Türkülerin Işığında Kürdî Makamının Yeniden Ele Alınması
Reevaluation of the Kürdî Makam in the Light of Turkish  Folk Songs
Yazar: Yılmaz, Kubilay
Dergi: Konservatoryum, Vol. 8 No. 2, 2021
Anahtar kelimeler: Music ; Müzik ; Kürdî makam,MIDI analysis,makam analysis,folk song ; Kürdî makamı,MIDI analizi,makam analizi,türkü

Türk halk müziği repertuvarındaki türkülerden yola çıkılarak Kürdî makamının yeniden    ele    alındığı    ve    elde    edilen    verilerin    güncel    nazari    bilgilerle    karşılaştırılarak  yorumlandığı  bu  çalışmada  öncelikle  TRT  Türk  halk  müziği  repertuvarı incelenerek Kürdî makamında olduğu tespit edilen 20 örnek türkü seçilmiştir. Seçilen eserler öncelikle geleneksel yöntem ile analiz edilmiştir. Bu süreçte eserin dizisi, güçlü perdesi ve kalışları gibi unsurlar belirlenmiştir. Güçlü perde  belirlenirken  öncelikle  söz  bölümündeki  ilk  kalışlara  ve  önemli  kalış  noktalarına bakılmış; kalışların net bilgi vermediği durumlarda ise MIDI  (Musical Instrument  Digital  Interface)  analiz  raporundaki  verilerden  yardım  alınmıştır.  Dizinin  belirlenmesinde  de  güçlü  perde  merkez  kabul  edilip  bu  perdenin  üstündeki ve altındaki çeşniler dikkate alınmıştır. Geleneksel yöntem ile analiz aşamasından  sonra  bilgisayar  destekli  analiz  sürecine  geçilmiş;  bu  süreçte  ilk  olarak örnek eserler Finale 2014 adlı nota yazım programıyla tekrardan yazılıp yine bu program aracılığıyla MIDI formatına dönüştürülmüştür. MIDI dosyaları, Seyr-i MIDI isimli program aracılığıyla analiz edilerek raporlar oluşturulmuştur. İki farklı analiz sonuçlarının birlikte yorumlanması sonucunda; kalışların önem derecesi, güçlü perde ve dizinin oluşumu başta olmak üzere bazı konularda bu araştırma verileriyle Arel-Ezgi nazariyesini temel alan veya Türk halk müziğinde diziler konusuna değinen hemen her kaynaktaki Kürdî makamı ile ilgili bilgilerin önemli ölçüde farklılık gösterdiği tespit edilmiştir.

The  main  purpose  of  this  study  is  reevaluate  the  Kürdî  makam  and  interpret  the  data  in  view  of  current  theoretical  knowledge.  After  examining  the  folk  songs in the TRT Turkish folk music repertoire, a total of 20 sample folk songs determined to be in Kürdî makam were selected. The selected works were first analyzed  using  the  conventional  method.  In  this  process,  elements  such  as  the scale, dominant pitch, and phrase endings of the works were investigated. While  determining  the  dominant  pitch,  end  of  the  first  phrase  of  the  work  in  the lyrical section and important phrase endings were reviewed. In cases where the phrase endings of the work did not provide clear information, the data in the  Musical  Instrument  Digital  Interface  (MIDI)  analysis  report  were  used.  In  determining  the  scale,  the  dominant  pitch  was  accepted  as  the  center  note and the tones above and below this pitch establish the range. The analysis phase using the conventional method was continued using  computer  aided  analysis.  In  this  process,  the  sample  works  were  rewritten  in  the  Make  Music  Finale  2014  program  and  converted into MIDI format. The MIDI files were analyzed through a program called Seyr-i MIDI and reports were created. The results of the two different analyses reveal that the information about the Kürdî makam presented in almost every source based on Arel-Ezgi theory or affiliated with the scales in Turkish folk music differs significantly from the actual data in terms of the level of importance of phrase endings, dominant pitch, and the formation of scale.