Ahmed Bin Hüseyin: Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı’nda Bir Taş Ustası
Ahmed Bin Hüseyin: A Stonemason in the Cemetery of Ahlat Seljuk Square
Yazar: Güzel, Eylem; Demirkol, Kurtuluş
Dergi: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi No. 78, 2023
Anahtar kelimeler: Islamic Arts ; İslam Sanatları ; Cultural and Natural Heritage ; Kültürel ve Doğal Miras ; Political and Civilization History of Islam ; İslam Tarihi ve Medeniyeti ; Ahlat Seljuk square cemetery,Ahmed bin Hussein,stone master,cultural heritage ; Ahlat Selçuklu meydan mezarlığı,Ahmet bin Hüseyin,taş ustası,kültürel miras

Anadolu’da, taş işleme sanatı ile ön plana çıkan en önemli merkezlerden biri, hiç kuşkusuz, Ahlat’tır. Kent, taşın adeta dantel gibi işlendiği mimarı yapıları ve mezar taşları ile Anadolu Türk Tarihinin taş işleme geleneğine ışık tutmaktadır. Ortaçağ’da önemli bir yerleşim yeri olan Ahlat, Selçuklular Dönemi’nde kültür, medeniyet ve ticaret açısından İslâm dünyasının en büyük şehirlerinden biri haline gelmiştir. Siyasi ve sosyo-kültürel açıdan Türk tarihinde oldukça önemli olan kent, özellikle yetiştirdiği sanatkârlarla ün yapmıştır. Sanatkârların eserlerini icra ettikleri en önemli eserlerden biri, hiç kuşkusuz, mezar taşlarıdır. Ahlat’ta bulunan Selçuklu Meydan Mezarlığı, mezar taşı işçiliğinin gelişkin örneklerini görebileceğimiz en önemli yerlerden biridir. Kitabeleriyle Anadolu’nun önemli tarihî belgeleri olan bu eserler, üzerlerindeki sanatkâr kitabelerinden anlaşıldığı üzere, dönemin önde gelen sanatkârları tarafından yapılmışlardır. Bu sanatkârlardan biri de Ahmed bin Hüseyin’dir. Mezarlık alanında yapılan saha çalışmalarında sanatkârın iki mezar yapısı tespit edilmiştir. Mezarlığın batı yakasında bulunan bu eserlerden Haydar Kızı Bengi Sultan Hatun’un Kabri H. 921 / M. 1515; Haydar Kızı… Hatun Kabri ise H. 931 / M. 1524 tarihlidir. Çalışmada, Ahmed bin Hüseyin imzalı bu eserler tipoloji, yapım teknikleri, süsleme özellikleri ve kitabe içerikleri bakımından değerlendirilmiştir. Sanatkârın karakteristik özellikleri tespit edilmeye çalışılmış bu özelliklerin, Ahlat üslubu içerisindeki yeri belirlenmeye çalışılmıştır.

One of the most important centers in Anatolia that stands out with the art of stone processing is undoubtedly Ahlat. The city sheds light on the stone processing tradition of Anatolian Turkish History with its architectural structures and tombstones where the stone is processed like lacemaking. Ahlat, which was an important settlement location in the Middle Ages, has become one of the largest cities of the Islamic world in terms of culture, civilization and trade during the Seljuk Period. The city, standing out as substantial in Turkish history in political and socio-cultural terms, has made a reputation especially with the artists it has raised. One of the most important works of artisans is undoubtedly tombstones. The Seljuk Square Cemetery in Ahlat is one of the most important places where we can see competent examples of tombstone workmanship. These works, which are important historical documents of Anatolia with their inscriptions, were made by competent artists of the period, as can be understood from the artist inscriptions on them. One of these artists is Ahmed bin Hussein. In the field studies carried out in the cemetery area, two grave structures of the artist have been identified. Among these works on the west side of the cemetery, Bengi Sultan Hatun's Tomb, Daughter of Haydar is dated 921 (Hegira Calender) / 1515 (Gregorian Calender); ... Hatun’s Tomb, Daughter of Haydar is dated 931 (Hegira Calender) / 1524 (Gregorian Calender). In the study, these works having the signature of Ahmed bin Hussein have been tried to be assessed in terms of typology, construction techniques, ornamentation features and inscription contents. The characteristic features of the artist have been endeavored to be determined, and the place of these features in the Ahlat style has been endeavored to be identified.