Çok Partili hayata geçiş sürecinde Türk Solunun DP ve hükümet ile ilişkileri 1945-1946
Çok Partili hayata geçiş sürecinde Türk Solunun DP ve hükümet ile ilişkileri 1945-1946
Yazar: Özdemir, Ali Ulvi
Dergi: Atatürk Yolu Dergisi, Vol. 14 No. 55, 2019
Anahtar kelimeler: Türk  Solu,Demokrat  Parti,Çok  Partili  Yaşama  Geçiş,Tan Olayı

Türk solu,  1945 öncesinde de  düşünce ve eylem zenginliği içinde  siyasette  yer almış bir harekettir. Her dönemde devlet tarafından izlenmiş, kovuşturulmuş olan ve daha  çok  Türkiye  Komünist  Partisi  kökenli  bu  hareket,  İkinci  Dünya  Savaşı sonrasında  Türkiye’de legal biçiminde varlık kazanmış ve var olan sol akımlarla da bütünleşme eğiliminde olmuştur. 1945’te  Demokrat  Parti’nin  (DP)  kuruluş  aşamasında,  DP  ile  sol  hareketler arasında  bazı  yakınlaşmalar olmuştur.  DP’nin,  bu aşamada toplumsal muhalefetin tamamına  ulaşmak  amacıyla  bazı  sol  söylemler  geliştirmiş  olması  da  bunda etkilidir.  Bu dönemde Türk Solu, hem DP hem de Hükümet ile ilişkilerinde belirgin bir umutvar tavır içindedir. Sol düşünce  çerçevesindeki  bazı isimler ile kurulacak  DP arasındaki ilişkiler, CHP’yi rahatsız etmiştir.  “Çok partili hayat”a geçişte daha kontrollü bir muhalafet partisi  tercih  eden  CHP’nin  de  çabalarıyla,  bu  gruplar  ile  DP  rasındaki yakınlaşmalar,  1945  sonlarındaki  “Tan  Olayı”  ve  onu  izleyen  dönemde  sona ermiştir. Türkiye’de sol düşüncenin  demokrasi ve özgürlükçü söylemli kitle partileri ile olan ilişkisi, çoğu kez görece ileri olanı, görece daha geri olana karşı savunmak gibi kendi  toplumsal  varlığı  ile  çelişkili  ama  zorunlu  bir  çabayı  içeren  uzun  tarihi  bir gelişim  üzerinde  biçimlenmiştir.  1945  ile  1946  arasındaki  dönem,  Türk  solu açısından  bu  gelişimin  ana  temalarının  belirdiği  bir  tür  siyasi  labarotuvar  olma özelliğini korumaktadır.

Türk solu,  1945 öncesinde de  düşünce ve eylem zenginliği içinde  siyasette  yer almış bir harekettir. Her dönemde devlet tarafından izlenmiş, kovuşturulmuş olan ve daha  çok  Türkiye  Komünist  Partisi  kökenli  bu  hareket,  İkinci  Dünya  Savaşı sonrasında  Türkiye’de legal biçiminde varlık kazanmış ve var olan sol akımlarla da bütünleşme eğiliminde olmuştur. 1945’te  Demokrat  Parti’nin  (DP)  kuruluş  aşamasında,  DP  ile  sol  hareketler arasında  bazı  yakınlaşmalar olmuştur.  DP’nin,  bu aşamada toplumsal muhalefetin tamamına  ulaşmak  amacıyla  bazı  sol  söylemler  geliştirmiş  olması  da  bunda etkilidir.  Bu dönemde Türk Solu, hem DP hem de Hükümet ile ilişkilerinde belirgin bir umutvar tavır içindedir. Sol düşünce  çerçevesindeki  bazı isimler ile kurulacak  DP arasındaki ilişkiler, CHP’yi rahatsız etmiştir.  “Çok partili hayat”a geçişte daha kontrollü bir muhalafet partisi  tercih  eden  CHP’nin  de  çabalarıyla,  bu  gruplar  ile  DP  rasındaki yakınlaşmalar,  1945  sonlarındaki  “Tan  Olayı”  ve  onu  izleyen  dönemde  sona ermiştir. Türkiye’de sol düşüncenin  demokrasi ve özgürlükçü söylemli kitle partileri ile olan ilişkisi, çoğu kez görece ileri olanı, görece daha geri olana karşı savunmak gibi kendi  toplumsal  varlığı  ile  çelişkili  ama  zorunlu  bir  çabayı  içeren  uzun  tarihi  bir gelişim  üzerinde  biçimlenmiştir.  1945  ile  1946  arasındaki  dönem,  Türk  solu açısından  bu  gelişimin  ana  temalarının  belirdiği  bir  tür  siyasi  labarotuvar  olma özelliğini korumaktadır.