Bilyalı Dövme Parametrelerinin AA7075 Alüminyum Alaşımının Yüzey Altı Özelliklerine Etkileri
Bilyalı Dövme Parametrelerinin AA7075 Alüminyum Alaşımının Yüzey Altı Özelliklerine Etkileri
Yazar: Avcu, Egemen
Dergi: Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji, Vol. 6 No. 4, 2018
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; AA7075 alaşımı,Bilyalı dövme,Bilya boyutu,Püskürtme basıncı,Mikroyapı,Sertlik

Bilyalıdövme işlemi özellikle otomotiv ve havacılık endüstrilerinde değişkenyüklemeler altında çalışan makine elemanlarının yorulma ömürleriningeliştirilmesi için yaygın olarak uygulanan önemli bir mekanik yüzey işlemeyöntemidir. Yorulma ömrünün geliştirilmesi; bilyalı dövme ile malzeme yüzeyaltı mikroyapısı ve mekanik özelliklerinin iyileştirilerek çatlak oluşumununengellenmesi ve oluşan çatlakların ilerleme hızlarının yavaşlatılması ilesağlanmaktadır. Bu çalışmada farklı bilyalı dövme parametreleri altında dövülenAA7075 alüminyum alaşımının yüzey altı mikroyapısında ve mekanik özelliklerindemeydana gelen değişimlerin incelenmesi amaçlanmıştır. Bilya boyutu ve bilya püskürtmebasıncı parametrelerinin yüzey altı sertlik değerlerine ve yüzey altı mikroyapısınaetkileri derinliğe bağlı olarak incelenmiştir. Bilyalı dövme deneyleri özelolarak tasarlanan bilyalı dövme test sisteminde 0,1-0,3 mm ve 0,4-0,9 mmçaplarında paslanmaz çelik bilyalar ile 2 ve 4 bar püskürtme basınçları altındagerçekleştirilmiştir. Püskürtme basıncı ve bilya boyutunun artışı ile yüzeyaltı sertlik değerleri belirgin bir şekilde iyileşmiş ve sertlik artışıgözlenen bölgenin derinliği artmıştır. Püskürtme basıncının artışı ile her ikibilya boyutunda da mikroyapısal değişime uğrayan bölgenin derinliği artışgöstermiştir. Yüksek basınçta büyük boyutlu partiküller ile dövülen numunelerdeplastik deformasyonun şiddeti artmış ve aşırı plastik deformasyona uğramışbölgeler gözlenmiştir. Püskürtme basıncı ve bilya boyutu artışı nedeniylemeydana gelen aşırı plastik deformasyon nedeniyle yüzeyde derin ve genişçukurcukların ve yüzeysel mikro çatlakların oluşumu belirlenmiştir.

Bilyalıdövme işlemi özellikle otomotiv ve havacılık endüstrilerinde değişkenyüklemeler altında çalışan makine elemanlarının yorulma ömürleriningeliştirilmesi için yaygın olarak uygulanan önemli bir mekanik yüzey işlemeyöntemidir. Yorulma ömrünün geliştirilmesi; bilyalı dövme ile malzeme yüzeyaltı mikroyapısı ve mekanik özelliklerinin iyileştirilerek çatlak oluşumununengellenmesi ve oluşan çatlakların ilerleme hızlarının yavaşlatılması ilesağlanmaktadır. Bu çalışmada farklı bilyalı dövme parametreleri altında dövülenAA7075 alüminyum alaşımının yüzey altı mikroyapısında ve mekanik özelliklerindemeydana gelen değişimlerin incelenmesi amaçlanmıştır. Bilya boyutu ve bilya püskürtmebasıncı parametrelerinin yüzey altı sertlik değerlerine ve yüzey altı mikroyapısınaetkileri derinliğe bağlı olarak incelenmiştir. Bilyalı dövme deneyleri özelolarak tasarlanan bilyalı dövme test sisteminde 0,1-0,3 mm ve 0,4-0,9 mmçaplarında paslanmaz çelik bilyalar ile 2 ve 4 bar püskürtme basınçları altındagerçekleştirilmiştir. Püskürtme basıncı ve bilya boyutunun artışı ile yüzeyaltı sertlik değerleri belirgin bir şekilde iyileşmiş ve sertlik artışıgözlenen bölgenin derinliği artmıştır. Püskürtme basıncının artışı ile her ikibilya boyutunda da mikroyapısal değişime uğrayan bölgenin derinliği artışgöstermiştir. Yüksek basınçta büyük boyutlu partiküller ile dövülen numunelerdeplastik deformasyonun şiddeti artmış ve aşırı plastik deformasyona uğramışbölgeler gözlenmiştir. Püskürtme basıncı ve bilya boyutu artışı nedeniylemeydana gelen aşırı plastik deformasyon nedeniyle yüzeyde derin ve genişçukurcukların ve yüzeysel mikro çatlakların oluşumu belirlenmiştir.