Okul bahçelerinin mekânsal tasarımı ve fiziksel yeterliliklerinin incelenmesi: Muğla ili Yatağan ilçesi örneği
Evaluation of spatial design and physical qualifications of school gardens: The case of Yatağan district of Muğla, Turkey
Yazar: Türker, Hüseyin Berk; Kırcı, Fatime
Dergi: Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Vol. 23 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Architecture ; Mimarlık ; Okul bahçeleri,okul bahçe tasarımı,okul bahçe planlaması,eğitim kurumları,Yatağan ; Yatagan,Schollyards,Schollyard design,Schollyard planning,Educational institution

Okul bahçeleri çocukların günlük vakitlerinin büyük bir kısmını geçirdikleri ve fiziksel, sosyal, zihinsel gelişimleri üzerinde önemli etkileri bulunan kentsel mekânlardır. Okul bahçelerinin planlanması ve tasarlanmasında; çocukların gelişimlerine katkı sağlayabilecek nitelikte, uluslararası standartlara uygun şekilde estetik ve fonksiyonel odaklı bir yaklaşım geliştirilmelidir. Ülkemizdeki okul bahçeleri genel olarak uluslararası standartların altında olup öğrenci ihtiyaçlarını karşılayabilecek yeterliliğe sahip değildir. Bu çalışmanın amacı Muğla ili Yatağan ilçe merkezinde yer alan okul bahçelerinin mevcut durumlarının incelenmesi, yeterliliklerinin ve standartlara uygunluğunun araştırılmasıdır. Bu çalışmada Yatağan ilçe merkezinde bulunan anaokulu, ilkokul, ortaokul ve lise düzeyindeki 12 okul bahçesi incelenmiştir.  Çalışmada öğrenci başına düşen okul bahçesi alanı hesaplanmıştır ve okul bahçelerinin etkinlik alanlarının, hareket alanı, otopark alanı, döşeme malzemesi, donatı elemanları, okul çevresi alan kullanımı, sert zemin/yeşil alan oranı, bitkilendirilme ve okul alanı kullanımlarının incelenmesini kapsayan mevcut durum analizi gerçekleştirilmiştir. Okul bahçelerinin etkinlik alanları, hareket alanları, döşeme malzemesi, donatı elemanları ve bitkilendirilmesi 5’li likert ölçeğinde (çok uygun, uygun, orta uygun, kısmen uygun ve uygun değil) puanlanarak okul bahçelerinin yeterlilik düzeyleri ortaya konulmuştur. Çalışmada ilçe merkezindeki öğrenci başına düşen bahçe alanı miktarı 19.05 m2 olarak hesaplanmıştır. İlçede öğrenci başına düşen bahçe alan miktarının ülkemizdeki birçok kentte yapılan araştırmalarda ortaya çıkan sonuçlardan daha yüksek olduğu ortaya çıkmıştır. Araştırmaya konu olan okul bahçelerinin yeterlilik düzeylerinin genel olarak orta uygun ve kısmen uygun olduğu saptanmıştır. Çalışma sonucunda ilçe merkezindeki okul bahçelerinin öğrenci ihtiyaçlarını karşılayabilecek şekilde iyileştirilmesine yönelik öneriler getirilmiştir.

Schoolyards are urban spaces where children spend most of their time. Schoolyards play a vital role in children's physical, social and mental development. Schoolyards should be designed and planned in aesthetic and functional principles that meet international standards. Schoolyards in Turkey are generally below international standards and do not have the competence to meet student needs.This study aims to examine the current status of the schoolyards located in the city center of Yatağan, Muğla, to investigate their qualifications and compliance with the standards. The study examined 12 schoolyards (kindergarten, primary school, secondary school, and high school) located in Yatağan. In the study, the school garden area per student was calculated and the physical activity area shared spaces, parking lots, flooring material, urban equipment, space use, green area ratio, planting of the schoolyards were evaluated on a Likert scale of 5 points.As a result of the study, the amount of school garden area per student in the district was calculated as 19.05 m2. It has been determined that the amount of school garden area per student in the district is higher than the 5 m2. It was determined that the suitability levels of the schoolyards in the district were generally moderate and partially suitable. As a result of the study, suggestions were made for the improvement of the schoolyards in the district.