BİREYLERİN E-SAĞLIK OKURYAZARLIK DÜZEYİNİN E-NABIZ  SİSTEMİNİN KULLANIMINA YÖNELİK ALGILARINA ETKİSİ
THE EFFECT OF INDIVIDUALS E-HEALTH LITERACY LEVEL  ON THE PERCEPTIONS OF THE USE OF THE E-NABIZ SYSTEM
Yazar: Uslu, Dilek; İpek, Kemal
Dergi: Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, Vol. 25 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: Health Care Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi ; E-Sağlık Okuryazarlığı,E-Sağlık,E-Nabız ; E-Health,E-Health Literacy,E-Nabız

Günümüzde bireyler, sağlık ve sağlık hizmetleri hakkında bilgi edinmek için artan bir şekilde internete yönelmektedirler. İnternetin sağlık bilgisi kaynağı için önemli bir kanal haline gelmesi, e-Sağlık okuryazarlığı kavramını gündeme getirmiştir. 2000’li yıllarda bilişimde yaşanan gelişmeler doğrultusunda birçok sağlık hizmetinin çevrimiçi olarak sunulmasıyla e-Sağlık kavramı doğmuştur. Bu kapsamda Türkiye’de Sağlık Bakanlığı tarafından, bireylerin sağlık verilerini yönetebildikleri ve tıbbi özgeçmişlerine tek bir kaynaktan ulaştıkları e-Nabız kişisel sağlık kayıt sistemi hizmete sunulmuştur. Bu çalışmanın temel amacı bireylerin eSağlık okuryazarlık düzeylerinin e-Nabız sisteminin kullanımına yönelik algılarına etkisinin incelenmesi, bazı sosyo-demografik özelliklerin bireylerin e-Sağlık okuryazarlık ve e-Nabız sisteminin kullanımına yönelik algıları üzerinde farklılık oluşturup oluşturmadığının tespit edilmesidir. Araştırmanın evrenini Ankara ilinde yaşayan ve e-Nabız sistemini kullanan 18 yaş üstü bireyler oluşturmaktadır. Mayıs (2021) ayında kolayda örnekleme yöntemi kullanılarak değerlendirilebilir 451 çevrimiçi anket formu elde edilmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler, SPSS 23.00 paket programında değerlendirilmiştir. Verilerin normal dağılım göstermesinden dolayı parametrik testler (t testi ve tek yönlü varyans analizi [ANOVA]) uygulanmıştır. Ayrıca e-Sağlık okuryazarlığının e-Nabız kullanımına etkisini belirlemek için basit doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Araştırmaya katılan bireylerin yaklaşık dörtte üçü (%73,6) sağlığı hakkında karar verirken internetin kendilerine yardımcı olmada faydalı olduğunu düşünmekte, internette sağlık kaynaklarına erişebilmek ise yaklaşık her beş katılımcından dördü (%82,5) için önem arz etmektedir. Araştırmaya katılan bireylerin e-Sağlık okuryazarlık düzeyinin orta seviyede (3,76±0,67), e-Nabız sisteminin kullanıma yönelik algılarının ise orta-üst seviyede (3,95±0,57) olduğu görülmektedir. Evli katılımcıların ve daha yüksek gelire sahip olanların daha yüksek e-Sağlık okuryazarlığı düzeyine sahip oldukları saptanmıştır (p<0,05). Eğitim seviyesi arttıkça e-Sağlık okuryazarlık düzeyinin de arttığı görülmektedir (p<0,05). Ayrıca 46 ve üzeri yaş aralığında olanların diğer yaş aralığında olan katılımcılara göre e-Nabız sisteminin kullanımına yönelik algıları daha düşük seviyede gözlenmiştir (p<0,05). e-Sağlık okuryazarlık düzeyindeki artış, e-Nabız sisteminin kullanımına yönelik algıyı artırmaktadır (b=0,252; p<0,001). Yüksek e-Sağlık okuryazarlık düzeyinin e-Sağlık uygulamalarının kullanımına yönelik algıyı olumlu yönde etkileyebileceğini söylemek mümkündür.

Today, individuals are increasingly turning to the internet to learn about health and healthcare. The fact that the internet has become an important channel for health information resource has brought the concept of eHealth literacy to the agenda. During the 2000s, in line with developments in informatics, was born the concept of e-Health with a variety of health services offered online. In this context, the e-Nabız personal health record system, where individuals can manage their health data and access their medical resumes from a single source, has been put into service by the Ministry of Health in Turkey. The main purpose of this study is to examine the effects of individuals' e-Health literacy levels on their perceptions of the use of the e-Nabız system, and to determine whether some socio-demographic characteristics make a difference on individuals' perceptions of eHealth literacy and the use of the e-Nabız system. The population of the research consists of all individuals over the age of 18 who live in Ankara and use the e-Nabız system. Between the months of May (2021) 451 online questionnaires were obtained, which could be evaluated using the convenience sampling method. The data obtained from the research were evaluated in the SPSS 23.00 package program. Parametric tests (t test and oneway analysis of variance [ANOVA]) were applied due to the normal distribution of the data. In addition, simple linear regression analysis was performed to determine the effect of e-Health literacy on e-Nabız usage. About three-quarters (73.6%) of the individuals participating in the research think that the internet is useful in helping them when making decisions about their health and accessing health resources on the internet is important for approximately four out of every five participants (82.5%). It is seen that the e-Health literacy level of the individuals participating in the research is at a medium level (3.76±0.67), and their perceptions of the use of the e-Nabız system are at medium-high level (3.95±0.57). It was determined that married participants and those with higher incomes had higher e-Health literacy levels (p<0.05). It is seen that as the education level increases, the e-Health literacy level also increases (p<0.05). In addition, the perceptions of those aged 46 and above regarding the use of the e-Nabız system were observed to be lower than the participants in the other age range (p<0.05). The increase in the e-Health literacy level increases the perception towards the use of the e-Nabız system (b=0.252; p<0.001). It is possible to say that a high level of e-Health literacy can positively affect the perception of the use of e-Health applications.