hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Tenasühün Reddine Yönelik İbn Sînâ Merkezli Felsefî Bir Bakış
Tenasühün Reddine Yönelik İbn Sînâ Merkezli Felsefî Bir Bakış
Yazar: Sağlık, Hacı
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 15 No. 1, 2015
Anahtar kelimeler: Tenasüh, reenkarnasyon, nefs, ruh, İbn Sînâ

Tarih boyunca, yaşam kaynağı olan ruhun, ölümden sonraki akıbetini merak eden insanoğlu gerek dinler gerekse farklı felsefî teoriler yoluyla ruhun serüveni hakkında birbirinden farklı yaklaşımlar geliştirmiştir. Bu yaklaşımlardan birisi de ruhun bedenin ölümünden sonra başka bir bedenle tekrar dünyaya gelmesini ifade eden “tenasüh (ruh göçü)” inancıdır. Tarihî kaynaklar, bu inancın ilk defa Hindistan’da ortaya çıktığı ve oradan dünyanın diğer bölgelerine yayıldığını göstermektedir. Dünyada bu kadar yaygın olan bu inancın mahiyeti ve gerçekliği olup olmadığı meselesi filozoflar arasında da tartışma konusu olmuştur. Kimi filozoflar tenasühü kabul ederek buna dayalı bir ruh anlayışı geliştirirken, kimileri de böyle bir durumu imkan dahilinde görmeyerek bunun reddine yönelik deliller ortaya koymuşlardır. İslam felsefesinin en önemli filozoflarından biri olan İbn Sînâ da tenasühü kabul etmeyen filozofların başında gelmektedir. O, ferdî ruh anlayışı ve ahiret hayatını benimseyerek ölümden sonra ruhun başka bedenle tekrar dünyaya geleceği şeklindeki anlayışı reddetmiş ve buna yönelik olarak felsefî argümanlar ortaya koymuştur.

Tarih boyunca, yaşam kaynağı olan ruhun, ölümden sonraki akıbetini merak eden insanoğlu gerek dinler gerekse farklı felsefî teoriler yoluyla ruhun serüveni hakkında birbirinden farklı yaklaşımlar geliştirmiştir. Bu yaklaşımlardan birisi de ruhun bedenin ölümünden sonra başka bir bedenle tekrar dünyaya gelmesini ifade eden “tenasüh (ruh göçü)” inancıdır. Tarihî kaynaklar, bu inancın ilk defa Hindistan’da ortaya çıktığı ve oradan dünyanın diğer bölgelerine yayıldığını göstermektedir. Dünyada bu kadar yaygın olan bu inancın mahiyeti ve gerçekliği olup olmadığı meselesi filozoflar arasında da tartışma konusu olmuştur. Kimi filozoflar tenasühü kabul ederek buna dayalı bir ruh anlayışı geliştirirken, kimileri de böyle bir durumu imkan dahilinde görmeyerek bunun reddine yönelik deliller ortaya koymuşlardır. İslam felsefesinin en önemli filozoflarından biri olan İbn Sînâ da tenasühü kabul etmeyen filozofların başında gelmektedir. O, ferdî ruh anlayışı ve ahiret hayatını benimseyerek ölümden sonra ruhun başka bedenle tekrar dünyaya geleceği şeklindeki anlayışı reddetmiş ve buna yönelik olarak felsefî argümanlar ortaya koymuştur.
Ebû Bekr Ca’fer b. Muhammed el-Firyâbi (v. 301/913) ve Hadis İlmindeki Yeri
Ebû Bekr Ca’fer b. Muhammed el-Firyâbi (v. 301/913) ve Hadis İlmindeki Yeri
Yazar: Ceylan, Hanefi
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 15 No. 1, 2015
Anahtar kelimeler: el-Firyâbî, hadis, sünnet

