ELEŞKİRT (AĞRI) ÇEVRESİNDEKİ KÖY YERLEŞMELERİNİN ADLARININ DEĞİŞİM SÜRECİ VE TOPONOMİK ANALİZİ
ELEŞKİRT (AĞRI) ÇEVRESİNDEKİ KÖY YERLEŞMELERİNİN ADLARININ DEĞİŞİM SÜRECİ VE TOPONOMİK ANALİZİ
Yazar: Demirtaş, Ercan; Yıldız, Muhammet; Edi, Ahmet
Dergi: EKEV Akademi Dergisi, Vol. 0 No. 87, 2021
Anahtar kelimeler: Tarih,Eleşkirt,Köy,Toponomi,Yer Adları,Değişim.

Yaşanılan ortamlara ilişkin insanların geçmişten bugüne en fazla merak ettikleri konuların başında yer adları ve bu yer adlarının ne anlam ifade ettiği konusu gelmektedir.Yerleşim merkezlerine ait isimler çoğu kez geçmişte yaşananları, bugünü ve doğal çevreyianlamlı kılar. Yer adları, özellikle kültürel coğrafya çalışmalarına katkı sağlamaktadır.Bir yerleşim yerine ait adlandırmalar o bölgenin mazisi, coğrafi özellikleri, insan özellikleri ve düşünme biçimleri hakkında ipuçları verir. Başka bir deyişle geçmişin mekândayeniden ruh bulup canlanması ile yer adları da o yerleşim merkezinde ete kemiğe bürünürler. Bu çalışmada Eleşkirt ve çevresindeki köy yerleşmelerinin geçmişten bugüne isimlerinin ortaya çıkışı ve bu isimlerde tarihsel süreç içerisinde yaşanan değişimler üzerindedurulmuştur. Ayrıca mevcut köy adlarının toponomik incelemesi yapılarak adlandırmaların nasıl ve neye göre yapıldığı da gözler önüne serilmeye çalışılmıştır. Durum çalışması deseni ile yapılan bu araştırmada, köy adlarının tarihsel değişim süreci incelenirkendoküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Güncel köy adlarının toponomik incelemeve sınıflandırması yapılırken ise Gülensoy (1998) tarafından, Anadolu coğrafyasındakiyaşam merkezlerinin isimlerinin tasnifindeki kıstaslar kullanılmıştır. Yapılan incelemelersonucunda geçmişten bugüne birçok medeniyete ev sahipliği yapan Eleşkirt ve çevresindeki köylerin adlarının %84’lük bir oranda değişime uğradığı ve yeni isimleri ile eskiisimleri arasında anlamsal olarak önemli farklılıklar bulunduğu tespit edilmiştir. Eleşkirt ve çevresindeki köy isimlerinin toponomik analizi yapıldığında ise su kaynakları, litolojiközellikler, topoğrafya özellikleri, iklim koşulları gibi doğal ve fiziki koşulların etkisininolduğu, aynı zamanda bunun yanında tarihi faktörler ile özellikle Cumhuriyet dönemindemilli değerlerin yani egemen devlet gücünün de etkili olduğu görülmektedir.

Yaşanılan ortamlara ilişkin insanların geçmişten bugüne en fazla merak ettikleri konuların başında yer adları ve bu yer adlarının ne anlam ifade ettiği konusu gelmektedir.Yerleşim merkezlerine ait isimler çoğu kez geçmişte yaşananları, bugünü ve doğal çevreyianlamlı kılar. Yer adları, özellikle kültürel coğrafya çalışmalarına katkı sağlamaktadır.Bir yerleşim yerine ait adlandırmalar o bölgenin mazisi, coğrafi özellikleri, insan özellikleri ve düşünme biçimleri hakkında ipuçları verir. Başka bir deyişle geçmişin mekândayeniden ruh bulup canlanması ile yer adları da o yerleşim merkezinde ete kemiğe bürünürler. Bu çalışmada Eleşkirt ve çevresindeki köy yerleşmelerinin geçmişten bugüne isimlerinin ortaya çıkışı ve bu isimlerde tarihsel süreç içerisinde yaşanan değişimler üzerindedurulmuştur. Ayrıca mevcut köy adlarının toponomik incelemesi yapılarak adlandırmaların nasıl ve neye göre yapıldığı da gözler önüne serilmeye çalışılmıştır. Durum çalışması deseni ile yapılan bu araştırmada, köy adlarının tarihsel değişim süreci incelenirkendoküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Güncel köy adlarının toponomik incelemeve sınıflandırması yapılırken ise Gülensoy (1998) tarafından, Anadolu coğrafyasındakiyaşam merkezlerinin isimlerinin tasnifindeki kıstaslar kullanılmıştır. Yapılan incelemelersonucunda geçmişten bugüne birçok medeniyete ev sahipliği yapan Eleşkirt ve çevresindeki köylerin adlarının %84’lük bir oranda değişime uğradığı ve yeni isimleri ile eskiisimleri arasında anlamsal olarak önemli farklılıklar bulunduğu tespit edilmiştir. Eleşkirt ve çevresindeki köy isimlerinin toponomik analizi yapıldığında ise su kaynakları, litolojiközellikler, topoğrafya özellikleri, iklim koşulları gibi doğal ve fiziki koşulların etkisininolduğu, aynı zamanda bunun yanında tarihi faktörler ile özellikle Cumhuriyet dönemindemilli değerlerin yani egemen devlet gücünün de etkili olduğu görülmektedir.