YÖNETSEL PERFORMANSA YETKİNLİK TEMELLİ YAKLAŞIM: TÜRK OTOMOTİV SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA
YÖNETSEL PERFORMANSA YETKİNLİK TEMELLİ YAKLAŞIM: TÜRK OTOMOTİV SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA
Yazar: Çetinkaya, Melek; Özutku, Hatice
Dergi: İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, Vol. 41 No. 1, 2012

Yöneticilerin yetkinliklerinin belirlenmesi, hem yöneticilerin kendi yönetsel işlerine, hem de çalıştıkları organizasyona yaptıkları katkı sebebiyle kritik bir öneme sahiptir. Yetkinliklerin değerlendirilmesi performans değerleme sürecinde önemli bir yer tutmaktadır, dolayısıyla yönetsel yetkinlikler de yönetici performansının değerlendirilmesinde önemli bir kriteri oluşturmaktadır. Organizasyonlar için yönetsel yetkinlikleri tanımlama ve performans yönetim sistemlerini uygulama yönünde hareket etme artık kaçınılmaz hale gelirken, yönetsel yetkinlikleri performans değerleme süreçlerinin bir parçası olarak kullanıp kullanmadıkları konusu açık değildir. Bu çalışmanın amacı; başarılı yöneticilerin tanımlanabilmesi için organizasyonlar tarafından kullanılan yönetsel yetkinlikleri ilgili literatür çereçevesinde belirlemek ve bu yetkinliklerin yönetsel performans değerlendirme sürecinin bir parçası olarak organizasyonlar tarafından kullanılabilirliğini araştırmaktır. Bu amacı gerçekleştirmeye yönelik olarak Türk Otomotiv sektöründe faaliyet gösteren 323 adet firma üzerinde ampirik bir araştırma yapılmıştır. Araştırma verilerine anket yöntemi ile ulaşılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler ve t-testi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular Türk Otomotiv Sektöründe yönetsel yetkinliklerin tüm yönetim düzeyleri için önemli görüldüğünü ancak performans değerleme sürecinde dikkate alınmadığını ortaya koymuştur.ReferencesO.C. McClelland, Testing for Competence Rather Than for Intelligence, American Psychologist, Vol. 28, 1-14, (1973).C.K.Prahalad, G.Hamel, The Core Competence of the Corporation, Harvard Business Review, Vol. 68(3), 79-91, (1990).M.L.Spencer, M. S.Spencer, Competence at Work, John Wiley & Sons Inc., (1993).A.A.Lado, M.C.Wılson, Human Resource Sistems and Sustained Competitive Advantage: A Competency Based Perspective, Academy of Management Review, Vol.19(4), 699-727, (1994).J.Mills, K.Platts, M.Bourne, Applying Resource-Based Theory: Methods, Outcomes and Utility for manafers, International Journal of Operations & Production Management, Vol.23(2), 148-166, (2003).R.E.Boyatzis, The Competent Manager: A Model for Effective Performance, John Wiley&Son, (1982).J.Burgoyne, Cretating The Managerial Portfolio: Building on Competency Approachs to Management Development, Management Development and Education Journal, Vol. 20(1), 56-61, (1989).A.Collin, Manager's Competence, Rhetoric, Reallity, and Research, Personel Review, Vol.18(6), 20-25, (1989).A.C.Acar, İşletmelerde Ücret Yapısının Oluşturulması ve Bir Uygulama, Literatür Yayıncılık, (2007).J.A.Raelin, A.S.Cooledge, From Generic to Organic Competencies, Human Resource Planning,Vol.18(3), (1995).C.S. Barber, B.C. Tietje, Competency Requirements for Managerial Development in Manufacturing, Assembly and/or Material Processing Functions, Journal of Management Development, Vol. 23(6), 596-607, (2004).J.Collins, J.I.Porras, Building Your Company's Vision, Harvard Business Review, Vol.78(3), 65-75, (1996).L.Pickett, Competencies and Managerial Effectiveness: Putting Competencies to Work, Public Pesonnel Management, Vol.27(1), 103-115, (1998).M.I.Cheng, A.R.J.Dainty, D.R.Moore, Towards a Multidimensional Competency-Based Managerial Performance Framework, Journal of Managerial Psychology, Vol.20(5), 380-396, (2005).C.Uyargil, İşletmelerde Performans Yönetimi Sistemi, 2. Bası, Arıkan Basım Yayım, (2008).G.Paperin, ENVS1130 Management Principles-An Introduction, 1st Year MSci Computer Science, Managerial Performance Cousework 1. (2000).C.O.Longenecker, Why Managerial Appraisals are Ineffective? Causes and Lessons, Career Development International, Vol.2(5), 212-218, (1997).S.E.Abraham, L.A.Karns, K.Shaw, M.A.Mena, Managerial Competencies and Managerial Performance Appraisal Process, Journal of Management Development, Vol. 