Türkiye’de Sanayi Üretim Endeksini Etkileyen Faktörlerin Analizi
Analysis of Factors Affecting Industrial Production Index in Turkey
Yazar: Bolat, İsmet
Dergi: Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Vol. 21 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Financial Economy ; Finansal Ekonomi ; Turkish Economy,Financial Management,Financial Analysis,Industrial Production Index,Regression Analysis ; Türkiye Ekonomisi,Finansal Yönetim,Finansal Analiz,Sanayi Üretim Endeksi,Regresyon Analizi

Bu çalışmanın amacı seçilmiş çeşitli ekonomik değişkenlerin sanayi üretim endeksi üzerindeki etkisinin ortaya konmasıdır. Çalışmada Türkiye ekonomisi için önemli bir veri olan sanayi üretim endeks verileri (takvim ve mevsim etkisinden arındırılmış) ile seçilen diğer ekonomik değişkenler arası ilişki 1990-2021 yılları arasında incelenmiştir. Çalışmada analiz yöntemi olarak çoklu doğrusal regresyon modeli kullanılmıştır. Regresyon analizi  için ilk bölümünde serilerin durağanlık durumu incelenmiştir. Burada birim kök testleri yapılmış ve 2 değişken (toplam işsizlik ve tüfe) dışında kalan diğer değişkenlerin birim kök içerdiği ve durağan olmadıkları belirlenmiştir. Bu değişkenlerin 1. dereceden farkları alındığında durağan oldukları görülmüştür.  Bu aşamadan sonra regresyon analizi modelinin güvenirliliği ve geçerliliği çeşitli yollarla test edilmiştir. Burada çoklu doğrusal bağlantı, korelasyon testleri, normal dağılım, heteroskedasticity testleri yapılmış ve sonuçlar değerlendirilmiştir. Çalışmada sanayi üretim endeks verileri bağımlı değişken, net ulusal tasarruflar, enerji tüketimi, toplam işsizlik, mal ve hizmet ihracatı ve tüfe değeri ise bağımsız değişkenler olarak belirlenmiştir. Regresyon analizi sonuçlarına göre, net ulusal tasarruflar, mal ve hizmet ihracatı ve enerji tüketimi ile sanayi üretim endeksi  arasında anlamlı bir ilişki bulunduğu tespit edilmiştir. Yine yapılan regresyon analizi sonuçlarına göre toplam işsizlik ve tüfe ile sanayi üretim endeksi arasında herhangi bir anlamlı ilişkinin olmadığı görülmüştür. Ayrıca çalışma,  elde edilen sonuçlar doğrultusunda sanayi üretim endeksinde artış sağlanabilmesi için yapılması gerekenler konusunda önerilerde bulunmaktadır

This study aims to demonstrate how different economic variables that have been chosen have an impact on the industrial production index. The study looked at the relationship between a few key economic indicators and the industrial output index data, which is significant information for the Turkish economy and has been corrected for calendar and seasonal influences. The data was analyzed from 1990 to 2021. The study's analysis method was the multiple linear regression model. The series' stationarity status was investigated in the first section of the regression analysis. After doing unit root tests, it was found that all of the other variables—with the exception of the two variables representing total unemployment and the CPI—had unit roots and were not stationary.These variables were found to be stationary when the first degree differences were calculated. Following this phase, multiple methods were employed to assess the validity and reliability of the regression analysis model.Here, tests for multiple linear connections, correlation, heteroskedasticity, and normal distribution were run, and the outcomes were assessed. The study's dependent variables included data from the industrial output index, while the independent variables included net national savings, energy consumption, overall unemployment, exports of goods and services, and CPI value. The findings of the regression analysis showed that there was a substantial correlation between the industrial output index, net national savings, and exports of goods and services as well as energy consumption. Once more, the findings of the regression analysis showed that there was no meaningful correlation between the industrial output index, the CPI, and the overall unemployment rate.Furthermore, based on the findings, the paper offers suggestions for raising the industrial output index.