AÇIK HAVA KOŞULLARINDA SERGİLENEN TAŞ ESERLERDE BOZULMA – BOZUNMA SÜREÇLERİ VE KORUMA YÖNTEMLERİ
DETERIORATION-DEGRADATION PROCESSES AND CONSERVATION METHODS IN STONE ARTIFACTS EXHIBITED UNDER OPEN-AIR CONDITIONS
Yazar: Konak, Ayşin; Karahan, Günay; Gedük, Serkan
Dergi: Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol. 0 No. 42, 2022
Anahtar kelimeler: Koruma,Onarım,Önleyici Koruma,Bozunma ; Conservation,Preventive Conservation,Deterioration,Degratation.

İnsanlık tarihine ait uzun süreli belleğin sergilendiği müzeler, geçmiş, bugün ve gelecek arasında önemli bağlar kurulmasını sağlayan mekanlardır. Müzeler kültür turizminin önemli araçlarından biridir. Kültür mirasının korunmasını sağlayan müze binaları ile çevresindeki açık alanda, malzeme türüne ve döneme göre sınıflandırılan pek çok eser sergilenmektedir. Müzelerin kapalı salonlarında, ahşap, kemik, cam, kil ve taş gibi hammaddelerden üretilmiş tarihi eserler sergilenirken, müzelerin bahçelerinde, açık hava koşullarının etkisinde çoğunlukla bozunmaya karşı daha direnç gösteren kilden ve taştan üretilmiş eserler sergilenmektedir. Müzelerde sergi salonlarında, tarihi eserlerin bozunmadan sergilenmesine, depreme karşı korunmasına ve doğru aydınlatmanın nasıl olmasına yönelik çok sayıda çalışma yürütülmektedir. Bunlara karşılık, müzelerde açık alanlarda sergilenen eserler üzerinde gözlenen bozunma süreçlerinin çok az araştırıldığı ve çoğunlukla göz ardı edildiği görülmektedir.Bu çalışma kapsamında müzelerde açık hava koşullarının etkisi altında sergilenen doğal taş eserlerde bozunmaya neden olan etkenler, bunların nedenlerini tespit etmeye yönelik araştırmalar ve analizler, doğal taşlarda gözlenen bozunma şekilleri, ne tür çalışmalarla ve yöntemlerle korunabilecekleri ele alınmıştır. Söz konusu bu araştırmaların her bir basamağında onarım ve korumanın çok disiplinli yönü, eserlere zarar vermeyen çağdaş yöntemlerin kullanılması ve düzenli olarak denetlenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bunların yanında müze bahçelerinde, çevre koşullarına açık alanlarda, sergilemeye yönelik düzenleme çalışmalarının neden önleyici koruma yaklaşımlarıyla desteklenmesi gerektiği anlatılmıştır.

Museums are places that provide the links between the past, present, and future. Many artifacts classified according to material type and period are exhibited in museums, which ensure the protection of cultural heritage. Mostly artifacts made of stone, which are more resistant to deteriotation and degradation are exhibited in open-air areas in museums. A large number of studies are carried out in museum exhibition halls to display historical artifacts without deterioration and degradation, to protect them against earthquakes. On the other hand, it is seen that the deterioration and degradation processes affecting the artifacts have been little researched and mostly ignored. Within the scope of this study, the factors causing deterioration and degratation in stone artifacts under open air conditions, the causes of these factors, deterioration and degratation patterns observed in stones, and their preservation methods are discussed. In each step, a great emphasis was put on multidisciplinary aspect of repair and conservation, the need for the use of methods that do not harm the artifacts and the regular inspection of these methods. In addition, it is explained why the arrangement works for exhibition in areas affected by environmental conditions should be supported by preventive conservation approaches.