Natsume Soseki’nin Eserleri Üzerinden Japon Edebiyatı Öğretiminde Ulus Bilinci Kavramının Değerlendirilmesi
Evaluating the Concept of Nation Consciousness in Teaching Japanese Literature through the Works of Natsume Soseki
Yazar: Atlı Usta, Nihan
Dergi: Eğitimde Kuram ve Uygulama, Vol. 17 No. Özel Sayı 1, 2021
Anahtar kelimeler: Studies on Education ; Eğitim Üzerine Çalışmalar ; Literature, Education,Meiji Era,Natsume Sōseki,National consciousness ; Edebiyat,Eğitim,Meiji Dönemi,Natsume Soseki,Ulus Bilinci

Ulus bilincinin oluşumunda, ortak dilin, kültürün ve tarihi olayların etkisi büyüktür. Uzun süre ülkesinin kapılarını kapamış Japonya için modern Japonya’nın temellerinin atıldığı Meiji Dönemi, ulus bilincinin oluşumunda önemli bir rol oynamaktadır. “Tek ulus, tek millet” (Tanabe, 2001:398-400) olduğu savunulan Japonya, bu süreçte Batı medeniyetini sindirerek, ulusun ayakta kalmasını sağlamak için “Zengin ülke, güçlü ordu” sloganıyla Batılı ülkeleri tanıyıp onların ilmini ve teknolojisini öğrenme yoluna gider. Bu çalışmada Japonya’nın ulus devlet bilincinin oluşturulduğu Meiji Dönemi yazarları dikkate alınarak Japonya’daki edebiyat öğretiminde ulus bilincinin nasıl biçimlendiği incelenmiştir. Japon Eğitim-Kültür-Spor-Bilim ve Teknoloji Bakanlığı (MEXT) açık kaynaklarında yer alan ders müfredatları, ders materyali kılavuzları ve ders kitapları incelendiğinde, ortaokul kitaplarında Natsume Sōseki’nin (1867-1916) Küçük Bey (Botchan『坊ちゃん』), lise kitaplarında Gönül (Kokoro『こころ』) eserlerinin müfredatlarına dahil edildiği gözlemlenmiştir. Eserlerin ders kitaplarına dahil edilen bölümleri incelendiğinde, ortaokul ders müfredatında yer alan Küçük Bey eseri ile geleneksel Japon ruhunun bilinci oluşturulurken, lise ders müfredatında yer alan Gönül eseriyle modern Japon insanının ruhunun öğretildiği anlaşılmıştır. Ayrıca müfredatın, geleneksel Japon ruhuyla, modern Japon ruhu arasında bir geçiş olacak şekilde düzenlenmesi ile ulus kimlik bilincinin pekiştirildiği düşünülmektedir. Yapılan bu çalışma ile geniş ölçekte “Edebiyatta Japon Ulus Bilincinin Yansıması”, dar ölçekte ise “Japonya’daki Edebiyat Öğretiminde Ulus Bilinci” üzerine yapılan çalışmalara yeni ve detaylı bir bakış açısı sunulmaktadır.

Common language, culture, and historical events have a significant influence on the formation of national consciousness. The Meiji Period, which had closed Japan's doors for a long time and when the foundations of modern Japan were laid, plays a vital role in forming national consciousness. Japan, claimed to be "one race, one nation" (Tanabe, 2001: 398-400), digests Western civilization in this process and goes on the path of learning the knowledge and technology of Western countries with the slogan of "Rich country, strong army" to ensure the survival of the nation. Considering the Meiji Period authors when Japan's nation-state consciousness was created, this study examined how nation-consciousness was shaped in Japan's literature education. When the course curricula, course material guides, and textbooks in the open sources of the Japanese Ministry of Education-Culture-Sports-Science and Technology (MEXT) were examined, it was observed that the Botchan『坊ちゃん』work of Natsume Sōseki (1867-1916) was included in secondary-school textbooks and Kokoro『こころ』 in high-school textbooks. When the sections of the works included in the textbooks were examined, it was understood that while the awareness of the traditional Japanese spirit was created with the work of Botchan 『坊ちゃん』in the middle-school curriculum, the soul of the modern Japanese people was taught with the work of Kokoro『こころ』 in the high-school curriculum. The curriculum was organized as a transition between the traditional Japanese spirit and the modern Japanese spirit, reinforcing the national identity consciousness. This study has brought a new and detailed perspective to studies on a large scale, such as "Reflection of Japanese National Consciousness in Literature" and a narrow scale, "National Consciousness in Teaching Literature in Japan."