hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Lise Öğrencilerinin Bilim Tarihi Hakkındaki Bilgi Düzeyleri
Knowledge Level of High School Students Regarding History of Science
Yazar: Başkan Takaoğlu, Zeynep
Dergi: Mavi Atlas, Vol. 6 No. 1, 2018
Anahtar kelimeler: History of Science,High School Student,Knowledge Level ; Bilim Tarihi,Lise Öğrencileri,Bilgi Düzeyi

Çalışmada liseöğrencilerinin bilim tarihi hakkındaki bilgi düzeylerinin tespit edilmesiamaçlanmıştır. Tarama modelinin kullanıldığı çalışmanın örneklemini Gümüşhaneilinde bir Anadolu lisesinde öğrenim gören 9. Sınıf (N= 30) ve 10. Sınıf (N=57) öğrencileri oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında dört soruluk açık uçlubir anket kullanılmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi doğrultusundadeğerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda öğrencilerin ilk uygarlıkların ve biliminsanlarının bilime katkısı, bilimsel bilgilerin zaman içerisindeki gelişimi vebilimsel hikâyeler konusunda yetersiz ve eksik bilgilerinin olduğu ortayaçıkmıştır.  Kazanımlarda bilim tarihine yönelikbilgilerin bulunmasına karşın öğrencilerin yeterli bilgilerinin olmaması bilimtarihine ders kitapları ve öğretmenler tarafından yeterince vurgu yapılamasınabağlanabilir. Bu sonuçlar doğrultusunda farklı disiplinlerle ilişkilendirilenbilim tarihi uygulamalarının öğrencilerin bilim tarihini anlamasına yardımcıolabileceği düşünülmektedir.

Learningscience history contributes to student development in many aspects. It improvesscientific thinking and inquiry learning skills and helps students gain acritical perspective. For this reason, it was aimed in this study to determineknowledge level of high school students regarding science history. The screeningmodel was used in the study and the sample consisted of 9th grade (N= 30) and10th grade (N= 57) students of an Anatolian high school in the province ofGumushane. A survey consisting of four open-ended questions which was developedby the researcher upon examining 9th grade outcomes and receiving opinions ofexperts was used for data collection. The data was evaluated using thedescriptive analysis method. It was found as a result of the study that thestudents had inadequate and incomplete knowledge about contributions of earlycivilizations and scientists to science, development of scientific knowledgethroughout time, and scientific stories. The students usually showed that they had superficial and commonplaceknowledge. The fact that students had inadequate knowledge even though helpingstudents learn about science history is among the outcomes of the educationalprogram might be associated with insufficient emphasis on science history intextbooks and by teachers. In accordance with these results, it is believedthat activities related to science history in different disciplines may helpstudents understand science history.
Meyendorf’un Buhara Hanlığı Seyahati
Travel to the Bukhara Khanate of Meiendorf
Yazar: Çelik, Muhammed Bilal; Keser, Emre
Dergi: Mavi Atlas, Vol. 6 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Meiendorf,Russia,Bukhara ; Meyendorf,Rusya,Buhara,Emir Haydar

İgor Kazimiroviç Meyendorf, 1820 yılında Buhara Hanlığı’naçeşitli antlaşmalar ve incelemeler yapmak için gönderilen Alexander FedoroviçNegri başkanlığındaki elçilik heyetine dâhil edilmiştir. Rusya devleti elçilikheyetlerinde farklı özelliklere sahip kişilere yer vererek Buhara Hanlığı’nıtanımayı amaçlamaktaydı. Meyendorf, Rus elçilik heyetinde sekreterlik göreviniüstlenmiştir. Yolculuk sürecinde ve Buhara Hanlığı’nda gördüklerini “ Voyage D’OrenburgA Boukhara” isimli kitabında yazmıştır. Rus yazarın bu eseri Türkistan bölgesive Buhara Hanlığı’nı tanıtan önemli bir yapıttır. Meyendorf, eserinde hanlığınekonomisi, askeri sistemi, nüfusu, iklimi, mimari yapısı, tarım ve ticaretibaşta olmak üzere birçok konu hakkında bilgi vermiştir. Makalemizde, Russeyyahın yer aldığı Alexander Fedoroviç Negri’nin elçilik heyeti ve BuharaHanlığı seyahati incelenmiştir.