Asıl ismi Ebû Bekr Ca’fer b. Muhammed b. el-Hasen b. el-Mustafâd el-Firyâbî et-Türkî’dir. Müellif  el-Firyâbî, Horasan’ın Belh civarındaki Firyâb köyünde Hicri 207/Miladi 822 yılında bir Türk aileye mensub olarak dünyaya gelmiştir. Muhaddisimiz,  onyedi yaşında iken hadis yazmaya başlamıştır. O, hadis talebi için doğudan batıya birçok şehri - Horasan, Maveraünnehir, Irak, Hicaz, Mısır, Şam ve el-Cezire - gezmiştir. Gezdiği bu şehirlerde dönemin meşhur ve önde gelen muhaddislerinden hadis öğrenmiştir. Aynı zamanda da bir çok meşhur muhaddis de kendisinden hadis öğrenmiştir. Bir dönem Dinever şehrinde kadılık vazifesinde bulunmuştur. Bir çok eser telif etmesine rağmen bunların bir çoğu günümüze ulaşmamıştır. Şu anda ulaşabildiğimiz eserlerin sayısı altı tanedir. Ömrünün sonlarında Bağdat şehrine gelerek yerleşmiş ve burada hadis imlasında bulunmuştur. Hicri 301/Miladi 913 yılında da Bağdat’ta vefat etmiş ve bu şehre defnedilmiştir.

Asıl ismi Ebû Bekr Ca’fer b. Muhammed b. el-Hasen b. el-Mustafâd el-Firyâbî et-Türkî’dir. Müellif  el-Firyâbî, Horasan’ın Belh civarındaki Firyâb köyünde Hicri 207/Miladi 822 yılında bir Türk aileye mensub olarak dünyaya gelmiştir. Muhaddisimiz,  onyedi yaşında iken hadis yazmaya başlamıştır. O, hadis talebi için doğudan batıya birçok şehri - Horasan, Maveraünnehir, Irak, Hicaz, Mısır, Şam ve el-Cezire - gezmiştir. Gezdiği bu şehirlerde dönemin meşhur ve önde gelen muhaddislerinden hadis öğrenmiştir. Aynı zamanda da bir çok meşhur muhaddis de kendisinden hadis öğrenmiştir. Bir dönem Dinever şehrinde kadılık vazifesinde bulunmuştur. Bir çok eser telif etmesine rağmen bunların bir çoğu günümüze ulaşmamıştır. Şu anda ulaşabildiğimiz eserlerin sayısı altı tanedir. Ömrünün sonlarında Bağdat şehrine gelerek yerleşmiş ve burada hadis imlasında bulunmuştur. Hicri 301/Miladi 913 yılında da Bağdat’ta vefat etmiş ve bu şehre defnedilmiştir.
Almanya’da Uygulanan İslam Din Dersi Hakkında Bir Değerlendirme (Kuzey Ren Westfalya Örneği)
Almanya’da Uygulanan İslam Din Dersi Hakkında Bir Değerlendirme (Kuzey Ren Westfalya Örneği)
Yazar: Topçuk, Ali
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 15 No. 1, 2015
Anahtar kelimeler: Federal Almanya,Kuzey Ren Westfalya,İslam Dersi,Din Dersi,Almanya`da İslam

Bu araştırmanın temel amacı öğrenci ve öğrenci velilerinin İslam Din Dersi hakkındaki düşüncelerini ve isteklerini öğrenmek ve elde edilecek sonuçla dersin daha verimli hale gelmesi için bazı teklifler sunmaktır. Katılımcıların % 90’dan fazlası İslam Din Dersinin Almanca olmasını anlayışla karşılamaktadırlar. Öğrenciler dinlerini aslında olduğu gibi ve konunun uzmanı olan (ilahiyatçı) öğretmenlerden öğrenme arzusundadırlar. Araştırmamız, İslam Din Dersinin, Müslüman öğrencilerin Alman toplumuna entegrasyonuna katkı sağladığını göstermiştir. Şu ana kadar verilen İslam Din Bilgisi Dersi (Islamkundeunterricht), (anayasada ifadesini bulan) İslam Din Dersi (Islamischer Religionsunterricht) için iyi bir temel oluşturmuştur.

