/sanal kurban olma durumlarının arttığı görülmüştür.  İnterneti eğlence ve sosyal medya amaçlı kullanan öğrencilerin sanal zorba/sanal kurban olma eğilimleri, interneti eğitim amaçlı kullananlardan daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin sanal zorbalık/kurban olma durumları arasında pozitif yönlü orta düzey bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sanal zorbalığın önlenebilmesi için öğrencilere bu konuda eğitimler verilebilir, eğitimler verilirken cinsiyet faktörü de göz önünde bulundurulmalıdır.

With the advancements in technology, peer bullying has taken on a new dimension and transformed into cyberbullying. This study aimed to examine the cyberbullying and cyber victimization levels among middle school students. The research was conducted with students attending a public middle school in the Western Black Sea Region during the 2021-2022 academic year. The study sought to identify differences in cyberbullying and cyber victimization experiences based on gender, grade level, internet usage duration, and internet usage purpose. Additionally, the study investigated the relationships between cyberbullying and cyber victimization. Data were collected from 519 middle school students using the "Peer Bullying Scale". According to the data analysis results, it was seen that middle school students were bullied most frequently in terms of "forcing them to leave the chat room or game site" and in the least in terms of "preventing e-mails from coming by filling their e-mail boxes". In terms of bullying, it was seen that the highest rate was "Forcing to leave the chat room or game site" and the lowest was "Deliberately sending infected e-mails". Male students showed a higher tendency for cyberbullying compared to female students. Moreover, as grade level and internet usage time increased, cyberbullying and cyber victimization cases also increased. Students who used the internet for entertainment and social media purposes exhibited higher tendencies for cyberbullying and cyber victimization compared to those who used it for educational purposes. There was a positive moderate-level relationship between students' cyberbullying and cyber victimization experiences. To prevent cyberbullying, students can be provided with education on this matter, and the gender factor should also be taken into account during the education process.