Türkiye’de yapılmış kronik obstrüktif akciğer hastalığı başlıklı tezlerin nitel ve nicel analizi
Qualitative and quantitative analysis of theses on chronic obstructive pulmonary disease
Yazar: Paçacı, Ayşe Beyza; Çiloğlu, Şule; Şahbaz Pirinççi, Cansu
Dergi: Anadolu Kliniği Tıp Bilimleri Dergisi, Vol. 30 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: Chest Diseases ; Göğüs Hastalıkları ; Araştırma,bibliyometrik analiz,KOAH,niteleyici araştırma,tezler ; Bibliometric analysis,quantitative research,COPD,research,theses

Amaç: Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH); zararlı gaz ve partiküllere karşı havayolları ve akciğerin artmış kronik inflamatuar yanıtı ile ilişkili kalıcı hava akımı kısıtlanması ile karakterize bir hastalıktır. Bu çalışmanın amacı Türkiye’deki Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) başlıklı lisansüstü tezlerin nitel ve nicel analizini yapmaktır. Yöntemler: Çalışma kapsamında Yüksek Öğretim Kurulu Tez Merkezi’nde yer alan tezler araştırılmış ve araştırma başlığında Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı olan toplam 451 teze ulaşılmıştır. Bulgular: Tezlerin %66,3’ü tıpta uzmanlık, %24,8’i yüksek lisans, %8,4’ü doktora, %0,4’ü diş hekimliği uzmanlık tezlerinden oluşmaktaydı. Araştırma tipi olarak tezlerin %79,8’inde değerlendirme, %18,4’ünde müdahale ve %1,8’inde geçerlilik ve güvenilirlik tercih edilmiş idi. En sık tekrar eden kelime KOAH iken; bunu “yaşam kalitesi”, “hemşirelik”, “alevlenme” kelimeleri takip etmekte idi. Tezlerde en çok değerlendirilen parametre solunum fonksiyonu (n=163) iken diğer parametreler; dispne (n=155), sigara kullanımı (n=149), kan gazı parametreleri (n=93), yaşam kalitesi (n=93), laboratuvar testleri (n=74), egzersiz kapasitesi (n=66), vital bulgular (n=55), anksiyete (n=31) ve depresyon (n=24) şeklinde idi. Değerlendirme aşamasında kullanılan ölçüm araçlarından en sık kullanılan ise Solunum Fonksiyon Testleri (n=171) olurken, GOLD Sınıflaması (n=113), Modifiye Medical Research Council (n=122), KOAH Değerlendirme Testi (n=93), 6 Dakika Yürüme Testi (n=60), St. George’s Solunum Anketi (n=49), Borg Skalası (n=27), SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği (n=26), BODE İndeksi (n=15) ve Hastane Anksiyete Depresyon Skalası (n=13) da en sık kullanılanlar arasında yer almakta idi. Sonuç: Yapılan bu çalışma ile dünyada önde gelen ölüm nedenlerinden biri olan KOAH’a, Türkiye’de verilen önem araştırmacıların çeşitli alanlarda yaptığı tezler ile görülmüştür. Analizler sonucu elde ettiğimiz verilerin bu alanda yapılacak gelecek çalışmalara kaynak sağlayacağını düşünüyoruz.

Aim: Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) is characterized by persistent airflow limitation associated with an enhanced chronic inflammatory response of the airways and lungs to harmful gases and particles. This study aims to perform a qualitative and quantitative analysis of postgraduate theses on COPD in Turkey.Methods: Theses listed in the Thesis Center of the Council of Higher Education in Turkey were reviewed, and a total of 451 theses with the keyword “Chronic Obstructive Pulmonary Disease” in their titles were identified.Results: Of the theses, 66.3% were medical specialty theses, 24.8% were master’s theses, 8.4% were doctoral theses, and 0.4% were dental specialty theses. Regarding research type, 79.8% of the theses were assessment-based, 18.4% were intervention-based, and 1.8% focused on validity and reliability studies. The most frequently repeated keyword was “COPD,” followed by “quality of life,” “nursing,” and “exacerbation.” The most commonly evaluated parameter in the theses was pulmonary function (n=163), followed by dyspnea (n=155), smoking (n=149), blood gas parameters (n=93), quality of life (n=93), laboratory tests (n=74), exercise capacity (n=66), vital signs (n=55), anxiety (n=31), and depression (n=24). Among the assessment tools, Pulmonary Function Tests were the most frequently used (n=171), followed by the GOLD Classification (n=113), the Modified Medical Research Council Dyspnea Scale (n=122), the COPD Assessment Test (n=93), the 6-Minute Walk Test (n=60), the St. George’s Respiratory Questionnaire (n=49), the Borg Scale (n=27), the SF-36 Quality of Life Scale (n=26), the BODE Index (n=15), and the Hospital Anxiety and Depression Scale (n=13).Conclusion: This study highlights the importance attributed to COPD, one of the leading causes of death worldwide, as evidenced by the variety of theses conducted on this topic in Turkey. We believe the data obtained from these analyses will provide valuable guidance for future research in this field.