Bu araştırmanın temel amacı öğrenci ve öğrenci velilerinin İslam Din Dersi hakkındaki düşüncelerini ve isteklerini öğrenmek ve elde edilecek sonuçla dersin daha verimli hale gelmesi için bazı teklifler sunmaktır. Katılımcıların % 90’dan fazlası İslam Din Dersinin Almanca olmasını anlayışla karşılamaktadırlar. Öğrenciler dinlerini aslında olduğu gibi ve konunun uzmanı olan (ilahiyatçı) öğretmenlerden öğrenme arzusundadırlar. Araştırmamız, İslam Din Dersinin, Müslüman öğrencilerin Alman toplumuna entegrasyonuna katkı sağladığını göstermiştir. Şu ana kadar verilen İslam Din Bilgisi Dersi (Islamkundeunterricht), (anayasada ifadesini bulan) İslam Din Dersi (Islamischer Religionsunterricht) için iyi bir temel oluşturmuştur.
Arapça Tefsir Tarihi Yazımında Başlangıç Mülahazaları: Kitabi Yaklaşım Tarihi
Arapça Tefsir Tarihi Yazımında Başlangıç Mülahazaları: Kitabi Yaklaşım Tarihi
Yazar: Çev. İsmail Albayrak, Velid A. Salih-
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 15 No. 1, 2015
Anahtar kelimeler: Tefsir, me’sûr, menkûl, Selefî, Eş’arî

Şu ana kadar Arapça olan geniş ve kapsamlı bütün tefsir tarihi kitabiyatının yayınlanması nedeniyle bu çalışmaların tarih yazımı açısından analizi arzulanan bir husustur. Bu makalede ben üç ana tefsir tarihi yazımının varlığını tartışacağım: Geleneksel Eş’arî, Selefi ve çağdaş (modernist). Şu ana kadar tefsir çalışmalarına nasıl yaklaşıldığını anlamayı arzu ediyorsak söz konusu grupların (taraftarları) tespiti elzemdir. Çünkü bu üç yaklaşımın savunucuları, bugün batı akademisinde sahanın gelişiminde temel alınan çok sayıda tefsiri tahkik edip basmış ve basmaya da devam etmektedirler. Makale bize, tefsirleri sınıflandırmada anahtar rolü olan ve tarihte her zaman var olan et-tefsîr bi’l-me’sûr teriminin tarihi gelişimini inceleme imkânı verecektir. İlaveten, tefsir tarihi yazımı, Arap dünyasında tahkik edilip basılan tefsirlerin tarihiyle birlikte tartışılarak burada ele alınacaktır. Başka bir ifadeyle, tefsir tarihi yazımında, tahkik edilip basılan tefsirlerin bizzat kendileri tarihi kilometre taşıdır ve benim aynı tarih yazımını anlamaya teşebbüsümün birincil anlama vasıtasıdır.

Şu ana kadar Arapça olan geniş ve kapsamlı bütün tefsir tarihi kitabiyatının yayınlanması nedeniyle bu çalışmaların tarih yazımı açısından analizi arzulanan bir husustur. Bu makalede ben üç ana tefsir tarihi yazımının varlığını tartışacağım: Geleneksel Eş’arî, Selefi ve çağdaş (modernist). Şu ana kadar tefsir çalışmalarına nasıl yaklaşıldığını anlamayı arzu ediyorsak söz konusu grupların (taraftarları) tespiti elzemdir. Çünkü bu üç yaklaşımın savunucuları, bugün batı akademisinde sahanın gelişiminde temel alınan çok sayıda tefsiri tahkik edip basmış ve basmaya da devam etmektedirler. Makale bize, tefsirleri sınıflandırmada anahtar rolü olan ve tarihte her zaman var olan et-tefsîr bi’l-me’sûr teriminin tarihi gelişimini inceleme imkânı verecektir. İlaveten, tefsir tarihi yazımı, Arap dünyasında tahkik edilip basılan tefsirlerin tarihiyle birlikte tartışılarak burada ele alınacaktır. Başka bir ifadeyle, tefsir tarihi yazımında, tahkik edilip basılan tefsirlerin bizzat kendileri tarihi kilometre taşıdır ve benim aynı tarih yazımını anlamaya teşebbüsümün birincil anlama vasıtasıdır.
Marx Neden Haklıydı? (Terry Eagleton)
Marx Neden Haklıydı? (Terry Eagleton)
Yazar: Yıldırım, Tamer
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 15 No. 1, 2015
Anahtar kelimeler: Marx,Terry,Eagleton

