Bazı bitki uçucu yağlarının ve monoterpenoid bileşenlerinin Amerikan hamamböceği, Periplaneta americana (Dictyoptera: Blattidae), erginlerine karşı fumigant toksisitesi
Fumigant toxicity of some plant essential oils and their selected monoterpenoid components against adult American cockroach, Periplaneta americana (Dictyoptera: Blattidae)
Yazar: Yılmaz, Yasemin Bengü; Tunaz, Hasan
Dergi: Türkiye Entomoloji Dergisi, Vol. 37 No. 3, 2014
Anahtar kelimeler: Essential oil, Monoterpenoid component, Periplaneta americana, Allium sativum, Brassica nigra, Allyl isothiocayanate ; Uçucu yağ, Monoterpenoid bileşen, Periplaneta americana, Allium sativum, Brassica nigra, Allyl isothiocayanate

Bu çalışmada bazı bitki uçucu yağları ve monoterpenoid bileşenlerinin Amerikan Hamamböceği (Periplaneta americana) ‘ne fumigant etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu kapsamda P. americana erginlerine 24 ve 48 saat maruz bırakma süresinde Allium sativum, Allium cepa, Thymus vulgaris, Oregano dubium, Rosemarinus officinalis, Brassica nigra bitkilerinden elde edilen uçucu yağlar ve Carvacrol, Citronella, Allyl isothiocayanate, Eugenol bileşenleri 5μl lkonsantrasyonda test edilmiştir. Kullanılan bitki materyali, konsantrasyon ve maruz bırakma süresinin ölüm oranı üzerine etkisi farklılık göstermiştir. Erginlerde 24 saat maruz bırakma süresi sonunda ölüm oranları, B. nigra uçucu yağı ve aynı uçucu yağın ana bileşeni olan Allyl isothiocyanate’ da (%100), A. sativum (%73) O. dubium (%13); 48 saat maruz bırakma süresi sonunda B. nigra uçucu yağı ve aynı bitkiden elde edilen Allyl isothiocyanate bileşeninde (%100), A. sativum (%78), A. cepa (%46), O. dubium (%13) ve Cavracrol (%6) olarak kaydedilmiştir. Diğer taraftan, diğer bitkilerinden elde edilen uçucu yağlar ve bileşenler erginler üzerinde düşük ya da hiç toksisite göstermemiştir. Bu çalışmadan elde edilen veriler P. americana mücadelesinde A. sativum ve B. nigra bitki uçucu yağı ile Allyl isothiocayanate bileşeninin potansiyel fumigant olarak kullanılabileceğini göstermektedir.

The purpose of this study is to examine the fumigant effects of some plant essential oils and their selected monoterpenoid components to American cockroach (Periplaneta americana). In this study, Allium sativum, Allium cepa, Thymus vulgaris, Oregano dubium, Rosemarinus officinalis and Brassica nigra essential oils and carvacrol, citronella, cllyl isothiocayanate and eugenol were tested on the adults. Responses varied according to plant material, concentration, and exposure time. B. nigra plant essential oil and its monoterpenoid component derivate allyl isothiocyanate (100%), A. sativum (73%) O. dubium (13%) caused mortality of adults at the end of 24 hours exposure time; B. nigra plant essential oil and its monoterpenoid component derivate allyl isothiocyanate (100%), A. sativum (78%), A. cepa (46%), O. dubium (13%) and Cavracrol (6%) caused mortality of adults at the end of 48 hours exposure time. The other plant essential oils and their monoterpenoid components showed little or no mortality. The data obtained from this study indicate that A. sativum, B. nigra plant essential oils and allyl isothiocayanate monoterpenoid component have potential as fumigants for use against P. americana.