hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Gerçekleştirilemeyen Bir Proje: İstanbul-Belgrad Demiryolu (1855)
An Unrealized Project: Istanbul-Belgrade Railway (1855)
Yazar: Yılmaz, Mustafa
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi No. 85, 2025
Anahtar kelimeler: Late Modern Ottoman History ; Yakınçağ Osmanlı Tarihi ; Kıbrıslı Mehmed Pasha,İstanbul-Belgrade Railway,High Council of Reforms ; Kıbrıslı Mehmed Paşa,İstanbul-Belgrad Demiryolu,Meclis-i Âlî-i Tanzîmât

Sanayi Devrimi’nin ortaya çıkışı ve gelişimiyle birlikte dünya, pek çok alanda köklü yeniliklerle tanışmıştır. Bu yeniliklerden biri de ulaşım alanında, özellikle demiryollarında görülmüştür. Avrupa’da demir yolları inşa edilmeye başlamasından kısa bir süre sonra Osmanlı Devleti, bu yeni ulaşım aracıyla tanışmıştır. Ancak Osmanlı, demiryolu inşa edip geliştirebilecek yeterli bilgi birikimi, teknik donanım ve altyapıya sahip olmadığından, ilk dönemlerde yabancı yatırımcıların sunduğu projelerle bu alandaki eksiklerini gidermeye çalışmıştır. Bu doğrultuda, Bâbıâli önerilen projelere kayıtsız kalmamış, sunulan teklifleri dikkatle değerlendirerek uygun gördüklerini hayata geçirmek üzere onaylamıştır.Ancak, bazı demiryolu projeleri hükümet tarafından uygun bulunmasına rağmen çeşitli sebeplerle hayata geçirilememiştir. Bu projelerden biri de İstanbul-Belgrad Demiryolu projesidir. Bu makale, yabancı yatırımcılar tarafından İstanbul ile Belgrad arasında bir demiryolu inşa etmek için 1855 yılında Bâbıâli’ye sunulan ve oradan da Meclis-i Âlî-i Tanzîmât’a havale edilen layihanın detaylarını ve meclisin bu hattın inşası hakkındaki görüşlerini incelemektedir. Bu demiryolu teklifi daha önce hiçbir araştırmacı tarafından ele alınmamış olup, arşiv vesikalarına dayalı olarak ilk kez bu çalışmada açığa çıkarılmıştır.

With the emergence and development of the Industrial Revolution, the world encountered profound innovations in many fields. One of these innovations was in transportation, particularly in railways. Shortly after railways began to be constructed in Europe, the Ottoman Empire was introduced to this new mode of transportation. However, lacking the necessary knowledge, technical equipment, and infrastructure to build and develop a railway, the Ottoman state initially sought to address these deficiencies through projects proposed by foreign investors. In this regard, the Sublime Porte did not remain indifferent to the proposed projects; rather, it carefully evaluated the submitted proposals and approved those deemed suitable for implementation.However, despite government approval, some railway projects could not be realized due to various reasons. One such project was the Istanbul-Belgrade Railway Project. This article examines the details of a memorandum submitted by foreign investors to the Sublime Porte in 1855 for the construction of a railway between Istanbul and Belgrade, which was subsequently referred to the Meclis-i Âlî-i Tanzîmât. It also explores the council’s views on the construction of this railway line. This railway proposal has not been previously studied by any researcher and is revealed for the first time in this study, based on archival documents.
Demokrasi ve Yolsuzluğun Yeniden Dağıtıma Etkileri: Türkiye İçin Ampirik Bir Analiz
The Impacts of Democracy and Corruption on Redistribution: An Empirical Analysis for Türkiye
Yazar: Akalin, Güray; Okumuş, İlyas; Pata, Uğur Korkut; Erdoğan, Sinan
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi No. 89, 2025
Anahtar kelimeler: Time-Series Analysis ; Zaman Serileri Analizi ; Macroeconomic Theory ; Makroekonomik Teori ; Yeniden dağıtım,Demokrasi,Yolsuzluk,ARDL ; Income redistribution,Democracy,Corruption,ARDL