Edebiyat alanında bir akademisyen olan, içinde bulunduğumuz dönemde Manchester Üniversitesi'nde görev yapan ve Marksist düşünceyi savunan yazar Terry Eagleton değerlendireceğimiz kitabında geçmişten günümüze Marksizm’e yöneltilen on eleştiriyi ya da iddiayı ele alıyor. On bölümden oluşan kitabın her bölümünde eleştirinin birkaç cümlede özetini yaptıktan sonra büyük ölçüde savunmacı bir üslupla değerlendirmesini sunuyor. Kitabın adından anlaşılacağı gibi polemiklerin değerlendirilmesi büyük ölçüde yanlı bir şekilde gerçekleştiriliyor, Marksist düşünceye ilişkin birkaç eleştiri cümlesi yer alsa da bunlar genelde önemsiz bazı konuları içerdiğinden dikkat çekmiyor. Bu durumada yazarın herhangi bir itirazı yok. Zira yazar, Marx’ın düşüncelerini mükemmel olarak değil, inandırıcı, mantıklı açıklamalar olarak sunacağını bunu göstermek içinde Marx’a karşı yapılan eleştirileri ele alıp çürütmeye çalışacağını belirtmektedir (s. 11). Yani elimizde Marx eleştirilerini ötelemek ve onu övmek için yazılan tarafgir bir kitap bulunmaktadır. Yalnız, kitabın yazıldığı dönemde “Marksizm öldü, gününü doldurdu” ifadelerinin yaygın bir kabul gördüğünü unutmamak lazım. Yazar özellikle bu iddianın geçersiz olduğunu ortaya koymaya çalışmaktadır. Bu anlamda Marksizm’in siyasi despotluğa yol açtığı, her şeyi ekonomiye indirgediği, insan doğasına safça inanan bir ütopyacılığa saplandığı, bir tür tarihsel determinizm olduğu vb. iddiaları ele almış ve cevaplamaya çalışmıştır...

Edebiyat alanında bir akademisyen olan, içinde bulunduğumuz dönemde Manchester Üniversitesi'nde görev yapan ve Marksist düşünceyi savunan yazar Terry Eagleton değerlendireceğimiz kitabında geçmişten günümüze Marksizm’e yöneltilen on eleştiriyi ya da iddiayı ele alıyor. On bölümden oluşan kitabın her bölümünde eleştirinin birkaç cümlede özetini yaptıktan sonra büyük ölçüde savunmacı bir üslupla değerlendirmesini sunuyor. Kitabın adından anlaşılacağı gibi polemiklerin değerlendirilmesi büyük ölçüde yanlı bir şekilde gerçekleştiriliyor, Marksist düşünceye ilişkin birkaç eleştiri cümlesi yer alsa da bunlar genelde önemsiz bazı konuları içerdiğinden dikkat çekmiyor. Bu durumada yazarın herhangi bir itirazı yok. Zira yazar, Marx’ın düşüncelerini mükemmel olarak değil, inandırıcı, mantıklı açıklamalar olarak sunacağını bunu göstermek içinde Marx’a karşı yapılan eleştirileri ele alıp çürütmeye çalışacağını belirtmektedir (s. 11). Yani elimizde Marx eleştirilerini ötelemek ve onu övmek için yazılan tarafgir bir kitap bulunmaktadır. Yalnız, kitabın yazıldığı dönemde “Marksizm öldü, gününü doldurdu” ifadelerinin yaygın bir kabul gördüğünü unutmamak lazım. Yazar özellikle bu iddianın geçersiz olduğunu ortaya koymaya çalışmaktadır. Bu anlamda Marksizm’in siyasi despotluğa yol açtığı, her şeyi ekonomiye indirgediği, insan doğasına safça inanan bir ütopyacılığa saplandığı, bir tür tarihsel determinizm olduğu vb. iddiaları ele almış ve cevaplamaya çalışmıştır...
Çağdaş Dünyada Din ve Dindarlar (Şaban Ali Düzgün)
Çağdaş Dünyada Din ve Dindarlar (Şaban Ali Düzgün)
Yazar: Özler, Aslıhan
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 15 No. 1, 2015
Anahtar kelimeler: Çağdaş,Dünyada,Din

