Kayısı Çeşitlerinde Rakım Farklılığının Zirai Don Olayına Etkisinin Belirlenmesi: Malatya-Akçadağ Örneği
Determination of the Effect of Altitude Difference on Agricultural Frost Events in Apricot Cultivars: The Case of Malatya-Akçadağ
Yazar: Koparan, Mustafa
Dergi: Bahçe, Vol. 54 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Pomology and Treatment ; Meyve Yetiştirme ve Islahı ; Zirai don,çiçek hasarı,rakım,çeşit,interaksiyon ; Agricultural frost,flower damage,altitude,variety,interaction

Çalışmada, Malatya ili Akçadağ ilçesinde yaygın olarak yetiştirilen Kabaaşı, Hacıhaliloğlu, Şekerpare, Çataloğlu ve Soğancı kayısı çeşitlerinin, 2013-2023 yılları arasında çiçeklenme döneminde meydana gelen zirai don olaylarındaki performanslarının farklı rakım aralıklarındaki değişiminin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla 2013-2023 yılları arasında, dört farklı rakım aralığında toplam 6.140 adet kayısı bahçesi incelenmiştir. Yılın tekrar olarak alındığı çalışmada beklenildiği gibi yıllar arasındaki farklılık istatistiksel olarak önemli çıkmış ve 2014 yılında, genel olarak Malatya ilinde görüldüğü gibi, Akçadağ ilçesinde de %100 don hasarı tespit edilmiştir. Çeşit, rakım ve çeşit x rakım interaksiyonu incelendiğinde tüm parametreler istatistiksel açıdan önemli bulunmuştur. Düşük rakımda yetiştirilen çeşitlerin tamamında don hasarı en yüksek seviyede belirlenmiş ve rakım yükseldikçe çiçeklenme tarihlerinin de gecikmesiyle beraber; don hasarı azalış eğilimi göstermiştir. Rakım farklılıkları dikkate alınmaksızın çeşitlerin ziari don olayına duyarlılığı incelendiğinde, en duyarlıdan en toleranta çeşitler; Şekerpare, Kabaaşı, Hacıhaliloğlu, Soğancı, Çataloğlu olarak sıralanmıştır. Rakım farklılıkları tek başına incelendiğinde rakım arttıkça zirai don olayına tolerans artmıştır. İnteraksiyonlar bazında bakıldığında, zirai don olayına en hassas ve her rakımda bu açıdan stabil olan çeşit Şekerpare olmuştur. Hacıhaliloğlu çeşidinin ise 1.251 m ve üzeri rakımlarda, diğer rakımlara oranla daha az hasar aldığı tesipt edilmiştir. Kayısı yetiştiriciliği yapılacak lokasyonlarda rakıma göre çeşit seçimi yapılırken, zirai don olayından en az sorun yaşamak adına bu çalışmadan elde edilen bulguların üreticilere katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

The study aimed to evaluate the performance of Kabaaşı, Hacıhaliloğlu, Şekerpare, Çataloğlu and Soğancı apricot varieties, which are widely grown in Akçadağ district of Malatya province, in agricultural frost events occurring during the flowering period between 2013 and 2023, at different altitude ranges. For this purpose, between 2013 and 2023, 6,140 apricot orchards were examined at four different altitude ranges. In the study where the year was taken as a repeat, as expected, the difference between the years was statistically significant, and in 2014, a 100% damage rate was detected in Akçadağ district, as is generally seen in Malatya province. When variety, altitude and variety x altitude interaction were examined, all parameters were found to be statistically significant. Frost damage was determined to be at the highest level in all varieties grown at low altitudes, and as the altitude increased, frost damage showed a decreasing trend with the delay in flowering dates. When the sensitivity of varieties to agricultural frost is examined, regardless of altitude differences, the most sensitive to the most tolerant varieties are; it is listed as Şekerpare, Kabaaşı, Hacıhaliloğlu, Soğancı, Çataloğlu. When elevation differences are examined alone, tolerance to agricultural frost increases as altitude increases. When looked at on the basis of interactions, Şekerpare was the variety that was most sensitive to agricultural frost and was stable in this respect at all altitudes. It was determined that the Hacıhaliloğlu variety suffered less damage at altitudes of 1,251 m and above compared to other altitudes. It is thought that the findings obtained from this study will contribute to the producers in order to minimize the problems caused by agricultural frost when choosing the altitude and variety in the locations where apricot cultivation will be made.