Üniversite Öğrencilerinin Sahte ve Kaynağı Belirsiz Facebook İletilerini Medya Okuryazarlığında Beş Anahtar Soru Çerçevesinde Sorgulama ve Paylaşma Süreçleri
University Students’ Facebook Message Interpretation and Share Process in the Framework of the Five Key Questions in Media Literacy
Yazar: Dikbaş Torun, Emel
Dergi: Erciyes İletişim Dergisi, Vol. 6 No. 2, 2019
Anahtar kelimeler: Medya Okuryazarlığı,Sosyal Medya,Sahte İçerik,Facebook ; Media Literacy,Social Media,Fraud Content,Facebook

Sosyal medya içeriğindeki çeşitlilik ve beraberinde getirdiği sürekli bilgi kirliliğisonucu, dolaşıma sokulan sahte veya kaynağı belirsiz bilgilerin güvenirlik vedoğruluğunu sorgulama gereksinimi doğmuştur. Birbirinden çok farklı çevrelerceyaygın biçimde paylaşılan sahte bir Facebook iletisi ve kaynağı belli olmayan birkayıp ilanı iletisi; Facebook kullanıcılarınca doğruluklarının sorgulanma süreçlerive paylaşılma durumlarının incelenmesi amaçlarıyla araştırmada kullanılmıştır.Araştırmaya toplam 116 üniversite öğrencisi katılmıştır. Katılımcılardan 46’sı MedyaOkuryazarlığında Beş Anahtar Soru yaklaşımının öğretildiği ders içi uygulamalarakatılarak başarı gösteren öğrencilerden oluşmaktadır. Yarı yapılandırılmışgörüşmeler ile tüm öğrencilerden “Bu ileti bence ... çünkü ...”, “Bu iletiyi paylaştımçünkü ...” ve “Bu iletiyi paylaşmadım çünkü ...” tümcelerini tamamlamalarıistenmiştir. Araştırmada, nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığıkarma araştırma yaklaşımı benimsenmiştir. Araştırma sonuçları, sosyal medyadakarşılaşılan iletileri sorgulamada Beş Anahtar Soru yaklaşımını kullanmanın,katılımcıların iletilerin güvenirliğini sorgulama, doğruluğundan emin olma veiletileri anlamlandırma süreçlerini açıklamasının yanısıra bu iletileri paylaşmayakarar verme süreçlerinde anlamlı farklılık oluşturduğunu göstermektedir. Sosyalmedyadaki yaygın paylaşımların kullanıcılar tarafından doğruluk derecesisorgulanmadan paylaşıldığı görülmekle birlikte, paylaşımda sözü edilen tehlikeleringerçekleşme olasılığına karşı bireylerin kendini garantiye alma düşüncesiyle hareketettiği ayrıca görülmektedir.

As a result of the diversity in social media content and the continuous pollution ofinformation it brings, there is a need to question the reliability and accuracy of thenew information circulated. A fake Facebook message and a source of loss posting,whose source is unclear; have been used in the study to investigate the questioningprocesses and sharing status of their accuracy by Facebook users. This researchfocuses on the cognitive interpretation of media literacy and the stages of analyzingthe accuracy and reliability of messages with the Five Key Questions approach inMedia Literacy. Two messages on social media, which have been widely shared bydifferent circles, have been selected to analyze. 116 students both attendees andnonattendees of Media Literacy course at the Faculty of Communication participatedin the study. During semi structured interviews the students were asked to completethe following sentences; “I think this message ... because ...”, “I shared this messagebecause ...” and “I did not share this message because ...”. In the analysis of the data,phenomenology from qualitative research patterns with content analysis andquantitative techniques were used together with mixed methods research design.The results of the research show that the widespread messages on social media areassumed correct by most of the users without questioning and it shows that thedangers mentioned in the messages are frequently shared by social media userswith the idea of securing themselves against the possibility of being real.