Türkiye’de Coğrafi Bölgelere Göre Arazi Örtüsü/Arazi Kullanımı ve Değişimi (1990-2018)
Land Cover/Land Use and Change by Geographical Region in Türkiye (1990-2018)
Yazar: Başkaya, Zafer
Dergi: Doğu Coğrafya Dergisi, Vol. 30 No. 54, 2025
Anahtar kelimeler: Turkish Human Geography ; Türkiye Beşeri Coğrafyası ; Corine,Türkiye'nin coğrafi bölgeleri,arazi örtüsü/arazi kullanımı değişimi,uzaktan algılama ; Corine,Geographical regions of Turkey,land cover/land use change,remote sensing

Tarih boyunca, insanlığın artan ve çeşitlenen ihtiyaçları, doğa üzerindeki baskıyı ve doğanın tahribatını artırmıştır. 19. yüzyılda sanayi devrimiyle fabrikalarda seri üretimin başlaması hammadde ihtiyacını artırdığından arazi üzerindeki baskılar da artmıştır. Arazilerin amaç dışı kullanımıyla arazi kullanımında önemli ölçüde değişiklikler ortaya çıkmıştır. Bu durum giderek çevresel sorunlar haline geldiğinden 1970’lerden itibaren uluslararası bilim çevreleri ve çevresel kuruluşlar tarafından çeşitli toplantı, kongre, bildirge, eylem ve arazi kullanım sınıflandırma projeleriyle bunu yavaşlatmaya, minimuma indirmeye ya da engellemeye yönelik çeşitli eylem ve yöntemler oluşturulmuştur. Corine Arazi Örtüsü/Arazi Kullanım Projesi de Avrupa Birliği ülkeleri ve Türkiye gibi Avrupa Çevre Ajansı’na üye ülkelerin arazi örtüsü/arazi kullanımdan kaynaklı çeşitli sorunlara karşı arazi örtüsü/arazi kullanım durumlarını tespit etmek için yapılan sınıflandırma sistemidir. Bu çalışmada Corine sınıflandırma sistemine göre Türkiye’nin 7 coğrafi bölgesinin 1990-2018 yılları arasında arazi örtüsü/arazi kullanım durumu ve değişimi tespit edilerek değerlendirmeler yapılmıştır. Çalışmada elde edilen veriler tablo ve haritalarla görsel olarak desteklenerek yorumlanmıştır. Sonuç olarak; 1990-2018 yılları arasında arazi kullanımı değişiminin alansal olarak en fazla olduğu bölgenin İç Anadolu Bölgesi, en az olduğu bölgenin ise Güneydoğu Anadolu Bölgesi; oransal olarak değişimin en fazla olduğu bölgenin Akdeniz Bölgesi, en az olduğu bölgenin ise Doğu Anadolu Bölgesi olduğu ortaya çıkmıştır.

Throughout history, the increasing and diversifying needs of humankind have increased pressure on and destruction of nature. In the 19th century, with the industrial revolution, the start of mass production in factories increased the need for raw materials, and the pressure on land also increased. Significant changes in land use have occurred due to the misuse of land. Since this situation has increasingly become an environmental problem, various actions and methods have been developed to slow down, minimize or prevent it by international scientific communities and environmental organizations through various meetings, congresses, declarations, actions, and land use classification projects since the 1970s. Corine Land Cover/Land Use Project is a classification system designed to identify land cover/land use situations in European Union countries and member countries of the European Environment Agency, such as Türkiye, against various problems arising from land cover/land use. This study assessed land cover/land use status and changes between 1990 and 2018 in seven geographical regions of Türkiye, based on the Corine classification system. The data obtained in the study were interpreted with visual support and tables and maps. In conclusion, the study revealed that between 1990 and 2018, the region with the greatest land-use change in terms of area was the Central Anatolia Region, while the region with the least change was the Southeastern Anatolia Region; proportionally, the region with the greatest change was the Mediterranean Region, and the region with the least change was the Eastern Anatolia Region.