Buhûrîzâde Mustafa Itrî Efendi’nin Segâh Yürüksemâîsi “ Ah Tûti-i Mucize Gûyem” İsimli Eserin Makam, Usûl ve Beste-Güfte Açısından Analizi
An Analysis on Buhûrîzâde Mustafa Itrî Efendi’s Yürüksemâî Titled “Tûti-i Mucize Gûyem” in The Context of Maqam, Rhtym, Composition and Lyrics
Yazar: Akmehmedoğlu, Nuh; Karataş, Özgür Sadık
Dergi: Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi No. 43, 2019
Anahtar kelimeler: Classical Turkish Music,Buhûrîzâde Mustafa Itrî Efendi,Maqam,Rhythm,Lyrics,Poetic theme ; Klâsik Türk Mûsikîsi,Buhûrîzâde Mustafa Itrî Efendi,Makam,Usûl,Güfte,Mazmûn

Bu çalışma, esasenKlâsik Türk Mûsikîsi din-dışı formlarında sıklıkla kullanılan “tasavvufîmazmûnlar”ın nasıl bir işleve sahip olduğunu ve anlamdaki etkinliğini ortayakoymak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda; Klâsik Türk Mûsikîsi’nin enönemli bestekârlarından biri olan Buhûrîzâde Mustafa Itrî Efendi’nin ünlü eseri“Tûti-i Mucize Gûyem” isimli eseri incelemeye alınmıştır.Araştırmada“Betimsel” yöntem kullanılmıştır. Betimsel yöntem kapsamında yer alan “Tarama”(Survey) modelinden yararlanılmıştır. Araştırma konusuna yönelik olarakkullanılan bu teknikler aracılığı ile elde edilen tüm veriler analiz edilmiş veyorumlanmıştır. Araştırmanın evrenini Buhûrîzâde Mustafa Itrî Efendi’ye aiteserler, örneklemini ise Buhûrîzâde Mustafa Itrî Efendi’nin Segâh Yürüksemâîsi“Tûti-i Mucize Gûyem” isimli eserin Makam, Usûl ve Beste-Güfte AçısındanAnalizi oluşturmaktadır.Araştırmanın giriş bölümünde; mûsikî-edebiyat-tasavvufilişkisine dâir bilgilere yer verilmiştir. Bu bölümü takip eden Yöntem kısmındaise; araştırmanın hangi araştırma modeli ile yürütüldüğü, çalışmanın evren veörnekleminin nasıl oluşturulduğu ve örneklemin içeriği, verilerin toplanmasındakullanılan veri toplama araçları ve toplanan verilerin nasıl analizedildiklerine ilişkin yöntem bilgilerine yer verilmiştir. Yöntem kısmındansonraki bölümde; çalışma dâhilinde sıkça karşılaşılacak olan mazmûn vegüftelerdeki tasavvufî unsurlar ile eserin bestekârı hakkında genel bilgilerverilmiştir. Bulgular ve Yorum olarak adlandırılan bölümde ise eser; güfte,makam ve usûl açısından analiz edilmiştir. Çalışmanın son bölümü olan Sonuçbölümünde ise bulgular ve yorum neticesinde elde edilen tespitlere yerverilmiştir.

This study has beencarried out specifically with the aim of revealing the function andeffectiveness of the Sufism in the non-religious forms of Classical TurkishMusic. In this context; one of the most important composers of ClassicalTurkish Music, Buhûrîzâde Mustafa Itri Efendi's famous work titled "Tûti-iMucize Gûyem" has been studied."Descriptive"method has been used for the study. The "Survey" model has been usedin the descriptive method. All the data obtained through these techniques usedfor the research subject has been analyzed and interpreted. The universe of theresearch consists of the works belonging to Buhûrîzâde Mustafa Itrî Efendi andthe sample consists of the analysis of Buhûrîzâde Mustafa Itrî Efendi's SegâhYürüksemâî titled "Tûti-i Mucize Gûyem" in terms of Maqam,composition, and lyrics. The introduction part ofthe research includes information about music-literature-Sufism relationship.In the Method part, information about the research model, the universe andsample of the study and the content of the sample, the data collection toolsused in the collection of data, and the methodology of how the collected dataare included. In the following part, general information about the mysticalelements in the poetic theme, lyric, and about the composer of the work whichwill be frequently encountered in the study are given. In Findings andInterpretation part, the work has been analyzed in terms of Maqam, rhythm, andcomposition. In the conclusion part, the evaluations obtained as a result ofthe findings and comments are given.