Mustafa Mestûr’a Ait “Aşka Dair Birkaç Muteber Söz” Adlı Öykünün Çeviri Stratejileri Açısından İncelenmesi
An Analysis of the Translation Strategies of Mustafa Mestûr's Short Story "A Few Authoritative Words About Love" in Its Turkish Translation
Yazar: Levent Menteşe, Güngör
Dergi: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi No. 24 [BAHAR 2026], 2025
Anahtar kelimeler: Comparative and Transnational Literature ; Karşılaştırmalı ve Ulusötesi Edebiyat ; Literary Translation,Translator,Translation Strategies,A Few Authoritative Words About Love,Mustafa Mastūr ; Edebȋ Çeviri,Çevirmen,Çeviri Stratejileri,Aşka Dair Birkaç Muteber Söz,Mustafa Mestûr

Çeviri, farklı diller arasında yalnızca anlamın değil, aynı zamanda kültürel ve bağlamsal unsurların aktarımını gerçekleştiren çok katmanlı bir iletişim sürecidir. Çeviri sayesinde farklı kültürlere ait edebiyatı, edebi eserleri, şair ve yazarları tanıma ve onları aktarma işlemi doğmuştur. Bu bağlamda öykü ve roman yazınlarının öncülüğünü yapan Mustafa Mestûr’un 1382/2003’te kaleme aldığı (چند روایتِ معتبر) “Çend Rivâyet-i Muteber” adlı eserin (چند روابتِ معتبر در باره ی عشق) Çend Rivâyet-i Muteber Der Bâre-i ’Işk-” “Aşka Dair Birkaç Muteber Söz” başlıklı eserin birinci bölümdeki öykü, çeviri stratejileri açısından karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde yazarın hayatı, yazın biçemi, edebî kişiliği, eserlerinin listesi, Türkçeye çevrilmiş eserleri ve kaynak metnin konusu üzerinde durulmuştur. Kaynak metnin çevirmenleri, adı geçen çeviri stratejileri farklı metinlerden örnekler verilerek betimsel bir yöntemle tanıtımı, kaynak ve erek metinden alınan örneklerin çeviri stratejileri açısından karşılaştırmalı olarak incelenmesi ikinci bölümün konusunu teşkil etmektedir. Farsçadan Türkçeye iki çevirmen tarafından çevrilen bu eserde; en çok ekleme (genişletme), çıkarma (daraltma), yerlileştirme, sözcüğü sözcüğüne çeviri, öykünme, açımlama, iletişimsel, çıkarım, yorumlama, değiştirme stratejilerine başvurulmuştur. Diğer taraftan, çok nadiren yabancılaştırma, ödünçleme, çeviri, standartlaştırma, tarihselleştirme ve genelleştirme stratejilerine başvurulduğu tespit edilmiştir.

Translation is a multilayered communicative process nvolves transferring not only meaning but also cultural and contextual elements across languages. Through translation, it has become possible to become acquainted with, and convey to others, the literature, literary works, poets, and authors of different cultures. In this context, the short story in the first part of Mustafa Mastur’s Cand Rivāyat-e Motabar Der Bāre-ye ʿEsk (A Few Authoritative Words About Love) from the work Cand Rivāyat-e Moʿtabar (A Few Authoritative Narratives), written in 1382/2003 has been examined comparatively in terms of translation strategies. The first chapter of the study focuses on the author’s life, literary style, literary identity, list of works, those translated into Turkish, and the content of the source text. The second chapter introduces the translators of the source text and analyzes, through a descriptive method, various translation strategies with illustrative examples taken from both the source and target texts, comparing them in relation to the strategies employed. In the study, which was translated from Persian into Turkish by two translators, the most frequently employed strategies include addition (expansion), omission (reduction), domestication, literal translation, calque, paraphrasing, translation communicative, ınference, exposition, translocation. On the other hand, it was determined that strategies such as foreignization, borrowing, standardization, historicization and generalization were used only rarely.