hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
İki Darbenin Karşılaştırılması: 27 Mayıs 1960 ve 15 Temmuz 2016
Comparison of Two Coups: May 27, 1960 and July 15, 2016
Yazar: Koç, Rasim
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları No. 41, 2021
Anahtar kelimeler: May 27,July 15,FETÖ,The Gülen Movement,Military School ; 27 Mayıs,15 Temmuz,FETÖ,Gülen Hareketleri,Askerî Okullar

Darbeler, meşru siyasal yönetimleri değiştirmek için bir kişinin veya bir sınıfın menfaatlerini korumak veya geliştirmek için başvurulan antidemokratik bir müdahale şekli olmuştur. Osmanlı ve Cumhuriyet dönemindeki askerî ayaklanmalar ve darbeler Türk devlet düzenini bozmuştur. Cumhuriyetle birlikte geride bırakıldığı düşünülen darbeler dönemi, 27 Mayıs 1960 tarihinde tekrar başlamıştır. Bu tarihten sonra darbe ve vesayetçi anlayış demokrasi ve toplum hayatının üzerine adeta bir karabasan gibi çökmüştür. Siyasete ve demokrasiye karşı yapılan saldırıların sonuncusu, 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleşmiştir. 15 Temmuz darbesini planlayanların, 27 Mayıs darbesi özelinde çalıştıkları görülmüştür. Türk silahlı kuvvetlerinin hiyerarşik yapısı dışında gerçekleşen iki darbenin benzer ve ayrıştıkları noktalar, belirgin özellik göstermiştir. Darbe hazırlığı aşamasında TSK içindeki örgütlenme şekilleri ve propaganda yöntemleri, her iki dönemin benzerlikleri olurken darbe girişiminin sivil inisiyatifin kontrolünde olması ayırt edici farklılık olarak öne çıkmıştır. Bu çalışmada 27 Mayıs 1960 darbesi ile 15 Temmuz 2016 darbe girişimini karşılaştırarak benzerlik ve farklılıklara dikkat çekilmeye çalışılmıştır.

Coups are an anti-democratic form of intervention carried out by a group to advance its interests. Coups and mutinies during the Ottoman and Republican eras have left negative legacies. With the founding of the Republic of Turkey, it was thought that the era of coups was over but it resumed with the coup of May 27, 1960. The last of these attacks took place on July 15, 2016. It has been observed that those who carried out the coup of 2016 must have studied the coup of 1960 closely. Both coups took place outside the chain of command of the armed forces and exhibited distinct similarities and differences. The internal organization and propaganda techniques leading up to the 2016 coup marked the similarity while the civilian initiative of coup of 1960 constituted the main difference between the two. This study is aimed at comparing and contrasting the two military coup attempts.
Atatürk İçin Türk Denizciliğinin Anlamı ve Erken Cumhuriyet Dönemindeki Yansımaları
The Meaning of the Turkish Maritime for Atatürk and Its Reflections in The Early Republican Period
Yazar: Songur, Funda
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları No. 41, 2021
Anahtar kelimeler: Denizcilik,Deniz Ticareti,Cumhuriyet Donanması,Atatürk ve Deniz,Deniz Kültürü ; Maritime,Maritime Trade,The Fleet of the Turkish Republic,Atatürk and the sea,Maritime Culture

Türkiye Cumhuriyeti’nin denizlerde millî hak ve menfaatlerini korumak için siyasi, askerî ve iktisadi güce sahip olma zorunluluğu, devletin kuruluşu itibarıyla önemsenen konulardan biri olmuştur. Atatürk’ün ifadesiyle modern donanmalar çağında Türkler parlak harekâtlar gerçekleştirememişti ve bu durum yeni teşekkül eden Türkiye Cumhuriyeti donanmasının güçlendirilmesi gereğini göstermişti. Askerî sahadaki iyileştirmelerin yeterli olmayacağı bilinciyle denizciliğin siyasi, iktisadi ve kültürel alanlarının da geliştirilmesine ilişkin adımlar atılmıştı. Öncelikle Türk limanları arasında Türk bayrağını dalgalandıran gemilerle ulusal deniz ticaretinin ve ardından Türk limanlarının dâhil olduğu uluslararası deniz ticareti faaliyetlerinin modernleştirilmesi için altyapı ve üstyapı çalışmaları, mevzuat iyileştirmeleri ve uluslararası antlaşmalar titizlikle gerçekleştirilmişti. Bu makalede, Erken Cumhuriyet dönemi Türk denizciliği ele alınmış olup döneme ait süreli yayınlardan, denizcilik raporlarından, çeşitli arşiv belgelerinden ve araştırma eserlerinden faydalanılmıştır. Denizciliği; siyasal, askerî, iktisadi ve kültürel çabalar üzerinden etraflıca değerlendirme amacı taşıyan bu çalışmanın neticesinde Atatürk önderliğinde Türk denizciliğine atfedilen önem çeşitli boyutlarıyla incelenmiş olup onun millî güce dönüştürülme süreci ortaya çıkarılmıştır.

