Breitkopf, Anna: Wissenschaftsstile im Vergleich. SubjektivitÃ¤t in deutschen und russischen Zeitschriftartikeln der Soziologie
Breitkopf, Anna: Wissenschaftsstile im Vergleich. SubjektivitÃ¤t in deutschen und russischen Zeitschriftartikeln der Soziologie
Yazar: Konukman, Barış
Dergi: Studien zur deutschen Sprache und Literatur, Vol. 0 No. 20, 2012

218  Breitkopf’un çalışması beş bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm olan giriş  bölümünde çalışmanın konusu, amacı ve bütüncesine yönelik bilgiler dışında  Alman ve Rus bilim biçemleri, bilimsel söylemde öznellik kavramı hakkında  bilgiler veriliyor ve bir metin türü olarak bilimsel makalenin tanımı yapılıyor.  İkinci bölümdeyse Rusya’da sosyoloji olgusunun tarihsel gelişimi hakkında bir  üstbakış söz konusu. Bizce bu bölüm çalışmanın geri kalanından bağımsız  olarak ele alındığında bile başlı başına bir değer taşıyor, çünkü bu bölüm  sayesinde örneğin Rus coğrafyasında Sovyetler Birliği döneminde sosyolojinin  bağımsız bir disiplin olarak görülmeyip “Marksist felsefeyle tümleşik” ve  “politik iktidarı destekleyip yeniden üretmeye hizmet etmesi gereken” bir  araştırma alanı olarak var olabildiğini öğreniyoruz. Yazarın belirttiği kadarıyla  sosyoloji, ancak Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra Batı’daki şekliyle bağımsız  bir disiplin haline gelebilmiş. Bu durum bize, yazarın bütünce olarak seçtiği  Rusça bilimsel metinleri niçin Sovyetler Birliği döneminde (10 metin) ve  sonrasında (30 metin) yazılanlar şeklinde kendi içinde iki alt gruba ayırdığının  da yanıtını veriyor.  Çalışmanın üçüncü ve dördüncü bölümlerinde Breitkopf sırasıyla iki kavram  üzerinde yoğunlaşmış: Özgönderim (Selbstreferenz) ve kaçınma stratejileri  (Hedging). Çalışmanın bütüncesi üzerinde yapılan uygulama, bu iki kavram  ışığında gerçekleştirilmiş. Bilimsel metinlerdeki özgönderim olgusuna kendi  deyişiyle işlevsel bir yaklaşım benimseyen yazar, şimdiye kadar alanda yapılmış  çalışmalardan damıttığı bilgiler ışığında dört adet özgönderimsel işlev  belirlemiş: Genelleştirme (Generalisierung), etkileşim (Interaktion), anlatma  (Narration) ve önermeyi görelileştirme (Relativierung der Aussage). Seçilen  bütüncede özgönderimin varlığını bu işlevler ışığında sorgulamış. Konuşucunun  bulunduğu önermenin içeriğine yönelik tavrını betimlemek için kullanılan kiplik  (Modalität) kavramıyla beraber ele aldığı kaçınma stratejisi olgusunu ise  öncelikle ikiye ayırmış: Önermenin içerdiği bilgiye yönelik (epistemisch) ve  önermenin alımlayıcılarına yönelik (interpersonal) stratejiler. Ardından bu ikili  sınıflandırmadan yola çıkarak incelemede ölçüt olarak kullandığı alt kategorileri  oluşturmuş. Çalışmanın son bölümü olan beşinci bölümdeyse araştırma  sonuçlarının, diğer bir deyişle tüm çalışmanın özeti sunulmuş. Çalışmanın  sonunda yazar, hem özgönderimin hem de kaçınma stratejilerinin, incelediği  Almanca ve Rusça bütüncelerin her ikisinde de var olduğu, fakat farklı biçimde  ve yoğunlukta dilselleştirildiği sonucuna varıyor.  Breitkopf’un çalışmasının sonunda yaptığı daha genel nitelikteki çıkarım ise,  bilimsel metinlerde -her ne kadar farklı dilsel biçimler olsalar da- özgönderim  ve kaçınma stratejilerinin her ikisinin de aynı işlevi yerine getirdiğidir: Bu iki

