Çocuk Koruma Sisteminin Bir Bileşeni Olarak Danışmanlık Tedbiri Uygulamalarına İlişkin Dosyaların ve Uygulayıcı Deneyimlerinin Değerlendirilmesi
Evaluation of Files and Practitioner Experiences on Counseling Measure Applications as a Component of the Child Protection System
Yazar: Karaman, Hakan; Yam, Faruk Caner
Dergi: Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 11 No. 3, 2025
Anahtar kelimeler: School Counseling ; Okul Psikolojik Danışmanlığı ; çocuk koruma kanunu,danışmanlık tedbiri,psikolojik danışman

Danışmanlık tedbiri uygulamaları, Türkiye’de 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu kapsamında, suça sürüklenen veya korunma ihtiyacı olan çocuklar ve ailelerine yönelik olarak yürütülmektedir. Bu uygulamalar çoğunlukla psikolojik danışmanlar, psikologlar ve sosyal hizmet uzmanları tarafından gerçekleştirilmekte olup, çocukların gelişimsel ihtiyaçlarını desteklemek ve aileleri çocuk yetiştirme konusunda güçlendirmek amaçlanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, danışmanlık tedbirlerinin Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde mevzuata uygun biçimde uygulanıp uygulanmadığını süreç, nitelik ve sonuç odaklı olarak incelemektir. Araştırma keşfedici ardışık karma desenle yürütülmüş olup, ilk olarak bir rehberlik ve araştırma merkezinde yer alan 40 danışmanlık tedbiri dosyası analiz edilmiştir. Ardından aynı bölgede danışmanlık tedbiri uygulama deneyimi olan 60 psikolojik danışmandan anket yoluyla veri toplanmıştır. Elde edilen veriler betimsel analiz teknikleriyle değerlendirilmiştir. Bulgulara göre, dosyaların %80’inde danışmanlık tedbiri kararları mevzuata uygun şekilde uygulanamamıştır. En yaygın engel (%46.87), çocuğa veya aileye ulaşılamamasıdır. Mahkeme kararlarının uygulayıcılara ortalama ulaşma süresi 81 gündür. Psikolojik danışmanların %53.3’ü görevlerini mevzuata uygun şekilde tamamlayamadıklarını, %54.4’ü ise çocuk/aileye ulaşamamanın süreci aksattığını belirtmiştir. Ayrıca, danışmanların %78.3’ü çocuk ve ailelerin motivasyonunun düşük olduğunu, %63.3’ü kendilerinin de bu göreve düşük motivasyonla yaklaştığını ve %55’i uygulamaların faydasız olduğunu düşünmektedir. Sonuç olarak, danışmanlık tedbiri uygulamalarının istenilen etkiye ulaşamadığı görülmektedir. Hem hizmet alanların hem de uygulayıcıların sürece katılımı artırılmadıkça, mevcut sorunların devam edeceği öngörülmektedir.

Danışmanlık tedbiri uygulamaları, Türkiye’de 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu kapsamında, suça sürüklenen veya korunma ihtiyacı olan çocuklar ve ailelerine yönelik olarak yürütülmektedir. Bu uygulamalar çoğunlukla psikolojik danışmanlar, psikologlar ve sosyal hizmet uzmanları tarafından gerçekleştirilmekte olup, çocukların gelişimsel ihtiyaçlarını desteklemek ve aileleri çocuk yetiştirme konusunda güçlendirmek amaçlanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, danışmanlık tedbirlerinin Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde mevzuata uygun biçimde uygulanıp uygulanmadığını süreç, nitelik ve sonuç odaklı olarak incelemektir. Araştırma keşfedici ardışık karma desenle yürütülmüş olup, ilk olarak bir rehberlik ve araştırma merkezinde yer alan 40 danışmanlık tedbiri dosyası analiz edilmiştir. Ardından aynı bölgede danışmanlık tedbiri uygulama deneyimi olan 60 psikolojik danışmandan anket yoluyla veri toplanmıştır. Elde edilen veriler betimsel analiz teknikleriyle değerlendirilmiştir. Bulgulara göre, dosyaların %80’inde danışmanlık tedbiri kararları mevzuata uygun şekilde uygulanamamıştır. En yaygın engel (%46.87), çocuğa veya aileye ulaşılamamasıdır. Mahkeme kararlarının uygulayıcılara ortalama ulaşma süresi 81 gündür. Psikolojik danışmanların %53.3’ü görevlerini mevzuata uygun şekilde tamamlayamadıklarını, %54.4’ü ise çocuk/aileye ulaşamamanın süreci aksattığını belirtmiştir. Ayrıca, danışmanların %78.3’ü çocuk ve ailelerin motivasyonunun düşük olduğunu, %63.3’ü kendilerinin de bu göreve düşük motivasyonla yaklaştığını ve %55’i uygulamaların faydasız olduğunu düşünmektedir. Sonuç olarak, danışmanlık tedbiri uygulamalarının istenilen etkiye ulaşamadığı görülmektedir. Hem hizmet alanların hem de uygulayıcıların sürece katılımı artırılmadıkça, mevcut sorunların devam edeceği öngörülmektedir.