The necessity to have the political, military, and economic power to protect its national rights and interests at sea has been one of the critical issues since the establishment of the Turkish state. In Atatürk’s words, the Turks did not accomplish significant naval operations in the era of the modern navy, and this situation revealed the need for a strong Turkish navy. Given that strengthening only the naval force would not be enough, steps were taken to develop the Turkish maritime political, economic, and cultural aspects. In this article, the Turkish maritime in the Early RepublicanPeriod is discussed in the light of periodicals, maritime reports, archive documents, and secondary sources. As a result of this study, which aims to evaluate maritime in detail with political, naval, economic, and cultural efforts, the importance attributed to the Turkish maritime under the leadership of Atatürk is examined, and its transformation into a national maritime power is revealed.
VAKÂ-Yİ ZAPTİYYE GAZETESİ VE İSTANBUL MAHKEMELERİ
VAKÂ-Yİ ZAPTİYYE GAZETESİ VE İSTANBUL MAHKEMELERİ
Yazar: Bingöl, Sedat
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, Vol. 0 No. 11, 2010
Anahtar kelimeler: Osmanlı İmparatorluğu, İstanbul, Vakâ-yi Zaptiyye, Adli, Ceza Hukuku

Osmanlı Devleti'nin XIX. yüzyılda Tanzimat sonrası giriştiği reformlar içersinde, adli alandaki reformları yoğunluğu itibariyle özel bir önem arz eder. Öncelikle Ceza Hukuku alanında oluşan mahkemeler, zaman içinde geliştiler. Vakâ-yi Zaptiyye Gazetesi bu gelişme sürecinin, özel bir devresini yansıtması bakımından ve başkentte oluşturulan yerel düzeydeki mahkemelerin işleyişlerini göstermesi bakımından eşsiz bir kaynak durumundadır. Öte yandan gazete adli süreçlerin bütün aşamalarını da yansıtmaktadır. Bu özellikleri dışında İstanbul kent tarihi, sosyal tarih çalışmaları içinde önemli bir kaynak durumundadır.

Osmanlı Devleti'nin XIX. yüzyılda Tanzimat sonrası giriştiği reformlar içersinde, adli alandaki reformları yoğunluğu itibariyle özel bir önem arz eder. Öncelikle Ceza Hukuku alanında oluşan mahkemeler, zaman içinde geliştiler. Vakâ-yi Zaptiyye Gazetesi bu gelişme sürecinin, özel bir devresini yansıtması bakımından ve başkentte oluşturulan yerel düzeydeki mahkemelerin işleyişlerini göstermesi bakımından eşsiz bir kaynak durumundadır. Öte yandan gazete adli süreçlerin bütün aşamalarını da yansıtmaktadır. Bu özellikleri dışında İstanbul kent tarihi, sosyal tarih çalışmaları içinde önemli bir kaynak durumundadır.
VAGON Lİ OLAYI: TÜRKÇE'YE YAPILAN HAKARETE BASININ VE GENÇLİĞİN TEPKİSİ
VAGON Lİ OLAYI: TÜRKÇE'YE YAPILAN HAKARETE BASININ VE GENÇLİĞİN TEPKİSİ
Yazar: Halıcı, Şaduman
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, Vol. 0 No. 11, 2010
Anahtar kelimeler: Vagon Li, Gaétan Jannoui, Naci, Türkçe, Öğrenciler