Demokrasi ve yolsuzluğun gelir eşitsizliğine etkisi çok sayıda ampirik çalışma tarafından incelenmişken, yeniden dağıtımı nasıl etkiledikleri ise sınırlı sayıda çalışma tarafından incelenmiştir. Literatürdeki bu boşluktan hareketle gerçekleştirilen bu çalışmanın amacı; Türkiye’de 2002-2023 yılları arasında demokrasi ve yolsuzluğun birlikte yeniden dağıtımı nasıl etkilediğini ortaya koymaktır.  ARDL yöntemi, KPSS durağanlık testi ve PP birim kök testi ile ulaşılan bulgular şöyle sıralanabilir. i) Değişkenlerin durağanlık özellikleri ampirik modelin ARDL ile tahminine uygundur. ii) Bağımsız değişkenler bağımlı değişkeni uzun dönemde istikrarlı bir şekilde açıklayabilmektedir. iii) Demokrasi endeksindeki ve işsizlik oranlarındaki artış yeniden dağıtımı azaltmaktadır. iv) Yolsuzluğun azaldığı anlamına gelen yolsuzluk endeksindeki artış ise yeniden dağıtımın artmasına yol açmaktadır. Dolayısıyla yeniden dağıtımı arttırmak ve böylece gelir eşitsizliğini düşürmek için Türkiye’de yolsuzluk ile etkin bir mücadele başlatılmalıdır.

While numerous empirical studies have examined the effects of democracy and corruption on income inequality, few studies have examined how they affect redistribution. This study, which was carried out based on this gap in the literature, aims to reveal how democracy and corruption affected redistribution in Türkiye between 2002 and 2023. The findings obtained by the ARDL method, KPSS stationarity test, and PP unit root test are as follows: i) The variables' stationarity properties are suitable for estimating the empirical model with the ARDL. ii) A stable long-run relationship exists between the independent and dependent variables. iii) An increase in the democracy index and unemployment rates reduces redistribution. iv) An increase in the corruption index (indicating lower corruption), leads to increased redistribution. Therefore, an effective fight against corruption should be launched in Türkiye to increase redistribution and thus reduce income inequality.
Trumpizm ve Transatlantik İlişkiler  Avrupa Birliği Üzerindeki Etkiler
Trumpism and Transatlantic Relations Impacts on the European Union
Yazar: Yıldırım, Kürşad Emrah; Ercan, Murat
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi No. 85, 2025
Anahtar kelimeler: European Studies ; Avrupa Çalışmaları ; Politics in International Relations ; Uluslararası İlişkilerde Siyaset ; Trumpism,Transatlantic Relations,Pax-Americana,European Union ; Trumpizm,Transatlantik İlişkiler,Pax-Americana,Avrupa Birliği

Bu çalışma, Donald Trump’ın 2025 yılında yeniden Amerika Birleşik Devletleri başkanlığına seçilmesiyle birlikte uluslararası sistemde şekillenen yeni dinamikleri ve Trumpizm’in Avrupa Birliği üzerindeki olası siyasi ve ekonomik etkilerini analiz etmektedir. Trump’ın, başkanlık görevine başlamadan önce ve sonrasında dile getirdiği söylemler, küresel düzeyde devam eden krizlerle birleşerek transatlantik ilişkilerde yeni gerilim başlıkları doğurmuştur. Çalışmada, bu çerçevede Trumpizm’in temel ideolojik ve politik parametreleri incelenirken, Pax Americana’nın geleceği ve Trump dönemi dış politikasının realpolitik yaklaşımla kurduğu ilişki de tartışılmaktadır. Ayrıca çalışmada, ABD’nin dış politikada benimsediği korumacı ekonomi anlayışı, uluslararası kuruluşlara yönelik mesafeli tavrı, yayılmacı söylemleri ve göçmen karşıtı politikalarının Avrupa Birliği’nin siyasi bütünlüğü ile ekonomik istikrarı üzerindeki muhtemel etkileri analiz edilmektedir. Mevcut gelişmelerin tarihsel süreç ve güncel uluslararası ilişkiler teorileri ekseninde ele alındığı bu çalışmada, Trumpizm’in küresel düzen ve Avrupa merkezli uluslararası dengeler üzerindeki yansımalarını çok boyutlu bir perspektifle tartışılmaktadır.

