ARAP DİLİ İLİMLERİNDE DİLİN ÇAĞRI İŞLEVİNİN ARKA PLANI
BACKGROUND OF THE CONATIVE FUNCTION OF LANGUAGE IN ARABIC LANGUAGE SCIENCES
Yazar: Akyüz, Yusuf
Dergi: İslami İlimler Dergisi, Vol. 19 No. 1, 2024
Anahtar kelimeler: Arabic Language and Rhetoric ; Arap Dili ve Belagatı ; Arap Dili ve Belagatı,Dilin işlevleri,Çağrı İşlevi,Muhatab,İltibası Giderme ; Arabic Language and Rhetoric,Functions of Language,Conative Function,Interlocutor,Disambiguation

Çağrı işlevi tamamen alıcı odaklı olan, alıcıyı belli bir hedef doğrultusunda güdülemeyi amaçlayan işlevdir. Bu işlev dışında dilin göndergesel, üst dil, (dil ötesi) sanatsal ve kanalı kontrol gibi birçok işlevi bulunmaktadır. Dilin işlevleri modern dilbilim alanları içerisinde çeşitli tasniflere tabi tutulmakla beraber Roman Jakobson’un tasnifi esas alınarak konu incelenmektedir. Roman Jakobson dilsel iletişim için konuşucu, dinleyici, bağlam/konu, bildiri, kanal ve koddan oluşan altı unsurun gerekliliğinden bahsettikten sonra dilin işlevlerini bu etmenlere dayanarak belirlemektedir. Ona göre göndericiyle ilgili duygusal, konuyla/bağlamla ilgili göndergesel, alıcıyla ilgili çağrı, iletişim kanalıyla ilgili ilişki, dille ilgili metadil ve bildiriyle ilgili şiirsel işlev olmak üzere dilin altı temel işlevi bulunmaktadır. Çalışmada Arap dili nahiv ve belagat ilimlerinde dilin alıcıyı harekete geçirme işlevi olan çağrı işlevinin arka planında dikkat edilmesi gereken hususlar konu edilmektedir. Jakobson dilin çağrı işlevinin temel özelliğinin muhatabı etkilemek, harekete geçirmek ve muhatabın bir eylemi sergilemesini sağlamak olarak özetlemektedir. Erken dönem Arap dili nahiv ve belagat kaynaklarında dilin çağrı işlevi kavramsal olarak ele alındığı gibi bu işlevin gerçekleşmesi için konuşmacıyı bağlayan hususlar ve bu amaçla kullanılabilecek dilsel üsluplar da tafsilatlı bir şekilde işlendiği görülmektedir.

The functions of language have been subjected to various classifications within the fields of modern linguistics. This study will be based on Roman Jakobson's classification. After identifying six elements for linguistic communication: addresser, addresse, context/subject, message, contact and code, Roman Jakobson analyzes the functions of language based on these factors. According to him, there are six basic functions of language: emotive function related to the sender, referential function related to the subject/context, conative function related to the listener, phatic function related to the communication channel, metalingual function related to the language and poetic function related to the message. In this study, the issues that need to be considered for the formation of the call function, which is the function of language to mobilize the receiver, will be discussed in the sciences of Arabic grammar and rhetoric. Jakobson summarizes the basic characteristic of the conative function of language as influencing, mobilizing and enabling the addressee to perform an action. In the early Arabic grammar and rhetoric sources, it is seen that the call function of language is discussed conceptually, as well as the issues that the speaker should pay attention to and the linguistic styles that he can use in order to realize this function.