Mary Acemî ve Suriye’nin İlk Kadın Dergisi el-‘Arûs
Mary Ajami and Syria’s First Women’s Magazine al-‘Arūs
Yazar: Yakupoğlu Boran, Leyla
Dergi: Şarkiyat Mecmuası No. 46, 2025
Anahtar kelimeler: Cultural Studies (Other) ; Kültürel çalışmalar (Diğer) ; Mary Ajami,al-Arūs,woman,feminism,Syria ; Mary Acemî,el-‘Arûs,kadın,feminizm,Suriye

Mary Acemî, Suriye’nin modern döneminde feminist hareketin öncüsü olarak addedilmiştir. 1900’lerin başında Suriye’nin kültür ve edebiyat hayatında oynadığı kurucu rol, ilerleyen dönemlerde hemcinslerine örnek teşkil ettiği için hem basının hem de edebî çevrelerin dikkatini çekmiş, bu sebeple hakkında birçok kitap ve makale yazılmıştır.Acemî, hem Suriye’nin Osmanlı idaresi altında olduğu dönemi hem de Fransız manda yönetimi ve İngiliz işgali dönemini idrak etmiş bir isimdir. Tüm bu yönetimlere karşı vermiş olduğu mücadeleyle tanınan yazar, bu çalışmada siyasî yönü ve görüşleriyle değil edebiyat sahasına katkıları itibariyle ele alınacaktır. Ayrıca 1910 yılında neşretmeye başladığı dergisi el-‘Arûs, Suriye’de kadınlara özgü ilk dergi olarak kabul görmesi ve işlediği konuların ehemmiyeti itibariyle bu çalışmadaki mevzubahis hususlardan biri olacaktır. Kadınların özgürlük meselesi, toplumdaki rolü, kadının eğitimi gibi birçok mühim mesele hakkında Acemî’nin kendi makalelerini yayınladığı bu dergi, Cibrân Halîl Cibrân (ö. 1931), Ahmed Şevkî (ö. 1932), Hâfiz İbrâhîm (ö. 1932), Sıdkî ez-Zehâvî (ö. 1936), Halîl Mutrân (ö. 1949), Îliyyâ Ebû Mâdî (ö. 1957) ve Mihâîl Nu‘ayme (ö. 1988) gibi birçok meşhur Arap yazar ve şâirin de çalışmalarını neşrettiği bir mecra olmuştur. Türkiye’de hakkında henüz müstakil bir çalışmaya tesadüf etmediğimiz ve Suriye’nin nahda hareketinde önemli bir yeri olan; bununla birlikte siyasî alanda benimsediği reformist ideolojiyle farklı kitlelerin dikkatini çeken Mary Acemî’nin edebî kişiliği ve edebiyat dünyasına katkıları bu çalışmanın odak noktasını oluşturacaktır.

Mary Ajamī is considered the pioneer of the feminist movement in modern Syria. The founding role she played in Syria’s cultural and literary life in the early 1900s attracted the attention of both the press and literary circles.Mary Ajamī who lived during the period when Syria was under Ottoman rule, as well as during the French and British occupation. The author, who is known for her struggle against all these administrations, will be discussed in this study not in terms of her political aspects and views but in terms of her contributions to the field of literature. In addition, her magazine al-‘Arūs, which she started to publish in 1910, will be one of the subjects of this study due to its acceptance as the first woman-specific magazine in Syria and the importance of the subjects it covers. This magazine, in which Ajamī published articles on important issues such as women’s freedom, their role in society, and women’s education, also published articles by Jibrān Khalīl Jibrān (d. 1931), Ahmad Shawqī (d. 1932), Hāfiz Ibrāhīm (d. 1932), ez-Zahāwī (d. 1936), Khalil Mutran (d. 1949), Iliyyā Abū Mādī (d. 1957) and Mihāil Nuayme (d. 1988). The literary personality and contributions to the literary world of Ajamī, who has an important place in Syria’s nahda movement and who has attracted the attention of different masses with the reformist ideology she adopted in the political field, will be the focus of this study.