KYZİKOS, HELLESPONTUS’DA BİR EYALET MERKEZİ
Cyzicus, the Center of a State in Hellespontus
Yazar: Koçhan, Nurettin
Dergi: Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi No. 31, 2014
Anahtar kelimeler: Cyzicus, Dolion, Amphitheater, Theater, Agora. ; Kyzikos, Dolion, Amfiteatr, Tiyatro, Agora.

Kyzikos antik kenti, Balıkesir İli Erdek İlçesi sınırları içinde, antik dönemde Arktonnesos (Ayı Adası) olarak anılan günümüz Kapıdağı Yarımadası’nın anakara ile birleştiği kıstağın güney ucuna yakın kısımda yer almaktadır. Kapıdağı’nın ilk önceleri ada, MS 2. yüzyıl ortalarından sonra anakara ile birleşerek Doğu Roma döneminde yarımada haline geldiğini kabul edebiliriz. Kyzikos’a en erken yerleşen Dolionlar, Aeol saldırıları sonucu Thessalia’dan göç etmiş. Ancak tarihi MÖ 756 da Miletos’un kolonize etmesi ile başlatılır. MÖ 546 da Lydia krallığı Persler tarafından yıkılınca bölge, Persler’in eline geçmiş. Büyük İskender, Persler’e karşı direnen Kyzikos’a idari açıdan serbesti tanır. Kent MS 10.11.117 yılında meydana gelen deprem ile tahrip olmuş. MS 124 yılında Anadolu gezisine çıkan İmparator Hadrian Kyzikos’a geldiğinde, kentin onarılmasına ve Jupiter (Zeus) tapınağının inşasına yardım etmiş. Halk da tapınağı Hadrian’a adamış ve inşasına başlanmış. Böylece Anadolu’da Pergamon ve Smyrna’dan sonra İmparator tapınağı yapan kent Kyzikos olmuş. Anadolu’daki üç örnekten biri olan Amfiteatr, dıştan dışa 155 x 180 m ölçülerinde elips şeklindedir. Doğu ve batı yöndeki oturma basamakları toprağa, dere yatağından dolayı güney ve kuzey yönlerdekiler ise güçlü ayakların taşıdığı tonozlar üzerine oturtulmuştu. Hellenistik özellikler gösteren tiyatronun kaveası 145 m, orkestrası 55 m çapındadır. Kyzikos antik kentinde iki agora da tespit edilmiştir.

The ancient city of Cyzicus, within the boundaries of the province of Balikesir’s Erdek district, is situated in the isthmus of the peninsula’s near the southern tip of Arktonnesos (Bear Island) pertained to as the mainland in ancient times, which is called Kapıdağı today. It is understood that Kapıdağı was at first an island, and then it became a peninsula when Cyzicus’s region combined with the mainland in AD 2 in Eastern Roman period. The earliest settlers of Cyzicus were Dolions. They migrated because of endless attacks of Eols from Thessalia. The history of Cyzicus began in 756 B.C. by Miletos when they colonized the region. Cyzicus was destroyed by an earthquake in 10.11.117 AD. when the Emperor Hadrian went on a trip for Anatolia in AD 124. When Hadrian came to Cyzicus, he helped to repair the Temple of Zeus (Jupiter). Cyzicus’s people were dedicated to this temple for Emperor Hadrian and began to rebuild this temple. Thus, Cyzicus became one of the cities that built a temple of Emperor after Pergamon and Smyrna in Anatolia. The Amphitheatre is one of three examples in Anatolia, the Amphitheatre is elliptical and ıt’s measuring are 155 x 180 m from outside to outside. East and west sides of the seats in the soil, north and south seats were based on a strong foot’s vaults in the stream bed. Cavea of the theater shows Hellenistic special features and ıt’s diameter is 145 m, it’s diameter of orchestra is 55 m. Ancient Cyzicus has been identified with two agoras by researchers.