Lozan Antlaşması ile bağımsızlığını dünyaya kabul ettiren Türkiye Cumhuriyeti  çağdaş bir devlet olma yolunda hızlı adımlarla yürüdü. Hukuk, ekonomi, eğitim gibi  hemen tüm kültür öğelerini kapsayan devrim, dil konusuna da eğildi. Türk ulusu da  Türkçeleşme çalışmalarını sahiplendi. Hatta Türkiye'de Türkçe'nin egemen  kılınmasına karşı olan her türlü uygulamaya ve eyleme gecikmeksizin tepki verdi. 23  Şubat 1933'te Vagon Li'nin Beyoğlu şubesinde yaşanan olaylar da bunun en tipik  örneklerinden biri oldu. İtalyan müdürün Türk memura, Türkçe konuştuğu için  hakaret etmesi ve görevinden uzaklaştırması, Türk basınının ve üniversite gençliğinin  sert tepkisi ile karşılandı. Lozan 'daki kazanımları zedeleyecek ya da yok saydıracak  hiçbir adıma izin verilmeyeceği mesajı yinelendi. Gençlik de kendisine emanet edilen  devrimleri sonuna dek koruyacağını bir kez daha gösterdi.

Lozan Antlaşması ile bağımsızlığını dünyaya kabul ettiren Türkiye Cumhuriyeti  çağdaş bir devlet olma yolunda hızlı adımlarla yürüdü. Hukuk, ekonomi, eğitim gibi  hemen tüm kültür öğelerini kapsayan devrim, dil konusuna da eğildi. Türk ulusu da  Türkçeleşme çalışmalarını sahiplendi. Hatta Türkiye'de Türkçe'nin egemen  kılınmasına karşı olan her türlü uygulamaya ve eyleme gecikmeksizin tepki verdi. 23  Şubat 1933'te Vagon Li'nin Beyoğlu şubesinde yaşanan olaylar da bunun en tipik  örneklerinden biri oldu. İtalyan müdürün Türk memura, Türkçe konuştuğu için  hakaret etmesi ve görevinden uzaklaştırması, Türk basınının ve üniversite gençliğinin  sert tepkisi ile karşılandı. Lozan 'daki kazanımları zedeleyecek ya da yok saydıracak  hiçbir adıma izin verilmeyeceği mesajı yinelendi. Gençlik de kendisine emanet edilen  devrimleri sonuna dek koruyacağını bir kez daha gösterdi.
OSMANLI DEVLETİ'NDE YABANCI MADEN MÜHENDİSLERİNİN İSTİHDAMI VE OSMANLI MADENCİLİĞİNE HİZMETLERİ
OSMANLI DEVLETİ'NDE YABANCI MADEN MÜHENDİSLERİNİN İSTİHDAMI VE OSMANLI MADENCİLİĞİNE HİZMETLERİ
Yazar: Keskin, Özkan
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, Vol. 0 No. 11, 2010
Anahtar kelimeler: Maden, Mühendis, Osmanlı İmparatorluğu, Maden Mektebi, Madencilik

XIV. yüzyıldan itibaren Osmanlı Devleti madenler üzerindeki hassasiyetini artırarak üretimin aksamaması ve hatta artırılması için gerekli düzenlemeleri yapmıştır. Osmanlı madenciliği klasik dönemdeki parlak döneminin ardından, devletin gerilemesine paralel olarak bir çöküş sürecine girmiştir. XIX. yüzyılda artık madenler eski verimliliğinden uzak olmasından başka hazine için bir yük ve zarara uğratan işletmeler haline gelmiştir. Osmanlı Devleti'nde bir maden mektebi bulunmadığından madenleri ıslah edecek maden mühendisi ihtiyacı, diğer teknik alanlarda olduğu gibi Avrupa 'dan sağlanmaya çalışılmıştır. Avrupa'dan ithal edilen yabancı maden mühendisleri, madenlerin verimli hale gelmesi amacıyla madenleri teftiş etmişler ve alınması gereken tedbirler hakkında raporlar hazırlamışlardır. 1861 Maden Nizamnamesi'nin ilanından sonra görevleri artan yabancı maden mühendisleri maden imtiyazlarının teknik kısımlarıyla da ilgilenmişlerdir. Yabancı maden mühendislerinin teklifleri doğrultusunda madenlerin yoğun olarak bulunduğu vilayetlerde görevlendirilmek amacıyla İstanbul'da 1874'te bir Maden Mektebi açılmıştır. Fakat Osmanlı idaresinin ve yabancı maden mühendislerinin tüm çabalarına rağmen Osmanlı madenciliğinde kalıcı ve büyük bir gelişme sağlanamamıştır.

