Tahliye Tatbikatlarında Çoklu Müdahale ile Performans İyileştirmesi
Performance Improvement in Evacuation Drills Through Multi-Component Interventions
Yazar: Doğanay, Fatma; Sürdem, Şule Sinem
Dergi: Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, Vol. 14 No. 4, 2025
Anahtar kelimeler: Occupational Health and Safety ; İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği ; Disaster and Emergency Management ; Afet ve Acil Durum Yönetimi ; Acil Durum Yönetimi,Çoklu Müdahale Modeli,Tahliye Tatbikatı,QR Kod Destekli Bilgilendirme,Eğitim Yapıları ; Emergency Management,Multi-Component Intervention,Evacuation Drill,QR-Code-Supported Information,Educational Buildings

Eğitim yapılarında acil durumlar tahliyelerinin hızlı, güvenli ve etkili biçimde yürütülmesi, tahliye planlarının kullanıcılar tarafından anlaşılabilirliği yönlendirme sistemlerinin işlevselliği ve kullanıcı farkındalığına bağlıdır. Yalnızca kat krokilerinin bulunduğu yapılarda, yönlendirme hataları ve tahliye süresinin uzaması gibi aksaklıklar meydana gelmektedir. Bu çalışma, çok bileşenli müdahalelerin (tahliye planlarının hazırlanması ve görünür hale getirilmesi, alarm sistemlerinin aktif hale getirilmesi, İSG eğitimi verilmesi, QR kod destekli bilgilendirme ve tatbikat farkındalığı) acil durum tahliye performansı üzerindeki etkisini değerlendirmeyi amaçlamaktadır.Çalışmada iki aşamalı uygulama süreci yürütülmüştür. İlk aşamada mevcut koşullarda habersiz tahliye tatbikatı gerçekleştirilmiş ve altyapı eksiklikleri belirlenmiştir. Ardından alarm ve yönlendirme sistemleri iyileştirilmiş, tahliye planları güncellenerek görünür hâle getirilmiş, personele temel İSG eğitimi verilmiş ve QR kod tabanlı dijital bilgilendirme materyalleri hazırlanmıştır. İkinci aşamada, bu müdahaleler sonrası tekrar habersiz tahliye tatbikatı yapılmış ve sonuçlar karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir.Çalışma bulguları, çoklu müdahale yaklaşımının tahliye performansını anlamlı ölçüde iyileştirdiğini göstermektedir. Alarm sistemlerinin etkinleştirilmesi, tahliye planlarının güncellenerek görünür hâle getirilmesi, temel iş sağlığı ve güvenliği eğitimi ve QR kod tabanlı bilgilendirme gibi bileşenlerin birlikte uygulanması sonucunda; katılımcıların yönlendirme işaretlerini fark etme, doğru çıkış rotasını seçme ve toplanma alanına hızlı ve organize biçimde ulaşma davranışlarında belirgin gelişmeler görülmüştür. Ayrıca fiziksel ve sistem düzenlemeleri, dijital bilgilendirme materyali ve eğitim müdahaleleri birlikte değerlendirildiğinde, bu bileşenlerin bilişsel farkındalığı güçlendiren ve tahliye performansını artıran tamamlayıcı unsurlar olarak işlev gördüğü anlaşılmaktadır.

The rapid, safe, and effective execution of emergency evacuations in educational facilities depends on the comprehensibility of evacuation plans by users, the functionality of guidance systems, and user awareness. In structures where only floor diagrams are present, issues such as directional errors and prolonged evacuation times may occur. This study aims to evaluate the impact of multi-component interventions (including the preparation and visualization of evacuation plans, activation of alarm systems, provision of occupational health and safety training, QR code-supported information dissemination, and drill awareness) on emergency evacuation performance.The research was conducted in two phases. In the first phase, an unannounced evacuation drill was carried out under current conditions, and infrastructural deficiencies were identified. Subsequently, alarm and guidance systems were improved, evacuation plans were updated and made visible, basic occupational health and safety training was provided to staff, and QR code-based digital informational materials were prepared. In the second phase, another unannounced evacuation drill was conducted following these interventions, and the results were comparatively analyzed.The findings indicate that the multi-intervention approach significantly improved evacuation performance. Implementation of components such as activation of alarm systems, updating and visualizing evacuation plans, basic occupational health and safety training, and QR code-based information collectively enhanced participants’ ability to recognize signage, choose the correct exit route, and reach the assembly area quickly and in an organized manner. Moreover, when physical and systemic adjustments, digital informational materials, and training interventions were evaluated together, it was observed that these components functioned as complementary elements that strengthened cognitive awareness and improved evacuation performance.