DÎVÂN ŞİİRİNDE “SAPMA”LAR / Deviations In the Otoman Poetry
DÎVÂN ŞİİRİNDE “SAPMA”LAR / Deviations In the Otoman Poetry
Yazar: Karabey, Turgut
Dergi: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Vol. 14 No. 32, 2010

ÖZETGünlük konuşma dili edebiyatın ve özellikle de şiirin malzemesi olunca kullanıcısının bazı tasarruflarına uğrar. Şair şiirinde anlatmak istediği duygu ve düşüncelerini en iyi şekilde ifade edebilmek için dilin çeşitli imkanlarından faydalanma yoluna gidebilir. Bu doğrultuda gündelik dilin kurallarından bağımsız şiire özgü yeni bir dil kullanabilir. Bu tür kuraldışı kullanımlara sapma (deviation) adı verilir. Sapma bazen şiirin biçiminde de görülebilir.Bu makalede Dil bilimi incelemelerinde kullanılan &ldquo;sapma&rdquo; terimi tanımlanmış ve belirli klişe ve kuralları olan Divan şiirindeki yansımaları üzerinde durulmuştur. &ldquo;Dış Sapmalar&rdquo; ve &ldquo;İç Sapmalar&rdquo; üst başlıkları altında şiirin şekline ve muhtevasına yönelik incelemeler yapılmış, elde edilen tesbitler örneklendirilmiştir.Anahtar kelimeler: Sapma, Divan Şiiri, Gazel, Kaside, Murabba ABSTRACTColloguial language, when it becomes the material of literature , especially of poetry, is at the disposal of its user. A poet can make use of various possibilites of language to express his feelings and thoughts in an effective way. To do thıs, he can use a new language indipendet of the rules of daily language. Thıs kınd of irregular usage is called deviation. Deviation can also be observed in the structure of poetry.İn thıs article, &ldquo;deviation&rdquo; used in linguistic studies, was defined and its reflection on the Ottoman Poetry, whıch had certain cliches and rules, was determıned. Under the tıtles &ldquo;Formal Deviations&rdquo; and Deviations in Meaning&rdquo;, studies on certain poems were carried out and the results were given with some samples.Key words: Deviation, Divan Poem, Ghazal, Kasida, Murabba

ÖZETGünlük konuşma dili edebiyatın ve özellikle de şiirin malzemesi olunca kullanıcısının bazı tasarruflarına uğrar. Şair şiirinde anlatmak istediği duygu ve düşüncelerini en iyi şekilde ifade edebilmek için dilin çeşitli imkanlarından faydalanma yoluna gidebilir. Bu doğrultuda gündelik dilin kurallarından bağımsız şiire özgü yeni bir dil kullanabilir. Bu tür kuraldışı kullanımlara sapma (deviation) adı verilir. Sapma bazen şiirin biçiminde de görülebilir.Bu makalede Dil bilimi incelemelerinde kullanılan &ldquo;sapma&rdquo; terimi tanımlanmış ve belirli klişe ve kuralları olan Divan şiirindeki yansımaları üzerinde durulmuştur. &ldquo;Dış Sapmalar&rdquo; ve &ldquo;İç Sapmalar&rdquo; üst başlıkları altında şiirin şekline ve muhtevasına yönelik incelemeler yapılmış, elde edilen tesbitler örneklendirilmiştir.Anahtar kelimeler: Sapma, Divan Şiiri, Gazel, Kaside, Murabba ABSTRACTColloguial language, when it becomes the material of literature , especially of poetry, is at the disposal of its user. A poet can make use of various possibilites of language to express his feelings and thoughts in an effective way. To do thıs, he can use a new language indipendet of the rules of daily language. Thıs kınd of irregular usage is called deviation. Deviation can also be observed in the structure of poetry.İn thıs article, &ldquo;deviation&rdquo; used in linguistic studies, was defined and its reflection on the Ottoman Poetry, whıch had certain cliches and rules, was determıned. Under the tıtles &ldquo;Formal Deviations&rdquo; and Deviations in Meaning&rdquo;, studies on certain poems were carried out and the results were given with some samples.Key words: Deviation, Divan Poem, Ghazal, Kasida, Murabba