This study analyzes the new dynamics shaping the international system with Donald Trump's re-election as President of the United States in 2025 and the potential political and economic effects of Trumpism on the European Union. Trump's rhetoric before and after taking office, combined with ongoing global crises, has given rise to new tensions in transatlantic relations. Within this framework, the study examines the fundamental ideological and political parameters of Trumpism, while also discussing the future of Pax Americana and the relationship between Trump's foreign policy and realpolitik. In addition, the study analyzes the possible effects of the US's protectionist economic approach in foreign policy, its distant attitude towards international organizations, its expansionist rhetoric, and its anti-immigrant policies on the political integrity and economic stability of the European Union. In this study, which examines current developments within the framework of historical processes and contemporary international relations theories, the reflections of Trumpism on the global order and Europe-centered international balances are discussed from a multidimensional perspective.
AR-GE ve Yenilik Faaliyetlerine Yönelik TÜBİTAK Desteklerinin Sektörel Kârlılık Üzerindeki Etkisinin Heckman Seçim Modeli ile Analizi
Analysis of the Impact of TUBITAK Direct Supports for R&D and Innovation Activities on Sectoral Profitability with Heckman Selection Model
Yazar: Yalçın, Ebru; Başaran, Alparslan Abdurrahman
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi No. 85, 2025
Anahtar kelimeler: Policy of Treasury ; Maliye Politikası ; R&D,Incentive,TUBITAK,Heckman selection model ; Ar-Ge,Teşvik,TÜBİTAK,Heckman seçim modeli

Devletler rekabet gücünü ve ekonomik büyümeyi artırmak için vazgeçilmez bir öneme sahip olan Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerini teşvik etmeye yönelik çeşitli politika araçlarından faydalanmaktadır. Türkiye’de de teknoloji odaklı büyüme hedefine ulaşmak için TÜBİTAK tarafından firmalara yıllar itibariyle artan miktarda doğrudan destekler sunulmaktadır. Bu desteklerin miktar ve yararlanıcılarının kamu kurumları tarafından belirleniyor olması ise seçim yanlılığına neden olmaktadır. Doğrudan desteklerin sektörel kârlılığa olan etkisinin analiz edildiği bu çalışmada, politik önceliklerin ve seçim kriterlerinin teşvik süreci üzerindeki etkisini analize dahil etmeyi mümkün kılan Heckman Seçim Modeli kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, teşviklerin kârlılık üzerinde etkisi olduğunu ve “kazananları seçme” stratejisinin benimsendiğini göstermektedir.

Governments utilise various policy instruments to stimulate R&D and innovation activities, which are essential for increasing competitiveness and economic growth. In order to achieve the goal of technology-driven growth in Turkey, TUBITAK has been providing increasing amounts of direct supports to companies over the years. The fact that the amount and beneficiaries of these supports are determined by public institutions causes selection bias. In this study, the impact of direct supports on sectoral profitability is analysed using the Heckman Selection Model, which allows the impact of policy priorities and selection criteria in the incentive process to be taken into account. The findings show that incentives have an impact on profitability and that a “cherry-picking” strategy is adopted.
Gürcü Kaynaklarında Selçuklu Tasviri
Images of Seljuks in Georgian Sources
Yazar: Güven, Onur
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi No. 85, 2025
Anahtar kelimeler: General Turkish History (Other) ; Genel Türk Tarihi (Diğer) ; History of Seljuk ; Selçuklu Tarihi ; Identity,Perception,Georgian sources,Turkish-Georgian relations,Seljuks ; Kimlik,Algı,Gürcü kaynakları,Türk-Gürcü ilişkileri,Selçuklular