XIV. yüzyıldan itibaren Osmanlı Devleti madenler üzerindeki hassasiyetini artırarak üretimin aksamaması ve hatta artırılması için gerekli düzenlemeleri yapmıştır. Osmanlı madenciliği klasik dönemdeki parlak döneminin ardından, devletin gerilemesine paralel olarak bir çöküş sürecine girmiştir. XIX. yüzyılda artık madenler eski verimliliğinden uzak olmasından başka hazine için bir yük ve zarara uğratan işletmeler haline gelmiştir. Osmanlı Devleti'nde bir maden mektebi bulunmadığından madenleri ıslah edecek maden mühendisi ihtiyacı, diğer teknik alanlarda olduğu gibi Avrupa 'dan sağlanmaya çalışılmıştır. Avrupa'dan ithal edilen yabancı maden mühendisleri, madenlerin verimli hale gelmesi amacıyla madenleri teftiş etmişler ve alınması gereken tedbirler hakkında raporlar hazırlamışlardır. 1861 Maden Nizamnamesi'nin ilanından sonra görevleri artan yabancı maden mühendisleri maden imtiyazlarının teknik kısımlarıyla da ilgilenmişlerdir. Yabancı maden mühendislerinin teklifleri doğrultusunda madenlerin yoğun olarak bulunduğu vilayetlerde görevlendirilmek amacıyla İstanbul'da 1874'te bir Maden Mektebi açılmıştır. Fakat Osmanlı idaresinin ve yabancı maden mühendislerinin tüm çabalarına rağmen Osmanlı madenciliğinde kalıcı ve büyük bir gelişme sağlanamamıştır.
JANDARMA TEŞKİLATININ KURULUŞU SÜRECİNDE BAKER PAŞA'NIN ROLÜ
JANDARMA TEŞKİLATININ KURULUŞU SÜRECİNDE BAKER PAŞA'NIN ROLÜ
Yazar: Sönmez, Ali
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, Vol. 0 No. 11, 2010
Anahtar kelimeler: Jandarma, Zaptiye, İç Güvenlik, Valentine Baker, Baker Paşa, Meşrutiyet, Osmanlı Devleti, İngiltere

Osmanlı İmparatorluğu'nda modern iç güvenlik teşkilatının oluşumunda temelde iki önemli süreç göze çarpmaktadır. Bunlardan ilki; Tanzimat Fermanı sonrası uygulamaya konan ve 1846 yılında Zaptiye Müşiriyeti'nin kurulması ile sonuçlanan merkezî iç güvenlik anlayışının tesisi, ikincisi ise 1879 yılından itibaren Jandarma ve Polis teşkilatlarının kademeli olarak kurulmaya başlanmasıdır. Bu safhada göze batan en önemli isim ise Jandarma teşkilatının kuruluş çalışmalarını düzenleyip yürütmek üzere İngiltere'den davet edilen ve 1877 yılında bu konuda bir iç güvenlik raporu hazırlayan Valentine Baker'dir (Baker Paşa). Bu sebeple makale, Baker Paşa tarafından hazırlanan raporun jandarma teşkilatının kuruluş sürecine etkilerine dair bazı tespitleri içermektedir.

Osmanlı İmparatorluğu'nda modern iç güvenlik teşkilatının oluşumunda temelde iki önemli süreç göze çarpmaktadır. Bunlardan ilki; Tanzimat Fermanı sonrası uygulamaya konan ve 1846 yılında Zaptiye Müşiriyeti'nin kurulması ile sonuçlanan merkezî iç güvenlik anlayışının tesisi, ikincisi ise 1879 yılından itibaren Jandarma ve Polis teşkilatlarının kademeli olarak kurulmaya başlanmasıdır. Bu safhada göze batan en önemli isim ise Jandarma teşkilatının kuruluş çalışmalarını düzenleyip yürütmek üzere İngiltere'den davet edilen ve 1877 yılında bu konuda bir iç güvenlik raporu hazırlayan Valentine Baker'dir (Baker Paşa). Bu sebeple makale, Baker Paşa tarafından hazırlanan raporun jandarma teşkilatının kuruluş sürecine etkilerine dair bazı tespitleri içermektedir.
MEHMET HİLMİ’YE GÖRE BATI TRAKYA TÜRKLERİNİN 1930 TÜRK-YUNAN DOSTLUĞUNDAN BEKLENTİLERİ
MEHMET HİLMİ’YE GÖRE BATI TRAKYA TÜRKLERİNİN 1930 TÜRK-YUNAN DOSTLUĞUNDAN BEKLENTİLERİ
Yazar: Erdem, Nilüfer
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, Vol. 0 No. 15-16, 2012
Anahtar kelimeler: Mehmet Hilmi, Yeni Adım Gazetesi, Batı Trakya, Lozan Antlaşması, 1930 Türk-Yunan Dostluk Antlaşması.

