PARADOKSAL LİDERLİK DAVRANIŞI KISA ÖLÇEĞİ’NİN (PLB-5) TÜRKÇEYE UYARLANMASI: BİR GEÇERLİLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI
THE ADAPTATION OF THE PARADOXICAL LEADERSHIP BEHAVIOR SHORT SCALE (PLB-5) INTO TURKISH: A VALIDITY AND RELIABILITY STUDY
Yazar: Çayalan, Hakan
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, Vol. 14 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Communication Studies ; İletişim Çalışmaları ; Paradoksal Liderlik Davranışı,Ölçek Uyarlama,Örgütsel İletişim ; Paradoxical Leadership Behavior,Scale Adaptation,Organizational Communication

Paradoksal liderlik, günümüzün değişken ve belirsiz çalışma ortamlarında örgütlerin dönüşüm kapasitesini sürdürebilmesi açısından stratejik bir liderlik biçimi olarak öne çıkmaktadır. Bu liderlik yaklaşımı, örgütsel iletişime kazandırdığı dinamizm ile dönüşüm süreçlerinde çalışanların aktif katılımını desteklemektedir. Bu araştırma kapsamında, Zhang ve arkadaşları (2015) tarafından geliştirilen Paradoksal Liderlik Davranışı Ölçeği’nin (PLB-22) vasıtasıyla Fürstenberg ve arkadaşları (2021) tarafından oluşturulan kısa versiyonunun (PLB-5) Türkçeye uyarlanarak geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yapılması amaçlanmıştır. Uyarlama sürecinde Brislin’in (1973) beş aşamalı çeviri yöntemi izlenmiş, elde edilen veriler AMOS programı aracılığıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiştir. Bulgular PLB-5 (α=.836) ölçeğinin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermektedir. Uzun versiyonunun Türkçeye ilk uyarlamasında birçok maddenin ölçekten çıkarıldığı görülmüş, Çayalan (2023) tarafından uyarlanan ikinci versiyonunda madde çıkarılmadan uyarlanmıştır. Ancak ölçeğin tek boyutlu kısa versiyonunun araştırma süreçlerinde daha verimli sonuçlar yansıtabileceği düşünülmektedir. Sonuç olarak ölçek Türk örnekleminde paradoksal liderlik davranışlarını geçerli ve güvenilir biçimde ölçebilmektedir.

Paradoxical leadership emerges as a strategic leadership style essential for maintaining the organizational capacity for transformation within today’s volatile and uncertain work environments. This leadership approach fosters the active participation of employees in transformation processes through the dynamism it imparts to organizational communication. This study aims to adapt the short version (PLB-5), developed by Fürstenberg et al. (2021) based on the Paradoxical Leader Behavior Scale (PLB-22) originally designed by Zhang et al. (2015), into Turkish and to conduct its validity and reliability analyses. In the adaptation process, Brislin’s  (1973) five-stage translation method was followed, and the obtained data were tested via Confirmatory Factor Analysis (CFA) using the AMOS software. The findings indicate that the PLB-5 scale exhibits a high level of internal consistency (α = .836) and that the model fit indices are within acceptable ranges. While the initial Turkish adaptation of the long version resulted in the exclusion of several items, the second version adapted by Çayalan (2023) was finalized without any item removal. However, it is posited that the unidimensional short version of the scale may yield more efficient results in research processes. Consequently, the scale is a valid and reliable instrument for measuring paradoxical leadership behaviors within the Turkish sample.