Derviş Zaim Sinemasında Anlatının Platformu Olarak Mekân: Anlatı, Sinemasal Gerilim ve Mekân İlişkisi
Space As A Platform of Narration In The Cinema of Derviş Zaim: The Relationship Between Space, Narration, and Cinematic Tension
Yazar: Çam, Aydın
Dergi: Erciyes İletişim Dergisi, Vol. 5 No. 4, 2018
Anahtar kelimeler: Derviş Zaim Sineması,Sinema ve Mekân Çalışmaları,Sinemasal Manzaralar ; The Cinema of Derviş Zaim,Cinema and Space Studies,Cinematic Landscapes

Bu çalışmada olayların, olguların, karakterlerin varoluşlarını bulduğu sahne vesinemasal eylemin gerçekleştiği platform olarak, Derviş Zaim filmlerindeki sinemasalmekânlar değerlendirilmektedir. Çalışmada Derviş Zaim’in filmografisi biçimsel vebağlamsal yöntemlerle çözümlenmektedir. Bunun için yönetmenin filmleri, mekânbağlamında planlarına ayrılmış, nicel veri elde edilmiş; bu veriler gerektiği yerdetablolaştırılmış, şekil haline getirilmiş ya da görselleştirilmiştir. Elde edilen buveriden, bağlamsal çözümleme gerçekleştirilirken yararlanılmıştır. Bununla birlikteyönetmenle gerçekleştirilen söyleşi ve görüşmeler içerik çözümlemesiyle nitelverilere dönüştürülerek çalışmaya dâhil edilmiştir. Çalışmada öncelikle yönetmeninsinematografisinin öğeleri olarak sinemasal mekânlar biçimsel çözümlemeyetabi tutularak yorumlanmıştır. Bunun ardından iç, dış ve ara mekânlar olaraksınıflandırılan farklı mekân tipleri arasında kurgunun/montajın olanaklarıyla,yönetmenin bir yandan sinemasal gerilimi yaratırken diğer yandan sinemasal anlamınasıl dönüştürdüğü yorumlanmıştır.Derviş Zaim sinemasını mekân bağlamında değerlendiren bu çalışmada özetle şusonuca ulaşılmıştır: Derviş Zaim sinemasında mekân, film deviniminin asli öğesi veanlatının platformu olarak, anlatının devinimine denk bir biçimde kullanılmaktadır.İç ve dış mekân geçişleriyle sinemasal anlatı zenginleştirilmekte ve mekân sadecesinemasal anlatıya platform oluşturmakla kalmayarak bizatihi anlatıyı ileri taşıyansinemasal gerilimi oluşturmak için kullanılmaktadır. Yönetmen, iç ve dış mekânlararasındaki gerilimi öykünün gerilimine taşımaktadır. Gerilim bir yandan mekânlarıbirleştiren bir öğe haline gelirken mekân da hem gerilime hem de filmin anlatısınabir platform teşkil etmektedir. Mekân, gerilim ve anlatı üçlü bir ilişki içinde ilerler.

In this study, the cinematic spaces in the films of Derviş Zaim are examined as a stageon which events, facts and characters exist and as a platform on which cinematicaction occurs. In the study, Derviş Zaim’s filmography is analysed by textual andcontextual methods. For this, each film of the director is deconstructed on the basisof its space plans. Quantitative data obtained from this work of deconstruction ispresented, where appropriate, in charts, graphs and images. This data served asbasis for contextual analysis. Moreover, interviews conducted with the director areincluded to the study through content analysis. In the study, firstly cinematic spacesare examined as elements of the director’s cinematography via textual analysis.Secondly, it analysed how the director created cinematic tension between differenttypes of spaces –categorized as interior, exterior, and in-between spaces throughediting/montage while transforming the cinematic meaning.The main results of this study, considering Derviş Zaim cinema in terms of cinematicspaces, would be summarized as follows: The space in Derviş Zaim cinema isused as the essential element of the film action, as the platform of the narrationcorrespondingly action of the narration. The cinematic narration is enriched byjumps between interior and exterior spaces and the space not only constitutes aplatform for the story, but also is used to create a new narration itself, to build thecinematic tension. The director transfers the tension between interior and exteriorspaces to the tension of the story. While the tension becomes an element that mergesspaces, the space serves as a platform for both the tension and narration. The space,the tension and the narration are developed in a triple relationship.