Batı Trakya Türkleri, Yunanistan’ın diğer bölgelerindeki Müslüman Türk nüfusun aksine mübadele uygulamasının dışında tutulmuşlardır. Yine de Lozan Antlaşması sonrasında bir takım problemlerle yüzleşmişlerdir. Bu dönemde bölge Türklerinin en önemli sıkıntıları, mübadeleden sonra bölgeye yerleştirilen Rum göçmenlerden kaynaklanmıştır. Söz konusu gelişme sebebiyle bölgedeki ekonomik, sosyal ve demografik dengeler bozulmuştur. Diğer taraftan Kurtuluş Savaşı’nın akabinde Türkiye’den gelen bir grup sığınmacı da bölgeyi mesken tutmuştur. Bunlardan bir kısmı gazeteler çıkarmış, öğretmenlik yapmış, daha da önemlisi Batı Trakya Türklerine ait kimi kurumlarda roller üstlenmişlerdir. Genç bir gazeteci olan Mehmet Hilmi, Türkiye ile Yunanistan’ın yeni bir dostluk antlaşması için kollarını sıvadıkları bir dönemde, bölge Türklerinin problemlerini ve dostluktan beklentilerini yayınlamakta olduğu “Yeni Adım” Gazetesi’nde işlemiştir. Öyle ki Yeni Adım, Batı Trakya Türklerinin sesi olmuştur. Mehmet Hilmi’nin konulara aydın, yenilikçi ve milliyetçi bir pencereden baktığı, bölge Türklerinin haklarını ateşli bir şekilde savunduğu dikkat çekmektedir

Batı Trakya Türkleri, Yunanistan’ın diğer bölgelerindeki Müslüman Türk nüfusun aksine mübadele uygulamasının dışında tutulmuşlardır. Yine de Lozan Antlaşması sonrasında bir takım problemlerle yüzleşmişlerdir. Bu dönemde bölge Türklerinin en önemli sıkıntıları, mübadeleden sonra bölgeye yerleştirilen Rum göçmenlerden kaynaklanmıştır. Söz konusu gelişme sebebiyle bölgedeki ekonomik, sosyal ve demografik dengeler bozulmuştur. Diğer taraftan Kurtuluş Savaşı’nın akabinde Türkiye’den gelen bir grup sığınmacı da bölgeyi mesken tutmuştur. Bunlardan bir kısmı gazeteler çıkarmış, öğretmenlik yapmış, daha da önemlisi Batı Trakya Türklerine ait kimi kurumlarda roller üstlenmişlerdir. Genç bir gazeteci olan Mehmet Hilmi, Türkiye ile Yunanistan’ın yeni bir dostluk antlaşması için kollarını sıvadıkları bir dönemde, bölge Türklerinin problemlerini ve dostluktan beklentilerini yayınlamakta olduğu “Yeni Adım” Gazetesi’nde işlemiştir. Öyle ki Yeni Adım, Batı Trakya Türklerinin sesi olmuştur. Mehmet Hilmi’nin konulara aydın, yenilikçi ve milliyetçi bir pencereden baktığı, bölge Türklerinin haklarını ateşli bir şekilde savunduğu dikkat çekmektedir
İstanbul'un İşgali Sırasında Üsküdar Kadıköy Su Şirketi'ne El Konulması
İstanbul'un İşgali Sırasında Üsküdar Kadıköy Su Şirketi'ne El Konulması
Yazar: Öztürk, Ali İhsan
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, Vol. 0 No. 15-16, 2012
Anahtar kelimeler: Birinci Dünya savaşı, Mondros Mütarekesi, İtilaf Devletleri, İstanbul’un

