Mîrzâ Mahdûm’a Göre İmâmiyye Şîası’nda Ta‘n ve La‘n
Taʻn and Laʻn in the Imāmiyya Shīʻa According to Mīrzā Makhdūm
Yazar: Cankurt, Şehmus; Rençber, Fevzi
Dergi: e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, Vol. 17 No. 2, 2024
Anahtar kelimeler: History of İslamic sects ; İslam Mezhepleri Tarihi ; Islamic Sects ; İslam Mezhepleri ; History of Islamic Sects,Imāmiyya Shīʻa,Mīrzā Makhdūm,al-Nawāqiḍ,Ṭaʻn and Laʻn ; İslam Mezhepleri Tarihi,Mîrzâ Mahdûm,en-Nevâkid,İmâmiyye Şîası,Ta‘n ve La‘n.

Bu araştırma, Safevîler ve Osmanlılar döneminde yaşayan Mîrzâ Mahdûm’u (öl. 996/1587) ve İmâmiyye Şîası’nın inancı açısından büyük öneme sahip olan ta‘n (sövme) ve la‘n (lanetleme) konusunu ele almaktadır. Çalışmanın kapsamı, sövme ve lanetleme ile sınırlıdır. Bu çalışma, Mahdûm’un kendi zamanında İmâmiyye’nin ta‘n ve la‘nı nasıl algıladıklarını ve onun bu topluluğun konuya dair görüşlerine karşı nasıl bir tutum sergilediğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Her ne kadar bu alanda çalışma yapan araştırmacılar olsa da Sünnî müellif Mîrzâ Mahdûm’un konu hakkında farklı fikirlerini Kitâbu’n-Nevâkid li-Zuhûri’r-Ravâfid adlı reddiye türü eserinde ortaya koyması önem arz etmektedir. Ayrıca, kendi zamanındaki itikâdî ve fıkhî meselelere yaptığı atıflar, İslâm düşünce tarihi açısından önemli verileri bu değerli eseriyle günümüze taşıması bakımından araştırmanın önemini artırmaktadır. Bu çalışma nitel bir araştırma olup nitel araştırma modellerinden biri olan doküman analizi yöntemiyle ele alınmıştır. Doküman analizi modeliyle İmâmiyye Şîası’nın sövme ve lanetlemeyi nasıl algıladıkları tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu yöntem doğrultusunda, gerekli veriler doküman taraması tekniğiyle elde edilmiş, ardından ilgili dokümanlar derlenerek, elde edilen malzeme veri analizi kapsamında betimsel analiz ve içerik analizi kullanılarak incelenmiştir. Konu, tarihsel, sosyolojik ve mezhepsel bakış açılarıyla değerlendirilmiştir.

This study deals with Mīrzā Makhdūm (öl. 996/1587), who lived during the Safavid and Ottoman periods, and the issue of ṭaʻn (criticism) and laʻn (cursing), which are of great importance in the beliefs of the Imāmiyya Shīʻa. The scope of the study is limited to ṭaʻn and laʻn It aims to reveal how the Imāmiyya understood ṭaʻn and laʻn at the time of Makhdūm and what his attitude was towards the views of this community on this issue. Although there are scholars working in this field, it is important to note that the Sunnī author Mīrzā Makhdūm put forth his different opinions on the subject in his refutational work Kitâb al-Nawāqiḍ li-Ẓuhūri al-Rawafiḍ. In addition, his references to the political and theological issues of his time and the fact that he carries many data in the history of Islamic thought to the present day with this important work increases the importance of the research and makes it even more meaningful. Conducted as a qualitative study, this research utilizes the document analysis method, which constitutes one of the primary approaches within qualitative research. With the document analysis model, it was tried to determine how the Imāmiyya Shīʻa perceive ṭaʻn and laʻn. In line with this method, the necessary data were obtained by applying the document scanning technique, and then the material obtained after the compilation of the relevant documents was subjected to analysis using descriptive analysis and content analysis within the scope of data analysis, and the subject was examined from a historical-sociological-sectarian perspective.