20(10), 842-852, (2001).O.Bayraktar, İnsan Kanakları Yönetiminde Yetkinliklerin Kullanılması ve Bankacılık Sektöründe Bir Vaka Araştırması, Yayınlanmamış Doktora Tezi, İÜ SBE, İşletme Anabilim Dalı, İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı, İstanbul, (2002).J.S.Shipmann, R.A.Ash, M.A.Battista, L.Carr, L.D.Eyde, B.Hesketh, J.Kehoe. K.Pearlman, E.P.Prien, J.I.Sanchez, The Practice of Competency Modeling, Personnel Psychology, Vol.53, 703-740, (2000).A.R.Levenson, W.A.Van der Stede, S.G.Cohen, Measuring The Relationship Between Managerial Competencies and Performance, Journal of Management, Vol. 32(3) , 360&ndash;380, (2006).S.E.Scullen, M.K.Mount, T.A.Judge, Evidence of Construct Validity of Developmental Ratings of Manageriel Performance, Journal of Applied Psychology, Vol. 88(1), 50-66, (2003).I.Robertson, P.Gıbbons, H.Baron, R.MacIver, G.Nyfield, Understanding Management Performance, British Journal of Management, 10, 5-12, (1999).M.Çetinkaya, Yönetsel Yetkinliklerin Analizi ve Yönetim Düzeyleri Açısından Yönetsel Yetkinliklere İlişkin Model Önerisi: Otomotiv Sektöründe Bir Uygulama, Doktora Tezi, A.K.Ü, S.B.E. İşletme Anabilim Dalı, Afyonkarahisar, (2009).İ.S.Mert, S. Gürbüz, A.C.Acar, Bireysel Performans Değerlemede Kullanılacak Yetkinliklerin Belirlenmesi: Yöneticiler Üzerinde Bir Araştırma, 18. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi, Çukurova Üniversitesi İşletme Bölümü, 20-22 Mayıs, (2010).A. Yılmazer, H.Tutar, Yönetici Başarısında &ldquo;Yönetsel Yetkinlikler ve Yönetsel Performans Değerlendirmeye Yönelik Bir Araştırma&rdquo;, 16. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi, İstanbul Kültür Üniversitesi, 16-18 Mayıs, (2008).E.Chong, managerial Competency Appraisal: A Cross-Cultural Study of American and East Asian Managers, Journal of Business Research, 61, 191-200, (2008).R.N.Sanyal, T.Güvenli, Perception of Managerial Characteristics and Organizational Performance: Comparative Evidence From Israel, Slovenia and The USA, Cross Cultural Management, Vol.11(2), 35-57, (2004).J.P.Neelankavil, A.Mathur, Y.Zhang, Determinants of Managerial Performance: A Cross-Cultural Comparison of The Perceptions of Middle-Level Managers in Four Countries, Journal of Internationel Business Studies, Vol.31(1), (2000).

Yöneticilerin yetkinliklerinin belirlenmesi, hem yöneticilerin kendi yönetsel işlerine, hem de çalıştıkları organizasyona yaptıkları katkı sebebiyle kritik bir öneme sahiptir. Yetkinliklerin değerlendirilmesi performans değerleme sürecinde önemli bir yer tutmaktadır, dolayısıyla yönetsel yetkinlikler de yönetici performansının değerlendirilmesinde önemli bir kriteri oluşturmaktadır. Organizasyonlar için yönetsel yetkinlikleri tanımlama ve performans yönetim sistemlerini uygulama yönünde hareket etme artık kaçınılmaz hale gelirken, yönetsel yetkinlikleri performans değerleme süreçlerinin bir parçası olarak kullanıp kullanmadıkları konusu açık değildir. Bu çalışmanın amacı; başarılı yöneticilerin tanımlanabilmesi için organizasyonlar tarafından kullanılan yönetsel yetkinlikleri ilgili literatür çereçevesinde belirlemek ve bu yetkinliklerin yönetsel performans değerlendirme sürecinin bir parçası olarak organizasyonlar tarafından kullanılabilirliğini araştırmaktır. Bu amacı gerçekleştirmeye yönelik olarak Türk Otomotiv sektöründe faaliyet gösteren 323 adet firma üzerinde ampirik bir araştırma yapılmıştır. Araştırma verilerine anket yöntemi ile ulaşılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler ve t-testi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular Türk Otomotiv Sektöründe yönetsel yetkinliklerin tüm yönetim düzeyleri için önemli görüldüğünü ancak performans değerleme sürecinde dikkate alınmadığını ortaya koymuştur.ReferencesO.C. McClelland, Testing for Competence Rather Than for Intelligence, American Psychologist, Vol. 28, 1-14, (1973).C.K.Prahalad, G.Hamel, The Core Competence of the Corporation, Harvard Business Review, Vol. 68(3), 79-91, (1990).M.L.Spencer, M. S.Spencer, Competence at Work, John Wiley & Sons Inc., (1993).A.A.Lado, M.C.Wılson, Human Resource Sistems and Sustained Competitive Advantage: A Competency Based Perspective, Academy of Management Review, Vol.19(4), 