Lula da Silva’dan Bolsonaro’ya Brezilya’da Siyasal Dönüşüm
Lula da Silva’dan Bolsonaro’ya Brezilya’da Siyasal Dönüşüm
Yazar: Yıldırım, Yavuz
Dergi: Mülkiye Dergisi, Vol. 44 No. 3, 2019
Anahtar kelimeler: Popülist-Sol, Popülist-Sağ,,Demokratikleşme,,Brezilya, Kolektif Eylemler.

Çalışmanın konusu, geçen 20 yıllık süreçte Brezilya’da başta başkanlık düzeyindeyaşanan siyasi değişimleri ve tartışmaları analiz etmektir. Demokrasilerde otoriterleşmeve popülist sağın yükselişi tartışmasına Avrupa dışından en tipik örneklerden biri, sonyıllardaki gelişmelerle birlikte Brezilya olmuştur. Brezilya’nın 2003’te Lula da Silvayönetiminden 2019’da başlayan Bolsonaro yönetimine kadar geçirdiği değişim dalgası,popülizmin demokrasiye yönelik eleştirilerinin farklı kanatlarını sembolize etmektedir.Ülke 2013’ten bu yana protestolar, yolsuzluk soruşturmaları gibi konular etrafında yoğunsiyasal ve sosyal krizler geçirmiştir. Bu çekişmeli süreç, Partido dos Trabalhadores’in(İşçi Partisi/PT) dördüncü döneminde başkan Dilma Rousseff’in görevden azledilmesiile sonlanmıştır. Çalışmanın argümanı, popülist solun kısa vadeli başarılarını kurumsaldönüşümle destekleyemediği ölçüde hızlı bir çözülme yaşadığıdır. Brezilya örneğinde2003-2015 arası gelişmelerde, popülist solun yürüttüğü denge politikalarının boşaçıktığı görülmektedir. Merkez siyasetin korunması, liberal demokratik sistemlerdeoldukça zorlaştığı ve buna bağlı olarak radikal siyasetin yükselişe geçtiği söylenebilir.Çalışmada öncelikle PT’nin yükseliş süreci, seçimleri kazanan parti adayları Lula daSilva ile Dilma Rousseff’in başkanlık dönemlerindeki kritik gelişmeler ve ardından 2019başında göreve gelen Bolsonaro’nun yükselişi analiz edilecektir. Brezilya’da soldan sağahızlı geçiş üzerinden bir yandan da liberal demokrasilerde merkez siyasetin önemliderece yıprandığı ve demokrasilerin seçimle eş tutulan prosedürel boyutun sistemidemokratikleştirmek için yeterli olmadığı tezi işlenecektir. Bu çerçevede çalışmanınamacı liberal demokrasilerin tıkanıklığını aşmak için popülist siyasetin nasıl keskindönüşümlere yol açabileceğini göstermektir. Brezilya’da değişim isteğini 2000’lerinbaşında ilk 20 yıl demokratik sol/popülist-sol sembolize ederken bugün ise aşırı-sağ/popülist-sağ karşılamaktadır. Bu keskin değişimin temel nedeni, PT’nin kurmaya çalıştığıyeni demokratik hegemonyada paydaşlarını ya da ittifak yapacağı kesimleri doğruseçememesidir. PT’nin yükselişini sağlayan örgütlü toplumsal kesimlerle, sendikalarlave yerel hareketlerle olan bağ bozulmuş ve iktidarda kalmak için merkez sağ ve elitleredaha çok taviz verilmiştir. Sistemi kontrol eden elitlere karşı, sol popülizmin demokrasiyigenişletme ve tabana yayma hedefi belli bir noktada dirençle karşılaşmıştır. Rousseff’inazledilmesi sürecinde yükselen sağ popülizmin krizin faturasını toplumsal farklılıklaraçıkarmak isteği ve yakın geçmişe yönelik tepkisi, Bolsonaro gibi bilindik olmayan, göreceyeni ve yıpranmamış bir ismin öne çıkmasını sağlamıştır.

Çalışmanın konusu, geçen 20 yıllık süreçte Brezilya’da başta başkanlık düzeyindeyaşanan siyasi değişimleri ve tartışmaları analiz etmektir. Demokrasilerde otoriterleşmeve popülist sağın yükselişi tartışmasına Avrupa dışından en tipik örneklerden biri, sonyıllardaki gelişmelerle birlikte Brezilya olmuştur. Brezilya’nın 2003’te Lula da Silvayönetiminden 2019’da başlayan Bolsonaro yönetimine kadar geçirdiği değişim dalgası,popülizmin demokrasiye yönelik eleştirilerinin farklı kanatlarını sembolize etmektedir.Ülke 2013’ten bu yana protestolar, yolsuzluk soruşturmaları gibi konular etrafında yoğunsiyasal ve sosyal krizler geçirmiştir. Bu çekişmeli süreç, Partido dos Trabalhadores’in(İşçi Partisi/PT) dördüncü döneminde başkan Dilma Rousseff’in görevden azledilmesiile sonlanmıştır. Çalışmanın argümanı, popülist solun kısa vadeli başarılarını kurumsaldönüşümle destekleyemediği ölçüde hızlı bir çözülme yaşadığıdır. Brezilya örneğinde2003-2015 arası gelişmelerde, popülist solun yürüttüğü denge politikalarının boşaçıktığı görülmektedir. Merkez siyasetin korunması, liberal demokratik sistemlerdeoldukça zorlaştığı ve buna bağlı olarak radikal siyasetin yükselişe geçtiği söylenebilir.Çalışmada öncelikle PT’nin yükseliş süreci, seçimleri kazanan parti adayları Lula daSilva ile Dilma Rousseff’in başkanlık dönemlerindeki kritik gelişmeler ve ardından 2019başında göreve gelen Bolsonaro’nun yükselişi analiz edilecektir. Brezilya’da soldan sağahızlı geçiş üzerinden bir yandan da liberal demokrasilerde merkez siyasetin önemliderece yıprandığı ve demokrasilerin seçimle eş tutulan prosedürel boyutun sistemidemokratikleştirmek için yeterli olmadığı tezi işlenecektir. Bu çerçevede çalışmanınamacı liberal demokrasilerin tıkanıklığını aşmak için popülist siyasetin nasıl keskindönüşümlere yol açabileceğini göstermektir. Brezilya’da değişim isteğini 2000’lerinbaşında ilk 20 yıl demokratik sol/popülist-sol sembolize ederken bugün ise aşırı-sağ/popülist-sağ karşılamaktadır. Bu keskin değişimin temel nedeni, PT’nin kurmaya çalıştığıyeni demokratik hegemonyada paydaşlarını ya da ittifak yapacağı kesimleri doğruseçememesidir. PT’nin yükselişini sağlayan örgütlü toplumsal kesimlerle, sendikalarlave yerel hareketlerle olan bağ bozulmuş ve iktidarda kalmak için merkez sağ ve elitleredaha çok taviz verilmiştir. Sistemi kontrol eden elitlere karşı, sol popülizmin demokrasiyigenişletme ve tabana yayma hedefi belli bir noktada dirençle karşılaşmıştır. Rousseff’inazledilmesi sürecinde yükselen sağ popülizmin krizin faturasını toplumsal farklılıklaraçıkarmak isteği ve yakın geçmişe yönelik tepkisi, Bolsonaro gibi bilindik olmayan, göreceyeni ve yıpranmamış bir ismin öne çıkmasını sağlamıştır.