Dünyanın küreselleşmesiyle birlikte sınırlar ortadan kalkmakta ve milli kimlikler silikleşmeye başlamaktadır. Geçmişte kendilerini mili kimlikleri üzerinden tanımlayan insanlar artık dini kimliklerini ön plana çıkarmaktadırlar. Ne var ki dinin bu şekilde yükselen bir değer haline gelmesi bir takım olumsuzlukları da peşi sıra getirmektedir. Geçmişte milli değerler üzerinden yürütülen çatışmalar artık din üzerinden yürütülmekte; din, ekonomik ve politik pek çok tutum için kullanılan bir enstrüman haline dönüşmektedir. Bu düşüncelerden hareketle Şaban Ali Düzgün,  dinin çatışmaların sebebi olarak istismar edilmesinin sadece dinlerin değil dindarların da aleyhine bir takım sonuçlara yol açmakta olduğunu vurgular ve bu olumsuzluklardan çıkış yolları teklif eder. Yazarın bu tekliflerini on beş bölüm altında ele aldığı eseri kendisinin John Hick’ten çevirdiği bir makale ve Roger Haight ile yaptığı bir mülakatla sonlanır.

Dünyanın küreselleşmesiyle birlikte sınırlar ortadan kalkmakta ve milli kimlikler silikleşmeye başlamaktadır. Geçmişte kendilerini mili kimlikleri üzerinden tanımlayan insanlar artık dini kimliklerini ön plana çıkarmaktadırlar. Ne var ki dinin bu şekilde yükselen bir değer haline gelmesi bir takım olumsuzlukları da peşi sıra getirmektedir. Geçmişte milli değerler üzerinden yürütülen çatışmalar artık din üzerinden yürütülmekte; din, ekonomik ve politik pek çok tutum için kullanılan bir enstrüman haline dönüşmektedir. Bu düşüncelerden hareketle Şaban Ali Düzgün,  dinin çatışmaların sebebi olarak istismar edilmesinin sadece dinlerin değil dindarların da aleyhine bir takım sonuçlara yol açmakta olduğunu vurgular ve bu olumsuzluklardan çıkış yolları teklif eder. Yazarın bu tekliflerini on beş bölüm altında ele aldığı eseri kendisinin John Hick’ten çevirdiği bir makale ve Roger Haight ile yaptığı bir mülakatla sonlanır.
Yüksek Din Öğretimi Öğrencilerinin Değer Tercih Sıralamaları: Çukurova Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Örneği
Yüksek Din Öğretimi Öğrencilerinin Değer Tercih Sıralamaları: Çukurova Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Örneği
Yazar: Tuğrul Yürük, Asım YAPICI-
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 15 No. 1, 2015
Anahtar kelimeler: Değer, yüksek din öğretimi, İlahiyat, Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi

