Üsküp’de Bir Osmanlı Mutasarrıfı: Ali Hıfzî Paşa ve Bardovça’daki Konağı
An Ottoman Governor in Skopje: Ali Hıfzî Pasha and His Mansion in Bardovci
Yazar: Karaöz, Nalan
Dergi: Güneydoğu Avrupa Araştırmaları Dergisi No. 38, 2022
Anahtar kelimeler: Ottoman Empire,Rumelia,Balkan,Skopje,Bardovci,Ali Hıfzî Pasha,Mansion,Civil Architecture ; Osmanlı Devleti,Rumeli,Balkan,Üsküp,Bardovça,Ali Hıfzî Paşa,Konak,Sivil Mimari

Osmanlı Devleti’nin Rumeli’deki en önemli şehirlerinden Üsküp, fethinden hemen sonra yoğun imar faaliyetine sahne olmuş ve bir Türk şehri kimliğine hızla kavuşmuştur. Üsküp, Osmanlı dini ve sivil mimarisinin zengin örneklerine sahip olması açısından Osmanlı şehirciliğinin dikkat çeken örneklerinden birisidir. 17. yüzyılda II. Viyana Kuşatması ve sonuçları bölgedeki Osmanlı gücünü sarsmış, 18. yüzyıl sonunda Fransız İhtilali ile birlikte zuhur eden milliyetçilik akımları 19. yüzyılda bölgeyi pek çok problemle karşı karşıya getirmiştir. 1912 yılında Osmanlı coğrafyasından ayrılan Üsküp ve civarında bugün pek çok mimari eser kaybolmuş veya büyük ölçüde zarar görmüştür. Bu çalışmada, Tarih perspektifinden biyografik bir çalışmayı tamamlayan konak ve kullanımı ele alınmıştır. Önemli bir Arnavut hanedanına ve paşa ailesine mensup; uzun yıllar Üsküp Mutassarıflığı ve Nazırlığı yapmış, Ali Hıfzî Paşa’nın hayatı ve Bardovça’da yaptırmış olduğu konağının özelliklerini, nasıl kullanıldığını özel bir Osmanlı yerleşimi olarak ortaya koymayı hedeflemiştir. Takribi 50 sene Osmanlı Devleti adına Üsküp’te yöneticilik yapan ve bölgede yürüttüğü siyasetle istikrarı sağlayan Ali Hıfzî Paşa az bilinen bir şahsiyettir. Bu bağlamda onun hayatı ve bir Osmanlı paşası olarak faaliyetleri; bölgede yapılan saha araştırmaları, bölgeye özgü kaynaklar ve Osmanlı arşiv belgelerinden istifade edilerek aydınlatılmaya çalışılmıştır. Ayrıca Balkan topraklarında, mimarisi ve abidevi yapısıyla damga vuran, günümüzde kısmen ayakta olan Ali Hıfzî Paşa Konağı, Rumeli’de seçkin bir aile ve paşa ikametgâh örneği olarak incelenmiş ve konağa dair yabancıların izlenimleri aktarılmıştır.

Skopje was one of the most important cities of the Ottoman Empire in Rumelia and witnessed intense development activities right after its conquest to quick gain the identity of a Turkish city. Skopje has also been a significant city hosting rich examples of Ottoman religious and civil architecture. In the 17th century, the Battle of Vienna shook Ottoman power in the region, after which the nationalism that emerged with the French Revolution challenged the Ottoman Empire in every sense. This study presents information about the life of Ali Hıfzî Pasha, a member of a famous Albanian dynasty and the pasha family and Governor and Minister of Skopje for many years, as well as about the mansion he had built in Bardovci. Ali Hıfzî Pasha, a manager in Skopje on behalf of the Ottoman Empire for about 50 years who provided stability through the policies he implemented in the region, was a little-known personality. In this context, the article attempts to touch on the issues and activities related to his life using the resources obtained by regional research and Ottoman archival documents. In addition, the article studies Ali Hıfzî Pasha Mansion, which has left its mark on the Balkan lands with its architectural superiority and monumental structure and still partially stands today, as an example of an elite family and pasha residence in Rumelia.