Mâturîdî’de Dil ve Din İlişkisi
The Relationship Between Language and Religion In Māturīdī
Yazar: İşcan, Mehmet Zeki; Demir, Fatma
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 18 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Islamic Sects ; İslam Mezhepleri ; History of Islamic Sects,Māturīdī,Revelation,Language,Meaning ; İslam Mezhepleri Tarihi,Maturidi,Vahiy,Dil,Anlam

Mâturîdî, Kur’an’ın yorumlanmasında Arap örf ve adetlerine başvurmayı bir anlama yöntemi olarak benimsemektedir. Mâturîdî vahyi, gündelik hayat ve bu hayatı şekillendiren kültür üzerine oturtmak istemektedir. Buna göre anlam, Arapça ve Arapça içinde mevcut kültüre özgü çağrışım imkânları içinde oluşmaktadır. Mâturîdî’de Arap dili ve kullanım özelliklerinin ayetlerin açıklanmasındaki yeri konusunda yapılan bazı çalışmalar olmasına rağmen incelenebildiği kadarıyla anlamın belirlenmesinde Arap örf ve adetlerine verdiği önem hakkında bağımsız bir çalışma bulunmamaktadır.  Bu çalışma, Mâturîdî’nin Kur’an yorumunda Arap örf ve adetlerini bir anlama yöntemi olarak nasıl benimsediğini ve vahyin sosyal gerçeklik ile ilişkisini nasıl kurduğunu tespit etmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, Mâturîdî’de Kur’an’ın anlamın yalnızca metafizik ve akılcı ilkelerle değil, aynı zamanda dilin kültürel çağrışımları ve toplumsal gelenekler çerçevesinde şekillendiğini ortaya koymaktadır. Mâturîdî’nin bu yaklaşımı, Kur’an’ın tarihsel ve dilsel bağlamının göz ardı edilmemesi gerektiğini göstermekte ve vahyin zamansal ve somut olaylarla bağlantılı olarak değerlendirilmesine yönelik bir perspektif sunmaktadır. Bu yaklaşım, günümüzde Kuran ayetlerinin anlaşılmasında kültürel habitusun önemine dair bir farkındalık oluşturabilecek yetkinliktedir. Makale, Te’vilat adlı eserin ilgili ayetlerinin açıklamalarını esas aldığı için doküman incelemesi yöntemine dayanmaktadır. Çalışmamızda araştırma ve yayın etiğine riayet edilmiştir.

Māturīdī adopts recourse to Arab customs and traditions as a method of understanding in interpreting the Qur’an. Māturīdī wants to base the revelation on daily life and the culture that shapes this life. Accordingly, the interpretive meaning is formed within Arabic and the culturally embedded connotative frameworks available within Arabic. While various studies have explored the role of the Arabic language and its structural features within Māturīdī’s exegetical methodology, a dedicated scholarly inquiry into the epistemological significance he assigns to Arab customs and traditions in the hermeneutic construction of meaning has yet to be undertaken, as far as available research indicates. This study aims to explore how Māturīdī integrates Arab customs and traditions as a method of interpretation in his exegesis and how he establishes the connection between revelation and social reality. The study elucidates that, within Māturīdī’s exegetical paradigm, the meaning of the Qur’an is not solely constructed through metaphysical and rational principles, but is also significantly shaped by the culturally embedded connotations inherent in language and the normative frameworks of social traditions. This interpretive framework underscores that the historical and linguistic context of the Qur'an must not be disregarded, offering a perspective that encourages the evaluation of revelation in relation to temporal and concrete events. This approach has the potential to foster a heightened awareness of the pivotal role that cultural habitus plays in the contemporary interpretation and comprehension of Qur'anic verses. The article employs a document analysis methodology, as it primarily draws upon the interpretations of the relevant verses found in the work Te’vîlât. Our study was conducted in accordance with the principles of research and publication ethics.