Bu çalışma, yüksek düzeyde din eğitimi alan gençlerin değer tercih sıralamalarının incelenmesini konu edinmiştir. Amacı ise ilâhiyat fakültesi öğrencilerinin hangi değerlerin etkisini daha çok hissettikleri, eğitim-öğretim süreciyle birlikte değer tercih sıralamalarında herhangi bir değişikliğin olup olmadığı, olduysa bunun hangi yönde gerçekleştiğini tespite çalışmaktır. Son tahlilde din eğitiminin bireyler üzerindeki biçimlendirici etkisinin yönü ve yoğunluğunun psikolojik bir yaklaşımla incelenmesi hedeflenmektedir. Araştırmada cinsiyete göre “ahlakî”, “estetik” ve “siyasal-politik” değerlerin tercihinde bir farklılaşma tespit edilmekle birlikte “dinî”, “ekonomik”, “teorik-bilimsel” ve “sosyal” değerlerin tercihinde anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Birinci sınıf öğrencileri ile son sınıf öğrencileri arasında sadece dinî değerleri tercih etmede anlamlı bir farklılık mevcuttur. İlâhiyat Lisans ile DKAB Öğretmenliği bölümleri arasında “siyasal-politik” değerlerin tercihinde anlamlı bir farklılık gözlenmiştir. Araştırmada öğrencilerin öğrenim gördükleri bölümlerini isteyerek tercih edip etmemeleri ile değer tercihleri arasında gözlenen farklılıklar anlamlılık seviyesine ulaşmamıştır.

Bu çalışma, yüksek düzeyde din eğitimi alan gençlerin değer tercih sıralamalarının incelenmesini konu edinmiştir. Amacı ise ilâhiyat fakültesi öğrencilerinin hangi değerlerin etkisini daha çok hissettikleri, eğitim-öğretim süreciyle birlikte değer tercih sıralamalarında herhangi bir değişikliğin olup olmadığı, olduysa bunun hangi yönde gerçekleştiğini tespite çalışmaktır. Son tahlilde din eğitiminin bireyler üzerindeki biçimlendirici etkisinin yönü ve yoğunluğunun psikolojik bir yaklaşımla incelenmesi hedeflenmektedir. Araştırmada cinsiyete göre “ahlakî”, “estetik” ve “siyasal-politik” değerlerin tercihinde bir farklılaşma tespit edilmekle birlikte “dinî”, “ekonomik”, “teorik-bilimsel” ve “sosyal” değerlerin tercihinde anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Birinci sınıf öğrencileri ile son sınıf öğrencileri arasında sadece dinî değerleri tercih etmede anlamlı bir farklılık mevcuttur. İlâhiyat Lisans ile DKAB Öğretmenliği bölümleri arasında “siyasal-politik” değerlerin tercihinde anlamlı bir farklılık gözlenmiştir. Araştırmada öğrencilerin öğrenim gördükleri bölümlerini isteyerek tercih edip etmemeleri ile değer tercihleri arasında gözlenen farklılıklar anlamlılık seviyesine ulaşmamıştır.
Bazı Hadislerin Sıhhat Durumuna Dair Ünlü Sûfî Necmüddîn el-Kübrâ’ya Yöneltilen Sorular ve Cevapları
Bazı Hadislerin Sıhhat Durumuna Dair Ünlü Sûfî Necmüddîn el-Kübrâ’ya Yöneltilen Sorular ve Cevapları
Yazar: Yılmaz, Muhammet
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 14 No. 1, 2015
Anahtar kelimeler: Hadis, tasavvuf, Necmüddîn el-Kübrâ, sahîh, mevzû

