Öğretmen Görüşlerine Göre Okul Müdürlerinin Sergilediği Toksik Liderlik Davranışları
Toxic Leadership Behaviors Exhibited by School Principals According to Teachers’ Views
Yazar: Memduhoğlu, Hasan Basri; Ören, Mehmet Emin
Dergi: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 25 No. 3, 2022
Anahtar kelimeler: Education Management ; Eğitim Yönetimi ; Toksik liderlik,toksik örgüt,yıkıcı liderlik,narsizm,otoriterlik ; Toxic leadership,toxic organization,destructive leadership,narcissism,authoritarianism

Yıkıcı liderlik davranışlarından olan toksik lider davranışları, zincirleme bir yol ile okul personeli ve öğretmenleri, öğrenci ve velileri, eğitim ve öğretimi ve son olarak da genel başarı durumunu etkileyebilecek bir duruma gelmektedir. Okulun tüm paydaşları ile birlikte geliştirilmeye çalışıldığı günümüzde, istenmeyen bu durumların önüne geçmek gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı; öğretmenlerin okul müdürlerine yönelik toksik liderlik algılarının incelenmesidir.  Betimsel tarama modeli ile yapılan bu araştırmaya, 2020-2021 eğitim ve öğretim yılında Siirt ilinde görev yapan 402 öğretmen katılım göstermiştir. Araştırmanın verileri altı soruluk kişisel bilgiler formu ve 15 maddelik Toksik Liderlik Ölçeği ile elde edilmiştir.  Elde edilen verilerin çözümlenmesinde; tanımlayıcı istatistikler, t-testi, tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgularda öğretmenlerin algıları, okul yöneticilerinin toksik liderlik davranışlarını istismar edici denetmenlik alt boyutunda çok düşük, diğer alt boyutlar ve ölçeğin genelinde ise düşük düzeyde sergilediği yönündedir.  Öğretmenlerin okul müdürlerine ilişkin toksik liderlik algıları; cinsiyet, görev yapılan okul kademesi, istihdam türü, sendika üyeliği, görev yapılan şehir değişkenlerine göre farklılaşmamaktadır.  Buna karşın öğretmenlerin toksik liderlik algılarının mesleki kıdemlerine göre farklılaştığı tespit edilmiştir. Yapılan literatür taramalarında, toksik liderlik konulu çalışmaların eğitim yönetimi anlamında kısıtlı olduğu görülmüştür. Bu bağlamda toksik lider davranışlarının öğretmen algılarına göre incelenmesi ve etkili çözüm yolları sunulması alana önemli bir katkı yapacaktır.

Toxic leader behaviors, one of the destructive leadership behaviors, come to a situation that can affect school staff, teachers, students, parents, education, teaching and finally the situation of overall success in a chain way. The aim of this study is to examine teachers' perceptions of toxic leadership towards school principals. 402 teachers in Siirt and its districts in the 2020-2021 academic year participated in this research conducted with a descriptive survey model. The data of the study were obtained with a six-question personal information form and a 15-item Toxic Leadership Scale. In the analysis of the obtained data; descriptive statistics, t-test and ANOVA were used. According to the findings, teachers' perceptions are that school administrators exhibit toxic leadership behaviors in the abusive supervisory sub-dimension very low, and in other sub-dimensions and low in the scale generally. Teachers' toxic leadership perceptions of school principals; it does not differ according to gender, level of school, type of employment, union membership, city of employment. On the other hand, it was determined that the toxic leadership perceptions of teachers differ according to their professional seniority. In the surveys, it was seen that studies on toxic leadership are limited in terms of educational administration. In this context, examining toxic leader behaviors according to teacher perceptions and providing effective solutions will be contributive to the field.