Granodiyorit atıklarının demir oksitli sırlarda kullanımının araştırılması: estetik ve sürdürülebilirlik perspektifi
Investigation of the use of granodiorite wastes in ıron oxide glazes: an aesthetic and sustainability perspective
Yazar: Tonza Helvacıkara, Fidan; Çakır Arıanpour, Aslı; Işıktaş, İmre Deniz; Gücer, Mehmet Ali; Sipahi, Ferkan; Bedel Özek, Serap
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Vol. 15 No. 4, 2025
Anahtar kelimeler: Geochemistry (Other) ; Jeokimya (Diğer) ; Geology (Other) ; Jeoloji (Diğer) ; İron oxide glaze,Granodiorite waste,Gümüşhane,Colorant,Sustainable raw material ; Demir oksitli sır,Granodiyorit atıkları,Gümüşhane,Renklendirici,Sürdürülebilir hammadde

Seramik üretimi, doğal hammaddelere dayalı çok aşamalı süreçler gerektirir. Ancak artan çevresel kaygılar ve hammadde kaynakların tükenmesi, alternatif hammadde arayışını ve atık yönetimini seramik endüstrisinin öncelikli konuları haline getirmiştir. Özellikle doğal taş endüstrisinde oluşan atıklar hem çevresel etkilerin azaltılması hem de ekonomik değer yaratılması açısından önemli fırsatlar sunmaktadır. Bu bağlamda, granitoyidik kayaçlar, özellikle demir oksit içeriği sayesinde seramik sırlarında estetik ve işlevsel katkı sağlayabilecek potansiyel bir atık malzeme olarak değerlendirilmiş ve Gümüşhane il merkezindeki bir mermer işletmesinden temin edilen granodiyorit atıklar, demir oksitli sırların renklendirici bileşeni olarak kullanılmıştır. Petrografik analizler sonucunda kayaç numuneleri granodiyorit, diyorit ve granit olarak sınıflandırılmış; özellikle biyotit ve hornblend gibi mafik mineralleri yüksek oranda içeren granodiyorit (H1) örneklerinde toplam Fe₂O₃ oranının %3,96 olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle sır formülasyonlarında granodiyorit örneği esas alınmıştır. Beş farklı seramik bünye (kırmızı, şamot, döküm, porselen ve stoneware) üzerine uygulanan granodiyorit katkılı sırlar 1040°C–1100°C aralığında pişirilmiş ve özellikle aventurin etkili yüzeyler elde edilmiştir. Denemeler sonucunda, granodiyorit atıklarının sır yüzey özelliklerini, renklenme karakterini ve estetik niteliklerini olumlu yönde etkilediği gözlemlenmiştir. Elde edilen veriler, bu atık malzemenin seramik sektöründe hem sürdürülebilirlik hem de estetik çeşitlilik açısından değerli bir alternatif sunduğunu göstermektedir.

Ceramic production involves multi-step processes based on natural raw materials. However, increasing environmental concerns and the depletion of raw materials resources have made the search for alternative raw materials and waste management priority issues in the ceramic industry. In particular, waste generated by the natural stone industry offers significant opportunities for reducing environmental impacts and creating economic value. In this context, granitoidic rocks have been evaluated as a potential waste material capable of providing aesthetic and functional contributions to ceramic glazes, particularly due to its iron oxide content and granodiorite waste obtained from a marble factory in the central Gümüşhane province was used as a coloring component in iron oxide-based glazes. Petrographic analysis revealed that the rock samples were classified as granodiorite, diorite and granite. The granodiorite sample (H1), which contained high amounts of mafic minerals such as biotite and hornblende, was found to have a total Fe₂O₃ content of 3.96%. Therefore, the granodiorite sample was used in glaze formulations. Granodiorite-based glazes were applied to five different ceramic bodies (red, chamotte, casting, porcelain and stoneware) and fired at temperatures between 1040°C and 1100°C, resulting in surfaces with significant aventurine effects. The results of the trials showed that the granodiorite waste positively influenced glaze surface properties, coloration and aesthetic characteristics. The data obtained indicate that this waste material presents a valuable alternative in the ceramic industry, offering both sustainability and aesthetic diversity.