699-727, (1994).J.Mills, K.Platts, M.Bourne, Applying Resource-Based Theory: Methods, Outcomes and Utility for manafers, International Journal of Operations & Production Management, Vol.23(2), 148-166, (2003).R.E.Boyatzis, The Competent Manager: A Model for Effective Performance, John Wiley&Son, (1982).J.Burgoyne, Cretating The Managerial Portfolio: Building on Competency Approachs to Management Development, Management Development and Education Journal, Vol. 20(1), 56-61, (1989).A.Collin, Manager's Competence, Rhetoric, Reallity, and Research, Personel Review, Vol.18(6), 20-25, (1989).A.C.Acar, İşletmelerde Ücret Yapısının Oluşturulması ve Bir Uygulama, Literatür Yayıncılık, (2007).J.A.Raelin, A.S.Cooledge, From Generic to Organic Competencies, Human Resource Planning,Vol.18(3), (1995).C.S. Barber, B.C. Tietje, Competency Requirements for Managerial Development in Manufacturing, Assembly and/or Material Processing Functions, Journal of Management Development, Vol. 23(6), 596-607, (2004).J.Collins, J.I.Porras, Building Your Company's Vision, Harvard Business Review, Vol.78(3), 65-75, (1996).L.Pickett, Competencies and Managerial Effectiveness: Putting Competencies to Work, Public Pesonnel Management, Vol.27(1), 103-115, (1998).M.I.Cheng, A.R.J.Dainty, D.R.Moore, Towards a Multidimensional Competency-Based Managerial Performance Framework, Journal of Managerial Psychology, Vol.20(5), 380-396, (2005).C.Uyargil, İşletmelerde Performans Yönetimi Sistemi, 2. Bası, Arıkan Basım Yayım, (2008).G.Paperin, ENVS1130 Management Principles-An Introduction, 1st Year MSci Computer Science, Managerial Performance Cousework 1. (2000).C.O.Longenecker, Why Managerial Appraisals are Ineffective? Causes and Lessons, Career Development International, Vol.2(5), 212-218, (1997).S.E.Abraham, L.A.Karns, K.Shaw, M.A.Mena, Managerial Competencies and Managerial Performance Appraisal Process, Journal of Management Development, Vol. 20(10), 842-852, (2001).O.Bayraktar, İnsan Kanakları Yönetiminde Yetkinliklerin Kullanılması ve Bankacılık Sektöründe Bir Vaka Araştırması, Yayınlanmamış Doktora Tezi, İÜ SBE, İşletme Anabilim Dalı, İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı, İstanbul, (2002).J.S.Shipmann, R.A.Ash, M.A.Battista, L.Carr, L.D.Eyde, B.Hesketh, J.Kehoe. K.Pearlman, E.P.Prien, J.I.Sanchez, The Practice of Competency Modeling, Personnel Psychology, Vol.53, 703-740, (2000).A.R.Levenson, W.A.Van der Stede, S.G.Cohen, Measuring The Relationship Between Managerial Competencies and Performance, Journal of Management, Vol. 32(3) , 360&ndash;380, (2006).S.E.Scullen, M.K.Mount, T.A.Judge, Evidence of Construct Validity of Developmental Ratings of Manageriel Performance, Journal of Applied Psychology, Vol. 88(1), 50-66, (2003).I.Robertson, P.Gıbbons, H.Baron, R.MacIver, G.Nyfield, Understanding Management Performance, British Journal of Management, 10, 5-12, (1999).M.Çetinkaya, Yönetsel Yetkinliklerin Analizi ve Yönetim Düzeyleri Açısından Yönetsel Yetkinliklere İlişkin Model Önerisi: Otomotiv Sektöründe Bir Uygulama, Doktora Tezi, A.K.Ü, S.B.E. İşletme Anabilim Dalı, Afyonkarahisar, (2009).İ.S.Mert, S. Gürbüz, A.C.Acar, Bireysel Performans Değerlemede Kullanılacak Yetkinliklerin Belirlenmesi: Yöneticiler Üzerinde Bir Araştırma, 18. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi, Çukurova Üniversitesi İşletme Bölümü, 20-22 Mayıs, (2010).A. Yılmazer, H.Tutar, Yönetici Başarısında &ldquo;Yönetsel Yetkinlikler ve Yönetsel Performans Değerlendirmeye Yönelik Bir Araştırma&rdquo;, 16. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi, İstanbul Kültür Üniversitesi, 16-18 Mayıs, (2008).E.Chong, managerial Competency Appraisal: A Cross-Cultural Study of American and East Asian Managers, Journal of Business Research, 61, 191-200, (2008).R.N.Sanyal, T.Güvenli, Perception of Managerial Characteristics and Organizational Performance: Comparative Evidence From Israel, Slovenia and The USA, Cross Cultural Management, Vol.11(2), 35-57, (2004).J.P.Neelankavil, A.Mathur, Y.Zhang, Determinants of Managerial Performance: A Cross-Cultural Comparison of The Perceptions of Middle-Level Managers in Four Countries, Journal of Internationel Business Studies, Vol.31(1), (2000).