Kerbelâ Mersiyelerinde Kadın Karakterler: Âsî Dîvânı Örneği
Female Characters in the Elegy of Karbala : Example of Âsî's Dîvân
Yazar: Kurt, Aynur
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 28 No. 28, 0
Anahtar kelimeler: Türk İslam Edebiyatı,Mersiye,Dîvân,Kerbelâ,Kadın ; Turkish Islamic Literature,Elegy,Divan,Karbala,Woman

Türk edebiyatında Kerbelâ Olayı'nı konu edinen  edebî eserlerde genellikle Hz. Hüseyin ve beraberinde şehit  düşenler anlatılmıştır. Bu elim olaya giden süreçte, olay  esnasında ve sonrasında yaşananların hazin izlerini üstlenmek  zorunda kalan diğer önemli karakterler ise Kerbelâ kadınları  olmuştur. Araştırmalarımız neticesinde Kerbelâ ve kadın  konulu çalışmaların oldukça az olduğu görülmüştür. Kerbelâ  Olayı’nın anlatıldığı eserlerin özgün bir örneği, Meşhedî Hasan  Aga Âsî   Ö. 1979  tarafından Tebriz’de tertip edilen ve  tamamen Kerbelâ mersiyelerinden müteşekkil olan Âsî  Dîvânı'dır.  Âsî Dîvânı, Kerbelâ Olayı'nda orada olduğu bilinen kadınlar  konusunda da oldukça zengin bir muhtevâya sahiptir.  Dîvân'da, Hz. Hüseyin'in ve Kerbelâ’da şehit edilenlerin  mersiyelerinin yanı sıra Hz. Fâtıma, Ümmü Seleme ve Kerbelâ  Olayı'nda yer aldıkları bilinen ehl-i beyt kadınlarından Hz.  Zeynep, Gülsüm, Fâtıma Ümmü'l-Benîn, Sekîne, Rubâb, Leylâ  gibi karakterlere de yer verilmiştir. Bu mersiyelerde kadın  karakterler genellikle ağlayan, feryâd eden ağıt yakan, saldırılar  karşısında metanetle birbirlerine destek olan ve ölenlerin  arkasından Kur’ân-ı Kerîm okuyan kişiler olarak tasvir  edilmiştir. Âsî Dîvânı, Kerbelâ kadınlarının yaşadıklarını  oldukça dramatik bir üslupla ortaya koymaktadır. Dîvândaki  mersiyeler bazen şehit edilenlerin kendi ağızlarından bazen de  Kerbelâ kadınları tarafından söylenmiştir. Hüseyin’in  arkasından mersiye okuyanlara şefaatçi olacağına dair düşünce  burada Hz. Fâtıma için de kullanılmıştır. Âsî Dîvânı'nın  Kerbelâ Olayı'ndaki kadınların yerini, yaşadıklarını ve önemini ortaya koyması bakımından örnek bir eser olduğu  kanaatindeyiz. Bu çalışmanın bizden sonraki Kerbelâ ve kadın  konulu çalışmalara katkı sağlayacağını ümit etmekteyiz.

In the literary works describing the Karbala Incident in  Turkish Literature, Husayn and those who were him are  explained. Other characters bearing the sad traces of what  happened during and after this sad event were the women  in Karbala. It has been observed that there are very few  studies on Karbala and women. The Divan of Asi  composed entirely of Karbala elegies and written by  Meşhedi Hasan AgaAsi in Tabriz, is an original example  of the works in which the Karbala is told. In the work  together with the elegies of Huseyin and those who were  martyred with him, Hz. Fatıma, Ummu Salama and the  woman of the Ahl- al-Beyt in the Karbala Incident.  Characters such as Zeynep, Gulsum Fatıma Ummu'l-  Benin, Sekine, Rubab and Leyla are also included. In these  elegies, female characters are generally depicted as criying,  wailing, lamenting, supporting each other in the face of  attacks and reciting the Qur'an after the dead. Asi's Divan  reveals the experiences of the women of Karbala in a very  dramatic style. The elegies in the divan were sometimes  sung by the martyrs themselves and sometimes by the  women of Karbala. The belief that Husayn will be an  intercessor, expressed from the Shia point of view, is also  stated here for Fatıma. The Divan of Asi is an exemplary  work in terms of revealing the place, experiences and  importance of women in the Karbala Incident. We hope  that our article on this original work will set an example  for studies on Karbala and women.