hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Modern Zaza Hikâyeciliğinin Tarihsel Serüveni
Modern Zaza Hikâyeciliğinin Tarihsel Serüveni
Yazar: Aydoğdu, Yusuf
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 1 No. 1, 2015
Anahtar kelimeler: Zazaca,Sanat,Edebiyat,Hikâye,Dergicilik

Bu çalışmadaki temel amacımız, yok olma tehlikesi ile karşı karşıya olanZazacanın, harcanan çok özel gayretlerle nasıl güçlü bir edebiyat dili oluşturduğunu gösterme çabasıdır. Çalışmamızın temel noktasını Zaza hikâyeciliğinin tarihsel serüveni oluşturmaktadır. Zazaca’nın modern anlamda ilk hikâye örnekleri 1970’li yılların sonunda verilmeye başlanmıştır. Malmîsanij tarafından1979’da Tirej dergisinin ikinci sayısında kaleme alınan Engiştê Kejê (Keje’nin Parmakları) adlı hikâye modern anlamda ilk Zazaca hikâye kabul edilmektedir. Bu eserin yazıldığı tarihten sonra, Türkiye’de 1980 İhtilali’nin etkisiyle oluşan çeşitli baskılar Kürtçenin ve dolayısıyla Zazacanın gelişimini engellemiştir. Bu sebeple Zazaca yayınlanmış ilk hikâye kitabına ancak 2000’lerin başlarında rastlamaktayız. Türkiye’deki demokratikleşme süreci ile birlikte Zazaca yazılmış eser sayısında ve Zaza hikâyeciliği alanında da bir canlanma yaşandığını söylemek mümkündür.

Bu çalışmadaki temel amacımız, yok olma tehlikesi ile karşı karşıya olanZazacanın, harcanan çok özel gayretlerle nasıl güçlü bir edebiyat dili oluşturduğunu gösterme çabasıdır. Çalışmamızın temel noktasını Zaza hikâyeciliğinin tarihsel serüveni oluşturmaktadır. Zazaca’nın modern anlamda ilk hikâye örnekleri 1970’li yılların sonunda verilmeye başlanmıştır. Malmîsanij tarafından1979’da Tirej dergisinin ikinci sayısında kaleme alınan Engiştê Kejê (Keje’nin Parmakları) adlı hikâye modern anlamda ilk Zazaca hikâye kabul edilmektedir. Bu eserin yazıldığı tarihten sonra, Türkiye’de 1980 İhtilali’nin etkisiyle oluşan çeşitli baskılar Kürtçenin ve dolayısıyla Zazacanın gelişimini engellemiştir. Bu sebeple Zazaca yayınlanmış ilk hikâye kitabına ancak 2000’lerin başlarında rastlamaktayız. Türkiye’deki demokratikleşme süreci ile birlikte Zazaca yazılmış eser sayısında ve Zaza hikâyeciliği alanında da bir canlanma yaşandığını söylemek mümkündür.
Kürt Bilginlerin Yazdıkları Bazı Eserlerin Tanıtımı
Kürt Bilginlerin Yazdıkları Bazı Eserlerin Tanıtımı
Yazar: Bolelli, Nusrettin
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 1 No. 1, 2015
Anahtar kelimeler: Alfabe, kürtçe, Divan

ÖzetKürt bilginleri, Müslüman olduktan sonra Arap alfabesinde bulunmayanbazı sesleri bu alfabeye ilave ederek muhtelif eserleri bu alfabe ile telif etmişlerdir.Bu eserlerin büyük kısmı divanlardan oluşmaktadır. Bu çalışmamızda basılmış olan bazı divanları ve şerhlerini tanıtmaya çalışacağız.Anahtar kelimeler: Alfabe, Kürtçe, Divan.AbstractThroughout the history, especially after Kurds converted into Islam, Kurdishvriters published various vorks by using Arabic alphabet vhich they addedsome letters that dindn’t exist in that alphabet. A great number of this vorksconsist of “Divans”. In this study, I vill try to introduce some Kurdish “Divans”and some “commentaries” of them.Keyvords: alphabets, Kurmanji Kurdish, Divan.

