Neoliberal Kentleşmenin Sosyo-Mekânsal Yansımaları: Bandırma Malta Deresi Rekreasyon Alanı Projesi Üzerine Bir İnceleme
Socio-Spatial Reflections of Neoliberal Urbanization: A Study on the Bandırma Malta Stream Recreation Area Project
Yazar: Atay, Sinem
Dergi: Ege Coğrafya Dergisi, Vol. 34 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: City in Human Geography ; Beşeri Coğrafyada Kent ; Urbanization Policies ; Kentleşme Politikaları ; Urban Geography ; Kent Coğrafyası ; Neoliberal Kentleşme,Yerel Yönetimler,Afet,Mekânsal Ayrışma,Toplumsal Eşitsizlik ; Neoliberal Urbanization,Local Governments,Disaster,Spatial Segregation,Social Inequality

Neoliberal kentsel süreçler, son elli yıldır dünya genelinde çeşitli biçimlerde kendini göstermektedir. Kentler, neoliberal mantıkla yapılan müdahalelerin bir parçası haline gelirken büyük ölçekli ve yüksek bütçeli projeler, sürecin en görünür ve etkili araçları arasında yer almaktadır. Bu projelerin hangi amaçlarla ve meşrulaştırma stratejileriyle hayata geçirildiği, kent mekânı üzerinde ne tür etkileri olduğu ve kentsel pratiklerin sosyo-mekânsal dağılımını nasıl yeniden şekillendirdiği literatürde önemli bir tartışma alanıdır. Türkiye’de bu süreçlerin ve tartışmaların yansımaları yerel ölçekli örneklerde de açıkça görülmektedir. Bu çalışma, Balıkesir’in Bandırma ilçesinde uzun süredir gündemde olan ve yakın dönemde hayata geçirilen Malta Deresi Rekreasyon Alanı Projesi üzerinden neoliberal kentleşme dinamiklerinin sosyo-mekânsal yansımalarını incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla nitel bir araştırma örneği olan mevcut çalışma için doküman analizine başvurulmuştur. Betimsel analiz bulguları, kent yöneticilerinin siyasi popülaritelerini artırmak için büyük ölçekli kentsel projeleri stratejik araçlar olarak kullandıklarına ve bu projelere yönelik söylemler geliştirdiklerine işaret etmektedir. Ayrıca, projenin deprem riski bulunan dere yatağı üzerinde gerçekleştirildiği ve neoliberal kentleşme pratiklerinin doğal süreçleri göz ardı ettiği gerçeği ile örtüştüğü görülmektedir. Ek olarak yüksek kamu kaynağı aktarılan projenin, çevredeki lüks konut projeleri ve tüketim mekânları ile birlikte pazarlanarak sosyo-mekânsal ayrışmanın belirginleştiği bir kent yarattığını ileri sürmek mümkündür.

Neoliberal urban processes have manifested themselves in various forms across the world over the last fifty years. As cities become part of interventions driven by neoliberal logic, large-scale, high-budget projects are among the most visible and effective tools of this process. The purposes and legitimization strategies behind these projects, their impact on urban space, and how they reshape the socio-spatial distribution of urban practices are important areas of debate in the literature. The reflections of these processes and debates are also clearly evident in local-scale examples in Turkey. This study aims to examine the socio-spatial implications of neoliberal urbanization dynamics through the Malta Stream Recreation Area Project, which has been on the agenda for a long time and recently implemented in the Bandırma district of the Balıkesir province. For this purpose, the present study, a qualitative research example, utilizes document analysis. Descriptive analysis findings indicate that city administrators use large-scale urban projects as strategic tools and develop discourses related to these projects to increase their political popularity. Furthermore, the project's construction on a streambed at risk of earthquakes appears to be consistent with neoliberal urbanization practices that disregard natural processes. Furthermore, it is arguable that the project, with its substantial public funding, is being marketed alongside surrounding luxury housing projects and consumption spaces, creating a city characterized by pronounced socio-spatial segregation.