Auf den Fussspuren eines deutschen Geowissenschaftlers in Istanbul (1915-1918): Prof. Dr. Walther Penck
Footprints of a German Geoscientist in Istanbul (1915-1918): Professor Dr. Walther Penck
Yazar: Yalçın, M. Namık; Penck, Gerhard Walther
Dergi: Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Vol. 20 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: İstanbul Darülfünunu,Jeoloji Mineraloji Enstitüsü,Prof. Dr. Walther Penck,Türkiye’de Jeolojinin Tarihçesi,Geologisch-Mineralogisches Institut,Geschichte der Geologie in der Türkei ; Istanbul Darülfünunu,Institute of Geology and Mineralogy,Prof. Dr. Walther Penck,History of Geology in Turkey

KURZFASSUNGUniversitätsdozent Dr. Walther Penck aus Leipzigwurde im Oktober 1915 an die Universität Istanbul als ordentlicher Professorder Mineralogie und Geologie berufen. Zusammen mit Hamit Nafiz Bey (Pamir), derihm als Assistent beiseite gestellt wurde, hat er das Geologisch MineralogischeInstitut der Universität Istanbul gegründet. Penck und Hamit Nafiz Bey fingensofort an, einen neuen und modernen Lehrplan auszuarbeiten und zugleich dieersten geologischen Forschungsarbeiten auszuführen. Nach drei Jahren ging Prof.Penck zusammen mit seiner Familie nach Deutschland, um sich wegen seinerMalariaerkrankung weiterbehandeln zu lassen. Er konnte aber nicht wiederzurückkehren, da erst die chaotischen Umstände der Nachkriegszeit und dann dieRegelungen der Alliierten es nicht zugelassen haben. Dieser Artikel wurdeverfasst, um diese Periode der Geschichte der Geologie in der Türkei zubeleuchten und mit Hilfe von Dokumenten aus dem Familienarchiv Penck gewisseEinschnitte aus dem Leben eines deutschen Gelehrten und seiner Familie inIstanbul darzustellen.ÖZ1915 yılında İstanbul Darülfünuna Jeoloji ve Mineraloji Müderrisiolarak atanan Doçent Dr. Walther Penck, asistan olarak görevlendirilen HamitNafiz (Pamir) Beyle birlikte İlmül-arz Dar-ül Mesaisi’ni (Jeoloji Enstitüsünü)kurarak, Türkiye’de ilk sistematik jeoloji eğitimi ve araştırmalarınıbaşlatmıştır. Dönemin zor arazi şartlarında yapılançalışmaların sonucunda Penck yakalandığı sıtma hastalığının tedavisi için 1918yılı yaz başlarında Almanya’ya gitmek zorunda kalmıştır. Türkiye’ye dönmeçabaları, önce harp yıllarının sonundaki karmaşıklıklar, sonra da savaştanmağlup çıkan Osmanlı İmparatorluğu bünyesindeki tüm Alman unsurlarınınfaaliyetlerine İtilaf Devletlerince son verilmesi nedeniyle sonuçsuz kalmıştır.Bu makalede Prof. Dr. Penck’inİstanbul’da geçirdiği üç yıllık dönemin az bilinen veya hiç bilinmeyenyönlerine ve Jeolojinin ülkemizdeki tarihçesine, Penck Ailesinin kişiselarşivinde günümüze kadar korunmuş belgelerin yardımıyla, ışık tutulmayaçalışılmıştır.

Privat Dozent Dr. Walther Penck was one of theGerman scholars, who were invited in 1915 to Istanbul, in order to reformizeand improve the education at Istanbul Darülfünunu (Istanbul University).  He was appointed as the Professor of Geologyand Mineralogy and had founded together with his assistant Hamit Nafiz (Pamir)Bey the Institute of Geology and Mineralogy. This establishment dates thebeginning of a systematic education and research of geology in Turkey. For the treatment of malaria Penck was forcedto go to Germany in the early summer of 1918. His attempts to return to Turkeyremained inconclusive due to the chaotic conditions at the end of the war anddue to the capitulation regulations of the Alliance.In this paper, with the help of some documentsfrom the archive of Penck’s Family, we will try to shed light on unknown and/orless known items of the three years until 1918, he spent in Istanbul.