Türkiye İnşaat Sanayii Çalışma Standartlarının Sektörel Gelişim Üzerinden Değerlendirilmesi
Türkiye İnşaat Sanayii Çalışma Standartlarının Sektörel Gelişim Üzerinden Değerlendirilmesi
Yazar: Gültekin Karakaş, Derya; Yusufi, Ferimah; Hisarcıklılar, Mehtap
Dergi: Mülkiye Dergisi, Vol. 45 No. 1, 2021
Anahtar kelimeler: İnşaat Sektörü,Çalışma Standartları,İş Sağlığı ve Güvenliği,İşKazaları,Türkiye.

Türkiye inşaat sektörü 2000’li yıllardan itibaren hızlı bir gelişim göstermiştir. SektörTürkiye’de istihdam, sanayileşme ve ekonomik büyümeye katkılarına karşın, ağır çalışmakoşulları ve yüksek oranlara varan iş kazaları nedeniyle eleştiri konusu olmaktadır.İnşaat sanayii genel olarak GSYİH’den daha hızlı büyümekte, kriz yıllarında da daha fazladaralmaktadır. Söz konusu dalgalanmalar inşaat sektörünü daha istikrarsız kılarken,çalışanlarını da inşaat faaliyetlerindeki daralma dönemlerinde genel ekonomik gidişatanazaran daha olumsuz etkilemektedir. Çalışma koşullarının iyileştirilmesi küçük ve ortaölçekli firmaların, taşeron hizmeti verenlerin ve müteahhitlik hizmetlerinin ağırlıklıolduğu bir sektörel yapıda öncelik kazanmamakta; aksine mevcut yapı birçok açıdançalışma koşulları ile iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin durumu olumsuz etkilemektedir.İnşaat sektörünün büyümesiyle birlikte istihdam oranları artarken aynı zamandaiş kazaları, meslek hastalıkları, sürekli iş göremezlik ve ölüm oranları da artmaktadır.İnşaat işçilerinin meslekten duydukları tatminsizlik ve mesleğin düşük prestijli bir işolarak görülmesi, sektör genelinde yüksek bir emek devir hızına yol açmaktadır. İnşaatkesimindeki yaygın mevsimlik çalışma ile yerli ve yabancı göçmen işçi istihdamı, çalışmastandartlarını daha da aşağı çekmektedir. Sektörün kalkınmaya katkısını sürdürülebilirbir şekilde yerine getirmesi ve daha önemlisi insana yakışır bir iş alanına dönüşebilmesi,daha güvenceli ve güvenli bir çalışma ortamını gerektirmektedir. İşgücünün eğitim,iş ve sosyal güvence olanaklarından yoksun kaldığı koşullarda, inşaat sektörü düşükbeceri-düşük verimlilik sarmalından çıkamamakta; yüksek-katma değerli üretimedayalı, sürdürülebilir bir büyüme çizgisine geçememektedir. Mevcut çalışma koşullarıkurumsal bir yeniden yapılanma ile belirli standartlara yükseltilmeden, sektör krizlerkarşısında yüksek hassasiyet göstermeye devam edecektir. Bu makale, Türkiye inşaatsektöründe mevcut çalışma standartlarına ilişkin sorunları tespit ederek, çözüme yönelikpolitika önerileri getirmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda, literatür taramasındanelde edilen bulgular ışığında, sektör ve firma düzeylerindeki ikincil verinin betimselanalizi yapılarak, inşaat sanayii ve emek standartlarına dair genel bir değerlendirmeyapılmıştır. Analizlerde T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, TÜİK, TCMBve SGK’nin 2000’li yıllardan günümüze mevcut verileri kullanılmıştır. Tespit edilenbulgular temelinde, inşaat çalışanlarının sağlık, nitelik ve tatminlerinin arttırılması vesektörde sürdürülebilir bir büyüme patikasına geçilebilmesi için çalışma standartlarınıniyileştirilmesine yönelik politika önerileri geliştirilmiştir.

Türkiye inşaat sektörü 2000’li yıllardan itibaren hızlı bir gelişim göstermiştir. SektörTürkiye’de istihdam, sanayileşme ve ekonomik büyümeye katkılarına karşın, ağır çalışmakoşulları ve yüksek oranlara varan iş kazaları nedeniyle eleştiri konusu olmaktadır.İnşaat sanayii genel olarak GSYİH’den daha hızlı büyümekte, kriz yıllarında da daha fazladaralmaktadır. Söz konusu dalgalanmalar inşaat sektörünü daha istikrarsız kılarken,çalışanlarını da inşaat faaliyetlerindeki daralma dönemlerinde genel ekonomik gidişatanazaran daha olumsuz etkilemektedir. Çalışma koşullarının iyileştirilmesi küçük ve ortaölçekli firmaların, taşeron hizmeti verenlerin ve müteahhitlik hizmetlerinin ağırlıklıolduğu bir sektörel yapıda öncelik kazanmamakta; aksine mevcut yapı birçok açıdançalışma koşulları ile iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin durumu olumsuz etkilemektedir.İnşaat sektörünün büyümesiyle birlikte istihdam oranları artarken aynı zamandaiş kazaları, meslek hastalıkları, sürekli iş göremezlik ve ölüm oranları da artmaktadır.İnşaat işçilerinin meslekten duydukları tatminsizlik ve mesleğin düşük prestijli bir işolarak görülmesi, sektör genelinde yüksek bir emek devir hızına yol açmaktadır. İnşaatkesimindeki yaygın mevsimlik çalışma ile yerli ve yabancı göçmen işçi istihdamı, çalışmastandartlarını daha da aşağı çekmektedir. Sektörün kalkınmaya katkısını sürdürülebilirbir şekilde yerine getirmesi ve daha önemlisi insana yakışır bir iş alanına dönüşebilmesi,daha güvenceli ve güvenli bir çalışma ortamını gerektirmektedir. İşgücünün eğitim,iş ve sosyal güvence olanaklarından yoksun kaldığı koşullarda, inşaat sektörü düşükbeceri-düşük verimlilik sarmalından çıkamamakta; yüksek-katma değerli üretimedayalı, sürdürülebilir bir büyüme çizgisine geçememektedir. Mevcut çalışma koşullarıkurumsal bir yeniden yapılanma ile belirli standartlara yükseltilmeden, sektör krizlerkarşısında yüksek hassasiyet göstermeye devam edecektir. Bu makale, Türkiye inşaatsektöründe mevcut çalışma standartlarına ilişkin sorunları tespit ederek, çözüme yönelikpolitika önerileri getirmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda, literatür taramasındanelde edilen bulgular ışığında, sektör ve firma düzeylerindeki ikincil verinin betimselanalizi yapılarak, inşaat sanayii ve emek standartlarına dair genel bir değerlendirmeyapılmıştır. Analizlerde T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, TÜİK, TCMBve SGK’nin 2000’li yıllardan günümüze mevcut verileri kullanılmıştır. Tespit edilenbulgular temelinde, inşaat çalışanlarının sağlık, nitelik ve tatminlerinin arttırılması vesektörde sürdürülebilir bir büyüme patikasına geçilebilmesi için çalışma standartlarınıniyileştirilmesine yönelik politika önerileri geliştirilmiştir.