ŞANGHAY İŞBİRLİĞİ ÖRGÜTÜ ÜYELERİNİN KATMA DEĞERİ YÜKSEK ÜRÜN İHRACATINDAKİ UZMANLAŞMA DÜZEYLERİ
ŞANGHAY İŞBİRLİĞİ ÖRGÜTÜ ÜYELERİNİN KATMA DEĞERİ YÜKSEK ÜRÜN İHRACATINDAKİ UZMANLAŞMA DÜZEYLERİ
Yazar: Bozduman, Elif Tuğçe; Erkan, Birol
Dergi: Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Vol. 6 No. 3, 2019
Anahtar kelimeler: Şanghay İşbirliği Örgütü,Uzmanlaşma,Rekabet Gücü,Lafay Endeksi

Sonyıllarda küresel bazda giderek önemi artan Şanghay İşbirliği Örgütü, bünyesindebarındırdığı ülkeler ile Dünyanın önemli entegrasyonları arasında yerini almayabaşlamıştır. Örgüt oluşum olarak yeni kurulmuş olsa da, kısa süre içerisindekat ettiği yol bakımından hatırı sayılır bir entegrasyon olmayı başarmıştır.Ayrıca örgüt birçok ülke açısından (özellikle ihracat çeşitlendirmesine gidenülkeler bakımından) yeni bir pazar konumuna gelmiştir. Bu nedenle, söz konusuörgütün ihracattaki uzmanlaşma düzeyinin hangi seviyede olduğunu belirlemekoldukça önemlidir. Bu bağlamda, çalışmada, Şanghay İşbirliği Örgütü Üyeleri’nin2000 ile 2016 yılları arasındaki ihracat uzmanlaşma düzeylerinin (rekabetgüçlerinin) belirlenmesi amaçlanmıştır. Örgüt üyelerinin ihracatındakiuzmanlaşma düzeylerinin ölçülebilmesi maksadıyla; Balassa Endeksi, VollrathEndeksi, Net Ticaret Endeksi, İhracat-İthalat Oranı Endeksi, Lafay Endeksi,Ticaret Dengesine Katkıyı Ölçen RCA Endeksi kullanılmıştır. Ayrıca, Şanghayİşbirliği Örgütü Üyeleri’nin katma değeri yüksek (inovatif) ürün grubuihracatındaki uzmanlaşma düzeyi SITC Teknoloji Sınıflandırması bazında analizedilmiştir. Çalışmada hesaplanan endeks değerleri birbirleriyle paralellikgöstermiştir. Bu eksende, çalışmada elde edilen sonuçlar, Şanghay İşbirliğiÖrgütü’ne üye ülkelerin ağırlıklı olarak emek ve hammadde yoğun ürünlerinihracatında uzmanlaşmış olduğunu göstermektedir. Diğer bir deyişle, Şanghayİşbirliği Örgütü üyeleri katma değeri düşük ve inovatif olmayan ürünlerinihracatında uzmanlaşmıştır. Çin’in belli başlı inovatif ürün ihracat üstünlüğüdışında Şanghay ülkelerinin katma değeri yüksek ürünlerin ihracatında rekabetgücü bulunmamaktadır.

Sonyıllarda küresel bazda giderek önemi artan Şanghay İşbirliği Örgütü, bünyesindebarındırdığı ülkeler ile Dünyanın önemli entegrasyonları arasında yerini almayabaşlamıştır. Örgüt oluşum olarak yeni kurulmuş olsa da, kısa süre içerisindekat ettiği yol bakımından hatırı sayılır bir entegrasyon olmayı başarmıştır.Ayrıca örgüt birçok ülke açısından (özellikle ihracat çeşitlendirmesine gidenülkeler bakımından) yeni bir pazar konumuna gelmiştir. Bu nedenle, söz konusuörgütün ihracattaki uzmanlaşma düzeyinin hangi seviyede olduğunu belirlemekoldukça önemlidir. Bu bağlamda, çalışmada, Şanghay İşbirliği Örgütü Üyeleri’nin2000 ile 2016 yılları arasındaki ihracat uzmanlaşma düzeylerinin (rekabetgüçlerinin) belirlenmesi amaçlanmıştır. Örgüt üyelerinin ihracatındakiuzmanlaşma düzeylerinin ölçülebilmesi maksadıyla; Balassa Endeksi, VollrathEndeksi, Net Ticaret Endeksi, İhracat-İthalat Oranı Endeksi, Lafay Endeksi,Ticaret Dengesine Katkıyı Ölçen RCA Endeksi kullanılmıştır. Ayrıca, Şanghayİşbirliği Örgütü Üyeleri’nin katma değeri yüksek (inovatif) ürün grubuihracatındaki uzmanlaşma düzeyi SITC Teknoloji Sınıflandırması bazında analizedilmiştir. Çalışmada hesaplanan endeks değerleri birbirleriyle paralellikgöstermiştir. Bu eksende, çalışmada elde edilen sonuçlar, Şanghay İşbirliğiÖrgütü’ne üye ülkelerin ağırlıklı olarak emek ve hammadde yoğun ürünlerinihracatında uzmanlaşmış olduğunu göstermektedir. Diğer bir deyişle, Şanghayİşbirliği Örgütü üyeleri katma değeri düşük ve inovatif olmayan ürünlerinihracatında uzmanlaşmıştır. Çin’in belli başlı inovatif ürün ihracat üstünlüğüdışında Şanghay ülkelerinin katma değeri yüksek ürünlerin ihracatında rekabetgücü bulunmamaktadır.