SULU ŞARTLARDA YETİŞTİRİLEN ÇAYIR ÜÇGÜLÜ (Trifolium pratense L.)'NE UYGULANAN FARKLI SIRA ARALIĞI, SULAMA SEVİYESİ VE FOSFORLA GÜBRELEMENİN TOHUM VE SAP VERİMİ İLE BAZI VERİM UNSURLARINA ETKİLERİ
SULU ŞARTLARDA YETİŞTİRİLEN ÇAYIR ÜÇGÜLÜ (Trifolium pratense L.)'NE UYGULANAN FARKLI SIRA ARALIĞI, SULAMA SEVİYESİ VE FOSFORLA GÜBRELEMENİN TOHUM VE SAP VERİMİ İLE BAZI VERİM UNSURLARINA ETKİLERİ
Yazar: Çomaklı, Binali
Dergi: Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, Vol. 21 No. 1, 2011

ÖZETBu araştırmada, sulu şartlarda yetiştirilen çayır üçgülü (Trifolium pratenseL.)'ne uygulanan farklı sıra aralıkları (20, 40 ve 60 cm), sulama seviyeleri (topraktakifaydalı suyun % 25, % 50 ve % 75'i tüketildiğinde yapılan sulama) ve fosforlu gübre (0,7.5 ve 15 kg P205lda) dozlarının tohum ve sap verimi ile ana saptaki kömeç sayısı,kömeçteki tohum sayısı ve tohumların 1000 tane ağırlıklarına olan etkileri incelenmiştir.Araştırma Erzurum'da 1985 yılında kurulmuş olup, üç yıl süreyle yürütülmüştür.Çayır üç gülünde sıraya ekimde istatistiki bakımdan önemli olmamakla beraber sıraaralıkları arttıkça tohum verimi artmış, sap verimi ise azalmıştır. En yüksek tohum ve sapverimi, topraktaki faydalı suyun % 50'si tüketildiğinde sulanan parsellerde belirlenmiştir.Fosfor dozlarının artışına paralel olarak tohum ve sap verimleri de artmıştır. Fakatfosforun 75 ve 15 kg P205lda'hk dozları arasındaki verim farla önemsiz olmuştur.Dolayısıyla bu araştırma sonucuna göre tavsiye edilen 60 cm sıra aralığıyla ekilip,topraktaki faydalı suyun % 50'si harcandığında sulanan ve dakara 7J5 kg P205 verilençayır üçgülünden dekara 34.9 kg tohum, 595.1 kg sap ürünü alınmıştır.Tohum veriminde olduğu gibi; ana saptaki kümeç sayısı, kömeçteki tohum sayısıve tohumların 1000 tane ağırlıkla nnda da en yüksek değerler, 60 cm arayla ekilen, % 50tarla kapasitesinde sulanan ve 15 kg P205!da dozunda fosforla gübrelenen çayır üçgülünde belirlenmiştir.THE EFFECTS OF DIFFERENT RO W SPACING, İRRİGATİON LEVELS AND PHOSPHORUS DOSES ON YİELD OF SEED AND STEM, AND SOME YİELD COMPENENTS OF RED CLOVER (Trtfoiİum pratense L.) GROWN UNDER IRRIGATED CONDITIONSSUMMARYIn the experiment, three different row spacing (20,40 and 60 cm),three irrigation levels (irrigated wfıen 25,50 and 75 % of available waterfor plant in thesoü was used) and three phosphorus doses (0, 75 and 15 kg P205 / da) were applied forred clover (Trifolium pratense h.) grown under irrigated condition. The effects oftreatments on yield of seed and stem, and the number of flower -heads per main stem, thenumber of seeds per flower-heads and weight of 1000 seeds were investigated. Thisresearch was established in 1985 and contimıed throughout three years in Erzurum.The yield of seed increased with increasing spacing but yield of stem decreased.Howover the effect of spacing was not statistically signifıcant on both stem and seedyield. The highest stem and seedyields were obtained on plots which were irrigated when50 % of the available water consumed. Both seed and stem yields increased withincreasing doses of phosphoros but the difference between the effects of 75 and 15 kgP205/da were statistically insignificant. For red clover growing at 60 cm spacing, 50 %irrigation level and 75 kg P2Ö5/da application istobe suggested according to the resultsof this experiment in which treatments 34.9 kg/da seed and 595.1 kg/da stem yields wereobtained.The highest numbers of flowers-heads per main stem, the number of seeds perf!ower-head, and weight of1000 seeds occured with 60 cm spacing, 50 % of irrigationlevel and 15 kg P2Ö5fda applications as it was the case in seed yield.

