75 NUMARALI ŞER'İYYE SİCİLİNDEKİ TEREKELERE GÖRE XIX. YÜZYILIN SON ÇEYREĞİNDE ADANA'DA AİLE VE SOSYO-EKONOMİK HAYAT
Family and Socio-Economic Life in Adana in the Last Quarter of the 19th Century According to the Estates in the Sharia Registry No. 75
Yazar: Dede, Mevlüt
Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 50 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Archeology of Ottoman ; Osmanlı Arkeolojisi ; Adana’da sosyal hayat,Aile,Osmanlı ailesi,Tereke,Şer’iyye Sicili ; Social life in Adana,Family,Ottoman family,Tereke,Sharia Registry

Geçmişten günümüze toplumun en önemli yapı taşı olan aile, şüphesiz Osmanlı Devleti’nde de büyük ehemmiyet arz etmektedir. Aile araştırmaları açısından, şer’iyye sicilleri içerisinde yer alan tereke kayıtları, Osmanlı Devleti’nin sosyal hayatını ortaya koyabilmek adına en önemli arşiv vesikalarındandır. Bu çalışma Adana’ya ait 75 numaralı şer’iyye sicilinin içerisinde tespit edilen tereke kayıtları üzerinden Adana şehrinin XIX. yüzyılın son çeyreğinde ailenin durumu hakkında bilgi vermeyi amaçlamaktadır. Bulunduğu coğrafi konu itibariyle ticari olarak hareketli bir şehir olan Adana’da yaşayan tebaa içerisinde yaşayan Müslüman ve gayri Müslimlerin sosyal hayatı, cinsiyet olarak erkek ve kadınların sosyal konumları hakkında bilgi verilecektir. Tereke sahiplerinin unvan ve lakapları üzerinden şehirde bulunan meslek grupları, memleketleri hakkında da malumat sahibi olunacaktır. Ayrıca ölen kişilerin ardından kalan eşya ve gayrimenkullerden hareketle Osmanlı Adanasında ilgili dönemde gündelik hayatla ilgili daha geniş malumat sahibi olunacaktır. Bunların dışında, özellikle Adana’da aile yapısının nasıl olduğuna yönelik eş ve çocuk sayıları gibi veriler üzerinden değerlendirme yapılacaktır. Sonuç olarak yapılan bu çalışma ile özelde Adana şehrinin aile ve sosyal hayatı hakkında çeşitli bilgiler verilerek, genel olarak Osmanlı ailesi ve sosyal hayat hakkında yapılan çalışmalara katkı sağlayarak, gelecekte yapılacak olan benzeri çalışmalara da yardımcı olacaktır.

Family, which has been the most important building block of society from past to present, undoubtedly holds great importance in the Ottoman Empire as well. In terms of family research, inheritance records (tereke) found in the sharia court registers are among the most important archival documents for revealing the social life of the Ottoman Empire. This study aims to provide information about the status of families in Adana during the last quarter of the 19th century through the inheritance records identified in the Adana sharia court register number 75. Information will be provided about the social life of Muslims and non-Muslims living among the subjects in Adana, a commercially active city due to its geographical location, as well as the social positions of men and women by gender. Knowledge about the professional groups in the city and their places of origin will be obtained through the titles and nicknames of the inheritance owners. Additionally, broader information about daily life in Ottoman Adana during the relevant period will be acquired based on the belongings and real estate left behind by the deceased. Apart from these, an assessment will be made based on data such as the number of spouses and children, especially regarding how family structure was in Adana. As a result, this study will provide various information about the family and social life of the city of Adana in particular, contribute to studies on the Ottoman family and social life in general, and assist similar future studies.