BİZANS SARAYINDA GÜRCÜ BİR İMPARATORİÇE: MARİAM BAGRATİONİ HAYATI VE FAALİYETLERİ (1050-1118)
A Georgian Empress in the Byzantine Palacae: The Life and Activities of Mariam Bagrationi (1050-1118)
Yazar: Güven, Onur
Dergi: Tarih İncelemeleri Dergisi, Vol. 39 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: Medieval History (Other) ; Ortaçağ Tarihi (Diğer) ; Political History (Other) ; Siyasi Tarih (Diğer) ; Georgians,Eastern Romans,Queen,IV. Bagrat,Nikephoros Botaneiates,Mikhael Dukas ; Gürcüler,Doğu Romalılar,İmparatoriçe,IV. Bagrat,Nikephoros Botaneiates,Mikhael Dukas

XI. yüzyıl, Gürcü Krallığı ve Doğu Roma İmparatorluğu için çok farklı hadiselerin gerçekleştiği bir süreç olmuştu. Bu iki devlet siyasi çıkarları gereğince uzun bir dönem birbirleriyle mücadele içerisine girmiştir. Nitekim Basileios II.’un yürütmüş olduğu yayılmacı politika, doğu bölgelerinde başarılı olmuş ve Gürcü Krallığı’na karşı özellikle “Güney Gürcistan” şeklinde tabir edilen Tao bölgesinde mutlak hâkimiyet sağlanmıştır. Ancak bölgede yaşanan siyasi ve idari anlamda değişiklikler, Gürcü Kralı IV. Bagrat’ın tutumu, mücadele şeklinde geçen Gürcü-Doğu Roma ilişkisine olumlu yönde istikamet kazandırmıştır. Daha da önemlisi Selçuklu akınlarının şiddetli bir şekilde görülmeye başlanması her iki devleti birbirine yakınlaştıran bir husus olmuştur. Gürcü Krallığı ve Doğu Roma arasındaki ilişkiler ittifak boyutunda sürerken hanedanlıklar arasında yapılacak bir evliliğin getireceği stratejik hamlenin farkında olan Kral Bagrat, kızı Mariam Bagrationi’yi Doğu Roma sarayına göndermiştir. Mariam zaman içerisinde sarayda önemli bir pozisyona ulaşarak İmparatorlar Mikhael Dukas ve Botaneiates ile evlilik gerçekleştirmiştir. Dukas ile olan evliliğinden Konstantin isimli bir çocuk dünyaya gelmiştir. Bu çalışmada Mariam Bagrationi’nin hem Doğu Roma sarayında yaptığı faaliyetler ve bıraktığı etkiler hem de ülkesi Gürcistan için dini-kültürel anlamda katkıları dönemin kaynakları göz önünde bulundurularak izah edilmeye çalışılmıştır.

XIth century was a period of very different events for the Georgian Kingdom and the Eastern Roman Empire. These two states struggled with each other for a long period in accordance with their political interests. As a matter of fact, Basileios II's expansionist policy was successful in the eastern regions and he achieved absolute dominance over the Georgian Kingdom, especially in the Tao region, which is called "South Georgia". However, the political and administrative changes in the region and the attitude of the Georgian King Bagrat IV gave a positive direction to the Georgian-East Roman relationship, which was in the form of a struggle. More importantly, the Seljuk raids began to be seen in a severe way, which brought both states closer to each other. While the relations between the Georgian Kingdom and Eastern Rome continued in the alliance dimension, King Bagrat, who was aware of the strategic move that a marriage between the dynasties would bring, sent his daughter Mariam Bagrationi to the Eastern Roman palace. In time, Mariam reached an important position in the palace and married Emperors Mikhael Dukas and Botaneiates. She gave birth to a child named Konstantin from her marriage with Dukas. In this study, Mariam Bagrationi's activities at the Eastern Roman palace and the effects she left behind, as well as her religious-cultural contributions to her country Georgia, have been tried to be explained by considering the sources of the period.