PISA 2018 Okuma Becerileri Testinin Bilişsel ve Sosyo-Ekonomik Gruplar Arasında Ölçme Değişmezliği
Measurement Invariance of the PISA 2018 Reading Literacy Test Across Cognitive and Socio-Economic Groups
Yazar: Yazıkan, Tuba; Atalay Kabasakal, Kübra
Dergi: Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, Vol. 17 No. 1, 2025
Anahtar kelimeler: Other Fields of Education (Other) ; Alan Eğitimleri (Diğer) ; ölçme değişmezliği,ekonomik-sosyal-kültürel durum,güvenilirliği değerlendirme,özetleme,çoklu grup doğrulayıcı faktör analizi. ; measurement invariance,economic-social,cultural situation,reliability assessment,summarizing,multigroup confirmatory factor analysis.

PISA, uluslararası eğitim araştırmaları arasında önemli bir yere sahiptir ve elde edilen sonuçlar farklı alt gruplar arasında karşılaştırmalar yapmak için kullanılmaktadır. Ancak, bu karşılaştırmaların güvenilir olabilmesi için kullanılan ölçme aracının her alt grupta aynı yapıyı ölçtüğünün kanıtlanması gerekmektedir. Bu çalışmada, PISA 2018 uygulamasında okuma becerileri başarısını yordayan güvenilirliği değerlendirme, özetleme ve ekonomik-sosyal-kültürel durum değişkenlerine göre oluşturan alt gruplarda ölçme değişmezliği incelenmiştir. Araştırmanın örneklemi, PISA 2018’e Türkiye’den katılan 6890 öğrencinin öğrenci anketi ile okuma becerileri temel testinde yer alan 5 üniteye verdikleri yanıtlar üzerinden oluşturulmuştur. Verilerin analiz için gerekli varsayımları sağladığı belirlendikten sonra, R yazılımı kullanılarak çoklu grup doğrulayıcı faktör analizi (ÇGDFA) uygulanmış ve ölçme değişmezliği aşamalı olarak test edilmiştir. Analiz sürecinde her aşama için ölçeklenmiş uyum katsayıları değerlendirilmiş, ayrıca aşamalar arasındaki farklılıklar ölçeklenmiş CFI ve ölçeklenmiş TLI uyum indeksleri farkı üzerinden karşılaştırılmıştır. Çalışmada yapılan 15 analiz sonucunda, 4’ünde yapısal değişmezliğin sağlandığı, 10’unun metrik değişmezlik aşamasında kaldığı ve 1 ünite için modelin yakınsamaması nedeniyle uyum katsayılarının hesaplanamadığı belirlenmiştir.

PISA holds a significant place among international educational research studies, and its results are used to make comparisons across different subgroups. However, for these comparisons to be valid, it must be demonstrated that the measurement instrument assesses the same construct across all subgroups. This study examines measurement invariance in subgroups formed based on three key variables predicting reading proficiency in the PISA 2018 assessment: evaluating reliability, summarizing, and socioeconomic and cultural status. The study sample consists of responses from 6,890 students in Turkey who participated in PISA 2018, specifically their answers to the student questionnaire and five reading literacy test units. After verifying that the data met the necessary assumptions for analysis, multiple-group confirmatory factor analysis (MG-CFA) was conducted using R software, and measurement invariance was tested step by step. Throughout the analysis, scaled fit indices were evaluated for each stage, and differences between stages were assessed using the scaled CFI and scaled TLI fit index differences. The findings revealed that among the 15 analyses conducted, structural invariance was achieved in 4 cases, 10 remained at the metric invariance stage, and in one unit, model convergence was not achieved, preventing the calculation of fit indices.