Çeviri Odaklı Transdisipliner Pratikler: Organizmalardan Artırılmış Veri ve Çeviri Heykellerine*
Translation-Oriented Transdisciplinary Practices: From Organisms to Augmented Data and Translation Sculptures
Yazar: Demirel, Emine; Görgüler, Zeynep
Dergi: Litera: Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi, Vol. 31 No. 1, 2020
Anahtar kelimeler: Creative Arts and Writing ; Sanat ve Edebiyat ; Çeviri pratiği,transdisipliner yaklaşım,biyo-sanat,kenar ilişkileri,demokratikleşme ; Translation practice,transdisciplinary approach,bio art,edge relations,democratization

Günümüz dijital teknolojileri bir yandan demokratikleşme ve bireyin sivilleşmesi yönündeki toplumsal hareketleri desteklerken, diğer yandan veri temelli eşitsizlikleri artırmaktadır. Ağ toplumuna geçişle birlikte, günümüzde dijital ağlar etrafında yeniden inşa olan çeviri pratiklerine ve çevirmen kimliklerine tanık olunmaktadır. Bununla birlikte, çevirinin, bilim, sanat ve teknoloji alanlarıyla kurduğu kenar ilişkileri sonucunda transdisipliner kavramlar ve yaklaşımlar önem kazanmaktadır (Demirel ve Görgüler, 2020). Buradan hareketle, ilgili araştırma kapsamında, çeviri bir yeni medya pratiği olarak ele alınmaktadır. Bu kapsamda, yeni medya sanatı türü olarak biçimlenen biyo-sanat hareketinde üretilen çeviri temelli mikroskop performansları, sözü edilen transdisipliner kavramlar ve yaklaşımlar çerçevesinde incelenmektedir. İlk aşamada, yeni  medya  sanatçısı  Ayşegül  Süter  tarafından  hücre  dokularının  mikroskobik  hareketlerinden yola çıkarak üretilen artırılmış veri ve çeviri heykelleri, kaynak ve erek içerik odağında çözümlenmektedir. Bu kapsamda, Microspheres, Flight Above Cells ve Cryztallization adlı biyolojik veri ve çeviri heykelleri, araştırmanın saha çalışmasını oluşturmaktadır. Daha sonrasında ise, ilgili medya sanatçısıyla ya da başka bir deyişle çevirmeni ile benimsediği üretim taktiklerine ve performans sergileme biçimlerine yönelik yapılan söyleşide, yukarıda söz konusu olan transdisipliner kavramların ve yaklaşımların izdüşümleri aranmaktadır. Çeviri pratiğini ve çevirmen kimliğini biyo-sanat hareketi etrafında sorgulamak, veri gerçekliğine yönelik de farklı algılama biçimlerini  beraberinde  getirmektedir.  Sonuç  olarak,  biyo-sanat  odaklı  üretim  biçimlerini, transdisipliner bir çeviri pratiği ve süreci olarak kavramak, veri olgusu etrafında biçimlenen demokratikleşme yönündeki toplumsal hareketlere de ışık tutmaktadır.

While today’s digital technologies support social movements towards democratization and civilisation of the individual, they also increase data-based inequalities. With the transition to the network society, we are witnessing translation practices and translator identities reconstructed around digital networks today. However, transdisciplinary concepts and approaches gain importance as a result of the “edge effects” that translation establishes with the fields of science, art and technology (Demirel and Görgüler, 2020). With this in mind, translation is considered a new media practice within the scope of the relevant research. In this context, translation-based microscope performances produced in the bio-art movement, which are shaped as a new media art type, are discussed within the framework of the mentioned transdisciplinary concepts and approaches. In the first stage, the augmented data and translation sculptures produced by the new media artist Ayşegül Süter based on the microscopic movements of cell tissues are analyzed in the focus of source and target content. In this context, the sculptures Microspheres, Flight Above Cells and Cryztallization and their biological data constitute the fieldwork of the research. Later, in the conversation with the relevant media artist, or in other words, the translator, regarding the production tactics and performance styles she adopted, the projections of the transdisciplinary concepts and approaches mentioned above are sought. Questioning translation practice and translator identity around the bio-art movement brings together different perceptions of the data reality. As a result, grasping bio-art-oriented production forms as a transdisciplinary translation practice and process also sheds light on the social movements towards democratization shaped around the facts of the data.