Bâbürlüler Dönemi Bir Fetva Klasiği: El-Fetâva’l-Hindiyye
A Classic Fetwa Book in the Empire of Babur: Al-Fatawa Al-Hindiyya
Yazar: Aydın, Ahmet
Dergi: Bilimname No. 52, 2024
Anahtar kelimeler: Islamic Law ; İslam Hukuku ; Islamic Law,fatwa,al-Fatawa al-Hindiyya,Indian subcontinent,Babur's Empire ; İslam hukuku,fetva,el-Fetâva'l-Hindiyye,Hint alt kıtası,Bâbürlüler

Bâbürlüler (1526-1858) döneminde Hint alt kıtasında kaleme alınan en tanımış fıkıh metinleri ve fetvâ kitaplarından biri el-Fetâva’l-Hindiyye’dir. Ebû’l-Muzaffer Muhammed Muhyiddîn Evrengzîb döneminde (1658-1707) hazırlanmış altı ciltlik bir eser olan el-Fetâva’l-Hindiyye hükümdârın emri ile bir komisyon tarafından hazırlatılması ve eserin tamamlanan kısımlarının haftalık olarak bizzat kendisi tarafından müzakeresinin yapılması bakımından fetvâ literatürüne dair çalışmalardan ayrılmaktadır. 17. yüzyılda Bâbürlü yargı sisteminde kaynak olarak kullanılmak, Hanefî mezhebini iltizâm etmeleri istenen müfîlerin işlerini kolaylaştırmak ve Hint topraklarında uygulama birliğini sağlamak üzere kaleme alınan bu hacimli eser modern dönemdeki birçok araştırmada kanunlaştırma faaliyetinin modern dönem öncesi örneklerinden biri olarak kabul edilmektedir. Fetva-mezhep ilişkisi bağlamında bu eserin kanunlaştırma faaliyeti hedefiyle mi yoksa resmî mezhep uygulamasını temellendirme amacıyla mı hazırlatıldığı sorusu bu araştırmada cevaplanmaya gayret edilecektir. Ayrıca bu çalışma Bâbürlü hukuk düşüncesinin temel kaynaklarından biri olarak el-Fetâva’l-Hindiyye’yi yazım süreci, isimlendirilmesi, muhtevâ ve sistematiği, yerli kaynakları, kaleme alınmasındaki hedefler ile sonrası üzerindeki tesiri bakımından incelemeyi hedeflemektedir. Eserin Hintli Hanefî fakihleri tarafından kaleme alınan yerli kaynaklarını tespit etmek ve değerlendirmek bir Hint-Hanefî çevresi/geleneğinin varlığını tartışabilmek için önemli veriler sunacaktır. Bu eser yazıldığı dönemden itibaren Hanefî mezhebinin yaygın olduğu diğer medeniyet havzalarında kabul görmüş ve günümüze kadar kaynak olarak kullanılmıştır. el-Fetâva’l-Hindiyye etrafında gelişen literatüre dair bilgi vermek de çalışmanın ana hedeflerinden biridir.

One of most famous fatwa books written in the Indian subcontinent during the Babur’s period (1526-1858) is al-Fatawa al-Hindiyya. It was written by a commission by the order of the ruler during the reign of Emperor Abu-Muzaffar Muhammed Muhyiddin Awrangzeb (1658-1707). al-Fatava al-Hindiyya was prepared in six volumes. The completed sections of this work were personally discussed on a weekly basis by Emperor Awrangzeb himself. This book differs from other studies on fatwa literature in the two aspects mentioned. al-Fatawa al-Hindiyya is a voluminous book written to serve as source of law in the Babur judicial system facilitate the work of Hanafi jurists and ensure uniform of application in the Indian territories. In the context of the fatwa-sect relationship, this research will attempt to answer the question of whether this book was prepared with the aim of legislating or to base the official sect practice. In addition, it is aimed to examine Fetâvâ-i Hindîyye by taking into consideration its writing process, content and systematics, sources and effects after its completion. The study will provide data to discuss the existence of the Indo-Hanafi tradition. From its onwards al-Fatawa al-Hindiyya has been widely accepted and as a source in other major centers where Hanafi mazhab prevailed. Providing information about literature developed around al-Fatawa al-Hindiyya is also one main objective of this study.