İran Edebiyatında Şem‘ ve Pervanenin Anlam Serüveni
İran Edebiyatında Şem‘ ve Pervanenin Anlam Serüveni
Yazar: Kopuz Çetinkaya, Fatma
Dergi: Erdem, Vol. 0 No. 75, 2018
Anahtar kelimeler: İran edebiyatı,şiir,temsîl,sembol,şem‘,pervâne

İnsanoğluasırlardır duygularını ifade etmede, his ve düşüncelerini karşı tarafaaktarmada edebiyat, müzik, şiir ve resim gibi birtakım araçlar kullanmıştır.İçinde tattığı hissi, tecrübe ettiği birtakım derin ve yüce duyguları ifadeetmede zorluk çeken sanatçı, şair ve edipler muhatabına anlatmak istediklerihislerini, aslına en yakın ve uygun bir şekilde dile getirebilmek için bütün buunsurlardan faydalanmışlardır. Bu araçlardan birisi de şüphesiz edebiyat veşiirdir. Şairler, çeşitli edebî sanatlardan istifade ederek duygularını sözedökmüşlerdir. İran edebiyatı şairleri de aynı şekilde çeşitli mazmun ve edebîsanatları kullanarak özel bir dil ile duygu ve düşüncelerini kalemealmışlardır. Bu mazmunlardan birisi de çalışma konusu olarak incelediğimiz şem‘u pervâne mazmunlarıdır. Söz konusu bu gibi ikili mazmunlara çeşitli sembolikanlamlar yüklenerek zamanla birtakım hikâyeler meydana getirilmiş ve bumazmunlar birer kahraman olarak değerlendirilmiştir.  Gül ü bülbül gibi şem‘ u pervâne de temsîliolarak sıkça kullanılan, sembolik anlamlar taşıyan bir hikâyedir. Başlangıçtatasavvufî çerçevede ateşin etrafında dönen pervâneye işaret edilmiş; sonrakiasırlarda küçük de olsa bazı anlam değişiklikleri söz konusu olmuştur. Buçalışmada İran edebiyatında genel çerçevede şem‘ ve pervâne kelimelerinin nasılanlamlandırıldıkları; anlam değişikliğine uğrayıp uğramadıklarıdeğerlendirilmeye çalışılacaktır.ABSTRACTThe Meaning Journey of Moth and Candle inIranian LiteratureHuman beings for centuries have used a number of means such asliterature, music, poetry and painting to express their own emotions, to conveytheir feelings and the ideas to the other side. Artists and poets who aresuffering difficulty in some deep and submissive feelings they haveexperienced; have benefited from all these elements in order to be able toexpress their feelings they want to tell the other side in the closest andproper way. One of these element is undoubtedly literature and poetry. Poetshave used a language that speaks their emotions by benefiting from variousliterary arts. In the same way Iranian literary poets indited their feeling andthoughts with their own language using various concepts (mazmun) and literaryarts. One of these concepts is moth and candle that we studied as a subject.Moth and candle is also a story used frequently as allegory, bearing symbolicmeanings like rose and nightingale. At the beginning it was pointed to thepervious revolving around fire in mystical frame; in the following centuries ithas become a matter of some changes in meaning even if small changes. In thisstudy it will be studied to evaluate in general frame of Iranian literature howwere given meaning to moth and candle; moth and candle whether have suffered achange of meaning or not.Keywords: Iranian literature, poem, allegory, symbol, candle, moth.

İnsanoğluasırlardır duygularını ifade etmede, his ve düşüncelerini karşı tarafaaktarmada edebiyat, müzik, şiir ve resim gibi birtakım araçlar kullanmıştır.İçinde tattığı hissi, tecrübe ettiği birtakım derin ve yüce duyguları ifadeetmede zorluk çeken sanatçı, şair ve edipler muhatabına anlatmak istediklerihislerini, aslına en yakın ve uygun bir şekilde dile getirebilmek için bütün buunsurlardan faydalanmışlardır. Bu araçlardan birisi de şüphesiz edebiyat veşiirdir. Şairler, çeşitli edebî sanatlardan istifade ederek duygularını sözedökmüşlerdir. İran edebiyatı şairleri de aynı şekilde çeşitli mazmun ve edebîsanatları kullanarak özel bir dil ile duygu ve düşüncelerini kalemealmışlardır. Bu mazmunlardan birisi de çalışma konusu olarak incelediğimiz şem‘u pervâne mazmunlarıdır. Söz konusu bu gibi ikili mazmunlara çeşitli sembolikanlamlar yüklenerek zamanla birtakım hikâyeler meydana getirilmiş ve bumazmunlar birer kahraman olarak değerlendirilmiştir.  Gül ü bülbül gibi şem‘ u pervâne de temsîliolarak sıkça kullanılan, sembolik anlamlar taşıyan bir hikâyedir. Başlangıçtatasavvufî çerçevede ateşin etrafında dönen pervâneye işaret edilmiş; sonrakiasırlarda küçük de olsa bazı anlam değişiklikleri söz konusu olmuştur. Buçalışmada İran edebiyatında genel çerçevede şem‘ ve pervâne kelimelerinin nasılanlamlandırıldıkları; anlam değişikliğine uğrayıp uğramadıklarıdeğerlendirilmeye çalışılacaktır.ABSTRACTThe Meaning Journey of Moth and Candle inIranian LiteratureHuman beings for centuries have used a number of means such asliterature, music, poetry and painting to express their own emotions, to conveytheir feelings and the ideas to the other side. Artists and poets who aresuffering difficulty in some deep and submissive feelings they haveexperienced; have benefited from all these elements in order to be able toexpress their feelings they want to tell the other side in the closest andproper way. One of these element is undoubtedly literature and poetry. Poetshave used a language that speaks their emotions by benefiting from variousliterary arts. In the same way Iranian literary poets indited their feeling andthoughts with their own language using various concepts (mazmun) and literaryarts. One of these concepts is moth and candle that we studied as a subject.Moth and candle is also a story used frequently as allegory, bearing symbolicmeanings like rose and nightingale. At the beginning it was pointed to thepervious revolving around fire in mystical frame; in the following centuries ithas become a matter of some changes in meaning even if small changes. In thisstudy it will be studied to evaluate in general frame of Iranian literature howwere given meaning to moth and candle; moth and candle whether have suffered achange of meaning or not.Keywords: Iranian literature, poem, allegory, symbol, candle, moth.