Tarihi süreçte milletlerarası ilişkiler, çeşitli kimlik ve algıların oluşumunda etkili olmuştur. Bu ilişkiler bazen çatışma, bazen ise dostluk ekseninde gelişmiştir. Türk-Gürcü ilişkileri de tarihsel koşullara bağlı olarak farklılık göstermiştir. Gürcü kronikleri, Selçuklular öncesi dönemde Hazarlar başta olmak üzere çeşitli Türk toplulukları hakkında bilgiler vermektedir. İlk etapta Türkleri savaşçı ve yenilmez bir millet olarak tanıtan bu kaynaklar, Selçuklu akınlarının başladığı XI. yüzyıldan itibaren daha çatışmacı bir dil benimsemiştir. Alp Arslan’ın 1064-1068 seferleri, Gürcü kaynaklarında Türklerin istilacı olarak nitelendirilmesine yol açmıştır. Ancak Sultan Melikşah’ın kaynaklarda adaletli ve merhametli bir lider olarak anılması, Türk imajının zamanla değişebildiğini göstermektedir. Bu durum, başlangıçta tehdit olarak görülen Türk kimliğinin siyasi ve toplumsal etkileşimler sonucunda olumlu bir algıya dönüşebileceğini ortaya koyar. Bu çalışma, Gürcü kronikleri temelinde Türk/Selçuklu imajını ve bu imajın zamanla nasıl değişime uğradığını incelemektedir. Gürcü kaynaklarında Türkler, kimi zaman düşman kimi zaman ise müttefik olarak tasvir edilmiştir. Bu bağlamda, Türk kimliği Gürcü kroniklerinde sabit değil, aksine dönemsel koşullara bağlı olarak dönüşüm gösteren dinamik bir yapı arz etmektedir.

In the historical process, international relations have been effective in the formation of various identities and perceptions. These relations have sometimes developed on the axis of conflict and sometimes on the axis of friendship. Turkish-Georgian relations have also differed depending on historical conditions. Georgian chronicles provide information about various Turkish communities, especially the Khazars, in the pre-Seljuk period. These sources, which initially portrayed the Turks as a warlike and invincible nation, adopted a more confrontational language from the XIth century onwards, when the Seljuk raids began. Alp Arslan's campaigns of 1064-1068 led Georgian sources to characterize the Turks as invaders. However, the fact that Sultan Melikşah is mentioned as a just and merciful leader in the sources shows that the image of the Turks could change over time. This study analyses the image of the Turks/Seljuks in Georgian chronicles and how this image changed over time. In Georgian sources, Turks are sometimes portrayed as enemies and sometimes as allies. In this context, the Turkish identity is not fixed in Georgian chronicles, but on the contrary, it presents a dynamic structure that transforms depending on the periodic conditions.
Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Bağlamında OECD Ülkelerinde Sürdürülebilir Finans Uygulamaları
Sustaınable Finance Practices in OECD Countries in the Context of the Sustainable Development Goals
Yazar: Bahçe, Ezgi; Özçelik, Özer
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi No. 86, 2025
Anahtar kelimeler: International Finance ; Uluslararası Finans ; Sürdürülebilir kalkınma hedefleri,Sürdürülebilir finans,Yeşil tahviller,Sosyal etki,Yeşil finans,Karbon piyasaları. ; Sustainable development goals,Sustainable finance,Green bonds,Social impact,Green finance,Carbon markets