Igor Kazimirovic Meiendorfwas included in the Russian embassy delegation headed by Alexander Fedorovic Negri,who was sent to the Khanate of Bukhara in 1820 to make various treaties andexaminations. The Tsarist Russia intends to recognize the Bukhara Khanate byhaving people with different characteristics in the embassy delegations. Meiendorfhas assumed the employment of secretary in the Russian embassy delegation. Hewrote his observations in his journey and in the Khanate in his book entitled Voyage D’Orenburge Boukhara. This workby the Russian writer has been an important work promoting the Turkistan regionand the Khanate of Bukhara. In his book, Meiendorf gives information abouteconomy, military system, population, climate, architectural structure,agriculture and trade of the khanate. In our study, Alexander Fedorovich Negri’sembassy delegation, in which the Meiendorf was involved, and his trip to the Khanateof Bukhara were investigated.
İlk Şehirler ve Yazılı Medeniyete Geçiş
FIRST CITIES AND PASSING TO WRITING CULTURE
Yazar: Işık, Adem
Dergi: Mavi Atlas, Vol. 6 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Eridu,Writing,Ur,Jerussalem,Babil ; Eridu – Yazı – Ur – Kudüs – Babil – Urugakina

Yazı ilk defa MÖ4. bin yılın sonlarında Mezopotamya’da ortaya çıkmıştır. Resim yazısı ilebaşlamış zamanla ideografik yazı şekli ortaya çıkmıştır. İlk olarak çivi yazısısistemi ile ve Sümerce olarak başlamıştır. İnsanoğlu kentleri kurmadan önce Neolitikdönem ile yerleşik hayata geçmiştir. Güneydoğu Toroslar’ın eteklerinde, ilk köyyerleşimleri kurulmuştur. Ardından ilk kentler MÖ 4000’li yılların sonlarına doğru GüneyMezopotamya’da ortaya çıkmıştır. Sümerler tarafından kurulduğu kabul edilen ilkkentler, aynı zaman da siyasal olarak birer kent devletiydi. Site adı verilen,bu kent devletlerine Ur, Uruk, Eridu, Lagaş, Kiş ve Larsa gibi devletleri örnekverebiliriz. Harran, Babil, Kudüs ilk büyük kent örneklerini oluşturur. Mezopotamya’dahukuk ve kanun yazma geleneği Sümerler ile başlamıştır. Bu gelenek ve kanunyazma tekniği zamanla Mezopotamya’da yaşamış olan tüm toplumlarıetkilemiştir.  UrukaginaKanunları, bilinen ilkSümerce hukuk metnidir. Hammurabi Yasaları ise MÖ 1760 yıllarındaMezopotamya’da ortaya çıkan tarihin en eski ve en iyi bir şekilde korunmuşyazılı kanunları arasındadır. Bu dönemden önce ortaya çıkan yasa koleksiyonlarıarasında Ur kralı Ur-Namnu’nun kanun kitabı (MÖ 2050), Eşnunna tarafındanoluşturulan kanun kitabı (MÖ 1930) ve İsin’li Lipit-İştar’ın kanun kitabı (MÖ1870) bulunmaktadır. Yazının bulunması uygarlığın, bugün geldiği noktayaulaşmasında atılmış en önemli adımdır.

