Marulda Bitkisel Özellikler, Bazı Kalite Özellikleri ve Besin Elementleri Arasındaki İlişkilerin Belirlenmesi
Determination of the Interrelationships among Plant Properties, Some Quality Properties and Elements in Lettuce
Yazar: Kibar, Beyhan
Dergi: Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi, Vol. 4 No. 2, 2018
Anahtar kelimeler: Lactuca sativa L. var. crispa,correlation,plant properties,quality properties,elements ; Lactuca sativa L. var. crispa,korelasyon,bitkisel özellikler,kalite özellikleri,elementler

Buçalışma, farklı oranlarda vermikompost uygulanarak yetiştirilen maruldabitkisel özellikler, bazı kalite özellikleri ve besin elementleri arasındakiilişkileri belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma, 2017 yılı sonbaharyetiştirme döneminde Karabük ili’nde ısıtmasız plastik serada yürütülmüş ve Maritimaçeşidi kullanılmıştır. Çalışmada19 adet bitkisel ve kalite ile ilgili özellik ile 21 adet elementincelenmiştir. İncelenen özellikler arasındaki ilişkiler korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. İncelenenözelliklere ait minimum ve maksimumdeğerler, ortalamalar, standart hatalar, standart sapmalar ve varyasyonkatsayıları belirlenmiştir. Farklı gübre uygulamalarının kullanıldığı marulda; bitki boyu 16.00-30.00 cm, bitki yaş ağırlığı 133.80-320.90 g, pazarlanabilir yaprak sayısı 18-36,klorofil miktarı 13.10-29.30 spad, azot içeriği %4.29-6.98, fosfor içeriği2211-3711 mg kg-1 ve potasyum içeriği 17129-25354 mg kg-1arasında değişiklik göstermiştir.Çalışmada vermikompost uygulamalarının marulda bitki gelişimi, kalite ve bitki besin elementi içeriğiüzerine olumlu etkilerinin olduğu saptanmıştır. Korelasyonanalizinin sonucunda, yaprak boyu ile yaprak eni arasında (r = 0.827**) ve kurumadde oranı ile suda çözünebilir kuru madde miktarı arasında (r = 0.802*) önemli ve oldukça yüksek pozitifilişkiler belirlenmiştir. Ayrıca, en önemli verim parametresi olan bitki yaş ağırlığı ile bitki kuru ağırlığı, yaprak boyu, bitki boyu ve yaprak eni arasında önemli ve pozitif korelasyonlar bulunmuştur. Elementler arasındaki ilişkilerincelendiğinde, en yüksekpozitif önemli korelasyon demir ilekrom (r = 0.822**) arasında tespit edilmiştir. Bunailave olarak, demir ile mangan, kalsiyum ve alüminyum arasında; sodyum ile magnezyum ve potasyum arasında; nikel ile alüminyum arasında vemangan ile kalsiyum arasında önemli ve oldukça yüksek pozitif korelasyonlarbelirlenmiştir. Sonuç olarak, marul ıslah programlarında yapılacakseleksiyonlarda analiz sonuçlarının dikkate alınması gerektiği söylenebilir.

This studywas conducted to determine the interrelationships among plant properties, somequality properties and elements in lettuce grown by applying vermicompost in different proportions. The experiment was carried out in the non-heated plasticgreenhouse in Karabük province during the autumn growing season in 2017 andMaritima variety was used in the study. In this study, 19 properties related to plant and quality and21 elements were examined. The interrelationships among the examined propertieswere evaluated by correlation analysis. Minimum and maximum values, means,standard errors, standard deviations and variation coefficients belonging to the examined properties were determined. The plantheight, plant wet weight, number of marketable leaves, chlorophyll content,nitrogen content, phosphorus content and potassium content in lettuce used different fertilizer applications rangedfrom 16.00 to 30.00 cm, 133.80 to 320.90g, 18 to 36, 13.10 to 29.30 spad, 4.29 to 6.98%, 2211 to 3711 mg kg-1 and 17129 to 25354 mg kg-1, respectively. In thestudy, it was determined that vermicompost applications have positive effectson plant growth, quality and plant nutrient content in lettuce. As aresult of the correlation analysis, significant and quite highpositive relationships were determined between leaf length and leaf width (r =0.827 **), and between dry matter content and water soluble dry matter amount(r = 0.802 *). The significant and positive correlations werealso found between plant wetweight which is the most important yield parameter and plant dry weight, leaf length, plant height and leaf width. When the relationships among the elements were examined, the highest positivesignificant correlation was detected between iron and chromium (r=0.822 **). Inaddition, significant and quite high positive correlations were determined between iron andmanganese, calcium and aluminum; between sodium and magnesium and potassium;between nickel and aluminum; between manganese and calcium. As a result, it canbe said that analysis results should be taken into consideration for theselections in lettuce breeding programs.