Türkiye’de Katılım Sigortacılığı (Tekâfül) Literatürü
Bibliographic study of Islamic insurance literature (Takaful) in Turkey
Yazar: Samar, Mahmut
Dergi: İlahiyat Akademi No. 13, 2021
Anahtar kelimeler: Religious Studies ; Din Araştırmaları ; İslam Hukuku,İslami Sigorta,Tekâfül,Katılım,Literatür ; Islamic Law,Islamic insurance,Takaful,Musharaka,Islamic insurance literature

Sigortacılık, genel anlamda kişilerin mal ve canlarının maruz kalma ihtimali olan risklerin gerçekleşmesi halinde ortaya çıkacak zararın tazmin edilmesini hedefleyen bir sistemdir. Geleneksel sigortacılık sistemi faiz ve garar gibi unsurlar barındırdığından İslam hukuku açısından birtakım tereddütlere yol açmaktadır. Bu nedenle İslami finans sisteminin de gelişmesiyle birlikte İslami bir sigorta modeli olan tekâfül sistemi gündeme gelmiştir. Katılım sigortacılığı (tekâfül), yardımlaşma usulüyle yapılan karşılıklı bir sigorta türüdür ve belirli rizikolara maruz şahısların bu rizikoların gerçekleşmesiyle ortaya çıkacak zararların telafisi üzerine anlaşmaları olarak tanımlanmaktadır (AAOIFI). Bu çalışma, Türkiye’de İslam hukuku alanında yapılan İslami sigortacılık, tekâfül ve/veya katılım sigortacılığıyla ilgili yapılan çalışmaları tespit etmeyi ve kısmen değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla bugüne kadar konuyla ilgili literatürün tespiti ve tasnifi yapılarak özellikle İslam hukuku alanında yapılmış çalışmalar, değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Ancak ihtiyaç duyulan yerlerde fıkıh ilminin kaynaklık ettiği İslam iktisadı ve finansı alanında yapılan bazı çalışmalar da bu anlamda incelenmiştir. Değerlendirmede kronoloji ve çalışmanın türü olmak üzere iki kıstas göz önünde bulundurulmuştur. Çalışmada sempozyum ve çalıştay gibi ilmi toplantıların yanı sıra kitap, tez, makale, tebliğ türü çalışmalar üzerinde durulmuş ve bugüne kadar çokça tekrar eden ve ihmal edilen hususların tespitine çalışılmıştır. Böylece bundan sonraki süreçte bu alanda yapılacak çalışmalara yön verecek bazı öneriler sunulması hedeflenmiştir. Çalışmada sayısal verilere ve diğer alanlarda yapılmış çalışmaların listesine yer verilmiştir. Bu yönüyle çalışma, bir bibliyografya denemesi niteliği taşıdığından önem arz etmektedir. Çünkü bugüne kadar katılım sigortacılığı literatürüne dair bir çalışma yapılmamıştır. Bu anlamda çalışma benzerlerine ilk adım olacak ve bundan sonra konuyla ilgili mevcut çalışmalara tek elden ulaşma imkânı sunacaktır.

Insurance is a system that aims to compensate for the loss as a result of exposure of persons or property to various types of potential risks. From the point of view of Islamic law, the traditional insurance system contains aspects such as usurious interest and Gharar; Which causes some concern. As a result, the Takaful system emerged as an alternative Islamic insurance model, and that emergence coincided with the growth of the Islamic financial system. Mutual insurance (Takaful) is a type of mutual insurance that is carried out through cooperation between the participants and is described as agreements of persons exposed to certain risks to compensate for losses that are likely when these risks are realized (AAOIFI). This study aims to enumerate, classify and evaluate studies related to Islamic insurance or Takaful, which were produced exclusively in Turkey. For this purpose, the available literature on this subject has been identified, categorized, and analyzed in a basic way, especially those related to Islamic jurisprudence and Islamic law. In this study, some studies in the field of Islamic economics and finance were examined, which dealt in one way or another with the idea of Islamic insurance. Two criteria were adopted in this classification and evaluation, namely, the chronology, and the type of study. All studies related to Islamic insurance have been highlighted in this study, such as books, scientific theses, articles and research papers, and recommendations issued by conferences, scientific meetings, seminars, and workshops. This study concluded by providing some recommendations that will direct future research in this area. This study also included numerical data and a list of studies conducted in the fields of Islamic insurance or related fields. This study is considered important because it is a unique bibliographic article in the field of Islamic insurance literature in Turkey. Where the first initiatives were monitored until this moment, and there were no similar studies. This study will be the first step towards broader and more comprehensive studies in the field of Islamic insurance literature surveys.