Hak Arama Tutum Ölçeğinin Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
The Validity and Reliability Study of the Attitude of Claiming Rights Scale
Yazar: Akçay, Püren; Güler, Gül
Dergi: Anadolu Journal of Educational Sciences International, Vol. 11 No. 2, 2020
Anahtar kelimeler: geçerlilik,güvenilirlik,hak arama,tutum ; attitute,claiming rights,reliability,validity

Bu araştırmada, üniversite öğrencilerinin hak arama tutumlarının belirlenebilmesi için bir ölçme aracı geliştirmek amaçlanmıştır. Bu amaçla oluşturulan taslak ölçek, görüşlerini almak üzere alan uzmanlarına sunulmuştur. Oluşturulan 46 maddelik taslak ölçek uzman görüşüne sunulmuş ve uzman görüşler doğrultusunda gerekli değişikliklerin yapılmasıyla 33 maddelik bir form elde edilmiştir.  Bu ölçek formu bir vakıf üniversitesinin hukuk, eğitim, tıp ve mühendislik fakültelerinde öğrenim gören 462 öğrenci üzerinde uygulanmış ve uygulamadan elde edilen veriler analiz aşamasına gelinmiştir. Geçerlik ve güvenirlik analizleri 453 öğrenci üzerinden gerçekleştirilmiştir. Açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve promax döndürme işlemi sonucu 20 maddeden oluşan dört faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Dört faktörün açıkladığı toplam varyans %54,019’dur. Her bir faktörün açıkladığı toplam varyans sırasıyla, %29,295, %10,165, %7,717, %6,842 olarak bulunmuştur. Daha sonra AFA ile ortaya konulan yapıyı farklı bir örneklemde test etmek için DFA yapılmıştır.  DFA çalışması 703 üniversite öğrencisi üzerinden ede edilen verilere uygulanmıştır. DFA modelindeki tüm faktör yüklerinin istatistiksel olarak manidar olduğu belirlenmiştir (p<.05). DFA ile hesaplanan uyum indeksleri, ölçeğin farklı örneklem grupları için de kullanılabilir derecede geçerli ve güvenilir olduğunu göstermektedir. HATÖ’nin faktör yapısı dört faktör olarak doğrulanmıştır ve bu faktörler sırasıyla “Hak Arama”, “Eğitim Hakkı”, ‘Hak Arama Yolları” ve “Hak Arama Sonucu” olarak adlandırılmıştır. Ölçek nihai formunun güvenirlik analizi sonucunda alfa katsayısının .88 olduğu bulunmuştur.

The purpose of the study was to develop a scale to determined university students attitudes of claiming right. The draft scale, created for this purpose, was presented to the experts to get their opinions. The 46-item draft scale was applied to 462 students studying in the law, education, medical engineering faculties of a university. The data obtained from the application reached the analysis stage. In this study, which was carried out to measure the attitudes of university students towards claiming rights, the trial form of the 33-item scale was applied to 462 university students studying in various faculties. The reliability validity studies were carried out on the remaining 453 students. As a result of exploratory factor analysis promax rotation, a 4-factor structure consisting of 20 items was obtained. The total variance explained by 4 factors is 54,019%. The total variance explained by each factor was found to be 29,295%, 10,165%, 7,717%, 6,842%, respectively. Then, confirmatory factor analysis was performed to test the structure revealed by exploratory factor analysis in a different sample. Confirmatory factor analysis study was applied to the data obtained from 703 university students. It was determined that all factor loads in the CFA model were statistically significant (p<0.05). Fit indices show that the scale is valid reliable to be used for different sample groups. Factor structure of HATÖ has been confirmed as 4 factors. These factors are named as "Claiming Rights", "Right to Education", "Ways to Claiming Rights", "Results of Claiming Rights". As a result of the reliability analysis of the final form of the scale, the alpha coefficient was found to be 0.88.