218  Breitkopf’un çalışması beş bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm olan giriş  bölümünde çalışmanın konusu, amacı ve bütüncesine yönelik bilgiler dışında  Alman ve Rus bilim biçemleri, bilimsel söylemde öznellik kavramı hakkında  bilgiler veriliyor ve bir metin türü olarak bilimsel makalenin tanımı yapılıyor.  İkinci bölümdeyse Rusya’da sosyoloji olgusunun tarihsel gelişimi hakkında bir  üstbakış söz konusu. Bizce bu bölüm çalışmanın geri kalanından bağımsız  olarak ele alındığında bile başlı başına bir değer taşıyor, çünkü bu bölüm  sayesinde örneğin Rus coğrafyasında Sovyetler Birliği döneminde sosyolojinin  bağımsız bir disiplin olarak görülmeyip “Marksist felsefeyle tümleşik” ve  “politik iktidarı destekleyip yeniden üretmeye hizmet etmesi gereken” bir  araştırma alanı olarak var olabildiğini öğreniyoruz. Yazarın belirttiği kadarıyla  sosyoloji, ancak Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra Batı’daki şekliyle bağımsız  bir disiplin haline gelebilmiş. Bu durum bize, yazarın bütünce olarak seçtiği  Rusça bilimsel metinleri niçin Sovyetler Birliği döneminde (10 metin) ve  sonrasında (30 metin) yazılanlar şeklinde kendi içinde iki alt gruba ayırdığının  da yanıtını veriyor.  Çalışmanın üçüncü ve dördüncü bölümlerinde Breitkopf sırasıyla iki kavram  üzerinde yoğunlaşmış: Özgönderim (Selbstreferenz) ve kaçınma stratejileri  (Hedging). Çalışmanın bütüncesi üzerinde yapılan uygulama, bu iki kavram  ışığında gerçekleştirilmiş. Bilimsel metinlerdeki özgönderim olgusuna kendi  deyişiyle işlevsel bir yaklaşım benimseyen yazar, şimdiye kadar alanda yapılmış  çalışmalardan damıttığı bilgiler ışığında dört adet özgönderimsel işlev  belirlemiş: Genelleştirme (Generalisierung), etkileşim (Interaktion), anlatma  (Narration) ve önermeyi görelileştirme (Relativierung der Aussage). Seçilen  bütüncede özgönderimin varlığını bu işlevler ışığında sorgulamış. Konuşucunun  bulunduğu önermenin içeriğine yönelik tavrını betimlemek için kullanılan kiplik  (Modalität) kavramıyla beraber ele aldığı kaçınma stratejisi olgusunu ise  öncelikle ikiye ayırmış: Önermenin içerdiği bilgiye yönelik (epistemisch) ve  önermenin alımlayıcılarına yönelik (interpersonal) stratejiler. Ardından bu ikili  sınıflandırmadan yola çıkarak incelemede ölçüt olarak kullandığı alt kategorileri  oluşturmuş. Çalışmanın son bölümü olan beşinci bölümdeyse araştırma  sonuçlarının, diğer bir deyişle tüm çalışmanın özeti sunulmuş. Çalışmanın  sonunda yazar, hem özgönderimin hem de kaçınma stratejilerinin, incelediği  Almanca ve Rusça bütüncelerin her ikisinde de var olduğu, fakat farklı biçimde  ve yoğunlukta dilselleştirildiği sonucuna varıyor.  Breitkopf’un çalışmasının sonunda yaptığı daha genel nitelikteki çıkarım ise,  bilimsel metinlerde -her ne kadar farklı dilsel biçimler olsalar da- özgönderim  ve kaçınma stratejilerinin her ikisinin de aynı işlevi yerine getirdiğidir: Bu iki