ÖzetKürt bilginleri, Müslüman olduktan sonra Arap alfabesinde bulunmayanbazı sesleri bu alfabeye ilave ederek muhtelif eserleri bu alfabe ile telif etmişlerdir.Bu eserlerin büyük kısmı divanlardan oluşmaktadır. Bu çalışmamızda basılmış olan bazı divanları ve şerhlerini tanıtmaya çalışacağız.Anahtar kelimeler: Alfabe, Kürtçe, Divan.AbstractThroughout the history, especially after Kurds converted into Islam, Kurdishvriters published various vorks by using Arabic alphabet vhich they addedsome letters that dindn’t exist in that alphabet. A great number of this vorksconsist of “Divans”. In this study, I vill try to introduce some Kurdish “Divans”and some “commentaries” of them.Keyvords: alphabets, Kurmanji Kurdish, Divan.
Di Kurmancî De Cotepeyv û Cureyên Wan
Di Kurmancî De Cotepeyv û Cureyên Wan
Yazar: Ertekin, Zahir; Açar, Zafer
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 1 No. 1, 2015
Anahtar kelimeler: cotepeyv,ducarî,nêzdeng,cotepeyvên hemwate

KurteDi zimanan de hin bêje hene ku ji bo ku vegotinê bihêztir bikin û wateyaîfadeyê xurt bikin bi bêjeyên wekî xwe, nêzî xwe yan jî dijberî xwe re tênbikaranîn. Ev cure dibe ku her zimanî de hebe û li gorî çêna zimanê xwe xwediyêawayên cuda be. Bêjeyên ku gava bi hevre hatin bikaranîn destekê didin hev ûwateya îfadeyê xurt dikin ên wekî; ‘mal û milk’, ‘dar û ber’, ‘kul û derd’, ‘cil ûberg’, ‘rast-best’…, dîsa ên hevedudanî, wekî; ‘serobino’, ‘nanoziko’, ‘kelogirî’,‘helkehelk’, ‘kelekel’ û hwd. Di kurmancî de ji van bêjeyan re cotepeyv tê gotin ku em ê di vê xebata xwe de ser vê cureyê bisekinin. Herwiha em ê ji edebiyata klasîk, ya nûjen û ya gel jî mînakên van bêjeyan bidin.Peyvên Sereke: cotepeyv, ducarî, nêzdeng, cotepeyvên hemwateAbstractIn a language, there are some words called doublings that are used in orderto strengthen, consolidate or make the meaning effective by using synonyms,antonyms, homonym or meaning-related words. It is highly likely that thesekinds of words can be found in any language and shaped according to the characteristics of that language. In this study, we will especially focus on the types and features of doublings that are called ‘cotepeyv’ in Kurdish Kurmanji dialect by giving examples from Classical Kurdish Literature, Modern Kurdish Literature, and Kurdish Folk Literature.

KurteDi zimanan de hin bêje hene ku ji bo ku vegotinê bihêztir bikin û wateyaîfadeyê xurt bikin bi bêjeyên wekî xwe, nêzî xwe yan jî dijberî xwe re tênbikaranîn. Ev cure dibe ku her zimanî de hebe û li gorî çêna zimanê xwe xwediyêawayên cuda be. Bêjeyên ku gava bi hevre hatin bikaranîn destekê didin hev ûwateya îfadeyê xurt dikin ên wekî; ‘mal û milk’, ‘dar û ber’, ‘kul û derd’, ‘cil ûberg’, ‘rast-best’…, dîsa ên hevedudanî, wekî; ‘serobino’, ‘nanoziko’, ‘kelogirî’,‘helkehelk’, ‘kelekel’ û hwd. Di kurmancî de ji van bêjeyan re cotepeyv tê gotin ku em ê di vê xebata xwe de ser vê cureyê bisekinin. Herwiha em ê ji edebiyata klasîk, ya nûjen û ya gel jî mînakên van bêjeyan bidin.Peyvên Sereke: cotepeyv, ducarî, nêzdeng, cotepeyvên hemwateAbstractIn a language, there are some words called doublings that are used in orderto strengthen, consolidate or make the meaning effective by using synonyms,antonyms, homonym or meaning-related words. It is highly likely that thesekinds of words can be found in any language and shaped according to the characteristics of that language. In this study, we will especially focus on the types and features of doublings that are called ‘cotepeyv’ in Kurdish Kurmanji dialect by giving examples from Classical Kurdish Literature, Modern Kurdish Literature, and Kurdish Folk Literature.
Zaza Dili
Zaza Dili
Yazar: Keskin, Mesut
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 1 No. 1, 2015
Anahtar kelimeler: Zazaca, Coğrafya, Dil, Konum, Gramer

