Çocuk Edebiyatında Türcülük Karşıtı ve Vejetaryenlik Temalı Anlatılar: El cazador y la tribu de los Lazulis ile Vejetaryen Aslan’ın Karşılaştırmalı İncelemesi
Anti-Speciesist and Vegetarianism-Themed Narratives in Children’s Literature: A Comparative Analysis of El cazador y la tribu de los Lazulis and Vejetaryen Aslan
Yazar: Duran, Zeliha
Dergi: Litera: Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi, Vol. 35 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: World Languages, Literature and Culture (Other) ; Dünya Dilleri, Edebiyatı ve Kültürü (Diğer) ; Speciesism,Vegetarianism,Human,Animal,Children's Literature ; Türcülük,Vejetaryenlik,İnsan,Hayvan,Çocuk Edebiyatı

Erken yaşta edinilen okuma deneyimleri bireyin değer yargıları, ötekilik algısı ve türler arası ilişki gibi alanlarda kalıcı izler bırakacağından insan/hayvan ikiliğini sorunsallaştıran ve vejetaryen beslenmeyi teşvik eden metinlerin çocuk edebiyatında yer alması, büyük bir ekolojik krizle karşı karşıya kaldığımız bugünlerde, hem pedagojik hem etik hem de ekolojik bir sorumluluk olarak değerlendirilmelidir. Çocuklara türler arası eşitlik, şiddetsiz yaşam ve doğa ile uyumlu bir varoluş fikrinin nasıl aktarıldığını analiz etmek, hem yerel hem de evrensel düzeyde çocuk edebiy atının etik söylem kapasitesini değerlendirmeye olanak tanır. Buradan hareketle bu çalışma, Türk yazar Mevlana İdris’in Vejetaryen Aslan adlı çocuk kitabı ile İspanyol yazar Aída Cortecero Sánchez’in El cazador y la tribu de los Lazulis adlı çocuk kitaplarını anti-türcü söylem, etik beslenme ve insan/hayvan ikiliği bağlamında karşılaştırarak analiz etmeyi hedeflemektedir. Her iki metinde de insan/hayvan ikiliği ters yüz edilerek insanın merkezi konumu sorgulanır. Hayvanlar pasif ve içgüdüsel varlıklar olmaktan çıkarılarak, iletişim kurabilen, hissedebilen ve düşünsel derinliğe sahip özneler olarak konumlanırlar. Her iki metinde de vejetaryenlik, yalnızca bireysel bir beslenme tercihi değil, türler arası adaletin, şiddetsiz yaşamın ve etik sorumluluğun çocuklara aktarılmasında temel bir değer olarak kurgulanır. Doğayla barış içinde yaşamanın yollarını aramak noktasında ortak bir amaç taşıyan inceleme nesnesi iki kitaptan Vejetaryen Aslan’da antropomorfik indirgeme oldukça baskındır. Bu yönüyle anlatı, insan-merkezci görüşü ve türcülüğü eleştirirken bir yandan da bu yapıları yeniden kurmaktadır. El cazador y la tribu de los Lazulis ise doğayı insan diline çevirerek doğa-merkezli bir bilinç oluşturma noktasında daha güçlü bir söylem ortaya koymaktadır.

Given that early reading experiences leave lasting marks on individuals’ value judgments, perceptions of otherness, and interspecies relationships, the inclusion of texts that problematize the human/animal binary and promote vegetarianism in children’s literature should be considered not only a pedagogical but, also an ethical and ecolog ical responsibility. Analyzing how concepts such as interspecies equality, nonviolent coexistence, and a harmonious relationship with nature are conveyed to children allows for a comprehensive assessment of the ethical discursive potential of children’s literature on both local and global scales. Building on this premise, the present study aims to compare and analyze Vejetaryen Aslan by Turkish author Mevlana İdris and El cazador y la tribu de los Lazulis by Spanish author Aída Cortecero Sánchez within the frameworks of anti-speciesist discourse, ethical eating, and the human/animal dichotomy. In both narratives, the hierarchical opposition between humans and animals is subverted, calling into question the human’s central position. Animals are no longer portrayed as passive and instinct-driven beings; instead, they are reimagined as sentient, communicative, and cognitively complex subjects. In both texts, vegetarianism is not presented merely as a dietary choice, but as a central ethical principle through which interspecies justice, nonviolence, and moral responsibility are communicated to the child reader. On the other hand, Vejetaryen Aslan employs a strong degree of anthropomorphic reduction, which leads the text to critique yet inadvertently reinforce anthropocentric and speciesist structures. In contrast, El cazador y la tribu de los Lazulis presents a more coherent nature-centered perspective.