Tek Ebeveynlere Yönelik Çevrim İçi Kabul ve Kararlılık Terapisi Temelli Psiko-Eğitim Programının Psikolojik Esneklik ve Ebeveynlik Stresi Üzerindeki Etkililiği*
The Effectiveness of an Online Psycho-Educational Program Based on Acceptance and Commitment Therapy for Single Parents on Psychological Flexibility and Parenting Stress
Yazar: Güngör, Ali
Dergi: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 27 No. 4, 2025
Anahtar kelimeler: Family and Household Studies ; Aile ve Hanehalkı Çalışmaları ; Sociology of Family and Relationships ; Aile ve İlişkiler Sosyolojisi ; Clinical Psychology ; Klinik Psikoloji ; Counselling Psychology ; Psikolojik danışmanlık ; Family Psychology ; Aile Psikolojisi ; Single-parent family,divorce,acceptance and commitment therapy,psychological flexibility,parenting stress ; Tek ebeveynli aile,boşanma,kabul ve kararlılık terapisi,psikolojik esneklik,ebeveynlik stresi

Bu çalışma, Türkiye’de boşanmış tek ebeveynlere yönelik geliştirilen Kabul ve Kararlılık Terapisi temelli Boşanma Psiko-Eğitim Programı’nın (KKT-BOPEP) bireylerin psikolojik esneklik ve ebeveynlik stresi düzeyleri üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamıştır. Araştırmada karma yöntem deseni ile yürütülmüş; nicel boyut, ön test-son test-izleme testli kontrol gruplu yarı deneysel desen olarak, nitel boyut ise katılımcı deneyimlerinin incelendiği betimsel bir desen olarak yapılandırılmıştır. Çalışma grubunu 25-45 yaş aralığındaki 28 boşanmış tek ebeveyn (18 anne, 10 baba) oluşturmuş; katılımcılar deney (n=14) ve kontrol (n=14) gruplarına ayrılmıştır. Deney grubuna yedi hafta süren çevrim içi KKT-BOPEP uygulanırken, kontrol grubuna herhangi bir müdahale yapılmamıştır. Her iki gruba da Psikolojik Esneklik Ölçeği ve Ebeveynlik Stresi Ölçeği, ön test, son test ve beş hafta sonraki izleme ölçümleri kapsamında uygulanmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda, deney grubundaki katılımcıların her oturum sonunda yazılı olarak sundukları duygu, düşünce ve kazanımlara ilişkin ifadeler ile grup liderinin süreç değerlendirme notları toplanmış ve betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. Bulgular, KKT-BOPEP’in boşanmış tek ebeveynlerin psikolojik esneklik düzeylerini anlamlı düzeyde artırdığını ve ebeveynlik stresini anlamlı düzeyde azalttığını; bu etkinin izleme ölçümünde de korunduğunu göstermiştir. Nitel bulgular, katılımcıların kabullenme, an’da kalma ve değerlere dayalı ebeveynlik becerilerinde gelişim gösterip yaşamlarını yeniden düzenlemeye adım attıklarını ve bu becerileri gündelik yaşamlarına uygulamaya başladıklarını ortaya koymuştur. Bulgular ilgili alan yazını bağlamında tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.

This study aimed to examine the effect of the Acceptance and Commitment Therapy-based Divorce Psycho-Education Program (KKT-BOPEP) developed for divorced single parents in Turkey on individuals' psychological flexibility and parenting stress levels. The study was conducted using a mixed-methods design; the quantitative dimension was structured as a quasi-experimental design with pre-test, post-test, and follow-up tests in a control group, while the qualitative dimension was structured as a descriptive design examining participants' experiences. The study group consisted of 28 divorced single parents (18 mothers, 10 fathers) aged 25-45; participants were divided into an experimental (n=14) and a control (n=14) group. The experimental group underwent a seven-week online ACT-BOPEP program, while the control group received no intervention. Both groups were administered the Psychological Flexibility Scale and the Parenting Stress Scale as pre-tests, post-tests, and follow-up measurements five weeks later. In the qualitative dimension of the study, the statements of the participants in the experimental group regarding their feelings, thoughts, and gains, which they submitted in writing at the end of each session, and the process evaluation notes of the group leader were collected and examined using descriptive analysis methods. The findings showed that KKT-BOPEP significantly increased the psychological flexibility levels of divorced single parents and significantly reduced parenting stress; this effect was also maintained in the follow-up measurement. Qualitative findings revealed that participants showed development in acceptance, mindfulness, and values-based parenting skills, took steps to reorganize their lives, and began to apply these skills in their daily lives. The findings were discussed in the context of the relevant literature, and recommendations were made.