TSMA. D. 7180-5 Numaralı Deftere Göre Rumeli Bâzdârânları: Vize’den Vidin’e Timar Sahipleri ve Avcı Kuşları
Hunter Bird Breeding/Bâzdârânlık in the Ottoman Empire (Rumelia Example)
Yazar: Hazırbulan, Tahsin
Dergi: Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 12 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Early Modern History (Other) ; Yeniçağ Tarihi (Diğer) ; Hunting,Rumelia,Bazdaran,Timar ; Avcılık,Rumeli,Bazdaran,Timar

Geçim kaynağı olarak başlayan avcılık, medeniyetin gelişimiyle birlikte askeri talim, spor ve eğlence haline dönüşmüştür. Türk devletlerinde yaşam felsefesi düzeyinde önemli olan avcılık geleneği, Osmanlı Devleti’nde de sultanlar ve üst düzey bürokratlar tarafından sürdürülmüştür. Osmanlı saray teşkilatında avcılık kurumu, Bîrun kısmında “Şikâr Ağalığı” ve Enderun’da “Doğancıbaşı” öncülüğünde organize edilmiştir. Taşrada ise sarayın avcı kuşu ihtiyacını karşılamak için kendi içerisinde bir hiyerarşisi bulunan bir teşkilat oluşturulmuştur. Buna göre organizasyon adına “Ser-Bâzdârân”  denilen görevlinin öncülüğünde her biri hizmet açısında birbirinden farklı ancak ortak bir gaye için çalışan sayyâd, görençci, getürücü, tuzakçı, kümeci, yuvacı, tülekçi ve yavrucu olarak isimlendirilmiş uzman birimlerden oluşmaktaydı. Bâzdârân üyeleri berat sistemiyle görevlendirilir ve hizmetleri karşılığında timar tasarruf ederlerdi. Ayrıca örfî ve avarız türü vergilerle seferlerden de muaf tutulmuşlardı. Bu çalışma, Osmanlı Devleti’nde avcılık kurumunun gelişimini ve özellikle Bâzdârân teşkilatının Rumeli’de bulunan Vize, Çirmen, Silistre, Gelibolu, Sofya,  Köstendil, Vidin, Niğbolu, Paşa Sancakları ile Filibe, Drama, Ferecik, Gümülcine nahiyelerinde bâzdârân timarlarını, timar sahiplerini ve yetiştirilen avcı kuşlarını analiz ederek teşkilatın bölgesel yapılanmasını ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır.

Hunting, which began as a means of livelihood, has evolved into military training, sport and entertainment with the development of civilisation. The tradition of hunting, which was important at the level of philosophy of life in Turkish states, was also continued by sultans and high-ranking bureaucrats in the Ottoman Empire. In the Ottoman palace organisation, the hunting institution was organised under the leadership of the ‘Şikâr Ağalığı’ in the Bîrun section and the ‘Doğancıbaşı’ in the Enderun. In the provinces, an organisation with its own hierarchy was established to meet the palace's need for hunting birds. Accordingly, the organisation consisted of specialist units called ‘Ser-Bâzdârân’ (chief falconers), each of which performed different services but worked towards a common goal, including hunters, spotters, retrievers, trappers, flockers, nesters, falconers and breeders. Bâzdârân members were appointed through the berat system and received timar in return for their services. They were also exempt from customary and emergency taxes and military campaigns. This study aims to reveal the development of the hunting institution in the Ottoman Empire and, in particular, the regional structure of the Bâzdârân organisation in the Vize, Çirmen, Silistre, Gelibolu, Sofia, Köstendil, Vidin, Niğbolu, Paşa Sanjaks, and Filibe, Drama, Ferecik, and Gümülcine districts, with the aim of revealing the regional structure of the organisation.