HEMODİYALİZ VE PERİTON DİYALİZİ HEMŞİRELERİNİN STRES DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI
COMPARISON OFSTRESS LEVELS HEMODIALYSIS AND PERİTONEAL DIALYSIS NURSES
Yazar: Karakoç, Ayten; Alçalar, Nilüfer; Yılmaz, Mürvet; Çağatay, Penbe; Şit, Dede
Dergi: Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, Vol. 30 No. 3, 0
Anahtar kelimeler: Stress, hemodialysis nurses and peritoneal dialysis nurses ; Stres,Hemodiyaliz hemşiresi,periton diyalizi hemşiresi

Amaç: iş stresi; işle ilgili durumlar, süreçler ve diğer çalışanlarla etkileşimin neden olduğu psikolojik ve fizyolojik dengenin bozulması şeklinde tanımlanabilir. Bu çalışmanın amacı hemodiyaliz  HD  ve periton diyalizi  PD  hemşirelerinin stres belirtilerini karşılaştırmak ve stres düzeylerini demografik özellikler açısından incelemektir.Gereç ve Yöntem: Türk Nefroloji, Diyaliz ve Transplantasyon Hemşireleri Derneğine kayıtlı olan ve Türkiye genelinde HD ve PD ünitelerinde çalışan 400 hemşireye e-posta yoluyla ulaşılmış ve katılmayı kabul eden 234 hemşire  150 HD hemşiresi ve 84 PD hemşiresi  çalışmaya alınmıştır. Gönüllü katılımcılardan yazılı onam alınmıştır. Veri toplamak amacıyla hemşirelerin tanıtıcı özelliklerini içeren Sosyo-Demografik Bilgi Formu ve Stres Belirtileri Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde frekans, yüzde, ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmış ki-kare testi ve Mann-Whitney U testi uygulanmıştır.Bulgular: Analiz sonuçları PD hemşirelerine göre HD ünitelerinde çalışan hemşirelerde stres belirti düzeylerinin daha yüksek olduğunu göstermektedir. HD hemşire grubunda Stres Belirtileri Ölçeği'nin tüm alt boyut puanları ve toplam puan ortalaması daha yüksek saptanmıştır. Parasempatik sistem  p=0,002 , bilişsel sistem  p=0,030 , endokrin sistem  p=0,008 , bağışıklık sistemi  p=0,025  alt boyut puanları ve ölçek toplam puanı  p=0,006  iki grup arasında anlamlı olarak farklı bulunmuştur. Demografik değişkenler açısından HD hemşire grubunda sadece yaşa göre bir farklılık varken  p=0,016  PD hemşire grubunda bekârların ve bir sağlık problemi tanımlayanların daha yüksek stres puanına sahip olduğu saptanmıştır. Meslek ile ilgili değişkenler açısından HD hemşire grubunda fark saptanmamasına rağmen, PDhemşire grubunda diyaliz ünitesinde devam etmek istemeyen, çalıştığı ekipten memnun olmayan ve tıbbi yetersizlik yaşayanlarda daha yüksek stres puanı bulunmuştur.Sonuç: HD ünitelerinde çalışan hemşirelerin stres düzeyleri periton hemşirelerine göre daha yüksektir. Yoğun ve ağır koşullarda çalışan diyaliz hemşirelerinin, özellikle HD hemşirelerinin, mesleki eğitimlere daha çok katılmalarının desteklenmesi ve stresle başa çıkma becerilerinin arttırılmasına yönelik programların oluşturulması yararlı olacaktır

Objective: Job stress refers to deterioration o f psychological and physiological balance caused by work-related situations, processes and interaction with other health çare workers. The purpose o f this study is to compare stress symptoms o f nurses at hemodialysis  HD  unit to those at peritoneal dialysis  PD  and to examine their stress levels in terms o f demographic characteristics.Material and Method: Of 400 nurses the study included 234 nurses  150 hemodialysis nurses and 84 peritoneal dialysis nurses  who accepted to participate in research and are registered to Turkish Nephrology, Dialysis and Transplant Nurses Association and vvorking in hemodialysis and peritoneal dialysis units in Turkey reached via e-mail. The nurses gave their informed consent. Socio-Demographic Information Form containing the descriptive characteristics o f nurses and The Stress Symptoms Scale were used for the data. For evaluation o f the data, frequency, percentage, mean and Standard deviation values were calculated; x 2 and Mann-Whitney U testwere used.Results: Analysis showed that an increased /eve/ stress symptom was found in HD nurses as compared with that ofP D nurses. Ali the subscale score o f Stress Symptoms Scale and the mean o f total score were found to be higher in the HD nurse group. İt was found that parasympathetic system  p=0,002 , cognitive system  p=0,030 , endocrine system  p=0,008 , immune system  p=0,025  subscale scores and total scores  p=0,006  were statistically significantly different between fwo groups. With respect to demographic variables, while HD nurses showed only one difference based on age  p=0,016  an elevated /eve/ o f stress score was detected in PD nurses who were single and who had problems associated with their health status. İn terms o f professional variables, although there was no significant difference in the HD nurses group, increased /eve/ o f stress score was determined in the PD nurses group who was reluctant to continue vvorking in a dialysis unit, and were dissatisfied with their work team and were lacking medical 'Information and practice.Conclusion: As compared with PD nurses, HD nurses had significantly elevated levels o f stress. İt will be ofgreat value that dialysis nurses vvorking hard and under severe conditions, especially HD nurses, should be encouraged to participate in vocational training programs and that to cope with stress.