Macaristanlı Georgius’a Göre XV. Yüzyıl Türkiyesi’ndeki Heterodoks Kesim*
The heterodox part in the XV. century Turkey According to Hungarian Georgius
Yazar: Özcan, Altay Tayfun
Dergi: Diyalog Interkulturelle Zeitschrift Für Germanistik, Vol. 1 No. 2, 2013
Anahtar kelimeler: Macaristanlı Georgius,İslamiyet,Kalenderiler,tasavvuf ; Georgius of Hungary,Islam,Qalandar,Tasavvuf

1438’deTürklere esir düşen Georgius isimli bir din adamı, başından geçenleri 1481’dekaleme aldığı Tractatum de Moribus, Conditionibus et Nequitia Turcorum isimliçalışmasıyla dünyaya duyurdu. Eser yayınlandığı güne kadar Avrupalıentelektüeller tarafından çok da iyi bilinmeyen Türk kültürü ve dini hakkındakıymetli bilgiler içeriyordu. Yazar, dinle ilgili olarak verdiği bilgilerarasında İslam hakkında genel bilgilerin yanında dini zümreler üzerine debilgiler vermiştir. Bunlar arasında heterodoks kesimle ilgili verdiği bilgileroldukça ilgi çekicidir. Burada onların dini anlayışlarını açıklamış, törenlerindenbahsetmiş ve hatta benzerlerini Sünni kesimle karşılaştırarakdeğerlendirmiştir. Bundan başka heterodoks kesim için son derece önemli dini vetarihi önemi haiz Seyid Gazi, Hacı Bektaş ve Âşık Paşa gibi bazı İslami dinönderlerine değinmiştir. Avrupalı entelektüeller tarafından bilinmeyen buhususların dile getirilmesinden ötürü eser kısa zamanda Türkler hakkındakibilgilerin edinildiği ilk ve temel başvuru kitabı haline geldi. ÖzellikleMartin Luther ve diğer Protestan önderler Georgius’un Türklerle ilgili bilgilerindenetkilendikleri bilinmektedir. Eserin ilk Alman baskısının Martin Luthertarafından yapılması da esere verilen öneme işaret eden ayrı bir husustur. Buçalışmamızda Tractatum’un Türk heterodoksluğu ile ilgili satırlarınıdeğerlendirmelerini de içeren çevirilerini yaparak konuyla ilgili çalışanaraştırmacıların istifadesine sunmaya çalışacağız.

A priest named as Georgius who was captured by Turksin 1438, declared to the world what he had experienced, with his work Tractatumde Moribus, Conditionibus et Nequitia Turcorum which he wrote in 1481. The workwas including many significant information about Turkish religion and culturewhich was not very well known by European intellectuals until the time it hasbeen published. The author has given information about the religious groupsamong with the general information on Islam while he was explaining religioussubjects. Among those, the information he has given about heterodox groups arevery interesting. In that part, he has explained their religiousunderstandings, has talked about their ceremonies and has criticized throughcomparing them with the sunni groups. Apart from these, he has refered to SeyidGazi, Hacı Bektaş and Aşık Paşa, who are ,religiously and historically, veryimportant for the heterodox sect. Since the book has been giving informationabout the issues which are not very wellknown by European intellectuals, in avery short time it has become the first and the most important book from whichthe information about Turks can be found. Especially, it is known that, MartinLuther and other Protestan leaders has been effected from the information whichhas been given by Georgius. On the other hand, the first print of that book inGerman has been done by Martin Luther and this is an another fact that showsthe importance of the book. In this work, we will try to present thetranslations of lines of tractacum with the evaluations of it to the usage ofresearchers who are working about that subject.