Mondros Mütarekesi’nden sonra itilaf devletleri tarafından İstanbul işgal edilmiş ve beş yıl süren bu işgal döneminde birçok haksız uygulamalar yaşanmıştır. Bu haksızlıklardan biri de İstanbul’da Üsküdar Kadıköy Su Şirketi’ne el konulması yani şirketin işgal edilmesidir. Sermayesinin çoğunluğu Almanlara ait olduğu gerekçesiyle el konulan şirket, dört yıl boyunca Fransız sermayesine ait İstanbul Su Şirketi’nin idaresine verilmiştir. Bu süre içerisinde işgal güçleri ordu ve donanmalarının su ihtiyacı buradan sağlanmış, bedeli de, fahiş zamlar yapılarak ve zamlar geçmişe yürütülerek halka ödettirilmiştir. İstanbul’un işgalinin sona ermesinden kısa bir süre önce, itilaf devletleri esas amaçlarına ulaşmış olduklarından şirkete el koyma işlemini sona erdirmişlerdir

Mondros Mütarekesi’nden sonra itilaf devletleri tarafından İstanbul işgal edilmiş ve beş yıl süren bu işgal döneminde birçok haksız uygulamalar yaşanmıştır. Bu haksızlıklardan biri de İstanbul’da Üsküdar Kadıköy Su Şirketi’ne el konulması yani şirketin işgal edilmesidir. Sermayesinin çoğunluğu Almanlara ait olduğu gerekçesiyle el konulan şirket, dört yıl boyunca Fransız sermayesine ait İstanbul Su Şirketi’nin idaresine verilmiştir. Bu süre içerisinde işgal güçleri ordu ve donanmalarının su ihtiyacı buradan sağlanmış, bedeli de, fahiş zamlar yapılarak ve zamlar geçmişe yürütülerek halka ödettirilmiştir. İstanbul’un işgalinin sona ermesinden kısa bir süre önce, itilaf devletleri esas amaçlarına ulaşmış olduklarından şirkete el koyma işlemini sona erdirmişlerdir
MİLLİ MÜCADELEDE CELAL BAYAR (1919-1923) (Siyasi Hayatı ve Fikirleri)
MİLLİ MÜCADELEDE CELAL BAYAR (1919-1923) (Siyasi Hayatı ve Fikirleri)
Yazar: Demir, Şerif
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, Vol. 0 No. 15-16, 2012
Anahtar kelimeler: Celal Bayar, Milli Mücadele, Kurtuluş Savaşı (1919-1923)

Mahmut Celal Bey İttihat Terakki’de başladığı siyasi hayatını çok fazla şey sığdırdı. 1907’de başlayıp 1960 yılına kadar aktif siyasetin içerisinde yer aldı. Fakat ilginç olanı meslek olarak bankacı ve sivil birisi olmasına rağmen 1918 Mondros Ateşkes antlaşmasıyla birlikte Eğe bölgesinde direnişi örgütleyen ve bizzat direnişin içerisinde görev alarak yaptıklarıdır. Silahlı mücadelenin öncü kadrosu içerisinde bulundu. Silahlı her türlü vazifeyi başarıyla yerine getirdi. Son Osmanlı Meclisinde verdiği hararetli nutuklarla ülkenin içine düştüğü durumu çok güzel tasvir etti. Ankara’ya gelerek mesleği birikimine göre icra içerisinde çeşitli görevler aldı. Celal Bey; Yunan İşgali, Avrupa, İslam Dünyası ve Mali konularda oldukça ilginç fikirler ortaya koydu. Meclis-i Mebusan ve BMM’nde ulusal mücadelenin sembol isimlerinden birisi oldu

