Tıpta uzmanlık eğitimi programlarının değerlendirilmesi: Nitel doküman analizi
Evaluation of residency education programs in medicine: Qualitative document analysis
Yazar: Taşçı, Ali İhsan; Saraçoğlu, Merve
Dergi: Anadolu Kliniği Tıp Bilimleri Dergisi, Vol. 31 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Clinical Sciences (Other) ; Klinik Tıp Bilimleri (Diğer) ; Müfredat,niteleyici araştırma,tıbbi eğitim,tıbbi uzmanlık,tıp asistanlığı,yetkinlik ; Competency,curriculum,medical education,medical residency,medical specialty,qualitative research

Amaç: Tıpta uzmanlık eğitimi; yalnızca klinik bilgi ve becerilerin değil; aynı zamanda profesyonel değer ve sorumlulukların da kazanıldığı kritik bir dönemdir. Ülkemizde Tıpta Uzmanlık Eğitimi Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Sistemi (TUKMOS) müfredatları; eğitim için bir çerçeve olmasının yanında; uzmanlık alanlarının mesleki yetkinlik kriterlerini belirleyen rehber olarak da kullanılmaktadır. TUKMOS programlarının yeterlik/çıktı temelli eğitim yaklaşımı bağlamında değerlendirilmesi önemlidir. Bu çalışma ile; Türkiye’de tıpta uzmanlık eğitiminin çerçevesini belirleyen TUKMOS müfredatları aracılığıyla tıpta uzmanlık eğitimi programlarının yapısını; işlevselliğini ve uygulanabilirliğini yeterliğe/çıktıya dayalı yaklaşım bağlamında değerlendirmek ve nitelikli uzmanlık eğitimi programlarına yönelik öneriler geliştirmek amaçlanmıştır. Yöntemler: Çalışma nitel doküman analizi yöntemiyle tasarlanmıştır. Çalışmanın veri setini TUKMOS eğitim programları oluşturmaktadır. 43 ana dal ve 45 tane yan dal uzmanlık programı incelenmiş ve verilerin tematik analizleri yapılmıştır.Bulgular: Analizler sonucunda; “Müfredatların temel yapısı” ve “Müfredatların işlevselliği ve uygulanabilirliği” şeklinde iki kategori ve bu kategorilere ilişkin beş tema belirlenmiştir. Sonuç: Değerlendirmeler sonucunda; tıpta nitelikli uzmanlık eğitimi için eğitim bilimlerinin standartlarına ve uzmanlık eğitiminin amaçlarına uygun adil; şeffaf ve hesap verilebilir müfredatlar oluşturulması; programdan mezun olan uzman hekimlerin yetkilerinin nasıl belirleneceği ve müfredatla ilişkisi açık bir şekilde yazılı bir çerçeve program ile belirlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Aim: Residency training in medicine is a critical period during which not only clinical knowledge and skills are acquired; but also professional values and responsibilities. In our country; the Turkish Medical Specialty Education Curriculum Development and Standard Setting System (TUKMOS) curricula serve both as a framework for education and are as a guide for determining the professional competency criteria for specialty areas. It is important to evaluate TUKMOS programs in the context of a competency/outcome-based education approach. This study aims to evaluate the structure; functionality; and applicability of medical residency training programs in Turkey through the TUKMOS curricula; which define the framework for medical residency training; within the context of a competency/outcome-based approach; and to develop recommendations for high-quality residency training programs. Methods: The study was designed using qualitative document analysis methods. The data set for the study consists of TUKMOS education programs. 43 main fields and 45 sub-fields of specialization programs were examined; and thematic analyses of the data were conducted.Results: As a result of the analyses; two categories were identified: “The basic structure of curricula” and “The functionality and applicability of curricula;” along with five themes related to these categories. Conclusion: As a result of the evaluations; it was concluded that curricula that are fair; transparent; and accountable; in line with the standards of educational sciences and the objectives of residency training; should be developed for qualified residency training in medicine. Furthermore; it was determined that the scope of practice for physicians graduating from the program and its relationship to the curriculum should be clearly defined in a written framework program.