Writing firstly exists in Mesopotamia atthe end of the year 400 B.C. Writing firstly began with hieroglyph in Sumers.It began with picture writing  and then changed to ideographicwriting. Before building the cities, human beings firstly settled down inNeolytic era. In the valley of the southeastern Toros mountains, they settelerthe first villages. After that, the first cities exist in southern Mesopotamiaat the end of the 4000 B.C. The first cities which were accepted that Sumersfounded were politically city states at the same time. We can give Ur, Uruk,Eridu, Lagoes, Kis and Larsa cities as an example to these city states whichwere called sites. Harran, Babil and Jerussalem are first big city samples.Judgement and law writing tradition firstly began with Sumers. These judgementand law writings affected all the societies lived in Mesopotamia by the time.Urukagina laws were the first known law writing materials. Hammurabi laws wereamongst the ol dest and well protected laws which exist in Mesopotamia in 1760B.C. Among the law collections before this era, the law book of Ur king UrNamnu (2050 B.C.), Eşnunna law book (1930 B.C) and the law book of Lipit İştarfrom Isin can be counted.The invention of the writing is the most importantstep to reach the culture  to the level of our Era.
Muhammed İkbâl'in Benlik Felsefesi
The Self-Philosophy Of Muhammad Iqbal
Yazar: Coşanay, Büşra
Dergi: Mavi Atlas, Vol. 6 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Muhammad Iqbal,Self-Philosophy,God,Universe ; Muhammed İkbâl,Benlik Felsefesi,Tanrı,Evren,Tasavvuf

Muhammedİkbâl’in düşüncesinde Tanrı ve evrene ilişkin bir açıklama yapabilmek için onunbenlik felsefesini bilmek hayati önem taşır. Çünkü o, Tanrı ve evren söz konusuolduğunda tüm açıklamalarını ben felsefesi üzerinden yapar. Onun benlikfelsefesinde Tanrı ve evrendeki her şey bir bene sahiptir. Evrendekiişleyişi anlamak ve varlığa ilişkin bir şeyler söylemek için benin mahiyeti,işlevleri, salahiyetleri ve sınırlarının açıklanması gerekir. Çalışmamızdabenin mahiyeti, insanın şuurlu tecrübesinden hareketle sahip olduğu eylemlersistemi olarak tanımlanmış olup benin insanda tecrübeler yoluyla açığa çıktığı,insanı sahip olabileceği en yüksek noktaya götürebileceği İkbâl’den alınan şiirve düz yazı örnekleriyle açıklanmıştır. Aynı zamanda insana özgürlüğünü veTanrı’yla iletişim imkânını vermek bakımından benin metafiziksel yönüaçıklanmaya çalışılmıştır.

In the thinking of Muhammad Iqbal, it is vital to knowhis self-philosophy in order to make an account of God and the universe.Because he make all their explanations through self-philosophy when God and theuniverse are concerned. God and everything in the universe has an ego in hisself-philosophy. It needs to explain thenature, functions, capabilities and boundaries of ego in order to understandwhat is running of the universe and to say something about it. In our work, thenature of ego is defined as a system of actions in which a person has act ofconscious experience. It's explained byexamples of poetry and plain writing from Iqbal that it can be brought to thehighest point that person can have, which ego has come to open in personthrough experiences. At the same time it hasbeen tried to explain the metaphysical aspect of ego in terms of freedom andcommunication with God.
Theophanes Kroniğinde Doğa Olayları Ve Yer Bilimleri Gözlemleri
Natural Events And Earth Sciences Observations In The Chronicle Of Theophanes
Yazar: Maden, Nafız; Beker, Yasemin; Nazır, Bayram
Dergi: Mavi Atlas, Vol. 6 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Theophanes,byzantine,Natura observations,Earth Sciences records ; Theophanes,Bizans,Doğa gözlemleri,Yer Bilimleri Kayıtları

Bu çalışmanın amacını Bizanslı tarihçi Theophanes’inMS 284-813 yılları arasındaki olayları anlattığı kroniğindeki doğa olayları veyer bilimleri gözlemleri oluşturmaktadır. Theophanes 758/760 yıllarındaİstanbul’da zengin ve aristokrat bir ailenin çocuğu olarak doğmuş ve 818yılında sürgünde olduğu Samothroke adasında vefat etmiştir.  Annesi Theodora, babası ise Bizansİmparatorluğu’nun Akdeniz'deki adalarının valisi Isaakios’dur. Theophanes,810/811 yıllarında ölen Georgios Synkellos'un teşvik ve arzusuyla onun yarımkalan kroniğini devam ettirmeye karar vermiştir. MS 284-813 yıllarında arasınıkapsayan Chronographia isimli eserini 810-814 yıllarında tamamlamıştır. 33 adetdoğa olayı ve yer bilimleri kaydına yer veren Theophanes'in vakayinamesi çokeski kaynaklara ulaşması ve kaybolmuş kaynakları kullanması açısından oldukçaönemlidir.