OECD ülkelerinde sürdürülebilir kalkınma gündemi doğrultusunda geliştirilen finansal araçlar, çevresel ve toplumsal hedefleri ekonomik karar alma süreçlerine entegre etme potansiyeliyle öne çıkmaktadır. Bu çalışma kapsamında yeşil tahvillerden sosyal ve sürdürülebilirlik tahvillerine, sürdürülebilirlik bağlantılı kredilerden karbon piyasalarına kadar uzanan geniş bir araç yelpazesi incelenmiştir. Ülke örneklerine dayalı karşılaştırmalar, bu araçların yatırımcı güvenini artıran yeni kurumsal yaklaşımlar sunduğunu; ancak etki ölçümü, raporlama standartları ve piyasa derinliği açısından yapısal sınırlılıkların sürdüğünü ortaya koymaktadır. Bulgular, sürdürülebilir finansın yalnızca sermaye piyasalarıyla sınırlı kalmaması; yerel yönetimler, kamu bankaları ve küçük ölçekli finansal aktörlerle çok düzeyli bir yapıda kurgulanması gerektiğini göstermektedir. Çalışma, sürdürülebilir kalkınma ile finansal istikrar arasında stratejik bir denge kurulmasının önemine işaret etmektedir. Sonuç olarak, sürdürülebilir finans, ekonomik araçların sosyal adalet, çevresel sorumluluk ve yönetişim ilkeleriyle yeniden tanımlandığı, uzun vadeli ve bütüncül bir kalkınma stratejisi olarak konumlanmaktadır.

Financial instruments developed in line with the sustainable development agenda in OECD countries stand out with their potential to integrate environmental and social goals into economic decision-making processes. Within the scope of this study, a wide range of instruments ranging from green bonds to social and sustainability bonds, from sustainability-related loans to carbon markets were examined. Comparisons based on country examples reveal that these instruments offer new institutional approaches that increase investor confidence; however, structural limitations in terms of impact measurement, reporting standards and market depth persist. The findings show that sustainable finance should not be limited to capital markets alone; it should be structured in a multi-level structure with local governments, public banks and small-scale financial actors. The study points to the importance of establishing a strategic balance between sustainable development and financial stability. As a result, sustainable finance is positioned as a long-term and holistic development strategy in which economic instruments are redefined with the principles of social justice, environmental responsibility and governance.
Türkiye’de Kültürel Ön Yargıların Azaltılmasına Yönelik Müdahale Yaklaşımları: Sistematik Bir İnceleme
Intervention Approaches for Reducing Cultural Prejudices in Türkiye: A Systematic Review
Yazar: Ekici, Hatice; Yücel, Emine
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi No. 86, 2025
Anahtar kelimeler: Sociology of Migration, Ethnicity and Multiculturalism ; Göç, Etnisite ve Çok Kültürlülük Sosyolojisi ; Ön yargı,Ön yargı azaltma,Müdahale,Kültürel ön yargı,Türkiye ; Prejudice,Prejudice reduction,İntervention,Cultural prejudice,Türkiye

Türkiye, tarih boyunca kültürel ön yargıların yaygın olduğu bir toplumsal bağlam olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye bağlamında “kültürel ön yargı” terimi etnik gruplar, mülteci-yerel halk ve coğrafi kimlikler arası ön yargıları kapsayacak şekilde kullanılmaktadır. Son yıllarda, Türkiye’de bu tür ön yargıları azaltmaya yönelik çeşitli müdahaleler geliştirilmiş ve test edilmiştir. Ancak bu müdahalelerin kapsamını ve etkililik düzeylerini değerlendirmek için mevcut çalışmaların bütüncül biçimde incelenmesi gerekmektedir. Bu sistematik inceleme, 2010-2024 yılları arasında Türkiye’de kültürel gruplar arası ön yargıları azaltmayı hedefleyen müdahale çalışmalarına dair mevcut alan yazını incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmalar ön yargı alanı, hedef grup, müdahale stratejisi ve etkililik düzeyi gibi ölçütler doğrultusunda sistematik olarak özetlenmiştir. Bulgular, alan yazının kapsamını, eğilimlerini ve müdahale örüntülerini ortaya koymakta; psikoloji ve sosyoloji gibi toplumsal bilim alanlardaki gelecekteki araştırma ve uygulamalara yönelik çeşitli çıkarım ve öneriler sunmaktadır.

