Afet Planlamasında Deprem Riski Belirsizliklerinin Değerlendirilmesi
Uncertainties in Earthquake Risk Assessment for Disaster Planning
Yazar: Fahjan, Yasin; Pakdamar, Ferhat; Eryılmaz, Yaşasın; Kara, Fatma
Dergi: Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Vol. 1 No. 1-2, 2015
Anahtar kelimeler: Engineering ; Mühendislik ; Doğal Afetler,Deprem,Afet Planlama,Risk Değerlendirme ; Natural Disaster,Earthquake,Disaster Planning,Risk Assessment

Toplumsal yaşamın sürdürülebilirliğini sağlamak, can ve mal kaybınaneden olan afetlere karşı direnci artırmak, toplulukları afete hazırlık konusundabilinçlendirmek ve tüm bileşenleri hazırlıklı bulundurmakla mümkün olabilir. Afetplanlaması olası bir afet sonrasında toplumun olumsuz yönde etkilenmesiniazaltmak ve kaynakların doğru kullanım hedeflerini gözeten bir yaklaşımdır.Ülkemizdeki kayıplarda da önemli bir yere sahip depremin riskdeğerlendirmelerinde deterministik ve olasılıksal yöntemler olmak üzere ikitemel yaklaşım bulunmaktadır. Bu çalışmada deprem risk değerlendirmesine, yerhareketi, yapı envanteri ve yöntem bileşenlerinde mevcut olan belirsizliklerinetkisi araştırılmıştır. Çalışmada, Marmara bölgesinin önemli fay hatlarınayakın ve Kocaeli Depremi (1999) şiddetinin en fazla hissedildiği yerleşimlerdenbiri olan Gebze (Kocaeli) ilçesi seçilmiş, deprem senaryolarıyla risk yapısıdeğerlendirilmiştir. Senaryo depremleri uygulanırken depremin kaynağı, depreminbüyüklüğü ve zemin parametrelerinin riske etkisi incelenmiştir. Riskdeğerlendirmeleri sonuçlarına göre bina hasarı, can kaybı ve barınak ihtiyacıoranları hesaplanmıştır. Ayrıca mahalle bazında beklenen şiddet, hasarseviyeleri zemin etkisinin dikkate alındığı ve alınmadığı durumlar için haritaüzerinde ayrı ayrı gösterilmiştir. Bu değerlendirmeler ülkemiz için hazırlanmışsismik tehlike bilgisi, yerel zemin bilgisi ve bina envanterindeki unsurlarıiçeren veriler ile CBS verilerini birleştirebilen ön hasar tespit yazılımı, AFAD-REDkullanılarak gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak, deprem risk planlamasında yerhareketi tahmin belirsizliklerinin kayıp tahmini sonuçları üzerindeki önemi gösterilmiştir.

To obtain the sustainability of social life andto increase resistance to disaster that cause loss of life and properties; itis possible to raise awareness in the community about disaster preparedness andengross to take all the components. Disaster planning is an approach thattargets the correct use of resources to decrease negative impacts in thecommunity after the disaster. In Turkey, earthquake losses have an important rolein disaster planning. There are two basic approaches for earthquake lossestimation used in disaster planning namely deterministic and probabilistic. Uncertaintiesof the seismic risk assessment parameters can be generated from ground motioncomputations, structural inventories and risk methodologies. In this study, uncertaintiesin the ground motion estimations are investigated. Gebze district that locatedclose to major fault lines at Marmara region, and had significant damage duringKocaeli earthquake (1990), is selected as a study case for the risk assessmentscenarios. The uncertainties parameters in ground motion computation that havemajor effect on the risk assessment are considered as earthquake source,earthquake magnitude and soil parameters. As a result, building damage ratios,loss of life and the need for shelter are computed. The soil amplificationeffects on the seismic intensity level and damage ratios are emphasized. Theearthquake hazard estimation and risk assessment computation were performedutilizing geographic information system based software AFAD-RED. The software combinesthe scenario based seismic hazard procedure with the existing buildinginventories and soil data for the risk estimations. As a result, it isconcluded that, uncertainties in ground motion computations have importanteffect on the seismic risk assessment and should be considered in disasterplanning process.