ÖzetBu makale, Zaza Dili üzerine kısa bir bakış açısı sunmayı hedefliyor. Coğrafive siyasi konumuyla birlikte ağırlıklı olarak dilbilimsel açıdan önemli hususları,İranî diller içindeki konumu ve araştırma durumu, ses bilimsel, biçim bilimsel,sözdizimi, lügat, lehçe bilimi vs. yönünden yapısına dair dilin özelliğini belirleyenörneklerle resmedilmiştir.Anahtar Kelimeler: Zazaca, Coğrafya, Dil, Konum, GramerAbstractThis article aims to give an overview on the Zaza-Language. Together withthe geographical and political state, the main topic is the illustration of a linguistic sight concerning the features such the position of Zazaki among Iranian Languages, status of research, phonetic, morphology, syntax, lexicology, dialectology with language determing examples.Key Words: Zaza-Language, geography, language, situation, grammar

ÖzetBu makale, Zaza Dili üzerine kısa bir bakış açısı sunmayı hedefliyor. Coğrafive siyasi konumuyla birlikte ağırlıklı olarak dilbilimsel açıdan önemli hususları,İranî diller içindeki konumu ve araştırma durumu, ses bilimsel, biçim bilimsel,sözdizimi, lügat, lehçe bilimi vs. yönünden yapısına dair dilin özelliğini belirleyenörneklerle resmedilmiştir.Anahtar Kelimeler: Zazaca, Coğrafya, Dil, Konum, GramerAbstractThis article aims to give an overview on the Zaza-Language. Together withthe geographical and political state, the main topic is the illustration of a linguistic sight concerning the features such the position of Zazaki among Iranian Languages, status of research, phonetic, morphology, syntax, lexicology, dialectology with language determing examples.Key Words: Zaza-Language, geography, language, situation, grammar
Can ‘Zazai Tribe’ Mean Anything About The Origin Of Zaza People?
Can ‘Zazai Tribe’ Mean Anything About The Origin Of Zaza People?
Yazar: Bozbuğa, Rasim
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 1 No. 1, 2015
Anahtar kelimeler: Zazalar, Zazaların Kökeni, Zazaki, Zazai Aşireti, Peştun Zaza

Zazai aşiretiyle Zaza halkı arasında ses benzerliği dışında ilişki bulunup bulunmadığı sorusunu cevaplamaya çalışan bu çalışmada Zazai aşiretiyle Zaza halkı arasında dilbilimsel, dinsel, kültürel ve yaşam biçimi açısından dikkat çekici benzerliklerin bulunduğu tespit edilmiştir. Zazaca’nın en yakın olduğu dillerden biri olan Partça bazı kelimelerin hem Zazaca’da hem Peştunca’da bulunması, Peştun aşiretlerinden sadece Zazai aşiretiyle soy birliği olan Turi aşiretinin Şii olması, Zazai Attan dansıyla Alevi semahlarının benzer figürleri içermesi, Zazai aşiretinin yaşadığı bölgelerin Zazaların yaşadığı coğrafya gibi dağlık alanlar olması, Zazai aşiretinin ataları arasında Zaza-Goran gruplar arasında bulunan Kakai adında atanın olması, Zazai aşiretinin içinde bulundugu Karlan grubunun sonradan Peştunlaştığına ilişkin rivayetler Zazai aşiretiyle Zaza/Goran halkının ortak bir coğrafya yada ortak bir soydan gelmiş olabileceği varsayımını güçlendirmektedir.Anahtar Kelimeler: Zazalar, Zazaların Kökeni, Zazaki, Zazai Aşireti, Peştun Zaza.

