Türkçe Ders Kitaplarında Yer Alan Derse Hazırlık Bölümlerinin İncelenmesi
Examination on Warm-up Parts of Turkish Textbooks
Yazar: Ateş, Murat; Aşcı, Ali Umut
Dergi: Ana Dili Eğitimi Dergisi, Vol. 11 No. 3, 2023
Anahtar kelimeler: Other Fields of Education ; Alan Eğitimleri ; Warm-up,Turkish lesson,content and structure elements,teacher views ; Derse hazırlık,Türkçe dersi,içerik ve yapı unsurları,öğretmen görüşleri

Bu araştırmanın amacı, ortaokul Türkçe ders kitaplarında bulunan derse hazırlık bölümlerini içerik ve yapı unsurları ile Türkçe öğretmenlerinin görüşlerine göre incelemektir. Araştırmada, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında ortaokullarda kullanılmak üzere Millî Eğitim Bakanlığınca yayımlanan Türkçe ders kitapları inceleme nesneleri olarak kullanılmıştır. Bu çalışmanın araştırma süreci, ortaokul Türkçe ders kitaplarını inceleme aşaması ve derse hazırlık bölümlerine ilişkin Türkçe öğretmenlerinin görüşlerinin alınması aşaması olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Türkçe ders kitaplarında bulunan derse hazırlık bölümlerinin incelenmesi aşamasında nitel araştırma desenlerinden biri olan temel nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Derse hazırlık bölümlerine ilişkin Türkçe öğretmenlerinin görüşlerinin alınması aşamasında ise nitel araştırma yaklaşımlarından durum çalışması deseni kullanılmıştır. Türkçe öğretmenlerinin görüşlerini almaya yönelik araştırmacılar tarafından yarı yapılandırılmış görüşme formu hazırlanmış ve bu form doğrultusunda öğretmenlerden alınan görüşler içerik analiziyle çözümlenmiştir. Araştırmaya Türkiye’nin farklı illerinde görev yapan 34 Türkçe öğretmeni katılmıştır. Veriler, Google Formlar aracılığıyla ve yüz yüze yapılan görüşmelerle elde edilmiştir. Bu görüşmelerde öğretmenlere; derse hazırlık çalışmalarını öğrencileri güdüleme, hazırbulunuşluğu sağlama, çalışmaların olumlu ve olumsuz yönleri, hazırlık çalışmaları ile tema ve metinlerin içerik olarak uyumu, derse hazırlık sürecinin uzunluğu ve kısalığı, hazırlık çalışmalarında kullanılan materyaller, hazırlık çalışmalarının hangi dil becerilerine daha çok faydalı olduğu konularına ilişkin görüşleri sorularak öğretmenlerden derse hazırlık sürecine yönelik tavsiyeler istenmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Analizler sonucunda, derse hazırlık çalışmalarında özellikle okuma ve konuşma becerilerine ağırlık verildiği, çoklu medya araçlarının kullanımına az yer verildiği, soru maddelerinin sınıflara göre dengeli dağıldığı ve derse hazırlık bölümlerinin yapı olarak neredeyse tamamının açık uçlu soru tipinden oluştuğu görülmüştür. Öğretmenlerle yapılan görüşmelerden elde edilen genel sonuç ise öğretmenlerin, öğrencilerin ilgi ve dikkatlerini çekebilecek içerik zenginliğine sahip bir derse hazırlık süreci istedikleri yönündedir.

The purpose of this study was to examine the structure and content of the warm-up parts in lower secondary school Turkish textbooks and the views of Turkish language teachers about these parts. Turkish textbooks published by the Ministry of National Education for use in lower secondary schools during 2022–2023 academic year were included in the study as the research objects. This study's research process was divided into two stages, namely examining Turkish lower secondary school textbooks and collecting views of Turkish language teachers on warm-up parts of these textbooks. Basic qualitative research design, one of the qualitative research designs, was employed for the examination on the warm-up parts of the Turkish textbooks, whereas the case study design, one of the qualitative research methodologies, was utilized for collecting views of Turkish language teachers on the warm-up parts. A semi-structured interview form was prepared by the researchers to get the views of Turkish language teachers, and these views received from the teachers were analysed by content analysis in line with this form. 34 Turkish language teachers working in various provinces of Türkiye took part in the study. Face-to-face interviews and Google Forms were used to collect the data. In these interviews, teachers were asked to share their views and recommendations on warm-up parts in relation to motivating the students, providing readiness, the positive and negative aspects of the studies, cohesion between warm-up tasks and the themes and texts in terms of content, the length of warp-up process, the materials used in the warm-up parts, and target language skills of the warm-up tasks.  The obtained data were analysed by content analysis method. The analyses revealed that warm-up tasks primarily focused on reading and speaking skills, the use of multimedia tools was limited, the question items were distributed equally among the classes, and these parts were almost entirely comprised of open-ended question types. The overall finding from the teacher interviews was that the teachers desired a warm-up process with rich content that could capture the students' interest and attention.