Uluslararasılaşan Kurban Dernekleri ve Bellek Hareketi: İspanya’da Sivil Toplumun Dönüşümü
Victims’ Associations and Memory Movement Going International: The Transformation of Civil Society in Spain
Yazar: Sütçüoğlu, Bilgen; İlter Akarçay, Ebru
Dergi: Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Vol. 75 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Spain,Victims,Memory politics,Associations,Social capital ; Kurbanlar,Bellek siyaseti,İspanya,Dernekler,Sosyal sermaye

Günümüzde,  çatışma  ve  otoriter  dönemleri  izleyen  yıllarda  geçmişle  yüzleşme  politikalarının yaygınlaştığı görülmektedir. Genellikle geçiş dönemi adaleti literatüründe göz ardı edilen bir boyut olmasına rağmen, kurbanların bu süreçlerdeki merkezi rolü giderek daha fazla mercek altına alınmaya başlandı. Kurban odaklı  bir  yaklaşımın  gerekliliğini  gözler  önüne  seren  başlıca  örneklerden  biri,  İspanya’nın tecrübesinde saklıdır. İspanya’da, uzlaşma uğruna, iç savaş ve diktatörlük dönemlerini unutma siyasetinin ardından kurban dernekleri  tabandan  gelen  bir  geçmişle  yüzleşme  talebini  ülke  gündemi  hatta  uluslararası  platformlara taşımaktalar. Bu makalede, mekân, tema, dönem ve ideoloji temelli farklılık ve ihtilaflarına rağmen, derneklerin çoğulcu bir ortam inşa ettikleri savunulmaktadır. Sivil toplumun çehresini dönüştürür ve sosyal sermaye unsuru rolünü üstlenirler. Bu çalışma, bellek alanındaki kamu kurum ve politikaları yerine, toplumsal olana odaklanır. Sosyal  uzlaşma  arayışı, kuşak değişiminin  yarattığı  etki, kurban tanımının  giderek kapsayıcı hal  alması, belleğin özelleştirilmesi, kurbanlar arası eşitsizlikler gibi olgular ülkedeki dönüşümün en temel taşıyıcıları olarak  irdelenmektedirler.  İspanya’da  cezasızlık  kültürünün  devam  ettiği  inancına  rağmen,  toplumsal dönüşümün  öncülerinden  siyasallaşan  ve  uluslararasılaşan  kurban  derneklerinin  belleği  yeniden şekillendirmelerine tanıklık edilmektedir.

Policies dealing with the past have become a common practice in post-conflict and post-authoritarian contexts. The central role assumed by the victims in these processes has begun to appear under the spotlight in recent years, despite being a dimension neglected in the literature on transitional justice. A prime example revealing the need for a victim-based approach is the Spanish experience. Following a policy of forgetting the Civil War and the Dictatorship for the sake of reconciliation, victims’ associations carry a grassroots demand for reckoning to the national and international agenda. Regardless of their differences and discord stemming from space, themes, episodes and ideology, the associations are argued, here, to constitute a pluralist environment. They transform the civil society and contribute to the enhancement of social capital. This study focuses on the societal factors, rather than the public institutions and policies in the realm of memory. The search for social reconciliation, the impact of generational replacement, the widening definition of the victim, the privatization of memory, the inequalities between the victims are explored as the main pillars of the transformation. Despite the belief that the culture of impunity persists, a restructuring of memory through social transformation and the politicization and internationalization of victims’ associations, is witnessed.