The purpose of this work is the natural phenomenaand earth sciences observations recorded in the chronicle of the Byzantinehistorian Theophanes from AD 284 to 813. Theophanes was born in 758/760 inIstanbul as a child of a wealthy and aristocratic family, and died in the nameof Samothroke in 818. His mother is Theodora and his father is Isaakios, thegovernor of the Mediterranean islands of the Byzantine Empire's. Theophanesdecided to continue his unfinished chronic of Georgios Synkellos who died inthe year 810/811 with the encouragement and desire of him. He completed hiswork entitled Chronographia covering the period of AD 284-813 years in AD 810-814.The chronicle of Theophanes including 33 natural events and earth sciencesrecords is very important in terms of using very old and lost resources.
Nurettin Topçu’da Osmanlı-Türk Modernleşmesi: Marazlar ve Tedavi
Ottoman-Turk Modernization in Nurettin Topçu: Diseases and Treatment
Yazar: Kılıç, Murat
Dergi: Mavi Atlas, Vol. 6 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Ottoman-Turk Modernization,Nurettin Topçu,Reform,Revolation ; Osmanlı-Türk Modernleşmesi,Nurettin Topçu,Reform,İnkılap,Batılılaşma

Başlangıcı 18. Yüzyıla kadar götürülebilecek olan Türk modernleşmesi, Osmanlı ve Cumhuriyet döneminde benzer dinamiklere ve problemlere sahiptir. Bu dinamikler ve problemler, pek çok kez pek çok kişi tarafından incelenmiş ve eleştirilmiştir. Söz konusu kişilerden biri de Cumhuriyet dönemi Türk muhafazakârlığının en önemli ve önder isimlerinden olan Nurettin Topçu’dur. Topçu, muhafazakâr bir isim olarak reform ve inkılap konularında farklı görüşlere sahiptir. Değişimin, insanlar ve toplumlar için zaruri olduğunu ve gerçek inkılabın muhafazakârlığa ters düşmediğini savunmaktadır. Osmanlı-Türk modernleşme sürecini de bu görüşler çerçevesinde ele almakta ve eleştirmektedir. Topçu’nun yaklaşık iki asırlık bu süreci eleştirisinde üç konu öne çıkmaktadır. Bunlardan ilki inkılap adı altında yapılan yeniliklerin şekilsel değişiklerden öteye gidemediği yani bir Batı taklitçiliği olduğudur. İkincisi yapılan yenilikler sırasında özden kaparak mazinin inkâr edilmesidir. Üçüncüsü ise yeni ve eski taraftarları şeklinde toplumun ikiye bölünmesidir. Topçu, bu sorunların çözümü olarak ise aklın egemen olduğu, mazinin inkâr edilmediği, yeni bir felsefe sistemine dayanan bir Türk-İslam Rönesans’ını önermektedir.

The Turkish modernization, which can be taken up to the beginning 18thcentury, has similar dynamics and problems in the Ottoman and Republic era.These dynamics and problems have been reviewed and criticized many times bymany people. One of them was Nurettin Topçu, one of the most important andleading names of the Turkish conservatism of the Turkish Republic era. He hasdifferent views on reform and reform as a conservative name. He alleges thatchange is necessary for people and societies and that the real revolution isnot contrary to conservatism. He also criticizes the Ottoman-Turkishmodernization process within the framework of these views. In this criticism ofthe process about two centuries, three issues come to the forefront. The firstof these is that reforms made under the name of revolution could not go beyondthe formal changes and are Western imitation. The second is the denial of thepast during reforms. The third is the division of society into new and oldsupporters. He suggests a Turk-Islam Renaissance based on a new philosophicalsystem in which the mind is dominant as a solution to these problems and thepast is not denied.
Sultan II. Mustafa Döneminde Osmanlı’daki Eşkiyalık Faaliyetleri
Banditry  Incidents In 2nd Mustafa Period In Ottoman State
Yazar: Özgül, İbrahim
Dergi: Mavi Atlas, Vol. 6 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Judgment,Kadı,Bandit,Complaint,Robbery ; Hüküm,Kadı,Eşkıya,Şikayet,Soygun

