BAHRÎ MEMLÜKLER DÖNEMİNDE (648/1250-784/1382) YAHUDİ TOPLUM YAPISI
THE STRUCTURE OF THE JEWISH COMMUNITY DURING THE BAHRI MAMLUK PERIOD (648/1250-784/1382)
Yazar: Eser, Mehmet Emin
Dergi: Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 34 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Religious Studies (Other) ; Dini Araştırmalar (Diğer) ; Dinler Tarihi,Memlükler,Mısır,Yahudi,Müslüman ; History of Religions,Mamluks,Egypt,Jew,Muslim

Bahrî (Türk) Memlükler dönemi (648/1250-784/1382), Yahudi toplumu için önemli bir gelişim süreci olmuştur. Bu dönemde, Yahudi toplumu, Memlük yönetimi altında siyasî, dinî, sosyal, ilmî ve kültürel alanlarda önemli değişiklikler yaşamıştır. Siyasî olarak, Yahudiler Memlük idaresinin tebaası olmalarına rağmen, dinî ve kültürel bağımsızlıklarını sürdürmüşlerdir. Sosyal açıdan, Yahudi toplumu iç dayanışmasını güçlendirmiş, eğitim ve kültürel faaliyetlere büyük önem vermiştir. Dinî eğitimde Arapça kullanımı yaygınlaşmış ve İbranice harflerle yazılan metinlerle dinî öğretinin yayılmasında önemli bir rol oynamıştır. Ayrıca, Yahudi ilmî çalışmaları, özellikle Rabbi Musa bin Nahman’ın Kudüs’e gelişiyle ivme kazanmış, Yahudi akademileri bilimsel ve kültürel merkezler haline gelmiştir. Kültürel açıdan, Yahudi şairleri ve yazarları, Arapça ve İbraniceyi aktif olarak kullanarak dönemin edebiyatına katkı sağlamışlardır. Sonuç olarak, Bahrî Memlükler dönemi, Yahudi toplumu için bilimsel, kültürel ve dinî alanda bir canlanma dönemi olmuştur. Yahudi toplumu, siyasî, sosyal ve kültürel bağlamda önemli gelişmeler kaydederken, özellikle dinî eğitimin güçlenmesi, kültürel faaliyetlerin artması ve ilmî üretimin gelişmesiyle hem kendi iç yapılarında hem de dış dünyada dikkat çeken bir toplum yapısı oluşturmuştur.

The Bahri (Turkish) Mamluks period (648/1250-784/1382) was a significant developmental phase for the Jewish community. During this era, the Jewish community experienced major changes in political, religious, social, intellectual, and cultural spheres under Mamluk rule. Politically, although Jews were subjects of the Mamluk state, they managed to maintain their religious and cultural independence. Socially, the Jewish community strengthened its internal solidarity and placed great importance on education and cultural engagement. The use of Arabic in religious education became increasingly widespread, and texts written in Hebrew script played a key role in dissemination of religious teachings. Moreover, Jewish scholarly activities gained momentum, particularly with the arrival of Rabbi Moses ben Nahman (Nachmanides) in Jerusalem, contributing to the emergence of Jewish academies as centres of intellectual and cultural life. Culturally, Jewish poets and writers contributed to the literature of the period by actively using both Arabic and Hebrew. As a result, the Bahri Mamluks era was a time of revival in religious, cultural, and scholarly terms for the Jewish community. While the community made significant advancements in political, social, and cultural domains, the strengthening of religious education, the increase in cultural activities, and the development of intellectual production helped create a remarkable societal structure that attracted attention both internally and externally.