MAKTÜL ŞEYHÜLİSLÂM FEYZULLAH EFENDİ’NİN TORUNU  NAKÎBÜ’L-EŞRÂF ABDULLAH EFENDİ’NİN HAYATI VE TEREKESİ
The Life and the Heritage of Naqib al-Ashraf Abdullah Efendi, The Grandson of the Victim Shaykh al-Islam Feyzullah Efendi
Yazar: Işık, Ayhan
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 14 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; Shaykh al-Islam Feyzullah Efendi,Shaykh al-Islam Mustafa Efendi,Naqib al-Ashraf Abdullah Efendi,Heritage,Pedigree ; Şeyhülislâm Feyzullah Efendi,Şeyhülislâm Mustafa Efendi,Nakîbü’l-eşrâf Abdullah Efendi,tereke,soyağacı

Osmanlı Devleti’nde “Feyzullah Efendizâdeler” olarak ün kazanmış Şeyhülislâm Feyzullah Efendi’nin ailesi ve akrabaları, devletin üst düzey farklı birçok kademesinde görev almıştır. Özellikle Şeyhülislâm Feyzullah Efendi, oğlu Fethullah Efendi, torunları Mehmet Kamil Efendi, Abdullah Efendi, torununun oğlu Mehmet Emin Efendi ve daha birçokları nesep olarak Hz. Peygamber’in soyuna mensup olması sebebiyle Nakîbü’l-eşrâflık yapmıştır.Seyyid ve şeriflerin şecerelerini düzenlemek ve onların işleriyle ilgilenmek üzere Nakîbü’l-eşrâf olarak görevlendirilen Abdullah Efendi (ö. 1184/1770), dedesi Şeyhülislâm Feyzullah Efendi ve babası Şeyhülislâm Mustafa Efendi’nin yaşadığı sıkıntılara maruz kalma-mıştır. Ancak dedesi ve babası dönemindeki siyasî, ictimaî ve mezhebî ihtilaflar Abdullah Efendi’nin nesebi ve ailesi hakkında farklı rivayetlerin oluşmasına sebebiyet vermiştir.Bu çalışmada Şeyhülislâm Feyzullah Efendi’nin torunu Nakîbü’l-eşrâf Abdullah Efendi’nin şeceresi ve terekesi ele alınmak suretiyle ilmî kariyeri, iktisadî durumu ve hizmet hayatı hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca Meşîhat Arşivi’ndeki Nakîbü’l-eşrâf defterlerinde kayıtlı şeceresi, Kısmet-i Askeriye Mahkemesi’ndeki terekesi ve İstanbul Karacaahmet Mezarlığı’ndaki mezar taşları incelenmiştir. Abdullah Efendi ve ailesinin mezar taşlarındaki bilgilerden istifade edilmek suretiyle aile bireyleri, çocukları, torunları, gulam, cariye ve utekası tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Şeyhülislâm Feyzullah Efendi, Şeyhülislâm Mustafa Efendi, Nakîbü’l-eşrâf Abdullah Efendi, Tereke, Soyağacı.

The family and relatives of Shaykh al-Islam Feyzullah Efendi, who gained fame as “Feyzullah Efendizâdes” in the Ottoman Empire, served in many different high-level positions of the state. In particular, Shaykh al-Islam Feyzullah Efendi, his son Fethullah Efendi, his grandchildren Mehmet Kamil Efendi and Abdullah Efendi, his grandson's son Mehmet Emin Efendi, and many others were naqib al-ashraf because they were descendants of the HH Prophet. Abdullah Efendi, who was appointed as naqib al-ashraf to organize the pedigrees of sayyids and sharifs and to take care of their affairs, was not exposed to the troubles of his grandfather Shaykh al-Islam Feyzullah Efendi, and his father Shaykh al-Islam Mustafa Efendi. However, the political, social, and sectarian conflicts in the period of his grandfather and father caused different narrations about Abdullah Efendi's lineage and family.In this article, information about Naqib al-Ashraf Abdullah Efendi's scientific career, economic status, and service life is given by discussing his pedigree and heritage. Besides, his pedigree recorded in the Naqib al-Ashraf Registers in the Meshihat Archives, his heritage in the Court of Kısmet-i Askeriye (inheritance court for people with the military status), and the tombstones in the Istanbul Karacaahmet Cemetery were examined. His family members, children, grandchildren, ghilman, jawari, and freedmen were identified by using the information on the tombstones of Abdullah Efendi and his family.