Türkiye Türkçesinde İlk Dönem Ekoloji Terimlerinin Şeceresi
The geneology of ecology term in first period of Turkey Turkish
Yazar: Sevgi, Orhan
Dergi: Eurasian Journal of Forest Science, Vol. 10 No. 3, 2022
Anahtar kelimeler: Forest Industry Engineering ; Orman Endüstri Mühendisliği ; Ekoloji tarihi,ekoloji bilimleri,ekoloji eğitimi,ekoloji terimleri,Ekoloji tarihi, ekoloji bilimleri, ekoloji eğitimi, ekoloji terimleri ; History of ecology,ecology sciences,ecology education,ecology terms.

Türkiye Türkçesinde ekoloji kavramı ilk defa Bahâ Tevfik ile Ahmed Nebîl tarafından Vahdet-i Mevcȗd Bir Tabî'at Âliminin Dini adıyla tercüme etmiş oldukları metinde 1911 yılında kullanılmıştır. Türkiye Türkçesinde ekoloji sözcüğünün girdiği 1911 yılından ilk kitabın yazıldığı 1965 yılına kadar olan süre ilk dönem olarak tanımlanmıştır. Ekoloji alanında ilk doktora Almanya'da Asaf Irmak tarafından yapılmıştır. Türkçede ilk ekoloji ders notu Asaf Irmak tarafından 1934 yılında hazırlanan Orman Ekolojisi ders notudur. Yükseköğretim kurumlarında Toprak İlmi ve Ekoloji dersi 1934 yılında Orman Fakültesi ders programında yer almıştır. Ekoloji ile ilgili ilk akademik birim 1943 yılında Toprak İlmi ve Ekoloji Anabilim Dalı olarak Orman Fakültesinde kurulmuştur. Aynı kurumda 1950 yılında ise Orman Ekolojisi dersi olarak bağımsız bir ders niteliğine kavuşmuştur. Yazılan ilk kitabın da Akif Kansu tarafından 1965 yılında yazılan Böcek Ökoloji ve Epidemiyolojisi isimli eserin olduğu tahmin edilmektedir. 1911 yılında Türkçeye giren ekoloji kavramı, 1930'lu yıllardan sonra sınırlı bilim alanında kullanılmaya başlanmış ve 1950'den sonra ekoloji terimleri ve kavramlarının kullanımı yaygınlaşmıştır. 1911-1965 yılları arasında ekolojinin temel terim ve kavramlarına, ekolojinin alt dallarına ve ekosistemin çeşitlerine yönelik bilgilerin Türkçeye çevrilmesine yönelik bilimsel çalışmaların olduğu görülmektedir. Böylece bu dönemde daha sonraki yıllarda yapılacak olan ekoloji çalışmalarının terim ve kavram altlığı oluşturulmuştur.

Ecology term has first been used in the translation study of Vahdet-i Mevcȗd Bir Tabî'at Âliminin Dini by Bahâ Tevfik and Ahmed Nebîl in 1911. The first period has been defined as the times between 1911 and 1965 when the first book has been published. The first doctorate level study has been accomplished by Asaf Irmak in Germany. The first lecture note for ecology has been written by Asaf Irmak in 1934. In 1934 “Toprak ilmi ve Ekoloji” lecture has been added to academic curriculum in higher educational institutes. The first academic department has been established in Faculty of Forestry as “Toprak ilmi ve Ekoloji Anabilim Dalı” in 1943. In the same faculty in 1950 the “Orman Ekolojisi” lecture has been given independently. The first book is assumed to be “Böcek Ökoloji ve Epidemiyolojisi” written by Akif Kansu. While in the initial years after 1911 the ecology term has been used in limited science branches, and after 50’s the terms and concepts related to ecology have been used more commonly. Between the years 1911-65 some translational studies have been encountered dealing with principal terms and concepts, sub-disciplines of ecology and ecosystems types. So, the substructure of term and conceptual substructure of the further ecology studies