Türkiye has historically been a context where cultural prejudices are widespread. In this study, the term “cultural prejudice” refers to biases among ethnic groups, between refugees and local populations, and across geographical identities. In recent years, various interventions have been developed and tested to reduce such prejudices in Türkiye. However, a comprehensive review is needed to evaluate the scope and effectiveness of these efforts. This systematic review aims to examine the existing literature on interventions targeting intercultural prejudice in Türkiye between 2010 and 2024. The studies were systematically reviewed based on criteria such as the type of prejudice, target group, intervention strategy, and effectiveness. The findings highlight prevailing trends, common intervention approaches, and existing research gaps, providing valuable insights and guidance for future research and practice in fields such as psychology, sociology, and other social sciences.
Siyasal İktidarın Meşruiyetinin Demokrasi Bağlamında Değerlendirilmesi
Assessing the Legitimacy of Political Authority Within the Framework of Democracy
Yazar: Ak, Hediye  Şirin
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi No. 86, 2025
Anahtar kelimeler: Political Science (Other) ; Siyaset Bilimi (Diğer) ; Siyasal iktidar,Meşruiyet,Demokrasi,Siyasal katılım,Demokratik meşruiyet ; Political power,Legitimacy,Democracy,Political participation,Democratic legitimacy

Devlet olgusunun olduğu ya da olmadığı bütün toplumlarda muhakkak yöneten -yönetilen ilişkisi söz konusudur. Yönetilenler “halk” olarak tabir edilirken, yönetenler ise “siyasal iktidar” olarak tanımlanabilirler. Siyasal iktidar gerek siyaset bilimi açısından gerekse halk açısından önemli bir kavramdır. “Demokratik” siyasal iktidarlar olduğu gibi demokratik olmayan, “otoriter” ya da “totaliter” siyasal iktidarlar da çeşitli şekillerde devlet yönetimlerinde bulunmaktadırlar. Bir siyasal iktidarın meşruiyetinden bahsedildiğinde, siyasal iktidarın dayandığı kaynaklara bakmak gereklidir. Siyasal iktidarın meşruiyeti, onun karakteri hakkında bilgi verecek en başat kaynaktır. Bu çalışmada siyasal iktidarın meşruiyeti demokrasi bağlamında incelenmektedir. Siyasal iktidarın meşruluğunun hangi noktada demokratik meşruiyete yol açtığının yanıtını arayan çalışma, demokrasinin güçlendirilmesi noktasında siyasal iktidarın rolünü de incelemiştir. Sonuç olarak; siyasal katılımın çeşitlendirilerek demokratik katılım yollarının arttırıldığı, hukukun üstünlüğünün gözetildiği, şeffaf ve hesap verebilir bir siyasal iktidar ve vatandaşlık bilinci kazanmış bir halkın demokratik meşruiyeti güçlendirdiği anlaşılmıştır.

In all societies, whether the phenomenon of the state exists or not, there is inevitably a relationship between the rulers and the ruled. While the ruled are referred to as “the public,” the rulers can be defined as “political power.” Political power is a significant concept both in terms of political science and from the perspective of the public. There are ‘democratic’ political powers as well as non-democratic, “authoritarian” or ‘totalitarian’ political powers in state administrations in various ways. When referring to the legitimacy of a political power, it is necessary to look at the sources on which the political power is based. The legitimacy of political power is the primary source that provides insight into its character. In this study, the legitimacy of political power is analysed within the context of democracy. The study seeks to answer at what point the legitimacy of political power leads to democratic legitimacy and also analyzes the role of political power in strengthening democracy. As a result, it is understood that political power, increasing the ways of democratic participation by diversifying political participation, observing the rule of law, is a transparent and accountable and the public who have gained citizenship awareness strengthen democratic legitimacy.