İbnü'l-Cezerî'nin Kırâatlerin Mütevâtirliği Meselesine Bakışı
İbnü'l-Cezerî'nin Kırâatlerin Mütevâtirliği Meselesine Bakışı
Yazar: Özbek, Ömer
Dergi: Bilimname, Vol. 2018 No. 36, 2018
Anahtar kelimeler: Kırâat,İbnü’l-Cezerî,mütevâtirlik,tevatür

Kırâat, Kur'an’a en yakın ve bu cihetleönemli ilimlerden olduğu görüşü bu alanın mensupları arasında kabul gördüğü gibi,bu alanın tartışmasız otoritelerinden birinin İbnü’l-Cezerî olduğu göüşü dekabul görmektedir. Bu nedenle böyle önemli bir şahsiyetin kırâat ilminin meselelerinebakışı şüphesiz ki, ayrı bir önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacıİbnü’l-Cezerî’nin kırâat ilmindeki yerini ortaya koymak değil; yalnızca onun, kırâatalanının önemli meselelerinden biri olan kırâatlerin mütevâtirliği meselesinebakışını tespit etmek ve değerlendirmektir.Mütevâtirlik konusu erken dönemde usulâlimleri tarafından Kur'an’ın mütevâtirliği bağlamında ele alınmıştır. Kırâatilminde ise genel olarak Kur'an ve yedi kırâat mütevâtir kabul edilmektedir. İbnü’l-Cezerîyedi kırâatin mütevâtir oluşunun ön kabulü olan şartları taşıdığı için kırâatleriona (aşere) ulaştıran diğer üç kırâatin (İmam Cafer, Yakub ve Halefü’l-Aşir kırâatlerinin)de mütevâtir olduğu görüşündedir. Yine O’na göre mütevâtir kırâatler bu on kırâatlede sınırlanamaz. Hattı Osmanî’ye uyan, sahih senetle Hz. Peygambere ulaşan vebir vecihle de olsa Arap gramerinin temel kaidelerine muvâfık olan tüm kırâatlersahihtir ve sahih olanda her zaman tevatür aranmaz.İbnü'l-Cezerî kırâatleri imamlarından gelişiitibariyle mütevâtir kabul etmekte ve İbn Mücahid’den öncesinin tartışmalı vekaranlık olduğundan bahsetmektedir. İbnü'l-Cezerî’nin Ebû Nasr es-Subkî’dencevaplarını istediği şu sorular önemlidir: “İleri gelen âlimler bu günokunmakta olan on kırâat hakkında ne buyuruyorlar? Onlar mütevatir mi değil mi?On kırâatten birinin tek kaldığı vecihlerin tamamı mütevatir mi değil mi? Şayetmütevâtir ise o kırâati veya o kırâate dair bir vechi inkâr eden kimseyegereken nedir?

Kırâat, Kur'an’a en yakın ve bu cihetleönemli ilimlerden olduğu görüşü bu alanın mensupları arasında kabul gördüğü gibi,bu alanın tartışmasız otoritelerinden birinin İbnü’l-Cezerî olduğu göüşü dekabul görmektedir. Bu nedenle böyle önemli bir şahsiyetin kırâat ilminin meselelerinebakışı şüphesiz ki, ayrı bir önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacıİbnü’l-Cezerî’nin kırâat ilmindeki yerini ortaya koymak değil; yalnızca onun, kırâatalanının önemli meselelerinden biri olan kırâatlerin mütevâtirliği meselesinebakışını tespit etmek ve değerlendirmektir.Mütevâtirlik konusu erken dönemde usulâlimleri tarafından Kur'an’ın mütevâtirliği bağlamında ele alınmıştır. Kırâatilminde ise genel olarak Kur'an ve yedi kırâat mütevâtir kabul edilmektedir. İbnü’l-Cezerîyedi kırâatin mütevâtir oluşunun ön kabulü olan şartları taşıdığı için kırâatleriona (aşere) ulaştıran diğer üç kırâatin (İmam Cafer, Yakub ve Halefü’l-Aşir kırâatlerinin)de mütevâtir olduğu görüşündedir. Yine O’na göre mütevâtir kırâatler bu on kırâatlede sınırlanamaz. Hattı Osmanî’ye uyan, sahih senetle Hz. Peygambere ulaşan vebir vecihle de olsa Arap gramerinin temel kaidelerine muvâfık olan tüm kırâatlersahihtir ve sahih olanda her zaman tevatür aranmaz.İbnü'l-Cezerî kırâatleri imamlarından gelişiitibariyle mütevâtir kabul etmekte ve İbn Mücahid’den öncesinin tartışmalı vekaranlık olduğundan bahsetmektedir. İbnü'l-Cezerî’nin Ebû Nasr es-Subkî’dencevaplarını istediği şu sorular önemlidir: “İleri gelen âlimler bu günokunmakta olan on kırâat hakkında ne buyuruyorlar? Onlar mütevatir mi değil mi?On kırâatten birinin tek kaldığı vecihlerin tamamı mütevatir mi değil mi? Şayetmütevâtir ise o kırâati veya o kırâate dair bir vechi inkâr eden kimseyegereken nedir?