Psikoloji Öğrencilerinin Kariyer Uyum Yetenekleri: Demografik Faktörler, Kişilik ve Pozitif Psikolojik Sermayenin Rolü
The Career Adaptability of Psychology Students: The roles of Demographic Variables, Personality, and Positive Psychological Capital
Yazar: Arıkan, Selma
Dergi: Psikoloji Çalışmaları, Vol. 42 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Career adaptability,big five personality traits,demographic variables,positive psychological capital,career objectives ; Kariyer  uyum  yeteneği,beş  faktör  kişilik  modeli,demografik  değişkenler,pozitif  psikolojik sermaye,kariyer hedefleri

Psikoloji   lisans   programlarının   sayısında   ve   mevcut   programların kontenjanlarındaki  artış  psikoloji  öğrencileri  için  mezuniyet  sonrası  kariyer fırsatları açısından rekabetin artması anlamına gelmektedir. Rekabetin arttığı koşullarda kişinin iş bulabilmesi, kariyer başarısı ve memnuniyeti gibi faktörler açısından  sahip  olduğu  kariyer  uyum  yeteneği  önem  arz  etmektedir.  Bu araştırma kapsamında, İstanbul’da eğitimlerine devam eden 355 psikoloji lisans öğrencisinin katılımıyla, kariyer yapılandırma kuramının varsayımlarından yola çıkılarak oluşturulan araştırma modeli test edilmiştir. Bu model çerçevesinde katılımcıların  ailelerinin  sosyoekonomik  statüleri  ve  yetiştikleri  ortam  ile ilişkili bazı demografik değişkenlerin, kişilik özelliklerinin ve pozitif psikolojik sermayenin  kariyer  uyum  yeteneği  üzerindeki  yordayıcılığı  ve  bu  ilişkilerde pozitif  psikolojik  sermayenin  aracılık  rolü  incelenmiştir. Yapılan  analizlerde demografik değişkenlerden katılımcının yaşamının çoğunu geçirdiği yerin idari büyüklüğünün  kariyer  uyum  yeteneğini  düşük  ancak  pozitif  yönde,  babanın eğitim düzeyinin de yine düşük ancak negatif yönde yordadığı gözlenmiştir. Kişilik  özelliklerinden  deneyime  açıklığın,  özdisiplinin,  dışa  dönüklüğün  ve uyumluluğun kariyer uyum yeteneğini pozitif yönde, nevrotikliğin ise negatif yönde  yordadığı;  ayrıca  pozitif  psikolojik  sermayenin  beş  kişilik  faktörü  ve kariyer uyum yeteneği arasındaki ilişkilerde aracı değişken olduğu bulunmuştur. Bütün  değişkenler  dikkate  alındığında  kariyer  uyum  yeteneği  üzerinde açıklayıcılığı  en  yüksek  olan  değişken  pozitif  psikolojik  sermayedir.  Bu nedenle üniversite eğitimi sürecinde kariyer merkezleri tarafından öğrencilerin pozitif  psikolojik  kaynaklarının  geliştirilmesine  yönelik  yatırımlar  yapılması gençlerin  çalışma  hayatına  hazırlanması  açısından  iyi  bir  strateji  olabilir. Kariyer yapılandırma sürecinde demografik faktörlerin etkisini anlayabilmek için katılımcıların orta ve lise eğitimine ilişkin değişkenlerin; ailenin etkisini anlayabilmek için de ebeveynlerin kişilik özellikleri, ailenin kariyere verdiği önem ve çocuklara atfedilen değer gibi değişkenlerin yapılacak araştırmalara dâhil  edilmesi  önerilir.  Test  edilen  kuramsal  modele  ilaveten,  katılımcıların kariyer  hedeflerine  ilişkin  betimsel  veriler  de  incelenmiş  ve  katılımcıların %97.2’sinin yüksek lisans yapmayı planladığı, %54.6’sının klinik psikoloji alanında uzmanlaşmayı istediği gözlenmiştir. Lisans kontenjanlarına kıyasla yüksek lisans kontenjanlarının azlığı dikkate alındığında bu bulgu, katılımcıların önemli bir kısmının mezuniyet sonrası kariyerlerini yönetirken daha esnek davranması gerektiğini göstermektedir.

The  growing  number  of  psychology  undergraduate  programs  and  increased  quotas  for  existing  programs  mean increased  competition  among  psychology  students  for  post-graduation  career  opportunities.  Career  adaptability becomes  an  important  factor  for  a  person’s  employability,  career  success,  and  satisfaction  under  competitive conditions. This study tests a research model formed based on career construction theory with the participation of 355 psychology undergraduates from Istanbul. This model examines participants’ demographic variables regarding their  family’s  socioeconomic  status,  childhood  environment,  personality  traits,  and  positive  psychological  capital (PsyCap) as antecedents of career adaptability as well as PsyCap’s mediating role in these associations. The results show  that, regarding demographic variables, the administrative size of  the place where participants spent most of their  life positively predicts career adaptability at a low level. Father’s education level was found to have a small negative effect on career adaptability. Openness to experience, conscientiousness, extroversion, and agreeableness are the personality traits that positively predict career adaptability, while neuroticism negatively does. PsyCap acts as a mediator between the five personality traits and career adaptability. Among all the variables, the strongest predictor of career adaptability is PsyCap. As such, making investments in developing university students’ positive psychological resources using university career centers would be a better strategy for preparing young  adults for work life. Future studies are recommended to include demographic variables related to middle and high school education and family-related variables such as parents’ personalities, family’s career orientations, and values attributed to children in order to better understand the roles demographic and family-related variables have on career construction. In addition to the theoretical model, data pertaining to the participants’ career objectives were also analyzed. The analysis results reveal 97.2% of the participants to be planning to apply for a master’s degree and 54.6% to have declared pursuing a career in clinical psychology. Considering the scarcity of postgraduate quotas compared to undergraduate quotas, this finding indicates that a significant portion of the participants should be more flexible in managing their post-graduate careers.