Zazai aşiretiyle Zaza halkı arasında ses benzerliği dışında ilişki bulunup bulunmadığı sorusunu cevaplamaya çalışan bu çalışmada Zazai aşiretiyle Zaza halkı arasında dilbilimsel, dinsel, kültürel ve yaşam biçimi açısından dikkat çekici benzerliklerin bulunduğu tespit edilmiştir. Zazaca’nın en yakın olduğu dillerden biri olan Partça bazı kelimelerin hem Zazaca’da hem Peştunca’da bulunması, Peştun aşiretlerinden sadece Zazai aşiretiyle soy birliği olan Turi aşiretinin Şii olması, Zazai Attan dansıyla Alevi semahlarının benzer figürleri içermesi, Zazai aşiretinin yaşadığı bölgelerin Zazaların yaşadığı coğrafya gibi dağlık alanlar olması, Zazai aşiretinin ataları arasında Zaza-Goran gruplar arasında bulunan Kakai adında atanın olması, Zazai aşiretinin içinde bulundugu Karlan grubunun sonradan Peştunlaştığına ilişkin rivayetler Zazai aşiretiyle Zaza/Goran halkının ortak bir coğrafya yada ortak bir soydan gelmiş olabileceği varsayımını güçlendirmektedir.Anahtar Kelimeler: Zazalar, Zazaların Kökeni, Zazaki, Zazai Aşireti, Peştun Zaza.
“Antolojiyê Sairunê Dina” Kitabı Üzerine Birkaç Not
“Antolojiyê Sairunê Dina” Kitabı Üzerine Birkaç Not
Yazar: Varol, Murat
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 1 No. 1, 2015

ÖzetBerfin JÊLE’nin Antolojiyê Sairunê Dina isimli eserinde, 21 ülkeden şairlerinşiirleri bulunuyor. Türkiye, Almanya, Avusturya, Azerbaycan, Fransa, İngiltere,İrlanda, İtalya, İran, İspanya bu ülkelerden birkaçı. Ayrıca eserde 70 şair vebu şairlere ait 300’e yakın şiir bulunuyor. Ömer Hayyam, Furuğ Ferruhzad,Şirazi, Dante, Shakespeare, Hugo, Schiller, Goethe, Nietzsche, Durrell, Puşkinbunlardan sadece bazıları. Türkiyeli şairlere ayrı bir paragraf açmakta yarar var. Antolojinin önemli bir bölümü Türkçe yazan şairlere ayrılmış. Bunların arasında hem tasavvuf hem de modern şiirleri görmek mümkün. Mevlana Celaleddin-i Rumi, Nesimi, Pir Sultan Abdal gibi daha çok tasavvufî ve dinî şiirler kaleme alan şairlerin yanı sıra; Ahmet ARİF, Cahit KÜLEBİ, Cemal SÜREYA, Cahit Sıktı TARANCI, Nazım HİKMET gibi modern şairler de modern dönemin görünen yüzleri olarak karşımıza çıkıyorlar.

