8. Sınıf Öğrencilerinin Sözcük Türlerine İlişkin Kavram Tanımları ve Kavram İmgeleri
8. Sınıf Öğrencilerinin Sözcük Türlerine İlişkin Kavram Tanımları ve Kavram İmgeleri
Yazar: Akçakaya, Burak; Türkel, Ali; Öz, Koray
Dergi: Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, Vol. 15 No. 3, 2024
Anahtar kelimeler: Social and Humanities Education (Excluding Economics, Business and Management) ; Sosyal ve Beşeri Bilimler Eğitimi (Ekonomi, İşletme ve Yönetim Hariç) ; Other Fields of Education (Other) ; Alan Eğitimleri (Diğer) ; “Kavram”,“kavram tanımı”,“kavram imgesi”,“Türkçe dil bilgisi öğretimi”,“sözcük türleri”.

‘Kavram tanımı’ ve ‘kavram imgesi’ terimleri ilk kez 1980 yılında Vinner ve Hershkowitz tarafından matematik alan yazınında kullanılmıştır. ‘Kavram tanımı’, bir kavramı ayrıntıya girmeden doğru ve genel olarak açıklayan sözcükler bütünüdür. ‘Kavram imgesi’; bir kavramın bireyin zihninde çağrıştırdığı tüm zihinsel görüntüleri, imgeleri, işlemleri, ilişkileri, süreçleri ve kavrama ait özellikleri kapsayan bilişsel yapının toplamıdır. Bir kavram bireyin zihninde tek bir biçimde yer etmez; ilgili kavrama ait sözel ifadeler, görseller, duyumlar, tutumlar, anılar, çağrışımlar gibi kavrama ait pek çok öge zihinde barındırılır. Çalışmada 8. sınıf öğrencilerinin sözcük türlerine ilişkin kavram tanımları ve kavram imgeleri incelenmiştir.Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim deseni temel alınmıştır. Açık uçlu sorularla kavram imgeleri diğer öğrencilerden farklı olanlarla yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Araştırılacak kavram alanı belirlenirken uzman ve öğretmen görüşleri alınarak Türkçe öğretiminde güçlük yaşanan kavramların neler olduğu sorulmuştur.Araştırmada şu sonuçlar göze çarpmaktadır: Doğru kavram imgeleri, daha çok zamirlerde görülürken isim ve zarflarda daha az görülmektedir. Doğruya görece yakın kavram imgeleri, daha çok isimlerde görülürken zamirlerde daha az görülmektedir. Doğrudan oldukça uzak kavram imgeleri, daha çok sıfat ve zarflarda görülürken ünlemlerde daha az görülmektedir. En çok yanıtsız bırakılan sözcük türü edatlar, en az yanıtsız bırakılan sözcük türüyse isimlerdir.

‘Kavram tanımı’ ve ‘kavram imgesi’ terimleri ilk kez 1980 yılında Vinner ve Hershkowitz tarafından matematik alan yazınında kullanılmıştır. ‘Kavram tanımı’, bir kavramı ayrıntıya girmeden doğru ve genel olarak açıklayan sözcükler bütünüdür. ‘Kavram imgesi’; bir kavramın bireyin zihninde çağrıştırdığı tüm zihinsel görüntüleri, imgeleri, işlemleri, ilişkileri, süreçleri ve kavrama ait özellikleri kapsayan bilişsel yapının toplamıdır. Bir kavram bireyin zihninde tek bir biçimde yer etmez; ilgili kavrama ait sözel ifadeler, görseller, duyumlar, tutumlar, anılar, çağrışımlar gibi kavrama ait pek çok öge zihinde barındırılır. Çalışmada 8. sınıf öğrencilerinin sözcük türlerine ilişkin kavram tanımları ve kavram imgeleri incelenmiştir.Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim deseni temel alınmıştır. Açık uçlu sorularla kavram imgeleri diğer öğrencilerden farklı olanlarla yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Araştırılacak kavram alanı belirlenirken uzman ve öğretmen görüşleri alınarak Türkçe öğretiminde güçlük yaşanan kavramların neler olduğu sorulmuştur.Araştırmada şu sonuçlar göze çarpmaktadır: Doğru kavram imgeleri, daha çok zamirlerde görülürken isim ve zarflarda daha az görülmektedir. Doğruya görece yakın kavram imgeleri, daha çok isimlerde görülürken zamirlerde daha az görülmektedir. Doğrudan oldukça uzak kavram imgeleri, daha çok sıfat ve zarflarda görülürken ünlemlerde daha az görülmektedir. En çok yanıtsız bırakılan sözcük türü edatlar, en az yanıtsız bırakılan sözcük türüyse isimlerdir.