ÖZETBu araştırmada, sulu şartlarda yetiştirilen çayır üçgülü (Trifolium pratenseL.)'ne uygulanan farklı sıra aralıkları (20, 40 ve 60 cm), sulama seviyeleri (topraktakifaydalı suyun % 25, % 50 ve % 75'i tüketildiğinde yapılan sulama) ve fosforlu gübre (0,7.5 ve 15 kg P205lda) dozlarının tohum ve sap verimi ile ana saptaki kömeç sayısı,kömeçteki tohum sayısı ve tohumların 1000 tane ağırlıklarına olan etkileri incelenmiştir.Araştırma Erzurum'da 1985 yılında kurulmuş olup, üç yıl süreyle yürütülmüştür.Çayır üç gülünde sıraya ekimde istatistiki bakımdan önemli olmamakla beraber sıraaralıkları arttıkça tohum verimi artmış, sap verimi ise azalmıştır. En yüksek tohum ve sapverimi, topraktaki faydalı suyun % 50'si tüketildiğinde sulanan parsellerde belirlenmiştir.Fosfor dozlarının artışına paralel olarak tohum ve sap verimleri de artmıştır. Fakatfosforun 75 ve 15 kg P205lda'hk dozları arasındaki verim farla önemsiz olmuştur.Dolayısıyla bu araştırma sonucuna göre tavsiye edilen 60 cm sıra aralığıyla ekilip,topraktaki faydalı suyun % 50'si harcandığında sulanan ve dakara 7J5 kg P205 verilençayır üçgülünden dekara 34.9 kg tohum, 595.1 kg sap ürünü alınmıştır.Tohum veriminde olduğu gibi; ana saptaki kümeç sayısı, kömeçteki tohum sayısıve tohumların 1000 tane ağırlıkla nnda da en yüksek değerler, 60 cm arayla ekilen, % 50tarla kapasitesinde sulanan ve 15 kg P205!da dozunda fosforla gübrelenen çayır üçgülünde belirlenmiştir.THE EFFECTS OF DIFFERENT RO W SPACING, İRRİGATİON LEVELS AND PHOSPHORUS DOSES ON YİELD OF SEED AND STEM, AND SOME YİELD COMPENENTS OF RED CLOVER (Trtfoiİum pratense L.) GROWN UNDER IRRIGATED CONDITIONSSUMMARYIn the experiment, three different row spacing (20,40 and 60 cm),three irrigation levels (irrigated wfıen 25,50 and 75 % of available waterfor plant in thesoü was used) and three phosphorus doses (0, 75 and 15 kg P205 / da) were applied forred clover (Trifolium pratense h.) grown under irrigated condition. The effects oftreatments on yield of seed and stem, and the number of flower -heads per main stem, thenumber of seeds per flower-heads and weight of 1000 seeds were investigated. Thisresearch was established in 1985 and contimıed throughout three years in Erzurum.The yield of seed increased with increasing spacing but yield of stem decreased.Howover the effect of spacing was not statistically signifıcant on both stem and seedyield. The highest stem and seedyields were obtained on plots which were irrigated when50 % of the available water consumed. Both seed and stem yields increased withincreasing doses of phosphoros but the difference between the effects of 75 and 15 kgP205/da were statistically insignificant. For red clover growing at 60 cm spacing, 50 %irrigation level and 75 kg P2Ö5/da application istobe suggested according to the resultsof this experiment in which treatments 34.9 kg/da seed and 595.1 kg/da stem yields wereobtained.The highest numbers of flowers-heads per main stem, the number of seeds perf!ower-head, and weight of1000 seeds occured with 60 cm spacing, 50 % of irrigationlevel and 15 kg P2Ö5fda applications as it was the case in seed yield.