ÖzetBerfin JÊLE’nin Antolojiyê Sairunê Dina isimli eserinde, 21 ülkeden şairlerinşiirleri bulunuyor. Türkiye, Almanya, Avusturya, Azerbaycan, Fransa, İngiltere,İrlanda, İtalya, İran, İspanya bu ülkelerden birkaçı. Ayrıca eserde 70 şair vebu şairlere ait 300’e yakın şiir bulunuyor. Ömer Hayyam, Furuğ Ferruhzad,Şirazi, Dante, Shakespeare, Hugo, Schiller, Goethe, Nietzsche, Durrell, Puşkinbunlardan sadece bazıları. Türkiyeli şairlere ayrı bir paragraf açmakta yarar var. Antolojinin önemli bir bölümü Türkçe yazan şairlere ayrılmış. Bunların arasında hem tasavvuf hem de modern şiirleri görmek mümkün. Mevlana Celaleddin-i Rumi, Nesimi, Pir Sultan Abdal gibi daha çok tasavvufî ve dinî şiirler kaleme alan şairlerin yanı sıra; Ahmet ARİF, Cahit KÜLEBİ, Cemal SÜREYA, Cahit Sıktı TARANCI, Nazım HİKMET gibi modern şairler de modern dönemin görünen yüzleri olarak karşımıza çıkıyorlar.
MELAYÊ CİZÎRÎ VE TASAVVUFÎ KÜRT EDEBİYATININ GELİŞİM DÖNEMİ
MELAYÊ CİZÎRÎ VE TASAVVUFÎ KÜRT EDEBİYATININ GELİŞİM DÖNEMİ
Yazar: Kavak, Abdulcebbar
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 1 No. 2, 2016
Anahtar kelimeler: Melayê Cizîrî, Dîvân, tasavvufî Kürt edebiyatı, 17. Asır

Melayê Cizîrî, Tasavvufî Kürt Edebiyatının öncü simaları arasında ilk sırada yer alır. Cizîrî’nin günümüze ulaşan tasavvufî Dîvân’ı, Kürtçe yazılmış edebî eserler içinde müstesna bir yere sahiptir. Melayê Cizîrî’nin hayatının son kırk yılını yaşadığı 17. yüzyıl, Anadolu’da Feqiyê Teyrân ve Ahmedê Xânî, Irak’ta Baba Resûl Berzencî ve Şemsüddin Ahlâtî, İran’da ise Şihabüddin Şâzilî gibi önemli mutasavvıfların yetiştiği bir dönemdir. Bu dönemde bir taraftan Kürtler arasında çeşitli tarikatlar yayılırken, diğer taraftan ilmî ve tasavvufî eserler Kürtçe olarak kaleme alınmaya başlanmıştır. Melayê Cizîrî’nin Dîvân’ı, tasavvufî Kürt edebiyatını Anadolu’da ve dışında yaşayan Kürtler arasında daha belirgin ve etkin bir konuma getirmiştir. Bu eser edebiyat alanında Farsça’nın Kürtler arasındaki tartışmasız konumunu ciddi bir şekilde sarsmış ve Kürtçe olarak da edebî eserlerin verilebileceğini ispat etmiştir. Melayê Cizîrî’nin ardından Kürtçe edebî eserlerin nitelik ve niceliğinde görülen artış ve olumlu değişim, toplumsal yaşama da yansımıştır. Bu yönüyle bakıldığında Melâyê Cizîrî’nin, tasavvufî Kürt edebiyatının gelişiminde önemli bir dönüm noktası olduğu kolaylıkla anlaşılmaktadır. Bu çalışmada Melayê Cizîrî’nin başlatmış olduğu tasavvufî Kürt edebiyatı ve gelişimi ele alınacaktır.