Eşkiyalık,silahla veya çeşitli yöntemlerle zor kullanarak halkın can ve mal güvenliğinitehdit eden, kamu düzenini bozan bazı şahıs ve grupların organizeolmaları sonucuasayişi bozan faaliyetler olarak ortaya çıkmaktadır. Bu tür faaliyetlerin bazenzaman ve mekan bakımından geniş döneme yayılan ve  devleti uğraştıran olaylarda bu çalışmadabelgeleriyle ortaya konulmuştur. Bu faaliyetlere zaman zaman taşradaki devletgörevlilerininde eşkıya grupları oluşturarak veya onlarla birleşerek teşebbüsettikleri de olmuştur.            Bu tür faaliyetlerin daha çok sarpgeçitlerin bulunduğu, ıssız ve güvenlik zafiyetinin olduğu yerlerde meydanageldiğinden devlet çeşitli devamlı tedbirler almaya çalışmıştır. Devlet bu türolayları önlemek için çeşitli tedbirler alırken suçun isbatı ve yargılamausullerini hukuk kuralları doğrultusunda kesin, açık ve objektif delillerinkullanılmasına dikkat ederek araştırma sonuca cezalandırma yoluna gittiğikullanılan arşiv belglerinde açıkça görülmektedir.

Banditry is an illegal activity caused bysome organized people and groups who threaten the security of life and propertyof other people by using force with arms or various methods that disrupt publicorder. Such activities which caused long-termed and extensive struggles forstate have been revealed with documents in this study. This kind of activitieswere occasionally attempted by the state officials in rural areas either by formingbandit groups or by unifying them. The state tried to take various and perpetual measures because such activities havebecome more frequent in steep passages, desolate places and insecure areas.While the state took various measures to prevent such incidents, it is evidentin the archival documents that trial, judgment and punishment processes wereconducted by paying attention to use of definite, clear and objective evidencesin accordance with the rules of the law.
Öğretmenlerin Tarih Bilgi ve Bilinç Düzeylerinin Tespiti
Determination of Teachers' Levels of Historical Knowledge and Conscience
Yazar: Güneş, Mehmet; Aydar, Özkan; Akyıldız, Arslantürk
Dergi: Mavi Atlas, Vol. 6 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: History,Teacher,Education,Knowledge ; Tarih,Öğretmen,Eğitim,Bilgi,Bilinç

Tarihbilgisi ve bilinci sadece geçmiş olayları bilmek ve anlamak değil, bugünüanlamak ve geleceği şekillendirmek demektir. Tarih bilgisini uygun bir şekildevermenin bir yolu, mevcut öğretimin çıktılarını analiz etmektir. Bu çalışma,öğretmenlerin tarih bilgilerini ve tarihe bakış açılarını tespit etmeyiamaçlamaktadır. Öğretmenlerintarihe olan ilgileri, takip ettikleri kaynaklar, eleştirel tarih anlayışları,mevcut tarih öğretimine bakışları ve önerileri incelenmektedir. Araştırmanınörneklemini Doğu Anadolu’nun yaklaşık 100 bin nüfuslu bir ilinde ilk ve ortadereceli okullarda görev yapan farklı branşlardan 304 öğretmen oluşturmaktadır.Demografik özellikleri tespite yönelik soruların yanı sıra çalışmanın amacınauygun sorular oluşturularak veriler toplanmıştır. Bu veriler SPSS 17 programınakodlanarak analiz edilmiştir. Katılımcıların cinsiyet, yaş, eğitim durumu,mezuniyet alanı gibi özelliklerine göre sorulara verdikleri cevaplarıkarşılaştırmak amacıyla bağımsız t-testi uygulanmış ise de anlamlı ilişkiler vefarklılıklar bulunamamıştır. Anketten elde edilen veriler çalışmanın amacınauygun olarak istatistikler yardımıyla tasnif edilmiş ve öğretmenlerin tariheyönelik bakış açıları değerlendirilmiştir.

