Türkiye Tarım-Gıda Değer Zincir Analizi: Sebze ve Meyve Sektörü
Türkiye Tarım-Gıda Değer Zincir Analizi: Sebze ve Meyve Sektörü
Yazar: Altun, Elif; Öztürk, Murat
Dergi: Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Vol. 46 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Developmental Economy - Micro ; Kalkınma Ekonomisi - Mikro ; tarım,gıda,değer zinciri,meyve-sebze

Bu Tarım-gıda ürünlerinin fiyatlarındaki dalgalanmalar, gıda enflasyonu ve gıda güvenliği son yıllarda giderek öne çıkan, tüm insanlığı ilgilendiren önemli bir sorundur. Tarım ve gıda tüm ülkeler için pek çok bakımdan stratejik öneme sahiptir. 2019 yılında meydana gelen Covid-19 salgını da gıda tedarik zincirlerinin olası şoklar karşısında kırılgan yönlerini ortaya koymuştur. Tarım-gıda üretimi sürdürülebilirlik, gıda ve iklim krizleri, yetersiz beslenme, açlık ve doğal kaynak arzının azalması ile yakından ilgilidir. Ek olarak sosyal, ekonomik ve çevresel faktörleri içinde barındıran çok yönlü konularla ilişkili araştırmaların gündeminde yer almaktadır. Bu çerçevede öne çıkan yaklaşımlardan biri de sistemi bütüncül olarak analiz etmeye olanak sağlayan tarım-gıda tedarik ve değer zincirleri araştırmalarıdır. Bu çalışma, mevcut tarım-gıda sisteminin durumunu analiz ederek yetersizliklerini ve dönüştürülmesi ihtiyacını ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Türkiye için meyve-sebze sektörü, yerel ve ulusal tarım gıda değer zinciri kapsamında karşılaştırmalı analiz edilerek, alternatif olarak kısa/yerel tarım gıda zincirinin çözüm yollarından biri olabileceği tespit edilmiştir. Bu kapsamda, Türkiye’de sebze ve meyve sektörünün en önemli sorunlarının girdi maliyetlerindeki artış, uzun zincirdeki depolama ve nakliye maliyetlerinin yüksekliği (özellikle meyve ve sebze), ürün kayıpları ve üreticilerin örgütlenme eksikliği olduğu görülmüştür. Kısa/yerel tarım-gıda değer zinciri üreticilerin gelirinin artmasına yarar sağlayarak tüketiciye yansıyan fiyatın düşmesinde çözüm yollarından biri olarak görülmektedir.

Bu Tarım-gıda ürünlerinin fiyatlarındaki dalgalanmalar, gıda enflasyonu ve gıda güvenliği son yıllarda giderek öne çıkan, tüm insanlığı ilgilendiren önemli bir sorundur. Tarım ve gıda tüm ülkeler için pek çok bakımdan stratejik öneme sahiptir. 2019 yılında meydana gelen Covid-19 salgını da gıda tedarik zincirlerinin olası şoklar karşısında kırılgan yönlerini ortaya koymuştur. Tarım-gıda üretimi sürdürülebilirlik, gıda ve iklim krizleri, yetersiz beslenme, açlık ve doğal kaynak arzının azalması ile yakından ilgilidir. Ek olarak sosyal, ekonomik ve çevresel faktörleri içinde barındıran çok yönlü konularla ilişkili araştırmaların gündeminde yer almaktadır. Bu çerçevede öne çıkan yaklaşımlardan biri de sistemi bütüncül olarak analiz etmeye olanak sağlayan tarım-gıda tedarik ve değer zincirleri araştırmalarıdır. Bu çalışma, mevcut tarım-gıda sisteminin durumunu analiz ederek yetersizliklerini ve dönüştürülmesi ihtiyacını ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Türkiye için meyve-sebze sektörü, yerel ve ulusal tarım gıda değer zinciri kapsamında karşılaştırmalı analiz edilerek, alternatif olarak kısa/yerel tarım gıda zincirinin çözüm yollarından biri olabileceği tespit edilmiştir. Bu kapsamda, Türkiye’de sebze ve meyve sektörünün en önemli sorunlarının girdi maliyetlerindeki artış, uzun zincirdeki depolama ve nakliye maliyetlerinin yüksekliği (özellikle meyve ve sebze), ürün kayıpları ve üreticilerin örgütlenme eksikliği olduğu görülmüştür. Kısa/yerel tarım-gıda değer zinciri üreticilerin gelirinin artmasına yarar sağlayarak tüketiciye yansıyan fiyatın düşmesinde çözüm yollarından biri olarak görülmektedir.