Melayê Cizîrî, Tasavvufî Kürt Edebiyatının öncü simaları arasında ilk sırada yer alır. Cizîrî’nin günümüze ulaşan tasavvufî Dîvân’ı, Kürtçe yazılmış edebî eserler içinde müstesna bir yere sahiptir. Melayê Cizîrî’nin hayatının son kırk yılını yaşadığı 17. yüzyıl, Anadolu’da Feqiyê Teyrân ve Ahmedê Xânî, Irak’ta Baba Resûl Berzencî ve Şemsüddin Ahlâtî, İran’da ise Şihabüddin Şâzilî gibi önemli mutasavvıfların yetiştiği bir dönemdir. Bu dönemde bir taraftan Kürtler arasında çeşitli tarikatlar yayılırken, diğer taraftan ilmî ve tasavvufî eserler Kürtçe olarak kaleme alınmaya başlanmıştır. Melayê Cizîrî’nin Dîvân’ı, tasavvufî Kürt edebiyatını Anadolu’da ve dışında yaşayan Kürtler arasında daha belirgin ve etkin bir konuma getirmiştir. Bu eser edebiyat alanında Farsça’nın Kürtler arasındaki tartışmasız konumunu ciddi bir şekilde sarsmış ve Kürtçe olarak da edebî eserlerin verilebileceğini ispat etmiştir. Melayê Cizîrî’nin ardından Kürtçe edebî eserlerin nitelik ve niceliğinde görülen artış ve olumlu değişim, toplumsal yaşama da yansımıştır. Bu yönüyle bakıldığında Melâyê Cizîrî’nin, tasavvufî Kürt edebiyatının gelişiminde önemli bir dönüm noktası olduğu kolaylıkla anlaşılmaktadır. Bu çalışmada Melayê Cizîrî’nin başlatmış olduğu tasavvufî Kürt edebiyatı ve gelişimi ele alınacaktır.
KÜRTÇE’DE AKUZATİF-ERGATİF ÖZELLİK
KÜRTÇE’DE AKUZATİF-ERGATİF ÖZELLİK
Yazar: Lezgin, Roşan
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 1 No. 2, 2016
Anahtar kelimeler: Kürtçe, Kurmancî, Zazakî, Akuzatif, Ergatif

Kürtçe lehçeleri, şimdiye kadar yapılan “dil” ve “lehçe” tartışmalarında genelde İranî dillerdeki ses değişimi açısından kimi sözcükler kabaca karşılaştırılarak bir takım iddialar öne sürüldü. “Dil” ve “lehçe” kavramlarının herkes tarafından kabul edilen ortak tanımlarının olmaması ve karmaşık yapılara sahip olmalarından dolayı sadece bir özelliğine dayanarak sınıflandırma yapmak son derece sorunludur. Herhangi bir dilde sesler, ergativite ve eril-dişil özelliği gibi kimi özellikler zamanla değişime uğrayabilir veya kaybolabilir. Ancak temel karakteristik özellikler sonradan bir dile eklenemez. Sözgelimi bir dil sonradan ergatif olmaz veya eril-dişil özelliği kazanamaz. Bu nedenle bir dilin farklı kollarını temel karakteristik özellikler açısından karşılaştırmak gerekir. Bu açıdan Kürt- çeye baktığımızda, örneğin Kurmancî ve Zazakî Kürtçesinde, akuzatif-ergatif özellikler açısından aynı yapıya sahip olduğunu görüyoruz. İşte bu temel özellik, onların aynı dilin dalları olduklarına dair önemli bir delil olarak karşımızdayken, bunu görmeyerek kimi şekilsel değişimlere abartılı anlamlar yüklemek bilimsel olmayan paradigmalardan kaynaklanmaktadır. Bu çalışmanın amacı Kürtçenin yapısını oluşturan en temel sistemsel özelliği olan akuzatif-ergatif özellik açısından Kurmancî ve Zazakî Kürtçelerinin incelenmesidir.

