Sosyal Güvenceli Yaşlı Yoksulluğu: Mersin Kent Merkezinde Yaşayan 60 Yaş ve Üzeri Emeklilerde Sosyal Dışlanma ve Yaşam Kalitesi
Elderly Poverty with Social Security: Social Exclusion and Quality of Life in Retirees Aged 60 and Over Living in Mersin City Center
Yazar: Gül, Meryem; Buz, Sema
Dergi: Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 13 No. 2, 2025
Anahtar kelimeler: Sociology (Other) ; Sosyoloji (Diğer) ; Yaşlı,Emekli,Yoksulluk,Sosyal Dışlanma,Yaşam Kalitesi ; Elderly,Retired,Poverty,Social Exclusion,Quality of Life

Yaşlanma ve emeklilikle birlikte bireylerde düşük gelir başta olmak üzere çeşitli nedenlerle sosyal dışlanma artmakta ve yaşam kalitesi azalmaktadır. Bu araştırmanın amacı, 60 yaş ve üzeri emekli bireylerde sosyal dışlanma ve yaşam kalitesi arasındaki ilişki ile sosyal dışlanma ve yaşam kalitesinin yaşlıların sosyo-demografik özelliklerine göre farklılaşıp farklılaşmadığının incelenmesidir. Araştırma nicel yöntemli olup veriler 356 emekli bireyden yüz yüze görüşmelerle elde edilmiştir. Veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından geliştirilen Emekli Bilgi Formu ile Yaşlılarda Sosyal Dışlanma Ölçeği (YSDÖ) ve Yaşlılarda Yaşam Kalitesi Ölçeği (YYKÖ) kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS 26.0 ile yapılmıştır ve %95 güven düzeyinde çalışılmıştır. Ölçek puanları arasındaki ilişki Pearson Korelasyon Testi, ölçek puanlarının 2 gruplu değişkenler açısından incelenmesi bağımsız gruplar t testi, 3 ve daha fazla gruplu değişkenler açısından incelenmesi ANOVA testi ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre sosyal dışlanma ile yaşam kalitesi arasında negatif yönlü güçlü bir ilişki bulunmaktadır (r=-,689**, p< .05). YSDÖ ve YYKÖ ve alt boyutları sosyo-demografik değişkenlere göre anlamlı ölçüde farklılaşmaktadır.  60 yaş ve üzeri emekli bireylerde yaşam kalitesi azaldıkça sosyal dışlanma artmaktadır. Sosyal dışlanma cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim durumu, ikamet edilen yer, birlikte yaşanılan kişiler, emeklilik süresi, emeklilik maaşı, gelir kaynakları ve yalnız hissetme durumuna göre anlamlı düzeyde farklılaşmaktadır. Yaşam kalitesi emeklilik gruplarına (emekli sandığı, Bağ-Kur, SSK) göre anlamlı düzeyde farklılaşmazken diğer değişkenlere göre farklılaşmaktadır.

With aging and retirement, social exclusion increases and quality of life decreases for various reasons, especially low income. The aim of this study is to examine the relationship between social exclusion and quality of life in retired individuals aged 60 years and over and whether social exclusion and quality of life differ according to the socio-demographic characteristics of the elderly. The research was quantitative and data were obtained from 356 retired individuals through face-to-face interviews. The Retiree Information Form developed by the researchers, the Social Exclusion Scale in the Elderly (SES) and the Quality of Life Scale in the Elderly (QOLS) were used as data collection tools. Data were analyzed with SPSS 26.0 and 95% confidence level was used. The relationship between the scale scores was analyzed by Pearson Correlation Test, independent samples t test was used to analyze the scale scores in terms of variables with 2 groups, and ANOVA test was used to analyze the scale scores in terms of variables with 3 or more groups. According to the results of the analysis, there is a strong negative relationship between social exclusion and quality of life (r=-.689**, p< .05). The SES and QOLS and its sub-dimensions differ significantly according to socio-demographic variables. In retired individuals aged 60 years and older, social exclusion increases as quality of life decreases. Social exclusion differed significantly according to gender, age, marital status, educational status, place of residence, cohabitants, retirement period, pension, income sources and feeling lonely. While quality of life does not differ significantly according to pension groups (Civil Servants' Retirement Fund, Self-Employed Social Security Institution, Social Security Institution for Workers), it differs according to other variables.