İmam Mâtürîdî’nin Yahudilerle Polemiği: Nübüvvet İnançlarına Yönelik Teolojik Eleştirileri
The Argument of Imam Māturīdī With the Jews: His Theological Critiques of Prophetic Beliefs
Yazar: Önal, Recep
Dergi: Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 17 No. 34, 2018
Anahtar kelimeler: Kelam,Tevhid,Nübüvvet,Peygamber,Mâtûrîdî ; Māturīdī,monotheism,prophet,prophetic belief,Judaism

Ehl-i Sünnet’in en önemlitemsilcisi olan İmam Mâtürîdî (ö. 333/944) çeşitli din, inanç ve kültürlere evsahipliği yapan Mâverâünnehir’de dünyaya gelmiş, dinî, felsefî ve siyasî birçokgörüşün ortaya çıktığı ve İslam inancına içeriden ve dışarıdan yıkıcıdüşüncelerin sokulmaya başlandığı bir dönemde yaşamıştır. Yaşadığı toplumuninanç ve değerlerine karşı sorumluluk bilinciyle hareket eden Mâtürîdî, İslaminanç esaslarını bu yıkıcı fikrî saldırılara karşı savunarak büyük bir mücadelevermiştir. Bu mücadelesinde tevhid merkezli din anlayışını ön plana çıkarmış,bu inanca aykırı görüş benimseyen dinleri eleştirmiştir. Mâtürîdî’nineleştirdiği dinlerden biri de Yahudilik’tir. Ona göre beşeriyetin ilk dini, tevhid dinidir. Bu anlamda Hz.Muhammed de dahil bütün peygamberler aynı dini tebliğ etmiş; insanları sadeceAllah’ı birlemeye ve ibadeti O’na has kılmaya çağırmışlardır. Ancak bu dine inanan topluluklar çeşitlisebeplerle tevhid inancını bozmuşlardır. Bu inancı bozanların arasındaYahudiler de bulunmaktadır. Bu bakımdan Yahudilik, öz itibariyle ilahî bir diniken zamanla tahrif edilerek bu özden uzaklaşmıştır. Bu çerçevede Yahuditeolojisini çeşitli açılardan eleştiren Mâtürîdî, Yahudilerin bilhassa nübüvvetinançları üzerinde durmuştur. Bütün peygamberlerin aynı dini tebliğ ettiğiprensibinden hareketle Yahudilerin nübüvvet konusunda benimsedikleriinançlarını ve peygamberlere karşı sergiledikleri tutumlarını tevhid inancındanbir sapma olarak değerlendirmiştir. Bu makalede yukarıda teorik zemin dikkatealınarak Mâtürîdî’nin nübüvvet bağlamında Yahudi teolojisineyönelttiği temel eleştirilerinin tespiti amaçlanmaktadır.

Imam Māturīdī (d.333/944), was born in in Transoxania where hosted to various religions, beliefsand cultures, and lived in a period in which many religious, philosophical andpolitical views emerged and Islam was attacked by destructive thoughts coming frominside and outside. Acting with a sense of responsibility towards the beliefsand values of the community he lived, Māturīdī fought a great struggle bydefending the principles of Islamic belief against this devastatingintellectual assault. In this struggle, he highlighted the monotheistperception in religion and criticized the religions which had contradicted withthis perception. Judaism was one of these religions that Māturīdī criticized.According to him, the first religion of humanity is the religion of monotheism.In this sense, all the prophets, including Prophet Muhammad, spread the samereligion; they called on people to merely believe Allah and make worship uniqueto Him. However, some communities distorted the belief of monotheism for variousreasons. Among these communities are Jews. In this respect, Judaism, whileinherently a divine religion, was distorted over time and moved away from thisessence. In this respect, by criticizing Jewish theology in various contexts,Māturīdī focused specifically on the prophetic beliefs of the Jews. Acting onthe principle that all the prophets have the same religion, he regarded thatthe prophetic belief of the Jews ended up with a deviation from the belief ofmonotheism.  In this article, it is aimedto determine the criticisms of Māturīdī towards Jewish theology in the contextof prophetic beliefs by taking theoretical background above into consideration.