Duygusal Zekânın Dindarlık ile Minnettarlık Arasındaki İlişkide Aracılık Rolü
The Mediating Role of Emotional Intelligence in the Relationship Between Religiosity and Gratitude
Yazar: Ericek Maraşlıoğlu, Şerife
Dergi: Artuklu Akademi, Vol. 12 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Psychology of Religion ; Din Psikolojisi ; Psychology of Religion,Positive Psychology,University Students,Gratitude,Religiosity,Emotional Intelligence ; Din Psikolojisi,Pozitif Psikoloji,Üniversite Öğrencileri,Minnettarlık,Dindarlık,Duygusal Zekâ

Teorik ve ampirik çalışmalar bireylerin ruhsal bozukluklarına odaklansa da son dönem araştırmalar, insanların karşılaştıkları zorluklarla başa çıkmalarında çeşitli olumlu olguların güçlendirici rolüne ilişkin yararlı bulgular ortaya koymaktadır. Bu bağlamda çalışmanın amacı; yaşamın zorlu bir evresi olarak kabul edilen üniversite yıllarında, öğrencilerde dindarlık ile minnettarlık arasındaki doğrudan ilişkiyi incelemek ve bu ilişkide duygusal zekânın aracılık rolünü test etmektir. Üniversite dönemi, bireylerin akademik, sosyal ve duygusal açıdan önemli stres faktörleriyle karşılaştıkları bir yaşam evresidir. Bu nedenle, söz konusu psikososyal değişkenler arasındaki etkileşimin anlaşılması, öğrencilerin psikolojik iyi oluşlarının desteklenmesi açısından önem taşımaktadır. Bu amaç doğrultusunda araştırmanın temel problemleri şu sorular etrafında şekillenmektedir: “Bireylerin dindarlık düzeyleri ile minnettarlık eğilimleri arasında nasıl bir ilişki bulunmaktadır?” ve “Bu iki değişken arasındaki ilişkide bireylerin duygusal zekâ düzeyleri aracılık rolü üstlenmekte midir?” Çalışma grubu 19-29 arasında değişen ve ortalama yaşı 23 olan 659 (420 kadın 239 erkek) katılımcıdan oluşmaktadır.  Çalışmanın verileri Dini Tutum, Minnettarlık ve Duygusal Zekâ Ölçeği ile toplanmıştır. Bunlar IBM SPSS AMOS ve SPSS için PROCESS eklenti modülü kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın bulguları, dini tutum ile minnettarlık arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif bir korelasyon olduğunu göstermiştir. Ayrıca duygusal zekânın bu ilişkide aracılık rolü oynadığı belirlenmiştir. Bu doğrultuda bireylerin duygusal zekâ düzeylerinin yüksek olması, dindarlık ile minnettarlık arasındaki ilişkinin gücünü artırabilir. Bulgular, bireylerin günlük yaşamda karşılaştıkları stresörler, akademik ve sosyal uyum sorunları ile kimlik inşası sürecindeki belirsizlikler gibi zorluklarla, sahip oldukları duygusal zekâ düzeyi sayesinde daha etkili başa çıkabildiklerini ve bu süreçte dindarlık ile minnettarlık düzeylerinin güçlenebileceğini göstermektedir. Dolayısıyla duygusal zekâ, dindarlık ile minnettarlık arasındaki bağı açıklayan önemli bir mekanizma olmasının yanı sıra, psikolojik ve eğitimsel müdahalelerde stratejik bir hedef olarak da değerlendirilebilir

Although theoretical and empirical studies focus on individuals' mental disorders, recent research has yielded useful findings regarding the empowering role of various positive phenomena in helping people cope with the challenges they face. In this context, aim of this study is to examine the direct relationship between religiosity and gratitude in students during the university years, considered a challenging phase of life, and to test the mediating role of emotional intelligence in the subject relationship. Training in a university is a life stage in which individuals encounter significant academic, social, and emotional stressors. Therefore, understanding the interaction between these psychosocial variables is crucial for supporting students' psychological well-being. To this end, the research focuses on the following questions: “What is the relationship between individuals’ levels of religiosity and their tendency to express gratitude?” and “Does individuals' emotional intelligence play a mediating role in the relationship between these two variables?” The study group consisted of 659 participants (420 female, 239 male) between 19 and 29 years of age with an average age of 23. Data were collected using the Religious Attitude, Gratitude, and Emotional Intelligence Scale. These were analyzed using IBM SPSS AMOS and the PROCESS add-on module for SPSS. The study findings indicated a statistically significant and positive correlation between religious attitude and gratitude. Furthermore, emotional intelligence was determined to play a mediating role in this relationship. Therefore, higher levels of emotional intelligence in individuals can strengthen the relationship between religiosity and gratitude. The findings indicate that individuals can cope more effectively with difficulties such as stressors encountered in daily life, academic and social adjustment problems, and uncertainties in the identity formation process thanks to their emotional intelligence level, and that their religiosity and gratitude levels may strengthen during this process. Therefore, emotional intelligence is not only an important mechanism explaining the link between religiosity and gratitude, but it can also be considered a strategic target in psychological and educational interventions.