Matematiğin Rum Eğitimine Dahil Edilmesi (1800-1840): Kişisel Girişimlerden Kurumsallaşmaya
The Transmission of Mathematics into Greek Education, 1800-1840: From Individual Initiatives to Institutionalization
Yazar: Kastanis, Iason; Kastanis, Nikos
Dergi: FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi No. 16, 2017
Anahtar kelimeler: Osmanlı Dönemi Rum Okullarında Yeni-Helenci Matematik Kitapları,İzmir Filoloji Cimnazyumu,İzmir Evangelike Mektebi,Fener Rum Mektebi,Ayvalık Akademisi,Yaş Akademisi,Bükreş Akademisi,Constantinos Koumas,Veniamin Lesvos,Stefanous Dougas,Iosipos Moisiodax ; Neo-Hellenistic Mathematichal Books in Greek Schools at the Ottoman Period,Philological Gymnasium of Smyrna,Evangelical School of Smyrna,Patriarchic School in Constantinople,Kydonies (Ayvalık) Academy,Jassy Academy,Bucharest Academy,Constantinos Koumas,Veniamin Lesvos,Stefanous Dougas,Iosipos Moisiodax

19. yüzyıl başlarında birtakım Rum cemaatleri matematik alanında göz kamaştırıcıbir eğitim öğretim geliştirdiler. Bu eğitimin ana konusu, bazı öğretmenler Prusya’nın matematikkaynaklarını tercih etmelerine karşın ağırlıklı olarak Fransızca ders kitaplarındanşekillendirildi.Lakin bu çabalar o dönemin Ortodoks kilisesinin dinî tutuculuğu tarafından engellendi,ki kilise bir Rum matematik anlatım metodunun ortaya çıkmasını tercih etmemekteydi.Sonuç olarak matematiksel bilginin dışarıdan içeriye aktarımı parçalı ve gelişigüzelbir süreçti; bir bütünlükten, uyumdan ve geçişlilikten yoksundu.Bu durum 1820’ler ve 1830’larda kökten bir şekilde değişti. Korfu’da 1824’te kurulanİonya Akademisi ile Nafplio’da 1828’de kurulan Military School (Askeri Okul) birRum eğitimi için ilk kurumsal çerçeveyi yarattılar. Bu eğitim kurumlarında Rum matematikanlatım metodunun temeli olarak İhtilal sonrası Fransız matematiği tesis edildi.Rum matematik eğitiminin Fransız kaynaklı arka planı, 1837 sonrasında orta öğretiminkurumsallaştırılması ve 1836-1837’de Atina Üniversitesi’nin kurulmasını müteakiben dahada güçlendirildi. Aynı zamanda Rum matematiksel anlatım metodunun içerisine Fransız etkisizerk edilirken bir yandan da önemli bazı Prusya ders kitaplarının çevrilmesi teşvik edildi.19. yüzyılın ilk yarısı o dönemin epistemolojik eğilimlerinin, örneğin analitik model,Fransız matematikçilerinde hakim olan pozitivizm, Prusya matematiğinin tümleşik “paradigmasının”Rum matematik eğitiminin tarihsel oluşumuna aktarılmasına şahit oldu.

In the early 19th century, a number of Greek communities developed a remarkableeducation in mathematics. The subject matter for this instruction was drawn mainly fromFrench textbooks, although some teachers displayed a preference for Prussian mathematicalsources.These efforts, however, were thwarted by the religious conservatism of the Greekestablishment of the time, which did not favor the emergence of a Greek mathematicaldiscourse. As a consequence, the reception of mathematical knowledge was a fragmented,random process lacking cohesion, collectivity and transitivity.The situation radically changed during the second and third decades of the 19th century.The Ionian Academy in Corfu, and the Military School in Nafplio, founded in 1824and 1828 respectively, created the first institutional frame for a Greek education in whichpost-revolutionary French mathematics was established as the basis of Greek mathematicaldiscourse. The French background of Greek mathematical education was furtherreinforced after 1837, subsequent to the institutionalization of secondary education, andto the founding of the University of Athens in 1836-1837. At the same time, along withthis French infusion into Greek mathematical discourse, some noteworthy translations ofPrussian textbooks were promoted as well.The first half of the 19th century also witnessed the transmission of the respectiveepistemological trends of that era, i.e. of the analytical model, of the positivism dominatingFrench mathematics, and of the combinatorial “paradigm” of Prussian mathematics,to the historical setting of Greek mathematical education.