TOKAT İLİNDE YAŞAYAN ÇERKEZLERİN KÜLTÜREL YÖNDEN İNCELENMESİ VE COĞRAFİ DAĞILIŞI
A CULTURAL ANALYSIS AND GEOGRAPHICAL DISTRIBUTION OF CIRCASSIANS LIVING IN TOKAT PROVINCE
Yazar: Köten, Gupse Rumeysa; Hardal, Seçkin
Dergi: Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 35, 2024
Anahtar kelimeler: Globalisation and Culture ; Küreselleşme ve Kültür ; Cultural Geography,Circassian,Tokat ; Kültürel Coğrafya,Çerkez,Tokat

Büyük bir sürgünle anavatanlarından ayrılıp dünyanın dört bir yanına dağılan Çerkezler kimliklerini koruyarak kültürlerini yaşatmaya çalışmaktadırlar. Çerkezler kültürlerinin somut ve soyut birçok ögesini bu zamana kadar yaşatmayı başarmış ancak küreselleşme, teknolojik gelişmeler, sosyokültürel değişimler ve kentleşmeyle bağlantılı olarak hızlı bir şekilde kültürel ögelerini kaybetmeye başlamışlardır. Bu anlamda sürgün neticesinde Anadolu başta olmak üzere dünyanın birçok noktasına dağılmış olan Çerkez halkının yaşatmakta oldukları kültürel ögelerinin saha çalışmaları ve görüşmelerle tespit edilerek kayıt altına alınması gelecek nesillerin kültürlerini unutmayıp, benliklerini kaybetmemeleri açısından oldukça önemlidir. Bu çalışmada, Tokat ili genelinde yaşayan Çerkezlerin kültürel ögelerinin araştırılması ve coğrafi dağılışlarının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda öncelikle Tokat ilinde Çerkezlerin yoğun olarak yaşadığı yerleşmeler tespit edilmiş, Çerkez kültürünün somut ve soyut ögeleri hakkında bilgiler toplanmıştır. Saha çalışmaları ve görüşmeler 2024 yılı Mayıs-Ağustos ayları aralığında gerçekleştirilmiş, görüşme sırasında kaynak kişilere Çerkez kültürü, somut ögeleri, soyut ögeleri gibi başlıklarda yarı yapılandırılmış görüşme formu çerçevesinde açık uçlu sorular yöneltilmiştir. Elde edilen bulgu ve bilgilere göre Tokat’ta Çerkezlerin yoğun olarak yaşadığı 62 köy yerleşmesi bulunmaktadır. Çerkezlerin yoğun olarak yaşadığı yerleşmeler Merkez, Turhal, Erbaa, Zile ve Pazar ilçelerinde yer almaktadır. Özellikle kırsal alanda daha dışa kapalı olarak yaşayan Çerkez nüfusun kültürel ögelerini sürdürmeye devam ettiği tespit edilmişken, genç nüfusta ve kent merkezine göç etmiş kişi/ailelerde kültürel ögelere ve Çerkez kimliğine bağlılığın git gide azaldığı tespit edilmiştir.

The Circassians, who were forced to leave their homeland in a large-scale exile and dispersed across various parts of the world, have strived to preserve their identities and sustain their cultural practices. Although they have managed to maintain many tangible and intangible elements of their culture to this day, globalization, technological developments, sociocultural changes, and urbanization have increasingly contributed to the erosion of these cultural elements. In this regard, documenting and analyzing the cultural practices preserved by the Circassian community-dispersed across many regions of the world, particularly in Anatolia-through fieldwork and interviews is of great significance for ensuring that future generations do not forget their cultural heritage or lose their sense of identity. This study aims to explore the cultural elements of Circassians living in Tokat province and to map their geographical distribution. To achieve this, settlements with dense Circassian populations in Tokat Province were first identified, and information about the tangible and intangible elements of Circassian culture was collected. Fieldwork and semi-structured interviews were conducted between May and August 2024. During the interviews, open-ended questions were asked to the participants using a semi-structured interview format, addressing topics such as Circassian culture, tangible heritage, and intangible cultural elements. According to the findings, there are 62 village settlements in Tokat where Circassians live in significant numbers. These settlements are concentrated particularly in the central district, as well as Turhal, Erbaa, Zile, and Pazar. While the Circassian population residing in rural areas continues to preserve its cultural traditions in a more closed and community-oriented manner, it has been observed that cultural practices and attachment to Circassian identity are gradually declining among younger generations and families who have migrated to urban centers.