Geçmişten Günümüze Gümüşhane'de Madencilik
Mining In Gumushane From Past To Present
Yazar: Zeybek, Halil İbrahim; Sipahi, Ferkan; Dokuz, Abdurrahman; Nazır, Bayram; Saylan, Kemal; Şüküroğlu, Ebru Emine; Alemdağ, Selçuk; Özer, İsmail; Dağ, Serhat; Kurucu, Muhammet; Atalan, Öznur
Dergi: Mavi Atlas, Vol. 13 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Historical Archaeology (Incl. Industrial Archaeology) ; Tarihsel Arkeoloji (Endüstriyel Arkeoloji Dahil) ; Gumushane History,Ottoman Empire,Mining,Mineral Safety,Gold,Silver. ; Gümüşhane Tarihi,Osmanlı Devleti,Madencilik,Maden Eminliği,Altın,Gümüş.

Türkiye, madenler bakımından oldukça çeşitli ve zengin bir ülkedir. Ülkede yer alan bazı madenlerin dünya çapında önemli bir yere sahip olduğu bilinmektedir. Türkiye'nin Doğu Karadeniz bölgesinde bulunan Gümüşhane ili de madenler bakımından zengin bir çeşitliliğe sahiptir. Öyle ki, Gümüşhane’de var olan bu çeşitlilik ilk medeniyetlerin bölgeye hâkim olması ile önemli hâle gelmiş, şehirde bulunan madenlerin dışında şehrin İpek Yolu güzergâhında yer alması da bu bölgenin önemini daha da arttırmıştır. Hiç şüphesiz bu önem, Osmanlı Devleti’nin Trabzon’un fethi ile bölgeyi topraklarına katması ile devam etmiştir. Bu dönem ile birlikte şehirde madencilik faaliyetleri artmaya başlamış ve bu yönde yapılan çalışmalar ülkeye maddi anlamda katkı sağlamıştır. Bu açıdan Osmanlı Devleti, 16., 17. ve 18. yüzyıllarda bünyesinde barındırdığı başta gümüş ve altın madenleri olmak üzere diğer madenlerin varlığı nedeniyle ticari olarak canlı bir özellik gösteren Gümüşhane’ye büyük önem vermiştir. Böylece 17. yüzyılda adeta altın çağını yaşayan maden ocakları, 18. yüzyılın sonlarına kadar faaliyetlerini devam ettirmiştir. Bu yüzyıldan sonra da madenlerde yapılan üretim zamanla azalarak bölgedeki maden işletmelerinde çalışan işçiler madenleri terk etmeye başlamıştır. 19. yüzyılın ortalarına gelindiğinde maden ocaklarının işletilmesinde büyük oranda çözülme ortaya çıkmıştır. Yapılan bu çalışma; Gümüşhane şehrinin tarihî çağlar, Osmanlı Dönemi ve Cumhuriyetten günümüze kadar olan maden çalışmalarını ele alarak şehir ekonomisine birinci derecede yön veren madenlerin şehir açısından önemini ortaya koymayı amaçlamıştır. Çalışmada alan ile ilgili yapılmış çalışmalardan ve arşiv vesikalarından istifade edilmiştir.

Turkiye is a country that is quite diverse and rich in terms of minerals. It is known that some of the mines in the country have a significant place worldwide. Gumushane Province, located in the Eastern Black Sea region of Turkiye, also has a rich variety in terms of minerals. In fact, this diversity in Gumushane became important when the first civilizations dominated the region, and in addition to the mines in the city, the fact that the city is located on the Silk Road route increased the importance of this region even more. Undoubtedly, this importance continued with the Ottoman Empire’s conquest of Trabzon and the annexation of the region to its territory. During this period, mining activities in the city began to increase and the work carried out in this direction contributed financially to the country. In this respect, the Ottoman Empire gave great importance to Gumushane, which had a lively commercial vibrant feature due to the presence of silver and gold mines and other mines in the 16th, 17th and 18th centuries. Thus, the mines, which had their golden age in the 17th century, continued their activities until the end of the 18th century. After this century, the production in the mines decreased over time and the workers working in the mining enterprises in the region began to leave the mines. By the middle of the 19th century, there was a great dissolution in the operation of mines. This study aims to reveal the importance of the mines that direct the economy of the city in terms of the city by addressing the mining activities of Gümüşhane City from the historical ages, the Ottoman Period and the Republic to the present day. In the study, studies conducted on the area and archive documents were utilized.