İslâm Dini’nden beslenen ve tabiatıyla hadislere de bir şekilde yer veren ilim dallarından birisi de Tasavvuf’dur. Muhaddis denilebilecek sûfîler olduğu gibi, sûfî diye nitelenen çok sayıda hadis ravisi veya âlimi de bulunmaktadır. Şu var ki, sûfîlik yönü daha öne çıkanların, Tasavvuf alanında ortaya koyduğu eserlerde, sahihlerin yanı sıra zayıf ve mevzû hadislerin de bulunduğu görülmektedir. Bu durum, sadece sûfilere özgü olmamakla birlikte çoğu kez onlar hakkında genel kabul görmüş bir kanaate dönüşmüş gibidir. İşte bu bağlamda, Necmüddîn el-Kübrâ’nın kendisine yöneltilen sorulara bir hadisçi titizliğiyle verdiği yanıtlar, söz konusu genel kanaatin en azından onun hakkında geçerli olmadığını göstermektedir. Necmüddîn el-Kübrâ’nın öğrencisi tarafından yazılan ve makalemize konu olan risâle, Tasavvuf alanında sıkça atıf yapılan hadisler de dâhil olmak üzere, yaygın olarak dillerde dolaşan bazı rivayetlerin, muhaddislerin kriterlerini ve terimlerini kullanan bir tarikat kurucusu tarafından değerlendirilmesi bakımından kayda değer bir örnek teşkil etmektedir.

İslâm Dini’nden beslenen ve tabiatıyla hadislere de bir şekilde yer veren ilim dallarından birisi de Tasavvuf’dur. Muhaddis denilebilecek sûfîler olduğu gibi, sûfî diye nitelenen çok sayıda hadis ravisi veya âlimi de bulunmaktadır. Şu var ki, sûfîlik yönü daha öne çıkanların, Tasavvuf alanında ortaya koyduğu eserlerde, sahihlerin yanı sıra zayıf ve mevzû hadislerin de bulunduğu görülmektedir. Bu durum, sadece sûfilere özgü olmamakla birlikte çoğu kez onlar hakkında genel kabul görmüş bir kanaate dönüşmüş gibidir. İşte bu bağlamda, Necmüddîn el-Kübrâ’nın kendisine yöneltilen sorulara bir hadisçi titizliğiyle verdiği yanıtlar, söz konusu genel kanaatin en azından onun hakkında geçerli olmadığını göstermektedir. Necmüddîn el-Kübrâ’nın öğrencisi tarafından yazılan ve makalemize konu olan risâle, Tasavvuf alanında sıkça atıf yapılan hadisler de dâhil olmak üzere, yaygın olarak dillerde dolaşan bazı rivayetlerin, muhaddislerin kriterlerini ve terimlerini kullanan bir tarikat kurucusu tarafından değerlendirilmesi bakımından kayda değer bir örnek teşkil etmektedir.
Antik Dönemlerde Adana’da Dini İnanç
Antik Dönemlerde Adana’da Dini İnanç
Yazar: Yıldırım, Münir
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 14 No. 1, 2015
Anahtar kelimeler: Adana, Anadolu, Din, Kizzuwatna, Kilikya

Adana, stratejik konumu dolayısıyla bugün olduğu gibi geçmiş dönemlerde de egemenliği altında bulunduğu yönetimlerde önemli bir yerleşim merkezini temsil etmiştir. Bu özelliği ile Adana daima dikkat çeken bir şehir olarak tarihte yerini almıştır. Adana, tarih boyunca siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel bir özellik gösterdiği gibi dinsel alanda da pek çok tecrübeye sahip olmuştur. Adana yaşamış olduğu tarihi atmosferde farklı dini düşünce ve akımların etkisi altında kalmış ve bu durum, şehrin yaşam tarzın hissedilir derecede etkilemiştir.

