Erzurum İli Oltu ve Olur İlçelerinde En Uygun Ekoturizm Etkinliğinin Analitik Hiyerarşi Süreci Yöntemi ile Belirlenmesi
Erzurum İli Oltu ve Olur İlçelerinde En Uygun Ekoturizm Etkinliğinin Analitik Hiyerarşi Süreci Yöntemi ile Belirlenmesi
Yazar: Akpınar Külekçi, Elif; Bulut, Yahya
Dergi: Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, Vol. 43 No. 2, 2014
Anahtar kelimeler: Erzurum, Oltu, Olur, Ekoturizm, AHS (Analitik Hiyerarşi Süreci)

Erzurum iline bağlı Oltu ve Olur ilçeleri sahip olduğu kaynaklar bakımından, ekoturizmin önemli cazibe noktalarından birisidir. Oltu ve Olur ilçeleri, Oltu Çayı Havzası’nda yer alan zengin flora ve faunası, yaklaşık 850 ila 3000 m yükseklikler arasındaki değişken topoğrafik yapısı, yöresel ürünler ve el sanatlarındaki zenginliği, yöresel mimarisi, tarihsel zenginliği ve ilginç jeolojik oluşumları ile ekoturizm açısından önemli bir potansiyel oluşturmaktadır. Çalışmada en uygun ekoturizm etkinliğinin seçilmesinde karmaşık ve çok ölçütlü karar verme tekniklerinden birisi olan Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) Yöntemi kullanılmıştır. AHS Yönteminde karar hiyerarşisi modelinde yer alan seçenekler doğal kaynak değerleri üzerinde baskı, kültürel değişim, bölgenin tanıtımı, altyapıda gelişme ve istihdam ve gelir (Düzey 2) olarak belirlenirken, karar kriterleri (ölçütleri) ise flora ve fauna gözlemleme, doğa yürüyüşü (trekking), festival ve yayla turizmi, tarih ve inanç turizmi ve geleneksel ürünler ve gastronomi (yemek) turizmi (Düzey 3) olarak belirlenmiştir. Yapılan anket çalışması bölgeyi tanıyan eğitim seviyesi yüksek çeşitli kamu kurum ve kuruluş çalışanları ile çiftçi (ağırlıklı olarak muhtarlar), ev hanımı, esnaf gibi farklı meslek gruplarıyla ortaklaşa yürütülmüştür. Elde edilen AHS Analiz sonucuna göre, katılımcıların öncelikli değerlerinin genel aritmetik ortalamaları ve 2. Düzey’in öncelik matrisi dikkate alındığında, gerçekleştirilecek ekoturizm faaliyetleri hem Olur (0.3122) hem de Oltu (0.3285) ilçeleri için “Bölgenin Tanıtımı” yönünde katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Oltu ve Olur ilçelerinde karar vericilerin bölgeye en uygun ekoturizm etkinliği için öncelikli tercihlerine ve 3. Düzeyin öncelik matrislerine bakıldığında Olur için “Festival ve Yayla Turizmi” (0.2942) Oltu için ise “Geleneksel Ürünler ve Gastronomi (Yemek) Turizmi” (0.3177) yöre için en uygun ekoturizm faaliyeti olarak belirlenmiştir. Çalışma alanında her iki ilçede de son sırada “Flora (bitki örtüsü) ve Fauna (Yaban Hayatı) Gözlemleme” en az uygun ekoturizm etkinliği olarak belirlenmiştir.

Erzurum iline bağlı Oltu ve Olur ilçeleri sahip olduğu kaynaklar bakımından, ekoturizmin önemli cazibe noktalarından birisidir. Oltu ve Olur ilçeleri, Oltu Çayı Havzası’nda yer alan zengin flora ve faunası, yaklaşık 850 ila 3000 m yükseklikler arasındaki değişken topoğrafik yapısı, yöresel ürünler ve el sanatlarındaki zenginliği, yöresel mimarisi, tarihsel zenginliği ve ilginç jeolojik oluşumları ile ekoturizm açısından önemli bir potansiyel oluşturmaktadır. Çalışmada en uygun ekoturizm etkinliğinin seçilmesinde karmaşık ve çok ölçütlü karar verme tekniklerinden birisi olan Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) Yöntemi kullanılmıştır. AHS Yönteminde karar hiyerarşisi modelinde yer alan seçenekler doğal kaynak değerleri üzerinde baskı, kültürel değişim, bölgenin tanıtımı, altyapıda gelişme ve istihdam ve gelir (Düzey 2) olarak belirlenirken, karar kriterleri (ölçütleri) ise flora ve fauna gözlemleme, doğa yürüyüşü (trekking), festival ve yayla turizmi, tarih ve inanç turizmi ve geleneksel ürünler ve gastronomi (yemek) turizmi (Düzey 3) olarak belirlenmiştir. Yapılan anket çalışması bölgeyi tanıyan eğitim seviyesi yüksek çeşitli kamu kurum ve kuruluş çalışanları ile çiftçi (ağırlıklı olarak muhtarlar), ev hanımı, esnaf gibi farklı meslek gruplarıyla ortaklaşa yürütülmüştür. Elde edilen AHS Analiz sonucuna göre, katılımcıların öncelikli değerlerinin genel aritmetik ortalamaları ve 2. Düzey’in öncelik matrisi dikkate alındığında, gerçekleştirilecek ekoturizm faaliyetleri hem Olur (0.3122) hem de Oltu (0.3285) ilçeleri için “Bölgenin Tanıtımı” yönünde katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Oltu ve Olur ilçelerinde karar vericilerin bölgeye en uygun ekoturizm etkinliği için öncelikli tercihlerine ve 3. Düzeyin öncelik matrislerine bakıldığında Olur için “Festival ve Yayla Turizmi” (0.2942) Oltu için ise “Geleneksel Ürünler ve Gastronomi (Yemek) Turizmi” (0.3177) yöre için en uygun ekoturizm faaliyeti olarak belirlenmiştir. Çalışma alanında her iki ilçede de son sırada “Flora (bitki örtüsü) ve Fauna (Yaban Hayatı) Gözlemleme” en az uygun ekoturizm etkinliği olarak belirlenmiştir.