Sistem Düşüncesi Yaklaşımıyla Öğretmenlerin Öğretim Programı Okuryazarlıkları Çerçevesi
Sistem Düşüncesi Yaklaşımıyla Öğretmenlerin Öğretim Programı Okuryazarlıkları Çerçevesi
Yazar: Seven, Hatice Gülçin; Kahramanoglu, Recep
Dergi: İnönü University Journal of the Faculty of Education, Vol. 25 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Curriculum Development in Education ; Eğitimde Program Geliştirme ; Sistem Düşüncesi,Program Okuryazarlığı,Çerçeve,Bütünleşik Beceriler,Süreç Bileşenleri.

Eğitim-öğretim süreçlerinin merkezinde yer alan öğretim programları, bu süreçleri düzenleyen, izleyen ve yönlendiren temel rehberlerdir. Öğretmenlerin bu programları etkili bir şekilde anlama, uygulama ve geliştirme yetkinlikleri, eğitim kalitesinin ve öğrenci başarısının artırılmasında kritik öneme sahiptir. Bu bağlamda, öğretmenlerin program okuryazarlığı becerilerinin geliştirilmesi, modern eğitim sistemlerinin sürdürülebilir başarısı ve pedagojik yeniliklerin uygulanabilirliği açısından hayati bir rol oynamaktadır. Bu bağlamda mevcut çalışmanın amacı öğretmenlerin öğretim programı okuryazarlık becerilerinin kuramsal yapısını sistem düşüncesi çerçevesinde ortaya koymaktır. Öğretim programı okuryazarlık becerilerinin sistem düşüncesi bağlamında incelenmesi, mevcut teorik çerçeveleri zenginleştirerek okuryazarlık alanına yeni bir perspektif sunmakla birlikte alan yazına katkıda bulunmayı hedeflemektedir. Bu çalışma kapsamında öncelikle öğretmenlerin öğretim programı okuryazarlıklarını inceleyen ilk ölçek geliştirme çalışmasının yapıldığı tarih olan 2017 yılından 2024 yılına kadar alan yazında yer alan araştırmalar incelenmiştir. İnceleme sonrası öğretmenlerin öğretim programı okuryazarı olmaları için gerekli görülen birtakım nitelikler belirlenmiş bu nitelikler içinde önem sırası yapılmış ve literatürde yer alan program okuryazarlığı çalışmalarındaki diğer boyutlarla karşılaştırılmıştır. Tüm bu derinlemesine araştırma sonucunda Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında yer alan sistem okuryazarlığı yapısı göz önünde bulundurularak öğretim program okuryazarlığı için 6 adet bütünleşik beceri oluşturulmuş ve daha sonra her bir bütünleşik becerinin süreç bileşenleri belirlenmiştir. Her bütünleşik becerinin geliştirilmesi için gerekli olan açık ve gözlemlenebilir eylemleri içeren "süreç bileşenleri", bütünleşik becerilerin alt boyutları kapsamında tanımlanmıştır.

Eğitim-öğretim süreçlerinin merkezinde yer alan öğretim programları, bu süreçleri düzenleyen, izleyen ve yönlendiren temel rehberlerdir. Öğretmenlerin bu programları etkili bir şekilde anlama, uygulama ve geliştirme yetkinlikleri, eğitim kalitesinin ve öğrenci başarısının artırılmasında kritik öneme sahiptir. Bu bağlamda, öğretmenlerin program okuryazarlığı becerilerinin geliştirilmesi, modern eğitim sistemlerinin sürdürülebilir başarısı ve pedagojik yeniliklerin uygulanabilirliği açısından hayati bir rol oynamaktadır. Bu bağlamda mevcut çalışmanın amacı öğretmenlerin öğretim programı okuryazarlık becerilerinin kuramsal yapısını sistem düşüncesi çerçevesinde ortaya koymaktır. Öğretim programı okuryazarlık becerilerinin sistem düşüncesi bağlamında incelenmesi, mevcut teorik çerçeveleri zenginleştirerek okuryazarlık alanına yeni bir perspektif sunmakla birlikte alan yazına katkıda bulunmayı hedeflemektedir. Bu çalışma kapsamında öncelikle öğretmenlerin öğretim programı okuryazarlıklarını inceleyen ilk ölçek geliştirme çalışmasının yapıldığı tarih olan 2017 yılından 2024 yılına kadar alan yazında yer alan araştırmalar incelenmiştir. İnceleme sonrası öğretmenlerin öğretim programı okuryazarı olmaları için gerekli görülen birtakım nitelikler belirlenmiş bu nitelikler içinde önem sırası yapılmış ve literatürde yer alan program okuryazarlığı çalışmalarındaki diğer boyutlarla karşılaştırılmıştır. Tüm bu derinlemesine araştırma sonucunda Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında yer alan sistem okuryazarlığı yapısı göz önünde bulundurularak öğretim program okuryazarlığı için 6 adet bütünleşik beceri oluşturulmuş ve daha sonra her bir bütünleşik becerinin süreç bileşenleri belirlenmiştir. Her bütünleşik becerinin geliştirilmesi için gerekli olan açık ve gözlemlenebilir eylemleri içeren "süreç bileşenleri", bütünleşik becerilerin alt boyutları kapsamında tanımlanmıştır.