Medya Bağlamında Kadın Temsili Konusunu İçeren Tezlerin Bibliyometrik Görünümü ve Kuramsal Eğilimleri
Bibliometric Overview and Theoretical Trends of Theses on the Representation of Women in the Media Context
Yazar: Altunbey, Tuba; Sönmez, İlkay Ceren; Ulubay, Nur Efser
Dergi: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 36 No. Kadın Araştırmaları, 2025
Anahtar kelimeler: Women's Studies ; Kadın Araştırmaları ; kadın,temsil,medya,bibliyometrik analiz,tematik analiz ; Woman,Representation,Media,Bibliometric Analysis,Thematic Analysis

Bu çalışma, Türkiye’de medya bağlamında kadın temsiline odaklanan lisansüstü tezleri bibliyometrik ve tematik düzeyde sistematik olarak incelemeyi amaçlamaktadır. “Kadın temsili” konusunun seçimi, medyada kadının çoğu kez kalıplaşmış, ikincil ve ideolojik biçimlerde sunulmasının toplumsal cinsiyet eşitsizliğini yeniden üretmedeki belirleyici rolünden kaynaklanmaktadır. Medya, bu temsilleri hem üreten hem de dolaşıma sokarak kadın kimliğini biçimlendiren güçlü bir ideolojik aygıt işlevi görmektedir. Çalışma kapsamında 1987-2025 yılları arasında tamamlanan 126 tez karma yöntem yaklaşımıyla analiz edilmiştir. Bibliyometrik bulgular, üretimin büyük ölçüde yüksek lisans düzeyinde, Türkçe dilinde ve Marmara ile İç Anadolu bölgelerinde yoğunlaştığını göstermektedir. Tematik analiz, tezlerin çoğunda “modern ve güçlü kadın” profilinin öne çıktığını ve çalışmaların %54,2’sinin kadın temsillerini olumsuz değerlendirdiğini ortaya koymuştur. Feminist kuramlar, Stuart Hall’un Temsil Kuramı ve Gaye Tuchman’ın “sembolik yok sayma” yaklaşımı başlıca teorik dayanakları oluşturmuştur. Çalışma; kadın temsiline ilişkin akademik üretimin kuramsal, yapısal ve eleştirel yönelimlerini görünür kılarken, bu alandaki metodolojik yeterlilik ve kuramsal derinliği tartışmaya açarak literatüre bütüncül bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.

This research aims to systematically examine graduate theses focusing on women's representation in the media in Turkey at the bibliometric and thematic levels. The choice of the topic “women's representation” stems from the decisive role of the media in reproducing gender inequality by presenting women in stereotypical, secondary and ideological ways. Media serves as a powerful ideological apparatus that both produces and circulates these representations, thereby shaping women's identities. Within the scope of the research, 126 theses completed between 1987 and 2024 were analyzed using a mixed-methods approach. Bibliometric findings show that production is largely concentrated at the master's degree level, in the Turkish language, and in the Marmara and Central Anatolia regions. Thematic analysis revealed that the “modern and powerful woman” profile is prominent in most of the theses, and 54.2% of the studies evaluate women's representations negatively. Feminist theories, Stuart Hall's Representation Theory and Gaye Tuchman's “symbolic annihilation” approach constitute the main theoretical foundations. The research aims to make the theoretical, structural, and critical orientations of academic production on women's representation visible while opening up a discussion on methodological adequacy and theoretical depth in this field, thereby contributing comprehensively to the literature.