Mahmut Celal Bey İttihat Terakki’de başladığı siyasi hayatını çok fazla şey sığdırdı. 1907’de başlayıp 1960 yılına kadar aktif siyasetin içerisinde yer aldı. Fakat ilginç olanı meslek olarak bankacı ve sivil birisi olmasına rağmen 1918 Mondros Ateşkes antlaşmasıyla birlikte Eğe bölgesinde direnişi örgütleyen ve bizzat direnişin içerisinde görev alarak yaptıklarıdır. Silahlı mücadelenin öncü kadrosu içerisinde bulundu. Silahlı her türlü vazifeyi başarıyla yerine getirdi. Son Osmanlı Meclisinde verdiği hararetli nutuklarla ülkenin içine düştüğü durumu çok güzel tasvir etti. Ankara’ya gelerek mesleği birikimine göre icra içerisinde çeşitli görevler aldı. Celal Bey; Yunan İşgali, Avrupa, İslam Dünyası ve Mali konularda oldukça ilginç fikirler ortaya koydu. Meclis-i Mebusan ve BMM’nde ulusal mücadelenin sembol isimlerinden birisi oldu
PARİS BARIŞ KONFERANSI’NDA ERMENİ SORUNU
PARİS BARIŞ KONFERANSI’NDA ERMENİ SORUNU
Yazar: Dilek, Mehmet Sait
Dergi: Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, Vol. 0 No. 15-16, 2012
Anahtar kelimeler: Boghos Nubar Paşa, Avetis Aharonian, Mandaterlik, Paris Barış Konferansı

Büyük güçlerin Paris Barış Konferansı’nda önemli kararlar alma aşamasında olması, Ermenilerin de içinde bulunduğu birçok ulusun kendi çıkarlarını sağlamak için harekete geçmesine sebep oldu. Paris Barış Konferansı’nın 26 Şubat 1919 tarihli toplantısında Osmanlı Ermenilerini temsilen Boghos Nubar ile Ermenistan Cumhuriyetini temsilen Avetis Ahoranian Osmanlı Devleti’nden toprak talebinde bulunmuşlardır. Demografik bakımdan sağlam gerekçeye dayanmayan ve uygulanabilirlik ilkesine ters düşen bu taleplerin Mustafa Kemal Paşa önderliğindeki hareket tarafından kabul edilmesi beklenemezdi. Bununla beraber Ermeni varlığını koruyacak, geliştirecek ve finanse edecek bir gücün mandaterliğine ihtiyaç vardı. Bu durum konferans esnasında İngiltere, Fransa, ABD ve İtalya arasında diplomatik manevraların yaşanmasına sebep oldu. Özellikle İngiltere için Mezopotamya bölgesi önemli olduğundan Anadolu’da mandaterlik görevi ABD’ye sunuldu. Ancak, Amerikan eksenli King-Crane ve General Harbord Heyetlerinin askerî, siyasî ve ticarî açıdan mandaterlik görevinin büyük zorluklar getireceğini tespit etmesi Washington’un mandaterliğe bakışını olumsuz etkiledi. Amerikan senatosunda yapılan oylama neticesinde Ermenistan mandaterlik teklifi 1 Haziran 1920’de reddedildi

Büyük güçlerin Paris Barış Konferansı’nda önemli kararlar alma aşamasında olması, Ermenilerin de içinde bulunduğu birçok ulusun kendi çıkarlarını sağlamak için harekete geçmesine sebep oldu. Paris Barış Konferansı’nın 26 Şubat 1919 tarihli toplantısında Osmanlı Ermenilerini temsilen Boghos Nubar ile Ermenistan Cumhuriyetini temsilen Avetis Ahoranian Osmanlı Devleti’nden toprak talebinde bulunmuşlardır. Demografik bakımdan sağlam gerekçeye dayanmayan ve uygulanabilirlik ilkesine ters düşen bu taleplerin Mustafa Kemal Paşa önderliğindeki hareket tarafından kabul edilmesi beklenemezdi. Bununla beraber Ermeni varlığını koruyacak, geliştirecek ve finanse edecek bir gücün mandaterliğine ihtiyaç vardı. Bu durum konferans esnasında İngiltere, Fransa, ABD ve İtalya arasında diplomatik manevraların yaşanmasına sebep oldu. Özellikle İngiltere için Mezopotamya bölgesi önemli olduğundan Anadolu’da mandaterlik görevi ABD’ye sunuldu. Ancak, Amerikan eksenli King-Crane ve General Harbord Heyetlerinin askerî, siyasî ve ticarî açıdan mandaterlik görevinin büyük zorluklar getireceğini tespit etmesi Washington’un mandaterliğe bakışını olumsuz etkiledi. Amerikan senatosunda yapılan oylama neticesinde Ermenistan mandaterlik teklifi 1 Haziran 1920’de reddedildi