Knowledge and conscience of history are not only to know and understandpast events, but also to understand present and shape future. One way to givehistorical knowledge in an appropriate way is to analyze outputs of currentteaching. This study aims to identify historical knowledge and perspectives ofteachers. Interests of teachers to history, their follow-up resources, criticalhistory understanding, perspectives of current history teaching andrecommendations are examined. Sample of research consists of 304 teachers fromdifferent branches working in primary and secondary schools in a province with populationof about 100 thousand in Eastern Anatolia. In addition to questions aboutdemography, it is aimed to collect data by preparing appropriate questions forpurpose of study. Obtained data were coded and analyzed in SPSS 17 program.Independent t-test was used to compare answers given to questions according toparticipants’ characteristics such as gender, age, education status, graduationarea, but significant correlations and differences were not found. The dataobtained from the sample were classified according to purpose of study withdescriptive statistics and perspectives of teachers were examined.
Türk Dilinde T- ~ K- Denkliği
Equivalence Of T-, K- In Turkish Language
Yazar: Kızılözen, Cihangir
Dergi: Mavi Atlas, Vol. 6 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Turkish dialect,equivalence of t-,k- consonants,equivalence consonant in Turkish ; Türkçede ses denklikleri,t- k- ses denkliği,Türk lehçeleri

Kimi Türk lehçelerinde t- ile başlayanbirkaç sözcüğün anlam değişimine uğramadan başka lehçelerde k- ile başladığıgörülüyor. Birbirlerinin yerine geçen t ve k ünsüzlerinin sesbirim değerlerifarklıdır. Ancak tespit ettiğimiz sözcüklerde birbirlerinin yerinegeçtiklerinde herhangi bir anlam değişikliğine neden olmadıklarından birbirinindengi konumundadırlar. Günümüze değin Türk lehçeleri üzerine yapılançalışmalarda, Türk lehçelerinin fonetik sınıflandırılmalarında söz başı t-/k-sorununa değinilmemiştir. Bu incelemede Türkçenin çağdaş ve tarihî lehçelerigöz önünde bulundurarak top/kop “çok”; kay-/tay- “kaymak” gibi sözcüklerdegörülen t- / k- denkliği üzerinde durulmuştur. Bu denkliğin nasıl ortayaçıktığı sorusu yanıtlanmak istenmiştir. Bu doğrultuda çağdaş Türk lehçelerindet-li ve k-li biçimleri olan sözcüklerin eski ve orta dönem Türk kaynaklarındakikullanımları gözden geçirilmiştir. Günümüz Türk lehçelerindet-li ve k-li biçimleri olansözcüklerin tarihî Türk kaynaklarında da iki biçimli kullanımı bu sorunun ÖnTürkçeye kadar uzandığını gösteriyordu. Söz başı t- / k- ünsüzlerindenhangisinin özgün, hangisinin ötekinden çıktığı sorusunu yanıtlamak için Türk lehçelerindet-li ve k-li biçimleri olan sözcüklerin Altay dillerindeki izleri araştırıldı.Böylece Türkçe üzerinde başladığımız söz başı t-/k- sorununun incelenmesi, ortave eski Türkçe üzerinden Ön Türkçeye kadar uzanmış oldu.

In some Turkic dialects there are several words beginning with t- whichoccur as words beginning with k- in other Turkic dialects without difference intheir senses. Phonetic values of the interchangeable t and k consonants aredifferent. However, in the words we have identified, they are in equal statesince they replace each other without changing the senses of the words. Up tonow, the problem of initial t- / k- has not been dealt with in Turkic studiesand in phonetic classification of the Turkic dialects. This study, examiningmodern and historical Turkic dialects, discusses t- / k- correspondence as itis observed in the words such as top/ kop “many, much”, kay- / tay- “to slide”. This study tries to answer the question of thesource of this correspondence. In this respect, the occurences of the wordsdisplaying t- and k- in modern languages are reanalyzed in middle and earlyTurkic resources. Words having t- and k- forms in the contemporary varieties ofTurkish language also have two forms in historical Turkic sources and thistraces the problem back to the Pre-Turkic. In order to identify whether t-forms or k- forms are original phonemes, the traces of this words in the Altaiclanguages are investigated. Hence the study which began with evaluation of theinitial t- / k- in modern Turkish, through middle and early Turkic, extended toPre-Turkic.