Osmanlı Dönemi Sakız Adası ve Batı Anadolu Ekonomisi İçindeki Yeri
Chios Island and İts Place in the Economy of Western Anatolia During the Ottoman Period
Yazar: Taş, Mehmet; Fidan, Mevlüt Anıl
Dergi: İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 14 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Archaic Period Archeology ; Arkaik Dönem Arkeolojisi ; History of Ottoman Economy ; Osmanlı İktisat Tarihi ; Political Geography in Political History ; Siyasi Tarihde Siyasal Coğrafya ; Early Modern Mediterranean History ; Yeniçağ Akdeniz Tarihi ; Sakız Adası,Batı Anadolu,Osmanlı Devleti,Adalar Denizi. ; Chios,Western Anatolia,Ottoman Empire,Sea of Islands.

Sakız Adası, İzmir’e 6-7 deniz mili uzaklıkta bir ada parçasıdır. Ada, jeolojik olarak Anadolu yarım adasının Adalar Denizi’ndeki uzantısı konumundadır. Onun Anadolu’ya olan jeolojik ve coğrafi bağlılığına iklim, kültür ve ekonomik yönden bu iki yer arasındaki benzerlikler eşlik eder. Bu ada, tarihsel süreç boyunca özellikle Bizans ve Ceneviz hakimiyetinden sonra 1566’da Osmanlı hakimiyetine geçmiştir. Burada Türkler tarafından yapılan düzenlemeler sonucunda ada ekonomik ve ticari yönden gelişerek önemini artırmış ve Batı Anadolu’nun Avrupa’ya açılan bir penceresi haline gelmiştir. 17.yüzyıl ortalarından sonra ise adanın ticari ağırlığı güvenlik, elverişlilik, uygunluk ve verimlilik gibi nedenlerle İzmir limanına kaymıştır. Ancak bu tarihten sonra da adanın Batı Anadolu ekonomisi içindeki yeri belli bir düzeyde devam etmiştir. Adanın 347 yılı bulan Batı Anadolu’ya olan ekonomik bağlılığı, demografik ve lojistik bağlılıkla daha da güçlenmiştir. Öyle ki Sakız Adasında yaşayan insanların akrabaları İzmir, Aydın, Çeşme ve İstanbul’da yaşarken ada sakinlerinin ihtiyaç duyduğu yiyecek malzemeleri belli dönemlerde Batı Anadolu’dan karşılanmıştır. Adada yaşayan Rumlar, Türkler ve Latinler ile Yahudilerin uzun yüzyıllar boyunca birkaç istisna dışında barış ve istikrar içinde yaşamalarının sırrı gerek kendi aralarında ve gerekse Batı Anadolu ile kurdukları güçlü ekonomik ve kültürel bağlarda yatıyor. Bu çalışmada bu bağlara atıf yapılmakla birlikte işaret edilen ekonomik bağlara mercek tutulmaya çalışılacaktır.

Chios is an island 6-7 nautical miles from Izmir. Geologically, the island is the extension of the Anatolian peninsula in the Sea of Islands. Its geological and geographical connection to Anatolia is accompanied by the similarities between these two places in terms of climate, culture and economy. After the Byzantine and Genoese domination, the island came under Ottoman rule in 1566. As a result of the arrangements made here by the Turks, the island developed economically and commercially and increased its importance and became a window of Western Anatolia to Europe. After the mid-17th century, the commercial weight of the island shifted to the port of Izmir for reasons such as security, convenience, suitability and efficiency. However, after this date, the place of the island in the economy of Western Anatolia continued at a certain level.The economic attachment of the island to Western Anatolia, which lasted for 347 years, was further strengthened by demographic and logistical attachment. So much so that while the relatives of the inhabitants of Chios lived in İzmir, Aydın, Çeşme and İstanbul, the food supplies needed by the inhabitants of the island were supplied from Western Anatolia in certain periods. The secret of the long centuries of peace and stability of the Greeks, Turks, Latins and Jews living on the island, with few exceptions, lies in the strong economic and cultural ties they established among themselves and with Western Anatolia. In this study, while referring to these ties, the economic ties will be scrutinised.