Kürtçe lehçeleri, şimdiye kadar yapılan “dil” ve “lehçe” tartışmalarında genelde İranî dillerdeki ses değişimi açısından kimi sözcükler kabaca karşılaştırılarak bir takım iddialar öne sürüldü. “Dil” ve “lehçe” kavramlarının herkes tarafından kabul edilen ortak tanımlarının olmaması ve karmaşık yapılara sahip olmalarından dolayı sadece bir özelliğine dayanarak sınıflandırma yapmak son derece sorunludur. Herhangi bir dilde sesler, ergativite ve eril-dişil özelliği gibi kimi özellikler zamanla değişime uğrayabilir veya kaybolabilir. Ancak temel karakteristik özellikler sonradan bir dile eklenemez. Sözgelimi bir dil sonradan ergatif olmaz veya eril-dişil özelliği kazanamaz. Bu nedenle bir dilin farklı kollarını temel karakteristik özellikler açısından karşılaştırmak gerekir. Bu açıdan Kürt- çeye baktığımızda, örneğin Kurmancî ve Zazakî Kürtçesinde, akuzatif-ergatif özellikler açısından aynı yapıya sahip olduğunu görüyoruz. İşte bu temel özellik, onların aynı dilin dalları olduklarına dair önemli bir delil olarak karşımızdayken, bunu görmeyerek kimi şekilsel değişimlere abartılı anlamlar yüklemek bilimsel olmayan paradigmalardan kaynaklanmaktadır. Bu çalışmanın amacı Kürtçenin yapısını oluşturan en temel sistemsel özelliği olan akuzatif-ergatif özellik açısından Kurmancî ve Zazakî Kürtçelerinin incelenmesidir.
MELE HÜSEYNÊ BATEYÎ’NİN MEWLİD-İ NEBÎ ADLI ESERİ İLE MELE SÜLEYMAN KURŞUN’UN MEWLİDA PÊXEMBER ADLI ESERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI
MELE HÜSEYNÊ BATEYÎ’NİN MEWLİD-İ NEBÎ ADLI ESERİ İLE MELE SÜLEYMAN KURŞUN’UN MEWLİDA PÊXEMBER ADLI ESERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI
Yazar: Karacan, Hasan; Aykut, Nurettin
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 1 No. 2, 2016
Anahtar kelimeler: Mewlida Bateyî, Mele Hüseynê Bateyî, Süleyman Kurşun, Mewlida Pêxember, Kurmancî mevlîd

Bu çalışmada dokuz sene önce yazımı biten ve Kürtçenin Kurmanci lehçesiyle yazılan Mele Süleyman Kurşun’un Mewlida Pêxember mevlidi ile Kürtçenin Kurmanci lehçesinde yazılmış olan en eski mevlidi olarak kabul edilen Mele Hüseynê Bateyî’nin Mewlid-i Nebi mevlitlerinin tanıtımı yapılmıştır. Ayrıca bu mevlitlerde işlenen konular esas alınarak tasnif edilmiştir. Bu çalışmada; Birinci bölümde mevlidin tanımı, tarihi seyri, mevlitlerin konuları ve yazarların hayatları, ikinci bölümde ise mevlitlerde kullanılan dil üslubu incelenmiştir. Daha sonra mevlitler işlenen konular ve kullanılan rivayetler bakımından da incelenmiştir.

Bu çalışmada dokuz sene önce yazımı biten ve Kürtçenin Kurmanci lehçesiyle yazılan Mele Süleyman Kurşun’un Mewlida Pêxember mevlidi ile Kürtçenin Kurmanci lehçesinde yazılmış olan en eski mevlidi olarak kabul edilen Mele Hüseynê Bateyî’nin Mewlid-i Nebi mevlitlerinin tanıtımı yapılmıştır. Ayrıca bu mevlitlerde işlenen konular esas alınarak tasnif edilmiştir. Bu çalışmada; Birinci bölümde mevlidin tanımı, tarihi seyri, mevlitlerin konuları ve yazarların hayatları, ikinci bölümde ise mevlitlerde kullanılan dil üslubu incelenmiştir. Daha sonra mevlitler işlenen konular ve kullanılan rivayetler bakımından da incelenmiştir.
Ortak Atasözlerinin Hikâyeleri: Farsî-Kurmancî-Zazakî-5
Ortak Atasözlerinin Hikâyeleri: Farsî-Kurmancî-Zazakî-5
Yazar: Çiftci, Hasan
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 4 No. 7, 2018
Anahtar kelimeler: Atasözlerinin hikâyeleri,kadının fendi,ortak atasözleri,Farsça,Kurmancî,zazakî

