Ticari Ürünlerde Mütekavvim Olma Şartının Fıkhi Açıdan Değerlendirilmesi
An Evaluation of the Commercial Products in The Manner of Nature of The “Mutaqawwam” in Fiqh
Yazar: Liv, Cemil
Dergi: İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, Vol. 8 No. 2, 2022
Anahtar kelimeler: Islamic Law,Trading,Mutaqawwam,Halal,Haram ; İslam Hukuku,Ticaret,Mütekavvim,Helal,Haram.

İslâm hukuku prensip itibariyle özel mülkiyet anlayışını benimsemiş olmakla birlikte mülkiyet hakkının kullanımında sınırsız bir özgürlük alanı vermemiştir. Kurulacak bir satış akdinde taraflara, irade beyanı ve akde konu olacak mallarla ilgili hukuki kurallara uyma yükümlülüğü getirmiştir. Bu kurallar içerisinde en önemli olan alım satıma konu olacak ürünün hukuken (şer’an) yasaklanmış olmamasıdır. Naslarda şarap, meyte ve domuz ürünlerinin tüketilmesi ve ticari meta olarak kullanılması câiz görülmez. Şer’an tüketimi yasaklanan bu mallar ticari açıdan mütekavvim mal olarak kabul edilmemiştir. Bir ürünün mütekavvim mal olarak değerlendirilerek ticaretinin yapılabilmesi için Şer’an yasaklanmaması, temiz olması, insan ve diğer canlılara zararının  olmaması gerekir. Nüfusun artışına paralel olarak sanayi ve teknolojinin gelişmesi ile birlikte artan ihtiyaçları karşılamak için endüstriyel ürünlere rağbet de artmıştır. Endüstriyel ürünlerde katkı maddeleri kullanılmaya başlanmıştır. Naslarda açıkça haram kılınmış birçok ürün farklı ürünlere dönüştürülerek pazar ağına dahil edilmiş; gıda, ilaç, kozmetik, giyim ve birçok farklı alanlarda renklendirici, koruyucu, çözeltici gibi farklı amaçlarla elde edilen mamüller kullanılmaya başlanmıştır.Bu makalede  bir malın ticari meta olarak kullanılabilmesi için aranan vasıflar ile bu konuda oluşan tartışmalar, meyte, kan ve domuz gibi necis ürünlerin doğrudan ticaretinin yanı sıra  bu ürünlerin hammadde ve katkı maddesi olarak ticareti konuları analiz edilmiştir.  Bu makalede  bir malın ticari meta olarak kullanılması için aran vasıflar ile bu konuda oluşan tartışmalar, meyte, kan ve domuz gibi necis ürünlerin doğrudan ticaretinin yanı sıra  bu ürünlerin hammadde ve katkı maddesi olarak ticareti konuları analiz edilmiştir.

It is common fact Islamic law system underlines private property rights as one of the fundamental issues. However, this should not be regarded as if private property offers unlimited right of acting among the Islamic rules so property owners have to obey the entire procedures and rules set by the Islamic law system when they faced any issues containing their properties. It is known that one of the most significant principles covering personal property is that men must be aware of the certain rules, brought by sharia i.e canonic laws. Any kind of properties, products, or objects being suitable this canonic law is regarded as “mutaqawwam”. For example, the consumption and consumption of some foods or objects were forbidden by Islamic rules so they are not regarded as “mutaqawwam”. Even the matter of “mutaqawwam” literally explained according to Islamic rules, there have been some conflicting arguments about the characteristics of “mutaqawwam” matters.Therefore in this article, fundamental features of the materials for whether they are suitable to trade or consumption were not only described but also comparatively evaluated. Moreover, it is mentioned that even the materials being forbidden to trade such as pigs, filthy animals on Islamic law were clearly listed on fıqh texts, some of them are seen as that they are still traded by being integrated within some other materials.