Paris’te Yazılan Bir Mevlid: Misbâhü’s-Salâh
A Mawlid Written in Paris: Misbahu’s-Salah
Yazar: Özkat, Mustafa
Dergi: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Vol. 14 No. 14, 0
Anahtar kelimeler: Ali Ferruh,mevlid,Mısbâhu’s-Salâh,Hz. Peygamber,Paris,mesnevi,Kerbelâ ; Ali Ferruh,mawlid,Mısbahu’s-Salah,Muhammad the prophet,Paris,mathnawi,Karbala

Bir yönüyle şair, bir yönüyle de diplomat olan İbnü’r-  Reşâd Ali Ferruh Bey  5 Haziran 1865-19 Ekim 1904 ,  edebiyat anlayışı bakımından Tanzimat ile Servet-i Fünûn  edebiyatı arasında kalan ve daha çok 1884-1896 yılları  arasında ortaya koydukları eserlerle Servet-i Fünûn  dönemi şiir anlayışına hazırlayıcı rol oynayan Mutavassıtîn   Ara Nesil, Aracılar, Ortacılar, Ilımlılar  grubu  içerisinde değerlendirilmektedir. Gazete ve dergilerde  yayımlanan şiir ve makalelerinin yanı sıra manzum ve  mensur olarak kaleme aldığı onu matbu, onu da yazma  halinde yirmi eseriyle döneme damgasını vurmuştur. Bu  çalışmamızda, hiçbir mevlid literatüründe adı anılmayan  Ali Ferruh Bey’in Paris’te kaleme aldığı ve el yazısıyla H.  Rebîülevvel 1305/Kasım-Aralık 1887 tarihinde Paris’te  bastırdığı Mısbâhu’s-Salâh adlı mevlidi tanıtılmıştır.  Mevlidin kaleme alınmasıyla ilgili gelişmelerin kısaca  aktarıldığı “Çünki” başlıklı bir girişten sonra eserde biri  mensur, diğeri manzum olmak üzere iki bölüm yer almaktadır.  “Mukaddime” başlıklı mensur bölümde Hz. Peygamber’in  doğumu ve nesebi hakkında geniş bir açıklamaya  yer verilmiştir. Çeşitli tarihî kaynaklarla da desteklenen  bu bölümün ardından Hz. Peygamber’in yalnızca doğumunun  ele alındığı mesnevi tarzındaki 191 beyitlik manzume  gelmektedir. Sekiz beyti Süleyman Çelebi’nin  Vesîletü’n-Necât adlı eserinden alıntılanmış olan bu  kısımda, Süleyman Çelebi mevlidindeki akıcılığı görmek  mümkün değildir. Bu çalışmamızla, Türk edebiyatındaki  mevlid yazma geleneğinin Türklerin egemen olarak  yaşadıkları bölgelerle sınırlı kalmayıp az sayıda Türk’ün  yaşadığı yerlerde de sürdürüldüğü ortaya çıkmıştır.

İbnü’r-Reşâd Ali Ferruh Bey  5 June 1865-19 October  1904 , both a poet and a diplomat, is utilized within  Mutavassıtîn  Mid Generaiton, Middlemans, Mediators,  Moderators  group which remains in between The  Tanzimât and Servet-i Funûn literature with respect to  the sense of literature and with the works that they  presented more between 1884-1896, they have a role in  preparing the way for the sense of poem of Servet-i Funûn  period. Beside his poems and articles that is published in  newspapers and magazines, he left his mark on his time  with his twenty works that is written as poetic and  prosaic, ten of them is printed and the other ten is  manuscript. In this article a mawlid that is not included  in any mawlid literature named Mısbâhu’s-Salâh, written  and published cursively by Ali Ferruh Bey in H.  Rebîülevvel 1305/November-December 1887 in Paris, is  introduced. After an introduction titled “Çünki”   Because  that mentions the progress related to writing  process of the mawlid briefly, there are two parts in this  mawlid, one of them is prosaic and the other one is poetic.  In the prosaic part titled “Mukaddime”, a detailed  explanation about Muhammad the prophet’s birth and  ancestry is given. After this part that assisted with  various historical resources, a 191-couplets-long poem à  la mathnawi based on only Muhammad the prophet’s  birth comes. In this part which of its eight couplets is  cited from Süleyman Çelebi’s work named Vesîletü’n-  Necât, it is impossible to see the fluency as in the  Süleyman Çelebi’s mawlid. With this article it is revealed  that the tradition of writing mawlids is not limited only  with the regions that mostly Turks live, it is also  continued in the regions that few Turks live.