Bu makale karşılaştırmalı halk edebiyatıyla ilgilidir. Ortadoğu’nun eski halklarının dillerinden Farsça, Kurmancî ve Zazaki’de ortak atasözlerinin hikâyelerini ve kaynaklarını konu edinmektedir. Yer yer atasözleriyle ortak olan Arapça ve Türkçe atasözlerine de yer verilecektir. Atasözleri halkların tarihi süreçte şekillenen yaşam biçimini, adet ve geleneklerini ifade eden yasalar hükmündedir. Atasözleri yüzyılların geçmesiyle şekillenir ve toplumun ahlâkî, dinî ve dünyevî değerlerini ifade ederler. Toplumun tarihsel kültürünü kuşaktan kuşağa aktarırlar. Bazı kadın tiplerinin hilesi/şerri (fendê/şerrê jinan; weyin/ şer cinîyân) ile ilgili olan bu makale ve aynı konuyla ilgili seri halde yayımlanacak diğer makaleler adı geçen Müslüman halkların düşünsel, dilsel ve kültürel ortak değerlerine de ışık tutacaktır.

Bu makale karşılaştırmalı halk edebiyatıyla ilgilidir. Ortadoğu’nun eski halklarının dillerinden Farsça, Kurmancî ve Zazaki’de ortak atasözlerinin hikâyelerini ve kaynaklarını konu edinmektedir. Yer yer atasözleriyle ortak olan Arapça ve Türkçe atasözlerine de yer verilecektir. Atasözleri halkların tarihi süreçte şekillenen yaşam biçimini, adet ve geleneklerini ifade eden yasalar hükmündedir. Atasözleri yüzyılların geçmesiyle şekillenir ve toplumun ahlâkî, dinî ve dünyevî değerlerini ifade ederler. Toplumun tarihsel kültürünü kuşaktan kuşağa aktarırlar. Bazı kadın tiplerinin hilesi/şerri (fendê/şerrê jinan; weyin/ şer cinîyân) ile ilgili olan bu makale ve aynı konuyla ilgili seri halde yayımlanacak diğer makaleler adı geçen Müslüman halkların düşünsel, dilsel ve kültürel ortak değerlerine de ışık tutacaktır.
Zaza Dilinde Lehçe Farklılıkları
Zaza Dilinde Lehçe Farklılıkları
Yazar: Arslan, İlyas
Dergi: Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Vol. 4 No. 7, 2018
Anahtar kelimeler: Zaza Dili,Dımıli,Kırmancki,Diyalektoloji

Bu makalenin temel gayesi Zaza dilinin lehçeleri hakkında genel bilgi vermektir. Zaza dilinin genel bir tanıtımından sonra, kuzey ve güney lehçeleri arasındaki temel farklılıklar işlenerek daha derin araştırmalara temel oluşturulması amaçlanmaktadır. Fonoloji bölümünde bir taraftan her iki lehçedeki ses düşmeleri işlenirken, diğer taraftan genel fonolojik süreçlere de değinilmiştir. Morfoloji (şekilbilim) ve sentaksın (cümle bilimi) temel alanları karşılaştırılarak farklılıklar üzerinde durulmuştur. Ayrıca zamanlar, şahıs zamirleri ve fiil çekimlerinin her iki lehçedeki farkları irdelenmiştir. Son olarak sentaksda cümlenin eksenine kısa değinilirken iki lehçenin özelikle fiil öneklerinin cümle içerisindeki dizimi karşılaştırılmıştır.

Bu makalenin temel gayesi Zaza dilinin lehçeleri hakkında genel bilgi vermektir. Zaza dilinin genel bir tanıtımından sonra, kuzey ve güney lehçeleri arasındaki temel farklılıklar işlenerek daha derin araştırmalara temel oluşturulması amaçlanmaktadır. Fonoloji bölümünde bir taraftan her iki lehçedeki ses düşmeleri işlenirken, diğer taraftan genel fonolojik süreçlere de değinilmiştir. Morfoloji (şekilbilim) ve sentaksın (cümle bilimi) temel alanları karşılaştırılarak farklılıklar üzerinde durulmuştur. Ayrıca zamanlar, şahıs zamirleri ve fiil çekimlerinin her iki lehçedeki farkları irdelenmiştir. Son olarak sentaksda cümlenin eksenine kısa değinilirken iki lehçenin özelikle fiil öneklerinin cümle içerisindeki dizimi karşılaştırılmıştır.