Hz. Ali’ye Ait Yüz Sözün Manzum Bir Tercümesi
The Verse Translation of Hundred Sayings That Belong to Caliph Ali
Yazar: Ceyhan, Adem; Özdemir, Muhammet
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 10 No. 10, 2015
Anahtar kelimeler: Caliph Ali, A Hundred Word, Câhız, Reşîüddîn Vatvat, Turkish. ; Hz. Ali, Sad Kelime, Câhız, Reşîdüddîn Vatvat, Türkçe.

Türk edebiyatı tarihinde Hz. Muhammed’in dört  halifesinin hayatı ve şahsiyeti çevresinde meydana gelen  methiye, hilye, menkıbe gibi birtakım edebî türler vardır.  Anılan halifelere ait özlü sözlerin derleme, tercüme ve  şerhi mahiyetindeki eserler de bahis konusu edebî türlerden  birini teşkil eder. Bu çalışmada Hz. Ali’ye nispet edilen ve  meşhur Arap âlimi Câhız (ö. 255/869) tarafından seçildiği  rivayet edilen yüz veciz sözün Türkçe manzum bir  tercümesi tanıtılmakta ve tenkitli metni sunulmaktadır.  Eserin tespit edilebilen yazma nüshalarında mütercim adı  ve tercüme tarihi konusunda herhangi bir bilgi yoktur. Bu  nüshalara göre, Sad Kelime’yi nazmen Türkçeye çeviren  şair, eseri için mukaddime, sebeb-i telif ve hatime gibi  bahisler yazma gereği duymamış; yüz Arapça vecizeyi  birer kıt’ayla Türkçeye tercüme etmekle yetinmiştir.  Bununla birlikte, nüshaların en eski tarihli olanı ve dil  hususiyetleri, çevirinin tahminen 15. asırda veya 16. asır  başlarında yapılmış olabileceğini düşündürmektedir.  Eserin bilinen nüshalarının üçünde kayıtlı Farsça  kıt’alar, Reşîdüddîn Vatvat’ın Hz. Ali’ye ait yüz sözün  tercüme ve şerhi konusundaki “Matlûbu Külli Tâlib Min  Kelâmi Emîri’l-mü’minîn Alî bin Ebî Tâlib” adlı kitabında  yer alan şiirleridir. İsmi meçhul şairimiz, anılan eserde yüz  söze dair mensur Arapça ve Farsça tercümelerle açıklamaları  dilimize nakletmeksizin Farsça kıt’aları aynı şekilde  Türkçeye çevirmiştir.

In the history of Turkish literature, some literary genre  such as “medhiye (eulogy), hilye (portrait), menkıbe  (legend)” are formed by inspired from the life and characteristics  of Hz. Muhammed&apos;s four great caliphs. The  literary works such as compliation, translation and annotation  taken from four great caliphs&apos;es wise sayings also  constitutes one of these literary genres. In this work, a  poetical translation and critised text of a hundered wise  sayings which might be related to Caliph Ali and which is  rumoured that famous Arabian scholar Cahız (ö. 255/  869) selected these wise sayings is introduced and presented  accordingly. In the hand written sample of these  literary works, the name of translator and the translation  date is not determined. According to these samples, the  poet who translated the “Sad Kelime” to the Turkish in a  poetic way did not add the introduction, the reason of  writing and the epilogue to the literary sample. Furthermore,  poet only translated a hundred Arabian aphorism  to the Turkish with quatrain of each. Moreover, the oldest  sample and characteristics of the language of these translation  gives the clue of it might be written in the begining  of 15. or 16. centuries. In the three of these known translations  there are Persian quatrains can be found.  These quatrains are the poems from Residüddin Vatvat’s  book of “Matlûbu Külli Tâlib Min Kelâmi Emîri’lmü’minîn  Alî bin Ebî Tâlib” which is translation and  annotation related to Caliph Ali’s a hundered wise  sayings. The unknown poet translated the Persian  quatrains to the Turkish without translating the Arabian  and Persian prosaic interpretations which are related to a  hundered wise sayings.