BRICS Ülkelerinde Çeşitli Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Eşbütünleşme Analizi
The Relationship Between Various Energy Consumption and Economic Growth in BRICS Countries: Cointegration Analysis
Yazar: Emirkadı, Ömer
Dergi: Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Vol. 16 No. 31, 2024
Anahtar kelimeler: Economic Models and Forecasting ; Ekonomik Modeller ve Öngörü ; Panel Data Analysis ; Panel Veri Analizi ; Growth ; Büyüme ; Çeşitli Enerji Tüketimi,Ekonomik Büyüme,Eş Bütünleşme Analizi ; Various Energy Consumption,Economic Growth,Cointegration Analysis

Ülkelerin gelişmişlik seviyelerini yansıtan başlıca göstergelerden biri enerjidir. Günümüz üretim faaliyetlerinin neredeysevazgeçilmezlerinden biri konumundaki enerji (girdisi) ve özelikle ve enerjide dışa bağımlılık konusu da bir o kadar önem arzetmektedir. Birçok ülke de; bir yandan enerji konusunda dışa olan bağımlılıklarının asgari seviyeye indirilmesi, öte yandan dasürdürülebilirlik açısından, fosil yakıt tüketiminin yerini alabilecek enerji kaynaklarına yönelmektedir.Bu çalışma ile dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 42’sini oluşturan, küresel milli gelirin yüzde 24’üne sahip olan ve dünyaüzerindeki ticaretin de yüzde 16’sını gerçekleştirilen Brezilya, Çin, Güney Afrika, Hindistan ve Rusya Federasyonu’ndanoluşan BRICS ülkelerinde kullanılan farklı enerji türleri ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki Westerlund (2007) eşbütünleşmetesti ile analiz edilmiştir.Çalışmanın ampirik analizinde öncelikli olarak çalışmada kullanılan değişkenlere ilişkin serilerin homojenlik durumu testedilmiş, sonrasında ise uygulanan yatay kesit bağımlılığı testleri ile de, analize konu ülkelerin birbirleri ile olan bağımlılıklarısınanmıştır. Birim kök içerip içermediklerinin belirlenmesi amacıyla CIPS testi uygulanarak, serilerin durağanlıklarıdeğerlendirilmiştir. Gerçekleştirilen testler sonucunda seriler arasında yatay kesit bağımlılığı olduğu, serilerin ise durağanolmadıkları görülmüştür. Analize seviyesinde durağan olmayan serilerin birinci farkları alınarak devam edilmiş ve verilerindurağan hale geldikleri belirlenmiştir. Eşbütünleşme testi sonucunda ise, yenilenebilir enerji ve hidroelektrik enerji kullanımıile ekonomik büyüme arasında pozitif, termik enerji kullanımı ve ekonomik büyüme arasında ise negatif yönlü ilişkinin varlığıtespit edilmiştir.

Ülkelerin gelişmişlik seviyelerini yansıtan başlıca göstergelerden biri enerjidir. Günümüz üretim faaliyetlerinin neredeysevazgeçilmezlerinden biri konumundaki enerji (girdisi) ve özelikle ve enerjide dışa bağımlılık konusu da bir o kadar önem arzetmektedir. Birçok ülke de; bir yandan enerji konusunda dışa olan bağımlılıklarının asgari seviyeye indirilmesi, öte yandan dasürdürülebilirlik açısından, fosil yakıt tüketiminin yerini alabilecek enerji kaynaklarına yönelmektedir.Bu çalışma ile dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 42’sini oluşturan, küresel milli gelirin yüzde 24’üne sahip olan ve dünyaüzerindeki ticaretin de yüzde 16’sını gerçekleştirilen Brezilya, Çin, Güney Afrika, Hindistan ve Rusya Federasyonu’ndanoluşan BRICS ülkelerinde kullanılan farklı enerji türleri ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki Westerlund (2007) eşbütünleşmetesti ile analiz edilmiştir.Çalışmanın ampirik analizinde öncelikli olarak çalışmada kullanılan değişkenlere ilişkin serilerin homojenlik durumu testedilmiş, sonrasında ise uygulanan yatay kesit bağımlılığı testleri ile de, analize konu ülkelerin birbirleri ile olan bağımlılıklarısınanmıştır. Birim kök içerip içermediklerinin belirlenmesi amacıyla CIPS testi uygulanarak, serilerin durağanlıklarıdeğerlendirilmiştir. Gerçekleştirilen testler sonucunda seriler arasında yatay kesit bağımlılığı olduğu, serilerin ise durağanolmadıkları görülmüştür. Analize seviyesinde durağan olmayan serilerin birinci farkları alınarak devam edilmiş ve verilerindurağan hale geldikleri belirlenmiştir. Eşbütünleşme testi sonucunda ise, yenilenebilir enerji ve hidroelektrik enerji kullanımıile ekonomik büyüme arasında pozitif, termik enerji kullanımı ve ekonomik büyüme arasında ise negatif yönlü ilişkinin varlığıtespit edilmiştir.