Kızılçam Klonlarında Çam Kese Böceği Hasarına Karşı Fiziksel Savunma Mekanizmaları: Epidermis ve Kütikula Tabakaları
Physical Defense Mechanisms Against Pine Processionary Moth Damage in Brutian Pine Clones: Epidermis and Cuticle Layers
Yazar: Yilmaz, Ergin; Ayan, Sezgin
Dergi: Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, Vol. 21 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Forest Ecosystems ; Orman Ekosistemleri ; Forest Health and Pathology ; Orman Sağlığı ve Patoloji ; Silviculture ; Orman Yetiştirme ; çam kese böceği,epidermis,fiziksel savunma,kutikula,Pinus brutia ; pine processionary moth,epidermis,physical defense cuticle,Pinus brutia

Bu çalışmada; Türkiye’deki orman ağacı türleri arasında çam kese böceği zararına en çok maruz kalan kızılçamın (Pinus brutia Ten.), böcek zararına karşı fiziksel savunma araçları olan epidermis ve kutikula kalınlığının klonal varyasyonu araştırılmıştır. Bu amaçla; Antalya Düzlerçamı kızılçam klonal tohum bahçesinde zarara yol açan ve Akdeniz havzasındaki en önemli yaprak zararlısı olan çam kese böceğine karşı epidermis ve kutikula kalınlığının dönemsel ve klon bazlı varyasyonu araştırılmıştır. Tohum bahçesinden 2021 yılının Şubat ve Ağustos aylarında 28 farklı klon ve her klona ait üç rametten toplam 84 adet bireyde iğne yaprak numunesi alınmıştır. Örneklenen iğne yapraklar üzerinde epidermis ve kutikula kalınlığı için 1. dönem (Şubat) ve 2. dönemde (Ağustos) elde edilen verilerde değişkenler üzerinde bağımsız değişkenler olan klon ve dönem etkileri R istatistik programı ile SPSS istatistik paket programında Varyans ve Duncan çoklu testleri ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre dönem faktörü kütikula kalınlığı üzerinde, klon faktörü ise hem Şubat hem de Ağustos dönemlerinde epidermis ve kütikula kalınlığı üzerinde istatistiki anlamda önemli etki yapmıştır. Kese sayısına göre çam kese böceği zarar şiddeti skalası oluşturulmuş ve dayanıklı klonlar belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışma sonucunda elde edilen verilerde, 8572, 8566, 8565 ve 8576 klonlarının çam kese böceği hasarına karşı dirençli oldukları düşünülmektedir.

In this study focuses on the physical defense mechanisms, namely the epidermis and cuticle thickness variations, against insect damage in Brutian pine (Pinus brutia Ten.), which is most affected by the pine processionary moth, compared to other forest tree species in Türkiye. Specifically, the variation in epidermis and cuticle thickness of clones in clons of Brutian pine was analyzed in relation to pine processionary moth damage. For this purpose, pine needle samples were collected from 28 different clones and three ramets per clone (a total of 84 individuals) from the Düzlerçamı Brutian pine seed orchard in Antalya in February and August 2021. The epidermis and cuticle-dependent variables were analyzed by performing variance analysis and Duncan's multiple range test using the R statistical program and SPSS software to determine the effects of the independent variables (clone and period) on these variables. According to the analysis results, the period factor was found to significantly affect cuticle thickness, while the clone factor had a statistically significant effect on both epidermis and cuticle thickness during both the February and August periods.  A damage severity scale for pine processionary moth based on the number of nests was developed, and efforts were made to identify resistant clones. Based on the data obtained, clones 8572, 8566, 8565, and 8576 are considered to be resistant to pine processionary moth damage.