Adana, stratejik konumu dolayısıyla bugün olduğu gibi geçmiş dönemlerde de egemenliği altında bulunduğu yönetimlerde önemli bir yerleşim merkezini temsil etmiştir. Bu özelliği ile Adana daima dikkat çeken bir şehir olarak tarihte yerini almıştır. Adana, tarih boyunca siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel bir özellik gösterdiği gibi dinsel alanda da pek çok tecrübeye sahip olmuştur. Adana yaşamış olduğu tarihi atmosferde farklı dini düşünce ve akımların etkisi altında kalmış ve bu durum, şehrin yaşam tarzın hissedilir derecede etkilemiştir.
“İslâm garip başladı…” Hadisine Orijinal Bir Bakış Açısı Getiren Mehmet Feyzî Efendi’nin Peygamberlik ve Sünnet Anlayışı
“İslâm garip başladı…” Hadisine Orijinal Bir Bakış Açısı Getiren Mehmet Feyzî Efendi’nin Peygamberlik ve Sünnet Anlayışı
Yazar: Tatlı, Bekir
Dergi: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Vol. 14 No. 1, 2015
Anahtar kelimeler: Peygamber, Sünnet, hadis, Mehmet Feyzî Efendi, gurebâ hadisi

“İslâm garip olarak başlamıştır, başladığı gibi tekrar garipliğe dönecektir; gariplere ne mutlu!” şeklinde nakledilen ve muteber hadis kaynaklarında oldukça yaygın olarak yer alan hadis, genellikle hep olumsuz bir algı bırakmış ve İslâm dininin gittikçe zayıflayıp, kıyamete yakın garip bir hale dönüşeceği, başladığı gibi zayıf bir halde sona ereceği şeklinde anlaşılmıştır. Ne var ki, hadis metninin sonunun “Gariplere ne mutlu!” şeklinde bitiyor olması, ortada üzülmeyi gerektirecek bir durum olmadığını ifade etmektedir. İşte Mehmet Feyzî Efendi de bu hadis hakkında oldukça olumlu bir bakış açısı geliştirmiş ve bundan müsbet bir anlam çıkarmıştır. Buna göre, hadis metninde yer alan “garip” benzerleri arasında eşsiz (adîmü’n-nazîr) anlamına gelmektedir ve bu da İslâm’ın tıpkı başladığı gibi eşsiz ve benzersiz olarak sona ereceğini ifade etmektedir. Bu çalışmamız, “Kur’ân’ın, ehâdîs-i Nebeviyye’nin ve ulemânın irşâdından başka çâre yoktur.” diyen ve hayatı boyunca Kur’ân ve Sünnet’e bağlı bir hayat süren Mehmet Feyzî Efendi’nin Peygamber ve Sünnet anlayışını da ortaya koymak suretiyle onun bu konulardaki kendine has bakış açısını tespit etmeyi amaçlamaktadır.

“İslâm garip olarak başlamıştır, başladığı gibi tekrar garipliğe dönecektir; gariplere ne mutlu!” şeklinde nakledilen ve muteber hadis kaynaklarında oldukça yaygın olarak yer alan hadis, genellikle hep olumsuz bir algı bırakmış ve İslâm dininin gittikçe zayıflayıp, kıyamete yakın garip bir hale dönüşeceği, başladığı gibi zayıf bir halde sona ereceği şeklinde anlaşılmıştır. Ne var ki, hadis metninin sonunun “Gariplere ne mutlu!” şeklinde bitiyor olması, ortada üzülmeyi gerektirecek bir durum olmadığını ifade etmektedir. İşte Mehmet Feyzî Efendi de bu hadis hakkında oldukça olumlu bir bakış açısı geliştirmiş ve bundan müsbet bir anlam çıkarmıştır. Buna göre, hadis metninde yer alan “garip” benzerleri arasında eşsiz (adîmü’n-nazîr) anlamına gelmektedir ve bu da İslâm’ın tıpkı başladığı gibi eşsiz ve benzersiz olarak sona ereceğini ifade etmektedir. Bu çalışmamız, “Kur’ân’ın, ehâdîs-i Nebeviyye’nin ve ulemânın irşâdından başka çâre yoktur.” diyen ve hayatı boyunca Kur’ân ve Sünnet’e bağlı bir hayat süren Mehmet Feyzî Efendi’nin Peygamber ve Sünnet anlayışını da ortaya koymak suretiyle onun bu konulardaki kendine has bakış açısını tespit etmeyi amaçlamaktadır.